Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2429/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 20 ust. 3, art. 91 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant: starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Miasta W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 596/16 w sprawie ze skargi Miasta W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Miasta W. na rzecz Wojewody [...] kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 596/16, oddalił skargę Miasta W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r., którym stwierdzono nieważność uchwały Rady W. z [...] stycznia 2016 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności uchwał Rady Dzielnicy [...] z [...] listopada 2015 r. o odwołaniu Przewodniczącej Rady Dzielnicy i wyborze Przewodniczącego Rady Dzielnicy. Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

W dniu [...] listopada 2015 r. Rada Dzielnicy [...] na XIV sesji rady podjęła uchwałę w sprawie odwołania A. M. z funkcji Przewodniczącej Rady Dzielnicy oraz uchwałę w sprawie wyboru W. K. na Przewodniczącego Rady Dzielnicy.

Rada W. uchwałą z [...] stycznia 2016 r., powołując się na § 62 ust. 1 i § 64 ust. 1 i 3 Statutu Dzielnicy [...], stwierdziła nieważność obu tych uchwał. Rada uznała, że podejmując pierwszą z uchwał naruszono § 15 ust. 7 Statutu Dzielnicy, zgodnie z którym sprawy osobowe, dotyczące radnego, Rada Dzielnicy rozpatruje w obecności zainteresowanego, chyba że ten, skutecznie zawiadomiony, nie przybył na posiedzenie Rady Dzielnicy i nie usprawiedliwił wcześniej swojej nieobecności. Podnosząc ten zarzut wyjaśniono, że uchwała została podjęta bez udziału zainteresowanej, czyli A. M., gdyż A. M., pełniąc funkcję Przewodniczącej Rady Dzielnicy, ogłosiła przerwę w obradach i opuściła salę obrad. Wskazano też, że odwołanie Przewodniczącej Rady Dzielnicy nie zostało ujęte w porządku obrad XIV sesji Rady Dzielnicy i do tego porządku ta kwestia została dodana dopiero po opuszczeniu sali obrad przez Przewodniczącą Rady Dzielnicy. Dalej wywiedziono, że oznacza to, iż A. M. nie wiedziała, że kwestia odwołania jej z funkcji Przewodniczącej Rady Dzielnicy będzie przedmiotem rozpoznania przez radę dzielnicy.

Jeżeli chodzi o uchwałę o wyborze Przewodniczącego Rady Dzielnicy, to Rada W. stwierdziła, że jej niezgodność z prawem jest konsekwencją wadliwego odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy.

Ponadto podniesiono, że obie uchwały zostały podjęte z naruszeniem § 30 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...], gdyż nie opatrzono ich numerami.

Wojewoda [...] rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] lutego 2016 r. stwierdził nieważność uchwały Rady W. z [...] stycznia 2016 r.

Organ nadzoru wskazał, że XIV sesja Rady Dzielnicy [...] została zwołana w trybie § 22 ust. 4 Statutu Dzielnicy, mianowicie na wniosek co najmniej 1/4 ustawowego składu Rady Dzielnicy, w tym przypadku 10 z 23 radnych. Zaznaczono przy tym, że wówczas, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 5 Statutu Dzielnicy, Przewodniczący Rady Dzielnicy nie ustala porządku obrad tylko jest on określany przez tych, którzy wnoszą o zwołanie sesji.

Dalej podniesiono, że w ocenie organu nadzoru, zarządzenie przez Przewodniczącą Rady Dzielnicy przerwy było bezskuteczne. Przyjęto, że został zgłoszony wniosek formalny o zarządzenie przerwy w obradach, który zgodnie z § 31 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy powinien być poddany pod głosowanie. Wbrew temu przepisowi, jak wywiedziono, wniosek ten nie został poddany pod głosowanie. W związku z tym uznano, że dalsze działanie radnych, a więc wznowienie przez najstarszego Wiceprzewodniczącego Rady Dzielnicy obrad i podjęcie uchwał w sprawie odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy i wyboru Przewodniczącego tej Rady było zgodne z prawem. Wskazano przy tym, że uprawnienie najstarszego wiekiem Wiceprzewodniczącego do prowadzenia obrad wynikało z § 17 ust. 3 Statutu Rady Dzielnicy, który stanowi, że w przypadku nieobecności Przewodniczącego Rady Dzielnicy i niewyznaczenia przez Przewodniczącego Wiceprzewodniczącego do pełnienia obowiązków, obowiązki te wykonuje właśnie najstarszy wiekiem Wiceprzewodniczący. Wyjaśniono też, że prowadzący obrady Wiceprzewodniczący stwierdził, że jest kworum, mianowicie 13 radnych i następnie podjęto uchwały dotyczące odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy i wyboru Przewodniczącego tej Rady.

Ponadto odniesiono się do zasadniczego argumentu z rozstrzygnięcia nadzorczego Rady W., czyli naruszenia § 15 ust. 7 Statutu Dzielnicy. W tym zakresie uznano, że "sprawy osobowe" to sprawy dotyczące bezpośrednio radnego i jego stosunków osobistych, a nie wykonywania przez radnego funkcji w organie jednostki pomocniczej gminy. Na tej podstawie przyjęto, że w stosunku do sprawy dotyczącej odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy powołany przepis nie miał zastosowania. Niezależnie od tego, zakładając przyjęcie odmiennego stanowiska, stwierdzono, że nie było naruszenia powołanego przepisu, gdyż A. M. została zawiadomiona o projektowanej uchwale o jej odwołaniu w ten sposób, że otrzymała wniosek o zwołanie sesji, do którego był załączony porządek obrad i projekt uchwały.

W końcu odnosząc się do twierdzenia o naruszeniu § 30 ust. 1 Statutu Dzielnicy podniesiono, że odpowiedzialny za nadanie numeru uchwały jest Referat Obsługi Rady oraz że jest to czynność kancelaryjna. Z tego względu, w ocenie Wojewody, brak numeru uchwały nie może być uznany za naruszenie prawa.

W skardze Miasto W. zarzuciło naruszenie przepisów postępowania dotyczących postępowania dowodowego, uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Zarzuty dotyczące postępowania dowodowego sprowadzały się do twierdzenia, że nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. Nie ustalono mianowicie, że nie został zgłoszony wniosek formalny o zarządzenie przerwy, lecz Przewodnicząca Rady Dzielnicy "przychyliła się do opinii radnego" i przerwę zarządziła na podstawie § 19 ust. 6 Statutu Dzielnicy, a nie na podstawie § 31 ust. 1 pkt 2 tego aktu.

Ponadto w skardze zarzucono naruszenie przepisów Statutu Dzielnicy, mianowicie § 15 ust. 7 przez uznanie, że odwołanie Przewodniczącego Rady Dzielnicy nie dotyczy spraw osobowych radnego oraz przez uznanie, że nieobecność A. M. była nieusprawiedliwiona, § 17 ust. 3 przez uznanie, że nieobecność Przewodniczącego Rady Dzielnicy ma miejsce także w trakcie zarządzonej przez niego przerwy w obradach i § 19 ust. 6 przez jego niezastosowanie.

Zarzucono także naruszenie art. 91 ust. 1 i 4 w zw. z art. 85 ustawy o samorządzie gminnym przez stwierdzenie nieważności uchwały Rady W. mimo braku ku temu podstaw.

Rozwijając zarzut naruszenia § 19 ust. 6 Statutu Dzielnicy podniesiono, że Przewodnicząca Rady Dzielnicy zarządziła przerwę na podstawie wskazanego przepisu, a nie na formalny wniosek radnego Z. M., w związku z czym nie musiał on być przegłosowany. Na dowód tego i w związku z twierdzeniem, że znajdujący się w aktach protokół z sesji nie oddaje rzeczywistego stanu rzeczy załączono płytę z nagraniem otwarcia sesji i zarządzenia przerwy w obradach oraz transkrypcję tego nagrania.

Uzasadniając wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie jest bezsporne, że XIV sesja Rady Dzielnicy [...], na której podjęte zostały uchwały z dnia [...] listopada 2015 r., została zwołana na wniosek 10 radnych Rady Dzielnicy [...] przy ustawowym składzie Rady wynoszącym 23 radnych, a zatem na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym i na podstawie § 22 ust. 1 i 4 Statutu Dzielnicy [...]. Wniosek o zwołanie tej sesji, w ocenie Sądu pierwszej instancji, spełniał wymogi określone w art. 20 ust. 1 zdanie drugie ustawy o samorządzie gminnym, to jest dołączono do niego porządek obrad wraz z projektami uchwał. Porządek obrad przewidywał punkt dotyczący odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy [...].

Dalej Sąd pierwszej instancji uznał, że uprawnienie przewodniczącego rady w zakresie ustalania porządku obrad sesji jest wyłączone w przypadku ustalania porządku obrad sesji nadzwyczajnej, czyli zwołanej na wniosek podmiotów wskazanych w § 22 ust. 4 Statutu Rady Dzielnicy [...]. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, porządkiem obrad sesji nadzwyczajnej jest porządek obrad wskazany w załączniku do wniosku o jej zwołanie. W związku z tym stwierdził, że pominięcie przez Przewodniczącą Rady Dzielnicy w porządku obrad sesji nadzwyczajnej punktu dotyczącego odwołania jej z zajmowanej funkcji nie miało wpływu na dopuszczalność głosowania tego punktu porządku obrad.

W ocenie Sądu, opierającej się o nadesłane akta sprawy oraz przeprowadzonego na wniosek Miasta W. dowodu z transkrypcji nagrania z XIV sesji Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2015 r., przerwa w obradach tej sesji ogłoszona została przez Przewodniczącą Rady Dzielnicy [...] niezgodnie z § 31 ust. 1 pkt 2 Statutu, a w konsekwencji nie doszło do formalnego zarządzenia przerwy w obradach. W związku z tym, jak dalej przyjął Sąd pierwszej instancji, skoro Przewodnicząca Rady Dzielnicy opuściła salę obrad, nie wyznaczając wiceprzewodniczącego do pełnienia swoich obowiązków, to zgodnie z § 17 ust. 3 Statutu oraz art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, jej zadania wykonywał wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem.

Wyjaśniając bliżej podstawy dokonanego ustalenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarówno z protokołu z XIV sesji, jak i transkrypcji nagrania z tej sesji wynika, że radny Z. M., po stwierdzeniu przez Przewodniczącą Rady kworum i otwarciu obrad, zgłosił wniosek formalny o zarządzenie przerwy w obradach tej sesji nadzwyczajnej, który nie został poddany pod głosowanie. Zamiast tego Przewodnicząca Rady Dzielnicy "przychyliła się do opinii radnego", że Rada nie zna statusu jednej z radnych i ogłosiła przerwę, wskazując, że informacje o nowej sesji wyśle wydział obsługi rady.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, brak podstaw faktycznych, aby przyjąć, że przerwa został zarządzona na podstawie § 19 ust. 6 Statutu. Przede wszystkim Sąd ten zauważył, że przerwa została ogłoszona na wniosek jednego z radnych, a nie z własnej inicjatywy Przewodniczącej Rady Dzielnicy. Nadto, zdaniem Sądu pierwszej instancji, w przypadku sesji nadzwyczajnej, skorzystanie przez Przewodniczącą Rady Dzielnicy z uprawnienia przewidzianego w § 19 ust. 6 Statutu i przerwanie, zaraz po otwarciu obrad i stwierdzeniu kworum, z własnej inicjatywy sesji nadzwyczajnej, w której porządku obrad znajduje się głosowanie nad odwołaniem Przewodniczącej Rady Dzielnicy, stanowiłoby działanie niezgodne z art. 23 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej gminy oraz z art. 24 tej ustawy, zgodnie z którym radny jest obowiązany brać udział m.in. w pracach rady gminy. Przede wszystkim zaś prowadziłoby do uniemożliwienia zastosowania art. 19 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, to jest odwołania przewodniczącego i wybrania nowego przewodniczącego rady. Sąd pierwszej instancji stwierdził też wprost, że nie jest w przypadku sesji nadzwyczajnej dopuszczalne przerwanie przez przewodniczącego rady, z własnej inicjatywy, obrad w celu uniemożliwienia w istocie podjęcia uchwały w sprawie objętej porządkiem obrad zgłoszonym przez co najmniej ¼ ustawowego składu rady.

Sąd pierwszej instancji podzielił też stanowisko Wojewody [...], że głosowanie nad odwołaniem Przewodniczącego Rady Dzielnicy nie jest sprawą osobową w rozumieniu § 15 ust. 7 Statutu Dzielnicy. Wskazał w związku z tym, że zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym do zadań przewodniczącego rady należy wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady i zadania te nie stanowią – w ocenie Sądu pierwszej instancji – sprawy osobowej radnego, który w drodze wyboru – do czasu odwołania lub złożenia rezygnacji – pełni tę funkcję.

Niezależnie od tego Sąd pierwszej instancji zauważył, że Przewodnicząca Rady Dzielnicy, która zwołała sesję nadzwyczajną na dzień [...] listopada 2015 r., wiedziała, że pod głosowanie poddany będzie wniosek o jej odwołanie, albowiem w porządku obrad przedłożonym przez wnioskodawców znajdował się punkt dotyczący takiego głosowania. Sąd wskazał też, że do tego wniosku załączono także projekt uchwały w tej sprawie.

Sąd pierwszej instancji przedstawił też dalszy tok postępowania w sprawie odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy i powołania w jej miejsce nowego Przewodniczącego. Stwierdził, że najstarszy wiekiem Wiceprzewodniczący Rady przejął zadania Przewodniczącej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, było to zgodne z art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz § 17 ust. 3 Statutu, gdyż nie jest sporne, że Przewodnicząca Rady była nieobecna i nie wyznaczyła nikogo do pełnienia swoich obowiązków. Następnie Wiceprzewodniczący, pełniący obowiązki przewodniczącego, po ponownym sprawdzeniu listy obecności stwierdził kworum (13 radnych), zarządził głosowanie nad porządkiem obrad oraz nad wnioskiem o odwołanie Przewodniczącej Rady. Za oboma wnioskami głosowało 13 radnych, nikt nie był przeciw i nikt się nie wstrzymał. Następnie jeden z radnych zgłosił wniosek o dodanie do porządku obrad głosowania w sprawie powołania przewodniczącego rady. Za tym wnioskiem głosowało 12 radnych. Po zmianie porządku obrad przeprowadzono głosowanie nad powołaniem na funkcję Przewodniczącego Rady Dzielnicy W. K. Za tym wnioskiem było 12 radnych, nikt nie był przeciw i nikt się nie wstrzymał. Sąd pierwszej instancji zaznaczył przy tym, że ustawowy skład Rady Dzielnicy [...] wynosi 23 radnych, w związku z czym oba wnioski zostały przyjęte bezwzględną większością głosów.

Sąd pierwszej instancji odniósł się też do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, uznając te zarzuty za niezasadne. Przede wszystkim wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie rozstrzygnięcia nadzorczego stosuje się odpowiednio.

W skardze kasacyjnej Miasto W. zarzuciło naruszenie:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, w szczególności przyjęcie, że został złożony wniosek formalny o zarządzenie przerwy, o którym mowa w § 31 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy,

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 148 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Wojewodę [...] art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 10 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, przy czym wyjaśniono, że w pierwszym przypadku naruszenie przez organ administracji powołanych przepisów doprowadziło do przyjęcia, że podczas sesji Rady Dzielnicy w dniu [...] listopada 2015 r. doszło do niezgodnego z prawem zarządzenia przerwy w obradach, co uzasadniało objęcie przewodnictwa nad obradami przez najstarszego wiekiem Wiceprzewodniczącego, zaś w drugim przypadku naruszenie powołanych przepisów oznaczało naruszenie konstytucyjnie chronionej samodzielności samorządu (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP),

- art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz § 17 § 2 i § 18 ust. 1 Statutu Dzielnicy przez uznanie, że do zadań Przewodniczącego Rady Dzielnicy należy wyłącznie organizowanie pracy rady i prowadzenie jej obrad,

- § 15 ust. 7 Statutu Dzielnicy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w zakresie sformułowania "spraw osobowych dotyczących radnego" nie mieszczą się uchwały w przedmiocie odwołania radnego z funkcji Przewodniczącego Rady oraz przez uznanie, że kwestia, czy nieobecność przewodniczącego rady na sesji, na której głosowano wniosek o jego odwołanie, była usprawiedliwiona nie ma wpływu na wynik sprawy,

- § 17 ust. 3 Statutu Dzielnicy poprzez uznanie, że najstarszy wiekiem Wiceprzewodniczący Rady był uprawniony do przewodniczenia obradom,

- art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że wynikająca z powołanego przepisu zasada nie ma zastosowania w postępowaniu nadzorczym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, z której wynika, że w ocenie skarżącego kasacyjnie radny Z. M. nie zgłosił wniosku formalnego o zarządzenie przerwy w obradach, lecz wskazał, że to Przewodnicząca Rady powinna była zarządzić przerwę w obradach w związku z niewyjaśnionym statusem radnej J. R. W związku z tym, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, Miasto W. stoi na stanowisku, że zarządzenie przerwy w obradach opierało się o § 19 ust. 6 Statutu. Zarzucono przy tym, że Sąd pierwszej instancji nie określił jednoznacznie, o jaki wniosek formalny chodziło. Czy o zarządzenie przerwy w obradach (§ 31 ust. 1 pkt 2 Statutu), czy o przerwanie sesji (§ 31 ust. 1 pkt 3 Statutu).

Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewoda [...] pozbawił Miasto W. czynnego udziału w postępowaniu i co za tym idzie możliwości wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, przez to, że pismo z 1 lutego 2016 r., którym zawiadomione Miasto W. o wszczęciu postępowania nadzorczego w stosunku do uchwały, będącej przedmiotem sprawy, było bardzo ogólnikowe. Zawierało tylko informacje o wszczęciu postępowania nadzorczego oraz wezwanie do przedstawienia wymienionych w nim dokumentów. Nie zawierało ono natomiast konkretnych zarzutów wobec tej uchwały, nie wskazano w nim przyczyn wszczęcia postępowania oraz nie wezwano też Rady W. do złożenia stosownych wyjaśnień.

Podniesiono też, że art. 8 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym.

Uzasadniając podstawy dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego Miasto W. przedstawiło argumentację, według której odwołanie radnego z funkcji Przewodniczącego Rady Dzielnicy należy do spraw osobowych, dotyczących radnego w rozumieniu § 15 ust. 7 Statutu Dzielnicy. Ponadto zajęto stanowisko, według którego brak było podstaw do zastosowania § 17 ust. 3 Statutu, przy czym zasadza się ono na tezie, że skoro została zarządzona przerwa w obradach, to nie można mówić o nieobecności Przewodniczącej Rady Dzielnicy.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego albo o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalanie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Zasadnicze zagadnienie w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy skutecznie zarządzono przerwę w obradach XIV sesji Rady Dzielnicy [...]. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił jako zgodne z prawem stanowisko Wojewody [...], że nie doszło do skutecznego zarządzenia przerwy w obradach. Zdaniem NSA, w sprawie nie było istotne wyjaśnienie, czy radny Z. M. zgłosił wniosek formalny o zarządzenie przerwy w obradach, gdyż nawet zakładając, że nie zgłosił takiego wniosku, to błędne jest stanowisko Miasta W., że przerwa w obradach została zarządzona na podstawie § 19 ust. 6 Statutu Dzielnicy. NSA podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, według którego przepisu tego nie można stosować w ten sposób, aby uniemożliwiać zrealizowanie uprawnienia radnych rady dzielnicy wynikającego z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego W. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1438) oraz z § 22 ust. 4 Statutu Dzielnicy [...] (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2016 r., poz. [...]). W przepisach tych zagwarantowano radnym Dzielnicy [...], pod warunkiem, że będzie to grupa radnych w liczbie co najmniej ¼ ustawowego składu Rady, uprawnienie do wystąpienia do Przewodniczącego Rady o zwołanie sesji Rady. Przewodniczący Rady Dzielnicy jest zobowiązany uwzględnić wniosek o zwołanie sesji, jeżeli spełnia on wymogi formalne. (W rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane, że wymogi te zostały spełnione.). Zgodnie bowiem z powołanymi przepisami Przewodniczący Rady jest zobowiązany zwołać sesję na dzień przypadający w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku. W związku z tym, § 19 ust. 6 Statutu Dzielnicy nie można interpretować w ten sposób, że Przewodniczący Rady Dzielnicy może z własnej inicjatywy zarządzić przerwę w obradach sesji zwołanej w trybie § 22 ust. 4 Statutu Dzielnicy, która w istocie sprowadzałaby się do uniemożliwienia przeprowadzenia tej sesji. Taka interpretacja kłóciłaby się z bezwzględnym obowiązkiem Przewodniczącego Rady Dzielnicy zwołania sesji na wniosek grupy radnych. W ocenie NSA, Przewodniczący Rady Dzielnicy jest uprawniony do zarządzenia z własnej inicjatywy przerwy w obradach sesji zwołanej na wniosek ¼ ustawowego składu Rady Dzielnicy, ale nie takiej, która prowadzi do tego, że uniemożliwia się przeprowadzenie sesji. Należy podkreślić, że tak powołane przepisy należy interpretować niezależnie od tego, co jest przedmiotem sesji zwołanej w trybie § 22 ust. 4 Statutu Dzielnicy. Niemniej w przypadku sesji, która została zwołana w celu odwołania Przewodniczącego Rady Dzielnicy, okoliczności wskazujące na to, że zarządzenie przerwy w obradach ma na celu uniemożliwienie przeprowadzenia sesji, powinny być oceniane szczególnie rygorystycznie.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, w szczególności te, które wynikają z transkrypcji nagrania z przebiegu otwarcia i zarządzenia przerwy w obradach XIV sesji, nie pozostawiają wątpliwości, że celem przerwy nie były jakieś względy rzeczywiście wymagające przerwania obrad, ale próba uniknięcia przeprowadzenia sesji zwołanej w celu odwołania Przewodniczącej Rady Dzielnicy. W szczególności A. M. zarządzając przerwę, jakoby z powodu niejasności w sprawie statusu jednej z radnych, nie wyjaśniła związku tej sprawy z możliwością kontynuowania obrad, ani też nie wskazała, jakie czynności w czasie przerwy w obradach mają być podjęte w celu usunięcia ewentualnej przeszkody w dalszym kontynuowaniu obrad. Charakterystyczne jest, że – jak wynika z transkrypcji nagrania – Przewodnicząca Rady Dzielnicy stwierdziła, że "informacje o nowej sesji wyśle Państwu wydział obsługi rady", co świadczy nie tyle o zarządzeniu przerwy w obradach, ale wręcz o przerwaniu sesji, do czego Przewodnicząca Rady Dzielnicy nie była uprawniona na podstawie § 19 ust. 6 Statutu Dzielnicy. Zauważyć bowiem należy, że w Statucie Dzielnicy rozróżnia się przerwanie obrad od przerwania sesji (§ 31 ust. 1 pkt 2 i 3).

