Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 39/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 2 lit. a, ust. 2e, ust. 3, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi B.W. i H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżących: B. W. i H. W. solidarnie kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", w związku z art. 60, art. 61, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s.", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r., nr [...], Wójt Gminy S. ustalił B.W. i H.W. odpłatność za pobyt syna – T.W. w Domu Pomocy Społecznej w R. w kwocie 990,79 zł miesięcznie, począwszy od dnia 16 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że w dniu 13 lutego 2020 r. odmówiono zgody na zawarcie umowy, w związku z czym należało, zgodnie z art. 61 ust. 2 lit. b) u.p.s., ustalić odpłatność w drodze decyzji, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli B.W. i H.W.

Następnie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że organ I instancji nie przystąpił do negocjacji mających na celu ukształtowanie warunków ewentualnej umowy w przedmiocie opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Ponadto w sprawie pominięto kwestię oceny możliwości strony w zakresie ponoszenia przedmiotowej odpłatności i naruszono art. 10 § 1 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy S. ustalił B.W. i H.W. odpłatność za pobyt syna – T.W. w Domu Pomocy Społecznej w R. w kwocie 500,00 zł miesięcznie, począwszy od dnia 16 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że przy ustalaniu wysokości ponoszonej opłaty organ uwzględnił sytuację materialną i zdrowotną zobowiązanych, a ustalona kwota stanowi 43,94% pełnej kwoty, którą musieliby oni uiszczać w myśl ustawy o pomocy społecznej (pełna odpłatność ustalona zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej powinna wynosić 1.137,89zł). Dodano, że od dnia 1 kwietnia 2020 r. opłata za pobyt w DPS w R. wynosi 4.415,05 zł miesięcznie. Różnicę między opłatą wnoszoną przez T.W. a pełną odpłatnością pokrywa obecnie Gmina S. w kwocie 3.253,86 zł miesięcznie.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli B.W. i H.W., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, pomimo że w dniu [...] r. nie zakończył bieg 7-dniowy termin na zapoznanie się z zebranym materiałem i odniesieniem się do niego, który upływał w dniu 26 sierpnia 2020 r., w którym to terminie pełnomocnik zjawił się w siedzibie GOPS w S. i zapoznał się z aktami sprawy, jednak nie mógł się do nich odnieść przed wydaniem decyzji, bowiem ta została już wydana w dniu [...] r. i doręczona B.W. i H.W.;

2) naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności: art. 61 ust. 2d tej ustawy i wydanie decyzji, pomimo że organ nie udokumentował braku odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, a wręcz przeciwnie w wywiadzie alimentacyjnym skarżąca B.W. wskazała, iż jest w stanie uiszczać opłatę w wysokości 200,00 zł miesięcznie;

3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez:

- ustalenie, że strony mają możliwość wnosić opłatę w wysokości 500,00 zł miesięcznie, w sytuacji gdy utrzymują się z jednego świadczenia i oboje chorują przewlekle, co wiąże się z kosztami zakupu leków, odpłatnością za wizyty lekarskie i dojazdy do lekarza, co zostało wykazane poprzez załączenie faktur do akt oraz zaświadczeń lekarskich;

- błędne ustalenie, iż organ uzupełnił materiał dowodowy w obecności pełnomocnika, w sytuacji gdy wywiad alimentacyjny został przeprowadzony w domu, w którym zamieszkuje H.W. i B.W. w tym samym dniu, w którym pełnomocnik został poinformowany jedynie telefonicznie o terminie wywiadu, który miał być przeprowadzony za kilka godzin, wobec czego jedynie skarżący byli obecni przy sporządzaniu wywiadu alimentacyjnego, a pełnomocnik uzupełniał materiał dowodowy po wezwaniu go przez organ na piśmie, natomiast nie mógł odnieść się co do całości materiału, bowiem gdy się z nim zapoznał, decyzja już była wydana.

