Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2000/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 68, art. 70, art. 221, art. 233 par. 2, art. 234, art. 243 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia WSA (del.) Nina Półtorak (sprawozdawca), Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skarg kasacyjnych W. C. od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 113/11, I SA/Wr 114/11, I SA/Wr 115/11 w sprawie ze skarg W. C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 31 maja 2010 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2000, 2001 i 2002 r. z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny i przebieg sprawy

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokami z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 113/11, sygn. akt I SA/Wr 114/11, sygn. akt I SA/Wr 115/11 w przedmiocie łącznych zobowiązań pieniężnych odpowiednio za 2000 r., za 2001 r. oraz za 2002 r. oddalił skargi W. C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

2. Przebieg postępowania przed organami przedstawiony przez WSA we Wrocławiu, był następujący:

Skarżący wystąpił z wnioskami o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.:

1) z dnia 9 stycznia 2004 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia 17 listopada 2003 r. nr [...], ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2000, obejmujące podatek rolny oraz podatek od nieruchomości;

2) z dnia 9 stycznia 2004 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia 17 listopada 2003 r. nr [...], ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2001, obejmujące podatek rolny oraz podatek od nieruchomości;

3) z dnia 9 stycznia 2004 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia 17 listopada 2003 r. nr [...], ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2002, obejmujące podatek rolny oraz podatek od nieruchomości.

W uzasadnieniu wniosków Skarżący wskazał, że będące w jego posiadaniu nieruchomości winny być obciążone jedynie podatkiem rolnym od gruntów stanowiących użytki rolne.

Po przeprowadzeniu postępowań wznowieniowych SKO uznało, iż w sprawach wystąpiła przesłanka wznowienia określona w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.2012 poz. 749 - dalej: O.p.). Decyzjami z 8 maja 2008 r.: nr [...], nr [...], nr [...], SKO uchyliło w całości wydane przez siebie w pierwszej instancji wymienione wyżej decyzje z dnia 9 stycznia 2004 r. a także poprzedzające je wskazane wyżej decyzje Burmistrza M. z dnia 17 listopada 2003 r. i ustaliło Skarżącemu w formie łącznego zobowiązania pieniężnego:

1) na 2000 r. podatek rolny w wysokości 58,60 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 1.873,90 zł;

2) na 2001 r. podatek rolny w wysokości 72,10 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 2.118,10 zł;

3) na 2002 r. podatek rolny w wysokości 74,90 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 2,340,80 zł.

Od powyższych decyzji strona wniosła odwołania, kwestionując rozstrzygnięcie w części dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości.

Postanowieniami z 28 listopada 2008 r.: nr [...], nr [...], nr [...], SKO działając jako organ odwoławczy w rozumieniu art. 221 O.p., stwierdziło wniesienie odwołań z uchybieniem terminowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokami z 20 stycznia 2010 r. o sygn. akt: III SA/Wr 631/09, III SA/Wr 630/09 oraz III SA/Wr 629/09, uchylił powołane wyżej postanowienia.

Po ponownym rozpoznaniu spraw SKO uznało, że skarżone odwołaniem decyzje z 8 maja 2008 r. należało uchylić w całości i sprawy przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zauważyło, że z wnioskami o wznowienie postępowania wystąpiła strona. Podniosło, że we wnioskach strona podała, że jest reprezentowana przez pełnomocnika, nie dołączając jednak dokumentu pełnomocnictwa.

Stwierdziło, że w zaistniałej sytuacji powinnością organu, do którego adresowany były wnioski, było wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia pełnomocnictwa. Podkreślono, że w wyrokach z 20 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że po otrzymaniu wniosków o wznowienie postępowania, mając na względzie pojawiające się wątpliwości co do tego, czy strona chce działać samodzielnie czy przez pełnomocnika, organ pierwszej instancji powinien był wezwać stronę do wyjaśnienia tej kwestii, a jeśli strona potwierdziłaby, iż nie chce działać samodzielnie, to wówczas organ zobowiązany był wezwać stronę do przedłożenia pełnomocnictwa.

