Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 387/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1928 nr 36 poz 341
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
journal: Dz.U. 1946 nr 49 poz 279
law: Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Lasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008r. z udziałem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. [...] sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat [...] kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) zwiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu oraz 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem niezbędnego udokumentowanego wydatku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku Starosta S. za numerem 99 wydał orzeczenie o uchyleniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Powołując jako podstawę prawną art. 100 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym ( Dz. U. z 1928 roku, Nr 36 poz. 341 ze zm. w Dz. U. z 1934 roku, Nr 110, poz. 976 i w Dz. U. z 1938 roku, Nr 3 poz. 16 ) postanowił uchylić orzeczenie o wykonaniu aktu nadania Nr [...] z dnia [...] roku, którym przeniesiono prawo własności gospodarstwa rolnego o obszarze 11,36 ha, położonego w grom. Z., w gminie S., obejmującego działki 15 a,b,c,d,e,f,g na rzecz M.K.. W uzasadnieniu Starosta wskazał, iż Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w S. uchyliła akt nadania M. K. w/w gospodarstwa orzeczeniem Nr 58 z dnia 13 listopada 1949 roku L.dz. 58/49. Stwierdził, iż z uwagi na to, że wskazane orzeczenie stało się prawomocne należało uchylić także orzeczenie o wykonaniu aktu nadania wydane na rzecz tegoż obywatela. Organ stwierdził też, iż gospodarstwo rolne staje się z powrotem własnością Skarbu Państwa.

Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2004 roku A. K. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego W G. o stwierdzenie, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, nieważności orzeczenia Starosty S. z dnia 7 stycznia 1950 roku Nr [...] o uchyleniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania nr [...] z dnia [...] roku, na mocy którego jego ojcu M. K. nadano gospodarstwo rolne we wsi Z. Gmina S.. Wskazanemu orzeczeniu z dnia [...] roku wnioskodawca zarzucił naruszenie przepisu art. 100 "Kodeksu postępowania administracyjnego z 1928 roku" poprzez wydanie go bez zgody zainteresowanego oraz brak powołania się w podstawie prawnej na właściwe przepisy prawa materialnego regulujące kwestie osadnictwa na tzw. Ziemiach Odzyskanych tj. art. 28 dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i Wolnego Miasta Gdańska. Ponadto wskazał na rażące niedbalstwo prowadzonego wówczas postępowania administracyjnego polegające na naruszeniu innych przepisów powołanego we wniosku aktu prawnego tj. art. 23 ( nieprzesłanie za pokwitowaniem ojcu wnioskodawcy odpisu orzeczenia ), art. 75 ( brak uzasadnienia faktycznego i prawnego ) i art. 76 ( brak pouczenia o możliwości odwołania się ). Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. odmówiło stwierdzenie nieważności orzeczenia Starosty S. Nr [...] z dnia 7 stycznia 1950 roku o uchyleniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. W wyniku rozpoznania wniosku A. K. o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją [...] utrzymało swą decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 19 lipca 2006 roku w sprawie akt II SA/Go 25/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ naruszył zasady postępowania administracyjnego wynikające z przepisu art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity - Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 ze zm.- powoływanej jako: Kpa ), bowiem w przedmiotowej sprawie poza dokumentami pozyskanymi z postępowania wieczystoksięgowego organ zadowolił się ustaleniem, że mimo podjętych starań dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie odnaleziono w archiwach, a także wskazał, że stosownych dokumentów nie przedstawiła strona. Sąd zauważył, iż mimo braku akt sprawy organ, opisując szczegółowo przesłanki stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych, w sposób dorozumiany odniósł się do zarzutów dotyczących postępowania administracyjnego prowadzonego w 1950 roku oraz treści orzeczenia Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego w S., poprzedzającego orzeczenie Starosty S. z dnia [...] roku o uchyleniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania gospodarstwa rolnego M. K.. Stwierdził, iż organ z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, oparł swoje ustalenia w sprawie braku przesłanek do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa na wykładni tego dokumentu. Oparcie istotnych ustaleń w sprawie na treści dokumentu, bez uprzedniego zapoznania się z jego treścią, Sąd ocenił jako istotne naruszenie przepisów procedury administracyjnej, podkreślając, iż stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jednocześnie Sąd wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę winien podjąć wszelkie niezbędne działania i przeprowadzić dowody zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jego obowiązkiem jest zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a więc pozwalający na przyjęcie, iż wszelkie możliwości dowodowe zostały już wykorzystane. Gdyby organ orzekając w postępowaniu odwoławczym dokonał wnikliwej analizy treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy mógłby uzyskać informacje umożliwiające dalsze poszukiwanie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skoro bowiem we wniosku tym skarżący wskazywał na okoliczność wielu działań podejmowanych przez jego ojca w celu odzyskania nieruchomości, można na tej podstawie poszukiwać dokumentów w aktach administracyjnych innych postępowań związanych pośrednio z kwestią uchylenia przedmiotowego orzeczenia lub poprzedzającego je orzeczenia Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego o uchyleniu aktu nadania. Zasadnym w ocenie Sądu, byłoby także przeprowadzenie dowodu z zeznań stron postępowania ( następców prawnych M.K. ), które mogłyby umożliwić pośrednio pozyskanie dalszych dowodów z innych toczących się postępowań. Sąd wskazał, iż w związku z trudnościami jakie w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] roku istnieją w zgromadzeniu akt ówczesnej sprawy administracyjnej, dopuszczalne jest przeprowadzenie w drodze analogii na podstawie przepisów procedury cywilnej ( art. 716-729 Kpc ) - postępowania zmierzającego do odtworzenia akt, które zaginęły lub uległy zniszczeniu ( wyroki NSA w Warszawie z 2 kwietnia 1998 r., IV SA 1438/96, Lex nr 45944, z 25 lutego 1999 r. IV SA 2064/96, Lex nr 46816).

