Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 952/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Podatki inne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 277 ust. 1 i 4, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 293 ust. 1, art. 317 ust. 1, 3, 4, art. 318 ust. 1 i 6, art. 281 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 285 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 21 par. 1 pkt 1, par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargę /-/ W. Batorowicz /-/M. Kwiecińska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 stycznia 2008 r. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. w O. zwróciło się do Marszałka Województwa Wielkopolskiego o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej ("zwyżki") za I kwartał 2003 r. z tytułu składowania odpadów na składowisku w U. bez decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska; wysokość opłaty określono we wniosku na kwotę [...] zł wskazując na decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. Wraz z powyższym wnioskiem został złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności przedmiotowej opłaty ("zwyżki").

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. ([...]) organ I instancji odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej z tytułu składowania odpadów na składowisku w U. bez decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska w I kwartale 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. (Nr [...]), po rozpatrzeniu zażalenia strony, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji argumentując, iż termin do złożenia przedmiotowego wniosku jest terminem materialnoprawnym i nie mogą mieć do niego zastosowania przepisy art. 58-60 kpa dotyczące przywracania terminów procesowych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. (znak [...]) organ I instancji odmówił wnioskodawcy odroczenia terminu płatności przedmiotowej opłaty podwyższonej. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, organ stwierdził, iż strona wystąpiła z wnioskiem z dnia 2 stycznia 2008 r. o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, co nastąpiło już po upływie ustawowego terminu, w którym opłaty za korzystanie ze środowiska powinny być uiszczone, termin ten upłynął w dniu 30 kwietnia 2003 r. Organ podkreślił, iż niespełnienie warunków ustawowych odroczenia skutkuje wydaniem decyzji odmownej, stosownie do treści art. 318 ust. 6 powołanej ustawy. Ponadto organ I instancji wskazał na charakter sankcyjny opłat podwyższonych, stanowiących finansową konsekwencję nieprawidłowego korzystania ze środowiska. Zdaniem organu ustawodawca w art. 281 ust. 2 powołanej ustawy generalnie wyłączył stosowanie do przedmiotowej kategorii opłat przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie odroczenia terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę, a tym samym możliwość łagodzenia zobowiązań podatkowych, w to miejsce ustawodawca wprowadził szczegółową, zaostrzoną regulację, która nie jest oparta na instytucji uznania administracyjnego, ani nie zawiera klauzul generalnych. Wskazując na art. 316 w zw. z art. 317 ust. 1 oraz art. 318 ustawy Prawo ochrony środowiska organ przedstawił tryb i przesłanki udzielenia podmiotowi korzystającemu ze środowiska odroczenia terminu płatności przedmiotowej opłaty.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się wnioskodawca, który w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu zarzucił zaskarżonej decyzji nierozpoznanie istoty sprawy i domagał się uchylenia decyzji w całości oraz orzeczenia zgodnie z wnioskiem z dnia 2 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu strona wskazała, iż w dniu 19 grudnia 2002 r. złożyła w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu Instrukcję Eksploatacji Składowiska Odpadów Innych niż Niebezpieczne, którą to instrukcję, określoną w art. 23 ustawy o odpadach obowiązana była uzyskać w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r., stosownie do art. 38 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085); wniosek o zatwierdzenie Instrukcji został złożony z zachowaniem terminu określonego w wyżej powołanym art. 38 ustawy, a Wojewoda Wielkopolski wydał decyzję zatwierdzającą przedmiotową instrukcję w dniu 23 kwietnia 2003 r. Z tej przyczyny strona uznała, iż bez własnej winy została obarczona opłatą podwyższoną za I kwartał 2003 r., a także podkreśliła, iż na składowisku odpadów w U. nie miało miejsca nieprawidłowe korzystanie ze środowiska. Ponadto strona zauważyła, iż w okresie od 2003 do 2007 r. opłaty