Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1218/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193  par. 6
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1218/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr), Sędziowie: WSA Urszula Zięba, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2007r., sprawy ze skargi J.S., na decyzję Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...] zł


UZASADNIENIE

W wyniku rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...]. sygn. akt [...] uchylił postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia [...] sygn. akt [...] o odrzuceniu wniosku o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucającym skargę J. S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] z powodu nie uiszczenia należnego wpisu sądowego pomimo wezwania sądu.

Wobec powyższego przedmiotowy wniosek został ponownie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.

Sąd oddalając skargę podkreślił, że stosownie do treści art. 270 i 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, 1270 ze zm.) oraz art. 59 ustawy o NSA – skarżący nie wykazał, iż został pozbawiony możności działania z powodu naruszenia przepisów prawa. Wezwanie Sądu z dnia 13 stycznia 1999r. do uiszczenia należnego wpisu zostało wysłane do skarżącego za pośrednictwem poczty w dniu 13 stycznia 1999r., było awizowane w dniu 18 stycznia 1999r. i złożone w urzędzie pocztowym na okres 7 dni, a wobec niepodjęcia zwrócone Sądowi w dniu 2 lutego 1999r. Wezwanie ekspediowane ponownie w dniu 4 lutego 1999r., także awizowano w dniu 8 lutego 1999r. i złożono w urzędzie pocztowym na okres 7 dni, które także wobec jego nie odebrania, odesłane zostało Sądowi w dniu 25 lutego 1999r.

Wedle Sądu przepis art. 45 k.p.a. w związku z art. 59 ustawy o NSA, obowiązujące w czasie doręczenia wezwania, o doręczeniu zastępczym nieobecnemu adresatowi, przewiduje obowiązek jednokrotnego wysłania korespondencji. W przypadku pierwszego awizowania skarżący przebywał pod wskazanym przez siebie adresem, zaś w przypadku drugiego, powrócił do domu w drugim dniu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym.

Sąd podkreślił, iż strona w swojej skardze o wznowienie postępowania sądowego nie wykazała, że nastąpiło naruszenie przepisów prawa procesowego, a naruszenie to pozbawiło ją możności działania, skoro nie podała takich okoliczności i dowodów, które wskazywałyby na to, że istniała inna możliwość doręczenia, ani też w żaden sposób nie uprawdopodobniła chociażby, że faktycznie nie otrzymała obydwu zawiadomień o awizowaniu przesyłek przez doręczyciela. W ocenie Sądu sama okoliczność nieprzebywania w pewnych okresach czasu pod wskazanym adresem nie uzasadnia wznowienia postępowania, zatem trafnie przyjęto zgodnie z art. 45 k.p.a., iż doręczenie wezwania nastąpiło w dniu 15 lutego 1999r. W konsekwencji, wobec nieuiszczenia należnego wpisu Sąd zasadnie skargę odrzucił.

Od powyższego wyroku została wniesiona skarga kasacyjna w dniu 17 lutego 2005r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...]. sygn. akt [...] uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną, uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania tut. Sądowi.

NSA w Warszawie za trafny uznał zarzut naruszenia art. 45 k.p.a. w związku z art. 59 ustawy o NSA i art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wskazany przepis (art. 45 k.p.a.), wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie stanowi o krotności wysyłania pism stronie w przypadku zastępczego sposobu ich doręczenia, ani też nie wskazuje, który z terminów awizowania należało przyjąć jako tzw. fikcyjny termin doręczenia pisma, lecz dotyczy sposobu i miejsca doręczenia pism jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym.

W stosunku do skarżącego pisma sądowe w ówczesnym postępowaniu sądowym podlegały doręczeniu w trybie art. 42 – 44 k.p.a.

NSA uznał więc za uzasadniony także zarzut naruszenia przez WSA w Krakowie art. 7, art. 77 k.p.a. w związku z art. 59 ustawy o NSA oraz art. 44 k.p.a. w związku z art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z przepisu art. 44 k.p.a. wynika bowiem wprost, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 pisma składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję lub, gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości; w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu.

Jednoznacznie z treści powyższego przepisu wynika, że jego zastosowanie jest dopuszczalne dopiero wtedy, gdy wykluczona zostanie możliwość doręczenia w trybie art. 42 k.p.a. (doręczenie właściwe) i art. 43 k.p.a. (doręczenie zastępcze). Aby wykluczyć taką możliwość należało w postępowaniu przedstawić niemożliwość doręczenia pisma w trybie tych przepisów. Sam fakt stwierdzenia nieobecności adresata, o jakim mowa w art. 43 k.p.a. nie uzasadnia tezy, że dopuszczalne było zastosowanie trybu z art. 44 k.p.a.

Przedmiotem zatem ponownego rozpoznania był wniosek skarżącego J. S. z dnia 27 kwietnia 1999r. o wznowienie postępowania sądowego.

We wniosku jako podstawę wznowienia wskazano art. 401 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 59 ustawy o NSA.

Jako uzasadnienie podano, że na skutek niewłaściwego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego tj. z naruszeniem art. 43 i 44 k.p.a., skarżący został pozbawiony możności działania polegającego na uzupełnieniu braków skargi, co wywołało ujemne skutki procesowe.

Skarżący podniósł, że dopiero w dniu 20 kwietnia 1999 r. otrzymawszy postanowienie Sądu z dnia 30 marca 1999 r. o odrzuceniu skargi dowiedział się, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone w dniu 15 lutego 1999 r., podczas, gdy w terminie od 29 stycznia 1999r. do 9 lutego 1999r. przebywał wraz z synem za granicą, a w domu nikt nie zamieszkiwał, jako że małoletnia córka mieszkała u znajomych. Skarżący dzieci wychowuje sam.