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jednolity: Dz.U. Nr 79, poz. 856 z 2001 roku, ze zm.), art. 157 §1, art.158 §1 w związku z art.156 §1 pkt 2 Kpa odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty S. Nr 99 z dnia [...] roku wydanego w sprawie uchylenia orzeczenia o wykonaniu aktu nadania

Uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie organ wskazał na zakres postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w toku ponownego rozpoznania sprawy ( fakt przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia stanowisk stron, uzgodnienia ich interesów oraz przeprowadzenia dowodu z ich przesłuchania; poprzedzenie rozprawy wezwaniem stron do przedłożenia dokumentów mających związek ze sprawą, zgłoszenia żądań co do przeprowadzenia dowodów, uzupełnienie postępowania dowodowego w postaci przesłuchania w charakterze świadka [...] oraz uzyskania teczki osiedleńczej gospodarstwa rolnego Nr [...] w Z. ). Odnosząc się do wniosku z dnia 14 grudnia 2004 roku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Starosty z dnia [...] roku Kolegium wskazało, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji służy usuwaniu z obrotu prawnego decyzji administracyjnych obarczonych szczególnie ciężkimi wadami, wyliczonymi wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1-6 Kpa. Zauważyło, iż wady te muszą tkwić w samej decyzji, a ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Nie są to jednocześnie wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Podnosiło, że gdy chodzi o przesłankę rażącego naruszenia prawa wyrażoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, to w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie każde naruszenia prawa będzie skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. Za rażąco naruszające prawo należy uznać takie rozstrzygniecie organu administracji publicznej, które pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia albo gdy w wyniku wydania decyzji powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Powołując się na pogląd wyrażony przez B. Adamiak, J. Borkowskiego w "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz" ( wyd. C.H.BECK, Warszawa 2000, str. 663) wskazało, iż naruszenie prawa ma charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.

Analizując kwestionowane przez wnioskodawcę orzeczenie Starosty S. Nr [...] z dnia [...] roku, wydane na podstawie art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. RP Nr 36. poz. 341, ze zm.) SKO wskazało, iż zgodnie z art. 36 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska ( Dz.U. Nr 49, poz. 279 ze zm.) do zakresu działania komisji osadnictwa rolnego należało orzekanie o nadaniu gospodarstwa i o cofnięciu aktu nadania. Stosownie natomiast do art. 29 dekretu osoba, która otrzymała akt nadania, mogła do czasu wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania zrzec się nadanego jej gospodarstwa z obowiązkiem przekazania go właściwej władzy administracji ogólnej jako władzy ziemskiej. Nadto organ podkreślił, iż w uzasadnieniu orzeczenia Starosta Powiatu w S. wskazał, że z uwagi na to, że Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w S. uchyliła akt nadania, koniecznym stało się również uchylenie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wydanego na rzecz M. K. dotyczącego gospodarstwa położonego w Z. o pow. 11,36 ha. Z powyższego wynika, że wydana decyzja była konsekwencją uchylenia aktu nadania. Orzeczenie to nie funkcjonowało więc w obrocie prawnym samodzielnie lecz pozostawało w bezpośrednim związku z wydaną wcześniej decyzją. Organ wskazał, iż opierając się na ustaleniach poczynionych w toku rozprawy administracyjnej oraz dowodu z przesłuchania świadka ustalił, że M.K. świadomie i bez przymusu zrzekł się gospodarstwa rolnego na rzecz Skarb Państwa, co z kolei pozwala uznać za niezasadny zarzut naruszenia przepisu art. 100 Rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Organ wskazał, iż wynika to z zeznań strony S.a K., który wyjaśnił, iż ojciec jego M. około roku 1950 zaczął starać się w Starostwie Powiatowym w S. o otrzymanie mieszkania w S. z tytułu osadnictwa wojskowego w zamian za zdanie nadanego mu wcześniej gospodarstwa rolnego w Z.. Było to związane z faktem, że sam nie miał możliwości prowadzenia gospodarstwa, a nadto syn ( tj. on S. K. ) tracił wzrok. Warunkiem uzyskania mieszkania była rezygnacja z gospodarstwa i znalezienie następcy. S. K. zeznał również, iż jest dla niego oczywistym, że ojciec świadomie zrzekł się gospodarstwa w Z. by otrzymać mieszkanie w S. . Wskazał, iż następcą na gospodarstwie ojca był J.P.. Organ podkreślił, iż okoliczności dotyczące zrzeczenia się gospodarstwa rolnego potwierdził świadek J.P., syn wprowadzonego w posiadanie gospodarstwa rolnego nr [...] w Z. po M. K. – M.P. ( określonego w zeznaniu strony jako J.P. ). Organ wskazał też na, udostępniony przez S. K., życiorys sporządzony przez jego ojca w którym napisał on , iż zdał gospodarstwo na rzecz Państwa i w 1952 roku zamieszkał w S.. Zdaniem organu w zaistniałych okolicznościach nie można twierdzić, iż orzeczenie Starosty Nr [...] z dnia [...] roku wydane zostało bez zgody M. K. i narusza rażąco przepis art. 100 Rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z tym przepisem prawomocne decyzje, na podstawie których strony lub inne osoby nabyły już prawa, mogą być uchylane lub zmieniane przez władzę, która je wydała, za zgodą tych stron lub osób, o ile temu nie sprzeciwiają się ustawy. W ocenie organu brak jest natomiast dowodów przeciwnych, które choćby uprawdopodobniałyby stwierdzenie, iż M.K. nie wyraził zgody na uchylenie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Zdaniem organu taka zgoda stanowiła logiczną konsekwencję wcześniej wydanej decyzji o uchyleniu aktu nadania i starań M. K. związanych ze zrzeczeniem się gospodarstwa rolnego

