Wyrok NSA, sygn. akt FSK 813/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 174, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędziowie NSA Juliusz Antosik, Marian Jaździński (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Stefana i Grażyny P., Marka i Iwona ., wspólników Spółki Cywilnej "T." z siedzibą w L. na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 26 sierpnia 2003 r. sygn. akt I SA/Lu 369/03 w sprawie ze skargi "T." Spółka Cywilna, Stefan i Grażyna P., Marek i Iwona S., w K. na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 28 maja 2003 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

FSK 813/04

U z a s a d n i e n i e:

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2003 r., I SA/Lu 369/03, wydanym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi "T." s.c. w składzie: Stefan i Grażyna P. oraz Marek i Iwona S. z/s w K. na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 28.05.2003 r., (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1998 roku, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie orzekł o jej odrzuceniu. Wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia, że strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego należnego od złożonej skargi z pouczeniem, że nie uiszczenie wpisu w terminie 7-dniowym spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 18 lipca 2003 r., zaś wpis uiszczony został w dniu 29 lipca 2003 r. a więc z naruszeniem siedmiodniowego terminu. Z tych przyczyn na podstawie art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skarga podlegała odrzuceniu.

Z akt sprawy wynika, że po otrzymaniu odpisu powyższego postanowienia w dniu 1.09.2003 r., strona skarżąca - s.c. "T." - złożyła w dniu 5.09.2003 roku wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu sądowego, wskazując w nim, że wezwanie do uiszczenia wpisu odebrane zostało w dniu 18.07.2003 r., pod nieobecność wspólników, przez osobę będącą ich pracownikiem oraz że do uchybienia terminu doszło na skutek nieobecności wspólników spowodowanej urlopem przypadającym na termin zakreślony do uiszczenia wpisu. Rozpatrując powyższy wniosek, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie postanowieniem z dnia 29.10.2003 r. orzekł o jego oddaleniu z powodu nie wykazania braku winy w uchybieniu terminowi.

W dniu 31.03.2004 r. przez pełnomocnika strony skarżącej złożona została skarga kasacyjna od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 26.08.2003 r. o odrzuceniu skargi. Powołując się na uprawnienie wynikające z art. 101 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ oraz art. 173 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skarżący domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenia od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, opierając swoje żądania na podstawie:

- naruszenia przepisów postępowania /art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:

1/ art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./,

2/ art. 36 ust. 1 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 16 ust. 1 i 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

- naruszenia przepisów prawa materialnego /art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Na wstępie swego uzasadnienia skarga kasacyjna wskazuje na nie budzący wątpliwości fakt, że uiszczenie wpisu od skargi na decyzję administracyjną nastąpiło z uchybieniem siedmiodniowego terminu, a następnie stwierdza, że uchybienie to wynikało stąd, iż skarżący przebywali na urlopie w tym czasie, gdy wezwanie do uiszczenia wpisu odebrane zostało przez osobę nieuprawnioną.

Stwierdzając dalej, że uchybienie terminu spowodowane zostało wskutek nieprawidłowego doręczenia pisma sądowego i że w związku z tym doręczenie takie nie powinno wywoływać skutków prawnych, autor skargi kasacyjnej odwołuje się do przepisu art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego i zawartych w nim regulacji dotyczących doręczania pism państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom społecznym i innym jednostkom organizacyjnym, wywodząc z nich, iż organ administracji państwowej obowiązany jest doręczyć pisma tym jednostkom w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, wobec czego wyłączona jest możliwość skutecznego doręczenia do rąk osób przypadkowo przebywających w lokalu ich siedziby. Tymczasem w przedmiotowej sprawie pracownik Poczty Polskiej doręczył pismo kierowane do określonego podmiotu innej osobie, nie legitymującej się ani formalnym, ani materialnym uprawnieniem do odbioru korespondencji, czyli do podejmowania działań wywołujących skonkretyzowane skutki prawne. Osoba, która w dniu 18 lipca 2003 r. pokwitowała odbiór wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, nie jest pełnomocnikiem Spółki, nie jest też jej pracownikiem ani w żaden inny sposób nie jest ze Spółką związana. Jest to pracownik firmy sąsiadującej z siedzibą strony skarżącej. Tym samym jej działania, jako osoby nieuprawnionej, nie wywołały skutku prawnego. Nie budzi wątpliwości również to, że pomimo braku uprawnienia do działania na rzecz strony, osoba odbierająca pismo nie miała świadomości, co do wagi i znaczenia podjętych przez siebie działań.

Podkreślono dalej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że skarżący wykazali jednak dobrą wolę i najwyższe chęci uzupełnienia zaistniałych braków, dlatego też zaległy wpis uiścili w jak najszybszym możliwym terminie, wobec czego postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi /zapadłe w momencie, gdy kwota wpisu znajdowała się już na rachunku bankowym Sądu/ zostało podjęte bez rozważenia wszelkich okoliczności w sprawie i rozpatrzenia sprawy pod względem tak formalnym, jak i materialnym. W szczególności Sąd nie uwzględnił argumentów strony skarżącej w zakresie wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Okoliczność ta winna stanowić, zdaniem skarżącego, podstawę do uwzględnienia wniosku, a nie kwestia tego, że doręczenie faktycznie nastąpiło i czy wywołało określone skutki prawne.

