Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 577/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
article: par. 9 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1005
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa  i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów  stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26 marca 2015 r. M. N. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata B. S. zwrócił się do Starosty Powiatu [...] z wnioskiem o zwrot zatrzymanego w dniu 28 sierpnia 2014 r. prawa jazdy nr [...] w zakresie pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazano, że wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. (sygn. akt II K [...]) Sąd Rejonowy w [...] orzekł wobec wnioskodawcy zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których jest wymagane prawo jazdy kategorii B. Postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] rozstrzygnął wątpliwości co do kwestii wyłączenia z zakazu pojazdów, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii B w świetle przepisów art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 155). Jak wskazał wnioskodawca, stanowisko Sądu Rejonowego w [...] jest zbieżne z przyjętą linią orzeczniczą prezentowaną przez Sąd Najwyższy. W świetle orzecznictwa sąd orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów określając jednocześnie, jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy, i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę cofnięcia przez właściwy organ administracji uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie. Organ ten nie może przy tym rozszerzać ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu.

Decyzją z dnia 22 kwietnia 2015 r. Starosta [...] działając na podstawie art. 12 ust. 1 punkt 2 oraz art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155), § 9 ust. 2 punkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r., poz. 1005 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) orzekł o "odmowie wydania prawa jazdy kategorii B".

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 punkt 2 prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 2 punkt 1 ustawy o kierujących pojazdami przepis ust. 1 punkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A.

Mając na uwadze treść powyższych regulacji organ pierwszej uznał za zasadną odmowę wydania prawa jazdy.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. N. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uwzględnienie wniosku z dnia 26 marca 2015 r.

Decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji odwołujący się zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, to jest art. 12 ust. 1 punkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędne zastosowanie;

- naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 6 i art. 8 w zw. z art. 107 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez osobę, która nie posiadała upoważnienia do jej wydania.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że zaskarżona decyzja jest wadliwa. Organ pierwszej instancji uznał bowiem, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 12 ust. 1 punkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, na podstawie których należało odmówić wydania prawa jazdy. Odnosząc się do treści wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 17 grudnia 2014 r. (sygn. akt II K [...]) oraz wydanego przez ten sąd postanowienia z dnia 10 marca 2015 r. odwołujący wskazał, że z punktu III wyroku wynika wprost, że skazany M. N. tytułem środka karnego został pozbawiony uprawnień do prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych poza tymi, do których odnosi się opisana w ustawie kategoria "B". Powyższe oznacza, że w zakresie uprawnień do prowadzenia pojazdów opisanych w kategorii "B" nie nastąpiła po stronie praw podmiotowych skazanego M. N. żadna zmiana w stosunku do sytuacji sprzed wyroku. Organ pierwszej instancji wbrew prawomocnemu wyrokowi Sądu Rejonowego w [...] wszedł jednakże w kompetencje niezawisłego sądu dokonując własnej wykładni treści zapadłego orzeczenia z powołaniem na treść art. 12 ust. 1 punkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Przyjęte przez organ pierwszej intencji założenie jest błędne albowiem sąd orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów określając jednocześnie, jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy, i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę cofnięcia przez właściwy organ administracji uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie. Organ ten nie może przy tym rozszerzać ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu. Organ pierwszej instancji uznał również w sposób błędny, że przepis art. 12 ust. 1 punkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ma zastosowanie zarówno w odniesieniu do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, jak i osób już takie uprawnienie posiadających. Pogląd ten potwierdza orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r. (sygn. akt II SA/Ol 337/13) oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r. (sygn. akt I KZP 29/13). W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd Najwyższy wskazał, że zakaz prowadzenia pojazdów określony w art. 42 ustawy – Kodeks karny może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów, albo wszelkich pojazdów mechanicznych. Orzekając zaś o zakazie prowadzenia pojazdów określonego rodzaju sąd zależnie od okoliczności danej sprawy dokonuje konkretyzacji zakazu w sposób pozytywny (przez wymienienie rodzajów pojazdów objętych zakazem) lub negatywny (to jest przez wyłączenie spod orzeczonego zakazu pojazdów danego rodzaju).

