Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2468/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 ppsa
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak,, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z [...] sierpnia 2019 r., wydana po rozpatrzeniu odwołania L. M. (dalej: Skarżący), od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z [...] kwietnia 2019 r. o określeniu kary pieniężnej w związku z przemieszczaniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przeznaczeniem do wprowadzenia do innych państw członkowskich bulw ziemniaków bez zaopatrzenia w dokumenty (zaświadczenie), wymagane przy przemieszczaniu ich do innych państw członkowskich utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

29 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w [...] wydał decyzję określającą karę pieniężną dla Skarżącego za przemieszczanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przeznaczeniem do wprowadzenia do innych państw członkowskich bulw ziemniaków bez zaopatrzenia w dokument (zaświadczenie), o którym mowa w § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Spedonicus (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 692), wymagane przy przemieszczaniu polskich ziemniaków do innych państw członkowskich i pouczającą Skarżącego o obowiązku wniesienia w/w kary na rachunek WIORiN w [...].

W odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie o odstąpienie od wymierzenia kary lub udzielenie upomnienia. W ocenie Skarżącego organ błędnie ustalił, że przemieszczał on na terytorium RP bulwy ziemniaków bez wymaganych dokumentów z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innych państw członkowskich oraz, że zaszły przesłanki do ukarania karą w wysokości 5000 zł. Wyjaśnił, że 24.02.2019 r. sprzedał 24 tysiące kg bulw ziemniaków, które wyprodukowano w jego gospodarstwie i uważa, że kupujący z chwilą zapłaty za towar stał się jego właścicielem. Skarżący wiedział, że sprzedawane przez niego ziemniaki do innego państwa UE winny być zaopatrzone w zaświadczenie i informował o tym swojego kontrahenta, ale ten oświadczył, że nie potrzebuje takich dokumentów. Podał, że nie powinien ponosić odpowiedzialności z art. 108 ust. 2 ustawy o ochronie roślin, gdyż 24.02. 2019 r. przestał być właścicielem ziemniaków i w dniu kontroli tj, 26.02.2019 r. ich właścicielem był [...] kontrahent i to na nim ciążyły wszystkie obowiązki wynikające z ustawy. Zdaniem Skarżącego nałożona kara jest rażąco surowa z uwagi na to, że ziemniaki zostały zwrócone do jego gospodarstwa, Skarżący zwrócił zapłacona cenę i nie uzyskał dochodu z tej transakcji. Podniósł, że ziemniaki wyprodukowane w jego gospodarstwie były badane pod kątem bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Spedonicus (Cms) przy okazji innej transakcji na dowód czego załączył pismo WIORiN w [...] informujące, że w próbkach bulw ziemniaka odmiany Melody, pobranej 20.03.2019 r., nie stwierdzono bakterii Cms i Ralstonia solanacearum, co świadczy jego zdaniem, że ziemniaki wyprodukowane w gospodarstwie Skarżącego są wolne od w/w bakterii. Wskazał, że na przyszłość dołoży wszelkich starań by każda transakcja z podmiotami zagranicznymi była zgodna z przepisami ustawy o ochronie roślin, nadto nigdy wcześniej nie stwierdzono u niego żadnych nieprawidłowości dotyczących prowadzonej produkcji i obrotu roślinami. Skarżący od ponad 15 lat prowadzi gospodarstwo i dokłada staranności, by produkowane płody spełniały wszelkie normy, a przy produkcji praktykowane były najwyższe standardy ochrony roślin. Uważa, że waga naruszonego przez niego prawa jest znikoma, a w sprawie znajduje zastosowanie art. 189f Kpa. Wniósł o zastosowanie tego artykułu w sytuacji, gdyby organ doszedł do przekonania, że on ponosi odpowiedzialność za sprzedany towar.

