Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 22/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.32 ust. 1, art 34
journal: Dz.U. 2019 poz 1162
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 189g, art 189f
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 119 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 8 kwietnia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2021 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz strony skarżącej kwotę 5117 (pięć tysięcy sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2021 r. nr DKO-420-990-9/2020/mk Główny Inspektora Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej "K.p.a.", art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy

z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1792, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Pana M. B. (określanego dalej jako Strona, Skarżący), prowadzącego działalność gospodarczą

pod nazwą [...], ul. [...], [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska

[...] sierpnia 2020 r., znak: [...], wymierzającą karę pieniężną w wysokości 50 000 zł, Panu M. B., będącemu odbiorcą odpadu o kodzie

16 01 04*, w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przywiezionego

nielegalnie z terytorium [...] do Polski bez dokonania zgłoszenia.

Organ przedstawił następujący stan sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] [...] września 2015 r. zawiadomił GIOŚ o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu, [...] października 2015 r.

GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem przez Skarżącego o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...].

Strona 31 października 2015 r. nadesłała, w których stwierdzono, że Pan M. B. jest właścicielem spornego pojazdu oraz prowadzi działalność gospodarczą

pod nazwą [...], z siedzibą pod ww. adresem w [...], polegającą na wykonywaniu usług importu samochodów na zamówienie,

obejmujących wyszukanie, sprowadzenie, naprawę i sprzedaż z gwarancją samochodów. Zgodnie z wyjaśnieniami Pan M. B. odebrał ww. pojazd osobiście z terenu [...], przy uprzedniej weryfikacji uszkodzeń. Ponadto Pan

M. B. poinformował, iż po przywiezieniu lawetą pojazdu objętego postępowaniem na teren Polski, wykonał opinię rzeczoznawcy nr [...] aby dokonać zgłoszenia celnego. Następnie Strona opłaciła akcyzę, wykonała tłumaczenie dokumentów oraz dokonała naprawy spornego pojazdu.

GIOŚ postanowieniem z 20 stycznia 2016 r., znak: DKR-420.0-60p/15/jt,

wezwał Stronę do zastosowania procedur, określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] przez przedsiębiorcę

prowadzącego stację demontażu pojazdów lub przez przedsiębiorcę posiadającego decyzję w zakresie określonego rodzaju odpadów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Uzasadniając rozstrzygnięcie GIOŚ przytoczył okoliczności, które w ocenie organu dowodzą, iż sporny pojazd stanowił odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (t.j. Dz. U.

z 2022 r. poz. 699, dalej ustawa o odpadach. Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z art.

2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 międzynarodowe przemieszczenie wskazanych odpadów było przemieszczeniem nielegalnym. Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. znak: DKR-420.0-60-3/15/sdz GIOŚ uchylił zaskarżone postanowienie

z dnia 20 stycznia 2016 r., znak: DKR-420.0-60p/15/jt. i umorzył postępowanie w całości. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w pojeździe pomimo

znacznych uszkodzeń zostały przywrócone cechy umożliwiające użytkowanie

pojazdu, zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, co potwierdziły przedstawione przez Stronę badania techniczne oraz opinia techniczna. Strona nie zaskarżyła postanowienia.

[...] WIOŚ wszczął z urzędu 7 lutego 2020 r. odrębne postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Pana M. B., będącego odbiorcą odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci przedmiotowego pojazdu, bez dokonania zgłoszenia i zawiadomił o tym Stronę pismem z dnia 7 lutego 2020 r.

[...] WIOŚ 15 czerwca 2020 r. poinformował Stronę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji, w terminie 7 dni. Skarżący pismem z dnia

20 lutego 2020 r. wniósł uwagi i wyjaśnienia podkreślając, że pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania został naprawiony, tj. przywrócony do stanu sprzed szkody i dopuszczony do ruchu. Na potwierdzenie naprawy i dopuszczenia do ruchu pełnomocnik Strony przedłożył kopię dowodu rejestracyjnego, zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz opinię biegłego rzeczoznawcy. W opinii rzeczoznawca Pan M. S. wskazał, że pojazd po uwzględnieniu

uwarunkowań technicznych oraz ekonomicznych kwalifikuje się do naprawy. Dodatkowo rzeczoznawca podał, że węzły szkieletu pojazdu są nienaruszone lub uszkodzone w stopniu kwalifikującym je do niewielkich napraw. Dalej pełnomocnik wyjaśnił, że Pan M. B. nie zakupił i nie przemieścił pojazdu, który mógłby zostać uznany za odpad. Do omawianych wyjaśnień pełnomocnik załączył również wyjaśnienia sprzedającego oraz umowę wraz z tłumaczeniem, podkreślając że błędna jest kwalifikacja o wyzbyciu się pojazdu. We wskazanych wyjaśnieniach pełnomocnik podkreślił, że gdyby organ miał wątpliwości co do prowadzenia przez sprzedającego pojazd firmy zajmującej się zakupem i odsprzedażą pojazdów, pełnomocnik wnosi o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie właściciela firmy [...].

[...] WIOŚ decyzją z [...] sierpnia 2020 r. znak: [...] nałożył administracyjną karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na Pana M. B., będącego odbiorcą odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonego pojazdu

marki [...], przywiezionego nielegalnie z [...] do Polski bez dokonania zgłoszenia, powołując art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w związku z art. 2 pkt 35 lit. a oraz art. 3 ust. 1 lit. b tiret iii) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

W odwołaniu Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.

a. art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., poprzez błędną ocenę dowodów przedstawionych przez Skarżącego w postaci oceny technicznej z dnia [...] stycznia 2016 r., oraz przyjęcie, iż sprowadzony przez niego pojazd posiada uszkodzenia uniemożliwiające zakwalifikowanie pojazdu do niewielkiej naprawy;

b. art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., przez błędną ocenę dowodów przedstawionych przez Skarżącego w postaci umowy kupna z dnia [...] sierpnia 2015 r.

nr [...], na skutek czego organ błędnie przyjął, iż odstąpienie przez [...] od dokonania naprawy pojazdu świadczy o tym, iż [...] sprowadzony na terytorium Polski utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie, a

zatem stanowi odpad;

c. art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z przesłuchania świadka w osobie właściciela przedsiębiorstwa [...] pomimo, iż okoliczności sprawy, w szczególności podniesione przez Skarżącego argumenty, uzasadniały jego przeprowadzenie;

d. art. 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, jaka rzeczywiście była wola sprzedającego spornego pojazdu.

