Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 841/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 125
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 126
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 10 października 2022 r. znak: PEA-X.7723.6.2021 w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 19 lipca 2022 r. znak: NB.52/3/20; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie postanowieniem z dnia 10 października 2022 r. znak: PEA-X.7723.6.2021 – po rozpatrzeniu zażalenia J. S. (dalej także jako "zobowiązana" lub "skarżąca") na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 19 lipca 2022 r. (omyłkowo oznaczone datą 19 lipca 2021 r.) znak: NB.52/3/20 w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia – na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 17, art. 18, art. 23 § 1 i art. 23 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim decyzją z dnia 12 sierpnia 2019 r. znak: NB.5162/5/19.II nakazał J. S. zmianę sposobu doprowadzenia wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] położonej w miejscowości R. [...] poprzez odprowadzenie wód opadowych z dachu przedmiotowego budynku do dołów chłonnych znajdujących się na własnej działce, w terminie do dnia 29 listopada 2019 r.

Upomnieniem z dnia 10 grudnia 2020 r. (doręczonym skarżącej w dniu 14 grudnia 2020 r.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim wezwał skarżącą do wykonania obowiązku orzeczonego w ww. decyzji. Wobec dalszego niewywiązania się przez zobowiązaną z ciążącego na niej obowiązku, organ pierwszej instancji w dniu 22 grudnia 2020 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który doręczył zobowiązanej w dniu 23 grudnia 2020 r.

W związku z niewykonaniem obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r. nałożył na J. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 6.000 złotych.

W piśmie z dnia 28 maja 2021 r. zobowiązana zwróciła się do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przeprowadzenie kontroli wykonania obowiązku wynikającego z decyzji organu pierwszej instancji z dnia 12 sierpnia 2019 r. Pismo to w dniu 7 czerwca 2021 r. zostało przekazane według właściwości Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim.

Po przeprowadzeniu w dniu 27 maja 2021 r. wnioskowanej kontroli, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim pismem z dnia 27 maja 2021 r. poinformował skarżącą, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany. Następnie, postanowieniem z dnia 8 czerwca 2021 r., organ pierwszej instancji odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej na J. S. postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, iż zobowiązana wykonała na działce nr ewid.[...] studzienkę o wymiarach: średnicy wewnętrznej 31 cm oraz głębokości 70 cm. Studzienka wykonana została z rury kanalizacyjnej karbowanej. Na dnie ruty kanalizacyjnej i wokół niej widoczne są kamienie. Rura odprowadzająca wody opadowe z dachu do studzienki (połączona z 3 rurami spustowymi) poprowadzona została na odcinku 5,4 m na gruncie i na odcinku 2 m zasypana ziemią. Studzienka zlokalizowana jest w odległości 7,4 m od budynku mieszkalnego oraz w odległości 2,90 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...]. Do studzienki odprowadzane są wody opadowe z większej połaci dachu budynku oraz zadaszenia tarasu o wymiarach 4,16 m x 6,60 m, a także oranżerii o wymiarach 2,6 x 4,9 m (około 103 m2 dachu). Spadek terenu działki powoduje spływ wód opadowych w kierunku budynku gospodarczego znajdującego się przy granicy z działką nr ewid.[...] i [...].

Na podstawie powyższych ustaleń organ pierwszej instancji stwierdził, że obowiązek wynikający z decyzji z dnia 12 sierpnia 2019 r. nie został wykonany. Organ uznał, że wykonana studzienka o pojemności ok. 56 l nie jest dołem chłonnym i nie spełnia kryteriów stawianych dla dołów chłonnych, jak i dla studni chłonnej. Wyjaśnił, że ustaleń tych dokonano po sprawdzeniu warunku (Vs.max + Qf ? Qd), stawianego dla studni chłonnych na podstawie obliczeń opartych o wzory: Maaga (zdolność chłonna studni Qf), Burkli-Zeglera (obliczenie ilości opadu na cykl trwania deszczu Qd), objętości walca (pojemność studni Vs.max).

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r., po rozpatrzeniu zażalenia J. S., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 8 czerwca 2021 r.

