Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 382/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust.1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 25 ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: par. 19 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2020r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z "[...]"r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: organ odwoławczy, Dyrektor) po rozpatrzeniu odwołania A. L. (dalej jako strona, skarżąca, producent rolny, rolnik) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej jako: Kierownik, organ I instancji) z "[...]"r., w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018r.

Z przekazanych sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że "[...]"r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) w S. został złożony w formie elektronicznej w aplikacji eWniosekPlus wniosek A. L. o przyznanie płatności na rok 2018 (dalej jako eWniosek). We wskazanym wyżej wniosku strona ubiegała się m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) (dalej zwanych także jako PRSK), w ramach Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, Wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni "[...]" ha (działka rolna B1 PRSK TUZ). W dniu "[...]"r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. oświadczenie, że przez cały rok kalendarzowy 2018 użytkowała grunty rolne usytuowane na działce ewidencyjnej nr "[...]" zgodnie z podjętym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach Pakietu 5., Wariant 5.4. (użytkowanie kośne). Strona wskazała, że ww. działka nie została zadeklarowana do płatności PRSK z powodu pomyłki-błędu aplikacji. W dniu "[...]" r. do organu wpłynęła zmiana do uprzednio złożonego eWniosku, która polegała na zadeklarowaniu (dodaniu) działki A1 PRSK TUZ do płatności w ramach wariantu 5.4. Wraz ze zmianą, do wniosku strona złożyła pismo, w którym wniosła m.in. o uznanie uzupełnień zawartych w złożonej zmianie jako błędu oczywistego na podstawie art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 mając na uwadze dostosowanie wniosku do faktycznej sytuacji oraz działanie w dobrej wierze.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. (dalej organ I instancji, organ administracji) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 decyzją z dnia "[...]" r. przyznał Skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2018 w ramach realizacji Wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne do działki rolnej B1 w wysokości "[...]" zł.

Od decyzji z dnia "[...]"r. Skarżąca złożyła odwołanie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania.

Po rozpatrzeniu odwołania Organ II instancji wydał w dniu "[...]" r. decyzję, na mocy której uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem ponownego zweryfikowania poprawności rozstrzygnięcia pod kątem podjętego przez stronę w dniu "[...]" r. 5-cio letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia "[...]" r. przyznał Skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2018 w ramach realizacji Wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne do działki rolnej B1 w wysokości "[...]" zł. Również tą decyzją organ I instancji ustalił Skarżącej obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię:

- zobowiązanie Wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu "[...]" r. na powierzchnię "[...]" ha.

Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- brak rozpoznania istoty sprawy;

- naruszenie art. 81a k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony w zakresie braku przyznania płatności do działki rolnej A1, podczas gdy powstałe wątpliwości organu co do stanu faktycznego nie zostały wyjaśnione;

- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z informacji posiadanych przez sam organ w zakresie obowiązywania lub braku obowiązywania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na określonym terenie, a tym samym wydanie decyzji, w której nie przyznano płatności do działki nr A1, podczas gdy sam organ posiadał wiedzę w zakresie pakietu właściwego dla tejże działki i podjętym na tym terenie zobowiązaniu;

- naruszeniu art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 627), poprzez brak rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, tj. również informacji posiadanych przez organ z urzędu (dot. wcześniej składanych wniosków) i brak skierowania do strony wezwania do złożenia wyjaśnień w zakresie pakietów deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018;

- naruszenie art. 4 rozporządzenia (UE) m 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia parlamentu europejskiego i rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (D.U.UE z dnia 31 lipca 2014 r.) poprzez jego niezastosowanie, niewyjaśnienie sprawy i brak uznania, że w sprawie skarżącej doszło do oczywistego błędu polegającego na niezaznaczeniu przez system działki A1 do płatności;

- błędne ustalanie stanu faktycznego sprawy przez niewzięcie pod uwagę i nie ustalenie, że na działce A1 obowiązywało zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne.