Następnie Pełnomocnik Pana M. B. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.

a. niezastosowanie art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, dalej w skrócie: O.p.), w związku z art. 2 § 2 i art. 3 pkt

8 O.p., art. 60 i 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.

U. z 2021 r., poz. 305, ze zm.), do kary pieniężnej nałożonej na podstawie art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, czego skutkiem było wymierzenie kary w warunkach przedawnienia;

b. art. 3 ust. 1 ustawy a odpadach poprzez błędne przyjęcie, że sprowadzony przez Skarżącego pojazd marki [...] jest odpadem:

c. art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez nałożenie kary pieniężnej, mimo niewystąpienia przesłanki jej nałożenia, gdyż

Skarżący nie dopuścił się zarzucanego mu czynu, tj. sprowadzenia odpadu.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Skarżącego wskazał, że organ I instancji nakładając karę pieniężną pominął aspekt przedawnienia kary. Pan B. G. podkreślił, że mimo niezawarcia w przepisach ustawy o

międzynarodowym przemieszczaniu odpadów bezpośredniego odesłania do

przepisów Działu III Ordynacji podatkowej, przepisy te mają zastosowanie przy wymierzaniu kary, a materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że pojazd będący przedmiotem postępowania stanowił odpad.

Pismem z dnia 28 lipca 2021 r. GIOŚ poinformował Skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, jednak Strona z niej

nie skorzystała.

W uzasadnieniu objętej skargą decyzji z dnia 27 października 2021 r. GIOŚ stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779, ze zm.) przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13 wskazał, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko, a decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego

posiadacza. Z powyższego wynika, iż głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako "odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwość Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło "pozbycie się" danej substancji czy

przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność

czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyroki TSUE z dnia: 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, 11 września 2003 r., C-114/01). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.

Zgodnie z materiałem dowodowym omawiany pojazd został sprowadzony z [...] na terytorium Polski w stanie uszkodzonym. Powyższe wynika dokumentu zakupu z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz z opinii z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] wraz z kalkulacją napraw Nr [...] i dokumentacją fotograficzną sporządzonych przez rzeczoznawcę samochodowego Pana M. S..

Zgodnie z tłumaczeniem rachunku z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Panią E. P. w

dniu [...] grudnia 2015 r. na rachunku widnieje zapis, że omawiany pojazd jest "powypadkowy, ekonomicznie szkoda całkowita" oraz iż sporny pojazd na skutek poważnego zdarzenia szkodowego odniósł ekonomicznie szkodę całkowitą i został sprzedany w takim stanie. Uszkodzenia powstałe w wyniku wypadku drogowego spowodowały, że poprzedni właściciel, tj. firma [...]. [...]. [...], nie dokonując w pojeździe stosownych napraw oraz nie widząc możliwości dalszego użytkowania spornego pojazdu zgodnie

z jego pierwotnym przeznaczeniem, pozbyła się go na rzecz Pana M. B..

Organ podkreślił, że dokument zakupu Nr [...], który został złożony przez Stronę wraz z deklaracją uproszczonego nabycia wewnątrzwspólnotowego, w rubryce "dostawa" ("[...]") zawierał zapis - "powypadkowy, ekonomicznie szkoda całkowita". W dokumencie zakupu umieszczono m.in. następującą informację: powyższy pojazd w wyniku poważnego zdarzenia szkodowego odniósł ekonomicznie szkodę całkowitą i zostaje sprzedany w takim stanie.

Pełnomocnik Pana M. B., zarówno w toku postępowania prowadzonego w sprawie zagospodarowania odpadu oraz w trakcie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, przedstawił dokument zakupu odmienny od złożonego w Urzędzie Celnym I w [...], tj. dokument pozbawiony zapisów mówiących o poważnym uszkodzeniu pojazdu. W wersji rachunku "po korekcie" wystawionej przez [...] w punkcie "dostawa" znajduje się jedynie zapis "powypadkowy" ("[...]").

W ocenie organu istotne są dokumenty jakie zostały zabezpieczone w toku czynności przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego I w [...], w związku ze złożeniem przez Stronę deklaracji uproszczonego nabycia wewnątrzwspólnotowego, tj. m.in. dokument zakupu nr. [...].

Stanowisko to organ wywiódł z prawomocnego wyroku WSA w Warszawie 30 listopada 2010 r. o sygn. akt: IV SA/Wa 1466/10, w którym stwierdzono, iż "Na tak dokonaną ocenę i kwalifikację nie mogło wpłynąć późniejsze złożenie przez

skarżących innych dokumentów wystawionych na sprowadzone pojazdy..."). Przede wszystkim z uwagi na fakt, iż dokumentami tymi skarżący nie dysponowali w trakcie przeprowadzanych kontroli."

Dalej organ przytoczył następujące argumenty:

- M. B. składając ww. dokument zakupu w Urzędzie Celnym I w [...] nie kwestionował treści ww. dokumentu, zatem organ II instancji rozpatrując odwołanie opierał się na ww. rachunku.

- Zapisy o dużych wadach całkowitych opisanych w ww. dokumencie zakupu potwierdza opinia z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...], sporządzona przez rzeczoznawcę samochodowego Pana M. S., z której wynika, iż uszkodzeń spornego pojazdu nie można było zaliczyć do drobnych. Tym samym firma [...] pozbywała się pojazdu powypadkowego,

uszkodzonego, bez możliwości wykorzystania zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem bez uprzednio wykonanych napraw w specjalistycznym zakładzie.

- Zgodnie z ww. opinią techniczną sporny pojazd został uszkodzony w wypadku obejmującym dachowanie. Do oględzin został przedstawiony pojazd po częściowym demontażu (brak pokrywy komory silnika oraz błotników przednich). W opinii stwierdzono, iż pojazd można było uruchomić, a instalacja elektryczna była sprawna.

- Rzeczoznawca Pan M. S. w ww. kalkulacji napraw nr [...] stwierdził, że zakres napraw obejmuje m.in. wymianę ramy nośnej, przygotowanie do wymiany i wymianę dachu, wymianę części przedniej poprzeczki górnej, naprawę dachu

bocznego lewego i prawego. Powyższe potwierdza dokumentacja fotograficzna, z

której jednoznacznie wynika, iż w spornym pojeździć uszkodzony został dach pojazdu, tj. element mający istotny wpływ na konstrukcję samonośną pojazdu.

- Zgodnie z kalkulacją naprawy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., rzeczoznawca jednoznacznie określił zakres napraw, jakie były konieczne do przeprowadzenia w ww. pojeździe. W kalkulacji naprawy będącej częścią opinii nr [...] rzeczoznawca Pan M. S. wskazał niezbędne do przeprowadzenia naprawy ww. pojazdu.

W tytule "robocizna" rzeczoznawca wskazał m.in. zapisy: rama nośna cześć prz. wymienić, "dach do wymiany przygotować" oraz "dach wymiana". Elementy jama

nośna dachu przodu" oraz "dach" uwzględniono również w części ww. kalkulacji, która dotyczy części zamiennych niezbędnych do naprawy. Powyższe oznacza, iż w

spornym pojeździe konieczna była wymiana części przedniej ramy nośnej oraz wymiana dachu. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał za uprawnione twierdzenie, iż sporny pojazd w momencie przemieszczenia z zagranicy na terytorium RP posiadał uszkodzenia elementów nadwozia istotnych dla konstrukcji samonośnej ww. pojazdu, kwalifikujące w. elementy do wymiany. Tym samym ww. uszkodzenia wykraczały poza uszkodzenia drobne.

