Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 157/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego B. P. kwotę 562, zł (pięćset sześćdziesiąt dwa) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Gd.157/07

UZASADNIENIE

Decyzją z 19 września 2006 r. nr [...] Wójt wymierzył B. P. administracyjną karę pieniężną w wysokości 18 700,61 zł za wycięcie 7 drzew (wymienionych w treści sentencji) w wieku poniżej 5 lat bez wymaganego zezwolenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. P. zarzucił:

1) obrazę przepisów postępowania – art. 10 k.p.a., przez pozbawienie strony możliwości udziału i działania w sprawie, polegające w szczególności na:

- zaniechaniu umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań,

- uniemożliwienie stronie wniesienia swoich zastrzeżeń do protokołu oględzin,

- odebraniu od strony podpisu pod protokołem oględzin bez umożliwienia jej wnikliwego zapoznania się z jego treścią,

- wybiórczej i sprzecznej z przebiegiem oględzin treści protokołu (w szczególności pominięcie ustalenia, że wycinki dokonano na terenie porośniętym regularnym, zwartym kompleksie leśnym;

2) obrazę przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., polegające na złamaniu zasady zbierania materiału dowodowego z urzędu, w sposób wszechstronny i wyczerpujący, w szczególności poprzez:

- wydanie decyzji pomimo świadomości organu, iż należy przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, zwłaszcza dowód z opinii biegłego geodety na okoliczność faktycznych granic lasu na działce nr [...], tj. okoliczność fundamentalną dla treści rozstrzygnięcia,

- przerzucenie na stronę ciężaru przeprowadzenia dowodu w postaci dowodu z opinii biegłego geodety,

- uzależnienie wydania pozytywnej dla strony decyzji od dostarczenia przez stronę dowodu, który organ winien przeprowadzić z urzędu,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S., H. G. oraz jego oświadczenia pisemnego, dowodu z zeznań świadka J. K. oraz jego oświadczenia pisemnego – na okoliczność, że – wbrew treści wypisów z ewidencji gruntów – część działki nr [...], na której wycięto przedmiotowe drzewa, stanowi las w rozumieniu przepisów ustawy o lasach,

- nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej, na okoliczność, że obszar, z którego wycięto przedmiotowe drzewa stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań J. S. na okoliczność, że wycinka drzew odbyła się za jego wiedzą , w porozumieniu i po konsultacji z nim,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S. i H. G. oraz jego oświadczenia pisemnego, a także z zeznań świadka J. K. oraz jego oświadczenia pisemnego na okoliczność, iż wycinka przedmiotowych drzew była przeprowadzana przez profesjonalną firmę, bez osobistego udziału B. P.,

- nieprzeprowadzenie dowodu z faktury VAT nr [...] wystawionej przez H. G., na okoliczność, że wycinka przedmiotowych drzew była przeprowadzana przez profesjonalną firmę, bez osobistego udziału B. P.,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S., H. G. oraz jego oświadczenia pisemnego, a także z zeznań świadka J. K. oraz jego pisemnego oświadczenia na okoliczność, że 5 z przedmiotowych drzew była ścięta przez bobry, a 2 powalone przez wiatr;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że zwarty teren, porośnięty regularnymi, "dorosłymi" drzewami jest łąką (czy też pastwiskiem), a nie lasem;

4) naruszenie prawa materialnego w postaci 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż wycinka przedmiotowych drzew wymagała zezwolenia w trybie ustawy o ochronie przyrody, pomimo wyraźnego wskazania, że taka konieczność nie dotyczy lasu;

5) naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o lasach w zw. z art. 20 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że jeżeli w ewidencji gruntów opisano część działki jako las i pastwisko, to taki wypis ma charakter wiążący, pomimo że: wpisy w ewidencji gruntów nie przesądzają o charakterze prawnym w nieruchomości, lecz mają charakter informacyjno-ewidencyjny, teren o powierzchni minimum 10 arów, pokryty zwartą roślinnością leśną należy – zgodnie z przepisami ustawy o lasach - uznać za las, bez znaczenia jest treść planów urządzenia lasu, a jedynie okoliczność, czy mamy do czynienia ze zwartym, regularnym kompleksem leśnym;

6) naruszenie prawa materialnego – art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uprzątnięcie drzew ściętych przez bobry i powalonych przez wiatr stanowi usunięcie drzew, czyli ścięcie rosnącego drzewa;

7) naruszenie przepisów dotyczących ustalenia wysokości kary pieniężnej, która jego zdaniem jest rażąco wygórowana.

