Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1945/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
article: art. 247 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 28 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły, Protokolant - Aneta Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu ... lutego 2008r. K. M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o umorzenie należności w części finansowanej przez płatnika składek w całości wraz z należnymi odsetkami. Powołał się na art.28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wskazał , że w chwili obecnej nie posiada żadnego majątku z którego można prowadzić egzekucję, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje , utrzymuje go matka. Podniósł też, że urząd skarbowy z tych powodów umorzył jego zaległości podatkowe.

Decyzją z dnia... kwietnia 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił umorzenia zaległości w części finansowanej przez płatnika składek w ogólnej kwocie ... zł, z czego z tytułu:

- składek na FUS za okres .../1999-.../2003, .../2003-.../2004, .../2004-.../2005 w kwocie ... zł,

- składek na FUZ za okres .../1999-.../2003, .../2003, .../2003-.../2004, .../2004-.../2005 w kwocie ... zł,

- składek na FP za okres .../1999-.../2003, .../2003-.../2004, .../2004-.../2005 w kwocie ... zł,

- składek na FGŚP za okres .../1999-.../2003, .../2003-.../2004, .../2004-.../2005 w kwocie ... zł,

- dodatkowej opłaty w kwocie ... zł,

- kosztów upomnienia w kwocie ... zł.

- odsetek naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie tj. ....02.2008r. w kwocie ... zł.

W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że K. M. prowadził działalność gospodarczą zakresie produkcji i sprzedaży [...] pod nazwa "M." w okresie od ....01.1983r. do ....12.2005r. W okresie prowadzenia działalności zatrudniał pracowników. W związku z tym , oprócz zadłużenia wymienionego powyżej obciąża go także zadłużenie w części finansowanej ubezpieczonych z tytułu składek na: FUS w kwocie ... zł, FUZ w kwocie ... zł wraz z należnymi odsetkami. Dalej ZUS wskazał, że zaległości z tytułu składek do .../1998 roku regulowane były kolejno: w ramach układu ratalnego, poprzez egzekucję z rachunku bankowego i egzekucję .administracyjną prowadzoną przez Urząd Skarbowy w Ż.. Następnie z uwagi na występujące zadłużenie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia hipotecznego nieruchomości należącej do wnioskodawcy KW nr ..., którą to nieruchomość została przez K.M. sprzedana, a nabywca nieruchomości dokonał całkowitej spłaty zaległych składek do .../1998 , wobec czego Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował w dniu ....02.2001r. wniosek do Sądu Rejonowego w Ż. o wykreślenie wpisów hipotecznych na rzecz ZUS. Ponieważ składki nadal nie były systematycznie opłacane ZUS kierował zadłużenie do przymusowego dochodzenia do Urzędu Skarbowego w Ż. Ponadto wnioskodawca z inicjatywy ZUS był ukarany grzywną za przestępstwa z art. 218 k.k. oraz art. 219 k.k. Na wniosek złożony dnia ...11.2002r. toczyło się w stosunku do wnioskodawcy postępowanie restrukturyzacyjne, które jednak zostało umorzone z uwagi na niespełnienie przez niego warunków do restrukturyzacji.

W dniu ....10.2006r. K. M. po raz pierwszy złożył wniosek o umorzenie zaległości, który nie został załatwiony pozytywnie.

W ocenie ZUS również wniosek złożony w dniu ...02.2008r. nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze K.M. nie przedstawił żadnych dowodów, iż nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb materialnych i bytowych. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono w dniu ....03.2008r. w Wydziale Emerytur i Rent, że wnioskodawca nie ubiegał się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS nie figuruje jako ubezpieczony z tytułu prowadzenia działalności, zatrudnienia i jako świadczeniobiorca. Zakład wskazał jednak, że uzyskał w dniu ....03.2008r. informację z Powiatowego Urzędu Pracy w Ż. w zakresie rynku pracy, z której wynika, że na terenie Powiatu Ż. nastąpił spadek bezrobocia o około ... % w ciągu 2007 roku, Powiatowy Urząd Pracy prowadzi różne formy aktywizacji osób bezrobotnych, m.in. kieruje do prac interwencyjnych i do robót publicznych, aktualnie PUP dysponuje ofertami pracy dla mężczyzn w zawodach: kierowcy, sprzedawcy, operatorów maszyn specjalistycznych. Ponadto uzyskano informację, iż wiele osób skorzystało z programu przekwalifikowania oraz że prowadzone są indywidualne szkolenia dla osób bezrobotnych, wyrażających chęć podjęcia pracy.

