Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1633/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3 i par. 5, art. 141 par. 1, art. 183 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 97 par. 1 pkt 4 i par. 156 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Elżbieta Stebnicka, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. W. z siedzibą w W. następcy prawnego Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2006r. sygn. akt I SA/Wa 2314/05 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu nieruchomości komunalnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2314/05, oddalił skargę Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego "[...]" Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]" z siedzibą w W., poprzednika prawnego skarżącej spółki.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Zarząd Związku Dzielnic Gmin W., działając na mocy art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 474 z późn. zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] stwierdził nabycie przez [...] Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego "[...]" z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w W. przy ul. [...] o pow. 100434 m2, oznaczonego w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej W.-M. obręb [...] numerami działek [...],[...] i [...].

Pismem 7 października 2002 r. E. D.-W. wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]" gruntem o pow. 18047 m2, poprzednio stanowiącym część działki nr [...] z nieruchomości [...] położonej w rejonie ulic [...],[...] i [...] w W. Wnioskodawczyni powołała się na naruszenie praw osób trzecich z uwagi na nierozpatrzenie w tym zakresie wniosku byłego właściciela nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...], nr [...]: 1) stwierdziło na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. – dalej kpa) nieważność powołanej decyzji Zarządu Związku Dzielnic Gmin W. w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez WPBO " [...]" użytkowania wieczystego gruntu obejmującego część działki nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej KW [...], poprzednio stanowiącej część działki nr [...] z nieruchomości [...] opisanej w księdze wieczystej KW [...], położonej w rejonie [...], ul. [...] i ul. [...] w W., 2) wniosek w części dotyczącej działki ew. nr [...] przy ul. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazało do rozpatrzenia według właściwości Wojewodzie M. W uzasadnieniu Kolegium podało, że grunt, którym z dniem 5 grudnia 1990 r. zostało uwłaszczone Przedsiębiorstwo "[...]" stanowi własność Miasta [...] W., co potwierdza decyzja komunalizacyjna Wojewody W. z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...], utrzymana w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 7 stycznia 1993 r. Skarga na tę ostatnią decyzję została oddalona wyrokiem z dnia 14 stycznia 1994 r., sygn. I SA 789/93. Przedmiotowy grunt stanowił w dniu uwłaszczenia działki nr [...],[...],[...], następnie działkę nr ew. [...], z której po podziale wyodrębniono działkę nr [...]. Działka nr [...] odpowiada części dawnej działki nr hip. [...] z nieruchomości [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...]. Księga wieczysta nr [...] dotyczyła nieruchomości pn. "[...]", składającej się z działek nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] o pow. 23315 m2. Stanowiły one własność Z. K., który w dniu 26 stycznia 1945 r. wystąpił o przyznanie mu ich własności czasowej. Prezydium Rady Narodowej

m.st. Warszawy orzeczeniem z dnia 14 listopada 1962 r. odmówiło Z. K. ustanowienia użytkowania wieczystego tylko działki nr [...]. Oznacza to, że jego wniosek w części dotyczącej działek nr [...] i [...] nie został dotychczas rozpatrzony. Uprawnienia i roszczenia dotyczące działek nr [...] i [...], przysługujące byłemu właścicielowi nieruchomości [...] na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), Z. K. aktem notarialnym z 26 kwietnia 1951 r. zbył R. D. Spadek po R. D., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego

dla m.st. Warszawy z dnia 4 lipca 1979 r., nabyła jej córka- E. D.-W. Skoro postępowanie wszczęte wnioskiem Z. K. nie zostało w całości zakończone, to – przy uwzględnieniu zasady, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich - organ administracji zobowiązany był do zawieszenia postępowania uwłaszczeniowego w zakresie nieruchomości objętej wnioskiem. Niedopełnienie tego obowiązku oznacza, że zachodzi przesłanka określona

