Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 523/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 95 poz 602
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Anna Mierzejewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Czosnów na zarządzenie zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 marca 2009 r. nr LEX.I.0522/2-2/09 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Czosnów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym nr LEX.I.0522/2-2/09 z dnia 16 marca 2009 r., wydanym na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), Wojewoda Mazowiecki stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów A. K.

Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wyrokiem z dnia [...] marca 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w N. V Wydział Grodzki warunkowo umorzył postępowanie karne w stosunku do A. K. na okres jednego roku tytułem próby, za popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 9 kwietnia 2008 r.

W związku z powyższym wyrokiem Wojewoda Mazowiecki pismem z dnia 5 września 2008 r. zwrócił się do Rady Gminy Czosnów z zapytaniem, czy Rada podjęła uchwałę, w której stwierdziła wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów, ewentualnie o poinformowanie o przyczynach niepodjęcia takiej uchwały.

Rada Gminy Czosnów w dniu 14 października 2008 r. podjęła uchwałę nr 178/XIX/2008 w sprawie wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547, z późn. zm.) z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Jednocześnie w dniu 14 października 2008 r. Rada Gminy Czosnów podjęła uchwałę nr 179/XIX/2008 o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Czosnów.

Pismem z dnia 15 grudnia 2008 r. Wojewoda Mazowiecki wezwał Radę Gminy Czosnów do podjęcia uchwały o wygaszeniu mandatu A. K. – Wójta Gminy Czosnów, w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Rada Gminy Czosnów w piśmie z dnia 22 stycznia 2009 r. powołała się na podjętą wcześniej uchwałę o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Czosnów do czasu rozpoznania sprawy z jej wniosku przez Trybunał Konstytucyjny.

Pismem z dnia 11 lutego 2009 r. Wojewoda Mazowiecki zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu A. K. – Wójta Gminy Czosnów.

W piśmie z dnia 26 lutego 2009 r. Wojewoda Mazowiecki zwrócił się do A. K. – Wójta Gminy Czosnów o udzielenie wyjaśnień dotyczących okoliczności związanych z przesłankami wymienionymi w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, w nieprzekraczalnym terminie 3 dni od daty otrzymania niniejszego pisma.

W odpowiedzi na powyższe pismo Zastępca Wójta Gminy Czosnów P. R. poinformował organ, że Wójt A. K. od 3 marca 2009 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i w związku z powyższym zwrócił się o przedłużenie terminu do udzielenia przez ww. wyjaśnień.

W kolejnym piśmie z dnia 12 marca 2009 r. Zastępca Wójta Gminy Czosnów P. R. poinformował organ, że Wójt A. K. jest nadal chory i przebywa na leczeniu w szpitalu, a stosowne wyjaśnienia złoży natychmiast po powrocie do pracy.

Zarządzeniem zastępczym nr LEX.I.0522/2-2/09 z dnia 16 marca 2009 r., wydanym na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Wojewoda Mazowiecki stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów A. K.

W uzasadnieniu tego zarządzenia organ wskazał, iż w myśl art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, prawa wybieralności nie mają osoby wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Utrata prawa wybieralności powoduje, zgodnie z art. 26 ust. l pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, wygaśnięcie mandatu wójta, które stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. W przypadku natomiast niepodjęcia przez organ gminy stosownej uchwały, wojewoda na podstawie art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wzywa radę do wykonania tego obowiązku w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu terminu, wydaje zarządzenie zastępcze.

Organ podkreślił, iż Rada Gminy Czosnów była zobowiązana do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów A. K., po uprzednim umożliwieniu Wójtowi złożenia wyjaśnień, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu, czyli od uprawomocnienia się wyroku.

Rada Gminy Czosnów nie podjęła jednak uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Wójta A. K., pomimo wezwania Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 grudnia 2008 r. (doręczonego w dniu 19 grudnia 2008 r.), w terminie 30 dni od daty jego doręczenia.

W świetle powyższego, zgodnie z art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, zasadnym było wydanie, po powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zarządzenia zastępczego, w którym stwierdza się wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów A. K.

