Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 268/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 § 1-3; art. 19; art. 22 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2022 r. nr SKO.41/5025/OS/2021 w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi B. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

R. P. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2022 r. w przedmiocie zasiłku celowego.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny

i prawny:

Skarżąca wnioskiem z dnia 6 października 2021 r. zwróciła się do Wójta Gminy G. m.in. o dokończenie remontu dachu i założenie rury do komina zabezpieczającego przed przedostaniem się czadu oraz dofinansowanie do zakupu węgla. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dorosłą córką - A. B.. Źródłem dochodu rodziny jest świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 478,99 zł oraz zasiłek stały w wysokości 288,50 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 767,49 zł. Córka skarżącej jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zgodnie ze złożonymi oświadczeniami nie uzyskała żadnych dochodów w miesiącu wrześniu i październiku 2021 r. W dniu 26 października 2021 r. odbyły się oględziny budynku, w którym zamieszkuje skarżąca wraz z córką.

Z protokołu oględzin wynika, że zasadne jest przeprowadzenie remontu przewodu kominowego w zakresie zamontowania wkładu kominowego z rury żaroodpornej

z drzwiczkami rewizyjnymi. Dodatkowo stwierdzono, że występujące zacieki na suficie i ścianach w budynku mogą być spowodowane znaczną degradacją pokrycia dachowego na pozostałej części obiektu.

Decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej G. , działający z upoważniania Wójta Gminy G. przyznał skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinasowanie do remontu przewodu kominowego

z uwzględnieniem niezbędnego materiału i montażu do wysokości okazanej faktury jednak nie w większej niż do 4500 zł w terminie do 15 grudnia 2022 r .

W dniu 19 listopada 2021 r. firma L. przedstawiła ofertę obejmującą wykonanie pokrycia części dachu z papy termozgrzewalnej na budynku, który znajduje się na posesji P. [...] W ofercie wskazano, że nie ma konieczności remontu całej powierzchni dachu, gdyż ona została wykonana, jedynie nie dokończone są detale, które są ujęte w ofercie (wykonanie obróbek z papy na wszystkich elementach znajdujących się na powierzchni remontowej, wykonanie obróbki z papy oraz listwowanie kominów 2 szt. na przylegającej części dachu, wykonanie czapy oraz jej pokrycie z obróbką blacharską na kominie znajdującym się w pobliżu remontowanej połaci, wykonanie obróbek na wszystkich kominach wentylacyjnych (5 szt.), wykonanie uszczelnień na sąsiadującej połaci (niedokończone obróbki przez wykonawcę). Łączny koszt remontu pokrycia dachowego oszacowano na kwotę 10 476 zł. Natomiast

w ofercie firmy L. z dnia 29 listopada 2021 r. kwota remontu została skorygowana i wyniosła 11 931 zł.

Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej G., działający z upoważniania Wójta Gminy G. odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów remontu pokrycia dachowego. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2020 r. poz.1876 ze zm. – dalej jako "u.p.s.") mających zastosowanie w sprawie oraz wskazał m.in., że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej G. udzielił stronie pomocy z przeznaczeniem na remont pokrycia dachowego w roku 2017. Od tego czasu skarżąca nie podjęła żadnych czynności celem poprawy warunków mieszkaniowych. Organ I instancji podkreślił, że osoba występująca o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej powinna także sama pokrywać z własnych środków wydatki związane z utrzymaniem. Podkreślił jednocześnie, że funkcją pomocy społecznej nie jest stałe pokrywanie kosztów utrzymania i nie może być ona w ten sposób traktowana. Organ I instancji stwierdził, że nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, która od wielu lat korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, natomiast sytuacja zawodowa i bytowa rodziny nie ulega zmianie od wielu lat. Organ I instancji wskazał, że rozpatrując wniosek strony wzięto pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również możliwości finansowe Ośrodka w kontekście kompleksowego rozdzielenia pomocy pomiędzy wszystkich potrzebujących, zwłaszcza osób starszych, schorowanych, niezdolnych do zarobkowania. Podkreślono, że rodzina skarżącej jest objęta systematyczną pomocą społeczną i korzysta z comiesięcznych świadczeń. Wskazano, że w 2021 r. z pomocy w postaci zasiłku celowego skorzystało 68 osób, przyznano 125 świadczeń, a średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 196,96 zł. Natomiast średnia wysokość przyznanych stronie zasiłków celowych wynosi 570,91 zł. Organ podał, że w bieżącym roku strona pobierała zasiłek okresowy, a aktualnie pobiera zasiłek stały w wysokości 288,50 zł miesięcznie.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że w budynku gospodarczym jest zameldowana przez Wójta Gminy G. razem z dwiema córkami i mieszka od 2001 roku. W piśmie z 23.11.202Ir. wniosła o poprawienie - naprawienie remontu z 2017r. który nadzorował Urząd Gminy G. i przeznaczył na ten cel pieniądze w wys. 10000 zł. Urząd Gminy G. w niewłaściwy sposób nadzorował remont. W piśmie z dnia 20 stycznia 2022 r. skarżąca opisała, swoją sytuację życiową i dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazała m.in. urzędniczki GOPS są zainteresowane tym, aby nie ponieść konsekwencji swoich zaniedbań. Podała, że GOPS wezwał ją do dostarczenia wyceny remontu przewodu kominowego oraz wyceny remontu dachu w niezbędnych zakresie. Przekazała ofertę K. K. z 20 listopada 2021. oraz ofertę pokrycia dachu papą L. z 29 listopada 2021r. Wskazała, że prace remontowe w zakresie położenia papy obudowy komina nie zostały zakończone w 2017r. Wniosła o poprawienie remontu, który został źle wykonany. Skarżąca wskazała ponadto, że w tej chwili jest na emeryturze. Odwołała się od decyzji ZUS ze względu na źle wyliczoną wysokość emerytury. Sprawę skierowała do sądu i prokuratury. Strona podkreśliła, że sytuacja rodziny jest spowodowana licznymi zafałszowaniami w urzędach, a pandemią spowodowała trudną sytuacje życiową i zawodowa jej oraz córek.

