Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 938/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 51 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 29 ust. 1 pkt 3,
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi A. P. i S. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A. P. i S. P. kwotę 774 (siedemset siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A. i S. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stwierdzającej wykonanie przez Gminę obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej robót budowlanych wykonywanych przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków w miejscowości R. na działce o nr ewid. [...] (Obręb ...) będącej własnością B. i P. K., które to roboty zrealizowano w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w zgłoszeniu z dnia [...] złożonym w Starostwie Powiatowym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U.

z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że na skutek wniosku A.

i S. P. o przeprowadzenie kontroli dotyczącej zgodności z prawem budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce o nr ewid. [...], położonej

w C., Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego przeprowadził w dniu 30.12.2013 r. kontrolę budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na tej działce, realizowanej przez Gminę na podstawie zgłoszenia złożonego w dniu [...] w Starostwie Powiatowym. Zgłoszenie to obejmowało budowę przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 4 m3/dobę, na działkach położonych na terenie gminy Sadowie. W trakcie kontroli organ stwierdził, że zmieniono lokalizację przydomowej oczyszczalni ścieków w stosunku do dokonanego zgłoszenia. Organ I instancji wskazał, że według rysunku będącego załącznikiem graficznym do ww. zgłoszenia studzienka rozsączająca powinna być umiejscowiona na wysokości południowo - zachodniej ściany szczytowej budynku nr [...] i w odległości 27 m od studni zlokalizowanej na działce sąsiedniej należącej do A. i S. P., a główny zbiornik oczyszczalni powinien być usytuowany w połowie szerokości ściany szczytowej (północno - wschodniej) budynku nr [...], w odległości ok. 5 m od tej ściany. Tymczasem w dniu kontroli stwierdzono, że główny zbiornik oczyszczalni został przesunięty w kierunku zachodniopółnocnym o ok. 7 m i obecnie odległość zbiornika oczyszczalni od naroża budynku nr 68 wynosi 4,65 m. Studnia chłonna została przesunięta w kierunku wschodnim i jest usytuowana w odległości 9,5 m od budynku nr 68 i około 3,7 m od ogrodzenia pomiędzy działkami (pomiaru dokonano do wywietrznika studzienki). Odległość istniejącego ogrodzenia pomiędzy działkami do budynku mieszkalnego nr [...] wynosi 3,2 m. Stwierdzono, że studnia na działce nr [...] jest nieczynna i zasypana. Do protokołu oględzin dołączono szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną. Obecny podczas oględzin kierownik Referatu Rozwoju Gospodarczego i Rolnictwa Gminy oświadczył, że zmiany w lokalizacji ww. oczyszczalni zostały ujęte w inwentaryzacji powykonawczej, a tym samym zaakceptowane przez projektanta, który nie wniósł uwag. Inwestor zobowiązał się do przedłożenia inwentaryzacji, oraz projektu zamiennego do dnia 10 stycznia 2013 r. Uczestniczący w oględzinach właściciel działki nr [...] — P. K. oświadczył, że zmiana lokalizacji oczyszczalni dokonana została na jego prośbę.

W dniu 10.01.2014 r. przedstawiciel Urzędu Gminy przedłożył: rysunek zamienny usytuowania oczyszczalni ścieków na działce o nr ewid. [...], na której widnieje adnotacja kierownika budowy "zmiana nieistotna", inwentaryzację tej oczyszczalni opracowaną w dniu 19.11.2013 r. oraz dokumentację techniczną zastosowanej przydomowej oczyszczalni ścieków.

Powyższe ustalenia poskutkowały wystosowaniem do stron zawiadomienia

o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie odstąpienia od warunków zgłoszenia przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków. Z kolei decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, organ I instancji nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30.04.2014 r. ekspertyzy technicznej robót budowlanych wykonywanych przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków, zawierającej jednoznaczną ocenę, czy usytuowanie przydomowej oczyszczalni w obecnym miejscu może mieć negatywny wpływ na naruszenie statyki konstrukcji budynków sąsiadujących i zawierać ewentualne zalecenia w tym zakresie.