Organ II instancji ustalił, tak jak i organ I instancji, że 27.02.2019 r. podczas kontroli prowadzonej przez inspektorów WIORiN w [...] na drodze krajowej nr [...], w miejscowości [...], zatrzymano samochód ciężarowy z naczepą o nr rejestracyjnych [...], którym przewożone były nieoznakowane ziemniaki. Zgodnie z dokumentem [...] z 26.02.2019 r. okazanym podczas kontroli przez kierowcę nadawcą przesyłki ziemniaków był podmiot: Gospodarstwo Warzywnicze, L. M., [...], ul. [...], [...], a nabywcą [...] firma: [...], [...]. W rubryce nr 3 "miejsce przeznaczenia" wskazano – [...], [...], a w rubryce nr 4 "miejsce i data załadowania" – [...], Polska, 26.02.2019 r. W dokumentacji dotyczącej przedmiotowej przesyłki brak było zaświadczenia potwierdzającego, że partia ziemniaków jest wolna od bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Spedonicus (dalej Cms). W związku z tym zalecono zwrot ziemniaków do miejsca załadunku celem zaopatrzenia przesyłki w odpowiednie zaświadczenie oraz przekazano stosowną informacje do WIORiNw [...], właściwego z uwagi na miejsce załadunku ziemniaków i zamieszkania nadawcy przesyłki. Następnie 12.03.2019 r. Inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w [...] Oddział w [...] przeprowadził kontrolę w gospodarstwie Skarżącego (protokół kontroli znak: [...]), w wyniku której potwierdzono, że nadawcą zatrzymanego podczas w/w kontroli na drodze krajowej nr [...], transportu ziemniaków był Skarżący. Podczas kontroli Skarżący potwierdził też, że nie zaopatrzył przesyłki w wymagane zaświadczenia potwierdzające, że przemieszczana do innego państwa członkowskiego UE partia ziemniaków jest wolna od bakterii Cms oraz, że do przesyłki został przygotowany dokument CMR w 3 egzemplarzach, opieczętowany i podpisany przez nadawcę przesyłki.

W związku z w/w ustaleniami 27.03.2019 r. WIORiN w [...] wszczął postępowanie w sprawie określenia kary pieniężnej za przemieszczanie na terytorium RP z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innego państwa członkowskiego UE bulw ziemniaków bez wymaganego zaświadczenia, o którym mowa w § 17 cyt. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6.04. 2007 r., a następnie wydał w dniu [...].04.2019 r. decyzję określającą karę pieniężną na 5000 zł.

