Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1337/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 b, art. 124 ust. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 Kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i a , art. 135, art. 152 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014r. sprawy ze skarg Spółki A. na decyzję Wojewody z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Spółki A. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] Spółka A. zwróciła się do Starosty o wydanie decyzji na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651) zobowiązującej Spółkę B. , właściciela nieruchomości działki nr ew. [...], do udostępnienia nieruchomości na okres miesięcy od wydania decyzji oraz zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie prac remontowo-konserwacyjnych związanych z eksploatacyjną wymianą stanowiska słupa, jego zabezpieczeniem, a także pomalowanie całej konstrukcji oraz wymianę przewodu odgromowego, jednotorowej linii [...].

Decyzją z dnia [...] Starosta na podstawie art. 124 b oraz 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu ww. wniosku, w punkcie pierwszym decyzji zobowiązał Spółkę B do udostępnienia Spółce A. nieruchomości dz. nr ew. [...] na okres miesięcy oraz zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności w celu wykonania prac remontowo-konserwacyjnych, pomalowania całej konstrukcji oraz wymiany przewodu odgromowego jednotorowej linii relacji, w punkcie drugim zobowiązał Spółkę A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac remontowo-konserwacyjnych wskazanych w ust. 1.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Spółka C. jest przedsiębiorcą energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne. Na mocy art. 4 cyt. ustawy spółka zobowiązana jest do utrzymywania zdolności urządzeń instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Według umowy zawartej w dniu [...], pomiędzy Spółką C.

a Spółką A. na wykonanie zadania inwestycyjnego pn. "Przebudowa linii", wnioskodawca jest wykonawcą ww. zadania.

Istotą inwestycji na działce [...] jest eksploatacyjna wymiana stanowiska słupa z powodu znacznej korozji zabezpieczenie konstrukcji przed kradzieżą, a także jej pomalowanie oraz wymiana przewodu odgromowego. Celem remontu jest dostosowanie konstrukcji do norm technicznych, które to wskutek znacznej korozji

i wydatnie zmniejszonej wytrzymałości słupa nie zostają zachowane. Wymiana stanowiska słupa wiąże się ze zwiększeniem niezawodności funkcjonowania linii, co ma pozwolić zmniejszyć częstotliwość występowania awarii energetycznych powstałych wskutek przewrócenia bądź złamania elementów słupa, które to zdarzenia mogą powstać podczas silnych burz i wichur. Wymiana przewodu ochrony odgromowej jest konieczna z uwagi na jego stan który stwarza poważne zagrożenie pożarowe w przypadku wystąpienia burz i nawałnic z wyładowaniami atmosferycznymi, mogących wywołać również długotrwałe przerwy w dostawie energii elektrycznej między innymi do placówek użyteczności publicznej o strategicznym znaczeniu takich jak szpitale czy szkoły. Szkody te zagrażają zarówno gospodarstwom domowym, podmiotom gospodarczym jak i jednostkom odpowiedzialnym za zapewnienie bezpieczeństwa publicznego. Obecny stan elementów linii stwarza poważne zagrożenie realnych strat majątkowych jak też niematerialnych takich jak życie i zdrowie ludzkie. Linia przebiega m.in. przez nieruchomość obejmującą działkę o numerze ewidencyjnym [...] obręb położoną w gminie, stanowiącą własność Spółki B. Przebieg linii przez działkę ewidencyjną został określony na mapie stanowiącej załącznik graficzny do wniosku. Niezbędna powierzchnia nieruchomości do wykonania prac remontowych wynosi [...]. Prace będą prowadzone na długości ok. [...] o szerokości pasa m. Promień prac prowadzonych przy słupie wynosi m. Powierzchnia została odpowiednio zaznaczona na załączonej do wniosku mapie.

Organ podkreślił następnie, że wnioskodawca podjął starania mające na celu uzyskanie zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości. Właściciel działki uzależnił wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości od ustanowienia służebności przesyłu oraz rozliczenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez Inwestora. Ponadto właściciel działki zarzucił wnioskodawcy inny charakter prac niż deklarowany tj. dokonanie przebudowy zamiast remontu, pomijając wytłumaczenie, że mimo ogólnego zamierzenia budowlanego określanego jako przebudowa linii elektroenergetycznej na znacznej części nieruchomości wykonywane prace mają charakter remontu czy nawet konserwacji urządzeń linii.