W ocenie odwołującego wyrażenie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami odnosi się do podmiotu, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingerujące w treść orzeczenia sądu i nie naruszające proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę. W ocenie odwołującego to treść art. 42 ustawy – Kodeks karny wyznacza faktyczną dolegliwość karną jak również realizuje funkcję prewencyjną zakazu, która wyraża się w zapewnieniu bezpieczeństwa na drogach. Ustawa o kierujących pojazdami, stanowiąca akt administracyjny, którego zasadniczym celem jest regulacja problematyki technicznej sfery ruchu drogowego w odniesieniu do kierujących pojazdami dopiero wtórnie może być rozpatrywana jako akt powołany w celu realizacji funkcji prewencyjnej w zakresie bezpieczeństwa na drogach, między innymi w stosunku do sprawców przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

Decyzją z dnia 14 marca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 punkt 2 i ust. 2 punkt 1 ustawy o kierujących pojazdami uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytaczając treść art. 12 ust. 1 punkt 2 i ust. 2 punkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami zauważył, że z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Przepis w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Znowelizowane przepisy mają zastosowanie w stosunku do odwołującego bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych został wobec odwołującego orzeczony po dniu 25 października 2014 r., jako że wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu 17 grudnia 2014 r. a uprawomocnił się w dniu 25 grudnia 2014 r.

W ocenie organu odwoławczego w znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej ale także i celowościowej. Zarówno bowiem literalna treść art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami jak i ratio legis tej regulacji oraz wyraźna wola prawodawcy zmiany jej treści nakazują zdaniem Kolegium rozumieć wskazany przepis w ten sposób, iż odnosi się on także względem osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nie objętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. W ocenie organu odwoławczego nie sposób przyjąć, aby dana osoba mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów kategorii A i T mogła w okresie obowiązywania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie pojazdów w stanie nietrzeźwości.

Wobec tego okoliczność, że przed wyrokiem sądu karnego odwołujący się legitymował się prawem jazdy obejmującym kategorie A, B i T a Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, to znaczy zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i T (z wyłączeniem B) nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu odwołujący się może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami i że może żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie tych pozostałych kategorii. Tego bowiem wyraźnie zakazał ustawodawca przepisem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Celem tej regulacji jest zaś wykluczenie z ruchu drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego w zakresie odmawiającym zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. N. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji w części.

Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów:

a) art. 12 ust. 1 punkt 2 oraz art. 12 ust. 2 punkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędne przyjęcie, że prawo jazdy kat. B nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kat. B, podczas gdy przepis ten wyklucza wydanie prawa jazdy w zakresie obowiązywania tego zakazu, zaś w stosunku do skarżącego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B;

b) art. 12 ust. 2 punkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten ma zastosowanie do osób ubiegających się o nowe uprawnienia, zaś skarżący takie uprawnienie posiada i wnosił o wydanie prawa jazdy w zakresie w jakim nie dotyczył go zakaz prowadzenia pojazdów z uwagi na to, że uprzednio zostało mu ono zatrzymane a następnie na mocy wyroku Sądu Rejonowego w [...] orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmował uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. B;

c) art. 42 ustawy - Kodeks karny, poprzez jego błędną wykładnię i orzeczenie de facto przez organy administracji, a nie przez sąd o zakazie prowadzenia przez skarżącego pojazdów kat. B;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów:

a) art. 7 i 77 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez pominięcie treści postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 marca 2015 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści wydanego wyroku, z którego wynikało, że orzeczony środek karny nie dotyczy pojazdów mechanicznych, do których uprawnia prawo jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że zaprezentowana przez organ odwoławczy wykładnia art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami jest nieuprawniona i prowadzi do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 wskazanej ustawy. Nie do przyjęcia jest bowiem rozumowanie, że dolegliwość owych skutków będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Oznaczałoby to bowiem, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu, co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją RP.

W ocenie skarżącego prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami zarówno przed nowelizacją jak i po niej prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 1 lub § 2 ustawy – Kodeks karny i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak zakreślonych granicach sprawowania kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszeń prawa uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi.

Zgodnie z zastosowanym przez organy administracji publicznej art. 12 ust. 1 punkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W świetle art. 12 ust. 2 wskazanej ustawy przepis ust. 1 punkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

W świetle art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Ustawa w tym zakresie weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. Z uwagi na to, że skarżący M. N. został skazany za czyn z art. 178a ustawy – Kodeks karny prawomocnym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w nowym brzmieniu miał w stosunku do skarżącego zastosowanie.

W ocenie Sądu zasadnym jest wskazanie, że powyższa nowelizacja w istocie nie zmieniła wymowy art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a jedynie stanowiła swoiste doprecyzowanie brzmienia przepisu w celu uniknięcia istniejących uprzednio wątpliwości interpretacyjnych, mogących w skutkach doprowadzić do sytuacji, w której kierowca skazany za prowadzenie określonego pojazdu w stanie nietrzeźwości mógłby bez przeszkód w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie danej kategorii prowadzić inne pojazdy. Już w poprzednim stanie prawnym zwykle przyjmowano, że błędne byłoby takie interpretowanie art. 12 ust. 2 ustawy, które prowadziłoby do zniweczenia celu przepisu, jakim było (i jest obecnie) zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom dróg (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze jak i rozstrzygając w granicach danej sprawy z uwagi na treść art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stanął wobec dylematu czy norma zawarta w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami jest zgodna z regulacjami zawartymi w Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) a zwłaszcza z wyrażoną w treści art. 31 ust. 3 Konstytucji zasadą proporcjonalności.

Idea zasady proporcjonalności wiąże się najogólniej z miarkowaniem działań organów władzy publicznej i minimalizacją ich ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Idea tej zasady - odgrywającej istotną rolę na gruncie prawa konstytucyjnego i publicznego - odnosi się do etapu tworzenia, a także stosowania prawa. Zasada ta kierowana jest bowiem zasadniczo do ustawodawcy oraz organów administracji publicznej. Zasada proporcjonalności nakazuje tym podmiotom zapewnienie, aby między celem regulacji prawnej lub indywidualnej ingerencji administracyjnej a stosowanymi środkami postępowania zachowana była zgodność i wyważone proporcje. Oddziaływanie zasady proporcjonalności powoduje, że stosowanie regulacji prawnych lub ingerencji administracyjnych, które - ze względu na właściwości normowanej materii - należy ocenić jako niecelowe czy też pozorne, jest zakazane. Należy ponadto podkreślić, że jeżeli sąd jest przekonany o niezgodności przepisu z Konstytucją lub ma w tym względne wątpliwości, powinien – na podstawie art. 193 Konstytucji – zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu musi być jednakże poprzedzone stwierdzeniem zaistnienia w rozpatrywanej sprawie nie dającej się usunąć w drodze wykładni wątpliwości co do konstytucyjności regulacji zawartej w określonym akcie normatywnym, od której rozstrzygnięcia zależy orzeczenie w przedmiocie sprawy.

Uznając, że w rozpatrywanym przypadku brak jest podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji RP zasadnym jest wskazanie na następujące kwestie.

W orzecznictwie Sadu Najwyższego (zob. w tej materii: m.in. wyrok z dnia 20 marca 2004 r., sygn. akt III KK 461/13 oraz wyrok z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt III KK 437/06) ukształtował się pogląd, że orzekając zakaz prowadzenia pojazdów sąd meriti mając na uwadze okoliczności danej sprawy winien zasadniczo orzec zakaz odpowiadający rodzajowi pojazdu, którym oskarżony kierował w czasie popełnienia przestępstwa. Orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych innego rodzaju niż ten, do którego należał pojazd prowadzony przez sprawcę pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z istotą tego zakazu i stanowi rażącą obrazę przepisu art. 42 ustawy – Kodeks karny.

