Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1254/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184; par.3 ust. 1, par. 4 z rozporzadzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew i krzewów , bez wymaganego zezwolenia oraz za niszczenie terenów zieleni albo drz
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Teresa Kobylecka /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Go 484/06 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 marca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2006 r.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podał, że decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] maja 2006r., wydaną na podstawie art. 47k i art. 47l ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) w związku z art. 157 i art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), § 2 i § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 113, poz. 1074), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) - o wymierzeniu R. B. administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 35 985,85 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 78 sztuk drzew olchy, rosnących na terenie należącej do niej działki nr [...], położonej w W., gmina W..

Wyliczając za każde z drzew karę jednostkową w ujęciu tabelarycznym organ wskazał: wiek drzewa, średnicę pnia przy ziemi bez kory, średnicę pnia na wysokości 1,30m z korą i obwód pnia na wysokości 1,30m od ziemi z korą, a także współczynnik obliczeniowy i stawkę jednostkową przy ujęciu, że stawka jednostkowa za 1cm obwodu pnia w przedziale 51-100cm wynosi 91 zł oraz przy zastosowaniu współczynnika 0,1 zmniejszającego karę dla osób fizycznych.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r, o ochronie przyrody, w myśl którego za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności oraz za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a także za zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Zgodnie z art. 47e ust. 4 pkt 3 ustawy zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów nie jest wymagane, gdy ich wiek nie przekracza 5 lat, dla oceny wieku drzew wymagane są wiadomości specjalne, zaś na organie administracji spoczywa obowiązek wykazania, że drzewa usunięte miały więcej niż 5 lat. Jednostkowe stawki kary nie mogą przekroczyć za 1cm obwodu pnia drzewa - mierzonego na wysokości 130cm – trzykrotnej stawki jednostkowej opłaty dla danego rodzaju lub gatunku (odmiany) drzewa. Pomiary nie mogą być w żadnym przypadku dokonywane na wysokości ścięcia i dlatego organ prowadzący postępowanie w sprawie niniejszej powołał biegłego w celu oszacowania obwodu pni drzew, mierzonych na wysokości 130cm oraz ustalenia ich wieku (art. 47l ust. 1 cyt. ustawy).

Sąd wskazał, że bezspornym w sprawie jest usunięcie w październiku 2003r. bez wymaganego zezwolenia 78 sztuk drzew olchy przez skarżącą R. B. na terenie działki nr [...], położonej w W., gmina W., stanowiącej w dniu wycięcia jej własność. W toku postępowania skarżąca utrzymywała, że wiek drzew nie przekraczał 5 lat. Odmawiając temu stanowisku wiary organ administracji zgromadził obszerny materiał dowody, w tym dowód z opinii biegłego, który potwierdził prawidłowość pomiarów pni po usuniętych drzewach oraz ilość wyciętych drzew, dokonanych wcześniej w obecności Straży Leśnej.

Sąd uznał, iż niesłuszny jest zarzut skarżącej, że doszło jedynie do zniszczenia drzew w stopniu rokującym zachowanie ich żywotności. Cechą wyróżniającą drzewo wśród roślin wieloletnich (trwałych) jest posiadanie jednocześnie pnia i korony. Brak więc na przykład korony pozbawia roślinę wieloletnią przymiotu drzewa, wobec którego zastosowanie mają przepisy art. 47e, czy też art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody.

Sąd wskazał, że o wysokości opłaty, którą musi uiścić podmiot usuwający drzewa decydują dwa elementy: gatunek drzewa i obwód pnia. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "pień drzewa" świadczy o tym, że opłata powinna być ustalona za każdy pień drzewa, jeżeli jest ono wielopienne. Zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 113, poz. 1074) osobom fizycznym za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia albo zniszczenie drzewa lub krzewu karę pieniężną nakłada się stosując jednostkowe stawki kar, przemnożone przez współczynnik 0,1. Natomiast treść ust. 2 stanowi, iż karę pieniężną nakłada się stosując jednostkowe stawki kar przemnożone przez współczynnik 0,01, jeżeli drzewo lub krzew zachowało żywotność po zdarzeniu, na skutek którego mogło nastąpić zniszczenie.

Zdaniem Sądu nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej naruszenia § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia, gdyż skarżąca nie wykazała w żaden sposób, by drzewo lub krzew zniszczone zostało w stopniu rokującym zachowanie jego żywotność, a władający nieruchomością podjął działania w celu zachowania żywotności uszkodzonego drzewa lub krzewu.

W związku z tym, że w świetle obowiązujących przepisów oraz na podstawie akt administracyjnych brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku wniosła R. B., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego L. I..

W skardze kasacyjnej, w powołaniu na art. 173 § 1, art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

- § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 113, poz. 1074) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że współczynnik, przez który przemnożono jednostkową stawkę kary nałożonej na skarżącą został ustalony w sposób prawidłowy,

- § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 113, poz. 1074) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, by drzewo lub krzew zniszczone zostało w stopniu rokującym zachowanie żywotności uszkodzonego drzewa lub krzewu, gdzie tymczasem w opinii biegłego wyraźnie wskazano, iż na przedmiotowej nieruchomości znajdują się pnie po wyciętych drzewach w większości z rocznymi lub kilkuletnimi odrostami.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przyjęcie przez Sąd, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia jest sprzeczne ze stanem faktycznym oraz zebranym w toku całego postępowania administracyjnego materiałem dowodowym.

