Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1756/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 137 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski Sędziowie SNSA Stanisław Śliwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant referent Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. K. (zwana dalej: Skarżącą) jest decyzja Wojewody [...] (zwany dalej: Wojewodą, Organem odwoławczym, Organem II instancji) z dnia [...] października 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (zwany dalej: Starostą, Organem I instancji) z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w części objętej odwołaniem, tj. w zakresie pkt IV, orzekającą w pkt I o zwrocie na rzecz D. K. nieruchomości położonej w Obrębie [...] [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0190 ha, objętej KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta [...]; w pkt II o zwrocie przez D. K. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 1 169,00 zł; w pkt III o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Obr. [...] [...], stanowiącej części działek nr [...] o pow. 0,7775 ha, nr [...] o pow. 0,2459 ha, [...], o pow. 0,0339 ha, objętej KW nr [...], będącej własnością Gminy Miasto [...]; w pkt IV orzekająca o tym, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do ujawnienia zmian właściciela w księgach wieczystych i ewidencji gruntów oraz ujawnienia podziału działki nr [...] o pow. 0,0537 ha, Obr. [...] [...] na nowe działki o nr [...] o pow. 0,0008 ha, nr [...] o pow. 0,0190 ha, nr [...] o pow. 0,0339 ha.

Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że 17 czerwca 2019 r., D. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości, oznaczonej w dacie wywłaszczenia, jako działki nr [...] i nr [...], Obręb [...].

Wobec faktu, że działki nr [...], nr [...] i nr [...], położone w Obrębie nr [...] [...] stanowią własność Gminy Miasto [...], Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., nr [...] wyłączył Prezydenta Miasta [...] od załatwienia sprawy, równocześnie wyznaczając Starostę [...] do jej rozpatrzenia.

W postępowaniu administracyjnym ustalono następujący stan faktyczny sprawy.

K. K. zbyła na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 0,2510 ha, położoną w Obrębie [...] [...], na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1979 r., Rep. A Nr [...]. Celem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa była budowa lodowiska sztucznego zamrażanego, którego plan realizacyjny został zatwierdzony decyzją [...] Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Miejskich w [...] z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...]. Za zbycie w/w nieruchomości właścicielka otrzymała odszkodowanie w wysokości 82 406,52 zł.

W dalszej kolejności, Urząd Miejski Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] decyzją z dnia [...] września 1979 r., nr [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa, będący własnością A. K. udział 2/100 części w prawie własności działki nr [...] położonej w Obr. [...], obj. Lwh [...] gm. kat. [...], celem budowy lodowiska sztucznego zamrażanego, którego plan realizacyjny zatwierdzony został w/w decyzją [...] Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Miejskich w [...].

Na podstawie postanowień spadkowych wydanych przez Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] września 2011 r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. akt [...] ustalono, że spadek po K. K. i A. K. w całości nabyła D. K.

Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów geodezyjnych ustalono, że dawna działka nr [...], Obr. [...] stanowi obecnie części działki nr [...], nr [...] i nr [...], Obr. [...], natomiast dawna działka nr [...], Obr. [...] stanowi obecnie część działki nr [...] i nr [...], Obr. [...].

W dniu 21 lutego 2020 r. przeprowadzono oględziny wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, podczas których stwierdzono, że: część działki nr [...] stanowi teren drogi nieutwardzonej z fragmentami zieleni. W części północnej działka wchodzi w teren ogrodzony, porośnięty dziko rosnącą trawą, co oznacza, że teren ten jest niezagospodarowany; część działki nr [...] stanowi teren niezagospodarowany, zarośnięty trawą, ogrodzony częściowo stałym ogrodzeniem byłego lodowiska, a także część działki nr [...] stanowi fragment terenu zieleni od ul. [...], przechodzący przez ogrodzenie dawnego lodowiska, a następnie przez fragment byłych kortów tenisowych.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Starosta [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], orzekł :

- w pkt I o zwrocie na rzecz D. K. nieruchomości położonej w Obr. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0190 ha, obj. KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta [...];

- w pkt II o zwrocie przez Panią D. K. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 1 169,00 zł;

- w pkt III o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Obr. [...], stanowiącej części działek nr [...] o pow. 0,7775 ha, nr [...] o pow. 0,2459 ha, [...], o pow. 0,0339 ha, obj. KW nr [...], będącej własnością Gminy Miasto [...];

- w pkt IV orzekł o tym, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do ujawnienia zmian właściciela w księgach wieczystych i ewidencji gruntów oraz ujawnienia podziału działki nr [...] o pow. 0,0537 ha, Obr. [...], na nowe działki o nr [...] o pow. 0,0008 ha, nr [...] o pow. 0,0190 ha, nr [...] o pow. 0,0339 ha.

