Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1061/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 28
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 r.

Decyzją z dnia z dnia [...] września 2006 r., Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 2 KPA oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości, uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu podano, że przedmiotowym aktem Starosta orzekł o odmowie wnioskodawcy zwrotu nieruchomości stanowiącej część działek nr 64/7, 40, 39/2, 39/1, 38, 34 oraz działek nr 64/2 i 64/6 położonych w obr. 219 R. – W. stanowiącej własność Gminy Miasta pozostającej w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych za wyjątkiem części działki nr 64/13, będącej we władaniu właściciela. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, iż aktem notarialnym z dnia [...].12.1975 r., Rep. A Nr [...] H. K. sprzedał Skarbowi Państwa nieruchomość położoną we wsi W., oznaczoną jako działka nr 511, jako niezbędną pod budowę zespołu szpitali wojewódzkich w R., co zostało potwierdzone decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...].04.1975 r., Nr [...] Urzędu Miejskiego w R. Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska. Z opracowanej dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że działka o dawnym nr 511 o pow. 28 a weszła między innymi w skład działek nr: 64/2 i 64/6 oraz części działek nr 64/7, 34, 38, 39/1, 39/2, 40, 64/13. Następnie Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...].05.1988 r. Rep. A. [...] działki nr : 40, 39/1, 39/2, 38, 34 oddał użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w KW [...] w dniu [...].05.1988 r., zaś aktem notarialnym z dnia [...].02.1997 r. r. Rep. A Nr [...] oddał działki nr 64/2, 64/6 i 64/7 w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i prawo zostało ujawnione w KW [...] w dniu [...].02.1997 r. Pomimo tego, że cel wywłaszczenia jakim była budowa zespołu szpitali wojewódzkich na w/w nieruchomościach nie został zrealizowany, to stosownie do wypełnienia przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wnioskodawcy roszczenie o ich zwrot nie przysługuje. Natomiast część działki nr 64/13 jest we władaniu obecnego właściciela – Gminy Miasta i stanowi drogę gminną dojazdową (ulica L.) prowadzącą do poszczególnych domów pozostających z zabudowie szeregowej, co zostało potwierdzone podczas oględzin nieruchomości. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 29.05.2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1206/01 nieruchomości wywłaszczone lub nabyte na podstawie art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i następnie zajęte pod drogi nie podlegają zwrotowi.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył H. K. wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu odwołania podniesiono miedzy innymi, że poważne zastrzeżenie budzi zaniechanie dokładnego zbadania stanu faktycznego i prawnego nieruchomości po "wywłaszczeniu", a szczególności kwestii wykorzystania nieruchomości niezgodnie z celem wywłaszczenia.

Organ II instancji uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jednak nie w pełni z przyczyn w nim podanych.

Problematykę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.), który stanowi, iż nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przed podjęciem rozważań co do możliwości zwrotu objętej wnioskiem nieruchomości w trybie cyt. wyżej przepisów należy zwrócić uwagę na przepis art. 229, który ogranicza możliwość stosowania przepisu art. 136 ust. 3.

Według art. 229 roszczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że wnioskodawca domaga się zwrotu części działki wywłaszczonej o byłym nr 511, którą Skarb Państwa nabył aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1974 r. Rep. A [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, odpowiadającej obecnie części działek nr 64/7,40, 39/2, 39/1, 38, 34, 64/13 oraz działkom 64/2 i 64/6. Fakt ten potwierdza złożona w aktach sprawy dokumentacja geodezyjna wykonana przez geodetę uprawnionego. Prowadzenie postępowania administracyjnego wymaga jednoznacznego określenia przedmiotu, który ma być faktyczną podstawą do rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie Starosta nie określił poprawnie przedmiotu postępowania zwrotowego. Prawidłowe określenie przedmiotu powinno wskazywać w jakim zakresie organ odmawia zwrotu. Warunku prawidłowości nie spełnia stwierdzenie organu I instancji, że odmawia zwrotu części niewydzielonych działek wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji. Przedmiot postępowania powinien być wyraźnie określony np. przez wskazanie konkretnej działki wydzielonej z nieruchomości, na co zezwala art. 94 pkt. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazane naruszenie jest wystarczającą przesłanką do uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty.