W oparciu o wyżej przytoczone zarzuty odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 132 k.p.a., względnie uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w I instancji przez organ odwoławczy.

Po rozpatrzeniu niniejszego odwołania decyzją z dnia 2 listopada 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż Wójt po stwierdzeniu wycinki 7 drzew na działce nr [...] w obrębie geodezyjnym C., stanowiącej własność B. P., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. W celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego organ I instancji wyznaczył w dniu 27 marca 2006 r. w miejscu wycinki drzew rozprawę administracyjną z udziałem właściciela działki. W trakcie rozprawy ustalono, iż B. P. posiada na wymienionej działce m.in. teren leśny, objęty planem urządzenia lasu, na którym prowadzona była wycinka drzew w sposób legalny, za zezwoleniem leśniczego. Natomiast drzewa objęte postępowaniem o usunięciu ich bez zezwolenia rosły poza terenem objętym planem urządzenia lasu. Jak wskazał organ, właściciel działki tych ustaleń nie kwestionował, stwierdził jedynie, że firma dokonująca wycinki na terenie leśnym nie potrafiła ustalić granicy między lasem a terenem nieleśnym i w związku z tym dokonała wycinki bez zezwolenia. Właściciel gruntu w trakcie rozprawy zobowiązał się do zlecenia uprawnionemu geodecie rozgraniczenia terenu leśnego i nieleśnego i dostarczenia wyników rozgraniczenia do Urzędu Gminy. Ilość usuniętych drzew oraz ich wiek i średnicę ustalono na podstawie oględzin i pomiarów dokonanych podczas rozprawy. Do zawartych w protokole ustaleń B. P. nie wniósł zastrzeżeń. Jak dalej wywodził organ, w oparciu o ustalenia dokonane podczas rozprawy - i wobec nieprzedłożenia przez odwołującego protokołu rozgraniczenia gruntów leśnych i nieleśnych - w dniu 19 września 2006 r. została wydana decyzja w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w łącznej kwocie 18.700,61 zł za usunięcie bez zezwolenia 11 drzew z gatunku olsza czarna.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, iż bezsporne w sprawie jest, że odwołujący się jest właścicielami działki nr [...] o powierzchni 22,84 ha w obrębie C.. Z ewidencji gruntów wynika, że na działce znajdują się różne rodzaje użytków, w tym ponad 13 ha lasów, łąki, pastwiska, grunty orne i rowy. Na terenie działki w obrębie określonym planem urządzenia lasu za zezwoleniem leśniczego na początku 2006 r. prowadzona była przez specjalistyczną firmę wycinka drzew. Przy okazji tych prac firma ta usunęła także 7 drzew znajdujących się poza terenem, dla którego opracowany był plan urządzenia lasu. Wycinka tych 7 drzew dokonana została bez zgody Wójta. W momencie przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu 27 marca 2006 r. rozprawy na przedmiotowej działce przeprowadzonej z udziałem strony ustalono, że istotnie z terenu nie objętego planem urządzenia lasu wyciętych zostało łącznie 7 drzew z gatunku olsza. Uczestniczący w rozprawie B. P. do powyższych ustaleń nie wniósł żadnych zastrzeżeń. Ilość i średnicę usuniętych drzew ustalono protokolarnie, również w obecności i bez zastrzeżeń ze strony odwołującego. Dokonanie pomiaru obwodu usuniętych drzew z uwagi na przemieszczenie kłód nie było możliwe, dlatego ustaleń w tym zakresie dokonano poprzez pomiar najmniejszej średnicy pni pozostałych w gruncie. Te pomiary jednoznacznie wskazują, że wiek usuniętych drzew znacznie przekraczał 5 lat. Dalsze wyliczenia stanowiące podstawę wymierzenia opłaty administracyjnej dokonane zostały przez wyliczenie obwodu pnia, przy zastosowaniu wzorów matematycznych na wyliczenie obwodu ze średnicy koła, ustalony w taki sposób obwód zmniejszono o 10% i otrzymany w ten sposób obwód przemnożono przez trzykrotną stawkę opłaty za usunięcie drzew. Właściciel działki został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie nielegalnej wycinki drzew oraz został pouczony o możliwości czynnego uczestnictwa w tym postępowaniu. Dodatkowo w związku ze złożonym podczas rozprawy administracyjnej zobowiązaniem został wezwany do przedłożenia protokołu rozgraniczenia gruntów leśnych od innych gruntów na działce nr [...], ale stosownego dokumentu nie przedłożył.