W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że fragment działki nr [...] (odpowiadający części działki wywłaszczonej nr [...]) nie był zagospodarowany urządzeniami sztucznego lodowiska, pozostawał poza jego terenem i nie był organizacyjnie z nim związany (fragment zieleni od strony ul. [...]). Zdaniem Starosty należało orzec o jego zwrocie na rzecz spadkobiercy byłego właściciela. W tym celu mapą z projektem podziału z dnia [...] października 2020 r. wpisaną do zasobów Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod nr [...] dokonany został podział działki nr [...], Obr. [...] na nowe działki o nr [...], nr [...] i nr [...]. Powstała z podziału działka nr [...] odpowiada części wywłaszczonej działki nr [...], Obr. [...], która nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Starosta [...] wyjaśnił ponadto, że zgodnie z operatami szacunkowymi aktualnymi na dzień 25 listopada 2020 r., wartość rynkowa działki nr [...] wynosiła 110 850 zł, natomiast zwaloryzowana wartość odszkodowania ustalona proporcjonalnie do zwracanej powierzchni wynosiła 1169 zł.

Od powyższej decyzji D. K., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego G. G. złożyła odwołanie w części w jakiej odmawia ona zwrotu nieruchomości położonej w Obr. [...], stanowiącej część działek nr [...] o pow. 07775 ha, nr [...] o pow. 0,2459 ha, [...] o pow. 0,0339 ha, obj. KW nr [...], tj. w zakresie pkt IV decyzji. Pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; zwana dalej w skrócie: "k.p.a."), a także naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 i art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "u.g.n."). Wobec powyższego pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w/w decyzji Starosty [...] w zaskarżonej części i orzeczenie o obowiązku zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości na rzecz D. K., ewentualnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po rozpatrzeniu odwołania D. K., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a u.g.n., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części objętej odwołaniem, tj. w zakresie pkt IV.

W pierwszej kolejności Wojewoda wskazał, że odwołanie D. K. nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami u.g.n.

Organ II instancji wywiódł, że z treści art. 136 ust. 3 u.g.n. wynika, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Cel wywłaszczenia określa decyzja o wywłaszczeniu i z aktu tego faktycznie cel ten wynika. Ponadto art. 137 ust. 1 u.g.n. zawiera dwie normatywne przesłanki zbędności nieruchomości, tj. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, natomiast art. 216 ust. 1 u.g.n. poszerza zakres stosowania w/w przepisu do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Zdaniem Wojewody ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie ocena zbędności nieruchomości na ten cel, jako przesłanki orzeczenia o zwrocie nieruchomości jest zasadniczym celem postępowania w przedmiocie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Cel ten powinien być ustalony precyzyjnie, jednak w przypadku, gdy decyzja nie określa tego celu w sposób jasny i precyzyjny, cel ten należy ustalić na podstawie wszelkich innych środków dowodowych.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie ze znajdującymi się w aktach sprawy: dokumentacją lotniczą z 1985 r. i 1997 r., mapami archiwalnymi z 1997 r. i 1987 r., decyzją Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] stycznia 1980 r. nr [...] możliwe jest ustalenie, że działki będące przedmiotem wywłaszczenia zostały częściowo wykorzystane, zgodnie z jego celem, a więc pod budowę zamrażanego sztucznego lodowiska (dotyczy to części działki nr [...] - w całości pozostającej w ogrodzeniu lodowiska; części działki nr [...] - stanowiącej nieutwardzoną drogę dojazdową do obiektu lodowiska; część działki nr [...] - usytuowaną na terenie ogrodzonego lodowiska).

Organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie uznał za prawidłowe ustalenia Organu I instancji w zakresie realizacji na nieruchomości celu wywłaszczenia. Wojewoda stwierdził, że późniejsza zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości nie pozwala na uznanie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna, w rozumieniu art. 137 u.g.n., na cel jej wywłaszczenia.