Dalej organ powołał się na Wytyczne Korespondentów nr 9 do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, uszkodzenia jakie posiadał sporny pojazd, nie

kwalifikują się do drobnych napraw w rozumieniu Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów (źródło: http://www.uios.aov.pl/pl/uospodarka-odpadami/miedzvnarodowe-przemieszczanie odpadow7materialv-informacvine).

Zgodnie z ww. Wytycznymi, do drobnych napraw zalicza się m. in.: pękniętą lub rozbitą przednią szybę: rozbite lampy przednie lub tylne; silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski; konieczność wymiany klocków hamulcowych; uszkodzoną nieistotną część pojazdu, (typ. 2 Wytycznych Korespondentów nr 9. tj. pojazd używany nadający się do naprawy - niebędący odpadem). Natomiast nie stanowi drobnej naprawy: sprasowanie lub zgniecenie pojazdu; obecność płynów i substancji niebezpiecznych; istotne części lub fragmenty pojazdu (np. silnik, słupki, dach, oś, system wtrysku paliwa, mocowanie skrzyni

biegów) są znacznie uszkodzone (typ. 4 Wytycznych Korespondentów nr 9, tj. odpad w postaci wraku pojazdu - nieoczyszczony - odpad niebezpieczny). Stwierdzoną w ww. opinii rzeczoznawcy konieczność wymiany ramy nośnej, przygotowanie do wymiany i wymianę dachu, wymianę części przedniej poprzeczki górnej, organ uznał za naprawy wykraczające poza rozumienie terminu drobnej naprawy. Stwierdzony stan faktyczny nakazywał zaklasyfikowanie pojazdu do typu 4: odpad w postaci wraku pojazdu -

odpad niebezpieczny, zgodnie z ww. Wytycznymi Korespondentów nr 9.

GIOŚ zaznaczył, że Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie

przemieszczania odpadów w postaci pojazdów nie są prawnie wiążące, jednak biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 grudnia 1989 r. w sprawie

C-322/88 (akapit piąty art. 189 Traktatu EWG) sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku - ww. Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów. Wytyczne wskazują sposób interpretacji rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006.

Organ stwierdzając, że sporny pojazd w momencie przemieszczenia z

zagranicy na terytorium Polski posiadał uszkodzenia wykraczające poza uszkodzenia drobne, wziął pod uwagę całokształt materiału dowodowego, w tym informacje zawarte w opinii technicznej z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego Pana M. S., wraz z kalkulacją napraw Nr [...] oraz dokumentację fotograficzną. Z ww. dokumentów jednoznacznie wynika, iż

do wymiany kwalifikują się części istotne z punktu widzenia konstrukcji pojazdu, tj.

rama nośna części przedniej pojazdu oraz dach pojazdu. Kalkulacja naprawy z dnia

[...] sierpnia 2015 r. nr [...] opisuje, że rama przednia nośna oraz dach pojazdu

zostaną wymontowane, a następnie na ich miejsce wmontowane nowe fragmenty karoserii w postaci przedniej ramy nośnej oraz dachu. Mimo, iż wymiana dachu nie obejmuje wymiany jego ramy, to ponieważ istniała konieczność wymiany elementów konstrukcji nośnej pojazdu, nie można jej uznać za drobną naprawę.

Przesłanka pozbycia się wyraża się przede wszystkim przez brak możliwości użytkowania spornego pojazdu zgodnie z przeznaczeniem - w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia - i to uzasadnia zakwalifikowanie spornego pojazdu jako odpadu. W niniejszej sprawie, sporny pojazd był poważnie uszkodzony, wymagał przeprowadzenia szerokich napraw w warunkach warsztatowych i nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, co przekłada się na kwalifikację spornego pojazdu jako odpadu. W ocenie organu zmiana sposobu użytkowania spornego pojazdu - w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia - pozostaje bezsporna, z uwagi na stan techniczny, uniemożliwiający użytkowanie w ruchu drogowym. Do odpadów nie mogą być zaliczone przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i chciałby się ich pozbyć, ale też przedmioty podlegające

powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku (wyrok NSA z 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 157/11, CBOSA). Tym samym, odpady mogą i podlegają obrotowi, co pozostaje bez wpływu na ich status, zaś rozpatrując stan techniczny danego pojazdu, organ może zakwalifikować jako odpad nie tylko pojazd nienadający się do naprawienia (niemożność techniczna lub technologiczna albo nieopłacalność ekonomiczna, stan określany jako "szkoda całkowita"). Ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu, nie wyklucza zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu, co wynika z judykatury.

Zgodnie z ogólnymi wytycznymi Trybunału Sprawiedliwości UE, zawartymi w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C-194/05, pojęcie "odpadów" musi być interpretowane "w sposób szeroki" celem zapewnienia przez UE "wysokiego poziomu" ochrony środowiska, ponadto uwzględniona musi zostać "zasada prewencji i przezorności". Zasady te nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania działań, mających na celu "zapobieżenie zdarzeniom mogącym (wystarczy sama możliwość) negatywnie oddziaływać na środowisko".

Zdaniem organu poprzedni właściciel pojazdu, sprzedał go w stanie uszkodzonym, nie ingerując w stan techniczny i nie widząc możliwości jego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Powyższe oznacza "pozbycie się" pojazdu, co stanowi przesłankę do uznania pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zgodnie z którym przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany".

Odnosząc się do twierdzenia, że po uwzględnieniu uwarunkowań technicznych oraz ekonomicznych pojazd kwalifikował się do naprawy, organ argumentował, że w wyroku z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/14 NSA stwierdził, iż "nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu". Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12, stwierdzając iż "... przydatność gospodarcza przedmiotu,

w tym możliwości dopuszczenia uszkodzonego pojazdu do ruchu w wyniku jego naprawy, nie przesądzała, że przedmiot ten nie jest odpadem (zob. P. Bojarski, Samochód jako odpad w świetle ustawy o odpadach z 1997 i 2001 r. Samorząd Terytorialny 2002 nr 3, s. 57). Innymi słowy to, co stanie się w przyszłości z przedmiotem, który został odpadem wskutek pozbycia się go przez dotychczasowego posiadacza, nie ma wpływu na uzyskany przez niego statusu odpadu."

W świetle przytoczonego orzecznictwa GIOŚ stwierdził, iż możliwość naprawy spornego pojazdu nie zmienia faktu, że w dacie jego przemieszczenia z terytorium [...] na terytorium Polski pojazd był uszkodzony w stopniu uniemożliwiającym bezpośrednie wykorzystanie zgodnie z jego przeznaczeniem.

Zgodnie z dyspozycją art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym

przemieszczaniu odpadów, nałożenie kary warunkują dwie przesłanki - doszło do przemieszczenia odpadów i przemieszczenie to było nielegalne, tj. bez uprzedniego zgłoszenia. Analiza zaskarżonej decyzji wykazała, że organ I instancji na podstawie zgromadzonych dowodów wyczerpująco wykazał, że uszkodzony pojazd, z uwagi na poważne uszkodzenia, stał się w danym miejscu i czasie nieprzydatny dla jego dotychczasowego posiadacza, z uwagi na nieużyteczność zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Tym samym uszkodzony przedmiotowy pojazd stanowił odpad przemieszczony nielegalnie, tj. bez dokonania zgłoszenia, którego odbiorcą, zgodnie

z treścią umowy kupna - sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2015 r. był Pan M. B..