W wyniku skargi J. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r. sygn.. akt II SA/Lu 785/21 uchylił powyższe postanowienia organów obu instancji. Sąd zwrócił uwagę, że organ wskazał, iż ustaleń, że studzienka nie spełnia kryteriów stawianych urządzeniom technicznym wspomagającym infiltrację wód opadowych do gruntu, dokonano na podstawie warunku (Vs.max + Qf ? Qd), jednak w żaden sposób nie przedstawił wyliczeń i rezultatów wynikających z zastosowania tego wzoru. W ocenie Sądu, organ zaniechał zatem należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia powyższych okoliczności warunkujących zastosowanie w sprawie art. 125 § 1 u.p.e.a., czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przywołując jedynie w sposób czysto teoretyczny wzór równania Vs.max + Qf ? Qd oraz nie przedstawiając danych będących składnikami wzoru i wyników dokonanych obliczeń, naruszył również art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku zobowiązanej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim postanowieniem z dnia 19 lipca 2022 r. odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r.

Organ pierwszej instancji podtrzymał stanowisko, że obowiązek nałożony na skarżącą decyzją z dnia 12 sierpnia 2019 r. nie został wykonany. Wyjaśnił, że w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r. poprzednio wydanych w sprawie rozstrzygnięć, w dniu 18 lipca 2022 r. dokonano ponownej kontroli wykonania obowiązku na działce nr ewid.[...] W wyniku kontroli stwierdzono, że stan faktyczny nie uległ zmianie od dnia poprzedniej kontroli przeprowadzonej w dniu 27 maja 2021 r.

Organ wyjaśnił, że pojęcie dołu chłonnego, jak i studni chłonnej, nie zostały zdefiniowane w przepisach Prawa budowlanego. Powszechnie przyjmuje się jednak, że dół chłonny to sztucznie wykonany otwór w gruncie, sięgający warstw przepuszczalnych gruntu, służący do odprowadzania nadmiaru wód opadowych. Dół chłonny stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Jako urządzenie budowlane służące budynkowi powinno mieć wystarczającą pojemność do zmagazynowania wody w czasie intensywnych opadów.

Organ pierwszej instancji ponownie wskazał, że wykonana na działce studzienka chłonna o średnicy 31 cm, głębokości 70 cm i pojemności ok. 0,056 m3 (56 litrów), odprowadzająca wody opadowe z powierzchni dachu o powierzchni ponad 103 m2 (tj. z połowy powierzchni dachu budynku, tarasu i oranżerii) za pomocą rur spustowych, nie spełnia kryteriów stawianych dla dołów lub studni chłonnych do czasowego gromadzenia wody opadowej i odprowadzania jej w głąb gruntu. Organ ponownie też wyjaśnił, że ocena ta jest następstwem sprawdzenia warunku (Vs.max + Qf ? Qd), stawianego dla studni chłonnych na podstawie obliczeń opartych o wzory: Maaga (zdolność chłonna studni Qf), Burkli- Zeglera (obliczenie ilości opadu na cykl trwania deszczu Qd), objętości walca (pojemność Studni Vs.max). Dodatkowo wskazał, że ocena ta wynika z dołączonych do akt sprawy w dniu 1 lipca 202 2r. szczegółowych wyliczeń, z których wynika, że: wartość Qd - do obliczeń ilości opadu na cykl trwania deszczu wynosi - 1,1007 m3; wartość Qf - do obliczeń zdolności chłonnej studni wynosi - 0,1053 m3, wartość Vs.max - do obliczenia pojemności czynnej studni wynosi - 0,0563 m3. Po podstawieniu powyższych danych do zastosowanego wzoru Vs.max + Qf ? Qd, otrzymano następujący wynik: 0,0563 m3 + 0,1053 m3 (po zsumowaniu 0,1616 m3) < 1,1007 m3. Warunek przewidziany tym wzorem nie został zatem spełniony z uwagi na zbyt małą pojemność studzienki. Tym samym nie można uznać, że obowiązek nakazany decyzją z dnia 12 sierpnia 2019 r. został wykonany.