w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż decyzja uwłaszczeniowa rażąco narusza we wskazanym zakresie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] uchyliło własną decyzję z dnia [...] w części dotyczącej działki nr [...], podzielając stanowisko E. D.-W., że jej wniosek z dnia 7 października 2002 r. w ogóle nie dotyczył tej nieruchomości, a zatem postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Natomiast w pozostałej części Kolegium poprzednią decyzję utrzymało w mocy, podtrzymując zawartą tam argumentację. Podkreśliło przy tym, że w toku przeprowadzonego postępowania zbadało cały materiał dowodowy. W świetle posiadanych dokumentów tożsamość R. D. i R. D.-S. nie budziła żadnych wątpliwości. W postępowaniu brały udział wszystkie zainteresowane osoby. Kolegium nie zostało powiadomione o przekształceniu z dniem 9 lipca 2001 r., na mocy uchwały Rady m.st. Warszawy nr XXXVIII/505/2001, [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]" w Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe "[...]" Sp. z o.o. w W. Dlatego korespondencja adresowana była do Przedsiębiorstwa "[...]", ale odbierała ją Spółka "[...]".

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Spółka Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe "[...]" zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie tego oraz poprzedzającego je rozstrzygnięcia. Zarzuciła naruszenie art. 156 § 2 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja uwłaszczeniowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, mimo iż Przedsiębiorstwo " [...]" poniosło znaczne koszty finansowe na zagospodarowanie nieruchomości. Wskazane decyzje zostały ponadto wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, gdyż Kolegium nie podjęło niezbędnych kroków do dokładnego zbadania sprawy i nie odniosło się do wszystkich zarzutów strony. W szczególności nie ustosunkowało się do stanowiska Przedsiębiorstwa, iż brak mapy dla celów prawnych uniemożliwia dokładne ustalenie, w jakiej części stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] czerwca 1994 r. Nie wyjaśniono także dlaczego zaniechano wyznaczenia rozprawy administracyjnej i nie pojęto próby uzgodnienia interesów stron (art. 89 § 2 kpa), a ponadto na podstawie jakich dokumentów ustalono, iż tożsamość R. D. i R. D.-S. nie budzi wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym wyrokiem z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2314/05, skargę Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego "[...]" Sp. z o.o., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa P.p.s.a.), oddalił. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że materialnoprawną podstawę objętej postępowaniem nadzorczym decyzji Zarządu Związku Dzielnic Gmin W. z dnia [...] czerwca 1994 r. o uwłaszczeniu [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]" stanowił art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (obecnie kwestię tę reguluje art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.]). Zgodnie z tym przepisem uwłaszczenie państwowych osób prawnych w omawianym trybie nie może naruszać praw osób trzecich. Oznacza to, że państwowa osoba prawna nie nabywa z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego oznaczonej nieruchomości, jeżeli do tego gruntu pozostaje niezrealizowane prawo osoby trzeciej.

Jest poza sporem, że w dniu 5 grudnia 1990 r., w zakresie wskazanym we wniosku E. D.-W., pozostawał nierozpoznany wniosek Z. K. o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, złożony w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wniosek ten miał pierwszeństwo przed jakimkolwiek innym rozdysponowaniem nieruchomością. W sprawie uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]" doszło zatem do rażącego naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przez wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez to Przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego gruntu, do którego pozostawało niezrealizowane prawo przewidziane w art. 7 ust. 1 dekretu. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej z dnia 7 czerwca 1994 r. w części objętej wnioskiem E. D.-W., a dotyczącej byłej działki nr [...], jest zatem w pełni uzasadniona.