W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 31 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postepowania oraz przytoczył treść art. 3 ust. 1 i ust.4, art. 8 ust.1 pkt 2, ust.3, art. 39 ust.1 i 2 u.p.s. i podzielił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Kolegium powołując się orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziło, że przyznanie zasiłku celowego oparte jest m.in. na uznaniu administracyjnym. Organy pomocy społecznej upoważnione są do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia nie ma roszczenia o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego, nawet w przypadku spełnienia przesłanki dochodowej do przyznania świadczenia. Zdaniem Kolegium strona błędnie sądzi, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej może mieć związek ze sprawami o charakterze cywilnoprawnym wynikającymi z różnego rodzaju roszczeń strony kierowanych w stosunku do Gminy G. czy też do innych podmiotów. Ustalenie prawa do świadczenia, na gruncie ustawy o pomocy społecznej, nie jest związane z roszczeniami strony o charakterze cywilnym, a w szczególności roszczeniami odszkodowawczymi czy dotyczącymi ochrony dóbr osobistych. W związku z tym powoływanie się na sprawy cywilne toczące się przed Sądem Okręgowym w Lublinie nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. W ocenie Kolegium strona bezzasadnie przyjmuje, że organ I instancji w związku z nienależytym wykonaniem usługi przez podmiot wykonujący remont dachu w 2017 r.(który był opłacony ze środków pomocy społecznej) jest bezwarunkowo zobligowany do ponownego przyznania świadczenia. Bez znaczenia dla samego zaskarżonego rozstrzygnięcia jest udzielenie decyzją z 19 listopada 2021r. upomnienia GOPS G. przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Okoliczność ta w świetle przepisów prawa nie tworzy bowiem roszczenia do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej w niniejszej sprawie.

Kolegium uznało także za uzasadnione stanowisko organu I instancji, że jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazał m.in. swoje możliwości finansowe oraz obowiązek rozdzielania środków, którymi gospodaruje, pomiędzy wszystkich potrzebujących. Żądanie strony dotyczące sfinansowania usługi o wartości od 10 476 zł do 11 931 zł przekracza znacznie wysokość przeciętnego udzielanego przez organ świadczenia w 2021 roku (ponad 18-krotnie). Zdaniem organu odwoławczego przyznanie stronie tak wysokiego świadczenia będzie miało znaczący wpływ na możliwości udzielenia pomocy innym osobom korzystającym z pomocy społecznej na obszarze właściwości organu I instancji. Podkreślono także, że organ I instancji stara się pomóc stronie w rozwiązywaniu jej bieżących problemów, o czym świadczą przyznane w październiku i listopadzie 2021 r. świadczenia z pomocy społecznej: zasiłek celowy na dofinasowanie przewozu i pocięcie drzewa w kwocie 100 zł oraz rachunku za energię elektryczną, zakupu butli gazowej, biletów autobusowych oraz lekarstw w kwocie 200 zł, świadczenie na zakup posiłku lub żywności w kwocie 200 zł, zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu opału w kwocie 300 zł oraz rachunku za energię elektryczną, zakupu butli gazowej, wywozu nieczystości, farb do malowania pomieszczeń w kwocie 200 zł, zasiłek celowy na dofinansowanie opłaty za wykonanie opinii kominiarskiej w kwocie 250 zł oraz rachunku za energię elektryczną, a także korzystanie z zasiłku stałego w kwocie 288,90 zł. Zwrócono także uwagę, że stronie zostało przyznane wysokie świadczenie w kwocie do 4500 zł na remont przewodu kominowego. Zdaniem Kolegium organ I instancji słusznie uznał, że ze względu na bezpieczeństwo strony i jej rodziny remont przewodu kominowego ma znaczenie priorytetowe. Organ odwoławczy stwierdził, że częstotliwość i rozmiar udzielanej stronie pomocy skłania do wniosku, iż organ I instancji wykonuje swoje obowiązki oraz stara się w miarę możliwości finansowych przyczynić do rozwiązania problemów strony. Sytuacja finansowa i mieszkaniowa strony jest bezspornie trudna, jednak okoliczność ta nie może przesądzić o tym, iż skarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Podkreślono, że organy pomocy społecznej nie są zobligowane do zaspokajania w pełni potrzeb jednej rodziny, gdyż niewątpliwie ze względu na ograniczoną wysokość posiadanych środków muszą gospodarować funduszami oszczędnie. Strona natomiast posiada niskie, ale regularne dochody jakimi są emerytura i zasiłek stały i otrzymuje różnorodną pomoc ze środków publicznych. Pomoc udzielana skarżącej przekracza znacznie wysokość średnio udzielanej pomocy w formie zasiłku celowego na terenie Gminy G.. Kolegium wskazało, że w 2017 r. organ I instancji udzielił już stronie wsparcia w finansowaniu remontu dachu, który jednakże może wymagać kolejnego remontu. Powyższe zdaniem Kolegium świadczy, że organ regularnie na przestrzeni lat stara się wspomagać rodzinę strony w jej problemach, czego wydaje się strona nie zauważa. Okoliczność, że przyznawane świadczenia nie są wystarczające na pokrycie całości potrzeb strony nie może być podstawą do uznania, iż skarżona decyzja jest wadliwa. Nawet w przypadku wykazania przez stronę, iż jej potrzeby przekraczają wysokość przyznawanych świadczeń z pomocy społecznej, to nie jest w każdym przypadku uzasadnione przyznawanie świadczenia zgodnego z żądaniem osoby wnioskującej o przyznanie pomocy. Wskazując na treść art. 4 u.p.s. Kolegium stwierdziło, że nie wszyscy członkowie rodziny strony czynią wystarczające wysiłki zmierzające do poprawy sytuacji dochodowej i mieszkaniowej rodziny. Strona wskazuje, że mieszkająca z nią córka nie jest w stanie podjąć zatrudnienia (w szczególności ze względu na choroby na które cierpi) jednakże A. B. nie dołączyła do akt sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bądź niezdolności do pracy. Zdaniem Kolegium na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, iż stan zdrowia córki jest tak poważny, że uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej. Zwrócono uwagę, że same problemy rodziny, wynikające z uszkodzeń dachu, są udokumentowane przynajmniej od 2017 r., a z akt sprawy wynika, że remonty odbywają się zasadniczo ze środków uzyskanych z pomocy społecznej, na co organ I instancji słusznie zauważył w swojej decyzji. Zdaniem Kolegium dołączone do akt sprawy dokumenty, a w tym zaświadczenie o zabiegach fizjoterapeutycznych czy zaświadczenie lekarskie o leczeniu wskazanych dolegliwości nie są podstawą do uznania, że córka strony jest trwale bądź długotrwale niezdolna do zarobkowania.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją w złożonej skardze do tut. Sądu skarżąca podała, że wezwała GOPS do poprawienia remontu dachu, który został przeprowadzony z nadzorem urzędników Urzędu Gminy G. w 2017 r. budynku gospodarczym w P. [...] Wskazała, że w 2017 r. Wójt Gminy G. – GOPS przeznaczył 10.000 zł na remont dachu, który został wadliwie wykonany jesienią 2017 r., a strona w 2021 r. wezwała Wójta do naprawienia źle wykonanego – niedokończonego dachu. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja SKO została wydana niezgodnie z obowiązującym w Polsce prawem. Skarżąca zarzuciła także pominięcie przez SKO zawnioskowanych dowodów.