SKO podkreśliło, iż jest związane oceną prawną zawartą w wymienionych wyżej wyrokach WSA we Wrocławiu. Stwierdziło, że mając na uwadze powyższe, zobowiązane było, w oparciu o art. 233 § 2 O.p., uchylić objęte odwołaniami decyzje w całości i sprawy przekazać do ponownego rozpatrzenia, co znalazło potwierdzenie w decyzjach SKO z 31 maja 2010 r.: nr [...], nr [...] oraz nr [...].

W skargach strona zaskarżyła decyzje w całości. Zarzuciła, iż decyzje te naruszają - w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy - przepisy postępowania, tj.: art. 192 O.p. przez dokonanie nietrafnych ustaleń faktycznych bez umożliwienia stronie zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy; art. 221 i 233 § 2 O.p. w wyniku uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji; art. 234 O.p. wskutek uchylenia decyzji w całości mimo zaskarżenia ich jedynie w części dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości; przepisów O.p. traktujących o wymogach uzasadnienia decyzji. Tak formułując zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowań w sprawie.

Skarżący podkreślił, że w sprawach - w obu instancjach - orzekał ten sam organ (art. 221 O.p.). Uznał, że w zaistniałej sytuacji nie wszystkie przepisy o postępowaniu odwoławczym miały zastosowanie. W jego opinii, w sytuacji, kiedy organ I i II instancji stanowi tożsamy organ podatkowy, z oczywistych względów, nie ma zastosowania przepis kasacyjny (art. 233 § 2 O.p.), gdyż sprawę będzie rozpoznawał ten sam organ (na potwierdzenie powyższej tezy skarżący przywołał poglądy doktryny). Zdaniem skarżącego, wyjście poza zarzuty odwołania i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości stanowi o naruszeniu przez organ odwoławczy normy art. 234 O.p. Według niego, zaskarżone odwołaniami tylko w części decyzje winne być uchylone we wnioskowanym zakresie. Skarżący podniósł, iż z uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie wynika, dlaczego decyzje organu pierwszej instancji zostały uchylone w całości, co dodatkowo narusza przepisy dotyczące sporządzania uzasadnienia decyzji.

W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie.

3. W uzasadnieniach podjętych wyroków z 21 września 2011 r. WSA we Wrocławiu wskazał, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w zaskarżonych decyzjach.

Wskazał, że przepis art. 221 O.p. stanowi, iż w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. W myśl art. 233 § 2 O.p., organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części (przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy).

Sąd stwierdził, że w przedmiotowych sprawach, właściwym do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego było SKO w W., jako organ, który wydał decyzje w ostatniej instancji, w postępowaniu, którego wznowienie dotyczy (art. 244 § 1 O.p.). W konsekwencji, w/w organ był także właściwy do wydania - w pierwszej instancji - decyzji w postępowaniu wznowieniowym oraz do rozpatrzenia odwołania od tej decyzji (art. 221 O.p.). Wskazał, że w sytuacji, kiedy odwołanie od decyzji rozpoznaje ten sam organ, który wydał decyzję zaskarżoną odwołaniem, przepisy o postępowaniu odwoławczym stosuje się odpowiednio, co oznacza, że unormowań tych nie należy przenosić w sposób mechaniczny, bez uwzględnienia specyfiki i charakteru prawnego instytucji ponownego rozpatrywania sprawy oraz specyfiki konkretnej sprawy.

Sąd przypomniał, że powszechnie przyjmuje się, iż - co do zasady - w sytuacji, o której mowa w art. 221 O.p., nie ma zastosowania przepis art. 233 § 2 O.p. Podkreślił jednak, że brak jest regulacji zabraniającej stosowania art. 233 § 2 O.p. w przypadkach określonych w art. 221 O.p. WSA uznał, że stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy nie tylko pozwalał, ale i nakazywał zastosowanie przepisu kasacyjnego (art. 233 § 2 O.p.). W opinii WSA w zaistniałej w sprawie sytuacji należało cofnąć się do etapu złożenia wniosku inicjującego postępowanie wznowieniowe celem wyjaśnienia, czy strona chce działać sama, czy przez pełnomocnika. W przypadku, kiedy strona wyraziłaby wolę działania przez pełnomocnika, co jest bardzo prawdopodobne, biorąc pod uwagę treść znajdujących się w aktach sprawy pism strony, orzekający w pierwszej instancji organ podatkowy zmuszony byłby do przeprowadzenia całego - od początku - postępowania z udziałem pełnomocnika.

Zdaniem Sądu, stwierdzone w sprawach naruszenia procesowe, których dopuścił się działający w pierwszej instancji organ podatkowy, z uwagi na ich charakter i rozmiar, nie mogły być konwalidowane w postępowaniu odwoławczym. W tym stanie sprawy, mając na uwadze jedną z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego, tj. wyrażoną w art. 127 O.p. zasadę dwuinstancyjności postępowania, SKO - działając jako organ odwoławczy - właściwie zastosowało przepis art. 233 § 2 O.p. i w konsekwencji uchyliło skarżone odwołaniami decyzje w całości i sprawy przekazało do ponownego rozpoznania. WSA podkreślił, że uchylając wydane w pierwszej instancji decyzje organ odwoławczy wskazał okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co czyni zadość art. 233 § 2 zd. 2 O.p.

Ponadto, konieczność cofnięcia się do etapu złożenia przez stronę wniosków o wznowienie postępowań (celem ustalenia, czy w postępowaniach strona chce występować samodzielnie, czy przez pełnomocnika), co organ odwoławczy mógł osiągnąć tylko przez zastosowanie normy art. 233 § 2 O.p., stwierdził WSA we Wrocławiu w wyrokach z dnia 20 stycznia 2010 r. (sygn. akt: III SA/Wr 631/09, III SA/Wr 630/09 oraz III SA/Wr 629/09). Sąd I instancji podkreślił, że wyrażona w tych wyrokach ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą Sąd w składzie orzekającym w niniejszych sprawach oraz organ podatkowy. W konsekwencji WSA nie podzielił tym samym zarzutu, że SKO błędnie odczytało zalecenia Sądu.

Sąd I instancji za niezrozumiały uznał poniesiony w skargach zarzut dotyczący naruszenia przez skarżone decyzje art. 192 O.p. Wydając w sprawie decyzje kasacyjne organ nie podejmował bowiem ustaleń faktycznych, co do których strona winna mieć możliwość wypowiedzenia się. Co więcej, z uzasadnienia tychże decyzji wynika, iż przekazanie sprawy do załatwienia w pierwszej instancji miało między innymi na celu realizację zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Sąd zauważył, że rozpoznający sprawę w drugiej instancji organ podatkowy (odwoławczy) zobowiązany jest do rozpoznania sprawy w jej całokształcie. W ten sposób realizuje on powołaną wyżej zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 127 O.p.). Nie jest natomiast związany zarzutami i wnioskami odwołania. W przedmiotowych sprawach, stwierdzając, iż w prowadzonych w pierwszej instancji postępowaniach dopuszczono się uchybień już na etapie analizy wniosków inicjujących te postępowania (postępowania wznowieniowe), widząc konieczność przeprowadzenia postępowań od początku, organ odwoławczy uchylił w całości decyzje wydane w pierwszej instancji. Należy przy tym dodać, że zastosowana przez organ odwoławczy norma art. 233 § 2 O.p. umożliwia uchylenie decyzji organu pierwszej instancji tylko w całości.

WSA, mając na uwadze okoliczność, że w odwołaniu strona kwestionowała tylko część wydanych w pierwszej instancji decyzji, uznając że pozostała część rozstrzygnięć zawartych w tej decyzjach jest dla niej korzystna, wskazał, że należy dokonać oceny, czy uchylając decyzje organu pierwszej instancji w całości (a więc także rozstrzygnięcia korzystne dla strony) organ odwoławczy nie wydał decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, naruszając w ten sposób zasadę reformationis in peius, wyrażoną w art. 234 O.p. Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje o charakterze procesowym (decyzje kasacyjne) nie naruszyły powyższej zasady, gdyż nie rozstrzygały one o sytuacji materialno - prawnej Skarżącego, tzn. nie zwiększyły zakresu jego obowiązków w stosunku do decyzji wydanych w pierwszej instancji. W konsekwencji Sąd za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 234 O.p.