podstawowe były przez nią uiszczane w pełnej wysokości, a wiedzę o fakcie obciążenia jej opłatą podwyższoną powzięła dopiero w dniu 27 grudnia 2007 r. Zdaniem strony bezczynność organu od 2003 r. (do grudnia 2007 r.) nie może skutkować sankcją wobec przedsiębiorstwa w postaci natychmiastowej wymagalności kwoty [...] zł wraz z odsetkami, bowiem zapłata takiej kwoty spowodowałaby niewypłacalność przedsiębiorstwa i jego prawdopodobną upadłość. W ocenie odwołującego przedsiębiorstwa organ I instancji naruszył zasadę państwa prawa i zasadę praworządności, określone w art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. (Nr [...] organ II instancji zwrócił uwagę na to, że decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Marszałek Województwa Wielkopolskiego wymierzył stronie opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł z tytułu składowania odpadów na składowisku w U. bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska w I kwartale 2003 r., a w dniu 4 stycznia 2008 r. strona złożyła w Urzędzie Marszałkowskim wniosek o odroczenie terminu płatności powyższej opłaty. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz.U. Nr 100, poz. 1085) zarządzający istniejącym składowiskiem odpadów obowiązany był w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r. do uzyskania decyzji z zatwierdzającej Instrukcję Eksploatacji Składowiska Odpadów, określoną w art. 53 ustawy o odpadach, a Wojewoda Wielkopolski wydał decyzję w tym przedmiocie w dniu [...] kwietnia 2003 r., w związku z tym strona samodzielnie obliczając opłatę za I kwartał 2003 r. powinna była dokonać jej podwyższenia z powodu działania bez wymaganego zezwolenia. Organ odwoławczy podkreślił, iż podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłaty na zasadzie samoobliczenia, zatem powinien zachować wysoką staranność i znajomość przepisów w tym zakresie. Stąd też organ nie uznał za usprawiedliwione tłumaczenia strony, iż o okolicznościach uzasadniających ustalenie opłaty podwyższonej dowiedziała się w grudniu 2007 r. Ponadto organ odwoławczy przywołał treść art. 317 ust. 1, 4 i 5 oraz art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska i wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie strona powinna była złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej do dnia 30 kwietnia 2003 r., czego nie zrobiła. W ocenie Kolegium zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych termin wskazany w art. 318 ust. 1 powołanej ustawy jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. W konsekwencji uchybienie terminu musi spowodować wydanie na zasadzie art. 318 ust. 6 powołanej ustawy decyzji odmawiającej odroczenia terminu płatności podwyższonej.

Od powyższej decyzji ostatecznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. w O., które domagało się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom strona zarzuciła: naruszenie art. 9 kpa przez udzielanie przez organ błędnych informacji stronie o niepowstaniu obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska w sytuacji, gdy wniosek o wymaganą prawem decyzję został złożony w terminie – wskutek czego strona nie złożyła wniosku o odroczenie płatności bezpośrednio po powstaniu obowiązku jej uiszczenia; naruszenie art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 51 § 1 tej ustawy oraz art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150) przez nieuwzględnienie obowiązku organu uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zaległej opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska (którą strona mogłaby kwestionować w drodze odwołania), a w konsekwencji nieuwzględnienie faktu, iż termin do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności, o jakim mowa w art. 318 ustawy biegł dopiero od dnia wezwania (w istocie mającego charakter decyzji administracyjnej określającej wysokość zaległej opłaty podwyższonej) i wynosił 14 dni od doręczenia wezwania, bowiem decyzja określająca wysokość zaległej opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska nie podlega wykonaniu do czasu upływu terminu, aż stanie się ostateczna (nie ma tu zastosowania art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej – art. 281 ust. 1 a contrario Prawa ochrony środowiska). W uzasadnieniu skargi powołano się na treść art. 281 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, odsyłającego do odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy Ordynacja podatkowa do opłat za korzystanie ze środowiska oraz na art. 282 ustawy Prawo ochrony środowiska. Ponadto wskazano na treść art. 51 § 1, art. 53 § 1 i 4 