W skardze na powyższe zarządzenie zastępcze Wojewody Mazowieckiego Gmina Czosnów wniosła o jego uchylenie w całości zarzucając organowi naruszenie:

- art. 98a ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym - polegające na błędnym uznaniu, że Rada Gminy Czosnów wykazała bezczynność, która musiała być przerwana przez zarządzenie zastępcze;

- art. 16 ust. 2 i art. 165 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2, art. 6, art. 11 i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, poprzez naruszenie zasady samodzielności jednostki samorządu terytorialnego przy wykonywaniu zadań publicznych, podlegającej ochronie sądowej - polegające na wydaniu zarządzenia zastępczego w sytuacji, gdy Rada Gminy podjęła uchwałę zawieszającą postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu do czasu uzyskania rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, który przyjął wniosek Rady Gminy Czosnów do rozpoznania;

art. 171 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 85 i art 87 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez naruszenie zasady sprawowania nadzoru nad samorządem terytorialnym wyłącznie z punktu widzenia legalności - polegające na wydaniu zarządzenia zastępczego w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje uchwała Rady Gminy Czosnów zawieszająca postępowanie w sprawie wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów;

art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta

miasta - polegające na uniemożliwieniu przez Wojewodę Mazowieckiego Wójtowi Gminy Czosnów złożenia wyjaśnień przed wydaniem zarządzenia zastępczego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż wyrok Sądu Rejonowego w N. warunkowo umarzający postępowanie w stosunku do A. K. na okres jednego roku tytułem próby został doręczony Radzie Gminy Czosnów w dniu 16 września 2008 r.

Rada Gminy Czosnów na sesji w dniu 14 października 2008 r. podjęła uchwałę nr 178/XIX/2008 w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz uchwały nr 179/XIX/2008 w sprawie zawieszenia postępowania w sprawie wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Czosnów.

Wojewoda Mazowiecki nie stwierdził nieważności powyższej uchwały nr 179/XIX/2008.

W ocenie skarżącej, na skutek podjęcia przez Radę Gminy Czosnów uchwały o zawieszeniu postępowania w sprawie wygaśnięcia mandatu Wójta nie można postawić temu organowi zarzutu bezczynności. Tym samym brak było podstaw formalno - prawnych do podejmowania rozstrzygnięcia zastępczego przez Wojewodę, a przesłanki do takiego działania mogłyby powstać dopiero po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Gminy nr 179/XIX/2008 z dnia 14 października 2008 r.

Ponadto Wojewoda Mazowiecki przed wydaniem zarządzenia zastępczego nie umożliwił Wójtowi A. K. złożenia wyjaśnień dotyczących okoliczności związanych z przesłankami wymienionymi w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, pomimo iż został poinformowany o tym, że Wójt przebywa na zwolnieniu lekarskim oraz został poproszony o przedłużenie terminu do złożenia przez ww. wyjaśnień.

W skardze zawarty został jednocześnie wniosek o zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na to, iż rozpoznanie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż początkiem biegu terminu do podjęcia przez Radę Gminy uchwały o wygaśnięciu mandatu Wójta A. K. był następny dzień po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w N., tj. 10 kwietnia 2008 r. Rada Gminy Czosnów do chwili obecnej nie podjęła jednak stosownej uchwały.

Organ podniósł, iż Rada Gminy myli się przyjmując datę 14 września 2008 r. jako datę uzyskania pierwszej informacji o wyroku Sądu Rejonowego w N., skoro Wojewoda Mazowiecki już w piśmie z dnia 5 września 2008 r. zwrócił się do Rady o udzielnie informacji o podjętych w sprawie uchwałach w związku z ww. wyrokiem. Oznacza to, że termin do podjęcia uchwały przez Radę w tym przypadku rozpoczął bieg od 10 września 2008 r., a nie od 14 września 2008 r. i upłynął w dniu 10 października 2008 r., czyli przed sesją z dnia 14 października 2008 r.

Podjęcie przez Radę Gminy uchwał na sesji w dniu 14 października 2008 r., w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego oraz o zawieszeniu postępowania w sprawie wygaszenia mandatu Wójta, w ocenie organu nadzoru oznacza, że Rada Gminy Czosnów pozostawała w bezczynności, co uzasadniało wezwanie Rady Gminy na podstawie art. 98a ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, do wygaszenia mandatu Wójta Gminy Czosnów.

Organ podkreślił, iż postępowanie nadzorcze nie ma charakteru postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 1 kpa. Zarządzenia zastępcze mają charakter szczególny i tak co do przesłanek ich podjęcia, jak i trybu oraz możliwości ich zaskarżania uregulowane są w przepisach odrębnych od Kodeksu postępowania administracyjnego tj. w ustawie o samorządzie terytorialnym, ustawie o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz w ustawie Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw. W ocenie organu nadzoru, przepisy te jako przepisy szczególne wyłączają, co do zasady, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tego względu podjęta uchwała nr 179/XIX/2008 z dnia 14 października 2008 r. w sprawie zawieszenia postępowania w sprawie wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Czosnów, jako uchwała intencyjna, nie mogła wywierać skutku w postaci zawieszenia postępowania regulowanego ww. przepisami szczególnymi.

