Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 105/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.3 par.2, art. 134  par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art.135, art.200 i art.205 par.2 w zwpar 21 ust.1 pkt 1 lit.c Miistra Sprawiedliwości z dnia 3 paxdziernika 2016 r.w srawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieoplaconej pomocy praw
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 50 ust.1 , art.106 ust.5 , art. 11, art.12 i art.107 ust.5, art.106 ust.4
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art.163, art. 76 par.1 , art.77 par.1 i art.80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na rzecz radcy prawnego J. B. kwotę [...]([...]) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50 ust. 1, 3 i 6, art. 106 ust. 1 i 5, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 163 K.p.a., § 1 pkt 1 ppkt a) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, po wszczęciu postępowania z urzędu, uchylił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] przyznającą T. P. usługi opiekuńcze świadczone w miejscu jego zamieszkania.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r. T. P. przyznano pomoc w formie usług opiekuńczych od [...]. do dnia [...] r. w wymiarze [...] razy w tygodniu po [...] godziny dziennie od [...] i [...] razy w tygodniu po [...] godziny dziennie w [...] i [...]

MOPS w S. wskazał, że w ramach przetargu została wyłoniona firma P. O. P. V.. R.. B. S. C. z siedzibą w S., która świadczy usługi opiekuńcze dla klientów R. O. P. R. Ś..

W dniu [...] r. pracownik firmy P. O. P.

V..R. B. s.c. poinformował organ, że osoba świadcząca usługi w miejscu zamieszkania T. P. zgłosiła, że zachował się on agresywnie, był wulgarny

i że w najbliższym czasie miała nastąpić zmiana osoby świadczącej usługi opiekuńcze.

W dniu [...] r. wpłynęła do organu kolejna informacja z firmy P. O. P. V..R. B. s.c. na temat zachowania T. P. i trudności, które występują podczas realizowania usług opiekuńczych. Z relacji opiekunki wynikało, iż w stosunku do niej klient zachował się w sposób agresywny, krzyczał, używał wulgaryzmów i wymuszał wykonywanie czynności, które nie są zawarte w Indywidualnej Karcie Usług w zakresie świadczenia usług opiekuńczych.

W dniu [...] r. Koordynatorki z firmy P. O. P. V..R. B. s.c. D. K. wraz z A. J. udały się na K. P. S. N. w celu złożenia doniesienia dotyczącego agresywnego zachowania T. P., które stwarza zagrożenie życia i zdrowia osoby świadczącej usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania klienta. Policjant przyjmujący zgłoszenie sporządził protokół i poinformował osoby zgłaszające, że w przypadku wystąpienia jakiegokolwiek zagrożenia ze strony klienta należy ten fakt zgłaszać.

Organ I instancji wskazał, że w związku ze zgłoszeniami z firmy P. O. P. V..R. B. s.c. o nieodpowiednim zachowaniu T. P., a co za tym idzie trudnościami w świadczeniu usług opiekuńczych, w dniu [...] r. odbyła się wspólna wizyta pracowników MOPS w S., przedstawicieli firmy P. O. P. oraz przedstawicieli K. P. S. N. w mieszkaniu klienta.

Organ wyjaśnił, że celem spotkania było wypracowanie prawidłowej współpracy w zakresie realizacji pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania na rzecz T. P., polegającej na ustaleniu zasad wspólnego, prawidłowego funkcjonowania i odnoszenia się z wzajemnym, należytym szacunkiem. W związku z tym specjalista pracy socjalnej zaproponowała T. P. podpisanie kontraktu socjalnego, określającego zasady dalszej współpracy. Podczas spotkania klient nie zapoznał się z treścią kontraktu i odmówił jego podpisania. Spotkanie przebiegało w bardzo napiętej atmosferze.

Organ I instancji stwierdził, że ze względu na zachowanie T. P. brak było możliwości rzeczowego omówienia zaistniałej sytuacji i rozwiązania konfliktowej sytuacji. W związku z agresywnym zachowaniem klienta i uniemożliwieniem prawidłowej realizacji usług opiekuńczych, podjęto decyzję o zaprzestaniu realizacji usług opiekuńczych w miejscu jego zamieszkania.

Z informacji uzyskanych z firmy P. O. P. V..R. B. s.c. wynika, iż żadna z osób świadczących usługi opiekuńcze zatrudnionych w tej firmie, nie wyraża zgody na świadczenie usług opiekuńczych na rzecz T. P. z uwagi na istniejące niebezpieczeństwo zagrożenia życia, utraty zdrowia oraz straty moralne.