oraz na przepis art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym właściwy organ w razie stwierdzenia, że zobowiązany, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku (opłaty) wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania. Strona skarżąca podkreśliła, iż pozostawała w przekonaniu, że nie jest zobowiązana do zapłaty opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za okres od 1 stycznia 2003 r. do 24 kwietnia 2003 r., bowiem wystąpiła z wnioskiem, o którym mowa w art. 38 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085) w terminie określonym tą ustawą, a jej wniosek powinien zostać załatwiony w zasadzie bez zbędnej zwłoki (art. 35 kpa), tymczasem organ załatwił sprawę z naruszeniem określonych w kpa terminów załatwienia spraw. Powołując się na stanowisko orzecznictwa strona zauważyła, iż bezwzględne podwyższenie opłaty za korzystanie ze środowiska byłoby trudne do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami państwa prawa, w tym z zasadą sprawiedliwości. Ponadto strona skarżąca powołała się na błędne pouczenie przez organ, w związku ze spotkaniami z pracownikami Departamentu Ochrony Środowiska w dniach 9 sierpnia i 18 września 2006 r., o niepowstaniu obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej, stąd też wcześniejsze występowanie o odroczenie tej płatności nie było konieczne, ani celowe i skarżąca została zaskoczona w grudniu 2007 r. wystąpieniem przez organ z wezwaniem do uiszczenia opłaty podwyższonej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim podkreślić należy, iż ustalenie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska i kwestia odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska to dwie różne sprawy. Tylko pierwsza z nich ma za przedmiot należności pieniężne, których wartość podlega określeniu w postępowaniu administracyjnym; przedmiotem tej drugiej jest wartość niematerialna (odroczenie terminu płatności), a jej rozstrzygnięcie zależy od spełnienia zupełnie innych przesłanek, niż te, które warunkują ustalenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2004 r., OZ 828/04, LEX nr 175397). Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z przepisami prawa działań organów I i II instancji w przedmiocie odmowy odroczenia stronie skarżącej terminu płatności opłaty podwyższonej z tytułu składowania w I kwartale 2003 r. odpadów na składowisku w U. bez decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska. Analiza treści decyzji organów obydwu instancji wskazuje, iż organy te zbadały, czy zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej wnioskowanego odroczenia terminu płatności przedmiotowej opłaty.

Trzeba podkreślić, iż skarżąca, jak zresztą sama przyznała, była obowiązana do ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w spornym okresie (I kwartał 2003 r.). Obowiązek ten wynika z art. 273 ust. 1 pkt 4 i art. 275 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.), których brzmienie nie uległo zmianie. W myśl art. 276 ust. 1 powołanej ustawy podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Przywołana ustawa w art. 284 ust. 1 nakłada na podmiot korzystający ze środowiska obowiązek ustalenia we własnym zakresie wysokości należnej opłaty i wniesienia jej na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Przepis art. 285 ust. 1 wskazanej ustawy przewiduje, iż opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, a przepis art. 285 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanym okresie (zmieniony przez art. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 12 stycznia 2003 r., Dz.U. z 2002 r. Nr 233 poz. 1957) stanowił, iż podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 3 nie dotyczy składowania odpadów). Nie ulega wątpliwości, iż w tym samym terminie, jaki przewidziano do wniesienia opłaty podstawowej za korzystanie ze środowiska, należy uiszczać także opłatę podwyższoną, jeżeli zachodzą przesłanki, od których zależy powstanie obowiązku zapłaty tej należności. Art. 293 ust. 1 powołanej ustawy (w niezmienionym brzmieniu) stanowi, iż za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi, z zastrzeżeniem ust. 3-5, opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. W związku z powyższym podmiot, na którym ciążył z mocy ustawy obowiązek wniesienia opłaty podstawowej oraz podwyższonej w I kwartale 2003 r., zobligowany był do samodzielnego obliczenia i wpłacenia na rachunek bankowy właściwego organu odpowiednich kwot przedmiotowych opłat w terminie do końca miesiąca następującego po upływie I kwartału 2003 r. (do 30 kwietnia 2003 r.).