Przyjęcie stanowiska Rady Gminy Czosnów, iż może ona zawiesić postępowanie w istocie doprowadziłoby do takiego stanu, że organ nadzoru działając na podstawie przepisów rangi ustawowej i w ramach przyznanych przez ustawodawcę kompetencji byłby związany przepisami podstawowymi np. statutem uchwalonym przez radę gminy. Jest to zaś nie do przyjęcia, choćby z punktu widzenia hierarchii źródeł prawa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu odnośnie uniemożliwienia Wójtowi złożenia wyjaśnień przed wydaniem zarządzenia zastępczego organ wskazał, iż wezwał Wójta Gminy Czosnów do złożenia stosownych wyjaśnień i określił termin, w jakim należało je złożyć. Wójt, mimo ustania przyczyn, które uniemożliwiały mu, jak twierdzi, złożenie wyjaśnień nie złożył ich do organu nadzoru. Organ podkreślił jednocześnie, iż utrata wybieralności nastąpiła w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N., wyjaśnienia Wójta nawet gdyby zostały złożone nie mogły więc wpłynąć, tak na ewentualną Uchwałę Rady Gminy Czosnów, jak i nie mogłyby zmienić decyzji organu nadzoru, który musi działać na podstawie przepisów prawa. Nawet zatem gdyby uznać, że w tym zakresie doszło do uchybienia, to nie miało ono istotnego wpływu na postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.

W dniu 17 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt K 19/09.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.

W piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2010 r. Gmina Czosnów podtrzymała dotychczasowe zarzuty skargi dodatkowo podnosząc zarzut naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Uzasadniając ten zarzut skarżąca podniosła, że w wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 4 marca 2008 r. warunkowo umarzającym postępowanie karne wobec Wójta A. K. nie określono, czy przypisany mu czyn został popełniony z winy umyślnej, czy też z winy nieumyślnej, co w świetle art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich uniemożliwiało wydanie zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2010 r. skarżąca zgłosiła wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, w którym wskazała, że skazanie Wójta Gminy Czosnów zgodnie z art. 76 § 1 kk uległo zatarciu w dniu 10 października 2009 r.

Wojewoda Mazowiecki w piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2010 r. negatywnie ustosunkował się do powyższego wniosku.

Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2010 r. zgłosił wniosek o wezwanie przez Sąd do udziału w sprawie prokuratora.

Wojewoda Mazowiecki, ustosunkowując się do powyższego wniosku w piśmie procesowym z dnia 1 czerwca 2010 r., wniósł o jego oddalenie.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 18 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania ze skargi Gminy Czosnów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w dniu 21 listopada 2010 r. w pierwszej turze wyborów samorządowych wybrany został nowy Wójt Gminy Czosnów. W związku z tym stosunek pracy z wyboru A. K. zakończył się w dniu 30 listopada 2010 r., tj. w dniu złożenia ślubowania przez nowego wójta. Zakończenie kadencji Wójta Gminy Czosnów jest równoznaczne z wygaśnięciem jego mandatu. Postępowanie toczące się w przedmiocie wygaśnięcia mandatu, wobec jego wygaśnięcia z mocy prawa, na skutek zakończenia kadencji, jest zatem bezprzedmiotowe, co powinno skutkować jego umorzeniem. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że stosownie do art. 98 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, rozstrzygnięcia nadzorcze stają się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez sąd. Zatem wygaśnięcie mandatu następuje z dniem uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Wydanie wyroku oddalającego skargę na zarządzenie zastępcze lub wyroku uchylającego zarządzenie zastępcze, czyli dokonanie kontroli tego aktu, stało się więc niedopuszczalne, ponieważ przestał istnieć przedmiot postępowania tj. mandat wójta.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 30 maja 2011 r. pełnomocnik skarżącej cofnął zgłoszone wcześniej w pismach procesowych wnioski o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego oraz o wezwanie do udziału w sprawie prokuratora, podtrzymał natomiast wniosek o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W przypadku jego nieuwzględnienia, wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego.

Pełnomocnik organu wniósł o nieuwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania oraz o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie zaś do treści art. 98 ust. 1 w zw. z art. 98a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym zarządzenia zastępcze, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia.