Organ odwoławczy uznał, że [...] WIOŚ prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny i wyczerpująco wyjaśnił, z jakich przyczyn sporny pojazd stanowi nielegalnie przemieszczony odpad. Wnioskowane przez Skarżącego przesłuchanie świadka w postaci właściciela firmy [...] na okoliczność

potwierdzenia prowadzenia przez ww. firmę działalności w zakresie skupu i sprzedaży pojazdów używanych i powypadkowych pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem rodzaj działalności prowadzonej przez sprzedającego nie wyklucza

wystąpienia sytuacji, gdy przedmiotem sprzedaży jest odpad.

Dokumentacja fotograficzna oraz opinia nr [...] wskazują, że pojazd marki [...] wyposażony był w płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego, wobec czego zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), organ I instancji prawidłowo zaklasyfikował sporny pojazd jako odpad o kodzie 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". O niebezpiecznym charakterze odpadu w postaci pojazdu przesądza sam fakt, iż zawiera on substancje i elementy

niebezpieczne (np. olej silnikowy, olej przekładniowy w skrzyni biegów, resztki paliwa, płyn chłodniczy i inne).

Dalej GIOŚ wskazał, że według art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr

1013/2006. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że przy ustalaniu wysokości kary uwzględniono fakt, iż Skarżący jest odbiorcą jednego uszkodzonego pojazdu o charakterze niebezpiecznym i nałożył karę w najmniejszej możliwej ustawowo wysokości, tj. 50.000 zł.

Odnośnie wskazania przez pełnomocnika Strony, na możliwość zastosowania art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej oraz stwierdzenia przedawnienia nałożenia kary,

organ wyjaśnił, że ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie odnosi się do przedawnienia. Brak również w ww. ustawie odesłania do stosowania przepisów innych ustaw w tym ustawy o finansach publicznych. Powyższe stanowisko wyraził

NSA w wyroku z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1714/14, uchylającym wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1706/13.

Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, dodano Dział IV a "Administracyjne kary pieniężne", która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. Przepisy tego działu stosuje

się w takim zakresie, w jakim przepisy odrębne, dotyczące nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej, nie zawierają regulacji miedzy innymi terminów przedawnienia, a tak dzieje się w przypadku kar pieniężnych, wymierzanych na podstawie ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W omawianej sprawie [...] WIOŚ zawiadomił Pana M. B. o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary [...] lutego 2020 r., a zatem ma zastosowanie art. 189g § 1 K.p.a., który stanowi że kara nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa.

W okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie prawa polegające na odbiorze odpadu przemieszczonego nielegalnie, tj. bez dokonanego zgłoszenia i zgody, GIOŚ uznaje datę 17 sierpnia 2015 r. (datę powstania obowiązku podatkowego - deklaracja nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu) i wówczas ustał stan niezgodny z prawem,

a zatem rozpoczął się bieg termin przedawnienia dla możliwości nałożenia kary pieniężnej. Z uwagi na stan zagrożenia epidemicznego wstrzymany był bieg terminów również w zakresie przedawnienia - był to okres od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. Termin przedawnienia został wydłużony o 71 dni. Decyzja [...] WIOŚ została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego przed upływem terminu przedawnienia. Pełnomocnik odebrał decyzję [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. - dnia [...] sierpnia 2020 r., tj. przed upływem ustawowego terminu, w którym możliwe jest wydanie decyzji.

Nadto, odnosząc się do przesłanek określonych w art. 189 f § 2 K.p.a. organ wyjaśnił, że z uwagi na charakter naruszenia, polegający na dokonaniu czynności,

która nie została poprzedzona zastosowaniem właściwej procedury, nie jest możliwe cofniecie naruszenia prawa. Brak jest możliwości odstąpienia od nałożenia kary, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być ona nałożona. Kara

powinna oczywiście pełnić funkcję prewencji indywidualnej, ale w sprawie niemniejszą wagę ma znaczenie tej kary jako prewencji ogólnej. Brak adekwatnej odpowiedzi na naruszenie dokonane przez Stronę mogłaby zachęcać Stronę i innych do nieprzestrzegania prawa i przestrzegania go tylko wtedy, gdy zostaną oni złapani na naruszeniu w perspektywie bezpośrednio grożącej im kary. Sam fakt nie wyrządzenia przez Stronę w wyniku naruszenia prawa bezpośredniego zagrożenia w środowisku

nie oznacza, iż administracyjna kara pieniężna nie powinna być Stronie wymierzona.

Na tej podstawie organ ocenił, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wskazane w art. 189f § 1 oraz art. 189f § 2 i 3 K.p.a.

Pan M. B. w skardze wywiedzionej dnia 30 listopada 2021 r. zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez błędną ocenę dowodów przedstawionych przez Skarżącego w postaci oceny technicznej z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz przyjęcie, iż sprowadzony przez niego pojazd posiada uszkodzenia uniemożliwiające zakwalifikowanie pojazdu do niewielkiej naprawy,

b. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nieuwzględnienie uzupełniającej opinii rzeczoznawcy mgr inż. M. S., który jednoznacznie wskazał we wnioskach końcowych, iż pojazd po uwzględnieniu uwarunkowań technicznych oraz ekonomicznych kwalifikuje się do naprawy oraz wskazał, że węzły szkieletu pojazdu

są nienaruszone lub uszkodzone w stopniu kwalifikującym je do niewielkiej naprawy,

co w konsekwencji spowodowało przyjęcie przez organ, iż utracił swoje

dotychczasowe przeznaczenie, nie nadaje się do naprawy, a zatem stanowi odpad.

c. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, polegające na nieuwzględnieniu sprostowanego przez [...] w punkcie "dostawa" poprzez dokonanie korekty zapisu na "powypadkowy" dokumentu zakupu i w konsekwencji oparcie się wyłącznie na umowie sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], co doprowadziło do przyjęcia, że szkoda w pojedzie była całkowita, nie posiadał on ekonomicznej wartości

i nie nadawał się do dokonania naprawy i dalszego korzystania.

d. art. 77 § 1 K.p.a., w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, polegające na niewłaściwej ocenie przedstawionych przez Skarżącego M. B. dokumentów w postaci:

- dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...] o numerze indentyfikacyjnym nadwozia [...],

- zaświadczenia o badaniu technicznym pojazdu z [...] listopada 2015 r.,

- decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu i przyjęcie, że uszkodzenia, które posiadał

sprowadzony pojazd uniemożliwiają jego zakwalifikowanie do niewielkiej naprawy, a także, iż stanowił on odpad w chwili przeniesienia prawa własności na Skarżącego, w sytuacji gdy pojazd nigdy nie zmienił swojego przeznaczenia i był przeznaczony do naprawy, nie mógł zatem stanowić odpadu w świetle obowiązujących przepisów,

e. art. 77 § 1 K.p.a., w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez błędną i nielogiczną ocenę wyjaśnień złożonych przez Pana M. B. i w konsekwencji przyjęcie, że nie wystąpiły problemy techniczne z [...] programem umożliwiającym zawieranie umów, a tym samym uszkodzenia pojazdu kwalifikowały się jako całkowite i pojazd nie nadawał się do naprawy przez co należało zakwalifikować go jako odpad, w sytuacji gdy Pan M. B. wyraźnie wskazał na problemy techniczne z ww. programem, a w toku postępowania przedstawił korektę dotyczącą sprzedaży spornego pojazdu, w którym określono jedynie, iż samochód był "powypadkowy" i nie stanowił zagrożenia

dla środowiska, a jednocześnie nie został wyzbyły przez [...],

f. art. 77 § 1 K.p.a., w zw. z art. 80 K.p.a., przez błędną ocenę dowodów przedstawionych przez Skarżącego w postaci umowy sprzedaży nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., na skutek czego organ błędnie przyjął, iż odstąpienie przez [...] od dokonania naprawy pojazdu świadczy o tym, iż

[...] sprowadzony na terytorium Polski utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie, a zatem stanowi odpad,

g. art. 78 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ dowodu z przesłuchania świadka w osobie właściciela przedsiębiorstwa [...] pomimo, iż okoliczności sprawy, w szczególności podniesione przez M. B. argumenty, uzasadniały jego przeprowadzenie;

h. art. 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, jaka rzeczywiście była wola sprzedającego przedmiotowy pojazd w sytuacji, gdy organ kwestionuje przedstawione dokumenty.

2. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a. art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez błędne przyjęcie, że sprowadzony przez Skarżącego pojazd marki [...] jest odpadem;

b. art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej, mimo niewystąpienia przesłanki do jej nałożenia, gdyż Skarżący nie dopuścił się sprowadzenia odpadu.

W związku z powyższym pełnomocnik Pana M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwana dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art.134 § 1 P.p.s.a.).

II. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 32 ust. 1 oraz art. 34 powoływanej wyżej ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L z 2008 r. poz. 312, s. 3) – dalej: "dyrektywa 2008/98/WE".

Organ wywodził, w nawiązaniu do definicji odpadów, że do kategorii odpadów włączyć należy nie tylko te przedmioty, które ich dotychczasowy posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także te podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po oddaniu ich procesowi odzysku. Przesłanka "pozbycia się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, determinująca uznanie pojazdu za odpad odnosi się, do uprzedniego posiadacza pojazdu, co oznacza, że to jego wola i sposób postępowania ma wpływać na kwalifikację pojazdu jako odpadu. Wskazaną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach okoliczność "pozbycia się" można stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza pojazdu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki był w dacie przekazania przedmiotu innemu podmiotowi. TS Unii Europejskiej podnosi, że zakres pojęcia "odpad" zależy od interpretacji pojęcia "pozbywać się" (zob. wyrok ETS z 18 grudnia 1997 r. w sprawie C-129/96 oraz wyrok ETS z 8 września 2005 r. w sprawie C-121/03).

W orzecznictwie NSA ukształtowanym na gruncie ustawy o odpadach wyrażony został pogląd, według którego pojęcie "pozbycie się" w istocie oznacza zmianę

sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób,

aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (zob. wyrok NSA w Warszawie z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, LEX, nr 1276193).

Przenosząc te rozważania na niniejszą sprawę należy bez wątpliwości stwierdzić, że ustawowa definicja odpadu, zacytowana wyżej uzależnia potraktowanie rzeczy jak odpad w korelacji ze stosunkiem do tej rzeczy jej poprzedniego posiadacza. Określenie pozbyć się — pozbywać się to wg Słownika Języka Polskiego pod red. W. Doroszewskiego «uwolnić się od czegoś niepotrzebnego, uciążliwego lub od czyjejś niepożądanej obecności». Przeprowadzone przez organ postępowanie w ocenie Sądu nie pozwala na bezsprzeczne ustalenie, że pojazdy znajdujące się na posesji skarżącego stanowiły odpad w rozumieniu przytoczonych definicji.

Organ twierdził, że obowiązek udowodnienia, poprzez okazanie niezbędnych w tym celu dokumentów, że dane pojazdy mogą być zarejestrowane w Polsce, a tym samym nie stanowią odpadów spoczywał na kontrolowanym, co wyraźnie wskazuje art. 50 ust. 4a lit. a i b oraz 4b Rozporządzenia (WE). Zgodnie z tym przepisami (ust.

4a lit. a i b) "Aby ustalić, czy substancja lub przedmiot przemieszczane transportem drogowym, kolejowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym nie są odpadem, organy zajmujące się inspekcjami mogą, bez uszczerbku dla dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE, wymagać od osoby fizycznej lub prawnej, w której posiadaniu znajduje się dana substancja lub dany przedmiot lub która organizuje ich przewóz, aby przedstawiła dokumenty stanowiące dowód: a) pochodzenia i miejsca przeznaczenia danej substancji lub danego przedmiotu; oraz b) że nie są one

odpadem, w tym, w stosownych przypadkach, wykazanie funkcjonalności". (4b) "Aby ustalić, czy substancja lub przedmiot przemieszczane transportem drogowym, kolejowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym nie są odpadem, organy zajmujące się inspekcjami mogą, bez uszczerbku dla dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE*, wymagać od osoby fizycznej lub prawnej, w której posiadaniu znajduje się dana substancja lub dany przedmiot lub która organizuje ich przewóz, aby przedstawiła dokumenty stanowiące dowód:

a) pochodzenia i miejsca przeznaczenia danej substancji lub danego przedmiotu; oraz b) że nie są one odpadem, w tym, w stosownych przypadkach, wykazanie funkcjonalności."

Cytowane przepisy określają uprawnienie organu do domagania się od osoby fizycznej lub prawnej, by przedstawiła dokumenty stanowiące dowód, że m. in. kontrolowane przedmioty nie są odpadem. Nie zakazują jednakże stosowania innych środków dowodowych w celu ustalenia tej okoliczności.

Organ przyjmując, czy dany przedmiot może być uznany za odpad, ma obowiązek ustalenia jaka była wola posiadacza przedmiotów. Przy ustalaniu treści aktu woli konieczne jest zatem rozważenie jakie były okoliczności towarzyszące wyzbyciu się przedmiotów i czy one wskazywały na zamiar zbywcy wyzbycia się ich, gdyż nie nadawały się do dalszej eksploatacji zgodnie z przeznaczeniem (tak WSA w

Poznaniu w wyroku z 20 maja 2021 r. , II SA/Po 493/20, CBOSA).