Ponadto strona wniosła o dołączenie do akt niniejszej sprawy, akt sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w Lublinie z powództwa skarżącej o zadośćuczynienie i naruszenie jej dóbr (sygn. akt I C [...]).

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 2 grudnia 2021 r. orzekającą o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów remontu pokrycia dachowego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Powyższa ustawa określa przesłanki przyznawania poszczególnych świadczeń z pomocy społecznej oraz wskazuje na cele instytucji polityki społecznej państwa.

Z przepisu art. 39 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Użycie terminu "może" oznacza uznaniowość (nie obowiązek) w zakresie przyznania zasiłku i konieczność ważenia interesu strony i interesu publicznego. To ważenie i ocena interesów następuje, gdy spełnione są pozostałe kryteria uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, do których należą m.in. kryterium dochodowe, a także ubóstwo, bezdomność, bezrobocie, długotrwała lub ciężka choroba, niepełnosprawność, zdarzenia losowe czy sytuacja kryzysowa (wymienione w art. 7 – 15 u.p.s. lub inne uzasadniające przyznanie świadczenia z pomocy społecznej). Podkreślenia wymaga, że w świetle powyższych przepisów pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co oznacza, że osoba z niej korzystająca powinna w pierwszej kolejności starać się zaspokoić swoje potrzeby w oparciu o własne środki.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe, gdyż dochód na osobę w rodzinie strony (skarżąca oraz jej córka) wynosi 383,75 zł. Skarżąca utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 478,99 zł oraz zasiłku stałego w kwocie 288,50 zł. Powyższe nie oznacza jednak, że organ pomocy społecznej był zobowiązany uwzględnić żądanie skarżącej i przyznać jej zasiłek celowy na remont dachu. Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, wskazanej w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Podkreślić należy, że pomoc społeczna oparta jest właśnie na zasadzie pomocniczości, jej celem jest wspieranie osób w trudnej sytuacji życiowej i nie może być ona traktowana jako stałe źródło dochodu, służące zaspokajaniu wszystkich zgłoszonych potrzeb. Tym samym, nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia pomocy, osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że pomoc może nie zostać jej przyznana, bądź też jej wymiar może być ograniczony. Podkreślić również za organami obu instancji należy, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Uwarunkowania prawne, w jakich wydawana jest decyzja w przedmiocie zasiłku celowego, determinują również sądową kontrolę decyzji organu. W przypadku decyzji uznaniowych, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, sąd kontroluje przede wszystkim przestrzeganie przez organ wymogów proceduralnych, bada prawidłowość ustaleń faktycznych (tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym można mówić o prawidłowym zastosowaniu uznania administracyjnego), a także ocenia, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu luzu decyzyjnego, wyznaczanych wskazanymi wyżej determinantami. Oczywiście sąd administracyjny musi zapewnić skarżącemu skuteczną ochronę prawną, tym niemniej jednak rolą sądu jest kontrola zgodności decyzji z prawem. Aby uchylić (stwierdzić nieważność) decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, sąd musi ustalić, że decyzja narusza prawo. Istotą luzu decyzyjnego jest pozostawienie organom administracji pewnej swobody w rozstrzyganiu spraw, motywowanej tym, że to organy są w stanie lepiej dobrać rozstrzygnięcie do uwarunkowań konkretnej sprawy, mają bowiem lepsze rozeznanie w zakresie potrzeb wnioskodawcy, ale też w zakresie własnych (niestety ograniczonych) możliwości wsparcia, nie tylko wnioskodawcy, ale całej szerokiej rzeszy innych potrzebujących. Rozważania przedstawione w zaskarżonych decyzjach pozwalają przyjąć, że organy obu instancji w sposób kompleksowy oceniły sytuację życiową i materialną skarżącej, w tym jej potrzeby bytowe i możliwości finansowe. Okoliczności przedstawione w wydanych decyzjach jednoznacznie wyjaśniają, dlaczego nie przyznano skarżącej pomocy w odniesieniu do żądanej formy wsparcia. W szczególności wyjaśniono, jakim zakresem pomocy objęta jest skarżącą. Z akt sprawy wynika, że w okresie: października i listopada 2021 r. skarżąca otrzymała świadczenia z pomocy społecznej w postaci: zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału w kwocie 300 zł oraz rachunku za energię elektryczną, zakupu butli gazowej, wywozu nieczystości, farb do malowania pomieszczeń w kwocie 200 zł (decyzja z dnia 11.10.2021 r.), świadczenia na zakup posiłku lub żywności w kwocie 200 zł (decyzja z dnia 12.10.2021 r.), zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za wykonanie opinii kominiarskiej w kwocie 250 zł oraz rachunku za energię elektryczną (decyzja z 22.10.2021 r.), zasiłku celowego na dofinasowanie przewozu i pocięcie drzewa w kwocie 100 zł oraz rachunku za energię elektryczną, zakupu butli gazowej, biletów autobusowych oraz lekarstw w kwocie 200 zł (decyzja z dnia 9.11.2021 r.). Ponadto podkreślić należy, że skarżąca korzysta z zasiłku stałego w kwocie 288,90 zł. Zwrócić należy uwagę, że organ pierwszej instancji ze względu na stan techniczny przewodu kominowego i mając na względzie bezpieczeństwo i stan zdrowia skarżącej i jej córki, decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. przyznał stronie świadczenie w kwocie do 4500 zł na remont przewodu kominowego. Organ pierwszej instancji wyjaśnił ponadto, że ma ograniczone możliwości finansowe, w związku z czym nie jest w stanie zaspokajać wszystkich zgłoszonych przez skarżącą potrzeb. Sąd podziela pogląd, w myśl którego organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki NSA z: 20 grudnia 2016 r., I OSK 2837/15; 19 czerwca 2007 r., l OSK 1464/06; 25 stycznia 2008 r., l OSK 624/07; 21 grudnia 2005 r., I OSK 658/05). Sąd nie kwestionuje tego, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna. Nie inaczej też zostało to ocenione przez organy pomocy społecznej. Należy jednak podkreślić, że przepisy prawa materialnego z zakresu pomocy społecznej nakazują organom pomocy społecznej wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Obowiązek "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza, że organy pomocowe obowiązane są utrzymywać takie osoby w pełnym zakresie i finansować wszelkie zgłaszane przez nich potrzeby, niezależnie od celów ustawy i działania lub bierności wnioskodawców w pokonaniu ciężkiej sytuacji życiowej, w której znaleźli się. W tym miejscu przypomnieć należy o wynikającej z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. subsydiarnej roli pomocy społecznej w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych osób i rodzin. W konsekwencji strona w pierwszej kolejności, w celu zaspokojenia swoich potrzeb, powinna wykorzystać własne możliwości i środki i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Wreszcie w art. 4 u.p.s. wyrażono zasadę, w myśl której osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto organy muszą oszczędnie gospodarować relatywnie niewielkimi środkami przeznaczonymi na znaczne potrzeby wielkiej grupy klientów pomocy społecznej (por. podobnie wyrok NSA z 29 września 2020 r., I OSK 1032/20, wyroki NSA z 26 sierpnia 2021 r. I OSK 448/21 i I OSK 447/21). Uznanie administracyjne, jakim dysponują organy na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s., obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach organy muszą realizować cele powierzone im w ustawie. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 czerwca 2020 r., II SA/Gl 1640/19).