W związku z powyższym organ stwierdził, iż brak jest możliwości dalszej realizacji usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania T. P..

Organ wskazał, że w dniu [...] r. uzyskano z firmy P. O. P. V..R. B. s.c. szczegółowy opis funkcjonowania T. P. w środowisku:

- samodzielna pielęgnacja (mycie i ubieranie się) - całkowicie samodzielnie,

- poruszanie się - bez problemu, całkowicie samodzielnie,

- samodzielne przygotowywanie i spożywanie posiłków - samodzielnie, klient twierdził, że z zawodu jest kucharzem i gotuje najlepiej, korzystał z pomocy opiekunek w ugotowaniu obiadu lecz zawsze mu nie smakował,

- zaspokajanie potrzeb fizjologicznych - całkowicie samodzielnie,

- utrzymywanie higieny osobistej - zdecydowanie potrafi samodzielnie,

- jak radził sobie z wykonywaniem prac porządkowych w najbliższym otoczeniu - zdecydowanie potrafi samodzielnie ale w ramach usług opiekuńczych korzystał

z pomocy opiekunek twierdząc, że to jego baba jagi sprzątaczki, czystość sprawdzał za pomocą białych skarpetek,

- robienie zakupów - opiekunce zlecał dokonywanie tylko drobnych zakupów w tym kupienie pieczywa, natomiast większe zakupy robił samodzielnie [...],

- uiszczanie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania - opiekunka dokonywała na żądanie klienta,

- utrzymywanie kontaktu z lekarzem rodzinnym i specjalistami - ustalał telefonicznie, samodzielnie chodził na wizyty, opiekunka tylko i wyłącznie odbierała z przychodni recepty bądź inne zaświadczenia/skierowania lekarskie,

- załatwianie spraw urzędowych - całkowicie samodzielnie.

Podsumowując organ uznał, że zachowanie T. P. jednoznacznie wskazuje, że będąc objętym bezpłatnymi usługami opiekuńczymi traktuje on osoby świadczące usługi w sposób przedmiotowy, jak również poprzez wydawanie poleceń wykonywania usług wykraczających całkowicie poza Indywidualną Kartę Usług - między innymi: sprzątanie warsztatu samochodowego jego [...] oraz załatwianie spraw w sądzie związanych z jego [...]

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że brak jest możliwości dalszego świadczenia usług opiekuńczych na rzecz T. P. ze względu na odmowę realizacji usług opiekuńczych przez pracowników firmy P. O. P. V..R. B. s.c. z uwagi na niebezpieczeństwo utraty zdrowia i życia.

W obszernym odwołaniu od powyższej decyzji, (wielokrotnie uzupełnianym) T. P. nie zgodził się z twierdzeniami organu. Zarzucił organowi brak przeprowadzenia rzetelnego i uczciwego postępowania dowodowego. Wyjaśnił, że nie podpisał kontraktu socjalnego w jego domu, bo wszystkie obecne tam osoby atakowały go, była napięta i nerwowa atmosfera. Zaprzeczył, iż samodzielnie ubiera się i samodzielnie przygotowuje posiłki. Wskazał, że opiekunki niestarannie [...], musiał je też nauczyć podstawowych czynności przy przygotowywaniu posiłków. [...] zaś nie jeździł sam z powodu [...] (od urodzenia nie widzi na prawe oko), lecz podwozili go znajomi. Do lekarzy jeździł samochodem z [...] lub [...]. Wskazał, iż od [...] korzysta z pomocy MOPR. Z powodu braku opiekunki zapomina brać [...]. Ponadto robiąc samodzielnie zakupy, gdyż nie ma opiekunki, spadł ze schodów (załączył kartę ze szpitala o [...]). Wskazał, iż stan jego zdrowia pogarsza się z dnia na dzień. Załączył dokumentację lekarską zaświadczającą, iż wymaga usług opiekuńczych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 7

i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania T. P., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie Kolegium przytoczyło treść art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 8 ust.1 i 3, art. 11 ust .2 i art. 50 ust.1, 5, 6 ustawy o pomocy społecznej. Następnie organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż T. P. prowadzi [...] gospodarstwo domowe. Do strony w niniejszej sprawie zastosowanie ma więc kryterium dochodowe w wysokości [...] zł. Utrzymuje się z [...] w wysokości [...] zł, zasiłku [...] w wysokości [...] zł oraz zasiłku [...] w wysokości [...] zł. Skarżący jest objęty stałą i regularną pomocą społeczną. Regularnie otrzymuje pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup leków w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Jest [...] i ma [...], z którym nie utrzymuje kontaktu. Skarżący choruje [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Mieszka w lokalu [...] składającym się z [...], [...] oraz [...], [...], na [...]. Nie korzysta z [...].

Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał T. P. usługi opiekuńcze w szerokim zakresie, tj. [...] razy w tygodniu po [...] godziny i [...] razy

w miesiącu w [...] i [...]. W Indywidualnej Karcie Usług określono czynności wchodzące w skład usług opiekuńczych.

Organ zaznaczył, że postępowanie zostało zainicjowane skargami opiekunek na zachowanie się T. P. i trudności we współpracy, a w szczególności traktowania osób świadczących tę pomoc w sposób przedmiotowy, wykonywania czynności poza zakresem określonych usług, a także zachowaniem agresywnym

i wulgarnym. Od [...] r. do si 17 r. usługi przyznane decyzjami świadczyło [...] osób i za każdy razem zmiana następowała na ich żądanie.

Kolegium przytoczyło stan faktyczny ustalony przez organ I instancji wskazując, iż przyjmuje je jako własne i nie daje wiary oświadczeniom strony składanym w odwołaniu. Niewątpliwie stan zdrowia T. P. jest przewlekły, ale nie na tyle aby musiał być wspomagany codziennie w zwykłych czynnościach związanych z funkcjonowaniem w środowisku. Nadto z faktów ustalonych obiektywnie wynika, że strona ma roszczeniową postawę w stosunku do organu i przedmiotowo oraz agresywnie traktuje opiekunki środowiskowe. Co więcej, sposób formułowania argumentów w pismach oraz odwołaniu świadczy o tym, że ustalenie organu I instancji w tym zakresie są prawidłowe.

W niniejszej sprawie, przyznanie pomocy w tej formie a szczególnie jej wymiar jest uprawnieniem, nie obowiązkiem właściwego organu, a zatem leży w granicach uznania administracyjnego właściwego organu. Kolegium wskazało, że strona nie wykazuje chęci współpracy z pracownikami socjalnymi i nie podejmuje samodzielnie działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji materialnej i zdrowotnej.

Powyższą decyzję Kolegium T. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż z orzeczenia o [...] z [...] r. wynika, że wymaga on opieki osoby drugiej, a orzeczenie wydane jest na stałe. W obszernej skardze opisał działania pracowników MOPR w S. oraz pracowników firmy P. O. P. V..R. B. s.c. Nadto skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W piśmie z dnia 23 marca 2018 r. T. P. podtrzymał zarzuty skargi.

Wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego r. pr. J. B.

w piśmie z dnia 16 maja 2018 r. podtrzymał dotychczasowe zarzuty, wnioski

i twierdzenia skarżącego wyrażone skardze. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu pomocy w formie usług opiekuńczych,

- art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w sprawie zachodzi przesłanka do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie w postaci odmowy zawarcia kontraktu socjalnego,

- art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

- art. 61 § 1 K.p.a. poprzez niewskazanie skarżącemu podstawy faktycznej i prawnej wszczęcia postępowania administracyjnego w zawiadomieniu z dnia 5 września 2017 r., a przez to uniemożliwienie mu wyrażenia swojego stanowiska,

- art. 7, 67, 68, 75, 77, 79, 80, 83 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób subiektywny, dowolny, nie wyjaśniając w zupełności stanu faktycznego, a przez to w sposób rażąco sprzeczny z przepisami procedury administracyjnej,

- art. 89 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieprzeprowadzeniu rozprawy w celu wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków,

- art. 163 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niewymienieniu

i niewyjaśnieniu przepisów szczególnych stanowiących podstawę prawną uchylenia decyzji.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji jako wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Za rażące naruszenie prawa przez organ I instancji pełnomocnik uznał, iż organ w żaden sposób nie wskazał i nie wyjaśnił przepisów szczególnych, które są podstawą do uchylenia decyzji przyznającej uprawnienie stronie. Samoistnej podstawy do uchylenia decyzji nie stanowi art. 163 K.p.a., lecz tylko w powiązaniu z przepisem szczególnym.