Trafnie podkreślono w wyroku NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 241/16, publ. CBOSA "Z dyspozycji przepisu art. 32 ust. 1 ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wynika, że kara pieniężna jest

nakładana na odbiorcę odpadów przemieszczonych do państwa nielegalnie (czyli zawsze bez wymaganego zgłoszenia), a więc nie na podmiot dokonujący nielegalnego przywozu odpadów z zagranicy." "Odpowiedzialność administracyjną ponosi odbiorca odpadów. Ten rodzaj odpowiedzialności prawnej jako konsekwencja nielegalnego przywozu odpadów bez dokonania zgłoszenia wymaganego przez przepisy rozporządzenie nr 1013/2006, wykazuje silny związek z funkcją prewencyjną

przepisów ustawy. Instrumentem prawnym tej funkcji jest kara pieniężna wymierzana przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Zastosowanie normy wynikającej z treści art. 32 ust. 1 ustawy z 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest możliwe w przypadku łącznego wystąpienia

przesłanek: po pierwsze - przedmiotem postępowania są odpady, po drugie - miało miejsce nielegalne sprowadzenie odpadów do Polski bez dokonania zgłoszenia oraz - po trzecie - podmiot, na który nakłada się karę pieniężną jest odbiorcą odpadów." (tak NSA w wyroku z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1396/15).

W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się". Pojęcie "pozbywać

się" należy interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie

z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to

wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26 października 2012 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 326, s. 47), który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że sensu largo pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy są to "odpady" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy potwierdzić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego

wykorzystania (zob. wyroki: z dnia 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z dnia 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

Pojęcie "pozbywać się" należy zatem interpretować w świetle celu ogólnego przepisów ustawy o odpadach, którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez substancję lub przedmiot, które mogą stać się odpadami oraz w świetle celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami. Przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać pod uwagę przede wszystkim obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów. Istotne znaczenie mają także standardy dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów. Pozbycie się substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem powinno być także oceniane przez pryzmat zasad: zapobiegania odpadom oraz przezorności i materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko. O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane (animus). Przesłankę tę można, więc ocenić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Chodzi tu o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. II OSK 2920/13, LEX nr 1987184).

Zgodnie z orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tak m in. wyrok NSA z 9 stycznia 2009 r.. sygn.. akt II OSK 960/08). Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania (por. W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2008 r., s 81). Nie ulega wątpliwość, iż nie zawsze kwestią oczywistą jest co tak naprawdę stanowi już odpad. Zgodnie z przyjętym w doktrynie poglądem "Samo przekazanie używanego mienia nie może być w każdym przypadku traktowane jako przekazanie odpadów. Odpadem nie jest bowiem

przedmiot (np. paleta, samochód, komputer, telefon) przekazywany do dalszego używania zgodnie z ich dotychczasowym przeznaczeniem" (A. Mostowska (red.), Ł. Budziński, J. Wilczyńska, Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2014).

Nie można przy tym podzielić poglądu, iż art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wymaga od organu nakładającego karę pieniężną wykazania umyślności działania odbiorcy odpadu przywiezionego

nielegalnie. Konstrukcja tego przepisu obliguje (nie umożliwia) właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do nałożenia kary pieniężnej na odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie, a więc na każdą osobę fizyczną,

prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały nielegalnie przemieszczone odpady (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy).

O ile zatem organ prawidłowo ustalił w części stronę podmiotową art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu, stwierdzając że Skarżący jest właścicielem sprowadzonego pojazdu, o tyle nie wyjaśnił następujących (przedmiotowych) kwestii, które mogłyby rzutować na przesądzenie pozostałych wyznaczników uznania, że w stanie faktycznym zachodzą konieczne elementy normy wyrażonej w tym przepisie:

- Organ w rozstrzygnięciu wskazał, iż "pomimo uszkodzeń pojazdu zostały

przywrócone jego cechy umożliwiające użytkowanie pojazdu zgodnie z jego

pierwotnym przeznaczaniem, co potwierdziły przedstawione przez stronę badania techniczne oraz opinia techniczna". Skarżący przedłożył dowód rejestracyjny, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] listopada 2015 r., decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu oraz opinię biegłego rzeczoznawcy dr inż. K. W. wszystkie załączone dokumenty potwierdzają fakt, iż pojazd z uwagi na niewielki uszkodzenia mógł zostać przywrócony do stanu sprzed szkody.

- Organ nie przeanalizował dostatecznie kwestii, iż w toku postępowania

prowadzonego przez GIOŚ (znak: DKR-420.0-60/15/jt) w sprawie zagospodarowania odpadu, jak i podczas postępowania kontrolowanego przez Sąd przedstawiony został dokument zakupu odmienny od tego złożonego w Urzędzie Celnym I w [...] (dokument zakupu Nr [...]), z którego wynikało, iż [...] w punkcie "dostawa" dokonała korekty zapisu na "powypadkowy" ([...]. [...]). Organ powołał się przy tym na fakt, iż w chwili składania przedmiotowego dokumentu zakupu M. B. nie kwestionował jego treści. Zasadne jest twierdzenie, że skoro jednak złożony został dokument po korekcie, to należało zweryfikować jego treść i rozważyć czy nie jest ona zgodna z rzeczywiście zaistniałymi faktami, a nie a priori odrzucać ten dokument.

- Organ nie wskazał czy nie wydano dokumentu, o którym mowa w punkcie 1 Wskazówek metodycznych w sprawie uznawania pojazdu za odpad w

transgranicznym przemieszczaniu odpadów, zatwierdzonych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Nadto w ocenie Sądu nie zostało umotywowane twierdzenie o woli wyzbywającego się. Organ uznał bowiem, że poprzedni właściciel pojazdu, sprzedał go w stanie uszkodzonym, nie ingerując w stan techniczny i nie widząc możliwości jego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Nie wskazał jednak na jakiej podstawie uznał, mimo że nie uwzględnił wniosku Skarżącego o przesłuchanie właściciela przedsiębiorstwa [...], stwierdził jego wolę.

Przedwcześnie zatem organ doszedł do konstatacji w zakresie oceny dokumentów złożonych przez Skarżącego, a tym samym bez dostatecznego wyjaśnienia tej kwestii przyjął, że większą wagę miał dokument zakupu Nr [...]. W sprawie, na którą organ się powołuje, przedstawiając argument o braku możliwości wywodzenia na rzecz Skarżącego z dokumentów złożonych później, tj. wyroku WSA w Warszawie z 30 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1466/10, CBOSA, Sąd dokonał porównania dokumentów, odnosząc się do ich wagi, nie wykluczając z góry dokumentów późniejszych, jedynie z uwagi na czas ich powstania. Organ powinien był zatem skonfrontować treść tych dokumentów, tym bardziej, że badanie woli wyzbycia się organ związał z oceną możliwości naprawy i przywrócenia dostatecznego poziomu technicznego. Późniejsze dokumenty naświetlające te elementy stanu technicznego pojazdu nie mogą być zatem uznane za nie mające znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Należy przy tym podkreślić, że informacja o szkodzie całkowitej pochodzi z faktury z dnia [...] sierpnia 2015 r. (karta 49 akt administracyjnych sprawy, teczka 1/1), natomiast ocena techniczna, w której mowa jest o możliwości naprawy pojazdu, bez konieczności naprawy ramy dachu, datowana jest na [...] sierpnia 2015 r. (karta 57 akt administracyjnych sprawy, teczka 1/1). Bliski odstęp czasowy między tymi dokumentami oraz odmienności w ich treści, a kontekście znaczenia dla sprawy powinny skłonić organ do dokonania ich porównania, zgodnie z art. 7, 77 i 80 K.p.a.