Organ II instancji decyzją z "[...]" r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że postępowanie administracyjne mające za przedmiot płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) zostało uregulowane zarówno w ustawie z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 349 ze zm., dalej ustawa systemowa), jak i w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na la- ta 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 415, ze zm.), zwanego dalej: rozporządzeniem klimatycznym.

Organ odwoławczy zaznaczył, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych do płatności jest wniosek rolnika o przyznanie płatności. Skarżąca we wniosku zadeklarowała do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 w ramach Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, Wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne działkę rolną B1 o powierzchni "[...]" ha. Organ odwoławczy zwracał uwagę, że przy tej działce strona zaznaczyła w kolumnie nr 2 (grupa upraw/obszar/uprawa) PRSK TUZ, w kolumnie nr 8 zaznaczyła Wariant 5.4. oraz w kolumnie nr 9 (informacje szczegółowe dotyczące realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego) podała sposób użytkowania: kośny. Natomiast strona nie zaznaczyła, iż ubiega się o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) do działki rolnej A1. W treści eWniosku strona podała działkę A1 o powierzchni "[...]" ha "TUZ" usytuowaną na działce ewidencyjnej nr "[...]", jednakże przy tej działce nie wskazała grupy upraw PRSK ani nie zaznaczyła nr pakietu/wariantu (kol. 8), jak i w kolumnie 9 nie podała informacji szczegółowych dotyczących realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Zatem, strona nie zaznaczyła, iż ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) do działki rolnej A1. Taką deklarację złożyła dopiero w formularzu eWniosku z oznaczonym celem złożenia "zmiana do wniosku", wniesionym do organu I instancji w dniu "[...]"r.

Organ II instancji podkreślał że Skarżąca składając eWniosek, w którym ubiegała się m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) z tytułu realizacji Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, Wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne na rok 2018 poświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Strona w swoim wniosku w sposób jednoznaczny zadeklarowała grunty, do których ubiegała się o przyznanie określonych płatności. Wyraźnie podała, że ubiega się m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) z tytułu realizacji Wariantu 5.4. do działki rolnej B1 o powierzchni "[...]" ha. Organ II instancji, podkreślił, że Skarżąca przed przesłaniem wniosku powinna zapoznać się z treścią wypełnionego wniosku i dopiero przesłać go do Biura Powiatowego ARiMR mając pewność, że jest on zgodny z jej oczekiwaniami (zachowując materialnoprawny termin przewidziany do złożenia wniosku czy zmiany do wniosku).

Organ podnosił, że strona nie składała (w terminie przewidzianym w przepisach prawa) zmian do wniosku w celu dostosowania jego treści do stanu faktycznego. Organ odwołując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II GSK 1115/08), wskazywał, że odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek, a każdy podmiot zawodowo wykonujący swoją działalność winien podnosić poziom swojej wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Dotyczy to także producentów rolnych. Obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu należytej staranności. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo, posiadanych zwierzętach, posiadanych zobowiązaniach oraz decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa w ARiMR.

Organ odwoławczy zaznaczał, że składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej rolnik określa rodzaj pakietu lub wariantu w ramach którego zobowiązanie będzie realizowane. Rolnik wskazuje także powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na dany rok oraz zobowiązuje się do przestrzegania warunków przyznania płatności wskazanych w ww. przepisach rozporządzenia oraz wymogów ustanowionych dla realizowanych pakietów. Natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym jest to poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika przesłanek przyznania płatności określonych w ww. przepisach.

Organ II instancji wywodził, że kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji strona wskazała, że nie ponosi winy za niezgłoszenie działki rolnej A1 do płatności w ramach wariantu 5.4. Błąd ten według strony wynikał, z tego że doradca rolnośrodowiskowy przez omyłkę (błąd oczywisty) nie oznaczył działki rolnej A1 do płatności, co spowodowane było błędnie działającą podczas składania e Wniosku aplikacji eWniosekPlus. Skarżąca nie była świadoma błędu popełnionego przez doradcę rolnośrodowiskowego.