Art. 317 powołanej ustawy formułuje przesłanki odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, w tym opłaty podwyższonej. Odroczenie to następuje na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do uiszczenia opłaty, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku (ust. 1). Przedmiotowe odroczenie może objąć opłaty najwyżej w części, w jakiej przewyższa ona kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję (ust. 3), a termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 i 1a (ust. 4). W art. 318 tej ustawy w ust. 1 określono podstawowy formalny wymóg zastosowania odroczenia terminu płatności opłaty albo kary, którym jest złożenie wniosku do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone. Sąd podziela pogląd, iż termin z art. 318 ust. 1 powołanej ustawy jest terminem materialnoprawnym, a więc nie podlega przywróceniu (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1192/04, Pytania i wątpliwości prawne, "Casus" lato 2005, s. 9-12). Przepis art. 318 ust. 6 przywołanej ustawy przewiduje, jako skutek niespełnienia warunków odroczenia określonych ustawą, odmowę odroczenia terminu płatności opłaty w drodze decyzji właściwego organu, a warunki odroczenia określają powołane powyżej przepisy art. 318 ust. 1, 3 i 4 wskazanej ustawy. Wskazane przepisy dla warunku w postaci zachowania terminu do wniesienia wniosku o odroczenie nie przewidują innego skutku, niż przewidziany dla pozostałych warunków, który to skutek w każdym przypadku polega na odmowie uwzględnienia wniosku. Odmowa ta jest merytorycznym odniesieniem się do żądania, będącym konsekwencją niespełnienia przesłanek materialnoprawnych (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 429; wyrok NSA z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt I SA/Wr 220/97, LEX nr 37245). W związku z powyższym powtórzyć trzeba, iż zachowanie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty lub kary, o którym mowa w art. 318 ust. 1 przywołanej ustawy, jest warunkiem materialnoprawnym odroczenia płatności. Niezachowanie tego terminu skutkuje w myśl art. 318 ust. 6 powołanej ustawy odmową odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, w tym opłaty podwyższonej zgodnie z art. 293 ust. 1 powołanej ustawy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 13 września 2005 r., II SA/Wr 2784/03, ZNSA 2006/3/102 i wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r., OSK 1192/04, LEX nr 164971). Powyższe prowadzi także do wniosku, że decyzja odmowna wydana na podstawie art. 318 ust. 6 powołanej ustawy nie jest decyzją uznaniową. Należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie decyzja taka została wydana przez właściwy organ po sprawdzeniu, czy zachodzą ustawowe przesłanki do udzielenia skarżącej wnioskowanego odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty. Poza sporem pozostaje, iż skarżąca w I kwartale 2003 r. nie uzyskała zatwierdzenia instrukcji eksploatacji składowiska odpadów, zatem – pomijając przyczyny braku zatwierdzenia tej instrukcji oraz wpływ tej okoliczności na powstanie obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej i jej wysokości – z wnioskiem o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za powyższy okres skarżąca powinna była wystąpić w terminie do 30 kwietnia 2003 r., bowiem, jak to już zostało wspomniane, w tym dniu upłynął termin uiszczenia opłaty za I kwartał 2003 r. Stąd też wniosek z dnia 2 stycznia 2008 r. o odroczenie terminu płatności przedmiotowej był spóźniony, nie mógł wywołać zamierzonego przez skarżącą skutku i obligował organ I instancji do wydania decyzji odmawiającej odroczenia terminu płatności.