Zdaniem organu, wniosek Spółki A. jest uzasadniony

w treści art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 124 b ust. 4 ugn strony zobowiązane są dojść do porozumienia w celu ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności związanych z pracami remontowo-konserwacyjnymi. Jeżeli do takiego porozumienia nie dojdzie, Starosta wszczyna postępowanie administracyjne w celu ustalenia odszkodowania.

Spółka B. wniosła odwołanie od decyzji Starosty zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 61 § 1 oraz art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 124b ust. 2 ustawy

o gospodarce nieruchomościami, poprzez wszczęcie postępowania na żądanie osoby nieuprawnionej i brak wydania postanowienia o odmowie wszczęcia, a także alternatywnie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak umorzenia postępowania, w przypadku ujawnienia w toku wszczętego przez organ postępowania przesłanki, że wniosek pochodzi od osoby nieuprawnionej,

- naruszenie art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. wydanie decyzji dla wykonawcy prac, a nie inwestora i właściciela urządzeń przesyłowych; brak ustalenia tytułu prawnego na podstawie którego właściciel urządzenia dysponuje prawem do nieruchomości; brak analizy przesłanek koniecznych do wydania decyzji o udostępnieniu nieruchomości i ograniczenia praw właściciela, a także wydanie decyzji przeznaczonej do zastosowania w celu udostępnienia nieruchomości dla czynności związanych z konserwacją, remontem i usuwaniem awarii w sytuacji gdy przedmiotowe prace są typowymi pracami inwestycyjnymi polegającymi na zmianie parametrów istniejącej sieci, które sam inwestor określa jako przebudowa obiektu,

- naruszenie art. 7, 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie podmiotu uprawnionego i spełnienia przesłanek do zastosowania ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, a także brak zebrania i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym brak uzyskania stanowiska inwestora, brak zapoznania się z projektem zaplanowanych prac oraz brak przeprowadzenia wizji lokalnej, brak analizy kompletnej umowy zawartej pomiędzy firmą, a inwestorem oraz brak analizy zakresu pełnomocnictwa udzielonego T.N., a także porozumienia zaproponowanego właścicielowi, brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Ponadto odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a.

z uwagi na brak precyzyjnego rozstrzygnięcia decyzji odpowiadającego dyspozycji

art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami, pominięcie wskazania

w rozstrzygnięciu zakresu i sposobu udostępnienia nieruchomości oraz dojazdu do niej; brak jednoznacznego wskazania prac na nieruchomości oraz terminu jej udostępnienia, brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności poprzez dokonanie przez organ dowolnych ustaleń niepopartych materiałem dowodowym oraz brak odniesienia się do zarzutów właściciela nieruchomości zgłoszonych w trakcie postępowania.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 124 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu ww. odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zasadniczą przesłanką dla oceny zasadności wydania decyzji w oparciu o ww. przepis jest ustalenie, czy operator sieci przesyłowej zwrócił się do właścicieli nieruchomości

o uzyskanie wymaganej przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami zgody na wykonanie prac remontowych. Analogicznie bowiem jak w przypadku rokowań nie jest wskazany jeden sposób uzyskania zgody. Istotny jest jedynie fakt uzewnętrznienia chęci jej uzyskania.

W aktach sprawy znajduje się prowadzona pomiędzy wykonawcą, a właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] tj. Spółka B. korespondencja z której wynika, że właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na wykonanie prac w opisanym wyżej zakresie. Rokowania zmierzające do uzyskania stosownej zgody trwają od doręczenia właścicielowi pisma z dnia [...] w którym po raz pierwszy zwrócono się o wyrażenie zgody na wykonanie prac na linii. Dalsza korespondencja, trwająca do nie przyniosła zamierzonego przez wykonawcę robót rezultatu, wobec czego wnioskiem z dnia Spółka A. wystąpiła do starosty o wydanie decyzji w przedmiotowym zakresie.

Zdaniem organu, ze zgromadzonych dokumentów bezspornie wynika fakt wyrażenia uzewnętrznionej woli uzyskania zgody na wejście na nieruchomość w celu wykonania opisanych prac.

Ponadto w treści złożonego wniosku szczegółowo określono przedmiot planowanych prac oraz dołączono do niego umowę na wykonanie robót, zawartą w dniu [...] pomiędzy Spółka B. a Spółka A., co uprawniało wykonawcę do działania w imieniu właściciela urządzeń przesyłowych i wystąpienia o wydanie przedmiotowej decyzji. Poza tym roboty eksploatacyjne, określone we wniosku, zawierają się w katalogu czynności określonych w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ich celem było dostosowanie konstrukcji do norm technicznych.

W ocenie organu II instancji, spełniono wszelkie przesłanki do wydania decyzji

o treści wskazanej przez starostę, a dokumenty zgromadzone w sprawie wyczerpują obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego.

Organ wyjaśnił nadto, że regulowanie stanu prawnego nieruchomości, czy to

w zakresie ustanawiania ograniczonych praw rzeczowych do rzeczonych nieruchomości, czy też ich ewentualna sprzedaż wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania i nie należy do zakresu przedmiotowego art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wspomniany przepis daje bowiem samoistną podstawę prawną do wykonania prac remontowych o charakterze przedstawionym we wniosku wykonawcy. Ponadto przeprowadzenie na nieruchomości wszelkich robót wiąże się z otrzymaniem stosownego odszkodowania, zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Spółka B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Wojewody zarzucając jej naruszenie:

- art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię

i uznanie, że to wykonawcy prac, a nie inwestorowi i właścicielowi urządzeń przysługuje uprawnienie do korzystania z ww. przepisu,

- art. 61 § 1 oraz art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. w związku z treścią

art. 124b ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez wszczęcie postępowania na żądanie osoby nieuprawnionej i brak umorzenia postępowania,

w przypadku ujawnienia już w toku wszczętego przez organ postępowania,

że wniosek pochodzi od osoby nieuprawnionej,

- art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez brak wskazania uzasadnienia prawnego i faktycznego, jakie stanowiły podstawę wydania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji oraz brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności brak ustosunkowania się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania, w tym w odwołaniu od decyzji Starosty.

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego na okoliczności wskazane w odwołaniu, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych poprzez uznanie, że planowane prace miały charakter prac remontowych podczas gdy w rzeczywistości była to przebudowa urządzeń, błędne określenie podmiotu uprawnionego, brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że wnioskodawcą uprawnionym do ograniczenia praw do nieruchomości w tym trybie może być wyłącznie właściciel danych ciągów, przewodów i urządzeń, a nie potencjalny wykonawca prac konserwujących działający na zlecenie właściciela urządzeń. To przedsiębiorstwo energetyczne jest zobowiązane do prawidłowego ich utrzymania, co wynika wprost z art. 4 oraz art. 56 Prawa energetycznego, zapisów udzielonej koncesji, a także ogólnych wymogów rozdziału 6 Prawa budowlanego odnoszącego się do utrzymania obiektów budowlanych. Co więcej z literalnego brzmienia treści art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że decyzję na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wydaje się na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 b. Tym samym podmiotem uprawnionym zgodnie z art. 124b ust. 2 oraz zgodnie z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami do ograniczenia praw do nieruchomości i do wydania tych dwóch decyzji może być wyłącznie właściciel urządzenia realizujący cel publiczny, a nie podmiot wykonujący na jego rzecz prace zlecone. Fakt ich zlecenia osobie trzeciej nie zwalnia bowiem z odpowiedzialności ustawowej co do prawidłowego utrzymania i konserwacji urządzenia jego właściciela.

Organ odwoławczy w zupełności pominął powyższą argumentację, wskazał jedynie, że prawo do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji wynika

z umowy zawartej w dniu [...]. Nie jest to ustalenie prawdziwe i prawnie do zaakceptowania. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok WSA z dnia 09.01.2013 r., sygn. akt II SA/Bd 880/12) wynika, że koniecznym warunkiem zastosowania art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami jest istnienie prawa własności urządzeń przesyłowych po stronie wnioskodawcy, ponieważ podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem z art. 124b jest wyłącznie właściciel urządzeń, który jest zobowiązany do ich właściwego utrzymania, konserwacji, usuwania awarii etc. Poza tym przywołana umowa z dnia [...] dotyczy przebudowy linii energetycznej, a nie jej konserwacji i bieżącego utrzymania lub usuwania awarii. Organ zaniechał przeprowadzenia dowodu zarówno z projektu budowlanego lub wykonawczego przebudowy tej linii, jak i Warunków Zamówienia, o których mowa w § 1 ust. 2 ww. umowy. Tymczasem ocena tych dokumentów ma istotne znaczenie przy określeniu zakresu i rodzaju zaplanowanych na obiekcie prac. Organ nie zażądał tych dokumentów, ani nie przeprowadził wizji lokalnej, a zatem nie ustalił należycie stanu faktycznego. Nieprawidłowe jest też twierdzenie organu II instancji, że w sprawie została spełniona "zasadnicza przesłanka" tj. "ustalenie, czy operator sieci przesyłowej zwrócił się do właścicieli nieruchomości o uzyskanie wymaganej przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami zgody na wykonanie prac remontowych". Ponieważ to nie operator jako właściciel urządzenia i inwestor prac zwracał się do właściciela o zgodę na wejście w teren, a wykonawca tych prac działając we własnym imieniu i na własny rachunek. Nie można także uznać, że posiadał jakiekolwiek pełnomocnictwo od Spółki C. do uzyskania zgody na wejście w teren od właściciela. Spółka A. do pisma z dnia [...] załączył co prawda pełnomocnictwo, ale zostało ono wystawione dla osoby fizycznej T. J. N. i obejmowało w imieniu Spółka C. podejmowanie kontaktów z właścicielami nieruchomości celem uzyskania zgody na realizowanie budowy lub przebudowy sieci elektroenergetycznej w ramach przygotowania i realizacji zadania "Przebudowa linii napowietrznej ". Nie obejmowało ono podpisywania w imieniu Spółki C. jakichkolwiek porozumień w zakresie usuwania awarii lub konserwacji sieci.

Nadto skarżąca podkreśliła, że wola uregulowania wzajemnych stosunków pomiędzy skarżącym, a inwestorem w drodze umowy cywilnoprawnej była tylko wyrażona przez nią. Inwestor nie odpowiadając na propozycję właściciela zaakceptował działania wykonawcy zmierzające do uzyskania zgody w trybie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji chybiona jest ocena organu II instancji, że ze zgromadzonych dokumentów bezspornie wynika fakt wyrażenia uzewnętrznionej woli uzyskania zgody na wejście na nieruchomość w celu wykonania opisanych prac. Ponadto to nie wykonawca powinien legitymować się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (bez względu czy jest to budowa, przebudowa lub remont), ale inwestor i właściciel urządzenia.

W ocenie skarżącej, konsekwencją powyższego, powinno być ustalenie,

że wniosek złożony przez Spółkę A. jest wnioskiem nie pochodzącym od strony uprawnionej i brak jest podstawy prawnej do jego realizacji. Zarówno organ I jak

i II instancji powinien był wydać postanowienie o odmowie jego wszczęcia.

Natomiast organ II instancji powielił błędy i działania organu I instancji tj. poczynił błędne ustalenia faktyczne dotyczące charakteru planowanych prac i błędnie określił podmiot uprawniony. Organy nie ustaliły, czy inwestor zamierza dokonać remontu, czy też przebudowy sieci w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. Nadto organ niczym nie uzasadnił ograniczenia własności poprzez zezwolenie na udostępnienie w sentencji decyzji całego obszaru nieruchomości i maksymalnego 6-miesięcznego czasu jego ograniczenia, zaś decyzja oparta na art. 124b ustawy musi - w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności - ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności i uszczuplenia władztwa właściciela (por. wyrok WSA w z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 880/12).

W końcowych wywodach skargi skarżąca podkreśliła, że nie zgadza się

z twierdzeniem organów, że wykonanie prac na jej nieruchomości uzasadniało potrzebę wydania przedmiotowej decyzji. Istniejący stan faktyczny i nawet częściowo tylko zgromadzony materiał świadczą o sytuacji przeciwnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Pełnomocnik uczestnika postępowania Spółki A. wniósł

o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Analiza zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji pod względem ich legalności doprowadziła Sąd do wniosku, że organy przy wydawaniu powyższych orzeczeń w sposób istotny naruszyły przepisy prawa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651) - ugn, zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (ust. 1).

Decyzję o zobowiązaniu wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii (ust. 2).

Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3).

Podkreślić należy, ze treść tej normy prawa materialnego wskazuje, że organ wydając decyzję nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek jej udostępnienia, co oznacza, iż dochodzi do tzw. administracyjnego ograniczenia prawa własności. Istotne jest zatem, aby podstawy uzasadniające wydanie takiej decyzji zostały właściwie ustalone w sprawie.

W rozpoznawanej sprawie Starosta w oparciu o ww. przepis zobowiązał skarżącą do udostępnienia na czas 6 miesięcy spółce nieruchomości stanowiącej własność skarżącej tj. działki nr ew. [...] w celu wykonania na powierzchni [...] tej nieruchomości w pasie o długości [...], szerokości i promieniu przy słupie prac remontowo-konserwacyjnych związanych z eksploatacyjną wymianą stanowiska słupa, jego zabezpieczeniem, pomalowaniem całej konstrukcji oraz wymianą przewodu odgromowego jednotorowej linii.

Analiza zebranych materiałów dowodowych prowadzi do wniosku, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki warunkujące możliwość zastosowania ograniczenia wynikającego z art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Sądu, organ I instancji nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla zastosowania przepisu art. 124 b ugn wobec skarżącej, zaś Wojewoda na podstawie tak zebranego materiału dowodowego niewłaściwe ocenił istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy, które powinno być poprzedzone prawidłowym ustaleniem wszystkich faktów zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, a na etapie postępowania odwoławczego z uwzględnieniem również zarzutów odwołania.

Wskazać przede wszystkim należy, że decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być wydana jedynie w przypadku, gdy dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w art. 124 b ust. 1, które nie stanowią części składowej gruntu, a zatem tylko takich urządzeń które są objęte hipotezą art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, czyli stanowiących część składową przedsiębiorstwa. Zgodnie bowiem z tym przepisem urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne, nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu.

Podmiotem więc upoważnionym do złożenia wniosku o udostępnienie nieruchomości w trybie art. 124 b ugn będzie podmiot, który ma obowiązek wykonać konserwację, remont, usunąć awarię, czyli z reguły przedsiębiorstwo w skład majątku którego wchodzą urządzenia będące przedmiotami wymienionych czynności. Przy czym, zdaniem Sądu, nie ma przeszkód prawnych, aby uprawnione przedsiębiorstwo zleciło wykonanie prac innemu podmiotowi, jednakże zlecenie to musi pochodzić od podmiotu, który bez wątpienia jest właścicielem urządzeń.

Organ I instancji nie wykazał dowodami, że na nieruchomości skarżącej znajdują się urządzenia, które nie stanowią części składowej tej nieruchomości gruntowej i są własnością przedsiębiorstwa energetycznego (zleceniodawcy prac), w szczególności nie wystąpił do wnioskodawcy (wykonawcy zleconych prac)

o udokumentowanie prawa własności urządzenia, naruszając tym samym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy powyższą kwestię, pomimo sygnalizacji w odwołaniu, całkowicie pominął.

Oznacza to, że umowa zawarta w dniu [...] pomiędzy Spółką C. Oddział,

a Spółką A. na wykonanie zadania inwestycyjnego

pn. "Przebudowa linii " nie mogła stanowić wystarczającego dowodu dla uznania uprawnienia spółki do wystąpienia z wnioskiem w tej sprawie, pomijając już fakt, że nie zawiera ona szczegółowego zakresu zleconych prac, objętych sporną decyzją.

Ponadto z kwestią własności urządzeń przedsiębiorstwa może wiązać się posiadanie tytułu prawnego do korzystania nieruchomości na której znajdują się owe urządzenia, który to tytuł może wynikać z decyzji o objęciu nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ugn, czy też ze służebności przesyłu ustanowionej w drodze umowy albo w drodze orzeczenia sądu na podstawie art. 3052K.c. Ustalenie tej okoliczności czyniłoby zbędnym wydanie decyzji o udostępnieniu nieruchomości w trybie art. 124 b ugn, albowiem w przypadku legitymowania się decyzją z art. 124 ust. 1 ugn, przedsiębiorca może na podstawie art. 124 ust. 6 dokonywać konserwacji i napraw urządzeń posadowionych na tej nieruchomości. Natomiast w przypadku służebności, z treści już samego tego prawa takie uprawnienie może wynikać.

Powyższej kwestii organy obu instancji nie rozważyły.

Podkreślić następnie należy, że w omawianym przepisie ustawodawca określił warunki dopuszczalności wydania przedmiotowej decyzji nie tylko w postaci wykazania braku zgody podmiotu praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości uprawnionemu podmiotowi, ale też w postaci wykazania okoliczności dotyczących celu jej zajęcia. Decyzja więc oparta na art. 124 b ugn musi ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności. W sposób jasny musi z niej wynikać przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danych czynności, które muszą mieścić się w pojęciu czynności polegających na konserwacji, remoncie i usuwaniu awarii konkretnego urządzenia.

Jak słusznie podniosła skarżąca, organy obu instancji nie rozważyły w swoich decyzjach charakteru prac remontowych, jakie mają być wykonane na obiekcie linii napowietrznej, w kontekście przepisów prawa budowlanego, a zdaniem Sądu, organy przy stosowaniu art. 124 b ust. 1 ustawy

o gospodarce nieruchomościami nie są zwolnione z tego obowiązku. Zakres planowanych robót ma jednoznacznie wskazywać na remontowo-konserwacyjny ich charakter i winien być szczegółowo opisany w uzasadnieniu decyzji. Ma to istotne znaczenie nie tylko dla prawidłowego zastosowania art. 124 b ugn, ale też jest niezbędne dla rzetelnego określenia obszaru terenu, który ma zostać udostępniony oraz wskazania realnego, niezbędnego na wykonanie czynności, terminu udostępnienia nieruchomości. Nie spełnia wymogów należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia przyjęcie wprost z wniosku rodzaju planowanych prac.

W ocenie Sądu, elementy objęte hipotezą art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujące wraz z innymi przesłankami wydanie nakazu udostępnienia terenu wymagają przeprowadzenia procesu wykładni także co do używanych w nim pojęć, przy wykorzystaniu między innymi definicji legalnych z art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Brak oceny przez organy obu instancji rodzaju robót budowlanych świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Słusznie też zdaniem Sądu strona skarżąca kwestionuje, że organ nie dokonał analizy celowości zajęcia przez Spółki A. działki nr [...] dla wykonania spornych prac o powierzchni [...] w pasie o długości szerokości [...] i promieniu [...] przy słupie podlegającemu wymianie. Zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej organy odstąpiły od wykazania niezbędności zajęcia nieruchomości skarżącej o podanych wyżej parametrach w celu wykonania podanych w decyzjach czynności. Z akt sprawy nie wynika, że organ l instancji przeprowadził pomiary potwierdzające słuszność stanowiska co do obszaru mającego podlegać zajęciu. Podany w uzasadnieniu decyzji zakres prac, jak już powyżej wskazano bez należytej ich analizy, również tego nie uzasadnia.

Trafny jest także zarzut skarżącej dotyczący braku uzasadnienia dla przyjęcia przez organ I instancji maksymalnego sześciomiesięcznego terminu udostępnienia jej nieruchomości na potrzeby wykonania opisanych we wniosku i następnie w decyzjach czynności.

Zauważyć należy, że ustawodawca wprowadzając w art. 124 b ust. 3 ugn termin na udostępnienie nieruchomości posłużył się instytucją uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie może w tym przypadku przy określaniu terminu kierować się dowolnością. Brak zatem przeprowadzania ustaleń w zakresie określenia niezbędnego terminu i brak uzasadnienia dla przyjętego w decyzji terminu narusza przepisy postępowania art. 7 i art. 77 ust. 1 k.p.a. W tym zakresie uzasadnienie organów obu instancji również nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Uchybieniem ze strony organów jest również brak ustalenia i wyjaśnienia kwestii dojazdu do przedmiotowej nieruchomości, co również zarzuciła skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a organ II instancja pominął w swoich rozważaniach.

Zdaniem Sądu, mając na względzie fakt, że w wyniku decyzji wydawanej na podstawie art. 124 b ugn dochodzi do ograniczenia prawa własności, organy orzekające na tej podstawie winny precyzyjnie i racjonalnie ustalić obszar niezbędny do zajęcia i termin udostępnienia nieruchomości, a następnie rzetelnie umotywować swoje stanowisko w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Sąd uznał, że organ I instancji nie ustalił wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych dla zastosowania ograniczenia prawa własności na mocy decyzji

z art. 124 b ugn, a organ II instancji uchybienia te powielił. Stąd też doszło w tej sprawie do naruszenia przepisów procedury administracyjnej w zakresie wymogu wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy kompletnie zebranego materiału dowodowego, a następnie zgodnego z prawem uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Tym samym należało stwierdzić, że organy przedwcześnie uznały, że zaistniały wystarczające przesłanki dla zastosowania w tej sprawie art. 124 b ustawy

o gospodarce nieruchomościami.

W toku ponownego postępowania organy winny kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązane są zebrać i rozpatrzyć cały materiał sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, by rozważyć tak ustalony stan faktyczny i prawny w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania.

Mając na względzie powyższe Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzje oraz decyzję ja poprzedzająca, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a oraz 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 ww. ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.