W nawiązaniu do powyższego organ wywodził, że obowiązki organu nie mogą iść tak daleko, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. Zdaniem organu odwoławczego, Kierownik BP nie jest organem uprawnionym, aby rozpatrywać sprawę w sposób merytoryczny wykraczając poza granice zakreślone przez skarżącego w złożonym wniosku o przyznanie płatności ani też jego modyfikowania. Powyższe oznacza, że Kierownik BP nie ma możliwości, aby rozpatrzeć sprawę w taki sposób, który by prowadził do przyznania stronie wyższego wsparcia niż wynika to z ostatecznej deklaracji producenta. Bezspornym pozostaje fakt, iż skarżąca mogła jeszcze w terminie bezsankcyjnym (do 15 czerwca 2018 r.) złożyć poprawki do rzeczonego wniosku, gdyż dniem w którym wpłynął eWniosek w rozpatrywanej sprawie był dzień "[...]"r. Ponadto zgodnie z rozporządzeniem nr 640/2014 (art. 13 ust. 1 i 3) strona mogła złożyć także poprawki do rzeczonego wniosku po dniu 15 czerwca. Wprawdzie prowadziłoby to do zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności, o którą strona wnioskowała, lecz opcja ta dałaby możliwość naprawienia swojego błędu i dodaniu działki rolnej A1 do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach realizacji Wariantu 5.4. W roku 2018 ostateczny termin składania wniosków (z pomniejszeniami terminowymi) upłynął w dniu "[...]"r. W związku z powyższym organ mógł rozpatrzyć eWniosek tylko w zakresie, w jakim został on prawidłowo wypełniony i złożony w terminie do dnia "[...]"r.

Organ wskazywał również, iż producent zatwierdzając eWniosek w aplikacji e WniosekPlus potwierdził prawidłowość zawartych w nim danych oraz oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. Organ II instancji zauważył także, iż strona już w poprzednich latach ubiegała się o przyznanie płatności PRSK, więc musiała być zorientowana w przepisach regulujących przyznawanie tej pomocy finansowej oraz ich zmianach. Ponadto organ wyjaśnił, iż producent ma prawo do podjęcia w chwili składania wniosku decyzji jakie działki rolne mają być objęte płatnością. Natomiast brak deklaracji konkretnej działki rolnej do płatności, która była deklarowana w latach poprzednich nie jest błędem kompletności i nie jest weryfikowany przez aplikacje eWniosekPlus. Tym samym system eWniosekPlus w takim przypadku nie zgłasza błędu. Organ nie ma obowiązku sprawdzenia w chwili składania wniosku czy producent rolny zadeklarował wszystkie działki/uprawy, które deklarował w latach minionych, albowiem wniosek jest składany corocznie z konkretną deklaracją.

W ocenie organu odwoławczego rzekomo błędne nie oznaczenie działki rolnej A1 do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) nie może zostać zakwalifikowane jako tzw. błąd oczywisty. Organ odwoławczy podawał, że kategorie nieprawidłowości, które mogą być zakwalifikowane jako błędy oczywiste w zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej to błędy o czysto pisarskim charakterze (tzw. literówki), które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego. Natomiast błędna deklaracja w eWniosku płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) tylko do działki B1 zamiast również do działki rolnej A1, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, nie stanowi oczywistej omyłki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, podniosła zarzuty:

- braku rozpoznania istoty sprawy, a co za tym idzie, przy braku właściwej analizy uprawnienia skarżącej do przyznania wnioskowanej płatności zgodnie z zastałym stanem faktycznym.

- naruszenia art. 81a k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony w zakresie braku przyznania płatności do działki oznaczonej numerem A1, podczas gdy powstałe wątpliwości organu co do stanu faktycznego nie zostały wyjaśnione, a także poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony w sytuacji, gdy błędne wypełnienie wniosku spowodowane było usterką systemu za pośrednictwem, którego składa się wniosek. Organ nieprawidłowo uznał, że analiza logowania do systemu jest równoznaczna z jego prawidłowym działaniem. Trzeba podkreślić, że skarżąca nie była świadoma, że działka A1 nie otrzymała właściwego oznaczenia pakietu - wariantu, gdyż w trakcie wypełniania wniosku działki były zaznaczone.