Prawidłowo także organ uznał, iż decyzja o uwłaszczeniu nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest bowiem pogląd, że jeżeli cofnięcie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego, to wtedy skutek prawny będzie nieodwracalny (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92, OSNCP 1992/12/211). Skutek prawny w postaci nabycia przez [...] Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego "[...]" prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu powstał w wyniku wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1994 r. stwierdzającej nabycie tego prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Nie ma on charakteru nieodwracalnego, gdyż jego cofnięcie może być wynikiem prawomocnej decyzji administracyjnej usuwającej z obrotu prawnego decyzję o uwłaszczeniu. Z nieodwracalnością skutków prawnych decyzji uwłaszczeniowej nie ma związku okoliczność faktyczna polegająca na poniesieniu przez uwłaszczone przedsiębiorstwo nakładów na nieruchomość. Kwestia roszczeń o zwrot poniesionych nakładów należy do sfery stosunków cywilnoprawnych i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Bezzasadne są również zarzuty dotyczące braku mapy do celów prawnych ustalającej granice nieruchomości, w zakresie których orzeczono o nieważności decyzji o uwłaszczeniu. Do ścisłego oznaczenia granic tego terenu może dojść dopiero na etapie wykonania zaskarżonej decyzji w drodze podziału nieruchomości dokonanego w trybie przewidzianym w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wcześniej brak byłoby podstaw materialnoprawnych do wydzielenia tego terenu. W związku z powyższym nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, iż zaskarżona decyzja będzie niewykonalna.

Podobnie chybione są zarzuty niewyjaśnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszystkich okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu organ zgromadził niezbędny materiał dowodowy i na tej podstawie dokonał ustalenia stanu faktycznego, jak również stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie oraz prawidłowo go ocenił. Uzasadnienie decyzji zawiera wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego i stanu prawnego oraz wskazuje dowody, na których organ oparł rozstrzygnięcie.

Odnośnie do nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej należy zauważyć, że rozprawę administracyjną przeprowadza się, gdy ma to zapewnić przyspieszenie lub uproszczenie postępowania, bądź osiągnięcie celu wychowawczego, a także gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (art. 89 kpa). Żadna z tych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma charakter nadzwyczajny i jest prowadzone wyłącznie w celu sprawdzenia, czy decyzja administracyjna jest dotknięta kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu nadzorczym nie ma zaś miejsca na uzgadnianie interesów stron, bowiem chodzi w nim o kontrolę legalności decyzji administracyjnej, a nie o konkretyzację normy prawa materialnego w odniesieniu do określonej osoby lub osób.

Na wynik sprawy nie miała wpływu okoliczność, iż Kolegium w decyzji z dnia [...] jako stronę postępowania wskazało [...] Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego "[...]", zamiast Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego "[...]" Sp. z o.o. w W., zwłaszcza że z niczego nie wynika, aby z tej przyczyny doznały uszczerbku prawa procesowe Spółki. Zdaniem Sądu dla sprawy nie ma także istotnego znaczenia zarzut niewykazania stosownymi dokumentami, że " R. D. i Pani R. D.-S. - to ta sama osoba" w sytuacji, gdy skarżąca Spółka nie wskazała jakichkolwiek podstaw do podważenia ustaleń organu w tym zakresie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe "[...]" Sp. z o.o. w W. W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a., Spółka orzeczenie to zaskarżyła w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w obu instancjach, z wyodrębnieniem kosztów zastępstwa procesowego za instancję kasacyjną - według norm przepisanych oraz z uwzględnieniem kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1) art. 133 § 1 zdanie pierwsze, art. 134 § 1 i art. 135 ustawy P.p.s.a.

oraz art. 106 § 5 ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm. – dalej kpc), poprzez wydanie wyroku bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów, polegającym na niedostrzeżeniu braków postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przez organy administracji dokładnego przedmiotu postępowania,

2) art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a., poprzez nieprzedstawienie podstawy prawnej i niewyjaśnienie dlaczego za nieuzasadniony uznano zarzut skarżącego w przedmiocie naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa,

3) "art. 145 § 1 lit. c" ustawy P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania innych niż dające podstawę do wznowienia postępowania, a mogących mieć istotny wpływ na wynik tego postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie do pierwszego z powołanych zarzutów podtrzymano stanowisko, że wyłącznie mapa dla celów prawnych umożliwia określenie, w której części stwierdzono nieważność decyzji z [...], oraz że powinna ona stanowić załącznik do decyzji nadzorczej. WSA w Warszawie błędnie zatem ocenił stan faktyczny sprawy i niezasadnie uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. zakwestionowano stanowisko Sądu I instancji, iż nie ma potrzeby wyjaśniania kwestii tożsamości R. D. i R. D.-S., mimo że organ na tę okoliczność nie powołał żadnych konkretnych dowodów.