Organ II instancji przytaczając treść art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie roślin, w myśl którego podmiot, który wyprowadzając z terytorium RP do innych państw członkowskich lub przemieszczając na terytorium RP z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innych państw członkowskich określone rośliny (np.: ziemniaki) nie zaopatruje ich w wymagane dokumenty lub oznakowania, podlega karze pieniężnej w wysokości od 2000 do 12500 zł, wskazał, że przepis ten nie dotyczy właściciela przesyłki lecz każdego podmiotu, który dokonuje wyprowadzenia określonego towaru z terytorium RP do innego państwa UE lub przemieszczania z zamiarem wyprowadzenia do innego państwa członkowskiego, bez uprzedniego zaopatrzenia przesyłki w wymagany dokument. Takim dokumentem jest w myśl § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6.04.2007 r. zaświadczenie potwierdzające, że niewystępowanie bakterii Cms w przemieszczanej przesyłce, wydane przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, nie wcześniej niż 14 dni przed dniem ich wyprowadzenia z terytorium RP. Dodatkowo organ wskazał, że zaświadczenie może być wydane po spełnieniu warunków odnoszących się nie tylko do partii ziemniaków przeznaczonej do wysyłki, ale i do miejsca produkcji, w którym dana partia ziemniaków została wyprodukowana, bowiem wszystkie inne ziemniaki wyprodukowane w tym samym miejscu produkcji, co partia przeznaczona do wysyłki muszą być poddane badaniom laboratoryjnym pod kątem występowania bakterii Cms (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Także ziemniaki muszą być wyprodukowane z kwalifikowanych sadzeniaków ziemniaka lub z bulw ziemniaków przebadanych pod kątem bakterii Cms, przed ich wysadzeniem. W ocenie organu, z przedmiotowych wymagań wynika, że zaświadczenie dotyczące Cms może zostać wydane przez wojewódzkiego inspektora tylko w sytuacji, gdy miejsce produkcji, z którego pochodzi partia ziemniaków do wysyłki jest znane Inspekcji (tj. producent jest wpisany do rejestru przedsiębiorców), znajduje się pod nadzorem wojewódzkiego inspektora, który na podstawie kontroli i badań przeprowadzonych w miejscu produkcji i/lub przedłożonych przez producenta ziemniaków dokumentów (np.: paszporty roślin, wyniki badań laboratoryjnych) może potwierdzić spełnienie wymagań niezbędnych do wydania tego dokumentu. W kontekście powyższego twierdzenie Skarżącego, że to nie na nim lecz na [...] kontrahencie ciążyły wszystkie obowiązki wynikające z ustawy, jest zdaniem organu niezasadne. Organ stwierdził, że nawet gdyby [...] nabywca ziemniaków złożył wniosek o wydanie takiego zaświadczenia dla zakupionej partii ziemniaków niemożliwym byłoby wydanie tego dokumentu bez kontroli w miejscu produkcji (tj. w gospodarstwie Strony) i potwierdzenia, że miejsce to spełnia wszelkie wymagania z § 17 ust. 2 rozporządzenia. Organ podkreślił, że obowiązek zaopatrzenia bulw ziemniaka w przedmiotowe zaświadczenie spoczywa na osobie przemieszczającej ziemniaki. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy i nie zależy od woli nabywcy ziemniaków. Nadawcą przemieszczanych ziemniaków był Skarżący, co wynika z dokumentu CMR z 26.02.2019 r., tak jak i fakt, że miejscem przeznaczenia była [...], zatem przesyłka winna być zaopatrzona w zaświadczenie potwierdzające niewystępowanie bakterii Cms. Skarżący, zdaniem organu, był świadomy tego obowiązku, gdyż wcześniej zaopatrywał przesyłki przeznaczone do innych państw UE w zaświadczenia dotyczące Cms i wiedział jakie wymagania muszą zostać spełnione by wydać taki dokument.

Organ wskazał też, że obowiązek zaopatrzenia przesyłki w wymagane dokumenty przez nadawcę przesyłki wynika również z art. 39 ust. 1 ustawy z 15.11.1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r. , poz.1983 ze zm.), który określa, że obowiązkiem nadawcy przesyłki jest dołączenie do listu przewozowego dokumentów wymaganych w przepisach szczególnych. W tym przypadku przepisem szczególnym określającym obowiązek dołączenia do przesyłki ziemniaków zaświadczenia potwierdzającego, że jest ona wolna od bakterii Cms jest § 17 w/w rozporządzenia. W ust. 2 cyt. § ustawodawca wskazał, że czynności wymagane w przepisach szczególnych nadawca jest obowiązany załatwić w miejscu nadania przesyłki jakim była miejscowość [...]. Zgodnie z art. 41 ust. 1 tej ustawy na nadawcy ciąży obowiązek oddania przewoźnikowi rzeczy w stanie umożliwiającym ich prawidłowy przewóz. W przedmiotowej sprawie prawidłowy przewóz zapewniłoby m.in. zaopatrzenie przesyłki w zaświadczenie potwierdzające niewystępowanie bakterii Cms, które nie było dołączone do przesyłki.

Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczącego surowości nałożonej kary organ wyjaśnił, że ustawodawca ustalając wysokość kary określił ją w przedziale od 2 do 12,5 tysiąca zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I instancji uwzględnił okoliczności wskazane w art. 189fd Kpa, w tym m.in. fakt, że strona nie uzyskała korzyści finansowych z tej transakcji i wymierzył karę w wysokości 5 tysięcy zł, co stanowi tylko 40% maksymalnej wysokości kary ustalonej w w/w przepisie. Ustalenia te organ II instancji uznał za prawidłowe mając zwłaszcza wzgląd na wiarygodność polskich podmiotów w handlu międzynarodowym. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, ani brak naruszenia wymaganego obowiązku w przeszłości ani brak osiągnięcia korzyści finansowych z naruszenia prawa nie uzasadniają ustalenia kary w najniższej kwocie.