WSA uznał, że uzasadnienia skarżonych decyzji zawierają elementy, o których mowa w art. 210 § 1 i § 4 O.p., w tym powody, dla których w sprawach wydano decyzje kasacyjne w oparciu o normę art. 233 § 2 O.p.

W zakresie dotyczącym zarzutu przedawnienia, Sąd wskazał, że z uwagi na to, że sprawy dotyczą wznowienia postępowania kwestia ewentualnego upływu terminów określonych w art. 68 i 70 O.p. winna być poprzedzona badaniem w postępowaniu I instancji, czy w sprawie zaistniały przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 240 § 1 O.p. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p. dopiero po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 organ podatkowy wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70 O.p. Tym samym Sąd za błędne uznał stanowisko strony, iż SKO obowiązane było umorzyć postępowanie w sprawie, z uwagi na upływ terminów przedawnienia.

4. W skargach kasacyjnych od wyroków WSA we Wrocławiu, Skarżący:

1) wniósł o ich zmianę poprzez uchylenie decyzji SKO w całości oraz o zasądzenie od SKO kosztów postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego jako części kosztów procesowych.

2) zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 221 i 233 § 2 O.p. przez nieuchylenie decyzji SKO uchylających decyzje i przekazujących sprawę do ponownego rozpoznania "przez organ I instancji", to jest temu samemu organowi – SKO.

3) zarzucił naruszenie art. 234 O.p. poprzez nieuchylenie decyzji SKO uchylających w całości decyzje SKO, które to decyzje Skarżący skarżył jedynie w części.

4) sformułował zarzut naruszenia przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak należytego rozważenia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

5) zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów art. 68 oraz 70 O.p., które zdaniem Skarżącego miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie uwzględniono terminów przedawnienia zobowiązania podatkowego w sprawie.

5. Na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), połączył pozostające ze sobą w związku sprawy II FSK 2000/12, II FSK 2001/12 i II FSK 2002/12 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi kasacyjne nie były zasadne.

6. W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

W skargach kasacyjnych we wszystkich trzech połączonych do wspólnego rozstrzygnięcia sprawach sformułowano identyczne wnioski i zarzuty.

W zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sformułowano zarzuty naruszenia art. 221 i art. 223 § 2 O.p. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji oraz art. 234 O.p. poprzez nieuchylenie decyzji SKO uchylających w całości decyzje SKO, które to decyzje Skarżący skarżył jedynie w części.

Zgodnie z art. 221 O.p., w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. W myśl art. 233 § 2 O.p., organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Użyte w art. 221 O.p. sformułowanie o odpowiednim stosowaniu przepisów o postępowaniu odwoławczym oznacza, że unormowań tych nie należy przenosić w sposób mechaniczny, bezpośredni, bez uwzględnienia specyfiki i charakteru prawnego instytucji ponownego rozpatrywania sprawy.

Zdaniem NSA nakaz odpowiedniego stosowania przepisów o "zwykłym" (dewolutywnym) postępowaniu odwoławczym uprawniał - w okolicznościach rozpatrywanych spraw - SKO działające jako organ, który ponownie rozpoznawał sprawę wznowienia postępowania podatkowego w trybie niedewolutywnego postępowania odwoławczego, do zastosowania przepisu art. 233 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

WSA prawidłowo ocenił, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki zastosowania przez SKO w zaskarżonych decyzjach rozstrzygnięcia kasacyjnego ze względu na konieczność poczynienia fundamentalnego dla toku postępowania wznowieniowego (jak również dla realizacji zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu) ustalenia, czy w postępowaniu strona występuje samodzielnie czy przez pełnomocnika.

Jeżeli SKO zaniechałoby uchylenia decyzji i rozpoznało sprawy w postępowaniu odwoławczym, zasadnie mógłby zostać postawiony zarzut zarówno naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, jak i czynnego udziału strony w postępowaniu (poprzez brak ustalenia, czy strona była właściwie reprezentowana w postępowaniu pierwszoinstancyjnym). Stąd zastosowanie w rozpatrywanych sprawach art. 233 § 2 O.p. dawało możliwość wyeliminowania wad postępowania administracyjnego przy zachowaniu zasady dwuinstancyjności i udziału strony w postępowaniu.