Organ pierwszej instancji wskazał również, że z powyższych wyliczeń wynika, iż dla spełnienia opisanego warunku studzienka o posiadanej średnicy 31 cm, winna mieć głębokość minimum 4,98 m, ewentualnie - dla posiadanej głębokości 0,70 cm - winna mieć średnicę minimum 1,15 m. Przy takich wymiarach spełniony zostałby warunek stawiany urządzeniom technicznym wspomagającym infiltrację wód opadowych do gruntu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła organowi pierwszej instancji nieuwzględnienie obowiązku wskazanego w wyroku Sądu. W ocenie J. S., w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano składników wzoru, a nawet pominięto istotne dla sprawy ustalenia, mianowicie ustalenie dokonane przez organ pierwszej instancji i zacytowane w wyroku Sądu, iż "na dnie rury kanalizacyjnej i wokół niej widoczne są kamienie". Skarżąca podniosła w tym kontekście, że zdolność chłonna studni zależy nie tylko od jej przekroju poprzecznego czy wysokości napinającego słupa wody, ale przede wszystkim od przepuszczalności gruntu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wyjaśnił natomiast, jaką przyjął do obliczeń wartość współczynnik przepuszczalności gruntu, a nadto nie uzasadnił swojego wyboru. Tymczasem rumosz (kamienie) jest gruntem bardzo mocno przepuszczalnym. W ocenie skarżącej, uwzględniając wartość współczynnika filtracji dla tego rodzaju gruntu, należy przyjąć, że zdolność chłonna studni jest kilkadziesiąt razy wyższa od tej, którą wyliczył organ, zaś warunek Vs.max + Qf ? Qd, jest spełniony. Organ pierwszej instancji przyjął natomiast wartość współczynnika filtracji dla gruntów słabo przepuszczalnych, takich jak piasek pylasty, piasek gliniasty, czy pył piaszczysty - mimo, że nie stwierdził, by taki grunt znajdował się na dnie studni.

Po rozpatrzeniu zażalenia Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 10 października 2022 r. (będącym przedmiotem rozpoznawanej skargi), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że argumenty podniesione przez skarżącą nie dają podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ pierwszej instancji zastosował się do zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 785/21, przytaczając dane (ustalone na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - k. 68-77 akt I instancji), będące składnikami zastosowanego wzoru, a także wyniki dokonanych obliczeń, oraz uzasadniając w sposób wystarczający, iż przedmiotowa studnia chłonna nie spełnia warunków stawianych urządzeniu technicznemu wspomagającemu infiltrację wody opadowej do gruntu poprzez zastosowanie konkretnego wzoru i wyliczenia. W konsekwencji organ drugiej instancji zgodził się ze stanowiskiem, że brak jest podstaw do umorzenia nałożonej grzywny.

J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisane wyżej postanowienie organu drugiej instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności pominięcie uzasadnienia dla przyjęcia do obliczeń współczynnika przepuszczalności gruntu na poziomie kf =0,00008333=8333•10-5 [m/s], oraz odmowy wiarygodności i mocy dowodowej wskazanemu w zażaleniu współczynnikowi przepuszczalności warstwy gruntu użytej do wykonania studni chłonnej tj. kamieni, na poziomie kf =2,5•10-3 m/s;

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami nieproporcjonalności, stronniczości i nierównego traktowania, z pominięciem praw strony, a w szczególności pominięcie i nieuwzględnienie przez PINB w Opolu Lubelski i WINB w Lublinie okoliczności wskazanych w wyroku WSA w Lublinie z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 785/21, które przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinny być uwzględnione, jak również nieodniesienie się przez WINB w Lublinie do wskazanych w zażaleniu okoliczności;

- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ocenę zebranego materiału dowodowego w sposób wybiórczy i jednostronny, wbrew zasadzie wszechstronnej oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, oraz pominięcie istotnych kwestii dla sprawy, a w szczególności braku uzasadnienia dla przyjętego kf - współczynnik przepuszczalności gruntu kf=0,00008333=8,333•10-5 [m/s], który przyjmowany jest dla gruntów średnio przepuszczalnym (żwir gliniasty, pospółka gliniasta, piasek średni) oraz gruntów mało przepuszczalnych (piasek drobny), przy czym PINB w czasie oględzin ustalił, że warstwa gruntu użyta do wykonania studni chłonnej to kamienie (stwierdził, że "na dnie rury kanalizacyjnej i wokół niej widoczne są kamienie"), dla której wartość współczynnika kf wynosi 2,5•10-3 [m/s], czyli jest 30 razy wyższa. Skarżąca podkreśliła, że nieuzasadnione przyjęcie przez PINB w Opolu Lubelskim współczynnika przepuszczalności gruntu na poziomie 0,00008333=8,333•10-5 [m/s], spowodowało błędne uznanie, że warunek Vs.max + Qf ? Qd nie został spełniony. Ponadto wskazała, że zarówno PINB w Opolu Lubelski jak i WINB w Lublinie błędnie i bez żadnego uzasadnienia przyjęły, iż "(...) warunek nie został spełniony z uwagi na zbyt małą pojemność studzienki", pomijając fakt, że głównym czynnikiem wpływającym na zdolność chłonną studni jest współczynnik przepuszczalności gruntu, a nie jej pojemność;

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w wyroku WSA w Lublinie z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 785/21, które przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinny być uwzględnione tj. wskazanie i uzasadnienie przyjęcia współczynnika przepuszczalności gruntu, który nie ma charakteru stałego, a którego organ ponownie nie podał w uzasadnieniu.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o umorzenie grzywny w celu przymuszenia w wysokości 6.000 zł nałożonej postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r. oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie organom obu instancji przyjęcia do obliczeń współczynnika przepuszczalności gruntu odpowiedniego dla gruntu, który występuje w przedmiotowej sprawie tj. kamieni (rumoszu). Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała argumentację przedstawioną wcześniej w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 19 lipca 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Mając na względzie, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie, Sąd - korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. - rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że w przypadku skargi na postanowienie, decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którąkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przypomnieć dla porządku należy, że przedmiotem kontrolowanych rozstrzygnięć jest odmowa umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej na skarżącą postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 15 lutego 2021 r., wydanym w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 grudnia 2020 r. nr [...], dotyczącego obowiązku dokonania zmiany sposobu doprowadzenia wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w miejscowości R., poprzez odprowadzenie wód opadowych z dachu przedmiotowego budynku do dołów chłonnych znajdujących się na tej działce, który to obowiązek został nałożony na skarżącą decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 12 sierpnia 2019 r. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa grzywna o charakterze środka egzekucyjnego nie została przez zobowiązaną uiszczona, co skutkowało wystawieniem przez wierzyciela (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim) w dniu 24 maja 2021 r. tytułu wykonawczego i skierowaniem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Opolu Lubelskim wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie przedmiotowej należności pieniężnej.

W świetle art. 125 § 1 u.p.e.a. przesłanką umorzenia nałożonej, a nieuiszczonej lub nieściągniętej grzywny w celu przymuszenia, jest wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym. § 2 powołanego artykułu stanowi natomiast, że postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie.

Ocena, czy zachodzą podstawy do umorzenia nałożonej na skarżącą grzywny w celu przymuszenia, sprowadza się zatem do ustalenia, czy skarżąca wykonała obowiązek określony w skierowanym do niej tytule wykonawczym z dnia 22 grudnia 2020 r., a wynikający z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 12 sierpnia 2019 r. Przy ustalaniu tej kwestii obowiązkiem organów administracji, który wynika z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., stosowanych odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a., było podjęcie wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy były obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność został udowodniona. Obowiązkiem organów było również prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a także wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). W kontekście tego ostatniego obowiązku na organach ciążył wymóg podania w uzasadnieniu faktycznym postanowienia faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.).

Dla kontroli zaskarżonych postanowień pod kątem zachowania powyższych wymogów, istotne znaczenie ma fakt, że rozstrzygnięcia te zostały wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, będącego skutkiem uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 785/21, poprzednio wydanego przez Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia z dnia 28 lipca 2021 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 8 czerwca 2021 r., którym również orzeczono o odmowie umorzenia nałożonej na skarżącą grzywny w celu przymuszenia.