- naruszenia art. 75 par. 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z informacji posiadanych przez sam organ w zakresie obowiązywania lub braku obowiązywania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na określonym terenie, a tym samym, wydanie decyzji w której nie przyznano skarżącej płatności do działki nr A1, podczas gdy sam organ posiadał wiedzę w zakresie tego, jaki pakiet jest właściwy dla tejże działki i posiadał wiedzę o podjętym na tym terenie zobowiązaniu; wcześniejsze deklaracje strony wskazywały na prawidłowe oznaczenie pakietu i wariantu wnioskowanej płatności do działek nr A1 i B1, a brak zaznaczenia na formularzu pakietu dla działki A1 w 2018 roku stanowił oczywisty błąd wniosku, spowodowany najprawdopodobniej działaniem systemu informatycznego.

- naruszenia art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627) - dalej jako ustawy, poprzez brak rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, tj. również informacji posiadanych przez organ z urzędu (informacji dotyczących wcześniej składanych wniosków - zobowiązanie od 2015 roku), i brak skierowania do skarżącej wezwania do złożenia wyjaśnień w zakresie pakietów deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności za rok 2018 i okoliczności niewskazania numeru pakietu przy działce A1, w sytuacji, gdy działka A1 stanowiła większościową powierzchnię zobowiązania. A także poprzez brak: przeanalizowania czy system działał poprawnie oraz brak: wykazania, że to skarżąca ponosi winę za błędnie wypełniony wniosek w sytuacji w jakiej nie miała ona możliwości poprawnego jego wypełnienia.

- naruszenie art 4 Rozporządzenia Wykonawcze Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności poprzez jego niezastosowanie, niewyjaśnienie sprawy i brak: uznania, że w sprawie skarżącej doszło do oczywistego błędu polegającego na niezaznaczeniu przez system pakietu dla działki A1 do deklarowanych płatności, w sytuacji gdy zobowiązanie było realizowane, a założenia PROW wypełnione.

- wydanie decyzji przy błędnie ustalonym stanie faktycznym, a mianowicie przy niewzięciu pod uwagę i nie ustaleniu, że na działce A1 obowiązało zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne, które zostało zrealizowane co wynikało z dokumentów w posiadaniu których były organy (poprzednie wnioski itp.)

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w latach uprzednich skarżąca deklarowała do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej działki oznaczone, jako działka A1 i B1. W roku 2018 doradca rolno środowiskowy, z którego usług korzystała skarżąca, przez omyłkę (błąd oczywisty) zadeklarował do płatności działkę A1, lecz nie zaznaczył dla tej działki jaki pakiet programu ma zastosowanie, co spowodowane było działalnością systemu elektronicznego. Skarżąca nie była świadoma popełnionego przez doradcę rolnośrodowiskowego błędu. Należy przy tym zauważyć, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Szczytnie jest w posiadaniu bazy informacji, z których wynika, jaki obszar objęty był zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym i z łatwością mógł błąd taki wykryć, a następnie wezwać skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności. Działań takich kierownik nie podjął. Skarżąca w momencie wykrycia błędu złożyła wyjaśnienia, które jednak nie zostały uznane przez organ. Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie wezwał skarżącej do złożenia wyjaśnień.

Jak wywodzono dalej:

- skarżąca zadeklarowała również działkę A1 we wniosku - a zatem nie można mówić o braku deklaracji skutkującej pominięciem tej działki w płatnościach,

- skarżąca nie zaznaczyła określonych informacji we wniosku przy działce A1- co już powinno wzbudzić u organu wątpliwości, które organ w myśl zasad postępowania administracyjnego - zweryfikować.