W dniu 19.02.2014 r. wpłynęło do organu I instancji pismo A. i S. P., w którym zwrócili uwagę m.in. na to, że w listopadzie 2013 r., kiedy przybyli na swoją działkę, stwierdzili duże zawilgocenie ścian parteru od strony południowej ich budynku. Sądząc, że przyczyną zawilgocenia jest studnia chłonna posadowiona na sąsiedniej działce, powiadomili o tym fakcie Urząd Gminy, którego pracownicy przeprowadzili w tej sprawie oględziny. Przed wyznaczoną na 30.12.2013 r. kontrolą Gmina zleciła wykonawcy przeniesienie oczyszczalni ścieków w inne miejsce, doprowadzając do zgodności z przepisami odległość od studni chłonnej do studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Według pomiarów pracowników Gminy odległość ta poprzednio wynosiła 28,70 m, co wynika z notki służbowej spisanej w dniu 25.11.2013 r.

W dniu 30.04.2014 r. Gmina przedłożyła dwie ekspertyzy techniczne dotyczące sprawdzenia prawidłowego wykonania robót budowlanych przy realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ewid. [...]. Następnie organ I instancji wydał decyzję będącą przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego.

Dalej organ odwoławczy podał, że inwestor - Gmina przystąpiła do budowy przedmiotowej oczyszczalni ścieków na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia złożonego w dniu [...]. Wprawdzie oczyszczalnię wykonano niezgodnie z tym zgłoszeniem, tj. o innym usytuowaniu na działce niż przedstawiono na rysunku stanowiącym załącznik graficzny do zgłoszenia, to jednakże w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego wykazane zostało, że obecnie obiekt ten nie narusza przepisów Prawa budowlanego i Prawa wodnego oraz nie stanowi zagrożenia dla sąsiedniego budynku usytuowanego na działce nr ewid. [...].

Z przedłożonej ekspertyzy technicznej autorstwa mgr inż. W. K. posiadającego stosowne uprawnienia budowlane wynika, że obecna lokalizacja wykonanej oczyszczalni ścieków różni się od pierwotnego jej usytuowania w 2013 r. usytuowaniem dołu chłonnego, natomiast pozostałe elementy oczyszczalni nie uległy zmianie. Zmianę tę przedstawia inwentaryzacja powykonawcza z dnia 19.11.2013 r. (I- lokalizacja) i inwentaryzacja z dnia 24.01.2014 r. (II lokalizacja - ostateczna). Obecnie dół chłonny znajduje się około 35 m od studni na działce nr ewid. [..] oraz 7 m od budynku mieszkalnego nr [...] na ww. działce. Odległość ostatniego elementu, czyli dołu chłonnego od granicy działki wynosi około 5 m. Odległości te odpowiadają parametrom określonym w § 36 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ II instancji dodał, że w wyniku dokonanej przez inwestora zmiany w usytuowaniu studni chłonnej, obecna lokalizacja tej studni jest zgodna z przepisem § 31 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Ponadto z przedłożonego opracowania autorstwa mgr inż. W. K. wynika, że konstrukcja oczyszczalni została wykonana według projektu M. K. sporządzonego dla całej inwestycji objętej zgłoszeniem. Wszystkie elementy, poza zmianą w usytuowaniu studni chłonnej, zostały wykonane zgodnie

z projektem. Odpowietrzenie wykonano z rury grubości 110 mm zgodnie z projektem. Dół studni chłonnej posadowiony jest na głębokości 1,40 m od poziomu terenu i spełnia warunek wymaganej odległości minimum 1,5 m ponad poziomem wód gruntowych, określony w Rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakie należy spełnić przy odprowadzeniu ścieków (Dz.U. z 2006r. Nr 137 poz. 984), gdyż w wyniku odwiertu geologicznego do głębokości 5 m od powierzchni terenu nie stwierdzono występowania poziomu wody gruntowej.

Organ odwoławczy wskazał również, że przedłożone ekspertyzy zostały poprzedzone pracami badawczymi geologicznymi przeprowadzonymi w kwietniu 2014 r. mającymi na celu rozpoznanie warunków gruntowo-wodnych w rejonie budynku nr [...] w R. Nadmienił, że A. i S. P. byli powiadomieni o wyznaczonej na dzień 7.04.2014 r. wizji lokalnej w tej sprawie, lecz w niej nie uczestniczyli. W ramach prac geologicznych wykonano jeden otwór badawczy do głębokości 5,0 m, który miał na celu określenie rodzaju gruntów występujących w podłożu oraz wyjaśnienie, czy do głębokości posadowienia nie występuje poziom zwierciadła wody gruntowej. Na podstawie wykonanych badań stwierdzono, że podłoże gruntowe w omawianym rejonie reprezentowane jest przez grunty spoiste - pyły. Do głębokości wykonanego otworu, tj. 5,0 m od powierzchni terenu nie stwierdzono występowania poziomu wody gruntowej. Zdaniem autorów przedłożonych ekspertyz badania geologiczne potwierdziły, że grunt spoisty - pyły, który występuje na przedmiotowej działce, powoduje całkowite przenikanie oczyszczonych ścieków bezpośrednio pionowo w dół. Nie ma żadnych możliwości przepływu ścieków w poziomie, które mogłyby powodować podmakanie obiektów na innych działkach. Z przedłożonych ekspertyz wynika, że przydomowa oczyszczalnia ścieków na działce nr ewid. [...] jest w dobrym stanie technicznym i nadaje się do użytkowania. Usytuowanie i wykonanie tej oczyszczalni nie ma żadnego negatywnego wpływu na statykę i konstrukcję budynku nr [...] na sąsiedniej działce.