Skarżący zaprzeczył, iż traktował osoby świadczące usługi opiekuńcze w sposób przedmiotowy, przy czym przyznał, że zdarzało się mu kierowanie uwag co do złej jakości świadczonych usług przez wyznaczone osoby. Niewykluczone, że uwagi te mogły zostać odebrane wbrew intencjom skarżącego.

Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby kontrakt socjalny został doręczony skarżącemu wcześniej, aby mógł spokojnie się z nim zapoznać. Ze spotkania

w mieszkaniu skarżącego nie sporządzono jakiegokolwiek protokołu o którym mowa

w art. 68 K.p.a. Protokołów nie sporządzono także w innych sytuacjach tj. zeznań opiekunek, czy też przy uzyskaniu opisu funkcjonowania skarżącego w środowisku na który powołują się organy obu instancji, lecz poprzestano tylko na wiadomościach email.

Jeśli skarżący otrzymałby projekt kontraktu socjalnego do zapoznania się z nim w określonym długim czasie oraz gdyby zostałby pisemnie i ustnie pouczony,

iż odmowa jego podpisania może skutkować odebraniem uprawnienia do otrzymywania usług opiekuńczych to niewątpliwie skarżący nie ryzykowałby odmowy jego zawarcia. Skarżący nie został pouczony o treści art. 11 ustawy o pomocy społecznej. Chybiony jest zatem argument organu II instancji, iż skarżący nie wykazuje chęci współpracy z pracownikami socjalnymi, skoro postępowanie organu I instancji stoi w sprzeczności z przepisami ustawy o pomocy społecznej i przepisami K.p.a. Skarżący nie miał możliwości zadania pytań oskarżającym go osobom, czy też zawnioskowania o przesłuchanie osób przez niego wskazanych np. S. K. w celu potwierdzenia jego twierdzeń. Organ I instancji nie dokonał jakichkolwiek czynności dowodowych o które wnosił skarżący.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369ze zm.) zwanej dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną

Przedmiotem kontroli jest decyzja o uchyleniu decyzji w przedmiocie przyznania T. P. usług opiekuńczych, o których mowa w art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2017 r. poz. 1769) zwanej dalej "ustawą". Rolą Sądu było skontrolowanie, czy organy administracji publicznej były uprawnione do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu usługi opiekuńcze obejmują pomoc

w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Usługi opiekuńcze, o których mowa w art. 50 ust. 1 ustawy, mają charakter obligatoryjny. Oznacza to, że wypadku spełnienia ustawowych przesłanek organ zobowiązany jest przyznać te usługi, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia. W niniejszej sprawie organ uchylił decyzję własną z dnia [...] r. przyznającą skarżącemu usługi opiekuńcze w miejscu jego zamieszkania. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. w którym zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano na stałe ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z tym organ zobowiązany był obligatoryjnie skarżącemu takie usługi przyznać.

Stosownie do art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z kolei art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego zezwala organowi administracji na zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej na mocy, której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach, o ile przewidują to przepisy szczególne.

Podstawę wydania decyzji, na zasadzie art. 106 ust. 5 ustawy, stanowią dwie grupy przesłanek, których istnienie powoduje bądź obligatoryjną bądź fakultatywną zmianę lub uchylenie decyzji. Do pierwszej grupy ustawodawca zaliczył zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji dochodowej lub osobistej strony oraz pobranie nienależnego świadczenia. Do drugiej natomiast zaliczył okoliczności określone

w art. 11, 12 oraz 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, dotyczące marnotrawstwa

i braku współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej oraz odmowy złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym.

O ile w przypadku przesłanek obligatoryjnych organ zobowiązany jest do uruchomienia postępowania oraz weryfikacji wydanej decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, o tyle w przypadku przesłanek fakultatywnych organ podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego. Dlatego też właściwy organ ma obowiązek wyjaśnić i wykazać, kierując się zasadami postępowania dowodowego ustanowionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, iż wystąpiła okoliczność uzasadniająca zmianę decyzji ostatecznej.

W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ powinien zbadać, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a następnie wskazać jaki wpływ mają dokonane ustalenia na ostateczną decyzję przyznającą świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że uchylając ostateczną decyzję przyznającą prawo do świadczeń organ nie tylko powinien wskazać, która z przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy zachodzi w sprawie, ale również uargumentować swoje stanowisko w tym zakresie.