Organ nie podzielił stanowiska Skarżącego, co do błędnych ustaleń organu I instancji. Zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 2 karze pieniężnej podlega bowiem podmiot, który m.in. przemieszcza rośliny (ziemniaki) bez dokumentów na terytorium RP z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innych państw członkowskich UE, zatem wystarczającym jest samo przemieszczanie roślin z przeznaczeniem do wyprowadzenia, a nie tylko ich wyprowadzanie. Z dokumentu CMR z 26.02.2019 r. i akt sprawy wynika, że zatrzymane na drodze krajowej nr [...] ziemniaki były przeznaczone do wyprowadzenia do [...] oraz nie były zaopatrzone w w/w zaświadczenie, zatem doszło do naruszenia w/w przepisu.

Podnoszony w odwołaniu argument, że do transakcji doszło 24.02.2019 r., a do zatrzymania przesyłki 26.02.2019 r. nie ma znaczenia w świetle ustaleń, że Skarżący przemieszczał ziemniaki. Dokument CMR wystawiony został 26.02.2019 r. i kontrola na drodze również miała miejsce 26.02.2019 r. Ponadto Skarżący podczas kontroli oświadczył, że [...] kontrahent zamówił 24000 kg ziemniaków w dniu 26.02.2019 r. i w tym dniu załadowano je na samochód ciężarowy objęty następnie kontrolą. Również informacje Skarżącego, że wszystkie ziemniaki wyprodukowane w jego gospodarstwie były badane pod katem Cms, pismo z 20.03.2019 r. oraz kwestie związane z wysokimi standardami ochrony roślin w gospodarstwie Skarżącego nie mają znaczenia, w ocenie organu, w tej sprawie. Nałożona kara pieniężna nie jest bowiem związana z tym kwestiami, a z faktem nadania przez Skarżącego przesyłki ziemniaków przeznaczonej do wywozu do [...] bez zaświadczenia potwierdzającego niewystępowanie w tej przesyłce bakterii Cms.