Wpadkowo też należy, według skargi kasacyjnej, stwierdzić, że odrzucając skargę z tej przyczyny, iż strona w wyznaczonym terminie nie uiściła wpisu, Sąd rażąco narusza art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wywodzonych z tego przepisu zasad: prawa obywateli /podmiotów gospodarczych/ do sądu i zaufania do państwa i prawa, a także art. 45 ust. 1 Konstytucji poprzez pozbawienie strony skarżącej prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wynika z kolei z przepisu art. 176 tejże ustawy, że skarga kasacyjna winna czynić zadość nie tylko wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, ale także zawierać oznaczenie zaskarżanego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami tej skargi, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania /art. 183 par. 1/. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.

Wynika z powyższego, że skuteczną może być jedynie skarga kasacyjna wskazująca na konkretne naruszenie przepisów prawa materialnego dokonane orzeczeniem wydanym przez sąd administracyjny pierwszej instancji i określająca, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być, wedle skarżącego, wykładnia prawidłowa lub właściwe zastosowanie. Odpowiednio, przy zarzucie naruszenia prawa procesowego skarga kasacyjna winna wskazywać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, iż mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, jako podstawa kasacyjna, dotyczy postępowania przed sądem administracyjnym, a nie postępowania przed organami administracji publicznej.

Jak wynika z treści skargi kasacyjnej, oparta ona została w pierwszym rzędzie na naruszeniu przez Sąd przy wydaniu zaskarżonego postanowienia przepisów postępowania, które to naruszenie miało mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. na rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi. W związku ze wskazaniem takiej podstawy kasacyjnej stwierdzić należy, iż do dnia 31.12.2003 r. postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uregulowane było w przepisach rozdziału 3 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, w tym również przepisem art. 59, który odsyłał - w kwestiach w ustawie tej wprost nie uregulowanych - do przepisów innych ustaw, nakazując ich odpowiednie stosowanie. W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., a więc już w dacie wydania będącego przedmiotem skargi kasacyjnej postanowienia o odrzuceniu skargi na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 28.05.2003 r., przepis art. 59 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym odsyłał wprawdzie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu sądowym przywołanego w podstawie kasacyjnej art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże nie dotyczyło to postępowania sądowego w sprawach z zakresu prawa podatkowego, w tych bowiem sprawach odpowiednie zastosowanie znajdowały wskazane przepisy ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Stosowanie przepisów tych ustaw w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie następowało jednak wprost, lecz poprzez stosowanie przepisu art. 59 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wobec czego wskazanie w podstawie kasacyjnej naruszenia przez Sąd wyłącznie przepisów tych ustaw bez równoczesnego wskazania naruszenia art. 59 oznacza, iż podstawa kasacyjna sformułowana została wadliwie, nie pozwalając tym samym na uznanie jej za usprawiedliwioną. W ramach każdej z podstaw skarga kasacyjna winna konkretnie precyzować, jakie przepisy prawa i w jaki sposób zostały zdaniem skarżącego naruszone przez Sąd, będąc bowiem związanym jej granicami Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do jej "uzupełniania" o przepisy prawa w skardze kasacyjnej nie przy-wołane.

Za nie mającą usprawiedliwionych podstaw uznać należy też rozpatrywaną skargę kasacyjną w takim zakresie, w jakim zarzuca ona naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 36 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13.06.1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 88/. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sądu wynika wprawdzie, że niektóre ze wskazanych wyżej przepisów /z wyjątkiem przepisu art. 36 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/ stanowiły podstawę prawną, na jakiej oparte zostało zawarte w nim rozstrzygnięcie, skarga kasacyjna nie wskazuje jednakże wprost tego, na czym polegało wadliwe ich zastosowanie w postępowaniu sądowym. W sytuacji, gdy nie stawia ona zarzutu wadliwego ustalenia przez Sąd biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, zarzut bezpodstawnego odrzucenia skargi z powodu nie dopełnienia przez stronę tej czynności w tymże terminie uznać należy - w świetle wskazanych przepisów - za w zupełności nieusprawiedliwiony.

Nie stanowi również skutecznej podstawy kasacyjnej podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przez prawo materialne rozumie się powszechnie zespół norm regulujących bezpośrednio stosunki życia społecznego czy gospodarczego, które określają zachowanie poszczególnych podmiotów prawnych, nakładają obowiązki prawne i przyznają konkretne prawa /uprawnienia, roszczenia/. Prawem materialnym są zatem niewątpliwie zarówno przepisy zamieszczone w Kodeksie cywilnym, jak i w ustawach podatkowych czy w innych aktach normatywnych, które mają zastosowanie przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu konkretnych spraw cywilnych, podatkowych itp. Takiego charakteru nie mają normy konstytucyjne, również i te, które określają wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela /np. art. 45 Konstytucji RP/. Zarzut naruszenia normy konstytucyjnej, bez jednoczesnego wskazania naruszenia określonej normy prawa materialnego względnie prawa procesowego, nie może zatem stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uznając w tych warunkach skargę kasacyjną za nie mającą uzasadnionych podstaw, orzec należało o jej oddaleniu stosownie do przepisu art. 184 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.