W ocenie Sądu wystąpił zatem brak pogłębionej analizy tego zagadnienia, będącego (z uwagi na przesłankę do oceny rozległości i charakteru uszkodzeń)

jednym z kluczowych elementów, które przesądziły o uznaniu pojazdu za odpad, co implikuje istotny wpływ tego braku na wynik spawy, ponieważ komentarz do wyceny szacunkowej nieruchomości, sporządzonej przez mgr inż. M. S. zawiera odmienne stwierdzenia od tych, które zostały przyjęte przez organ.

NSA w wyroku z 24 czerwca 2019 r., II OSK 1975/17, CBOSA odnosząc się do analogicznego stanu faktycznego wywodził, że organy powinny ocenić z punktu widzenia obowiązujących – w tamtej sprawie- na terytorium USA przepisów (prawo stanowe i prawo federalne) znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie zbywcy pojazdu przedsiębiorstwa prowadzącego sprzedaż samochodów osobowych pod

kątem intencji sprzedaży przedmiotowego pojazdu. NSA uznał, że w tym celu organy powinny ustalić i ocenić treść oferty sprzedaży przedmiotowego pojazdu, ze szczególnym uwzględnieniem opisanego w niej stanu technicznego i formalnoprawnego. NSA wprost wskazał, że organ powinien uwzględnić także, dołączone do zażalenia oświadczenie sprzedającego dotyczące zamiaru sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Nadto NSA uznał, że na organach ciąży obowiązek oceny znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia zbywcy pojazdu przedsiębiorstwa prowadzącego sprzedaż samochodów osobowych pod kątem intencji sprzedaży przedmiotowego pojazdu. W tym celu organy powinny ustalić i ocenić treść oferty sprzedaży przedmiotowego pojazdu, ze szczególnym uwzględnieniem opisanego w

niej stanu technicznego i formalnoprawnego. Ze zgromadzonej dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych wynikają sprzeczne ustalenia.

W sprawie Pana M. B. per analogiam do wskazówek wynikających z przywołanego wyroku NSA można stwierdzić, że dokładnego uzupełnienia wymaga przede wszystkim przeprowadzone postępowanie dowodowe i przyjęta przez organy kwalifikacja pojazdu, zgodnie ze wszystkimi dokumentami.

Nadto Skarżący wskazał, iż umowy wystawione z klauzulą były umowami stosowanymi wyłącznie w stosunku do kontrahentów z terenu [...]. Miało to na celu wyłączenie odpowiedzialności sprzedającego za wady pojazdu, a stosunku do kontrahentów z np. Polski takich klauzul sprzedający nie stosuje. W celu wyjaśnienia całej sytuacji sprzedający przesłał zarówno wyjaśnienia, jak i nową umowę. Powyższe okoliczności powinny być wyczerpująco przez organ skomentowane w kontekście tezy o wyzbyciu się pojazdu jako bezużytecznego.

III. Kolejną kwestią wymagająca ustosunkowania się jest istnienie dwóch

różnych stanowisk organów. Mianowicie GIOŚ postanowieniem z 20 stycznia 2016 r., znak: DKR-420.0-60p/15/jt, wezwał Stronę do zastosowania procedur, określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci przedmiotowego pojazdu, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Uzasadniając rozstrzygnięcie GIOŚ przytoczył okoliczności, które w ocenie organu dowodzą, iż sporny pojazd stanowił odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Jednak postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. znak: DKR-420.0-60-3/15/sdz GIOŚ uchylił postanowienie z dnia 20 stycznia 2016 r. i umorzył postępowanie w całości. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w pojeździe pomimo znacznych uszkodzeń zostały przywrócone cechy umożliwiające użytkowanie pojazdu, zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, co potwierdziły przedstawione przez Stronę

badania techniczne oraz opinia techniczna.

Na brak konsekwencji i wiążące się z nim wątpliwości co do stanowiska

organów w zakresie kwalifikacji przedmiotowego pojazdu, wynikające z faktu, że

organy te na potrzeby postępowania dotyczącego nałożenia kary pieniężnej traktują

go jako odpad, podczas gdy z uwagi na rejestrację pojazdu, w innym postępowaniu, takich cech mu odmówiły zwraca uwagę NSA. NSA w wyroku z 24 czerwca 2019 r., II OSK 1975/17, CBOSA, dotyczącym sprawy, gdzie również wystąpiła sytuacja umorzenia postępowania w przedmiocie zagospodarowania ww. pojazdu jako odpadu przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów lub punkt zbierania pojazdów, wobec przywrócenia cech umożliwiających użytkowanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem nie jest on już odpadem wskazał, że brak konsekwencji wynikający z dwóch sprzecznych ze sobą stanowisk powinien być wyjaśniony przez orzekające organy z uwzględnieniem w szczególności zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a.

IV. Stosownie do art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek

wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje jedną z najważniejszych zasad postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na

których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca,

Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Wszystkie powołane wyżej przepisy znajdują na mocy art. 140 K.p.a. odpowiednie zastosowanie przed organem odwoławczym.

Naruszenie wyżej wskazanych przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie

do naruszenia zasady praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), a także zasady z art. 11 K.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom

zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Sąd nie może przy tym dokonywać ustaleń za organy, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego dwuinstancyjnego postępowania

administracyjnego. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej a nie zastępuje tego organu w czynnościach (por. R. Hauser, Założenia reformy sądownictwa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 12, s. 23).

V. Odnośnie do zarzutu przedawnienia organ uznał, że za naruszenie prawa polegające na odbiorze odpadu przemieszczonego nielegalnie, tj. bez dokonanego zgłoszenia i zgody, GIOŚ uznaje datę 17 sierpnia 2015 r. (datę powstania obowiązku podatkowego - deklaracja nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu), bowiem

wówczas ustał stan niezgodny z prawem, a zatem rozpoczął się bieg termin przedawnienia dla możliwości nałożenia kary pieniężnej. Z uwagi na stan zagrożenia epidemicznego wstrzymany był bieg terminów również w zakresie przedawnienia - był to okres od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. Termin przedawnienia został wydłużony o 71 dni. Decyzja [...] WIOŚ została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego przed upływem terminu przedawnienia, bowiem pełnomocnik odebrał decyzję [...] WIOŚ

z [...] sierpnia 2020 r. - [...] sierpnia 2020 r., tj. przed upływem ustawowego terminu, w którym możliwe jest wydanie decyzji.