W ponownym postępowaniu organ I instancji zobowiązany będzie do dokonania geodezyjnego podziału działek nr 64/7, 40, 39/2, 39/1, 38, 34, i 64/13 w celu ścisłego określenia przedmiotu sprawy. Ponadto kwestią sporną w sprawie jest stwierdzenie organu I instancji, ze część działki nr 64/3 stanowi drogę gminną dojazdową (ulica L.), ponieważ akta sprawy nie zawierają dowodów na to, ze przedmiotowa nieruchomość zaliczona została do dróg publicznych rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). W związku z tym Wojewoda nie podzielił stanowiska organu I instancji powołującego się na treść art. 2 a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych o zakazie przenoszenia własność dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż Skarb Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła Gmina Miasto domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi podano, że Starosta w trakcie postępowania ustalił, że H. K. zbył na rzecz Skarbu Państwa działkę 511 położoną we wsi W. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika, że działka 511 obecnie wchodzi w skład działek 64/2, 64/6, 64/7, 40, 39/2, 39/1, 38, 34 i części działki 64/13. Na podstawie umowy notarialnej z dnia [...].02.1997 r. Rep. A [...] i umowy notarialnej z dnia [...].05.1998 r. Rep. A [...] Skarb Państwa oddał wskazane działki w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej poza działką 64/13. Zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 1 ustawy nie przysługuje jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób fizycznych, które zostało wpisane do księgi wieczystej. Sytuacja taka zachodzi w przedmiotowej sprawie.

Organ II instancji stwierdził, że przedmiot postępowania jest niejednoznacznie określony wobec braku wyodrębnienia działki której dotyczy zwrot. W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonywanie podziału geodezyjnego jest niczym nieuzasadnione. Podział nieruchomości jest uregulowany w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Podział może być dokonany na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego lub w celu realizacji roszczeń wynikających z ustawy. Skoro przepis prawa wyraźnie stanowi, że roszczenie zwrot nieruchomości nie przysługuje to nie istnieją przesłanki prawne do dokonywania takiego podziału. Z dokumentacji geodezyjnej wnika jednoznacznie, że obecne działki 64/2, 64/6, 64/7, 40, 39/2, 39/1, 38, 34 powstały z działki 511 i co do nich ani ich części roszczenie o zwrot nie przysługuje zatem nie można dokonywać podziału nieruchomości wbrew ustawie, zwłaszcza, że działki są zabudowane budynkami i przebieg dawnych granic działki 511 nie pozwala na dokonanie podziału budynku zgodnie z przepisami wykonawczymi dotyczącymi podziałów budynków.

Nieuzasadniony jest zarzut Wojewody dotyczący do części działki 64/3. Działka ta stanowi część ulicy L. powstałej w części ulicy P. od ulicy L. C. do Al. A., która zastała zaliczona do dróg publicznych miejskich, co zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] z dnia [...].10.1987 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w obrocie prawnym ostać się nie może.

Przepis art. 10 § 1 KPA nakłada na organy administracji obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Zgodnie z przepisem art. 28 KPA stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle takiego brzmienia powołanego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że w sprawie o zwrot nieruchomości przymiot strony przysługuje między innymi osobie, która jest aktualnym właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, której żądanie zwrotu dotyczy.

W sprawie objętej kontrolą Sądu żądanie wniosku dotyczy między innymi działek oznaczonych nr 34 i 64/2 stanowiących własność Gminy Miasto będących w użytkowaniu wieczystym B. W. i J. W. B. W. zamieszkuje w R. przy ul. L. [...], a J. W. zamieszkuje w K. przy ul. Z. [...]. Organ II instancji rozpoznając odwołanie H. K. od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2006 r., nie doręczył w sposób prawidłowy swojej decyzji J. W. Decyzja Wojewody została bowiem wysłana jej na adres : R., ul. L. [...], podczas, gdy strona ta zamieszkuje w K. przy ul. Z. [...].

Sytuacja taka upoważnia do stwierdzenia, że Wojewoda nie zapewnił J. W. możliwości udziału w postępowaniu przed organem II instancji.

Brak udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa. Charakter stwierdzonego naruszenia prawa nie pozwala Sądowi na ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda zapewni udział w postępowaniu J. W. Na marginesie należy zauważyć, że organ winien rozważyć, czy kwestia ustalenia ewentualnego publicznego charakter ulicy L. w oparciu o wskazany w skardze Dziennik Urzędowy Województwa [...] nie jest możliwa w trybie art. 136 KPA. Należałoby też poddać głębszej analizie i odzwierciedlić to w uzasadnieniu decyzji problem potrzeby wydzielenia działki, której zwrotu żąda H. K., w sytuacji, kiedy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, fakt, że dawna działka nr 511 mieści się w granicach działek określonych w decyzji, a podstawą nieuwzględnienia wniosku o zwrot stanowi przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w związku z tym nie ma potrzeby analizy problemu, jaka część dawnej działki 511 nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.