Inspektor Wojewódzki zauważył także, że przyczyną zawilgocenia ścian budynku skarżących jest nieodpowiedni stan techniczny tego budynku, co wskazano w ocenie technicznej autorstwa mgr inż. W. K. W piwnicach stwierdzono brak izolacji poziomych i wylewki cementowej, widoczne ubytki zaprawy w murach zewnętrznych, dziurawe rynny i rury spustowe, opaska cementowa wokół budynku spękana i nie spełniająca swojego zadania ochronnego przed opadami deszczu

i śniegu. Zawilgocenie ścian spowodowane jest przez wody opadowe przedostające się pod ściany fundamentowe i przenikające przez ubytki w zaprawie.

Następnie organ odwoławczy cytując treść art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego podał, że w rozpatrywanym przypadku decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 54 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nałożony został na inwestora obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej i nie ulega wątpliwości, że obowiązek ten został wykonany. Przedłożone ekspertyzy techniczne ostatecznie potwierdziły, że przedmiotowa oczyszczalnia nie wymagała już wykonania dodatkowych robót budowlanych, doprowadzających do zgodności z przepisami i w obecnym stanie nadaje się do użytkowania. Skoro zatem ww. obowiązek został wykonany, organ I instancji zobowiązany był wydać decyzję o stwierdzeniu jego wykonania.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących występowania przykrego zapachu związanego z działaniem przydomowej oczyszczalni ścieków organ II instancji podał, że wpływ projektowanych oczyszczalni na środowisko był przedmiotem oceny

w dokumentacji złożonej przy zgłoszeniu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy, w której stwierdzono, że potencjalnym źródłem emisji uciążliwych zapachów i gazów mogą być wywiewki wentylacyjne odpowietrzenia zbiorników. Nasilenie emisji uciążliwych zapachów i gazów może wystąpić w przypadku zaniedbań w eksploatacji, których w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Ponadto wywiewki wentylacyjne odpowietrzenia zbiorników zostały usytuowane w niniejszej sprawie z zachowaniem wymaganych odległości od granic

i okien sąsiedniego budynku mieszkalnego oraz zgodnie z projektem.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, reprezentowani przez adwokata A. P. i S. P. zarzucili naruszenie:

I. art. 138 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika

w odwołaniu,

II. art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów

i argumentów podnoszonych przez pełnomocnika w odwołaniu i niewyjaśnienie przyczyn odmówienia im racji, a ograniczenie się w uzasadnieniu do powielenia stanowiska organu I instancji,

III. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez przedwczesną i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności ekspertyz technicznych mgr inż. W. K. i mgr inż. B.D., sprowadzającą się do uznania przez organy obu instancji, że usytuowanie i wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków nie ma żadnego negatywnego wpływu na statykę i konstrukcję budynku nr 72 na działce, kiedy ekspertyzy te: zostały wykonane bez przeprowadzenia oględzin na gruncie należącym do skarżących, a zwłaszcza bez przeprowadzenia jakichkolwiek oględzin budynku nr 72 (w szczególności wewnątrz tego budynku). Ponadto ustalenia dotyczące rodzaju gruntów występujących w podłożu oraz tego, czy na głębokości posadowienia fundamentu nie występuje poziom zwierciadła wody gruntowej, oparto jedynie na wykonaniu jednego otworu badawczego i to na działce o nr ewid. [...],

IV. art. 75 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sprawie należytego materiału dowodowego, a w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron oraz nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, ewentualnie również biegłego z zakresu hydrologii.

W uzasadnieniu skarżący podali, że organ I instancji uznał, że usytuowanie

i wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków nie ma żadnego negatywnego wpływu na statykę i konstrukcję budynku nr [..], albowiem dowodem jest opinia wyrażona przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu wykonywanej działalności zawodowej, w tym wypadku przed organami samorządu budowlanego - Izbami Inżynierów Budownictwa.