Sąd wskazuje, że instytucja przedawnienia nałożenia kary pieniężnej została wprowadzona do kpa dopiero w dniu 1 czerwca 2017 r. (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego), poprzez dodanie art. 189g K.p.a.. Wejście w życie art. 189g § 1 K.p.a., zgodnie z którym administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od naruszenia prawa albo od wystąpienia skutków naruszenia prawa, wprowadziło w sposób uniwersalny instytucję przedawnienia karalności deliktów administracyjnych. Jednocześnie, począwszy od 1 czerwca 2017 r., zgodnie z art. 67 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy K.p.a., a zatem również art. 189g tego kodeksu. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów: 1.

Wykonanie kary pieniężnej nałożonej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska ulega zawieszeniu do czasu uprawomocnienia się decyzji. 2. Karę pieniężną wnosi się na rachunek wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, który wydał decyzje w przedmiocie wymierzenia kary. 3. Karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. 4. W przypadku bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w ust. 3, kara pieniężna podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W komentarzu do tych przepisów Wojciech Radecki (LEX 2014) zaprezentował następujący pogląd: "Ustawodawca zakłada, że kara pieniężna zostanie zapłacona dobrowolnie, zakreślając termin 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. Po bezskutecznym upływie tego terminu karę egzekwuje się w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środkami egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. W konsekwencji – jak wskazał NSA w wyroku

z 28 maja 2020 r., I GSK 1739/19, CBOSA należy przyjąć następującą interpretację: przewidziana w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów decyzja o nałożeniu kary pieniężnej staje się prawomocna w następujących wariantach: decyzja WIOŚ o nałożeniu kary nie została zaskarżona odwołaniem do GIOŚ - decyzja staje się prawomocna z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania; decyzja WIOŚ o nałożeniu kary została zaskarżona odwołaniem do GIOŚ, który utrzymał ją w mocy

(lub zmienił), a decyzja GIOŚ nie została zaskarżona do WSA - decyzja staje się prawomocna z dniem upływu terminu do wniesienia skargi; decyzja ostateczna GIOŚ została zaskarżona do WSA, który skargę odrzucił lub oddalił, a orzeczenie WSA nie zostało zaskarżone skargą kasacyjną do NSA - decyzja staje się prawomocna z dniem upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; orzeczenie WSA odrzucające lub oddalające skargę na decyzję ostateczną GIOŚ zostało zaskarżone skargą kasacyjną do NSA, który skargę kasacyjną odrzucił lub oddalił - decyzja staje się prawomocna z dniem wydania orzeczenia przez NSA. Dopiero wtedy decyzja o nałożeniu kary pieniężnej będzie wykonywana."

W tym kontekście organ nie wskazał dlaczego uznał, że wydanie decyzji I instancji (jako nieostatecznej) przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia jest wystarczające do uznania, że nastąpiło wymierzenie kary przed upływem okresu przedawnienia.

VI. Nadto w ocenie Sądu brak jest wystarczającej analizy w zakresie braku możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Organ wyraził stanowisko, że brak jest możliwości odstąpienia od nałożenia kary, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona (str. 18 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Tymczasem sam ustawodawca taką możliwość dopuścił w art. 189f K.p.a., nawet nie formułując konkretnych przesłanek (art. 189f § 2 K.p.a.) nie uznając, że zniweczy to w każdym przypadku prewencję której osiągnięcie zakłada wprowadzenie instytucji kary.

Wprowadzenie instytucji odstąpienia od wymierzenia kar należy wiązać z coraz silniejszą krytyką ze strony doktryny i orzecznictwa, niepasującej do współczesnych demokratycznych standardów prawa, koncepcji absolutnej i obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej, krytyką uzasadnioną standardami międzynarodowymi, europejskimi i opartą na orzecznictwie unijnych i europejskich trybunałów i sądów (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy).

Wspólnym mianownikiem tych zastrzeżeń jest teza, że dla zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich

absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych, czemu właśnie służyć mają przepisy działu IVa

kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec inflacji odpowiedzialności administracyjnej i coraz większej ilości regulacji posługujących się karami administracyjnymi (wręcz nadużywania przez prawodawcę instytucji sankcji administracyjnych w ramach zjawiska określanego jako "konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną") wprowadzenie i zarazem efektywności regulacji korygujących automatyzm i nadmierny formalizm tej instytucji jest konieczne dla zachowania praworządności i sprawiedliwości stosowania kar administracyjnych (tak WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 4 listopada 2021 r., II SA/Go 743/21, CBOSA).

VII. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim zauważyć,

że jej uzasadnienie w części zawierające własne rozważania zostało skonstruowane

w sposób wskazujący, iż organ odwoławczy w istocie dokonywał jedynie badania poprawności decyzji organu I instancji. Pozostaje to w sprzeczności zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), z której wynika, iż organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznie sprawy. Oznacza to konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a nie ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy jest - tak samo jak organ I instancji (stosownie do treści art. 140 K.p.a.) - związany art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. i ma obowiązek rozpoznać sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Powinien więc uwzględnić wszystkie dowody zgromadzone w aktach sprawy w prowadzonym zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji postępowaniu administracyjnym. Istota administracyjnego postępowania

odwoławczego polega zatem na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej z jednoczesnym odniesieniem się do przedstawionych przez stronę w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy zobligowany jest przy tym do rozpatrzenia żądań strony i podniesionych zarzutów oraz rozpoznania sprawy w jej całokształcie w sposób określony przepisami procedury administracyjnej. Tym samym organ wyższego

stopnia ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu lub piśmie. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego nie tylko przytoczenie w tym względzie treści odwołania, ewentualnie dalszych pism stron, ale również ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu wydanej decyzji (por. wyroki NSA z: 23 kwietnia 2001 r., IV SA

501/99,15 października 1999 r., IV SA 1654/97, 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, 20 grudnia 1999 r., IV SA 274/97, LEX nr 48234; wyroki WSA w Warszawie z: 7 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 441/07, 4 października 2006 r., VI SA/Wa 1409/06, K. Glibowski

/w/ R. Hauser i M. Wierzbowski (red.), KPA, Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 73-74).

Do uznania bowiem, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana nie wystarczy stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych

stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z tych organów, który wydał decyzję postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. K. Glibowski, ibidem i powołane tamże orzecznictwo).

W ocenie Sądu organ odwoławczy - w związku ze wspomnianą enigmatycznością uzasadnienia - w istocie nie odniósł się do argumentacji

Skarżącego.

VIII. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeanalizuje głębiej sprawę w 3 wskazanych aspektach: znaczenia dokumentów przedstawionych przez Skarżącego oraz wniosku dowodowego o przesłuchanie zbywcy pojazdu, przedawnienia, możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.

IX. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym na wniosek organu, przy braku sprzeciwu ze strony skarżącego (karta 39 akt sądowych), na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów Sąd na podstawie art. 200 w zw. z

art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając: wpis uiszczony w wysokości 1500 zł, 3.600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz.18) oraz 17 zł od czynności pełnomocnictwa.