Zakład wskazał, że zgodnie generalną zasadą wyrażoną w art. 28 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi wówczas, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. W przypadku K. M. taka sytuacja nie występuje, gdyż tytuły wykonawcze dotyczące zaległych składek ZUS nadal objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy w Ż.

Zdaniem ZUS w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki do umorzenie określone w art.28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . W szczególności wskazano, że K. M. nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową, brak też jest jakichkolwiek danych o jego stanie zdrowia, nigdy nie ubiegał się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, obecna sytuacja nie zmusza wnioskodawcy do korzystania z pomocy opieki społecznej. ZUS zwrócił uwagę na fakt, iż pomimo braku pracy, K.M. nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, a jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie podejmuje żadnej próby podjęcia pracy pomimo, iż w Powiatowym Urzędzie Pracy są oferty pracy, jak również istnieje możliwość skorzystania z programu przekwalifikowania.

ZUS podkreślił też, trudna sytuacja finansowa nie może uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i automatycznego umorzenia zaległości z tego tytułu. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej . Poinformował ponadto wnioskodawcę, że umorzenie zadłużenia z tytułu składek ma charakter instytucji nadzwyczajnej, bowiem zasadą jest opłacanie składek, a ewentualne umorzenie zadłużenia należy wyłącznie do sfery swobodnego uznania Zakładu w oparciu o przeanalizowany materiał dowodowy wskazujący jednoznacznie na zaistnienie niezbędnych przesłanek.

Od powyższej decyzji K. M. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym zarzucił, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zaległości nie uwzględniając trudnej sytuacji, spowodowanej brakiem dochodu oraz pozostawaniem na utrzymaniu matki emerytki. W ocenie wnioskodawcy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należności, jak również możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm.).

Jednocześnie K. M. zarzucił, iż w decyzji odmawiającej umorzenia, brak jest konkretnego ustosunkowania się do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia z uwagi na jego sytuację majątkową oraz możliwość ewentualnego spłacenia zaległości. Wnioskodawca podkreślił, iż będąc na utrzymaniu matki nie jest w stanie ratalnie spłacać powstałych zaległości, a także jako osoba ...-letnia nie ma możliwości zatrudnienia w firmie produkcyjnej, usługowej lub handlowej, gdyż żaden właściciel firmy nie zaryzykuje zatrudnienia go na stałe. Zdaniem strony w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do dowodów zgromadzonych w sprawie, nie przeprowadził też żadnej ich analizy, a podstawy faktyczne przedstawił w sposób zbyt ogólny i zwięzły. W tej sytuacji treść uzasadnienia wymienionej decyzji nie pozwala - w ocenie odwołującego się - uznać, iż organ wywiązał się z nałożonych obowiązków, wynikających z art.7, art.77 § 1 i art.80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1079 z późn. zm.).

Zarzucił też, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uzupełnił zebranych dotychczas dowodów, tj. nie zwracał się do Urzędu Skarbowego w Ż. i do Starostwa Powiatowego Ż., m.in. o ustalenie wysokości dochodu oraz że organ nie wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. w celu ustalenia, że sytuacja materialno-bytowa wnioskodawcy i jego matki jest trudna. W ocenie K. M. z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby do podjęcia orzeczenia w sprawie posłużył cały zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył protokół o stanie majątkowym zobowiązanego spisany w dniu 03.04.2008r. przez poborcę Urzędu Skarbowego w Ż.

Decyzją nr ...z ... czerwca ...r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Prezes wskazał, że wobec tego, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przywołany został argument trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, Zakład dokonał ponownych ustaleń dotyczących sytuacji materialnej. W tym celu Zakład przeprowadził postępowanie wyjaśniające i w dniu ....04.2008r. skierował pismo do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z zapytaniem czy K.M. ubiegał się o pomoc z Ośrodka oraz pismo do Powiatowego Urzędu Pracy o podanie stanu zatrudnienia strony. Pismem z dnia ....05.2008r. Powiatowy Urząd Pracy udzielił informacji, że K.M. nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych. W dniu ....05.2008r. pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sporządził nowy kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek z którego wynika, iż sytuacja materialna od przeprowadzenia poprzedniego wywiadu majątkowego w dniu ....02.2008r. nie uległa zmianie. Wnioskodawca poinformował, że nadal pozostaje bez pracy, w Powiatowym Urzędzie Pracy nie figuruje jako osoba bezrobotna, gdyż poszukuje pracy na własną rękę. W dniu ....05.2008r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż. przysłał informację, że wnioskodawca nigdy nie ubiegał się o przyznanie pomocy oraz nie korzystał z żadnej formy pomocy Ośrodka.