Jak już wyżej wskazano nie jest kwestionowane, że sytuacja skarżącej jest trudna, niemniej jednak należy mieć na względzie fakt, że nie jest jedyną osobą w gminie G. potrzebującą pomocy. W 2017 r. został wykonany remont dachu przeprowadzony w całości ze środków pomocowych i obecnie może istnieć potrzeba jego naprawy. Natomiast jak wskazał organ I instancji budżet pomocy społecznej jakim dysponuje Gmina G. jest ograniczony, jednakże w miarę możliwości organ I instancji systematycznie udziela stronie pomocy finansowej. Podkreślić należy, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są więc upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób, wymagających wsparcia.

Reasumując, uznać należało, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęły wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Argumentacja organów pomocy społecznej odnosi się zarówno do konkretnej sytuacji skarżącej, jak i do możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej i potrzeb jego pozostałych podopiecznych.

Odnosząc się do przedłożonego na rozprawie dowodu z rachunku, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przesłanką przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów jest więc usunięcie istotnych wątpliwości dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedłożony rachunek potwierdził fakt przeprowadzonego remontu dachu w 2017 r. i jego kosztów w wysokości 10.000 zł. Zdaniem Sądu akta sprawy dotyczącej zadośćuczynienie i naruszenia dóbr osobistych toczącej się przez Sądem Okręgowym w Lublinie nie mają znaczenia w niniejszej sprawie i w związku z tym tut. Sąd nie wystąpił do Sądu Okręgowego o ich wypożyczenie.

W tej sytuacji nie sposób skutecznie zarzucić organom naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 39 u.p.s., ani przepisów postępowania administracyjnego.

Wobec powyższych argumentów, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego oparto na przepisach art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).