Jak wskazały organy obydwu instancji, skarżący będący osobą samotną, formalnie kwalifikuje się do przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania, jednak z uwagi na uniemożliwienie przez skarżącego prawidłowej realizacji usług opiekuńczych organ uchylił decyzję

o przyznaniu tych usług. Nadto organ przyjął za prawdziwe ustalenia pracowników firmy świadczącej usługi opiekuńcze, iż większość codziennych czynności osobistych skarżący potrafi wykonać samodzielnie. Należy wskazać, że pominięcie przez organ zaleceń wynikających z dokumentu urzędowego jakim niewątpliwie jest orzeczenie

o stopniu niepełnosprawności stanowi naruszenie art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

W tym miejscu podkreślić należy, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła obligatoryjna przesłanka uchylenia decyzji, o której mowa w art. 106 ust. 5 ustawy, gdyż skarżący nadal spełnia przesłanki z art. 50 ust. 1 ustawy do przyznania świadczenia w formie przyznania usług opiekuńczych, z uwagi na wiążące ustalenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 30 marca 2007 r. Natomiast organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nie powołał się na żadną z przesłanek uchylenia decyzji o których mowa w art. 106 ust. 5 ustawy, tym samym decyzja ta zawiera brak uzasadnienia prawnego. Co prawda organ II instancji w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że brak współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy może stanowić podstawę do domowy przyznania świadczenia, jednakże postępowanie wyjaśniające

w tej sprawie przebiegło z naruszeniem art. 7, art. 67, art. 68,, art. 75, art. 77, art. 80 K.p.a.

Organowi wiadomym jest, że skarżący jest osobą bardzo chorą, cierpiącą m.in. na [...]. Zarówno organ jak i skarżący przyznaje, że spotkanie jakie miało miejsce w mieszkaniu skarżącego w dniu [...] r., gdzie nie doszło do podpisania kontraktu socjalnego, przebiegało w napiętej i nerwowej atmosferze. Na okoliczność tego spotkania brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek protokołu, a jest to czynność procesowa, z której zgodnie z art. 67 K.p.a. organ zobowiązany był sporządzić protokół. Jak słusznie zarzuca pełnomocnik skarżącego, postępowanie wyjaśniające oparto głównie na wiadomościach email i notatkach urzędowych pracowników firmy P. O. i P. V..R.. B.. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji, organ nie przeprowadził również wywiadu środowiskowego, co stanowiło naruszenie art. 106 ust. 4 ustawy.

Podkreślić należy, że sprawy z zakresu pomocy społecznej mają istotne znaczenie dla ochrony praw jednostki. W orzecznictwie zwraca się uwagę,

że w postępowaniu w sprawach pomocy społecznej organy administracji publicznej mają szczególny obowiązek dbałości o to, aby strony (często osoby z niską świadomością prawną, nieporadne w kontakcie z administracją) nie poniosły szkody

z powodu nieznajomości prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z 31.05.2006 r.,

I SA/Wa 273/06, LEX nr 227709).

Sąd dostrzega fakt, że skarżący jest osobą nerwową, jednakże wynika to

z chorób na które cierpi, o których wiadomo też organowi, jednakże okoliczność ta nie zwalnia organu z obowiązku rzetelnego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zwłaszcza w przypadku wydania decyzji uznaniowej na niekorzyść strony.

Dostrzeżone przez sąd naruszenia oznaczają, iż organ drugiej instancji naruszył w rozpatrywanej sprawie art. 7 K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 67 K.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. W szczególności sporządza się protokół: 1) przyjęcia wniesionego ustnie podania; 2)przesłuchania strony, świadka i biegłego; 3) oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej;

4) rozprawy; 5) ustnego ogłoszenia decyzji i postanowienia. Zgodnie natomiast

z art. 76 § 1 K.p.a. dokumenty urzędowe (tj. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 30 marca 2007 r.) sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Stwierdzone uchybienia doprowadziły do naruszenia art. 77 § 1 K.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 K.p.a., w myśl którego organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wady te miały istotny charakter i uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu odwoławczego jak decyzji organu pierwszej instancji.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art.106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a także

z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa procesowego, a naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że uchylenie decyzji z dnia

[...] r. nr [...] organy orzekające dokonały

z naruszeniem prawa, przy czym stopień naruszenia miał niewątpliwie wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1715) (pkt 2 sentencji wyroku).