Jak wskazało Kolegium, zasady ochrony lasów i prowadzenia gospodarki leśnej określają przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. nr 45 poz. 435 ze zmianami). Stosownie do treści art. 3 tej ustawy lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:

l) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej lub

b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c) wpisany do rejestru zabytków;

2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Jak podkreślił organ odwoławczy, o tym, czy dany grunt można uznać za leśny, decyduje przede wszystkim przeznaczenie tego gruntu na cele gospodarki leśnej w planie zagospodarowania przestrzennego oraz stosowny zapis w ewidencji gruntów. Nie każdy zatem grunt o powierzchni co najmniej 10 arów pokryty roślinnością leśną może być objęty przepisami cyt. ustawy o lasach.

Z zawartych w aktach sprawy informacji wynika, że teren, na którym rosły sporne drzewa nie był przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego na cele produkcji leśnej i nie spełniał innych wymogów przewidzianych w powołanym wyżej art. 3 ustawy o lasach. Nie był też objęty planem urządzenia lasu. Brak przesłanek ustawowych przewidzianych dla gruntu leśnego w ocenie Kolegium Odwoławczego wyklucza poddanie spornego terenu, na którym rosły sporne drzewa reżimom ustawy o lasach.

Jak dalej podał organ odwoławczy, zasady i tryb ochrony terenów zieleni i zadrzewień nie będących lasami oraz wymierzania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia określają przepisy rozdziału IV ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 poz.880 ze zm.). Stosownie do treści art. 83 tej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.

Nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie drzew:

1) w lasach;

2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową;

3) na plantacjach drzew i krzewów;

4) których wiek nie przekracza 5 lat;

5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych;

6) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału;

7) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu;

8) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu.

Drzewa usunięte z działki nr [...] przez odwołującego się nie spełniają powyższych warunków, co pozwala na przyjęcie, że wycięte zostały bez wymaganego zezwolenia organu. W takim przypadku, zdaniem organu, ma zastosowanie art. 88 powołanej ustawy o ochronie przyrody, na mocy którego: wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew, przy czym obowiązują następujące zasady:

- uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna;

- na wniosek, złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna, karę można rozłożyć na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat.

Zgodnie z treścią art. 89 ustawy o ochronie przyrody administracyjną karę pieniężną, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6 cytowanej ustawy. Jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Wysokość stawek opłat ustala się w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228 poz. 2306) w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów

Jak wskazało Kolegium, w wydanej decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej organ uwzględnił ustalenia zawarte w protokole, których odwołujący nie kwestionował w dacie sporządzania protokołu. Organ odwoławczy podkreślił też, że nie jest istotne, czy wycinki dokonał sam właściciel, czy też pracownicy wynajętej przez niego firmy. Zdaniem Kolegium, postępowanie prowadzone w pierwszej instancji i dokonane w jego wyniku ustalenia są zgodne z przepisami prawa, a zaskarżoną decyzję uznać należy za prawidłową.

W skardze na powyższą decyzję B. P. zarzucił:

1) obrazę przepisów postępowania – art. 10 k.p.a., przez pozbawienie strony możliwości udziału i działania w sprawie, polegające w szczególności na:

- zaniechaniu umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań,

- uniemożliwienie stronie wniesienia swoich zastrzeżeń do protokołu oględzin,

- odebraniu od strony podpisu pod protokołem oględzin bez umożliwienia jej wnikliwego zapoznania się z jego treścią,

- wybiórczej i sprzecznej z przebiegiem oględzin treści protokołu (w szczególności pominięcie ustalenia, że wycinki dokonano na terenie porośniętym regularnym, zwartym kompleksie leśnym,

- całkowitym pominięciu oceny zarzutu uniemożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgodnie z art. 10 k.p.a.,

- ustaleniu, że skarżący nie wniósł do protokołu zastrzeżeń bez przeprowadzenia zgłoszonych w odwołaniu dowodów na okoliczność, że uniemożliwiono mu wniesienie zastrzeżeń,