W ocenie Wojewody w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że teren ogrodzony mrożonego lodowiska jest obszarem zbyt dużym, a niezagospodarowany teren znajdujący się w granicach ogrodzenia powinien zostać zwrócony. Celem wywłaszczenia było lodowisko mrożone, natomiast do prawidłowego funkcjonowania takiego obiektu oprócz infrastruktury technicznej towarzyszącej niezbędne są również obszary zielone ułatwiające do niego dostęp oraz wpływające na jego walory estetyczne.

Końcowo Wojewoda stwierdził, że Organ I instancji podczas prowadzonego postępowania administracyjnego dopełnił wszelkich wymogów formalnych, a rozstrzygnięcie w przedmiocie postępowania zostało wydane zgodnie z normami prawa materialnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, D. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego i niedokonanie niezbędnych ustaleń, a także dowolną ocenę zebranego materiału i wyprowadzenie wniosków bezpośrednio z nich nie wynikających, w szczególności przyjęcie, że skoro teren objęty wnioskiem o zwrot pozostawał w ogrodzeniu lodowiska to tym samym, został zrealizowany na nim cel wywłaszczenia, a w konsekwencji dokonanie odmowy zwrotu części działki o nr [...] (po podziale: [...], [...]) oraz działek [...] i [...], a także przyjęcie, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia na działce nr [...] w sytuacji, gdy nie zrealizowano nigdy infrastruktury drogowej prowadzącej do lodowiska, przy czym nie można za drogę uznać nieutwardzonej, pozbawionej miejsc parkingowych, pełnej wgłębień i wyrw "drogi" nieprzejezdnej dla większości pojazdów.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., poprzez przyjęcie, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu pomimo, że nie został on zrealizowany pomimo upływu przewidzianych prawem terminów;

b) art. 136 u.g.n., poprzez przyjęcie, że Organ nie ma obowiązku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana przeznaczenie nieruchomości po realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia.

Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie decyzji Organu I instancji, w zakresie pkt IV oraz uchylenie decyzji Organu Il instancji w całości, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zdaniem pełnomocnika Skarżącej fakt, że część działek stanowiła teren pozostający w ogrodzeniu lodowiska nie świadczy o tym, że cel wywłaszczenia został na nich zrealizowany, a także, że był to teren organizacyjnie związany z lodowiskiem. Na terenie tym nie została nigdy zrealizowana infrastruktura drogowa, która prowadziłaby do lodowiska. Droga nie została utwardzona, nie wydzielono na niej miejsc parkingowych dla korzystających z obiektu, a także liczne wgłębienia, zalegające błoto i kałuże świadczą o tym, że nie można przyjąć, że jest to droga dojazdowa, gdyż dla większości pojazdów była ona nieprzejezdna.

Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości powoduje obowiązek jej zwrotu, zwłaszcza, że obecnie działki te pozostają niezagospodarowane. W przypadku, gdy działki te miałby zostać użyte na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu należy przyjąć, iż aktualizuje się obowiązek ich zwrotu na rzecz poprzednich właścicieli albo ich spadkobierców. W przeciwnym razie dojdzie do naruszenia konstytucyjnie gwarantowanego prawa własności. Odjęcie prawa własności musi następować wedle ściśle określonych zasad wskazanych w ustawie, których ze względu na wagę i znaczenie prawa własności (chronionego konstytucyjnie) nie można interpretować w sposób rozszerzający. W ocenie pełnomocnika Skarżącej, skoro wywłaszczenie następuje na konkretny cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej to należy uznać, że zrealizowanie tego celu, nawet w terminach określonych w art. 137 u.g.n., a następnie przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, powoduje obowiązek zwrotu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Rozpoznana przez Sąd skarga okazała się niezasadna w całości swych zarzutów.

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu.