Organ wskazał, że nie można też uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 189f Kpa dotycząca znikomości naruszenia prawa. Wyjaśnił, że ziemniaki są jedną z najważniejszych upraw gospodarczych w Polsce oraz wielu innych państwach, a jednocześnie niosą ryzyko porażenia przez wiele organizmów kwarantannowych, mających szczególne znaczenie dla większości państw świata i wpływających na możliwości eksportu/importu do tych państw. Dlatego szczególnie duża waga przykładana jest do zachowania bezpieczeństwa fitosanitarnego podczas uprawy i obrotu ziemniakami. Nadzór nad podmiotami prowadzącymi ich produkcję i obrót jest kluczowy dla skutecznego nadzoru nad występowaniem i zapobieganiem rozprzestrzeniania się organizmów kwarantannowych. Stąd w przepisach fitosanitarnych UE i Polski wpisano obowiązek rejestracji podmiotów działających w obszarze produkcji i dystrybucji ziemniaka. Wiąże się to z tym, że wszystkie podmioty wpisane do w/w rejestru mają obowiązek przestrzegania wymagań określonych w art. 14 ustawy o ochronie roślin, a wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa – prawo i obowiązek kontroli u tych podmiotów. Także z uwagi na najwyższy w całej UE poziom występowania bakterii Cms w Polsce (np.: podczas zbiorów w 2017 stwierdzono występowanie bakterii Cms w 819 miejscach produkcji, a w pozostałych 27 państwach UE łącznie w 95 miejscach produkcji) w odniesieniu do ziemniaków wyprodukowanych w Polsce i przemieszczanych do innych państw UE, wprowadzono obowiązek zaopatrywania takich przesyłek w zaświadczenia potwierdzające niewystępowanie bakterii Cms. Badanie wszystkich partii polskich ziemniaków przemieszczanych do innych państw UE ma na celu zapobieżenie rozprzestrzeniania się tej bakterii na ich terytoria. Obowiązek ten ustalony został wraz z przystąpieniem Polski do UE tj. od 1 maja 2004 r. (wcześniej eksport ziemniaków z Polski do UE był zakazany). Dlatego też, wskazał organ, każdy przypadek nieprzestrzegania w/w obowiązku przez podmioty przemieszczające ziemniaki do innych państw UE stawia polskie zarejestrowane podmioty jak i polską służbę ochrony roślin w niekorzystnym świetle, ogranicza ich wiarygodność, co w konsekwencji może doprowadzić do zaostrzenia przepisów w tym zakresie, a nawet wprowadzenia zakazu przemieszczania polskich ziemniaków do innych państw UE. Niedołączenie przez Skarżącego zaświadczenia do przesyłki ziemniaków przeznaczonej do wyprowadzenia do [...] nie pozwala na przyjęcie, że zostały zachowane zasady bezpieczeństwa fitosanitarnego i dlatego zdaniem organu nie można uznać, że przesłanka znikomości wagi naruszenia prawa została spełniona, a tym samym nie można odstąpić od nałożonej kary pieniężnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 w związku z art. 77 Kpa poprzez brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy tj. brak wzięcia pod uwagę podnoszonej w toku postępowania okoliczności, że towar przewożony zgodnie z zapisami w liście przewozowym oraz specyfikacją towaru nie stanowił własności skarżącego, a tym samym na skarżącym nie ciążył obowiązek zaopatrzenia towaru w wymagane dokumenty oraz nieuwzględnienie okoliczności, że skarżący nie zamawiał transportu na przewóz zatrzymanej partii ziemniaków, a zamawiający je kontrahent nie wymagał zaopatrzenia ziemniaków w wymagane dokumenty. Zarzucił również naruszenie art. 189f Kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki do odstąpienia od administracyjnego nałożenia kary pieniężnej.