Jako dowód została przedstawiona kserokopia paszportu z potwierdzeniem wyjazdu i powrotu do kraju oraz kserokopia dowodu osobistego.

Po powrocie do domu skarżący nie zastał żadnego zawiadomienia umieszczonego na drzwiach lub w skrzynce pocztowej o oddaniu pisma osobie, która podjęła się doręczyć przesyłkę listową, czy też, że przesyłka została złożona w urzędzie pocztowym.

Skarżący wskazał, że doręczenie nastąpiło z naruszeniem art. 43 i 44 k.p.a. albowiem z niczego nie wynika, aby doręczyciel najpierw podjął próbę doręczenia pisma za pośrednictwem sąsiada lub innej osoby. Zdaniem skarżącego dopiero w razie niemożności doręczenia mu przesyłki ww. sposób, doręczyciel mógł zostawić pismo na 7 dni w urzędzie pocztowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z dyspozycją art. 281 ww. ustawy Sąd na rozprawie rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Art. 271 pkt 2 wskazanej ustawy przewiduje, że strona może żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub, jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych we wniosku doprowadziły Sąd do przekonania, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły normatywne przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania.

Odnosząc się do podnoszonych przez składającego wniosek zarzutów należy stwierdzić, iż znajdują one potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy.

W niniejszej sprawie, badając kwestię trafności zarzutu naruszenia przepisów prawa w skutek których podatnik został pozbawiony możności działania należało odwołać się do art. 44 k.p.a., który został zastosowany do doręczenia odpisu wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi J.S. na podstawie nie obowiązującego aktualnie art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Zgodnie z art. 44 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. pismo należało złożyć na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieścić w skrzynce na korespondencję lub, gdy to nie było możliwe, na drzwiach mieszkania adresata albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonywał swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważało się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. W niniejszej sprawie Sąd dokonał dwukrotnego przesłania przesyłki na adres J. S.

Warunkiem konstytutywnym prawidłowego doręczenia przewidzianego w art. 44 k.p.a. jest, jak to wprost wynika z przepisu, niemożność doręczenia przesyłki w sposób przewidziany w art. 42 i 43 k.p.a. Co prawda czasowa nieobecność strony postępowania nie tamuje jego toku i nie wyklucza możliwości doręczenia decyzji w sposób prawnie skuteczny, choć oczywiście nie będzie to doręczenie właściwe (do rąk adresata), ale zastępcze (por. wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 1997r., I SA/Ka 7/96, niepublikowany). Należy jednak pamiętać, iż aby doręczenie zastępcze z art. 44 k.p.a. było skuteczne musi zostać wyczerpany tryb doręczeń z art. 42 i 43 k.p.a. Podkreślenia wymaga fakt, iż okoliczność nieudanych prób dokonania doręczeń w trybie art. 42 i 43 k.p.a. powinna znaleźć odzwierciedlenie na druku dowodu doręczenia. Jeżeli nie jest znany sposób działania doręczającego doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne (tak wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002r., I SA 2614/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 24 marca 1999r., I SA/Lu 151/98, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 10 listopada 1996r., SA/Gd 2571/94, niepublikowany). Należy również zaznaczyć, iż pozostawienie zawiadomienia w skrzynce lub na drzwiach powinno znaleźć odzwierciedlenie na druku dowodu doręczenia. Bez umieszczenia odpowiedniej adnotacji na dowodzie doręczenia przez doręczyciela doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. nie może być uznane za skuteczne (tak wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r., II SA/Gd 2552/99, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2001 r., II SA 2871/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1998 r., I SA/Gd 1457/96, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r., I SA 1722/97, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 6 maja 1997 r., I SA/Gd 1215/96, niepublikowany).

W niniejszej sprawie, jak to wynika z akt sprawy I SA/Kr 93/99, której wznowienia dotyczy wniosek, Sąd skierował wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi J. S. na decyzję Izby Skarbowej na nazwisko skarżącego i adres: [...]. Powyższe wezwanie było dwukrotnie ekspediowane. Na przesyłkach brak jest dat ich awizowania, natomiast na zwrotnych potwierdzeniach odbioru, dołączonych do przesyłek, brak jest jakichkolwiek adnotacji o przyczynach niedoręczenia przesyłek a także działaniach doręczyciela zmierzających do przeprowadzenia skutecznego doręczenia w trybie art. 42 lub 43 k.p.a. Na podstawie tak opisanych przesyłek, które powróciły do Sądu, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie postanowieniem z dnia [...] odrzucił skargę J. S., jako posiadającą braki formalne nieuzupełnione w terminie, pomimo skutecznego doręczenia wezwania. Należy wskazać, iż doręczenia wezwań nie spełniały wymagań, o jakich była mowa wyżej, a tym samym nie można uznać, aby były skuteczne.

Odrzucenie przez Sąd skargi po upływie terminu wyznaczonego do uzupełnienia jej braków, w sytuacji, gdy nie zostały zachowane warunki postępowania w przypadku niemożności doręczenia pisma, stanowi naruszenie art. 44 k.p.a. i art. 27 ust. 2 w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), a w konsekwencji również konstytucyjnie gwarantowanego prawa strony do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (postanowienie SN z dnia 7 lipca 1999 r., III RN 27/99, OSNP 2000, nr 12, poz. 457). Takie postępowanie pozbawia stronę możliwości działania w toku postępowania i przysługującego jej prawa do sądu. Okoliczności te stanowią jedną z podstaw uzasadniających wznowienie postępowania, czyli zastosowania nadzwyczajnej instytucji procesowej, umożliwiającej ze szczególnych powodów sanację wadliwie przeprowadzonego postępowania sądowego.

Tym samym Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania wynikające z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Uwzględniając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I i II sentencji w oparciu art. 271 pkt 2 i art. 282 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi