Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1031/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1b pkt 2.
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. T. kwotę 2945 (dwa tysiące dziewięćset czterdzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę – K. T., prowadzącego działalność gospodarczą pn. K. O. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r., dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 17580 złotych, utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym: Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi stwierdzone podczas kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] października 2011 r. w miejscowości B. na drodze powiatowej nr [...], gdzie zatrzymano do kontroli pojazd ciężarowy marki [...]. Pojazdem kierował M. B., który wykonywał przewóz drogowy piasku w imieniu P.H.U. "D.". Według organu załadowcą przewożonego towaru była K. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] października 2011 r.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1 i 1b pkt 2, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz Ip. 6 pkt 9 lit d) i e), Ip. 9 pkt 15 lit. c) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908zezm.).

W odwołaniu od decyzji I instancji skarżący nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż załadowcą i nadawcą przewożonego towaru była K. oraz, iż miał możliwość technicznego monitorowania i kontroli wydobywanego kruszywa. Na poparcie własnego stanowiska strona przedstawia m.in. ogólne warunki dostaw kruszywa obowiązujące w umowach zawieranych przez M. S.A. z dostawcami, szczegółowe warunki dostawy kruszywa do umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawartej pomiędzy M. SA, a K., oraz oświadczenie z dnia 8 listopada 2011 r.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej na załadowcę, jako przesłanki warunkowej odpowiedzialności załadowcy za przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń.

W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż K. T. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą K. jako załadowca towaru miał wpływ oraz godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita pojazdu czteroosiowego może wynosić 32 t. Kontrola wykazała przekroczenie masy całkowitej pojazdu (41,2 t po odjęciu błędów pomiarów w wysokości 200kg i 2% dla każdej osi) co ma bezpośrednie przełożenie na przekroczenie nacisków poszczególnych osi. Mimo to załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną. Wartości dmc są jednakowe dla wszystkich rodzajów dróg.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie może uwolnić się od odpowiedzialności przedstawiając dokumenty m.in. szczegółowe warunki dostawy kruszywa do umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawartej pomiędzy M. S.A., a K., gdyż to skarżący wystawił dokument WZ nr [...], wydając materiał na zewnątrz. Organ dodał, iż pomimo zważenia kontrolowanego pojazdu na wadze załadowca nie podał w ww. dokumencie WZ wagi ładunku.

Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreśla, że Skarżący przedsiębiorca wydał przewożony w dniu kontroli towar "na zewnątrz", co potwierdza dokumentu WZ nr [...]. Dokument ten spełnia wymogi określone w art. 38 ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (Dz. U. Nr 50 z 2000 r., poz. 601 z późn. zm.), w myśl którego nadawca (dostawca) składa przewoźnikowi na przesyłkę towarową list przewozowy, a jeżeli przy danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte, w inny sposób dostarcza informacji niezbędnych do prawidłowego wykonania przewozu. W liście przewozowym nadawca zamieszcza:

1) nazwę i adres nadawcy, jego podpis oraz określenie placówki przewoźnika zawierającej umowę,

2) miejsce przeznaczenia przesyłki oraz nazwę i adres odbiorcy,

3) określenie rzeczy, masy, liczby sztuk przesyłki, sposobu opakowania i oznaczenia.

Stosownie do art. 4 pkt 25 ustawy o drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi. Załadowca godząc się na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu miał pełną świadomość, iż wypuszcza na drogę pojazd nienormatywny.

Zdaniem GITD, obowiązki załadowcy nie kończą się tylko na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na swój teren. Jest on odpowiedzialny za dokonanie załadunku i to takiego, który nie będzie skutkował naruszeniem norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. Wszak podstawowe instrumenty do zbudowania odpowiedniego stanu prawnego pojazdu, na który dokonywany jest załadunek, spoczywają właśnie w rękach załadowcy, który kierował czynnościami załadunkowymi. To on też czuwa nad wykonaniem właściwego finału transakcji handlowej, poprzez wydanie towaru w takiej ilości, jaka była zamówiona (i opłacona przez nabywcę). Dlatego też wprowadzenie regulacji umożliwiającej nakładanie kar pieniężnych na załadowców za przyczynienie się do powstania na ich terenie naruszeń prawa miało jak najbardziej racjonalne uzasadnienie.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję K. T., reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji

organu I instancji,

alternatywnie o:

2) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2

ppsa, jako wydanej wobec osoby niebędącej stroną w sprawie (na podstawie art. 156§ 1 pkt 4 k.p.a.) oraz

3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1. naruszenie art. 13 g ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 roku, Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie podczas gdy skarżący nie jest żadnym z podmiotów, o których mowa w powołanym przepisie, a w konsekwencji:

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zawartych

- w art. 28 kpa poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji wobec osoby, która nie powinna być stroną w sprawie,

- zasady praworządności i prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 6 i 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak kontroli i nadzoru na przestrzeganiem prawa w postępowaniu przez organ I instancji, podczas gdy organ I instancji rażąco naruszył tę zasadę,

- podstawowych reguł postępowania dowodowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów określonych w art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego

poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy za pomocą posiadanych dowodów, jak i wyjaśnień strony postępowania oraz pominięcie złożonych przez stronę wyjaśnień przed wydaniem decyzji oraz dowolną ocenę dowodów.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ błędnie przyjął, iż skarżący jest załadowcą o jakim mowa w art. 13g ust. 1b pkt-2 ustawy o drogach publicznych.

Ponownie zaakcentował, że nie jest żadnym z wymienionych w art. 13g u.o.d.p. podmiotów. Nie dokonuje załadunku towaru (piasku). Skarżący powołał się na umowę łączącą go z firmą M. SA, zgodnie z którą skarżący jedynie udostępniał złoże do wydobycia, a wszelkie działania związane z: przygotowaniem złoża do wydobycia, wydobywaniem piasku, transportem piasku na terenie i poza terenem K., a także dobór środków technicznych niezbędnych do wydobycia piasku jak i jego transportu, a także załadunku pozostaje w gestii M. SA. Natomiast K. potwierdza tylko miejsce pochodzenia piasku dokumentem WZ. Dodatkowo, powołując się na zapisy łączącej strony (skarżącego i M. SA) umowy wskazał, że "odbiór i załadunek piasku loco kopalnia po stronie Nabywcy". Nadto powołując się na dokument WZ skarżący podniósł, że podpis na rzeczonym dokumencie pochodzi od pracownika M. SA.

Konieczność zatwierdzania dokumentów w-z wystawionych przez Dostawcę wynikał także z zapisów pkt 3.4 ogólnych warunków Dostawy Kruszywa "Nabywca określi w SWDK listę osób upoważnionych do (...) zatwierdzania dokumentów WZ potwierdzających odbiór kruszywa".

Potwierdzeniem ilości wydobytego w tym konkretnym przypadku piasku był kwit wagowy z dnia [...] października 2011 r., stanowiący załącznik do znajdującego się w aktach sprawy dokumentu WZ nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r., którą utrzymano w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nakładającą na stronę – K. T., prowadzącego działalność gospodarczą pn. K. O., karę pieniężną w wysokości 17580 złotych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 6 i 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. (naruszenie podstawowych reguł postępowania dowodowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów), a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 g ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 93 ust. 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - poprzez ich zastosowanie, podczas gdy skarżący nie jest żadnym z podmiotów, o których mowa w powołanych przepisach, a w konsekwencji wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji wobec osoby, która nie powinna być stroną w sprawie.

Przy czym zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego mają w rozpatrywanej sprawie charakter wyraźnie akcesoryjny i służą wzmocnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W ocenie Sądu niniejsza skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący był załadowcą.

Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie może uwolnić się od odpowiedzialności przedstawiając dokumenty - m.in. szczegółowe warunki dostawy kruszywa do umowy zawartej pomiędzy M. SA a skarżącym przedsiębiorcą, gdyż to on - tj. skarżący wystawił dokument WZ wydając materiał na zewnątrz.

W ocenie Sądu, organy transportu drogowego nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych, zwłaszcza w kontekście umowy, jaką skarżący zawarł ze spółką M.

W toku postępowania strona powoływała się, że zapisy przedmiotowej umowy nie pozwalają na ustalenie, że załadowcą/nadawcą jest skarżący. Wynika z niej bowiem, że skarżący jedynie udostępniał złoże a kwestia załadunku pozostawała w gestii M.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ dokonał interpretacji jedynie wybiórczych zapisów przedmiotowej umowy. Pominął w swoich rozważaniach na przykład unormowanie zawarte w pkt 2.1 (postanowienia dodatkowe) tj. "odbiór i załadunek piasku loco Kopalnia po stronie Nabywcy".

Natomiast skoncentrował się na zapisie w pkt 2.2 tj. "Rozliczanie ilości na podstawie dokumentów wz wystawionych przez dostawcę z wagi Nabywcy z czego 1 egzemplarz dla dostawcy". t

Należy podkreślić, iż z wersji przyjętej przez organ wynika, że każdorazowo skarżący wystawiając dokument wydania towaru czyli kruszywa, wydobytego z udostępnionego złoża oraz załadowanego de facto przez inny podmiot może być uznany za załadowcę.

W tej sytuacji należy zgodzić się ze skarżącym, że w obu decyzjach brak jest analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Organy nie wskazały, które dowody jednoznacznie świadczą o tym, iż skarżący (o ile jest jednym z podmiotów ponoszącym odpowiedzialność, obok podmiotu wykonującego przejazd) miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Wbrew twierdzeniom organu fakt, iż skarżący wystawił dokument wydania towaru nie jest w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczającym dowodem do uznania, iż skarżący ponosi odpowiedzialność za przeładowanie pojazdu. Dokument wydania towaru należy oceniać z punktu widzenia zawartej pomiędzy skarżącym a M. umowy o współpracy.

Ponadto, co nie zostało podniesione w skardze, wątpliwości Sądu budzi stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, że wagi [...] mogły być użyte do pomiarów pojazdu poddanego kontroli.

Ze świadectwa homologacji typu WE dopuszczającego wagi [...] na rynek europejski wynika, że urządzenia te przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi, nie posiadają zatem homologacji do pomiaru masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi wielokrotnych.

Tymczasem kontroli drogowej udokumentowanej protokołem [...] z dnia [...] października 2011 r. stanowiącym podstawę do ustalenia wysokości kary pieniężnej nałożonej na skarżącego został poddany pojazd posiadający osie wielokrotne. Z protokołu kontroli a następnie decyzji wynika, że kara została nałożona z tytułu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz przekroczenia nacisków osi wielokrotnych.

W tym stanie rzeczy stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji zarówno I jak i II instancji, że przedmiotowe pomiary zostały przeprowadzone za pomocą wag [...] posiadających legalizację Urzędu Miar nie wystarcza do przyjęcia, że dokonany na nich pomiar był prawidłowy, skoro wagi te nie mogły być użyte do pomiaru masy całkowitej oraz nacisków osi wielokrotnych, gdyż nie miały w tym zakresie stosownej homologacji.

Jedynie na marginesie można dodatkowo wskazać, że w sprawie sygn. akt VISA/Wa 270/12 tutejszego Sądu organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w zakresie w jakim umorzono postępowanie z tytułu nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie DMC, zaakceptował w pełni pogląd organu I instancji mający oparcie m.in. w treści przytoczonego w tej decyzji pisma Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] dotyczącego użycia wag [...].

W konkluzji należy stwierdzić, iż organ nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadzą postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, przede wszystkim ustalą, czy skarżący jest jednym z podmiotów, wymienionym w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, mającym ponosić odpowiedzialność za stwierdzone podczas kontroli przejazdu naruszenia, odniosą się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, a następnie podejmą decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania decyzji organów obu instancji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a.