Oceniając zaskarżone zarządzenie zastępcze w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga Gminy Czosnów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 ze zm.), wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Stosownie zaś do art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. Nr 95, poz. 602 ze zm.), nie mają prawa wybieralności osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.

Przepis ten, na skutek wniosku m. in. Rady Gminy Czosnów, był przedmiotem dwukrotnego badania przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyrokach z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt K 66/07 oraz z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt K 19/09 orzekł, że jest on zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 60 Konstytucji RP.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż Sąd Rejonowy w N. V Wydział Grodzki prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2008 r. , sygn. akt [...], warunkowo umorzył postępowanie karne w stosunku do A. K. na okres 1 roku, tytułem próby, o przestępstwo umyślne z art. 178a § 1 kk, ścigane z oskarżenia publicznego.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż wbrew wątpliwościom zgłaszanym przez stronę skarżącą w toku postępowania sądowego, zgodnie z jednolitymi poglądami doktryny i orzecznictwa karnego, przestępstwa opisanego w art. 178a § 1 kk, o którego popełnienie oskarżony został A. K., dopuścić się można jedynie z winy umyślnej.

Dokonując dalszej części rozważań należy przywołać treść art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-7 stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5, należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień. Oznacza to, iż podjęcie uchwały o wygaszeniu mandatu, w przypadku utraty prawa wybieralności ma charakter obligatoryjny. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie radzie gminy możliwości innego rozstrzygnięcia. Natomiast w przypadku niewypełnienia powyższego obowiązku w wyznaczonym trzydziestodniowym terminie wojewoda, stosownie do treści art. 98a ust. 1 i ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu tego terminu wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Rada Gminy Czosnów nie podjęła uchwały o wygaśnięciu mandatu Wójta. Nie wykonała również tego obowiązku w wyznaczonym trzydziestodniowym terminie, po wezwaniu przez Wojewodę. Zatem, w ocenie Sądu, prawidłowym było w oparciu o przepis art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wydanie zarządzenia zastępczego przez Wojewodę Mazowieckiego, stwierdzającego wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów. Zarządzenie zastępcze Wojewody zostało poprzedzone zarówno wezwaniem Wójta Gminy Czosnów do złożenia wyjaśnień na okoliczność wystąpienia przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, jak i zawiadomieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania takiego zarządzenia.

Wójt Gminy Czosnów w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień zwrócił się o przedłużenie udzielonego mu przez Wojewodę terminu, z uwagi na fakt przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim.

Wojewoda wydał ostatecznie zarządzenie zastępcze bez uzyskania wyjaśnień wójta.

Powyższe nie oznacza jednak w ocenie Sądu, że Wojewoda naruszył art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.

Przepis art. 26 ust. 2 nakłada na radę gminy, przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5, obowiązek umożliwienia wójtowi złożenia wyjaśnień.

A zatem, uprawnienie wójta do złożenia wyjaśnień stanowi integralną część postępowania prowadzonego przez radę gminy, przed wydaniem przez nią uchwały o wygaśnięciu mandatu.

W sprawie niniejszej natomiast stwierdzenie wygaśnięcia mandatu wójta nastąpiło w formie zarządzenia zastępczego wojewody. Nie można zatem mówić o naruszeniu przepisu art. 26 ust. 2 ww. ustawy, skoro instytucja zarządzenia zastępczego – regulowana przepisami art. 98 i art. 98a ustawy o samorządzie gminnym – nie przewiduje wymogu wysłuchania wyjaśnień zainteresowanego przed wydaniem takiego zarządzenia.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy obowiązek uprzedniego wysłuchania wójta spoczywał na Radzie Gminy Czosnów. Do tej Rady zwrócił się Wojewoda Mazowiecki o podjęcie odpowiedniej uchwały o wygaśnięciu mandatu Wójta A. K. W związku z tym to Rada Gminy Czosnów, a nie Wojewoda, miała prawny obowiązek umożliwić Wójtowi złożenie wyjaśnień. Jeśli zaś temu obowiązkowi uchybiła, nie podejmując odpowiedniej uchwały, to taka okoliczność nie może być uznana za naruszenie prawa przez organ nadzoru. (vide: wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 442/10 opub. CBOSA)

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi wskazujących, iż Rada Gminy Czosnów nie była w bezczynności, gdyż podjęła w dniu 14 października 2008 r. uchwałę nr 179/XIX/2008 o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Czosnów, stąd też niedopuszczalnym było zastosowanie przez organ nadzoru art. 98a ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, należy wskazać, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Wezwanie wojewody, o którym mowa w art. 98a ust. 1 ww. ustawy, do podjęcia uchwały dotyczy podjęcia uchwały określonej treści, tj. stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, ponieważ zostały spełnione ku temu przesłanki ustawowe. Natomiast podjęcie uchwały innej treści nie może być przeszkodą do skorzystania z kompetencji przysługujących wojewodzie w zakresie wydania zarządzenia zastępczego. W innym bowiem razie mogłoby to doprowadzić do sytuacji, w której rada gminy podejmując uchwałę innej treści, niż stwierdzenie wygaśnięcia mandatu, blokowałaby dopełnienie przez wojewodę obowiązku wydania zarządzenia zastępczego, wydłużając czas do jego wydania, w sytuacji, gdy ustawa o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta przewiduje stwierdzenie wygaszenia mandatu najpóźniej w terminie miesiąca od wystąpienia ku temu ustawowych przesłanek. Powyższe oznacza, iż uchwałę rady podjętą na wezwanie wojewody, inną, niż stwierdzającą wygaśnięcie mandatu, należy traktować, jako wyrażenie stanowiska rady w sprawie wezwania wojewody. Nie oznacza to jednak, iż w przypadku, gdy wojewoda nie zgadza się ze stanowiskiem rady, winien uprzednio wyeliminować powyższą uchwałę z obrotu prawnego. Konieczność stwierdzenia nieważności takiej uchwały przez organ nadzoru powodowałaby stan, w którym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w tej sprawie organ nie mógłby wydać zarządzenia zastępczego o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu. Skutek ten byłby niewątpliwie sprzeczny z intencją ustawodawcy, tj. szybkiego załatwienia sprawy, która dotyczy sprawowania mandatu przez określoną kadencję (vide: wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1593/07, publ. LEX nr 357501).

Należy jednocześnie wyjaśnić, iż wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej, w sprawie niniejszej nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W sprawie niniejszej istnieje przedmiot postępowania, którym jest zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 marca 2009 r., stwierdzające wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów A. K.

Błędne jest stanowisko pełnomocnika skarżącej, że skutek prawny w postaci wygaśnięcia mandatu wójta mógł nastąpić dopiero z dniem uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na powyższe zarządzenie zastępcze.

Wygaśnięcie mandatu następuje, co do zasady z mocy samego prawa, bezwarunkowo z dniem wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1599/07).

Przepis art. 26 ust. 1 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta wyraźnie określa, iż wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek wystąpienia określonych w nim przesłanek, jednocześnie jednak w myśl ust. 2 tego artykułu skutek prawny w postaci wygaśnięcia mandatu wójta wymaga urzędowego potwierdzenia przez właściwy organ i w określonej prawnie formie. Takim aktem urzędowym jest uchwała rady gminy, a jeżeli rada nie podejmie takiej uchwały, pomimo wezwania wojewody, takim aktem jest zarządzenie zastępcze wydane przez wojewodę (art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 98a ustawy o samorządzie gminnym). Z powyższego wynika, iż dopóki nie zostanie wydany taki akt nie można powoływać się na to, że mandat wygasł. Akt ten ma jednak charakter deklaratoryjny, a jego konstytutywny skutek polega jedynie na tym, że wprowadza on do obrotu prawnego płynące z mocy ustawy prawa lub obowiązki, choć z datą wsteczną, określoną w ustawie.

Wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Czosnów, na skutek utraty prawa wybieralności, nastąpiło zatem z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w N. V Wydział Grodzki z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt [...], którym warunkowo umorzono postępowanie karne przeciwko A. K. za popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk i wyznaczono okres próby wynoszący 1 rok – tj. z dniem 9 kwietnia 2008 r. (art. 7 ust. 2 pkt 2 Ordynacji samorządowej).

W zarządzeniu zastępczym z dnia 16 marca 2009 r. Wojewoda Mazowiecki potwierdził tym samym tylko skutek prawny, który nastąpił wcześniej z mocy prawa. Powyższe zarządzenie, które ma charakter deklaratoryjny, stwierdza jedynie w sposób władczy, jednostronny i autorytatywny, że skutek prawny wygaśnięcia mandatu wójta w stosunku do A. K. z powodu utraty przez niego prawa wybieralności nastąpił z mocy prawa z dniem 9 kwietnia 2008 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.