Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 952/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 270; art. 272 par 2a;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 18; art. 19; art. 22
journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 91 ust. 3; art. 90;
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 41 ust. 2 pkt 1;
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1; art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3; art. 7
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 14 października 2021 r. sprawy ze skargi H. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2120/14 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2120/14; II. uchyla prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2120/14; III. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2014 r. nr [...]; IV. umarza postępowanie administracyjne; V. określa, że zwrotowi na rzecz skarżącego H. M. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości jak od zaległości podatkowych od dnia 5 stycznia 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; VI. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego H. M. kwotę 1397 (tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia 23 marca 2021 r. H. M. (dalej "Skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2120/14, zakończonego wyrokiem z 19 lutego 2015 r.

Skarga została oparta na art. 19 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 54), dalej "ustawa zmieniająca".

Skarżący wniósł o:

1. wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2120/14;

2. uchylenie w całości:

a. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2120/14;

b. decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD") z [...] kwietnia 2014 r oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "WITD") z [...] stycznia 2014 r., a także umorzenie postępowania administracyjnego;

3. orzeczenie o zwrocie na jego rzecz kwoty zapłaconej kary wraz z odsetkami od 5 stycznia 2016 r.;

4. zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

I.

Z akt sądowych sprawy VI SA/Wa 2120/14 oraz nadesłanych przez GITD akt administracyjnych zgromadzonych w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] kwietnia 2014 r. wynika, że:

Dnia [...] października 2013 r., w wyniku kontroli drogowej pojazdu, którym wykonywany był w imieniu i na rzecz Skarżącego przejazd z ładunkiem podzielnym, ujawniono naruszenie w postaci wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV, a to w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej. Ważenie pojazdu, który poruszał się po drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (DK 10), dowiodło, że nacisk pojedynczej jego osi napędowej wynosił 11,050 t., co po odjęciu dopuszczalnego błędu pomiaru w wysokości 2%, zaokrąglonego w górę do 0,1 t., dało przekroczenie o 1,050 t.

W tym stanie rzeczy WITD nałożył na Skarżącego karę pieniężną w kwocie 5.000 złotych, czyniąc to w oparciu m.in. o art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 i art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137), dalej "p.r.d." w zw. z art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), dalej "u.d.p.".

Na skutek odwołania Skarżącego GITD utrzymał w mocy decyzje WITD.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 lutego 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2120/14) oddalił skargę na decyzję GITD z [...] kwietnia 2014 r. Wyrok jest prawomocny od 24 marca 2015 r.

II.

Dnia 21 marca 2019 r., w sprawie o sygn. akt C-127/17, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") wydał wyrok dotyczący ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t. W konkluzji tego wyroku wskazano, że "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53".

Dnia 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, w której – w myśl art. 18, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.Urz.WE.L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz..Urz..WE.L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz..Urz..UE.L 115 z 06.05.2015, str. 1).

Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej (który w życie został wprowadzony 26 stycznia 2021 r.), w sprawie określonej w art. 18 ust. 1, zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.

W myśl ust. 2 przywołanego art. 19 wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje przy tym wyłącznie na żądanie strony (art. 19 ust. 3).

W toku postępowania wznowieniowego Skarżący podał, że karę 5.000 złotych, nałożoną na niego ww. decyzją GITD, uiścił w całości 5 stycznia 2016 r., na dowód czego załączył do akt dowód przelewu z rachunku bankowego (k. 10 akt sądowych).

GITD przy piśmie z 20 lipca 2021 r. (k. 50 akt sądowych) przesłał, pochodzącą od WITD informację, że kara pieniężna została uiszczona przez Skarżącego 5 stycznia 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przepis art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a." przewiduje, ze w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.

Zgodnie z art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." można żądać wznowienia postępowania, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Przywołany powyżej art. 19 ustawy zmieniającej, statuujący ustawową podstawę wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w sprawach określonych w art. 18 ust. 1 – dot. m.in. nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, w ust. 3 zakreśla, że skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, z uwzględnieniem art. 22.

Mając na uwadze art. 19 ust. 1 i 3 w zw. z art. 22 ustawy zmieniającej Sąd stwierdza, że skarga o wznowienie została złożona w ustawowym terminie. Sąd ustalił także, że wyrok zapadły w sprawie VI SA/Wa 2120/14, wznowienia której Skarżący się obecnie domaga, jest prawomocny. W sprawie tej kontroli Sądu podlegała nałożona na Skarżącego kara pieniężna za przejazd po drodze publicznej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t pojazdem, którego nacisk wyniósł 11,050 t.

W rozpoznawanym przypadku podstawą wznowienia postępowania jest więc art. 19 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 272 § 2a p.p.s.a., a to w konsekwencji wydania przez TSUE wyroku w sprawie C-127/17, w którym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.

Wobec powyższego Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2120/14 i przyjął, że decyzje nakładające na Skarżącego karę pieniężną 5.000 złotych zostały wydane z naruszeniem art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE (pkt I sentencji wyroku).

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE.

Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.

Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE w sprawie C-127/17.

Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

• w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

• w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów,

b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia, mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE).

W świetle wyroku TSUE, po 31 grudnia 2010 r., nie było podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi, ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17).

Reasumując, skoro po 31 grudnia 2010 r. sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie przez ustawodawcę polskiego dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t, nie mógł stanowić podstawy nałożenia na Skarżącego kary administracyjnej w wysokości 5.000 złotych, bowiem w tym przypadku (4 października 2013 r.) do naruszenia prawa nie doszło, wszak nacisk osi skontrolowanego pojazd wyniósł 11,050 t, przy normie nacisku wynikającej z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy - 11,5 t.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w myśl art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 p.p.s.a. uchylił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2015 r. w sprawie VI SA/Wa 2120/14 ( pkt II sentencji wyroku), uchylił zarówno decyzję GITD z [...] kwietnia 2014 r., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję WITD z [...] stycznia 2014 r. ( pkt III sentencji wyroku) oraz umorzył postępowanie administracyjne (pkt IV sentencji wyroku),

W myśl art. 19 ust. 5 ustawy zmieniającej w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Sąd w pkt V sentencji wyroku określił, że zwrotowi na rzecz Skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych z odsetkami za zwłokę w wysokości jak od zaległości podatkowych od dnia 5 stycznia 2016 r. (data obciążenia rachunku Skarżącego) do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 276 p.p.s.a.( pkr VI sentencji wyroku). Wynoszą one łącznie 1 397 złotych i obejmują one zwrot kwot wpisu sądowego od skargi na decyzję GITD (200 złotych) i skargi o wznowienie (100 złotych), a także w sprawie wznowionej opłatę za udzielone pełnomocnictwo (17 złotych) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego - radcy prawnego (600 złotych), zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013, poz. 490), a w sprawie wznowieniowej wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego - radcy prawnego (480 złotych), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).