- orzekaniu merytorycznym z pominięciem większości zgłoszonych w odwołaniu wniosków dowodowych, w szczególności wniosku z opinii biegłego ds. geodezji i leśnictwa, na okoliczność, czy sporny teren jest lasem w rozumieniu przepisów ustawy o lasach;

2) obrazę przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., polegające na złamaniu zasady zbierania materiału dowodowego z urzędu, w sposób wszechstronny i wyczerpujący, w szczególności poprzez:

- wydanie decyzji pomimo świadomości organu, iż należy przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, zwłaszcza dowód z opinii biegłego geodety na okoliczność faktycznych granic lasu na działce nr [...], tj. okoliczność fundamentalną dla treści rozstrzygnięcia,

- przerzucenie na stronę ciężaru przeprowadzenia dowodu w postaci dowodu z opinii biegłego geodety,

- uzależnienie wydania pozytywnej dla strony decyzji od dostarczenia przez stronę dowodu, który organ winien przeprowadzić z urzędu,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S., H. G. oraz jego oświadczenia pisemnego, dowodu z zeznań świadka J. K. oraz jego oświadczenia pisemnego – na okoliczność, że – wbrew treści wypisów z ewidencji gruntów – część działki nr [...], na której wycięto przedmiotowe drzewa, stanowi las w rozumieniu przepisów ustawy o lasach,

- nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej, na okoliczność, że obszar, z którego wycięto przedmiotowe drzewa stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań J. S. na okoliczność, że wycinka drzew odbyła się za jego wiedzą , w porozumieniu i po konsultacji z nim,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S. i H. G. oraz jego oświadczenia pisemnego, a także z zeznań świadka J. K. oraz jego oświadczenia pisemnego na okoliczność, iż wycinka przedmiotowych drzew była przeprowadzana przez profesjonalną firmę, bez osobistego udziału B. P.,

- nieprzeprowadzenie dowodu z faktury VAT nr [...] wystawionej przez H. G., na okoliczność, że wycinka przedmiotowych drzew była przeprowadzana przez profesjonalną firmę, bez osobistego udziału B. P.,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S., H. G. oraz jego oświadczenia pisemnego, a także z zeznań świadka J. K. oraz jego pisemnego oświadczenia na okoliczność, że 5 z przedmiotowych drzew była ścięta przez bobry, a 2 powalone przez wiatr,

- całkowite pominięcie zarzutów odwołania, co do uzależnienia wydania decyzji od dostarczenia przez stronę dowodu, który organ może i ma obowiązek przeprowadzić z urzędu,

- dowolne ustalenie, że teren wycinki nie figuruje w planie urządzenia lasu, bez przeprowadzenia dowodu z informacji właściwego nadleśnictwa i bez przeprowadzenia dowodu z przesłuchania leśniczego S., który co podkreślono w odwołaniu, dystansuje się od twierdzeń protokołu,

- całkowite pominięcie zgłoszonych w odwołaniu dowodów na okoliczność, że leśniczy wyraził zgodę na wycinkę "spornych" drzew, że wycinka dotyczyła drzew obumarłych;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że zwarty teren, porośnięty regularnymi, "dorosłymi" jest łąką (czy też pastwiskiem), a nie lasem oraz że teren wycinki nie jest ujęty w planie urządzenia lasu – bez przeprowadzenia dowodu z tego planu i bez przesłuchania leśniczego, który twierdzi odmiennie;

4) naruszenie prawa materialnego w postaci 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż wycinka przedmiotowych drzew wymagała zezwolenia w trybie ustawy o ochronie przyrody, pomimo wyraźnego wskazania, że taka konieczność nie dotyczy lasu;

5) naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o lasach w zw. z art. 20 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że jeżeli w ewidencji gruntów opisano część działki jako las i pastwisko, to taki wypis ma charakter wiążący, pomimo że: wpisy w ewidencji gruntów nie przesądzają o charakterze prawnym w nieruchomości, lecz mają charakter informacyjno-ewidencyjny, teren o powierzchni minimum 10 arów, pokryty zwartą roślinnością leśną należy – zgodnie z przepisami ustawy o lasach - uznać za las, bez znaczenia jest treść planów urządzenia lasu, a jedynie okoliczność, czy mamy do czynienia ze zwartym, regularnym kompleksem leśnym;

6) naruszenie prawa materialnego – art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uprzątnięcie drzew ściętych przez bobry i powalonych przez wiatr stanowi usunięcie drzew, czyli ścięcie rosnącego drzewa;

7) naruszenie przez organ odwoławczy przepisów procesowych dotyczących uzasadnienia decyzji, poprzez całkowite zignorowanie w uzasadnieniu decyzji argumentów podniesionych w zarzutach IV-V odwołania.