Należy przypomnieć, iż w wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez strony skarżące Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 9a u.g.n. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] w części objętej odwołaniem w zakresie pkt IV, czyli o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obr. [...], stanowiącej część działek o nr [...], [...] i [...], będącej własnością Gminy Miasto [...]. Wojewoda wydał takie rozstrzygnięcie motywując je treścią art. 137 u.g.n. W ocenie wymienionego Organu ustalenie Starosty o zrealizowaniu celu wywłaszczenia na części nieruchomości w postaci sztucznego lodowiska jest zasadne. Jednocześnie podkreśla się w decyzji, że późniejsza zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości nie pozwala na stwierdzenie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu powyższego przepisu prawa.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z przekazanych do Sądu akt sprawy wynika, że wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej złożony przez w pełnomocnika strony skarżącej dnia 17 czerwca 2019 r., dotyczy nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów budynków numerami ewid.: [...], [...] i [...], położone w obr. [...]. Działki te stanowią części dawnych i wywłaszczonych działek o numerach ewid. [...] oraz [...]. Nie ulega wątpliwości, że wniosek o zwrot został złożony w imieniu skarżącej strony w terminie określonym w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r. poz. 801). Nie jest też kwestionowane to, że działki te zostały nabyte na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego dnia [...] kwietnia 1979 r., oraz decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 1979 roku. Z aktów nabycia wynika również ponad wszelką wątpliwość, iż obie te działki były niezbędne dla ówczesnych władz pod budowę lodowiska sztucznie zamrażanego w [...]. Zatem do złożonego wniosku należało stosować przepisy u.g.n., przewidujące możliwość zwrotu nieruchomości wywłaszczonej.

Powstały pomiędzy skarżącą stroną, a Organami spór dotyczy w istocie tego czy określony w aktach nabycia oraz planie realizacyjnym cel publiczny został osiągnięty przez władze i czy został zrealizowany na całej powierzchni wywłaszczonych działek. Kwestia powyższa odgrywa znaczenie bowiem w myśl art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Organ I instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że część działki o nr [...], stanowi teren drogi utwardzonej z fragmentami zieleni; w części północnej działka ta wchodzi w teren ogrodzony, porośnięty dziko rosnącą trawą - niezagospodarowany. Część działki o nr [...] stanowi teren niezagospodarowany zarośnięty trawą i ogrodzony częściowo stałym ogrodzeniem byłego lodowiska. Natomiast część działki nr [...] stanowi fragment terenu zieleni od ulicy [...], przechodząc kolejno przez ogrodzenie dawnego lodowiska, a następnie przez fragment byłych kortów tenisowych. W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z dokumentacją lotniczą, a także mapami archiwalnymi z 1977 i 1987 r. i decyzją Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] stycznia 1979 r. (dowody te znajdują się w aktach administracyjnych sprawy) można bezsprzecznie ustalić, że działki będące przedmiotem wywłaszczenia zostały częściowo wykorzystane zgodnie z celem jakim była budowa sztucznego lodowiska w [...]. Zdaniem Organu cel publiczny został zrealizowany na części działki o nr. [...], która jest terenem w całości pozostającym w ogrodzeniu lodowiska, części działki o nr [...], stanowiącej nieutwardzoną drogą dojazdową do obiektu lodowiska, a także części działki o nr [...] zlokalizowanej na terenie ogrodzonego lodowiska. Natomiast fragment działki o nr [...] nie został zagospodarowany urządzeniami sztucznego lodowiska i pozostawał poza jego terenem; nie był też w jakikolwiek sposób organizacyjnie z nim związany. Jest to fragment zieleni od strony ul. [...]. W celu wyodrębnienia części nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia dokonano w toku postępowania podziału nieruchomości w wyniku czego powstała działka o nr [...], zwrócona wnioskodawczyni na mocy pkt I decyzji Starosty [...]. Organy słusznie orzekły o zwrocie części wywłaszczonych działek na rzecz spadkobiercy byłego właściciela.

Zdaniem Sądu, nie ma racji Skarżąca strona twierdząc, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, 77 oraz 80 K.p.a. - w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie oględzin spornych działek przeprowadzonych dnia 21 lutego 2020 r. ustaliły, że tylko fragment wywłaszczonych nieruchomości nie został wcześniej wykorzystany na potrzeby budowy i funkcjonowania sztucznego lodowiska w [...]. Nie ulega tu wątpliwości (to ustalenie potwierdzają wskazane przez Organy zdjęcia lotnicze), iż obiekt lodowiska na wywłaszczonych działkach został zrealizowany i funkcjonował. Powyższe potwierdza również decyzja administracyjna Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] stycznia 1980 r. o oddaniu w użytkowanie Miejskiemu Ośrodkowi Sportu Rekreacji w [...] określonych w niej działek w użytkowanie Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w [...] w związku z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z [...] listopada 1977 r. o budowie lodowiska sztucznie zamrażanego.