Powstaje w związku z tym pytanie, czy środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów odpowiadających rodzajowi pojazdu, którym oskarżony kierował w czasie popełnienia przestępstwa zapewnia w sposób kompleksowy – w ramach istoty prewencji ogólnej – dostateczne zabezpieczenie społeczeństwa przed kierowcami, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Zasadnym jest nadto rozważenie, czy ustawodawca uwzględniając konieczność skutecznego zapewnienia wskazanej prewencji ogólnej ma prawo przyjmować regulacje prawne dające organom administracji publicznej możliwość stosowania środków o charakterze administracyjnym niezależnych od sankcji karnych wynikających z wyroku sądu karnego.

W ocenie Sądu w tym składzie, w sytuacji uznania, że prewencja ogólna przejawiająca się w skutecznym zabezpieczeniu społeczeństwa przed kierowcami, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości, nie może być zapewniona środkami karnymi określonymi przez ustawodawstwo karne, ustawodawca winien mieć możliwość jej zapewnienia (względnie dopełnienia) środkami administracyjnymi a zabieg taki nie narusza zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z tą regulacją ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W ocenie Sądu - z uwagi na konieczność zapewnienia określonych w treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wartości - możliwe jest ograniczenie w zakresie korzystania z prawa jazdy kategorii nie objętej zakresem orzeczonego zakazu w drodze regulacji ustawowej. W takim przypadku nie mamy bowiem do czynienia z rozszerzeniem sankcji karnej (która ma z założenia charakter represyjny) lecz z determinowanym w założeniu ustawodawcy względami prewencyjnymi rozstrzygnięciu w sferze administracyjnoprawnej danej jednostki o czasowej niemożności wykonywania nadal posiadanych przez tą jednostkę uprawnień w zakresie prowadzenia pojazdów.

Należy ponadto zauważyć, że ustawodawca ma prawo wiązać z prawomocnym skazaniem określone skutki. W związku z tym przepisy określające te skutki mają zastosowanie nawet jeśli nie orzeczono w wyroku sądowym określonego zakazu. Przyjmuje się bowiem, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa nie może wykonywać danego zawodu czy prowadzić określonej działalności. Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Gl 491/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) w takim wypadku określony przez ustawodawcę skutek nie wynika bezpośrednio z orzeczenia sądowego, ale z ustawy, jako konsekwencja prawomocnego skazania.

Za nietrafne należy w związku z tym uznać zarzuty naruszenia przez organy art. 12 ust. 1 punkt 2 oraz art. 12 ust. 2 punkt 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 7 i 77 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

Nie można się również zgodzić z zarzutem naruszenia przez organy art. 42 Kodeksu karnego poprzez jego błędną wykładnię i orzeczenie przez organ o zakazie prowadzenia przez skarżącego pojazdów kategorii B.

Wskazać bowiem należy, że organy administracji publicznej orzekające w rozpatrywanej sprawie nie stosowały art. 42 Kodeksu karnego. Przepis ten zastosował względem skarżącego sąd powszechny. Z kolei organ odwoławczy wydając zakwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie jedynie odmówił zwrotu prawa jazdy na podstawie art. 12 ust. 2 punkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. W ocenie Sądu organ nie rozszerzył tym samym orzeczonego prawomocnym wyrokiem środka karnego bowiem nie leży to w zakresie jego właściwości rzeczowej, a jedynie, na podstawie wiążących norm obowiązującego prawa (vide art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) zastosował konstrukcję przewidzianą w ustawie o kierujących pojazdami, jako szeroko rozumiany i dozwolony, a przy tym nie przekraczający zasady proporcjonalności skutek odpowiedniego zakazu orzeczonego tytułem środka karnego przez sąd karny.

Powyższe zapatrywania prowadzić musiały do uznania, że reformatoryjne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zgodne z prawem. Nie znajdując zaś podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów prawa (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 powyższej ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.