W oparciu o wyżej przytoczone zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, względnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości lub decyzji organu odwoławczego w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działania administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola, o której mowa w tym przepisie sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 cyt. przepisu). Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z zasady, że sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy na dzień wydania rozstrzygnięcia.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę uznać należy za uzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego.

W rozpatrywanej sprawie działaniu organu odwoławczego zasadnie można postawić zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego/ 7, 77 i 107 § 1 kpa/. Postępowanie odwoławcze winno polegać na ponownym rozpatrzeniu sprawy, od nowa, jak też i na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Nie ulega wątpliwości, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie jest właściwy do udzielania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów rosnących w lasach (vide: art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - Dz. U. z 2004 r. nr 92, poz. 880 ze zm.). W niniejszym stanie faktycznym sporny jest charakter nieruchomość skarżącego, oznaczonej jako działka o numerze geodezyjnym [...], położonej w obrębie ewidencyjnym C., a zwłaszcza jej część, z której usunięto 7 drzew, opisanych w sentencji decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego teren, z którego usunięte zostały drzewa stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach, zaś organy administracji fakt ten kwestionują, a w konsekwencji – ustalają administracyjną karę pieniężną z tytułu nielegalnego wycięcia 7 drzew.

Art. 3 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm. – tekst jednolity) stanowi źródło definicji legalnej lasu, przy czym podkreślić należy, że jest to definicja lasu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej,

b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c) wpisany do rejestru zabytków,

2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

W praktyce o kwalifikacji gruntu jako lasu w oparciu o kryterium przeznaczenia rozstrzygają dane z ewidencji gruntów, prowadzonej na podstawie ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.)., a także plany urządzenia lasów lub uproszczone plany urządzenia lasów (jeśli grunt jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach). Zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje w szczególności informacje dotyczące gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych (...). Zauważyć też należy, że organy planowania przestrzennego są związane ustaleniami planu urządzania lasu, zwłaszcza, że w planie zagospodarowania przestrzennego nie mogą być przewidziane rozwiązania niezgodne z planem urządzania lasu. Natomiast przepisy ustawy z dnia 28 września 1991r. / tekst jednolity Dz. U. nr 56 z 2000r., poz. 679 ze zm./ w rozdziale 4 zawierają postanowienia i tryb postępowania dotyczący sporządzania dokumentów związanych z planami urządzenia lasów, ustalenia tych planów dotyczące granic i powierzchni lasów uwzględnia się w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, a usuwanie drzew z zasobów leśnych odbywa się na zasadzie pozyskiwania drewna i plany, o których mowa w ustawie stanowią podstawy dla pozyskiwania drewna.

Jakkolwiek podzielić należy zarzuty skarżącego, odnośnie naruszenia zasad postępowania, wyrażonych w treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a., to jednak wyraźnie podkreślić należy, że chybione są jego argumenty, zawarte w uzasadnieniu zarzutów nr II i III skargi. Skarżący bowiem odwołuje się do potocznego rozumienia terminu "las" i jego bytu w sensie faktycznym. Argument, iż "gołym okiem" widać było w toku oględzin, że wycinka miała miejsce na terenie leśnym jest bezzasadny w świetle obowiązującego prawa. W konsekwencji też za chybione uznać należy zarzuty, w których skarżący domaga się ustalenia charakteru spornego terenu przy pomocy zeznań świadków oraz opinii biegłego geodety. W tej mierze bowiem miarodajne są wyżej wskazane dokumenty, przy założeniu, że są one aktualne i rzetelne.