Podnosząc w/w zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że organ I instancji błędnie ustalił, że to skarżący przemieszczał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bulwy ziemniaków bez wymaganych dokumentów, z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innych państw członkowskich i zachodzą przesłanki do ukarania skarżącego karą pieniężną w wysokości 5000 zł. Podniósł, że 24.02.2019 r. sprzedał w siedzibie swojego gospodarstwa 24000 kg bulw ziemniaków, wyprodukowanych w jego gospodarstwie. Kupujący w chwili zapłaty ceny stał się właścicielem zakupionego towaru, który został mu wydany i załadowany w jego obecności. W dokumencie CMR zgodnie z prawdą wskazano, jako miejsce załadunku gospodarstwo skarżącego, natomiast skarżący nie był nadawcą towaru, nie zamawiał transportu i nie ponosił jego kosztów. Wyjaśnił, że informował kontrahenta o konieczności sporządzenia stosownych dokumentów – zaświadczeń na wypadek chęci wywiezienia bulw z przeznaczeniem do wprowadzenia do innego państwa członkowskiego UE, ale kupujący oświadczył, że takich dokumentów nie potrzebuje. Zdaniem skarżącego nie powinien on ponosić odpowiedzialności z art. 108 ust. 2 ustawy o ochronie roślin, bowiem nie wyprowadzał z terytorium RP do innych państw członkowskich bulw ziemniaka, które nie były zaopatrzone w stosowne dokumenty dlatego, że 24.02.2019 r. przestał być ich właścicielem a w dniu kontroli tj. 26.02.2019 r. ich właścicielem był kupujący, na którym ciążyły wszystkie ustawowe obowiązki. Skarżący wskazał też, że był w gotowości, by partia ziemniaków została przebadana, ale decyzją nabywcy do badań nie doszło. Jeszcze raz podniósł, że nie uzyskał korzyści finansowej z transakcji, gdyż musiał oddać kupującemu zapłaconą cenę. Wyprodukowane bulwy ziemniaka były badane na użytek innej transakcji i wyniki wskazują, że są wolne od bakterii Cms, co obrazuje zaświadczenie z 22.03.2019 r. Podniósł, że na przyszłość dołoży należytej staranności by każda transakcja z czynnikiem zagranicznym była przeprowadzona w zgodzie z przepisami ustawy o ochronie roślin, nadto że nigdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w produkcji i obrocie płodami rolnymi. Zauważył, że z uwagi na panującą suszę w tym roku przewidywany plon w gospodarstwie skarżącego będzie znacząco ograniczony, a wymierzona kara surową zważywszy, że była to pierwsza transakcja przeprowadzona zdaniem organu niezgodnie z przepisami oraz faktem, że plony jego produkcji nie były porażone bakterią.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z 2019 r., poz. 972 i 2020), w brzmieniu z daty decyzji. Zgodnie z tym przepisem podmiot, który wyprowadzając z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do innych państw członkowskich lub przemieszczając na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innych państw członkowskich określone rośliny, produkty roślinne lub przedmioty nie zaopatruje ich w dokumenty lub oznakowania inne niż określone w art. 15 ust. 1 pkt 1, 2 lub 4, wymagane przy przemieszczaniu ich do innych państw członkowskich, podlega karze pieniężnej w wysokości od 2000 do 12500 zł. Takim dokumentem jest między innymi w myśl § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6.04.2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Spedonicus (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 692) zaświadczenie potwierdzające niewystępowanie bakterii Cms w przemieszczanej przesyłce, wydane przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, nie wcześniej niż 14 dni przed dniem ich wyprowadzenia z terytorium RP. Zaświadczenie może być wydane po spełnieniu warunków odnoszących się nie tylko do partii ziemniaków przeznaczonej do wysyłki, ale i do miejsca produkcji, w którym dana partia ziemniaków została wyprodukowana, bowiem wszystkie inne ziemniaki wyprodukowane w tym samym miejscu produkcji, co partia przeznaczona do wysyłki muszą być poddane przez wojewódzkiego inspektora badaniom laboratoryjnym pod kątem występowania bakterii Cms, w wyniku których nie stwierdzi on obecności tej bakterii (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Także ziemniaki muszą być wyprodukowane z kwalifikowanych sadzeniaków ziemniaka lub z bulw ziemniaków przebadanych przez wojewódzkiego inspektora na obecność bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Sepedonicus, w wyniku których nie stwierdził on obecności tej bakterii, przed ich wysadzeniem.

W sprawie niniejszej nie jest sporne, że partia ziemniaków wyprodukowana w gospodarstwie Skarżącego, a następnie sprzedana 24.02.2019 r. przez Skarżącego, w siedzibie jego gospodarstwa [...] kontrahentowi z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innego państwa członkowskiego, nie była zaopatrzona w zaświadczenie stwierdzające, że partia ziemniaków jest wolna od bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Spedonicus (dalej Cms). Powyższe ustalono podczas kontroli prowadzonej przez inspektorów WIORiN w R. na drodze krajowej nr [...], w miejscowości [...], 24.02.2019 r. kiedy zatrzymano samochód ciężarowy z naczepą o nr rejestracyjnych [...], którym przewożone były nieoznakowane ziemniaki. Zgodnie z dokumentem CMR z 26.02.2019 r. okazanym podczas kontroli przez kierowcę, nadawcą przesyłki ziemniaków był podmiot: Gospodarstwo Warzywnicze, L. M., [...], ul. [...], 05-570 [...], a nabywcą [...] firma: S.C. [...], [...], [...]. W rubryce nr 3 "miejsce przeznaczenia" wskazano – [...], [...], a w rubryce nr 4 "miejsce i data załadowania" – [...], Polska, 26.02.2019 r.