W ocenie organu, niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 75 Rozporządzenia polegającego na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego. Badane orzeczenie zawiera uzasadnienie, w którym Starosta wskazał na okoliczność uchylenia przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w S. aktu nadania, co spowodowało konieczność uchylenia orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wydanego na rzecz M. K., dotyczącego gospodarstwa położonego w Z. o pow. 11,36 ha. Również zdawkowość uzasadnienia, w ocenie organu, nie pozwala na uznanie, że w sprawie zachodzi rażące naruszenie przepisu art. 75, uprawniające organ do orzeczenia o stwierdzeniu nieważności aktu administracyjnego. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem każda decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną, datę, osnowę, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać czy przysługuje od niego odwołanie czy skarga ( ust. 1 art. 75 ), a dopiero gdy decyzja jest w całości lub w części odmowna powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

Organ uznał również, iż również brak pouczenia o możliwości zaskarżenia orzeczenia nie może być uznany za rażące naruszenie prawa. Wprawdzie stosownie do przepisu art. 76 ust. 1 Rozporządzenia organ miał obowiązek objaśnić stronę o przysługującym jej prawie odwołania lub skargi wskazując tryb i termin zaskarżenia, to zgodnie z art. 77 ust. 2 jeżeli władza całkowicie zaniedba objaśnić stronę w tym zakresie strona może w terminie dwóch tygodni od chwili ogłoszenia bądź doręczenia decyzji zażądać wydania jej takiego objaśnienia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 23 Rozporządzenia zobowiązującego do doręczania wezwań i in. pism za pokwitowaniem organ stwierdził, iż brak jest dowodów pozwalających na uznanie, że badanego orzeczenia nie doręczono M. K.. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika bowiem, iż skutkiem tego orzeczenia było postanowienie Sądu Grodzkiego w S. o dokonaniu wykreślenia jego prawa własności do przedmiotowego gospodarstwa z księgi wieczystej, a odpis tego postanowienia został doręczony nadzielonemu czyli M. K., co poświadczają przedłożone do wniosku dokumenty z Sądu Rejonowego w S., tj. postanowienie Nr Z d. Nr [...] o złożeniu dokumentów do zbioru dokumentów. Nie ma więc wątpliwości, że M.K. wiedział o wydanym orzeczeniu i jego skutkach. Organ wywiódł, iż również brak pouczenia o możliwości zaskarżenia nie może być uznane za rażące naruszenie prawa.