- skarżąca w toku postępowania sygnalizowała, że na skutek działania systemu elektronicznego doszło do omyłki, bowiem system nie zaznaczył prawidłowo działek i pakietów (brak wpisania pakietu przy działce A1).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z "[...]"r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627), dalej powoływanej jako "ustawa".

Istotę sprawy stanowiła zatem kwestia zasadności przyznania skarżącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 w łącznej wysokości "[...]" zł. Oś sporu w niniejszej sprawie stanowiło natomiast nie uznanie przez organy za skuteczną dokonanej w dniu "[...]"r. korekty (zmiany) uprzednio złożonego przez Skarżącą eWniosku z "[...]"r. o przyznanie na rok 2018 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). W ramach złożonej korekty skarżąca starała się rozszerzyć swój wniosek na nie uwzględnioną w pierwotnym wniosku działkę. Organy przyjmowały, że zakres postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2018 rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) determinowany był treścią skutecznie złożonego przez Skarżąca wniosku z "[...]"r. Jednocześnie organy zakwestionowały skuteczność korekty wniosku z dnia "[...]"r.

W realiach przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga, że istotną cechą postępowania przed ARiMR jest wysoki stopień jego sformalizowania, przejawiający się w ujednoliconym formularzu wniosku, którego złożenie wszczyna postępowanie i który stanowi podstawową formę składania oświadczeń woli i wiedzy w sprawach o przyznanie pomocy oraz szybkość, która ma zapewnić sprawność działania organów, jak i stron (wyrok NSA z 24.04.2014 r. II GSK 300/13). Tak więc uznać należy, że to na wnioskodawcy ciąży odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienie wniosku.

Kwestie dotyczące opóźnionego złożenia wniosku o płatności i dokonywania poprawek wniosku uregulowane zostały w art. 13 ust. 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia z art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", zgodnie z którym:

"1. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie, co do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia.

Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

2. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, jeżeli beneficjent systemu przewidzianego w art. 46 i 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 25 , który podlega również obowiązkowi przestrzegania zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 92 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, nie przedstawi formularza jednolitego wniosku w ostatecznym terminie, o którym mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, stosuje się zmniejszenie o 1 % za każdy dzień roboczy. Maksymalna wartość zmniejszenia jest ograniczona do 25 %. W odniesieniu do restrukturyzacji i przekształcenia odsetek zmniejszenia stosuje się do całkowitej kwoty płatności związanych ze środkami przewidzianymi w art. 46 i 47 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 podzielonej przez 3.

3. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, wniesienie poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność po ostatecznym terminie wnoszenia poprawek, ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot związanych z faktycznym wykorzystywaniem danych działek rolnych.

Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie."

Zasadnie więc w zaskarżonej decyzji wskazano, że poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność - określonego w ust. 1 akapit trzeci ww. artykułu - tj. 25 dni kalendarzowych liczonych od dnia ostatecznego składania pojedynczego wniosku (tj. od 15 czerwca) - czyli w rozpoznawanej sprawie - do "[...]"r.

Zgodnie bowiem z art. 13 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm.). (dalej rozporządzenie nr 809/2014): "1. Państwa członkowskie określają ostateczne terminy, w których pojedynczy wniosek, wnioski o przyznanie pomocy lub wnioski o płatność mogą być składane. Ostateczne terminy przypadają nie później niż dnia 15 maja każdego roku. Estonia, Łotwa, Litwa, Finlandia i Szwecja mogą jednak ustalić inne terminy składania wniosków, nie późniejsze jednak niż dzień 15 czerwca danego roku kalendarzowego. (pominięto akapit drugi).

2. Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 78 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, w niektórych strefach podległych wpływowi wyjątkowych warunków klimatycznych ostateczne terminy, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, mogą zostać wyznaczone na późniejszą datę."

Na tej podstawie w art. 21 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej, w skrócie: "ustawa o płatnościach") ustalono, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja.