Zdaniem organu odwoławczego sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna, nie może jednak stanowić przesłanki do skorzystania z umorzenia należności z przyczyn szczególnych. Norma art. 28 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umożliwiająca umorzenie zaległych składek jest adresowana do ZUS, który może skorzystać z przyznanego mu uprawnienia do umorzenia składek. Prawna możliwość umorzenia należności nie została ustanowiona w interesie dłużnika, jedynie stwarza po stronie ZUS prawo a nie obowiązek do umorzenia składek. Dodatkowo należy zaznaczyć, że wskazany powód znajdowania się w trudnej sytuacji finansowej nie może uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawe składek i automatycznego umarzania zaległości z tego tytułu. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej wkalkulowane powinny być w tzw. ryzyko przedsiębiorcy i nie mogą stanowić automatycznie podstawy zastosowania ulgi czy umorzenia zobowiązań wobec ZUS. Prezes jeszcze raz podkreślił, że ewentualne umorzenie zadłużenia należy wyłącznie do sfery swobodnego uznania Zakładu.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie zaległości tytułu składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz; U. Nr 141, poz.1365 ) tj. "ważny interes" osoby zobowiązanej do opłacenia składek ( art. 28 ust. 3a ) oraz całkowita nieściągalności określona brzmieniem art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych, zaistnienie których konieczne jest do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia. Prezes ZUS podkreślił, że zaległości objęte są postępowaniem egzekucyjnym, które prowadzi Urząd Skarbowy w Ż., a w związku z tym, że wnioskodawca poszukuje pracy, istnieje możliwość uzyskiwania przez niego dochodów i spłaty zaległości.

Od powyższej decyzji K. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił jej naruszenie :

- art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity z 2007 r. w Dz. U. Nr 11, poz. 74 ze zm.) poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności w części finansowanej przez płatnika w ogólnej kwocie ... zł,

- art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. w Dz. U. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia rozważenia materiału sprawy oraz brak precyzyjnego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi wnioskodawca nie zgodził się z poglądem organu, że nie można mówić o całkowitej nieściągalności, gdyż poborca skarbowy w Ż. nadal prowadzi egzekucję, zaś on sam jest osobą poszukującą pracy, wobec czego zachodzi prawdopodobieństwo, że w przyszłości będzie można egzekwować zadłużenie z uzyskiwanych dochodów. Wskazał, że brak możliwości egzekucji jednoznacznie wynika z protokołu o stanie majątkowym sporządzonym w dniu... kwietnia 2008 r. przez poborcę Urzędu Skarbowego w Ż. , a pracy w ogóle nie poszukuje, gdyż jego zdaniem osoby w jego wieku nikt nie zatrudni.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi , podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej u.s.u.s., doszedł do przekonania że zaskarżona decyzja nie jest obarczona błędami, które mogłyby skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia ... lutego 2008 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organy orzekające wskazały, że nadal jest w stosunku do niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, którego skarbowy organ administracyjny nie umorzył do chwili wydania decyzji. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Oceny tej nie może zmienić treść protokołu dot. stanu majątkowego dłużnika, na który powołuje się skarżący, skoro nie był on wystarczającą podstawą dla organu skarbowego do umorzenia egzekucji.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził że nie może z góry założyć, iż skarżący nie znajdzie pracy, która pozwoli na spłatę zadłużenia np. w dogodnych ratach. Nadto należy podzielić pogląd organu, iż umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, przewidzianym dla sytuacji szczególnych i należy stosować ją z dużą ostrożnością mając na względzie interes funduszu ubezpieczeń społecznych. Rozważając sprawę w tym zakresie Sąd zwraca uwagę na fakt, iż wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, że jego sytuacja jest właśnie sytuacją szczególną, zasługującą na szczególną pomoc . Z akt sprawy wynika, że jest zdolny do pracy zarobkowej, nie ma nikogo na utrzymaniu, wręcz przeciwnie sam korzysta z pomocy matki emerytki. Nie wykazał jednak, że podejmował jakiekolwiek próby rozwiązania swojej sytuacji, ogranicza się tylko do stwierdzenia, że i tak nie znajdzie pracy, gdyż nikt nie zatrudni człowieka ok. ....

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.

Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.