W ocenie skarżących, błędnie organy obu instancji uznały, że niejako są związane ocenami wyrażonymi w złożonych ekspertyzach, gdyż ekspertyzy te winny być oceniane przez te organy tak jak każdy inny dowód w myśl art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Właściwa ocena tychże ekspertyz nie pozwala uznać ich za miarodajne dla wyjaśnienia niniejszej sprawy gdyż obydwie zostały wykonane bez przeprowadzenia oględzin na gruncie należącym do skarżących, a zwłaszcza bez przeprowadzenia jakichkolwiek oględzin budynku nr [...] (w szczególności wewnątrz tego budynku). Skarżący podnosząc ten zarzut podkreślili, że mają na uwadze to, że w aktach sprawy znajduje się materiał fotograficzny, obrazujący pewne elementy budynku mieszkalnego będącego ich własnością. Materiał fotograficzny nie powinien jednak zastępować biegłemu faktycznych oględzin, zwłaszcza w tak ważnej kwestii, jak

w niniejszej sprawie. Wydawanie zaś przez biegłych kategorycznych wniosków, iż usytuowanie i wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków nie ma żadnego negatywnego wpływu na statykę i konstrukcję budynku nr [...] na działce nr [...] jest co najmniej przedwczesne.

Zdaniem skarżących opinia mgr. inż. W. K. w zakresie ustaleń dotyczących rodzaju gruntów występujących w podłożu oraz celem ustalenia czy do głębokości posadowienia fundamentu nie występuje poziom zwierciadła wody gruntowej, oparta została jedynie na wykonaniu jednego otworu badawczego i to na działce o nr ewid. [...]. Niewątpliwie ustalenie tych kwestii wymaga przeprowadzenia szerszych badań geologicznych w celu rozpoznania warunków gruntowo-wodnych, w tym na ich nieruchomości.

Kończąc strona skarżąca wskazała, że przedmiotowe ekspertyzy są materiałem dowodowym w sprawie i jako taki podlegają ocenie dokonywanej przez organ, co do merytorycznej spójności, kompletności i poprawności ustaleń. Nadto, przepisy prawa budowlanego w żaden sposób nie wykluczają zastosowania przepisów kpa w szczególności art. 84 § 1.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wskazanych.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zasadnie zostało w sprawie ustalone, że budowa będącej przedmiotem sprawy przydomowej oczyszczalni ścieków wymagała zgłoszenia. Była to bowiem indywidualna przydomowa oczyszczalnia ścieków o wydajności do 7,50 m³ na dobę, a więc taka, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zgodnie natomiast z treścią art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa m. in. indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m³ na dobę, a według art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zgłoszenia właściwemu organowi wymaga m. in. budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3, a więc budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m³ na dobę.

Nie było również w sprawie sporne, że wspomniane zgłoszenie zostało dokonane przez inwestora Gminę w dniu [...] oraz że okazało się ono skuteczne, ponieważ właściwy organ architektoniczno-budowlany, tj. Starosta nie wniósł od niego sprzeciwu. Nie mogło również być wątpliwe to, że wspomniane zgłoszenie było wadliwe. Zaplanowana bowiem odległość studni rozsączającej będącej elementem planowanej przydomowej oczyszczalni ścieków, od istniejącej na sąsiedniej działce studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, która to odległość została określona w załączniku graficznym do zgłoszenia, wynosiła 27 metrów zamiast wymaganych w przepisie § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dalej rozporządzenie ws. warunków technicznych (Dz. U. Nr 2002.75.690 ze zm.) – 30 metrów. Nie było również sporne, że tak zaplanowane usytuowanie zostało zmienione w taki sposób, że po jego zrwealizowaniu nie narusza już powołanego przepisu, gdyż obecnie odległość studni chłonnej od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, wynosi około 35 metrów. Pojawiły się natomiast w sprawie wyrażone przez sąsiadów inwestora, tj. skarżących A. i S. P. zarzuty dotyczące zmienionego usytuowania tej oczyszczalni, wynikłe z ich obaw co do negatywnego oddziaływania tej oczyszczalni na fundamenty i ściany ich budynku mieszkalnego znajdującego się kilka metrów od niej.