Za słuszne uznać należy zarzuty skarżącego, w których podnosi on brak rzetelności w prowadzonym postępowaniu dowodowym, fakt przerzucenia ciężaru dowodu na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy na stronę oraz brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania przez organ odwoławczy. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż znajduje się w nich wypis z rejestru gruntów z dnia 28 września 2006 r. – załączony przez skarżącego (k. 7 akt administracyjnych), z którego wynika, że faktycznie – na przedmiotowej działce o numerze ewidencyjnym [...] znajdują się zarówno lasy, jak i użytki rolne. Brak jest jednak w aktach sprawy mapy, w oparciu o którą można by poczynić wiążące ustalenia w zakresie charakteru terenu, z którego usunięto drzewa. Wobec stanowiska skarżącego, że grunt z którego wycięte zostały drzewa stanowi las w rozumieniu przepisów ustawy o lasach organy administracji powinny były poczynić własne ustalenia w tym zakresie, w szczególności – udokumentować charakter prawny gruntu, z którego drzewa zostały wycięte. W treści protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 27 marca 2006 r. (k. 3 akt administracyjnych) wskazano, że ustalenia w przedmiocie charakteru terenu poczyniono w oparciu o operat urządzenia lasu, mapy geodezyjne i mapy zawarte w operacie urządzenia lasu. W aktach sprawy brak jest jednak tych dokumentów, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Stosownie bowiem do treści art. 7 k.p.a., wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego i winno korespondować z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania i wynikami jego analizy. Stosownie bowiem do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dodatkowo, analiza art. 7 i 77 k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego i rozwianiu wszelkich wątpliwości pojawiających się w toku jego ustalania. Strona zaś jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawiania dodatkowych dowodów. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie, wyniki postępowania dowodowego nie dają podstaw do przyjęcia, że teren, z którego wycięto drzewa nie ma charakteru leśnego, bowiem brak jest dokumentów w aktach sprawy, które by tą okoliczność potwierdzały. Z załączonych akt administracyjnych nie można wyprowadzić żadnych ustaleń co do istotnych okoliczności stanu faktycznego. Kolejnym uchybieniem było naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oprał oraz przyczyn, dla których innymi dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organy administracji ograniczyły się tylko do wypełnienia pierwszej części dyspozycji cytowanego przepisu, pomijając całkowitym milczeniem środki dowodowe, które doprowadziły do przyjęcia takich a nie innych ustaleń. Podkreślić bowiem należy, że wnioski i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji muszą znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Wymaganie to nie zostaje spełnione między innymi wówczas, gdy organ administracji powołuje się na dokument niedołączony do akt sprawy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie i uniemożliwia ona odparcie zarzutów skarżącego. Jak to bowiem wyżej wskazano zarówno w protokole rozprawy, jak i uzasadnieniu decyzji organu II instancji powoływane są kluczowe dla sprawy dokumenty, których brak w aktach sprawy. W konsekwencji jednoznaczne ustalenia organów, że teren, z którego dokonano wycinki nie jest lasem nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Przesądzającym dowodem nie może być w tym stanie rzeczy sporządzony protokół w sytuacji gdy jego ustalenia są w części kwestionowane przez skarżącego, a dowody w nim powołane nie zostały złożone do akt sprawy co zasadnie zarzuca skarżący. Dopiero dokonanie ustaleń w oparciu o powołane dowody umożliwi w sposób jednoznaczny ustalenie okoliczności faktycznych sprawy i zastosowanie ewentualnie sankcji za nielegalną wycinkę drzew. W konsekwencji, powyższe doprowadziło to do naruszenia wyżej wskazanych art. 77 § 1 i 80 k.p.a., co z kolei prowadzi do stwierdzenia, że przeprowadzone w sprawie postępowanie pozostawało w niezgodzie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej.

Mając na uwadze wskazane wyżej uchybienia organu odwoławczego w kwestii postępowania dowodowego, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy dokona ustaleń – w oparciu o mapy z ewidencji gruntów oraz ewentualnie – plany urządzenia lasu – co do charakteru prawnego terenu, z którego dokonano wycinki drzew. W szczególności, organ ustali, czy obszar ten ma on charakter lasu w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach. Dopiero na podstawie tak poczynionych ustaleń organ dokona oceny kolejnych zarzutów dotyczących stanu usuniętych drzew i w zakresie zasadności naliczonej kary pieniężnej z tytułu usunięcia drzew. W tym zakresie należy mieć na uwadze, że pisemne oświadczenie osoby fizycznej co do faktów, nie może być utożsamiane z dowodem z zeznań świadka, ponieważ inna jest jego wartość dowodowa.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść przepisu art. 200 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 562 zł tytułem kosztów postępowania stanowiących równowartość uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.