Spornym natomiast pozostaje, czy Skarżący był podmiotem o którym mowa w przywołanym wyżej art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie roślin, tj. czy wyprowadzał lub przemieszczał na terytorium RP z przeznaczeniem do wyprowadzenia do innych państw członkowskich bulwy ziemniaka zakwestionowane podczas kontroli drogowej. W ocenie Sądu prawidłowo przyjęły organy, że podmiotem przemieszczającym ziemniaki z zamiarem wyprowadzenia do innego państwa członkowskiego był Skarżący. Dokumentem potwierdzającym ten fakt jest międzynarodowy samochodowy list przewozowy (CMR). Z listu przewozowego wynika jednoznacznie, że to Skarżący był nadawcą przesyłki (treść rubryki nr 1 dokumentu CMR z 26.02.2019 r.), co zresztą Skarżący potwierdził pieczęcią i własnoręcznym podpisem (rubryka 22 tego dokumentu). Miejscem przeznaczenia przesyłki była [...] (rubryka 2 i 3 dokumentu CMR). Należy też zauważyć, że w mającym zastosowanie w sprawie art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie roślin mowa jest o podmiocie wyprowadzającym lub przemieszczającym, a nie o właścicielu przesyłki. Z tego też powodu eksponowany przez Skarżącego fakt, że Skarżący nie był w dacie kontroli właścicielem przesyłki, jest irrelewantny dla jego odpowiedzialności z tego artykułu.

Zarzut Skarżącego, że to nie on zamawiał transport na przewóz zatrzymanej partii ziemniaków nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Aczkolwiek podczas kontroli 12.03.2019 r. Skarżący wskazywał, że podmiot rumuński wynajął zewnętrznego przewoźnika, to jednak w trakcie postępowania administracyjnego Skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił swego twierdzenia i nie przedstawił dowodów z których wynikałoby, że nadawcą był inny podmiot aniżeli ten, który został wskazany w liście przewozowym, w oparciu o który faktycznie odbywał się przewóz zakwestionowanej partii ziemniaków. Argument, że nadawcą przesyłki nie był Skarżący został wyartykułowany dopiero w skardze, podczas postępowania administracyjnego nie podnoszono tego zarzutu, nie przedstawiono też umowy przewozu potwierdzającej, że stroną umowy był [...] kontrahent. Dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy potwierdzony przez przewoźnika lub inny dokument zawierający dane wskazane w art. 38 ustawy z 15.11.1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1983 ze zm.) – art. 47 ust. 3 Prawa przewozowego. Podczas kontroli 12.03.2019 r. Skarżący wskazał m.in., że do przesyłki przygotowany został dokument CMR w trzech egzemplarzach z czego: pierwszy został u nadawcy, drugi przeznaczony był dla odbiorcy (towarzyszył przesyłce), a trzeci dla przewoźnika i przedłożył kontrolującym pozostawiony u niego egzemplarz międzynarodowego samochodowego listu przewozowego CMR. Zauważyć też należy, że to ze Skarżącym w tej sprawie, oprócz właściciela firmy przewozowej, kontaktował się inspektor transportu drogowego w trakcie kontroli w dniu 27.02.2019 r. informując, że wykonywany transport nie może być dalej kontynuowany ze względu na brak zaświadczenia potwierdzającego niewystępowanie bakterii Cms. Zasadnie więc uznano, że to Skarżący był nadawcą przesyłki. Na nadawcy przesyłki ciąży zaś obowiązek dołączenia do listu przewozowego dokumentów wymaganych w przepisach szczególnych (art. 39 ust. 1 Prawa przewozowego). Takim przepisem szczególnym jest w stanie faktycznym sprawy niniejszej § 17 rozporządzenia regulującego zwalczanie bakterii Cms. Kolejnym obowiązkiem nadawcy przesyłki jest oddanie rzeczy przewoźnikowi w stanie umożliwiającym ich prawidłowy przewóz (art. 41 ust. 1 cyt. Prawa przewozowego), a zatem zaopatrzenie przesyłki (partii ziemniaków) w zaświadczenie potwierdzające niewystępowanie bakterii Cms. Reasumując, jeszcze raz wskazać należy, że prawidłowo organy przyjęły, że to na Skarżącym jako nadawcy ciążył obowiązek załączenia do przesyłki w/w zaświadczenia, tak by umożliwić prawidłowy przewóz partii ziemniaków. Obowiązek ten nie jest zależny od woli stron, zatem twierdzenie, że strona [...] nie wymagała tego zaświadczenia nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Dodatkowo podnieść należy, że na Skarżącym jako podmiocie wpisanym do rejestru przedsiębiorców, prowadzonego przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, ciąży kolejny obowiązek jakim jest przestrzeganie obowiązków wskazanych w art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie roślin, w tym m.in. podejmowanie działań zapobiegających rozprzestrzenianiu się organizmów szkodliwych, a zatem również zaopatrywanie przemieszczanych roślin w niezbędne dokumenty i oznakowania potwierdzające ich zdrowotność. Zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania są niezasadne.