Odnosząc się do powyższego wyroku należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż w jego uzasadnieniu Sąd przyjął, że pomimo braku precyzyjnego określenia zakresu nałożonego obowiązku w decyzji z dnia 12 sierpnia 2019 r. (nie określono w niej bowiem rozmiaru, czy też pojemności dołów chłonnych, do wykonania których zobowiązano skarżącą), mając na uwadze treść osnowy tej decyzji, można stwierdzić, że doły chłonne, które powinna wykonać skarżąca, powinny być tego rodzaju, ażeby możliwe było odprowadzenie do nich wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...]. Pojemność, czy też rozmiar dołu chłonnego powinna być taka, ażeby dół chłonny mógł przyjąć wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego i odprowadzić je do warstw przepuszczalnych gruntów.

Uchylając uprzednio wydane w sprawie postanowienia tutejszy Sąd wytknął natomiast organom, że w ramach oceny, czy wykonana przez skarżącą studnia chłonna na działce nr ewid.[...] czyni ona zadość obowiązkowi wynikającemu z decyzji z dnia 12 sierpnia 2019 r., organy poprzestały jedynie na przywołaniu teoretycznego wzoru - spełnienia warunku Vs.max + Qf ? Qd, jednak nie przytoczyły ani danych będących składnikami tego wzoru, ani też wyników dokonanych obliczeń. Sąd zwrócił uwagę, że o ile ustalenie parametru pojemności studni (Vs.max) jest proste do przeprowadzenia w sytuacji, gdy dysponuje się średnicą i wysokością wykonanej studzienki, to w żaden sposób nie można tego odnieść do pozostałych składników przedmiotowego wzoru, a więc zdolności chłonnej studni (Qf) i ilości opadu na cykl trwania deszczu (Qd), które zależą także od innych danych, nie mających charakteru stałego, a których organ nie podał, takich jak przykładowo współczynnik przepuszczalności gruntu.

W związku z powyższym Sąd wskazał, że obowiązkiem organów przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej o umorzenie grzywny, będzie należyte wyjaśnienie i rozpatrzenie okoliczności warunkujących zastosowanie w sprawie art. 125 § 1 u.p.e.a., a więc zbadanie i wykazanie, czy w sprawie doszło do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Jak podkreślił Sąd, w tym celu organ w szczególności powinien dokonać i przedstawić dokładne wyliczenia, z których będzie wynikać, czy wykonane przez skarżącą urządzenie spełnia warunek Vs.max + Qf ? Qd.

Powyższe uwagi są o tyle istotne, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, przedstawione w prawomocnym wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., wiązały na dalszym etapie postępowania organy administracji, jak i wiążą obecnie Sąd. Przepis ten stanowi bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6503/21, w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Kontrolując legalność obecnie zaskarżonych postanowień, Sąd doszedł do wniosku, że rozpatrując ponownie sprawę organy nie wykonały w sposób prawidłowy wskazań zawartych w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., przez co naruszyły art. 153 p.p.s.a. oraz ponownie dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., a także naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy zauważyć, że w utrzymanym w mocy zaskarżonym postanowieniem postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia 19 lipca 2022 r. - poza powołaniem się na zastosowanie w sprawie wzoru Vs.max + Qf ? Qd - organ podał również wartości, które przyporządkował do tego wzoru. Nadto do akt sprawy załączył wyliczenia przeprowadzone przez Starszego Inspektora Nadzoru Budowlanego Ł. S., będące podstawą przyjętych do wzoru wartości (k. 71-73 akt adm. I inst.). Organ podał również wymiary, jakie winna posiadać studnia chłonna, aby mogła przyjmować wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr ewid.[...] i odprowadzać je do warstw przepuszczalnych gruntu.

Powyższe dane nadal jednak nie są wystarczające dla potwierdzenia słuszności stanowiska organów, że studnia chłonna zrealizowania przez skarżącą nie czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z decyzji z dnia 12 sierpnia 2019 r. Jak podkreślił Sąd w cytowanym wyżej wyroku, na ocenę tej kwestii przy zastosowaniu wzoru Vs.max + Qf ? Qd, wpływ ma nie tylko parametr pojemności studni (Vs.max) uwarunkowany jej średnicą i wysokością, lecz również parametr zdolności chłonnej studni (Qf). Z dołączonych do akt sprawy wyliczeń będących podstawą podjętych rozstrzygnięć wynika, że wartość tego parametru stanowi iloczyn 4•?•r•hs•kf, gdzie kf stanowi współczynnik przepuszczalności gruntu. W wyliczeniach tych jako współczynnik przepuszczalności gruntu przyjęto wartość 0,00008333 [m/s], ze wskazaniem że jest to wartość dla gruntów nasyconych.

Ani w podjętych postanowieniach, ani nawet w przytoczonych wyliczeniach dołączonych do akt sprawy, nie zawarto jednak wyjaśnienia, na jakiej podstawie organy przyjęły powyższą wartość współczynnika przepuszczalności gruntu przy określaniu wartości parametru zdolności chłonnej studni (Qf), który został następnie zastosowany we wzorze Vs.max + Qf ? Qd. W istocie brak jest nawet precyzyjnego ustalenia, jaki jest rodzaju gruntu, w którym zrealizowano sporną studnię, co uniemożliwia ocenę, czy zastosowany współczynnik jest adekwatny do danego rodzaju gruntu. Wobec braku wyjaśnienia tej kwestii, zasadność zastosowania współczynnika przepuszczalności gruntu o takiej wartości, budzi wątpliwości. Jak bowiem słusznie zauważyła skarżąca, z niekwestionowanych w sprawie ustaleń poczynionych podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 27 maja 2021 r., wynika, że "na dnie studzienki widoczne (są) kamienie" oraz, że "kamienie widoczne są jako obsypanie wokół studzienki". Z danych powszechnie dostępnych wynika natomiast, że kamienie (rumosze) stanowią grunt o bardzo dobrej przepuszczalności, dla którego współczynnik przepuszczalności, jest znacznie wyższy od zastosowanego w niniejszej sprawie w przyjętych przez organy obliczeniach (zob. Podział utworów skalnych według własności filtracyjnych (wg. Z. Padry) – opracowane dostępne na stronie internetowej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu pod adresem: http://karnet.up.wroc.pl/

kajewski/dydaktyka/ochrona/wsp_filt.pdf; a także: Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przepuszczalno%C5%9B%C4%87_gruntu). Nie jest przy tym jednak jasne, czy przytoczone wyżej stwierdzenie zawarte w protokole czynności kontrolnych, opisuje rodzaj gruntu, w którym wykonano sporną studnię chłonną, czy też materiały użyte przy jej umiejscowieniu w gruncie, pozostające bez wpływu dla przepuszczalności gruntu.

Wobec powyższych niejasności zasadne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim z dnia 19 lipca 2022 r., i ponowne rozpatrzenie przez organ pierwszej instancji wniosku skarżącej o umorzenie grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r. Rzeczą organu pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie wyeliminowanie powyższych wątpliwości. W szczególności organ winien ustalić, jaki jest rodzaj gruntu, w którym zrealizowano przedmiotową studnię chłonną i przy ustalaniu wartości jej zdolności chłonnej (Qf) winien zastosować adekwatny do stwierdzonego rodzaju gruntu współczynnik przepuszczalności gruntu (kf). Następnie, na podstawie tych ustaleń, organ ponownie oceni – przy zastosowaniu jak dotychczas wzoru Vs.max + Qf ? Qd – czy studnia chłonna wykonana przez skarżącą na działce nr ewid.[...] czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z decyzji z dnia 12 sierpnia 2019 r. - zgodnie z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 785/19. Obowiązkiem organu będzie również szczegółowe wyjaśnienie powyższych kwestii w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Końcowo, odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącej o orzeczenie przez Sąd o umorzeniu nałożonej na nią grzywny w celu przymuszenia, należy wyjaśnić, że w świetle przepisów p.p.s.a. uprawnienia wojewódzkiego sądu administracyjnego co do zasady ograniczone są do orzekania o charakterze kasacyjnym. Jedynie w przypadku, o jakim mowa w art. 145a § 1 p.p.s.a., tj. w razie uchylenia decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd uprawniony jest do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie (przy czym nadal decyzji takiej sąd nie podejmuje samodzielnie). W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak podstawy do zastosowania tego przepisu, bowiem podstawą uchylenia kontrolowanych postanowień jest stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, które czyni koniecznym uzupełnienie postępowania wyjaśniającego, a w tej sytuacji wskazanie organowi sposobu załatwienia sprawy byłoby przedwczesne.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku.

Zawarte w pkt II sentencji wyroku orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczają się do uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 złotych, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.