Natomiast, zgodnie z art. 21 ust. 2 cyt. ustawy, na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 897) ustawodawca polski wydłużył termin na składanie wniosków w roku 2018 do 15 czerwca.

Zgodnie zaś z § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415). wniosek o przyznanie płatności składa się do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Podkreślić przy tym należy, że w myśl art. 21 ust. 2 ustawy o płatnościach: "Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu." Jest więc terminem nieprzekraczalnym. Oznacza to zarazem, że termin ten ma charakter materialnoprawny. W orzecznictwie ugruntowany jest też pogląd, że zarówno termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak i termin do dokonania zmiany wniosku mają charakter materialnoprawny, nie podlegający przywróceniu (vide: wyroki NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09 i z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt 497/10; wyroki: WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013r., sygn. akt III SA/Lu 631/13 i z 29 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 457/15 oraz WSA w Olsztynie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 616/15).

Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności (por. wyrok WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13).

Powyższe uwagi wzmacnia przytoczone brzmienie art. 25 ust. 1 in fine ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349) - dalej: "u.w.r.o.w.", w którym jednoznacznie stwierdzono, że jeżeli ostateczny termin do usunięcia braków wniosku (w rozpoznawanej sprawie: (...) r.) już upłynął, to organ ARiMR nie informuje już rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia. Niewątpliwie rozwiązanie takie jest logiczne, skoro po upływie nieprzekraczalnego terminu dokonywanie poprawek we wniosku jest niedopuszczalne.

Intencja ustawodawcy unijnego nakazująca dokonanie takiej wykładni przepisów dotyczących terminów składania wniosków o przyznanie płatności została wyrażona w pkt 15 preambuły do rozporządzenia nr 640/2014. Zgodnie z tym wskazaniem, "Przestrzeganie terminów składania wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność i innych deklaracji, terminów zgłaszania poprawek do wniosków o przyznanie pomocy obszarowej lub wniosków o płatność oraz terminów składania dokumentów uzupełniających lub umów, jest niezbędne, aby organy krajowe miały możliwość planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli poprawności wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność lub innych dokumentów. Należy zatem ustanowić przepisy dotyczące terminów, w których będą przyjmowane spóźnione dokumenty. Aby skłonić beneficjentów do przestrzegania terminów, w przypadku wniosków złożonych po terminie należy stosować zniechęcające zmniejszenie, z wyjątkiem opóźnień wynikających z przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności."

Tak więc w realiach niniejszej sprawy uznać należy, że żądanie Skarżącej o uzupełnienie, zmianę złożonego wniosku o płatność za 2018r. w dniu 17 kwietnia 2019r. z uwagi na pomyłkę przy wypełnianiu wniosku, było nieskuteczne. Nie można bowiem mówić w takim przypadku o korekcie oczywistej omyłki pisarskiej. Skarżąca starała się bowiem zmodyfikować merytoryczną treść wniosku. W tym zakresie obowiązywały ja terminy jak dla składania wniosków. Składając korektę do wniosku w 17 kwietnia 2019r. uczyniła to z naruszeniem terminu, a wiec działanie takie nie mogło być skuteczne. Organy słusznie nie wzięły zatem pod uwagę treści uzupełnienia z dnia 17 kwietnia 2019r.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że niewątpliwie Skarżąca składając wniosek, a następnie zmiany do niego, nie zachowała należytej staranności.

Od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać - między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności - należytej staranności. Wykonują oni swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenia, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej takim wsparciem. Przepisy unijne, jak i krajowe, w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności, w tym korzystania z usług profesjonalnych doradców.

Zasadnie zatem organy obydwu instancji uznały, że Strona, składając wniosek w dniu "[...]"r. nie wskazując wszystkich działek mających zostać w jej intencji zgłoszonymi do płatności, wykazała się brakiem należytej staranności przy wypełnianiu wniosku. Natomiast składając zmianę do wniosku w dniu "[...]"r. uczyniła to z naruszeniem terminów wymaganych prawem.

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a.