Na wynik sprawy nie miał też wpływu dokument załączony przez Stronę – wynik badania ziemniaków pod kątem bakterii Cms, bowiem karę pieniężną określoną dla Skarżącego nałożono za brak zaopatrzenia przesyłki w zaświadczenie, a nie z powodu wykrycia organizmu szkodliwego w zakwestionowanej przesyłce ziemniaków, nadto badanie to przeprowadzono po około miesiącu po zatrzymaniu przesyłki, zatem stan fitosanitarny przewożonych ziemniaków nie był zanany.

Sąd podziela stanowisko organów odnośnie niemożności zastosowania art. 189f ust. 1 pkt 1 Kpa, gdyż w okolicznościach sprawy nie można uznać, że waga naruszenia prawa była znikoma. Nieprzestrzeganie przez podmioty prawa w zakresie zaopatrywania przesyłek polskich ziemniaków w zaświadczenia potwierdzające niewystępowanie bakterii Cms może doprowadzić do zaostrzenia przepisów prawa UE, a nawet do wprowadzenia embarga na polskie ziemniaki co w konsekwencji narazi polskie podmioty na duże straty finansowe związane z utratą rynków zbytu w innych państwach UE. Obowiązek zaopatrywania przesyłek polskich ziemniaków przemieszczanych do innych państw UE w stosowne zaświadczenia ustalony został wraz z przystąpieniem Polski do UE (wcześniej eksport ziemniaków z Polski do UE był zakazany), a jego powodem jest najwyższy w całej Unii poziom występowania bakterii Cms (rocznie ok. 90% przypadków wykryć bakterii w całej UE dotyczy polskich ziemniaków). W kontekście powyższego niedołączenie przez Skarżącego zaświadczenia do przesyłki ziemniaków przeznaczonej do wyprowadzenia do Rumunii, nie pozwala na przyjęcie, że zostały zachowane zasady bezpieczeństwa fitosanitarnego w odniesieniu do tej partii i dlatego należy podzielić stanowisko co do braku przesłanki znikomości naruszenia prawa.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący surowości określonej w decyzji kary pieniężnej, którą organ miarkował, bowiem ustalił ją w wysokości 5000 zł, podczas gdy ustawodawca ustalając wysokość kary określił ją w przedziale od 2 do 12,5 tysiąca zł. Określając karę w takiej wysokości prawidłowo organ uwzględnił fakt, że Skarżący nie uzyskał z transakcji korzyści finansowych oraz, że było to pierwsze naruszenie Skarżącego w tym zakresie. Jednakże mając na uwadze wzgląd na obniżenie wiarygodności polskich podmiotów w handlu międzynarodowym powyższe okoliczności nie uzasadniały wymiaru kary w najniższej kwocie. Fakt uzyskania niższych plonów w bieżącym roku z powodu suszy pozostaje bez wpływu na wysokość określenia przedmiotowej kary.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę – art. 151 ustawy p.p.s.a.