WSA zasadnie także wskazał na związanie organu i Sądu oceną prawną wyrażoną przez WSA we Wrocławiu w prawomocnych wyrokach o sygn. akt III SA/Wr 631/09, III SA/Wr 630/09 oraz III SA/Wr 629/09. W wyrokach tych WSA przesądził, że po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania, organ - skoro miał wątpliwości co do tego, czy strona chce działać sama czy też przez pełnomocnika - powinien wezwać stronę do wyjaśnienia tej kwestii, a jeśli strona potwierdziłaby, że nie chce działać samodzielnie, to wówczas zobowiązany byłby wezwać do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa. W oparciu o tę ocenę WSA wyrażoną w prawomocnych wyrokach, organ był uprawniony do cofnięcia się (przez zastosowanie normy art. 233 § 2 O.p.) do etapu złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania, celem ustalenia, czy w postępowaniu strona chce występować samodzielnie, czy przez pełnomocnika.

Nadto, stwierdzić należy, że okoliczność, że w skarżonych przed WSA decyzjach SKO działającego jako organ odwoławczy zawarto stwierdzenie o "przekazaniu sprawy do rozpoznania Organowi I instancji" nie ma praktycznego znaczenia, ponieważ w przypadku gdy mamy do czynienia z rozstrzygnięciem SKO, które zapadło w związku ze wznowieniem postępowania (art. 244 O.p.), SKO pełni rolę zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu wyższego stopnia.

Zarzuty naruszenia art. 221 i 233 § 2 O.p. nie są zatem zasadne.

7. Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 234 O.p. ustanawiającego zasadę reformationis in peius, to jest zakazu pogarszania sytuacji strony odwołującej się, NSA podziela argumenty Sądu I instancji w tym zakresie. WSA słusznie wskazał, że wydane w sprawach i zaskarżone decyzje SKO miały charakter procesowy (w tym przypadku – kasacyjny), a nie materialny, co oznacza, że nie zawierały rozstrzygnięcia o sytuacji prawnomaterialnej Skarżącego, nie zwiększały zakresu jego obowiązków w stosunku do decyzji wydanej w pierwszej instancji. Decyzja kasacyjna organu odwoławczego, a więc uchylająca i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, nie narusza art. 234 O.p., gdyż decyzją tą nie nakłada się na stronę żadnych obowiązków, ani nie ogranicza jej uprawnień (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 maja 1998 r. w sprawie FPS 2/98, ONSA 1998, nr 3, poz. 79). Dopiero decyzja, jaka zostanie wydana w postępowaniu wznowieniowym przez SKO działające w charakterze organu I instancji po prawidłowym ustaleniu kwestii reprezentacji Skarżącego będzie mogła zawierać ustalenia w odniesieniu do sytuacji materialnoprawnej Skarżącego.

Z powyższych względów sformułowany przez Skarżącego zarzut naruszenia art. 234 O.p. NSA uznaje za chybiony.

8. Nie może zostać uwzględniony również sformułowany w sposób ogólny i niedookreślony zarzut naruszenia przez WSA przepisów ustawy- P.p.s.a. poprzez brak należytego rozważenia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Skarżący nie wskazał żadnego przepisu ustawy P.p.s.a., którego naruszenia miał się dopuścić Sąd I instancji. Jak już wyżej wskazano NSA nie jest uprawniony, by w zastępstwie Skarżącego konkretyzować sformułowane zarzuty.

9. Z kolei, jeśli chodzi o zarzut naruszenia przepisów art. 68 oraz 70 O.p., NSA podziela w tym zakresie stanowisko WSA. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że kwestia ewentualnego upływu terminów określonych w powyższych przepisach, musi zostać poprzedzona badaniem - w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu - czy w sprawie zaistniały przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 240 § 1 O.p. Dopiero po przeprowadzeniu ustaleń w tym zakresie w postępowaniu, o którym mowa w 243 § 2 O.p., organ w myśl art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) O.p. będzie mógł w przypadku stwierdzenia spełnienia przesłanek wznowienia, wydać decyzję w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, wydać nową decyzję orzekającą co do istoty sprawy albo stwierdzić, że wydanie takiej decyzji nie może nastąpić z uwagi na upływ odpowiednich terminów przedawnienia.

10. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a., skargi oddalił.