Skarżąca strona nietrafnie podnosi, że zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości rodzi obowiązek jej zwrotu, jeżeli cel wywłaszczenia przed zmianą przeznaczenia został zrealizowany. W tym względzie istnieje utrwalone stanowisko sądów administracyjnych, do których słusznie odwołuje się Organ II instancji w swej decyzji podkreślając, że nieruchomość wywłaszczona nie może być uznana za zbędną i podlegać zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeżeli cel nabycia został na nich zrealizowany. Zgodzić się należy z tezą Wojewody, że późniejsza zmiana sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny jej zbędności. Sąd potwierdza stanowisko, iż fakt, że wówczas gdy wywłaszczona nieruchomość była wykorzystywana na cel, dla którego dokonano wywłaszczenia, a później przestano ją wykorzystywać w tym celu, nie stanowi przesłanki pozwalającej uznać, że dana nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Zdaniem orzekającego Sądu zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia oznacza, że cel ten na nieruchomości nigdy nie został zrealizowany. Realizacja celu wywłaszczenia zamyka możliwość korzystania z uprawnień do zwrotu nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi lub następcy prawnemu. Zatem zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości, jaka rzeczywiście nastąpiła po wybudowaniu w [...] sztucznego lodowiska, nie świadczy o zrealizowaniu podstawowej przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej.

Nie został również uznany za zasadny zarzut skargi podnoszący zbędność tej części nieruchomości, która została ogrodzona na potrzeby lodowiska sztucznie zamrażanego. Należało zwrócić uwagę, iż w protokole z oględzin nieruchomości przeprowadzonych dnia 21 lutego 2020 r. jasno wynika, że na działkach objętych wnioskiem funkcjonuje ogrodzenie, za którym znajduje się teren porośnięty dziko rosnącą trawą. Teren za ogrodzeniem byłego lodowiska jest obszarem aktualnie niezagospodarowanym. Skarżący nie kwestionują przyjętego przez Organ faktu, iż istniejące w terenie nieruchomości wywłaszczonej ogrodzenie było powiązane funkcjonalnie z lodowiskiem wydzielając w ten sposób przestrzeń służącą potrzebom sportowym i rekreacyjnym wynikającym z potrzeb działania tego rodzaju obiektu. Na tej samej płaszczyźnie rozpatrywać należy zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości na drogę dojazdową do celu wywłaszczenia. Sąd akceptuje argumentacje Organów, z której wynika, że do prawidłowego funkcjonowania lodowiska sztucznie zamrożonego oprócz typowej infrastruktury technicznej jak np.: tafla lodowa, jego ogrodzenie, parking, wypożyczalnia sprzętu, szatnie, sanitariaty, zadaszenia, niezbędne są także obszary zielone ułatwiające dostęp, jak również wpływające na walory estetyczne i rekreacyjnego każdego obiektu sportowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwaliło się stanowisko, że w przypadku inwestycji złożonych, a do takich oprócz osiedli mieszkaniowych zaliczyć wypada obiekty służące uprawianiu sportu, rekreacji i wypoczynku, cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia zakładane przy kreacji celu publicznego normalne funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej czyli zgodne z jej przeznaczeniem. Teren wywłaszczonych nieruchomości nie musiał być więc pokryty tylko i wyłącznie kojarzonymi z lodowiskiem obiektami i urządzeniami jak np. tafla lodowiska, obiekty i urządzania usługowe służące typowej dla takich miejsc obsłudze osób korzystających z walorów rekreacyjnych. Wydzielony na skutek postawionego ogrodzenia obszar zieleni obrastającej nieruchomość wywłaszczoną także należy zaliczyć do inwestycji o przeznaczeniu sportowo-rekreacyjnym, bowiem poprzez takie wyodrębnienie z przestrzeni stanowi integralną jego część potrzebną użytkownikom obiektu sportowego i jego administracji. Wydzielenie w przestrzeni lodowiska terenów zielonych, których istnienie stwierdzono w trakcie oględzin świadczy więc o zrealizowaniu na tym obszarze publicznego celu nabycia nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., o sygn. I OSK 607/19, LEX). Dla Sądu nie ulega też wątpliwości, że droga służącą dojazdowi do lodowiska sztucznego jest infrastrukturą konieczną do prawidłowego funkcjonowania tego typu obiektu. Jest oczywistym, iż sztucznie zamrażane lodowisko jako obiekt o znaczeniu publicznym musi posiadać dostęp komunikacyjny, umożliwiający swobodny transport obsłudze a także użytkownikom jego infrastruktury.

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych Organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Zatem skontrolowana decyzja Wojewody, jako zgodna z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinna pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.