W skardze kasacyjnej zarzucono, że Sąd uzasadniając zaskarżony wyrok nie wskazał, dlaczego nie uwzględnił okoliczności, iż drzewa lub krzewy zniszczone zostały w stopniu rokującym zachowanie ich żywotności, zaś skarżąca podjęła działania w celu zachowania żywotności uszkodzonych drzew i krzewów. Jednocześnie Sąd orzekający stwierdził, że skarżąca nie udowodniła powyższych okoliczności, co jest wbrew opinii biegłego, który wyraźnie stwierdził, iż na działce znajdują się pnie po wyciętych drzewach w większości z rocznymi lub kilkuletnimi odrostami. Sąd oddalając skargę oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnej podstawie prawnej, tj. § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, podczas gdy do kary pieniężnej, jeżeli przyjąć, iż w ogóle powinna być nałożona, zastosowanie powinien mieć współczynnik 0,01, a nie współczynnik 0,1.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Przede wszystkim należy zauważyć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że o zakresie kontroli zaskarżonego orzeczenia decyduje wnoszący skargę kasacyjną, chyba, że zachodzi nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 ppsa przesłanek nie zaistniała. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się więc wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skargę kasacyjną, jak wynika z treści art. 174 ppsa można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego – przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Jedynym zarzutem skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej jest zarzut naruszenia prawa materialnego, sprowadzający się do

- niezastosowania § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 113, poz. 1074), zwanego dalej rozporządzeniem i przyjęcie, że współczynnik, przez który przemnożono jednostkową stawkę kary nałożonej na skarżącą został ustalony w sposób prawidłowy,

- niewłaściwego zastosowania § 3 ust. 1 rozporządzenia i przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, by drzewo lub krzew zniszczone zostało w stopniu rokującym zachowanie żywotności uszkodzonego drzewa lub krzewu, gdzie tymczasem w opinii biegłego wyraźnie wskazano, iż na przedmiotowej nieruchomości znajdują się pnie po wyciętych drzewach w większości z rocznymi lub kilkuletnimi odrostami.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy stwierdzić, co następuje:

Naruszenie prawa materialnego przejawiające się w uchybieniu prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumpcji, czyli błędnym uznaniu, że stan faktyczny ustalony w sprawie odpowiada hipotetycznemu stanowi przewidzianemu w danym przepisie.

Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut niewłaściwego zastosowania dotyczy § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że "postępowanie o nałożenie kary pieniężnej za zniszczenie terenów zieleni albo drzew, na pisemny wniosek władającego nieruchomością, może być zawieszone, jeżeli drzewo lub krzew zniszczone zostało w stopniu rokującym zachowanie jego żywotności, a władający nieruchomością podjął działania w celu zachowania żywotności uszkodzonego drzewa lub krzewu".

Zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji nie stosował tego przepisu, przedmiotem badania legalności sądu była decyzja o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, a nie postanowienie o zawieszeniu postępowania z przyczyn wskazanych w powołanym przepisie. Nie można zatem skutecznie zarzucić Sądowi "niewłaściwe zastosowanie" przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Podkreślenia wymaga że w sprawie niniejszej władająca nieruchomością R. B. nie składała wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego z przyczyn wskazanych w § 3 ust. 1. Przepis ten dotyczy postępowania wszczętego w sprawie "zniszczenia drzew", podczas gdy niniejsze postępowanie administracyjne zostało dnia [...] listopada 2003r. wszczęte w sprawie "usunięcia drzew" i usunięcie drzew, nie zaś ich zniszczenie zostało potwierdzone wynikami dokonanych w sprawie oględzin oraz opinią biegłego. Biegły w swej opinii, na którą powołuje się skarżąca w skardze kasacyjnej wskazuje, że na działce znajduję się "jedynie pnie po wyciętych drzewach (olchach)", natomiast odrosty roczne, czy tez kilkuletnie nie świadczą o zachowaniu przez wycięte drzewo żywotności, o której mowa w cytowanym przepisie. Jak słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku cechą wyróżniającą drzewo wśród roślin wieloletnich (trwałych) jest posiadanie jednocześnie pnia i korony. Brak więc na przykład korony pozbawia roślinę wieloletnią przymiotu drzewa, wobec którego zastosowanie mają przepisy art. 47e, czy też art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r, o ochronie przyrody.

Drugi zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego sprowadza się do zarzutu niezastosowania § 4 ust. 2 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że "współczynnik, przez który przemnożono jednostkową stawkę kary nałożonej na skarżącą ustalony został w sposób prawidłowy".

Przepis § 4 w ust. 2 stanowi, że jeżeli drzewo lub krzew zachowało żywotność po zdarzeniu, na skutek którego mogło nastąpić zniszczenie, karę pieniężna nakłada się stosując jednostkowe stawki kar, przemnożone przez współczynnik 0,01. W sprawie niniejszej został zastosowany ust. 1 tego § 4, który nakazuje stosować współczynnik 0,1 przy nakładaniu kar pieniężnych wobec osób fizycznych za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia albo zniszczenie drzewa lub krzewu.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że w przypadku usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia zastosowany musi być współczynnik 0,1. Współczynnik 0,01 może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy drzewo lub krzew zachowało żywotność po zdarzeniu, na skutek którego mogło nastąpić zniszczenie.

Skoro zatem, w sprawie nie postawiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to przy wiążących ustaleniach faktycznych (usunięcia 78 drzew olchy), jako oczywiście bezpodstawny – z przyczyn wyżej omówionych – należało ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie ust. 2 § 4 rozporządzenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o jej oddaleniu.