Naruszenie – jak ponownie podano - art. 145 § 1 lit. c ustawy P.p.s.a. polegało natomiast na tym, ze WSA w Warszawie dokonał błędnej wykładni art. 156 § 2 kpa i bezpodstawnie za organem administracji przyjął, że w niniejszym postępowaniu nie zaszły nieodwracalne skutki prawne. Tymczasem nieruchomość, którą skarżący otrzymał w użytkowanie na podstawie decyzji z [...], była w dużej części niezagospodarowana. Przedsiębiorstwo "[...]" poniosło znaczne koszty finansowe, przeobrażając nieruchomość do obecnego stanu. Tym samym skarżącemu będzie przysługiwało bardzo duże odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik E. D.-W. wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że dokonana przez WSA w Warszawie i SKO w W. wykładnia art. 156 § 2 kpa jest prawidłowa oraz zgodna ze stanowiskiem wyrażanym przez judykaturę i doktrynę. Brak jest ponadto podstaw do podważania stanowiska Sądu w kwestii tożsamości R. D. i R. D.-S., a także dołączania do decyzji mapy dla celów prawnych, zwłaszcza, że nieruchomość objętą wnioskiem uczestniczki można określić w inny klarowny sposób.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej ustawa P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd I instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie NSA nie dopatrzył się przyczyn nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 ustawy P.p.s.a., stąd zobowiązany był ograniczyć się jedynie do kontroli wskazanych zarzutów kasacyjnych.

Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są niezasadne, a częściowo także nieprecyzyjnie sformułowane. Ta ostatnia uwaga odnosi się do wytknięcia Sądowi I instancji naruszenia "art. 145 § 1 lit. c" ustawy P.p.s.a. Tymczasem Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi nie zna takiej jednostki redakcyjnej. Z treści powyższego zarzutu wynika jednak, że autor skargi zmierzał do wykazania niezasadności oddalenia skargi wobec wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa procesowego, innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania, które w ocenie strony powinno uzasadniać uchylenie tego aktu. W tym stanie należy przyjąć, że treść omawianego zarzutu obarczona jest oczywistą omyłką,

tj. w rzeczywistości skarżący zamierzał podnieść naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. Jednak nawet tak odczytany zarzut nie mógł doprowadzić do wzruszenia zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu tego zarzutu autor skargi wytknął WSA w Warszawie naruszenie art. 156 § 2 kpa przez błędne przyjęcie, iż decyzja o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa "[...]" nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, mimo znacznych nakładów finansowych poniesionych na zagospodarowania spornej nieruchomości. Stanowisko to jest całkowicie chybione. Przepis art. 156 § 2 kpa wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli między innymi weryfikowane w trybie nadzoru rozstrzygnięcie wywołało nieodwracalne skutki prawne. Pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" nie zostało zdefiniowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Było natomiast wielokrotnie interpretowane w judykaturze i doktrynie. Nie dokonując szczegółowej analizy tego dorobku należy stwierdzić,