Warto także zauważyć, iż ze względu na treść art. 281 ust. 1 powołanej ustawy Prawo ochrony środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Nie stosuje się jednak przepisów Ordynacji podatkowej, dotyczących odroczenia terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę, do ponoszenia opłat, o których mowa w art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w części, w jakiej przewyższają one kwotę opłat, jakie ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję, chyba że przepisy działu IV ustawy o ochronie środowiska stanowią inaczej. Biorąc pod uwagę treść art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 273 ust. 1, a także art. 275, art. 276 ust. 1, art. 277 ust. 1 i 4, art. 284 ust. 1 i art. 285 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, uznać należy, iż zobowiązanie z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska stanowi rodzaj nietypowego, swoistego podatku stanowiącego przychód funduszu ochrony środowiska (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 lutego 2008 r., II SA/Bk 637/07, LEX nr 356707). Zobowiązanie podatkowe z tego tytułu powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania i nie wymaga uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania przez właściwy organ (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie zdarzeniem tym jest korzystanie ze środowiska w danym okresie (art. 273 ust. 1, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 293. ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska), a termin zapłaty kwoty podatku (opłaty podstawowej i podwyższonej) za I kwartał 2003 r. określał art. 285 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanym okresie (od dnia 12 stycznia 2003 r.). W konsekwencji opłata podstawowa oraz podwyższona z tytułu korzystania ze środowiska powinny być wniesione przez podmiot zobowiązany na zasadzie tzw. samoopodatkowania i samoobliczenia, w wysokości i terminie wynikającymi z przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w dacie korzystania ze środowiska (I kwartał 2003 r.). Z twierdzeń skarżącej, zawartych w odwołaniu i skardze, wynika, iż skarżąca wiedziała, na jakich zasadach uiszcza się opłaty z tytułu korzystania ze środowiska ("samoobliczenie" i zapłata bez oczekiwania na uprzednią decyzję organu). W związku z tym nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, iż termin do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej nie upłynął, gdyż mógł rozpocząć bieg dopiero po uprzednim wydaniu i doręczeniu stronie decyzji określającej wysokość zobowiązania. Wprawdzie w postępowaniu podatkowym może zajść konieczność wydania decyzji, w której określa się wysokość zobowiązania podatkowego, dotyczy to jednak sytuacji, w których organ podatkowy stwierdza brak zapłaty części lub całości podatku pomimo ciążącego na podatniku obowiązku, brak złożenia deklaracji albo stwierdza, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej). Decyzja taka ma charakter deklaratoryjny, nie tworzy zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie wniosku skarżącej o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej w ogóle nie wymagało uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Organ I instancji wprawdzie wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], w której wysokość tego zobowiązania została określona, jednak było to skutkiem nieuiszczenia przez skarżącą w terminie opłaty podwyższonej za I kwartał 2003 r. Termin ten, jak to już zostało omówione, upłynął w dniu 30 kwietnia 2003 r. i do tego dnia stronna powinna była złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności przedmiotowej opłaty. Doręczenie stronie decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. nie mogło spowodować ponownego otwarcia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.

Reasumując stwierdzić należy, iż wobec jednoznacznej treści wniosku skarżącej (o odroczenie terminu płatności) wszystkie rozważania zawarte w skardze, a dotyczące zasadności domagania się od niej uiszczenia opłaty podwyższonej za I kwartał 2003 r. i wysokości tej opłaty, nie mają dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenia. Argumenty te nie mogą być skutecznie podnoszone w postępowaniu dotyczącym udzielenia skarżącej odroczenia terminu płatności tej opłaty. Zarzutami dotyczącymi istnienia obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty, jak i kolejnych czynności właściwego organu podatkowego (wszczęcia postępowania w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska w trybie art. 282 ustawy Prawo ochrony środowiska i wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tego tytułu) oraz pozostałymi, podniesionymi w odwołaniu i skardze, strona może bronić się w dalszych etapach postępowania zmierzającego do wyegzekwowania kwoty opłaty podwyższonej za I kwartał 2003 r., począwszy od zakwestionowania w trybie instancyjnym podstawy i wysokości należności określonej w decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2007 r.

Mając powyższe na uwadze, zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznać należy za odpowiadające prawu. Stąd też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ W Batorowicz /-/ M.Kwiecińska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak