Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 485/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie oceny projektu  w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, ust. 2 , ust. 5 , art. 41 ust. 2, art. 61 ust. 8, art. 68 a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na informację Zarządu Województwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie negatywnej oceny projektu I stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa, II. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 485/21

UZASADNIENIE

G. S. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") złożył 29 lipca 2020r. wniosek o dofinansowanie projektu pn. "[...]", w konkursie nr RPWM.01.04-IZ.00-28-001/20, zarejestrowany pod numerem [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020, Osi priorytetowej 1 Inteligentna Gospodarka [...], Działanie 1.3 Przedsiębiorczość (Wsparcie przedsiębiorczości), Poddziałanie 1.3.4 Tereny inwestycyjne.

Z opisu projektu wynika, że wnioskodawca planował rozwój przedsiębiorstwa poprzez stworzenie nowoczesnego kompleksu domków rekreacyjnych dla osób szukających miejsca odpoczynku i rekreacji na "[...]". W ramach inwestycji miał zostać uzbrojony teren inwestycyjny wnioskodawcy, co umożliwiłoby dalszy rozwój przedsiębiorstwa i wzmocniło jego konkurencyjność. W załączniku 2.1 do wniosku o dofinansowanie wskazał, że projekt w znaczący sposób przyczyni się do realizacji celów ochrony środowiska, ponieważ podjęte działania w zakresie realizacji całości inwestycji, w żaden sposób nie wpływają znacząco na otaczające środowisko. Projekt wpisuje się w działania związane z polityką UE dot. ochrony środowiska w zakresie zrównoważonego rozwoju. Mając na uwadze zasadę przezorności wnioskodowca podjął działania, m.in. wystąpił do RDOŚ w/s Natura 2000 (załącznik nr 2.2 Deklaracja organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów Natura 2000) oraz organu ds. gospodarki wodnej (załącznik 2.3 Deklaracja właściwego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną), potwierdzające iż jego działania nie spowodują zagrożenia dla środowiska. Wskazał, że planowany plac manewrowy i droga dojazdowa nie stawią przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 52 lit. a oraz pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (dalej "rozporządzenie środowiskowe").

Wniosek został pozytywnie zweryfikowany pod względem warunków formalnych. Następnie został przedłożony do oceny formalno-merytorycznej Komisji Oceny Projektów (dalej "KOP"), gdzie również został pozytywnie oceniony pod względem kryteriów formalnych i przekazany do oceny kryteriów merytorycznych. W trakcie oceny spełnienia kryteriów merytorycznych ogólnych (obligatoryjnych) oraz specyficznych (obligatoryjnych) KOP zwróciła się o przedłożenie uzupełnienia lub poprawę projektu. W odpowiedzi skarżący, 22 grudnia 2020 r., dostarczył wyjaśnienia, w tym m.in. ekspertyzę przyrodniczą. Na podstawie złożonej dokumentacji oraz wyjaśnień, przy udziale ekspertów zewnętrznych, o których mowa w art. 68a ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020r., poz.818, dalej "ustawa wdrożeniowa"), wchodzących w skład KOP, dokonano oceny kryteriów merytorycznych ogólnych (obligatoryjnych) i specyficznych (obligatoryjnych). Ostatecznie stwierdzono, że projekt skarżącego nie spełnia kryteriów merytorycznych: ogólnych (obligatoryjnych) nr:

- 1 "Możliwość uzyskania dofinansowania przez projekt",

- 4 "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi Unii Europejskiej - zrównoważony rozwój",

- 7 "Wykonalność techniczna"

oraz specyficznych (obligatoryjnych) nr:

- 1 "Przeznaczenie terenu inwestycyjnego",

- 2 "Wydatki na wewnętrzną infrastrukturę komunikacyjną",

- 5 "Działania zaplanowane w projekcie w pełni przygotują teren pod inwestycję",

co skutkowało jego negatywną oceną. O powyższym Zarząd Województwa [...]" jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2014-2020 (dalej w skrócie "IZ") poinformowała wnioskodawcę. Uzasadniając swoje stanowisko IZ szczegółowo odniosła się do poszczególnych kryteriów, które nie zostały w jej ocenie spełnione.

Od negatywnej oceny projektu wnioskodawca złożył protest.

W ocenie IZ, w sprawie konieczne było skorzystanie z pomocy ekspertów, w związku z czym wyznaczyła do udziału w rozpatrzeniu protestu nowych, niezależnych ekspertów. Po dokonaniu weryfikacji prawidłowości oceny projektu, IZ uznała zarzuty wnioskodawcy za zasadne w zakresie: kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 1 i 7 oraz kryterium merytorycznego specyficznego (obligatoryjnego) nr 1, 2 i 5. Jednocześnie za niezasadny uznała zarzut w zakresie kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 4.

Wskazała, że w ocenie eksperta z dziedziny Środowisko przyrodnicze, projekt nie może uzyskać pozytywnej opinii, ze względu na fakt, iż zgromadzona dokumentacja nie wyklucza negatywnego wpływu na środowisko podczas realizacji przedmiotowego projektu. Podkreśliła, że nie można z całą pewnością stwierdzić, że projekt został przygotowany zgodnie z prawem dotyczącym ochrony środowiska, a co za tym idzie - nie spełnia wymogów Listy sprawdzającej w zakresie OOŚ. Uznała, że wyjaśnienia udzielone przez wnioskodawcę w proteście nie wykluczają możliwego negatywnego wpływu na środowisko, a także nie rozwiewają wątpliwości, które miał ekspert oceniający wniosek. Na podstawie materiału przekazanego przez wnioskodawcę stwierdziła, że nie można udzielić bezsprzecznej odpowiedzi na pytania wymienione w: pkt 43 - czy projekt został przygotowany zgodnie z prawem dotyczącym ochrony środowiska, w tym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody?; pkt 44 - czy projekt spełnia wymogi Listy sprawdzającej w zakresie OOŚ? oraz pkt 45 - czy zidentyfikowano wszystkie możliwe do wdrożenia warianty inwestycyjne, które można uznać za wykonalne pod względem środowiskowym (...)?

Podkreśliła, że pomimo uzupełnienia merytorycznego, w ocenie eksperta z dziedziny Środowisko przyrodnicze, projekt nie został przygotowany zgodnie z prawem dotyczącym ochrony środowiska. Ze względu na charakter inwestycji planowane przedsięwzięcie projekt nie kwalifikuje się do tzw. I lub II grupy przedsięwzięć wymienionych w §2 i 3 rozporządzenia środowiskowego, dla których jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Projekt nie kwalifikuje się również do tzw. III grupy przedsięwzięć, czyli do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000. Zaznaczyła, że w ramach uzupełnienia merytorycznego wnioskodawca przedstawił ekspertyzę przyrodniczą wykonaną przez S. M.. Ekspertyzę tę sporządzono na podstawie rozpoznania siedliskowego oraz inwentaryzacji przeprowadzonych w dniu 19 grudnia 2020 r. Zdaniem IZ, obserwacja przeprowadzona poza sezonem wegetacyjnym, poza sezonem lęgowym ptaków i poza sezonem rozrodczym nietoperzy oraz w czasie niskiej lub braku aktywności innych grup zwierząt nie spełnia minimalnych wymagań stawianych tego typu opracowaniom. W ocenie IZ, teren planowanej inwestycji jest dogodnym siedliskiem do występowania gatunków chronionych. W obrębie północnej części działki nr [...], obręb [...] zlokalizowany jest obszar wodno-błotny, który może stanowić miejsce występowania, np.: płazów, ptaków, chronionych przedstawicieli bezkręgowców. Usunięcie zadrzewień i krzewów rosnących na tym obszarze, a następnie jego osuszenie, może doprowadzić do zniszczenia siedlisk i osobników należących do gatunków objętych ochroną, co wymaga uprzedniego uzyskania decyzji derogacyjnej (zezwolenia RDOŚ). Natomiast jak wynika z przedłożonej ekspertyzy przyrodniczej "prace związane z uzbrojeniem terenu stanowią zagrożenie dla siedlisk gatunków chronionych poprzez potencjalne zniszczenie stanowisk tych gatunków". Ww. przesłanki powodują, że nie można było wykluczyć negatywnego oddziaływania na gatunki chronione. Wnioskodawca nie podjął jednak działań zmierzających do wyjaśnienia sytuacji możliwego oddziaływania na gatunki chronione (np. brak inwentaryzacji przeprowadzonej we właściwym okresie, brak wniosku o decyzję derogacyjną). Mając na względzie powyższe IZ uznała, że realizacja projektu może wiązać się z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie przyrody. Stwierdziła, że wyjaśnienia złożone w ramach protestu nie wnoszą nowych informacji oraz nie pozwalają na eliminację wątpliwości, powstałych podczas oceny projektu. W konsekwencji przyjęła, że wyjaśnienia udzielone przez wnioskodawcę oraz informacje opisane w ekspertyzie przyrodniczej nie pozwalają odpowiedzieć na pytanie - czy projekt został przygotowany zgodnie z prawem dotyczącym ochrony środowiska, w tym ustawą z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody?

Nadto uznała, że pomimo uzupełnienia merytorycznego, projekt nie spełnia wymogów Listy sprawdzającej w zakresie OOŚ. W ocenie IZ, dołączony do uzupełnienia merytorycznego załącznik 2.1 został wypełniony nieprawidłowo. RDOŚ w [...] wystawił załącznik 2.2 - deklarację organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów Natura 2000 z "[...]" stwierdzającą brak oddziaływania przedmiotowego projektu na obszary Natura 2000. Zakres inwestycji opisany w pkt 3.3 WOD jest zgodny z zakresem przedstawionym w deklaracji Natura 2000. Również PGW Wody Polskie RZGW w "[...]" wystawiły załącznik 2.3 - deklarację organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną z "[...]" stwierdzającą, że realizacja i eksploatacja planowanej inwestycji nie powinna pogorszyć jakości i stanu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych oraz nie powinna uniemożliwić osiągnięcia dobrego stanu wód. Niemniej jednak, nie wyjaśniono oddziaływania na gatunki chronione, co uniemożliwiało odpowiedź na pytania z listy sprawdzającej OOŚ - czy realizacja inwestycji wiąże się z naruszeniem zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków objętych ochroną, a jeśli tak, czy uzyskano i przedstawiono zezwolenie na odstępstwo od zakazów w stosunku do gatunków chronionych?

Zdaniem IZ, brak pełnej i rzetelnej analizy wpływu na gatunki chronione uniemożliwia ocenę podkryterium "Czy zidentyfikowano wszystkie możliwe do wdrożenia warianty inwestycyjne, które można uznać za wykonalne pod względem środowiskowym". Stwierdziła, że wnioskodawca nie uzyskał wszystkich wymaganych decyzji i zezwoleń koniecznych do realizacji inwestycji (brak pozwolenia na budowę, decyzji derogacyjnych), co skutkuje brakiem możliwości oceny czy właściwie zaplanowano warianty inwestycyjne (m.in. nie wiadomo czy konieczna jest modyfikacja inwestycji w celu zmniejszenia wpływu na środowisko lub zastosowania działań minimalizujących w stosunku do gatunków chronionych).

Według IZ projekt ma natomiast pozytywny wpływ na zasadę horyzontalną UE: zrównoważony rozwój oraz odnosi się i określa zdolność do reagowania i adaptacji do zmian klimatu.

Reasumując, IZ uznała protest w zakresie powyższego kryterium za niezasadny. W związku z powyższym projekt ten nie spełnił kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 4 "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi Unii Europejskiej - zrównoważony rozwój".

Powyższe wnioskodawca zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w części nieuwzględniającej protestu w zakresie kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 4. Wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena przedmiotowego projektu w zakresie wymienionego kryterium została przeprowadzona w sposób naruszający prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem skarżącego ocena projektu, w tym rozpatrzenie protestu, została przeprowadzona w sposób naruszający prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny, gdyż naruszono zasady normatywne określone w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.

W ocenie skarżącego na brak wymaganej ustawowo przejrzystości i rzetelności w wyborze projektu wskazuje fakt, iż w innych konkursach IZ precyzyjnie wskazywała swoje oczekiwania względem wymaganych dokumentów, w tym także dokumentów środowiskowych. Przykładowo wskazał na równolegle dokonywany nabór wniosków w Działaniu 8.1 Rewitalizacja obszarów miejskich, konkurs nr RPWM.08.01.00-IZ.00-28-002/20 - w załączniku nr 3 do Regulaminu naboru, tj. Instrukcja do wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie projektu ze środków EFRRPO Województwa "[...]" na lata 2014-2020, gdzie na etapie oceny i realizacji projektu wskazano, że poza dokumentami umieszczonymi na liście załączników składanych wraz z wnioskiem o dofinansowanie projektu, w zależności od Działania/ Poddziałania lub typu wnioskodawcy, wymagane mogą być dodatkowe dokumenty. Przed złożeniem wniosku należało zapoznać się z opisem dodatkowych dokumentów, aby upewnić się, że w ramach danego Działania/ Poddziałania lOK/ION nie wymaga dodatkowych załączników. Jako dodatkowe wymagane dokumenty w momencie złożenia wniosku o dofinansowanie projektu wymieniono m.in. wniosek o zezwolenie na czynności podlegające zakazom w stosunku do gatunków objętych ochroną wraz z ekspertyzą, precyzując jednocześnie terminy, w których beneficjent ma przygotować wymagane dokumenty. Wskazał również na dokumenty wymagane w momencie złożenia wniosku o dofinansowanie projektu w przedmiotowym konkursie w Poddziałaniu 1.3.4 Tereny inwestycyjne, zgodnie z Instrukcją wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie projektu ze środków EFRRPO Województwa "[...]" na lata 2014-2020.

Zdaniem skarżącego, istotne dla sprawy jest to, że IZ w żadnym miejscu nie wskazała jako obligatoryjne opracowanie ekspertyzy ornitologicznej/ chiropterologicznej, a tym bardziej nie określiła terminu, w jakim należy taki dokument opracować. Tym samym uznał, że nie powinien ponosić negatywnych skutków nie przedstawienia na wcześniejszym etapie przedmiotowej ekspertyzy. Podkreślił, że dołożył starań aby taka ekspertyza została sporządzona i przedstawiona w konkursie. Ekspertyza została sporządzona w grudniu 2020 r., niezwłocznie po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia projektu. W tych warunkach zarzut, że ekspertyza nie zawiera minimalnych wymagań stawianych tego typu opracowaniom, z uwagi na to, że została sporządzona w niewłaściwym w ocenie eksperta czasie, nie może stanowić podstawy do odrzucenia projektu. Skarżący nie miał możliwości zlecenia wykonania ekspertyzy wcześniej, gdyż IZ nie wskazała precyzyjnie, że będzie wymagany taki dokument. Ponadto ze sporządzonej ekspertyzy wynikało, że na terenie objętym projektem nie znaleziono pozostałości po lęgach ptaków tj. gniazd, odchodów czy piór, zatem wykluczyć można występowanie na badanym terenie ich kolonii rozrodczych, a nietoperzy - z uwagi na brak dogodnych miejsc do rozrodu dla tych ssaków. Jednocześnie niski poziom wody, która zalega w kilku obniżeniach, wskazywał na brak dogodnych miejsc do rozrodu płazów. W ekspertyzie nie stwierdzono także innych chronionych gatunków roślin czy grzybów. Podniósł, że realizując inwestycje nie planuje działań negatywnie oddziałujących na środowisko. Zaznaczył również, że inwentaryzacja przyrodnicza zostanie powtórzona w okresie lęgowym, a jej wyniki zostaną przedstawione RDOŚ, o ile zajdzie taka potrzeba, w celu uzyskania stosowanej zgody na realizację inwestycji. Zgodnie z instrukcją wypełniania załączników przedmiotowa zgoda powinna zostać przedstawiona dopiero z pierwszym wnioskiem o płatność.

Skarżący zarzucił również niezapewnienie przez IZ równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, na co wskazuje fakt, że w tym samym konkursie opinie innych wnioskodawców były wykonywane w tym samym okresie, co opinia skarżącego i nie zostały zakwestionowane przez IZ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Pismem z 5 sierpnia 2021 r. skarżący nie zgodził się z argumentami podniesionymi w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że na wezwanie KOP zlecił wykonanie ekspertyzy ornitologiczno/chiropterologicznej oraz przekazał żądane informacje w zakreślonym terminie. Zastrzegł, że nie może ponosić negatywnych skutków w związku z okresem przeprowadzonej obserwacji, skoro nie był to dokument wymagany na etapie składania wniosku konkursowego. Podkreślił, że w sprawie nie było możliwe przeprowadzenie obserwacji w terminie wegetacyjno-lęgowym ptaków i nietoperzy, które umożliwiłoby zachowanie zakreślonego przez KOP terminu do przedstawienia wyjaśnień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zasady postępowania, obowiązujące organ podczas rozpatrywania wniosków o dofinansowanie projektów określone zostały w ustawie wdrożeniowej, tj. ustawie z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020.

Z art.61 ust.8 tej ustawy wynika, że sąd może uwzględnić skargę w wypadku stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. W postępowaniu sądowym badane jest, czy został zachowany tryb postępowania określony przepisami prawa i kryteriami wyboru projektów zawartymi w przepisach i stosownych regulaminach konkursowych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, sąd bada, czy miały one wpływ na wynik oceny.

W art.37 ust.1 ustawy wdrożeniowej zawarte są wiążące organ zasady wyboru projektów, nakazujące dokonywanie oceny w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zgodnie z art.37 ust.5 ustawy wdrożeniowej, Instytucja może wymagać od wnioskodawcy wyłącznie informacji i dokumentów niezbędnych do oceny wyboru projektów.

Rolą sądu jest dokonanie oceny, czy organ przeprowadził wybór projektu z poszanowaniem ww. zasad. Dodać przy tym należy, iż rozpatrując skargę wniesioną na negatywną ocenę projektu, sąd administracyjny powinien badać zasadność oceny projektu, czyli sięgać do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony. Należy zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego przeprowadzana w tym zakresie, powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu konkursu. Sąd uprawniony jest do kontroli sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny, takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów ustawy wdrożeniowej, a także z punktu kompletności tej oceny oraz jasności przyjętych kryteriów (wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., II GSK 2249/13, CBOSA). Podkreślić przy tym należy, że sąd nie jest kolejną, trzecią instancją badającą poprawność wniosku, lecz dokonuje kontroli prawidłowości oceny działania organu.

Mając na względzie powyższe założenia, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie ocena wniosku dokonana została z naruszeniem powyższych zasad.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy na etapie oceny merytorycznej były podstawy do wykluczenia projektu skarżącego z dalszej procedury wyboru projektu, w oparciu o zastosowane kryterium oceny. Przypomnieć należy, że IZ w wyniku rozpoznania protestu skarżącego uznała, że projekt nie spełnia kryterium merytorycznego ogólnego (obligatoryjnego) nr 4 "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi UE – zrównoważony rozwój", ponieważ nie został przygotowany zgodnie z prawem dot. ochrony środowiska oraz nie spełnia wymogów Listy sprawdzającej w zakresie oceny oddziaływania na środowisko. Skarżący zarzuca organowi, że niesłusznie ocenił, że ww. kryterium nie zostało spełnione z uwagi na nieprzedłożenie ekspertyzy ornitologicznej/ chiropterologicznej sporządzonej w określonym terminie.

Kryteria wyboru projektów w konkursie nr RPWM.01.03.04-IZ.00-28-001/20 w ramach RPO Województwa "[..]" na lata 2014-2020 Oś priorytetowa 1 Inteligentna Gospodarka [...], Działanie 1.3 Przedsiębiorczość (Wsparcie przedsiębiorczości), Poddziałanie 1.3.4 Tereny inwestycyjne, a także szczegółowe zasady postępowania zostały określone w Regulaminie konkursu. Regulamin wraz z załącznikami zostały opublikowane na stronie internetowej RPO [...] 2014-2020. Podkreślić należy, że Regulamin konkursu jest dokumentem systemu realizacji programu operacyjnego (art. 6 ust. 2 ustawy wdrożeniowej).

Z art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej wynika, że regulamin konkursu określa w szczególności: wzór wniosku o dofinansowanie projektu (pkt 5); kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia (pkt 7); zakres, w jakim jest możliwe uzupełnianie lub poprawianie projektu w części dotyczącej spełniania przez projekt kryteriów wyboru projektów w trakcie jego oceny (pkt 7a); środki odwoławcze przysługujące wnioskodawcy oraz instytucje właściwe do ich rozpatrzenia (pkt 10).

Zgodnie z Regulaminu konkursu statuującym ogóle zasady oceny projektów, złożony w konkursie projekt podlega ocenie przeprowadzonej przez KOP. Ocena projektu przeprowadzana jest na podstawie informacji przedstawionych we wniosku o dofinansowanie, udzielonych przez wnioskodawcę lub pozyskanych przez IP na temat wniosku o dofinansowanie lub wnioskodawcy. Zgodnie z § 11 pkt 21 Regulaminu konkursu na etapie oceny formalno-merytorycznej istnieje możliwość uzupełniania lub poprawiania projektu w części dotyczącej spełnienia przez projekt kryteriów wyboru projektów, ale tylko w zakresie pytań z Listy sprawdzającej do weryfikacji kryteriów merytorycznych ogólnych (obligatoryjnych) i specyficznych (obligatoryjnych), w celu potwierdzenia spełnienia kryterium. W takim przypadku, IZ informuje wnioskodawcę o konieczności dokonania poprawy wniosku oraz wyznacza termin 7 dni na jej dokonanie, licząc od dnia następującego po dniu wysłania wezwania (§ 11 pkt 20 Regulaminu). Niespełnienie co najmniej jednego z kryteriów merytorycznych ogólnych (obligatoryjnych) i specyficznych (obligatoryjnych) przez projekt powoduje, że nie podlega on ocenie na podstawie kryteriów merytorycznych punktowych i uzyskuje ocenę negatywną (art. 53 ustawy wdrożeniowej).

W ocenie Sądu analiza treści postanowień Regulaminu i pozostałych wymienionych wyżej dokumentów, prowadzi do wniosku, że IZ dokonała oceny wniosku z naruszeniem trybu postępowania wyznaczonego przepisami prawa, w tym ustawy wdrożeniowej. Akty te ustalają zasady postępowania podczas przygotowania i złożenia wniosku, obowiązujące zarówno wnioskodawcę, jak i organ.

Podkreślić należy, że sposób postępowania skarżącego był zgodny z Regulaminem konkursu. Skarżący składając wniosek o dofinasowanie projektu załączył, tak jak wynika to z Regulaminu i załącznika nr 3 Instrukcji wypełnienia załączników (...), wymagane załączniki w tym m.in. dokumentację dotyczącą procedury Oceny Odziaływania na Środowisko (nr 2.1), deklarację organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów Natura 2000 (nr 2.2) i deklarację właściwego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną (nr 2.3). W złożonych dokumentach szczegółowo odniósł się do kwestii oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji. Wystąpił również do RDOŚ oraz do Wójta Gminy "[...]" o wydanie stosownych dokumentów, tj. deklaracji organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów Natura 2000 oraz decyzji o warunkach zabudowy. W odpowiedzi na wniosek RDOŚ (zał. nr 2.2) stwierdził, że projekt nie wywrze istotnego wpływu na obszar Natura 2000, z uwagi na to, że zlokalizowany jest poza obszarami sieci Natura 2000, a także w sąsiedztwie terenów zainwestowanych (zabudowa rozproszona "[...]"), skutki oddziaływania projektu nie będą znacząco negatywnie oddziaływać na cele i podmioty ochrony oraz integralność i spójność sieci Natura 2000. Z kolei Wójt Gminy "[...]" w decyzji z "[...]" o warunkach zabudowy stwierdził, że projektowana inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko może być wymagany w rozumieniu przepisów rozporządzenia środowiskowego.

Przyjąć zatem należy, że skarżący złożył obowiązkowe załączniki wymaganie zgodnie z Instrukcją wypełnienia załączników (zał. 3 do Regulaminu konkursu) w momencie złożenia wniosku o dofinasowanie projektu. Skoro skarżący postąpił zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku, czyli zgodnie z przygotowanym przez IZ Regulaminem konkursu, to w ocenie Sądu uczynił wszystko, do czego zobowiązywał go Regulamin i w tej sytuacji nie można czynić mu zarzutu, że wniosek o dofinansowanie był niekompletny, czy też wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie wyjaśnień w kwestii naruszenia zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków roślin, grzybów i zwierząt objętych ochroną. Zauważyć należy, że właściwe i kompetentne organy stwierdziły, że przedsięwzięcie planowane we wniosku nie wymaga ani wydania deklaracji organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów Natura 2000, ani nie będzie oddziaływało na środowisko. Nie miała więc IZ podstaw do uznania, że dokumenty "środowiskowe" nie zostały dołączone do wniosku, jak nakazuje Regulamin. Rację ma skarżący, twierdząc, że skoro właściwe, kompetentne organy zaświadczyły o braku takiej konieczności, mając przy tym na uwadze rodzaj wnioskowanego przedsięwzięcia, to organ powinien przyjąć, że na moment składania wniosku o dofinasowanie projektu dla analizowanego przedsięwzięcia wydanie ww. dokumentów było zbędne. Dlatego Sąd nie podziela stanowiska IZ w kwestii konieczności posiadania przez skarżącego na moment składania wniosku o dofinasowanie dokumentacji środowiskowej, w tym ekspertyz z zakresu ochrony środowiska. Zdaniem Sądu w oparciu o § 8 pkt 1 i 4 Regulaminu konkursu, zgodnie z którym wniosek należy wypełnić zgodnie z "Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu" oraz zgodnie z "Instrukcją wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie projektu", w rozpatrywanej sprawie skarżący postąpił zgodnie z zasadami określonymi w ww. akcie.

Podkreślić należy, że właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania.

Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest natomiast z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyroki NSA z 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 3435/16, z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1/17 i z 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup, czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (por. J. Jaśkiewicz "Komentarz do art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowania w perspektywie finansowej 2014 - 2020"). Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zachodzi wówczas, kiedy konkurs nie został przeprowadzony w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny zapewniający stronie równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania.

Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy, projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, gdyż ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem wymogu rzetelności i przejrzystości, a kryteria wyboru, w szczególności kryterium merytoryczne ogólne nr 4 "Zgodność projektu z politykami horyzontalnymi UE - zrównoważony rozwój", nie zostało ustanowione w sposób jasny i zrozumiały dla wnioskodawców projektów i budzi poważne wątpliwości. W ocenie Sądu wnioskodawca, wbrew stanowisku IZ, dopełnił należytej staranności przy składaniu wniosku o dofinasowanie, a następnie na etapie weryfikacji wniosku uzupełnił go zgodnie ze wskazaniami IZ, uwzględniając przy tym warunki i możliwości sporządzenia ekspertyzy przyrodniczej w tym okresie. Zaznaczyć należy, że skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w zakresie ochrony gatunkowej pismem z 15 grudnia 2020 r., mając na to tylko 7 dni. Tym samym uznać należy, że przedkładając stosowną ekspertyzę wykonaną 19 grudnia 2020 r. uzupełnił wniosek w części dotyczącej spełnienia ww. kryterium. Potencjalna możliwość wystąpienia na części nieruchomości skarżącego siedlisk chronionych gatunków roślin i zwierząt wynikająca z "przypuszczeń i założeń" eksperta IZ nie może mieć decydującego wpływu na ocenę kryterium i to wbrew przedstawionej ekspertyzie przyrodniczej oraz złożonej na etapie składania wniosku o dofinasowanie dokumentacji w zakresie oceny oddziaływania na środowisko. Dodatkowo stwierdzić należy, że zgodnie z instrukcją wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie projektu, w przypadku gdy realizacja projektu wiąże się z naruszeniem zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną, wnioskodawca jest zobowiązany do przedłożenia zezwolenia wydanego przez RDOŚ przed złożeniem pierwszego wniosku o płatność. Tym samym przyjąć należy, że skarżący miał możliwość (obowiązek) na dalszym etapie "przed złożeniem pierwszego wniosku o płatność" wystąpić do RDOŚ w "[...]" z wnioskiem o wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w odniesieniu do gatunków objętych ochroną. Na tym etapie mógłby być wezwany przez ten organ do przedłożenia ekspertyzy przyrodniczej sporządzonej w optymalnych terminach uwzględniających sezonową aktywność fauny. RDOŚ, mógłby w przyszłości zająć merytoryczne stanowisko w sprawie i ewentualne wydać decyzję derogacyjną. W tej sytuacji uznać należy, że negatywna ocena ww. kryterium wyłącznie w oparciu o przypuszczenia eksperta naruszała zasady oceny ustalone w Regulaminie konkursu, jak i art. 37 ust. 5 ustawy wdrożeniowej, stanowiący, że instytucja może wymagać od wnioskodawcy wyłącznie informacji i dokumentów niezbędnych do oceny wyboru projektów.

W konsekwencji Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art.61 ust.8 ustawy wdrożeniowej uznał, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. Jednocześnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez IZ.

Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą w wyroku, w szczególności zaś to, że wniosek o dofinansowanie złożony został zgodnie z Instrukcją wypełnienia wniosku, zawierał wszystkie niezbędne załączniki pozwalające na ocenę merytoryczną wniosku. Potencjalne zaś zastrzeżenia, co do możliwości wystąpienia zagrożeń dla gatunków chronionych, zgodnie z wymogami wynikającymi z Regulaminu konkursu mogły być usunięte na dalszych etapach rozpoznawania wniosku o dofinasowanie projektu.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.200 i art.205 §2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł (§14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2018 r., poz.265).