że w orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, według którego decyzja wywołuje nieodwracalne skutki prawne, gdy ani przepis prawa materialnego ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę orzekania organu administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia tego skutku decyzji (uchwała NSA z 16 grudnia 1996 r., OPS 7/96, ONSA 1997 r. z. 2 poz. 49 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r., III AZP 4/94, OSN AP 1992 r., z. 12, poz. 211). Zwraca się ponadto uwagę na to, że przy ocenie ujemnej przesłanki z art. 156 § 2 kpa nie chodzi o skutki faktyczne czy też "odwracalność" skutków prawnych w ogóle, lecz o odwrócenie skutków prawnych wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności (wyrok NSA z dnia 8 marca 2006 r., sygn. OSK 1773/04, LEX nr 198357). Jako typowe przykłady nieodwracalnych skutków prawnych podawane są sytuacje, w których poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż nie ma już przedmiotu, którego prawo dotyczyło, lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa (wyrok NSA z 23 listopada 1987 r., sygn. I SA 1406/86, ONSA 1987, z. 2, poz. 81). Przyjmuje się przy tym, że nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych wykonanie inwestycji czy wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, a także nieodpłatne nabycie prawa użytkowania wieczystego. WSA w Warszawie bezbłędnie zatem wywiódł w zaskarżonym wyroku, że nieodpłatne uwłaszczenie Przedsiębiorstwa "[...]" nie wyklucza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Związku Dzielnic Gmin W. nr [...]

oraz że wydatki na zagospodarowanie nieruchomości mogą być oceniane wyłącznie jako następstwa faktyczne a nie skutki prawne decyzji uwłaszczeniowej w omawianym znaczeniu. Fakt poczynienia takich nakładów stwarza ewentualne roszczenie o ich zwrot. Może być ono jednak dochodzone w postępowaniu cywilnym a nie administracyjnym.

Jako kolejny należy ocenić zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc i art. 106 § 5 ustawy P.p.s.a. Pierwszy z powołanych przepisów dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów. Warunkiem jego zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym – na podstawie upoważnienia zawartego w art. 106 § 5 ustawy P.p.s.a. - jest jednak prowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, stosownie do brzmienia art. 106 § 3 powołanej ustawy. Chcąc zarzucić sądowi uchybienie regułom postępowania dowodowego, strona musi wskazać również na art. 106 § 3 powołanej ustawy, gdyż tylko ten przepis ustanawia kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przepisy art. 106 § 5 ustawy P.p.s.a. i art. 233 § 1 kpc mogą zatem stanowić podstawę kasacyjną wyłącznie w powiązaniu z art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie przeprowadzał uzupełniającego materiału dowodowego w zakresie wynikającym z art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a., a ponadto zarzutu naruszenia tego ostatniego przepisu w skardze kasacyjnej w ogóle nie podniesiono. Próba wytknięcia WSA w Warszawie naruszenia art. 233 § 1 kpc i art. 106 § 5 ustawy P.p.s.a. poprzez zignorowanie zasady swobodnej oceny dowodów nie mogła więc odnieść zamierzonego przez kasatora skutku.

Kontroli kasacyjnej nie mogą być również poddane zarzuty uchybienia art. 134 § 1 i art. 135 ustawy P.p.s.a., gdyż mimo wymienienia tych przepisów w petitum skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu nie podjęto nawet próby wykazania w czym skarżąca spółka dopatruje się naruszenia każdej z tych norm. Tym samym powyższe zarzuty nie zakreślają wymaganych granic skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zaś wyręczać stron i samodzielnie dokonywać konkretyzacji postawionych przez nie zarzutów, ani też nie jest uprawniony do stawiania hipotez co do tego, na czym mogło polegać naruszenie wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów.