Konstatacja, że nie doszło do zgodnego z prawem przerwania obrad XIV sesji Rady Dzielnicy przesądza o zgodności z prawem dalszych czynności, które zostały przedstawione i ocenione pod kątem legalności przez Sąd pierwszej instancji. Ocena ta nie budzi wątpliwości. Skoro Przewodnicząca Rady Dzielnicy nie była obecna na dalszej części obrad i nie wyznaczyła nikogo do zastępowania, zasadnie na podstawie § 17 ust. 3 przewodnictwo obrad objął najstarszy wiekiem Wiceprzewodniczący Rady Dzielnicy. Zgodne z prawem były też dalsze czynności, w szczególności odwołanie Przewodniczącej Rady Dzielnicy i powołanie w jej miejsce nowego Przewodniczącego.

Odnosząc się do podstawy kasacyjnej zawierającej zarzut naruszenia § 15 ust. 7 Statutu Dzielnicy należy stwierdzić, że określenie "sprawy osobowe, dotyczące radnego" nie jest jasne. W ocenie NSA, mając na uwadze po pierwsze, potoczne znaczenie słowa "osobowy", czyli dotyczący osoby, po drugie, znaczenie wysłuchania zainteresowanego, należy przyjąć, że "sprawy osobowe, dotyczące radnego" to także sprawy odwołania radnego z funkcji Przewodniczącego Rady Dzielnicy. W związku z tym przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia § 15 ust. 7 Statutu nie jest prawidłowa. Nie ma to jednakże żadnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie, gdyż jak wynika z drugiej części powołanego przepisu obecność zainteresowanego na posiedzeniu rady nie jest wymagana, gdy ten mimo skutecznego zawiadomienia nie przybył na posiedzenie i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. W rozpoznawanej sprawie nie ulega zaś wątpliwości, że radna A. M. została zawiadomiona o sesji Rady Dzielnicy, na której miała być rozpatrywana sprawa odwołania jej z funkcji Przewodniczącej Rady. Fakt zaś, że zarządziła przerwę i następnie opuściła salę obrad nie może być uznany za usprawiedliwioną nieobecność, skoro zarządzenie tej przerwy naruszało prawo i w istocie, na co wskazują okoliczności sprawy, miało na celu uniknięcie przeprowadzenia głosowania nad wnioskiem o odwołanie jej z funkcji Przewodniczącej Rady.

W ocenie NSA, nie jest trafny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 8 k.p.a. Podnosząc ten zarzut nie wyjaśniono, w jaki sposób ewentualne naruszenie powołanego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego, zawierającego ogólną zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 10 k.p.a. NSA stwierdza, że nie zostało wykazane, aby Rada W. lub Miasto W. zostały pozbawione możliwości udziału w postępowaniu. Nie doszło do tego w szczególności poprzez sformułowanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, zdaniem skarżącego kasacyjnie, zbyt lakonicznego. Mimo takiego sformułowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania znany był przedmiot sprawy i możliwe było zajmowanie stanowiska co do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

W tym stanie rzeczy NSA, na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), skargę kasacyjną oddalił.

Wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym oddalono skargę, NSA na mocy art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od skarżącego kasacyjnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez organ administracji.