Wskazane okoliczności istotnie wymagały wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ewidentnego odstąpienia od warunków dokonanego zgłoszenia z dnia [...]. Ponieważ przy tym od tego zgłoszenia nie został złożony sprzeciw, nie było podstaw do wszczęcia postępowania w trybie art. 49b Prawa budowlanego, który dotyczy tzw. samowoli "zgłoszeniowej", tj. samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo sprzeciwu wniesionego przez właściwy organ. W tej sytuacji obowiązkiem organów nadzoru budowlanego była ocena wykonanych robót budowlanych z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 prawa budowlanego, dotyczącym przypadków innych, niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Obowiązkiem wstrzymania robót budowlanych, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego (o ile oczywiście roboty nie zostały jeszcze zakończone), objęta została bowiem również sytuacja, gdy roboty budowlane prowadzone są co prawda zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, lecz samo zgłoszenie nie było prawidłowe (ust. 1 pkt 3 – por. Robert Dziwiński, Komentarz Lex do art. 50 Prawa budowlanego).

Rozważenia w okolicznościach sprawy wymagało też wyjaśnienie, czy nie zachodził w niej inny z przypadków, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, w szczególności w punkcie 2 lub 4. Prowadzenie bowiem robót w oparciu o zgłoszenie, wobec którego nie wniesiono skutecznie sprzeciwu, nie uwalnia inwestora od zarzutu przewidzianego w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2011 r., II SA/Gl 107/11, LEX nr 1070913). Wyjaśnienie czy nie zachodzi w sprawie jedna z przewidzianych w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego sytuacji, mogło wymagać dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Obowiązek przedłożenia takiej ekspertyzy został nałożony na inwestora decyzją organu I instancji z dnia 17 lutego 2014 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Konsekwencją wydania tej decyzji przewidzianą - zdaniem organów - w art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, było wydanie zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy stwierdzenie wykonania nałożonego na inwestora obowiązku. Nakładając jednak ten obowiązek, a więc w konsekwencji również stwierdzając jego wykonanie, organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. właśnie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego – w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Organy administracji nie wzięły bowiem pod uwagę, że oparta na treści art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzja, nie może ograniczać się do nakazania inwestorowi przedłożenia określonej dokumentacji, w tym również ekspertyz technicznych wykonywanych, czy też wykonanych robót budowlanych. Przepis ten bowiem nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, czyli czynności materialno-prawnych o wskazanym w tym przepisie celu. Nałożenie obowiązku dostarczenia określonych dokumentów, w szczególności ekspertyzy technicznej, nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy w rozumieniu art. 104 k.p.a., lecz jest uzupełnieniem materiału dowodowego. Podstawą do nałożenia takiego obowiązku jest przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Dopiero po dostarczeniu przez inwestora wymaganych dokumentów, ekspertyz, ocen, organ nadzoru budowlanego w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy powinien rozważyć, czy zachodzą podstawy do podjęcia decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego w celu doprowadzenie realizowanego budynku do stanu zgodnego z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie względnie w celu nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych bądź nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2000 r. II S.A./Lu 1623/98, LEX nr 193388, wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2005 r. OSK 1780/04, LEX nr 179100, uchwała "7" sędziów NSA z dnia z dnia 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10, ONSAiWSA 2011/2/22, LEX nr 672631).

Ponieważ nałożenie takiego obowiązku jak w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] było niedopuszczalne, to niedopuszczalne było również wydanie decyzji stwierdzającej jego wykonanie. Dlatego wydana w sprawie decyzja organu I instancji była wadliwa, czego nie dostrzegł organ II instancji. Ta wadliwość powoduje konieczność uchylenia obu tych decyzji ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). Ponieważ źródłem tej wadliwości była również wadliwa decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], konieczne było zastosowanie w sprawie środków przewidzianych w art. 135 p.p.s.a. w celu wyeliminowania tej decyzji, wprawdzie nie zaskarżonej, bo zapadłej na wcześniejszym etapie postępowania, ale wydanej w postępowaniu prowadzonym z naruszeniem prawa, w granicach tej samej sprawy, której dotyczy skarga. Dlatego i ta decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a.

Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, ponieważ ze względu na zapadłe rozstrzygnięcie, na tym etapie postępowania byłoby to przedwczesne. Dopiero bowiem ponownie rozpatrując sprawę organ rozważy, czy zachodzą określone w art. 50 ust. 1 podstawy do prowadzenia postępowania naprawczego wobec przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków oraz czy ewentualnie powinno dojść w sprawie do nałożenia na inwestora któregokolwiek z obowiązków, o jakich mowa w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. W toku takiego postępowania obowiązkiem organów nadzoru budowlanego będzie odniesienie się również do zarzutów, jakie w toku postępowania zgłaszali skarżący.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 p.p.s.a.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 774 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na kwotę tę złożył się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi oraz wynagrodzenie i wydatki reprezentującego skarżących adwokata.