Pozostałe zarzuty podlegają merytorycznemu rozpoznaniu, ale zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Art. 133 § 1 zdanie 1 ustawy P.p.s.a. stanowi bowiem, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach. WSA w Warszawie zakazu tego nie naruszył. Oparł swe ustalenia nie tylko na treści zaskarżonej decyzji, ale na całym materiale zawartym w aktach sprawy, a ustalenia te w żadnym razie nie są sprzeczne z dokumentacją zgromadzoną przez organy administracji. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 141 § 1 ustawy P.p.s.a., należy stwierdzić, że jest on trafny o tyle, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest dość syntetyczne i w sposób skrótowy przedstawia niektóre motywy, którymi kierował się Sąd I instancji. Uchybienie to w żadnym razie nie może być jednak oceniane w kategoriach naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy,

a w konsekwencji skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem są istotne dla sprawy okoliczności, a mianowicie że decyzja Zarządu Związku Dzielnic Gmin W. z dnia [...] o uwłaszczeniu [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]" obejmowała między innymi część dawnej działki nr [...], wchodzącej w skład nieruchomości [...] oraz że Z. K., były właściciel tej nieruchomości, zgłosił żądanie ustanowienia prawa własności czasowej, w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wniosek ten w dniu 5 grudnia 1990 r. nie został rozpoznany. Przepis art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowi zaś, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. W orzecznictwie i doktrynie od wielu lat ugruntowany jest bowiem pogląd, że powyższa klauzula "nie narusza praw osób trzecich" oznacza, że niedopuszczalne jest uwłaszczenie państwowych osób prawnych, jeżeli do gruntu pozostającego w ich zarządzie nie został rozpoznany wniosek dekretowy. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe powinien zawiesić postępowanie i powstrzymać się od wydania decyzji. Obowiązku tego w niniejszej sprawie nie dopełniono. WSA w Warszawie, a poprzednio organy nadzoru, bezbłędnie zatem przyjęły, że doszło do rażącego naruszenia art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy i art. 97 § 1 pkt 4 kpa, co nastawiło przesłankę nieważności części decyzji uwłaszczeniowej.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej osnowa decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...], jest jednoznaczna. Stwierdzono nią bowiem nieważność decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej KW [...], poprzednio stanowiącej część działki nr [...] z nieruchomości [...] opisanej w księdze wieczystej KW [...], położonej w rejonie [...], ul. [...] i ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ nadzorczy podał także, że powierzchnia całej działki nr [...] wynosiła 23315 m2, stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej dotyczy zaś części tej działki o powierzchni 18047 m2. Dawna działka nr [...] w znacznej części wchodzi w skład obecnej działki ewidencyjnej [...], a częściowo stanowi działkę nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...]. Zauważyć ponadto należy, że dla nieruchomości [...] objętej księgą hipoteczną kw. [...] sporządzone były mapy prawne, z dokładnym określeniem granic tej nieruchomości oraz wchodzących w jej skład działek, w tym działki nr [...]. Wszystkie te dokumenty nie mogą nasuwać jakichkolwiek wątpliwości, w jakiej części podlega wyeliminowaniu w obrotu prawnego omawiana decyzja uwłaszczeniowa. Natomiast dokładne wydzielenie omawianego gruntu będzie możliwe dopiero po dokonaniu podziału działki nr [...], którą zostało uwłaszczone Przedsiębiorstwo "[...]", oraz po wykonaniu w terenie tej decyzji podziałowej, na co zasadnie zwrócił uwagę w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W świetle całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest także podstaw do podważania legitymacji E. D.-W. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w omawianej części. Wymieniona jest bowiem spadkobierczynią swej matki R. D.-S., która roszczenia z dekretu z dnia 26 października 1945 r., między innymi do działki nr [...], nabyła w drodze aktu notarialnego od byłego właściciela Z. K. Potwierdza to między innymi dołączony do akt sprawy akt notarialny z [...] kwietnia 1951 r oraz protokół z przesłuchania R. D.-S. w dniu 11 listopada 1975 r., po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. R. D.-S. drugi człon nazwiska przybrała po ślubie z J. S. i zachowała go także po rozwiązaniu tego związku małżeńskiego, co także przyznał na rozprawie pełnomocnik wnioskodawczyni. Tożsamość R. D. i R. D.-S. nie może zatem budzić wątpliwości, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, a poprzednio organ nadzoru.

Z powyższych względów skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.