Organ wywiódł, iż kwestionowane orzeczenie, oprócz braku pouczenia środkach zaskarżenia, zawiera wszystkie elementy decyzji. Brak wskazania w podstawie prawnej przepisów prawa materialnego, również nie daje podstaw do stwierdzenia, iż rażąco naruszono prawo, bowiem w orzecznictwie wykształcił się pogląd, iż są to wady, których nie zalicza się do rażących w sytuacji gdy przepisy prawa materialnego stanowiące taką podstawę istnieją. W podsumowaniu SKO w G. uznało, iż brak podstaw do przyjęcia, zaistniały wynikające z art. 156 § 1 Kpa przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Organ wskazał, iż badana decyzja nie pozostaje w sprzeczności z treścią normy prawnej będącą podstawą rozstrzygnięcia zaś w wyniku wydania tejże decyzji nie powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym, co uzasadnia wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia jej nieważności.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją [...] złożył S. K.. Wskazywał, iż wzmianka zawarta w decyzji z dnia 11 stycznia 2008 roku o przekazaniu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa przez jego ojca M.K. jest zbyt ogólnikowa i lakoniczna. W ocenie wnioskodawcy organ powinien uwzględnić okoliczność, iż M.K. zrzekając się gospodarstwa nigdy nie zrzekł się przysługujących mu praw osadnika wojskowego. Wywodził, iż ojciec nigdy nie czynił starań o zwrot gospodarstwa rolnego, przekazanego na rzecz Skarbu Państwa. Ubiegał się natomiast – na podstawie przysługujących mu uprawnień osadnika wojskiego - o przyznanie mu prawa własności posesji przy ul. [...] w S., w której zamieszkiwał po przeprowadzce do S.a. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż przekazanie przez ojca gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa spowodowane było sytuacją rodzinną w jakiej się znalazł ( wnioskodawca tracił wzrok ) oraz tym, iż rezygnacja z niego stanowiła warunek ubiegania się o uzyskanie posesji w mieście. Zdaniem wnioskodawcy przekazanie przez jego ojca gospodarstwa rolnego Skarbowi Państwa i znalezienie na nie następcy było wynikiem porozumienia ojca ze Starostą i skutkowało odzyskaniem przez niego uprawnień z tytułu osadnictwa wojskowego, warunkujących nabycie własności budynku wraz z posesją przy ul. P.. W ocenie wnioskodawcy, Kolegium powinno stwierdzić na podstawie posiadanych dokumentów oraz faktów, że jego ojciec M.K. po przekazaniu gospodarstwa nie utracił praw wynikających z osadnictwa wojskowego ( a on i jego rodzeństwo uprawnień do dziedziczenia z tego tytułu ), a także wyjaśnić dlaczego pomimo dokonanych uzgodnień oraz wielokrotnych zapewnień Starosty i innych urzędników prawa własności nieruchomości w S. nie otrzymał i została ona w wyniku poczynań skorumpowanych urzędników zawłaszczona za bezcen. Uznawał za konieczne przesłuchanie jego rodzeństwa dla potwierdzenia podnoszonych przez niego okoliczności. Wskazywał też, że powyższe fakty podnosił w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Gorzowie Wlkp. w którym złożył też, obecnie zaginiony, dokument potwierdzający obietnicę przekazania na własność nieruchomości w S.

W dniu 28 kwietnia 2008 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. [...] po rozpatrzeniu wniosku S. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty S. Nr [...] z dnia [...] roku, działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz 138 § 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję .

Dokonując w uzasadnieniu swej decyzji analogicznych ustaleń faktycznych jak wynikające z uzasadnienia decyzji z dnia 11 stycznia 2008 roku Kolegium zważyło, iż przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało wnioskiem A. K., zawierającym żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty S. Nr [...] z dnia [...] roku. Przedmiotem postępowania nie była zatem sprawa uprawnień ojca – M.K. jako osadnika wojskowego jak też wyjaśnienia przyczyn nieprzekazania mu z tego tytułu prawa własności nieruchomości położonej przy ul. P. w S.. Organ wskazał, iż związany jest wnioskiem strony nie ma prawa do zmiany jego treści, a zatem pozbawiony jest też uprawnień do wyjaśniania okoliczności, które nie dotyczą złożonego wniosku. Organ wyjaśnił, iż do sprawy nadania gospodarstwa rolnego oraz jego zrzeczenia się miały zastosowanie przepisy dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańsk ( Dz. U. nr 66, poz. 410 z 1947 ). W odniesieniu do posesji położnej w S. zastosowanie miał natomiast dekret z dnia 6 grudnia 1946 roku o przekazaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Zachodnich i byłego Wolnego Miasta Gdańska ( Dz. U. z 1974 roku, Nr 71, poz. 389 ). Wskazany dekret z dnia 6 grudnia 1947 roku przewidywał możliwość nabycia przez zdemobilizowanego żołnierza służby czynnej, który brał udział w walkach o wyzwolenie Polski po dniu 1 września 1939 roku ale w innym trybie i przez inne organy. Sprawa ta nie mogła stanowić przedmiotu niniejszego postępowania, które dotyczyło wyłącznie weryfikacji orzeczenia z dnia [...] roku w kontekście oceny istnienia w nim wad powodujących jego nieważność. Wskazał, iż ponowna ocena materiału dowodowego i prawidłowości wydania decyzji z dnia 11 stycznia 2008 roku uprawniała do oceny, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że orzeczenie Starosty S. Nr [...] z dnia [...] roku zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślił także, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S. K. przyznał, iż jego ojciec z własnej woli zrezygnował z gospodarstwa rolnego w Z. i nie czynił żadnych starań o jego odzyskanie. W konsekwencji SKO wskazało, iż w decyzji z dnia 11 stycznia 2008 roku prawidłowo ustalono, iż Starosta S. nie naruszył przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 12 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym jak też przepisów dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. K.. W jej uzasadnieniu podkreślił, iż nie składał wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Starosty S. Nr [...] z dnia [...] roku ani też nigdy wobec SKO, sądów i innych urzędów nie kwestionował ważności orzeczenia Starosty S. z dnia [...] roku. Wskazał, iż już w toku postępowania administracyjnego dowiódł, że M.K. zrzekł się spornego gospodarstwa rolnego i postąpił tak, aby nie utracić uprawnień osadnika wojskowego i móc ubiegać się o otrzymanie nieruchomości nierolniczej w S.. W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazał ponownie na – podnoszone już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - okoliczności związane z ubieganiem się M.K. o nadanie mu nieruchomości przy ul. P. w S., podkreślając jednocześnie fakt uzgodnienia działań ojca ze Starostą. Ponadto skarżący wskazał na postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym w G. oraz postępowanie prowadzone przez Wojewodę Lubuskiego. Jako przyczynę złożenia skargi do sądu administracyjnego wskazał związaną z nią możliwość doprowadzenia do należytego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy. Wnosił też o nieangażowanie w sprawę [...] , którzy w jego przekonaniu nie mają nic wspólnego ze sprawą.

W udzielonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej oddalenie. Podkreślał, iż treść skargi wskazuje, że przedmiotem żądania skarżącego są okoliczności i roszczenia, które nie mogły być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] roku. Wskazał też, że udział w postępowaniu osób wskazanych w skardze wynika z faktu, iż przysługuje im status stron postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga podlegała oddaleniu.

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr [...]3, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem legalności tj. zgodności z prawem. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr [...]3, poz. 1270 - dalej zwaną ppsa ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą orzekania są akta spawy administracyjnej ( art. 133 § 1 ppsa ).

2. Przedmiotem kontroli w mniejszej sprawie był decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2008 roku utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia 11 stycznia 2008 roku o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty S. Nr [...] z dnia [...] roku o uchyleniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Kontrolowana decyzja, podobnie jak decyzją ją poprzedzająca, wydane zostały po ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z uchyleniem, wyrokiem z dnia 19 lipca 2006 roku w sprawie akt II SA/Go 25/06, poprzednich decyzji administracyjnych z dnia 8 listopada 2005 roku nr SKO/996/G/05 i z dnia 9 września 2005 roku nr SKO/582/G/05 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] roku. W związku z tą okolicznością wskazania wymaga, iż zarówno Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jak i organ administracji prowadzący w niej postępowanie administracyjne zakończone decyzjami administracyjnymi poddanymi obecnie kontroli sądowej pozostawały związane regulacją przepisu art. 153 ppsa. Z mocy powołanego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się przy tym powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje krytykę sposobu zastosowania w badanym akcie danej normy prawnej jak i wyjaśnienie dlaczego zastosowanie tej normy przez organ wydający akt zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania organu w toku ponownego rozpoznawania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci braków w materiale dowodowym czy lub innych uchybień procesowych. Wskazania nie mogą przy tym narzucać z góry sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy ani determinować oceny dowodów ( vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter i in., Zakamycze , 2006 wyd. II ).

3. W ocenie Sądu w toku ponownego rozpoznania sprawy organ zastosował się do zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lipca 2006 roku oceny prawnej i zrealizował wskazani co do kierunku postępowania wyjaśniającego. Wprawdzie organ nie zdołał uzyskać dokumentu w postaci orzeczenia Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego w S. Nr 58 z dnia 13 listopada 1949 roku o uchyleniu aktu nadania M. K. gospodarstwa rolnego o powierzchni 11,36 ha położonego w Z., to wyczerpał możliwości jego poszukiwań i odtworzenia jego istotnej treści możliwo, w tym i te wskazane przez Sąd. Jednocześnie przeprowadzone postępowanie dowodowe ( przesłuchanie w charakterze strony S. K. i w charakterze świadka J.P. oraz zgromadzenie dokumentacji w postaci teczki osiedleńczej gospodarstwa rolnego nr [...] w Z. ) pozwoliło na ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nie uzasadniało już potrzeby odtwarzania treści wskazanego aktu.

4. Mając na uwadze przedmiot zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż stosownie do art. 16 § 1 Kpa, statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych, przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości decyzji administracyjnych jest związana z ochroną porządku prawnego oraz z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych i stanowi element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Przesłanki zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności takich decyzji nie mogą być poddane wykładni rozszerzającej. Tak więc zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez Kpa trybu eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznej. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 Kpa, a zatem nie może rozpatrzyć sprawy, co do jej istoty tak jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w tym trybie zasadniczo różni się od postępowania zwykłego albowiem obowiązkiem organu jest wyłącznie ocena kwestii ściśle prawnych. Jego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie czy kwestionowana decyzja dotknięta jest którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, np. czy została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Oceny takiej organ nadzoru dokonuje w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Wskazania wymaga, iż weryfikacji decyzji pod kątem istniejących w niej wad skutkujących nieważnością nie stoi na przeszkodzie fakt, iż badana decyzja wydana została pod rządem przepisów Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym, a to ze względu na istnienie ciągłości regulacji prawnej postępowania administracyjnego ( B. A.iak, J. Borkowski w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo Beck, Warszawa 2005 str. 716 ).

5. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem brata skarżącego tj. wnioskiem A. K. o stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu z [...] roku ze względu na stawiany mu jest zarzut wydania go z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej. Wyjaśnienia wymaga zatem, iż za rażące naruszenie prawa może być uznane tylko takie jego narruszenie, które zaważyło na treści decyzji, a katalog wad skutkujących nieważnością jest enumeratywnie wyliczony we wskazanym art. 156 § 1 Kpa. Tak więc, zasadniczo przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są związane z postępowaniem w którym wydano decyzję, lecz wynikają z samej decyzji. Rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze gdyż prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, a jego cechą jest to, iż treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Inaczej mówiąc - gdy na pierwszy rzut oka widać, iż nie można było danego przepisu zastosować do konkretnej sytuacji. Racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.

Co do zasady nie jest jednak wykluczona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego. W takiej jednak sytuacji konieczne jest natomiast wykazanie, iż zaistniał związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a treścią rozstrzygnięcia polegający na tym, że gdyby nie było stwierdzonego uchybienia, to treść rozstrzygnięcia badanego aktu administracyjnego byłaby inna.

6. Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż stanowisko zaprezentowane przez organ odnośnie oceny i kwalifikacji charakteru naruszeń prawa procesowego jakim dotknięte jest orzeczenie Starosty Nr [...] z dnia [...] roku zasadniczo zasługuje na akceptację. Naruszenie przepisów procesowych w zakresie braku pouczenia o przysługujących środkach prawnych ( art. 76 Rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 roku nie pozwala na przyjęcie istnienia związku przyczynowego między tym uchybieniem, a treścią rozstrzygnięcia i stwierdzenie, że gdyby nie jego zaistnienie Starosta wydałby orzeczenie o innej treści. Podobnie rzecz ma się w przypadku przyjęcia, iż nadmierna zwięzłość uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] roku w istocie oznacza brak uzasadnienia faktycznego i prawnego wymaganego przepisem art. 75 ust. 2 Rozporządzenia, choć podkreślenia wymaga, iż wymóg jego sporządzenia w okresie obowiązywania wskazanego aktu prawnego ( do 31 grudnia 1961 roku ) istniał jedynie w sytuacji gdy decyzja była w całości lub części odmowna, zaś zgodnie z przepisem art. 78 Rozporządzenia decyzja główna powinna załatwiać sprawę w możliwie najbardziej zwięzłym i wyraźnym ujęciu z powołaniem podstawy prawnej. Z kolei brak dowodu na doręczenie M. K. badanego orzeczenia w okolicznościach sprawy nie musi oznaczać uchybienia przepisom Rozporządzenia. SKO oparło swe wywody w tym zakresie na analizie art. 23 wskazanego aktu. Tymczasem wskazania wymaga, iż jedynie decyzja wydana w nieobecności strony powinna być jej doręczona na piśmie, zaś potrzebę doręczenia na piśmie innych decyzji, wydanych w podobnych warunkach oceni władza ( art. 80 ust. 2 ). W myśl ust. 1 art. 80 Rozporządzenia decyzję wydaną w obecności strony ogłaszało się jej ustnie, a strona mogła natychmiast zgłosić potrzebę jej doręczenia. Z zebranego materiału dowodowego wynika, w tym i z twierdzeń samego skarżącego, iż M.K. wiedział o wydaniu orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku , o jego skutkach ( utrata własności gospodarstwa rolnego ) i nie podejmował żadnych działań w celu wyeliminowania z obrotu kwestionowanego obecnie aktu.

7. Stosownie do art. 75 Rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 roku każda decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną. Weryfikowane przez SKO orzeczenie jako taką wskazuje przepis art. 100 tegoż aktu prawnego. Zgodnie z tym przepisem prawomocne decyzje na mocy których strony lub osoby inne nabyły już prawa, mogą być uchylane lub zmieniane przez władzę, która je wydała za zgodą tych stron lub osób, o ile nie sprzeciwiają się temu ustawy. Regulacja zawarta w cyt. przepisie wskazuje, iż ustanowiony nim tryb postępowania jest trybem wyjątkowym i służy wzruszaniu decyzji ( orzeczeń ) prawomocnych. Z art. 73 Rozporządzenia wynika, iż decyzja od której nie służyło odwołanie lub skarga w toku instancji administracyjnych stawała się ostateczna, a decyzja, której nie można zaskarżyć również do sądów administracyjnych stawała się decyzją prawomocną. Cechę prawomocności zyskiwała zatem decyzja, która została poddana ocenie sądu administracyjnego lub w stosunku do której nie wykorzystano tego środka jej zaskarżenia. Weryfikowany w postępowaniu nieważnościowym akt prawny z 7 stycznia 1950 roku uchylał orzeczenie Starosty Powiatowego Nr [...] z dnia [...] roku o wykonaniu aktu nadania. Ostateczność i prawomocność uchylanego aktu nie była kwestionowana. Stanowił on ze względu na skutki jakie wywoływał ( art. 31 dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i (...) podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej. Tak więc ze względu na charakter aktu uchylanego weryfikowanym orzeczeniem dopuszczalne było zastosowanie trybu określonego w art. 100 Rozporządzenia. Warunkiem zastosowania wskazanego trybu była zgoda strony ( lub innej osoby ), która nabyła już prawo na podstawie decyzji prawomocnej na jej uchylenie ( zmianę ). Niewątpliwie osobą, która nabyła prawo ( własność gospodarstwa rolnego ) na podstawie decyzji prawomocnej ( tj. orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku o wykonaniu aktu nadania ) był M.K.. W treści weryfikowanego orzeczenia z dnia [...] roku brak jest powołania się na jego zgodę na uchylenie orzeczenia Nr [...], a jedynym uzasadnieniem przyczyn uchylenia orzeczenia o wykonaniu aktu nadania jest powołanie się na uchylenie aktu nadania Nr [...] prawomocnym orzeczeniem Nr [...]. Jednakże wyniki postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ jednoznacznie wskazują, że wydanie weryfikowanego orzeczenia z [...] roku było wynikiem starań M.K., zmierzających do rezygnacji z prawa własności nadanego mu gospodarstwa rolnego i to działań, które utożsamiane być muszą z jego zgodą na uchylenie orzeczenia Starosty Nr [...] z dnia [...] roku o wykonaniu aktu nadania gospodarstwa rolnego. Jak zasadnie wskazał organ z zeznań skarżącego złożonych w toku rozprawy administracyjnej ( jak i z treści samej skargi ) jednoznacznie wynika, iż ojciec jego M.K., zrzekając się gospodarstwa rolnego dążył do zniesienia skutków aktu nadania i orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, co miało mu umożliwić ubieganie się – z prawem pierwszeństwa jako osadnikowi wojskowemu – o prawo o własności nieruchomości w S., w której po opuszczeniu gospodarstwa rolnego zamieszkał. Okoliczność ta wynika również z treści pierwszego wniosku o ponownego rozpoznanie sprawy, który wniósł uprzednio A. K.. Pośrednio potwierdzają ją zeznania świadka P. oraz życiorys sporządzony przez M.K.. Tak więc zasadnie organ uznał, iż istniała - wymagana przez przepis art. 100 Rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 roku - zgoda M.K. na uchylenie, weryfikowanym w postępowaniu nieważnościowym, aktem z [...] roku, orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku o wykonaniu aktu nadania. W ocenie Sądu powołany przepis art. 100 Rozporządzenia mógł samodzielnie stanowić podstawę materialnoprawną badanego aktu z dnia [...] roku. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż uchyleniu prawomocnego orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku nie sprzeciwiały się przepisy dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i (... ) . Analiza treści tego Dekretu wskazuje, iż regulował on jedynie kwestie zrzeczenia się nadanego aktem nadania gospodarstwa rolnego. Skutkiem aktu nadania ( art. 25 Dekretu ) było wyznaczenie nabywcy gospodarstwa rolnego. Stosownie do przepisu art. 29 Dekretu osoba, która otrzymała akt nadania mogła, do czasu wydania przenoszącego własność orzeczenia o wykonaniu aktu nadania ( art. 31 Dekretu ), zrzec się nadanego gospodarstwa z obowiązkiem przekazania go władzy ziemskiej. Dekret nie regulował kwestii zmiany lub uchylenia orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Tym samym nie wprowadzał w tym zakresie sprzeciwu o jakim mowa w art. 100 Rozporządzenia. Z treści orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku wynika, że orzeczenie Państwowej Komisji Rolnej Nr [...] o uchyleniu aktu nadania stało się prawomocne. Zostało ono wydane już po wydaniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Jednakże kwestia legalności orzeczenia o uchyleniu aktu nadania nie mogła być przedmiotem postępowania nieważnościowego wywołanego wnioskiem z dnia 14 grudnia 2004 roku. W ocenie Sądu zatem, skoro zostało wykazane, iż istniała zgoda Michała K. na uchylenie orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku o wykonaniu aktu nadania jak i brak było przepisów sprzeciwiających się uchyleniu tego aktu administracyjnego, to zachodziły przesłanki do wydania na podstawie art. 100 Rozporządzenia, kwestionowanego obecnie orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku.

Wskazania nadto wymaga, iż przepisy Rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 roku odmiennie niż obecnie art. 156 Kpa regulowały kwestie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie z przepisem art. 101 ust. 1 Rozporządzenia uchylenie decyzji jako nieważnej mogło nastąpić gdy: decyzja została wydana przez władzę oczywiście niewłaściwą, wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, wywołałaby w razie wykonania przestępstwo sądowo-karalne, była oczywiście i niewątpliwie niewykonalna, zawierała wadę powodującą nieważność tej decyzji na mocy wyraźnego przepisu prawa. Niezależnie zatem od kwestii braku rażącego naruszenia prawa i istnienia podstawy prawnej do wydania orzeczenia Nr [...] z dnia [...] roku, w świetle materiału dowodowego sprawy nie zaistniały też przyczyny nieważności z art. 101 ust. 1 Rozporządzenia z 22 marca 2008 roku.

8. Oceniając prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej skargą decyzji SKO wskazać należy, iż organ za strony tegoż postępowania nieważnościowego uznały następców prawnych M.K.. Nadto po ustaleniu - w oparciu o pismo Starosty S. - iż z działek 15 a, b, c, d, e, f, g tworzących należące do M. K. gospodarstwo rolne nr [...] można ustalić jedynie, iż dawna działka 15a to obecnie działki 50/3 i 50/5 należące do Gminy S. oraz działka 50/4, której użytkownikami wieczystymi są [...], za strony postępowania zasadnie uznał dodatkowo te cztery osoby fizyczne. Zgodnie bowiem z przepisem art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania "zwykłego" zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. ( vide: wyrok NSA z dnia 1grudnia 1999 roku, IV SA 2520/98, Lex 48669 , wyrok NSA z dnia 15 września 2000 IV SA 2328/99 nie publik.). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje jednak, iż organ powinien był uznać za stronę postępowania również Gminę S. i rozważyć uznanie za stronę postępowania ewentualnie i inne podmioty w zakresie w jakim pozostają one nadal właścicielami gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego należącego uprzednio do M. K.. Z załączonej do akt sprawy administracyjnej teczki osiedleńczej gospodarstwa rolnego Nr [...] w Z. wynika, a także zeznań świadka, iż w posiadanie gospodarstwa rolnego o pow. 11,36 ha po M. K. wprowadzony został M. P., który następnie w dniu 21 marca 1952 roku otrzymał akt jego nadania na podstawie art. 5 i 10 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ( Dz. U. Nr 46 poz. 340 ). Po śmierci M. P. w wyniku starań jego następców część gospodarstwa o pow. ok 6,45 ha przejęta została przez Skarb Państwa, a pozostała część przeszła następnie na J.P., a następnie na rzecz S. P.. W ocenie Sądu jednakże wskazane uchybienie procesowe organu w okolicznościach sprawy nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia organu.

Wytknąć też jednak należy, iż rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie spawy SKO nie odniosło się do wniosku dowodowego skarżącego o przesłuchanie jego rodzeństwa . Wskazania jednak wymaga, iż powołane osoby – mające status stron w postępowaniu organ wzywał na rozprawę administracyjną, a one z możliwości złożenia zeznań w charakterze stron nie skorzystały. Odmienna pozycja procesowa stron w postępowaniu administracyjnym nie pozwala w stosunku do nich stosować środków przymusu ( art. 86 Kpa . W konsekwencji więc uchybienie organu polegające na nieodniesieniu się wniosku dowodowego skarżącego nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

9. Badanie zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach wyznaczonej sądowi administracyjnemu kognicji tj. w granicach sprawy administracyjnej ( art. 134 ppsa ) nie dostarczyło podstaw do usunięcia z obrotu zaskarżonej skargą decyzji SKO. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, iż nie zawierała ona treści mogących wzruszyć stanowisko organu. W istocie bowiem twierdzenia i zarzuty skargi rozmijają się przedmiotem rozstrzygnięcia organu i jego uzasadnieniem. Skarżący w skardze podnosił kwestie, które - jak zasadnie wskazało SKO - nie były, bo nie mogły być przedmiotem ustaleń, ocen i rozstrzygnięcia organu. Za Kolegium powtórzyć należy, iż przedmiot postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie wyznaczył wniosek brata skarżącego tj. wniosek A. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Starosty S. Nr [...] z dnia [...] roku o uchyleniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Taki przedmiot postępowania ( badanie orzeczenia z dnia [...] roku pod kątem jego wad prawnych ) nie pozwalał na wypowiadanie się przez SKO w kwestii "odzyskania" przez M. K. uprawnień osadnika wojskowego i przyczyn z powodu których nie uzyskał on prawa własności nieruchomości S. w której wiele lat zamieszkiwał. Nie mogą one też być przedmiotem postępowania przez sądem administracyjnym w ramach kontroli legalności zaskarżonego skargą aktu. Kwestie te, o ile nie są już ( postępowanie w Sądzie Okręgowym, postępowanie przed Wojewodą ), to powinny być podnoszone przez skarżącego w innych, stosownych dla ich wyjaśnienia postępowaniach administracyjnych lub sądowych. Jednocześnie jednak w skardze podniesione zostały okoliczności, które potwierdzają prawidłowość ustaleń organu w zakresie przyjęcia, iż istniała zgoda M. K. na uchylenie orzeczenia z dnia [...] oku. W świetle powyższych ustaleń skarga podlegała oddaleniu ( art. 151 ppsa ) .

10. Ze względu na fakt, iż skarżący w toku postępowania sądowego reprezentowany był przez pełnomocnika, w osobie adwokata przyznanego w ramach prawa pomocy na rzecz tegoż pełnomocnika Sąd przyznał od Skarbu Państwa kwotę 240 złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług stosownie do § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2002 roku , Nr 163, poz. 1348 ze zm. ).