Na tej podstawie pełnomocnik stron wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji i zwolnienie B.W. i H.W. z opłaty za pobyt syna T.W. w DPS w R. ponad kwotę 200 zł miesięcznie i w związku z tym ustalenie opłaty w kwocie 200 zł miesięcznie, począwszy od uprawomocnienia się decyzji. Pełnomocnik wniósł także o dopuszczenie dowodu z potwierdzenia odbioru przez pełnomocnika przesyłki poleconej informującej o terminie do zapoznania się z aktami na okoliczność upływu terminu do zapoznania się z aktami i odniesienia się do nich.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik wskazał ponadto, że w przypadku skarżących występują przesłanki uzasadniające zwolnienie ich z opłaty ponad kwotę 200 zł miesięcznie. Utrzymują się bowiem tylko z jednego świadczenia i oboje się leczą. Dbając o syna przebywającego w DPS co jakiś czas starają się również dostarczyć mu paczkę, czy to z ulubionymi przez niego czasopismami, czy innymi rzeczami, co też stanowi dla nich wydatek.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że obecnie obowiązujące przepisy obligują organy właściwe do tego, by przedmiotowe opłaty w pierwszej kolejności ustalać w drodze umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzyganie w tym zakresie w formie decyzji administracyjnej uzależnione jest natomiast od wystąpienia przesłanek określonych art. 61 ust. 2d-2e powołanej ustawy. Zarówno w przypadku ustalania przedmiotowych opłat w drodze umowy, jak i gdy zastosowanie znajduje art. 61 ust. 2d tej ustawy, w stosunku do osób, które zawarcia takiej umowy odmówiły, ustawodawca wyraźnie nakazuje brać pod uwagę wysokość dochodów i możliwości zobowiązywanych do ponoszenia opłat osób, a na te może wpływać wiele okoliczności, w tym także kwestie związane z potrzebami zobowiązanego i jego rodziny oraz ponoszonymi w związku z tym wydatkami. Podkreślił, że wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie od dnia 1 października 2018 r. wynosi 528,00 zł, a zatem 300% tej kwoty to 1.584,00 zł. Dalej organ wskazał, że T.W., syn B.W. i H.W., został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w R. decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] r. nr [...]. T.W. umieszczony został w tym domu decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. i przyjęty w dniu 16 stycznia 2020 r. W związku z tym, że świadczenia otrzymywane przez pensjonariusza nie są wystarczające na pokrycie całości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, należało przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia innych podmiotów, które zobowiązane są w dalszej kolejności do wnoszenia przedmiotowej opłaty. W dniu 6 lutego 2020 r. przeprowadzono z rodzicami T.W. wywiad środowiskowy. W trakcie czynności matka pensjonariusza – B.W. - złożyła oświadczenie, z którego wynika, że z uwagi na stan zdrowia i zakup leków zobowiązują się do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w dps w wysokości 600,00 zł miesięcznie (wywiad środowiskowy z dnia 6 lutego 2020 r., karta 3). Z uwagi na to przygotowano projekt umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., opiewający na ustaloną kwotę. Umowa nie została jednak podpisana przez małżonków W., którzy w dniu 13 lutego 2020 r. złożyli wniosek o całkowite zwolnienie z przedmiotowej opłaty. W związku z powyższym w dniu 9 marca 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpłatności B.W. i H.W. za pobyt syna w DPS w R.

Organ wskazał, że z dokumentów sprawy wynika, iż małżonkowie W. zamieszkują w domu należącym do syna Ł.W., w którym mają służebność mieszkania. Ponoszą opłaty związane z zamieszkiwaniem, tj. 1/2 należności za energię elektryczną, wodę, ścieki, gaz. Oboje małżonkowie chorują przewlekle i w związku z tym ponoszą wydatki na leczenie i wykup leków. Kierownik GOPS w S. w dniu 28 lipca 2020 r. przeprowadziła rozmowę telefoniczną z pełnomocnikiem B.W. i H.W., proponując ustalenie odpłatności na poziomie 500,00 zł miesięcznie (notatka służbowa z dnia 28 lipca 2020r.). Ponowną rozmowę z pełnomocnikiem stron przeprowadzono w dniu 3 sierpnia 2020 r., który wskazał, że jego mocodawcy zdecydowali o możliwości ponoszenia opłaty w kwocie 200,00 zł miesięcznie (notatka służbowa z dnia 3 sierpnia 2020 r.). Poinformowano wówczas, że po uwzględnieniu wydatków ponoszonych przez małżeństwo W. organ pozostaje przy kwocie 500,00 zł miesięcznie, w związku z tym umowa nie może zostać zawarta.

Następnie Kolegium wskazało, że w dniu 3 sierpnia 2020 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania zobowiązanych. W trakcie czynności ustalono, że dochód rodziny wynosi 4.305,89 zł, co na osobę daje miesięcznie kwotę 2.152,95 zł. Kryterium dochodowe rodziny wynosi 1.056,00 zł (2 x 528 zł), 300% z tej kwoty to 3.168,00 zł. Wydatki rodziny kształtują się miesięcznie następująco: wydatki ogólne 240,40 zł (energia 105,25 zł, woda 41,15 zł, śmieci 20,00 zł, gaz 39 zł, telefony 35 zł), leczenie 776,56 zł (terapia 250 zł, leki 376,56 zł, dojazdy do lekarza 150 zł), koszt utrzymania samochodu 122,25 zł (ubezpieczenie 1167,00 zł + przegląd gwarancyjny 300 zł = 1467 zł : 12 m-cy = 122,25 zł). Ponadto wysyłane są przez nich do syna paczki, których koszt kształtuje się w granicach 200,00 zł - 300,00 zł. W trakcie wywiadu środowiskowego małżonkowie złożyli oświadczenie, że zobowiązują się ponosić odpłatność za pobyt ich syna w DPS w wysokości 200,00 zł miesięcznie z uwagi na to, że posiadają jedno źródło utrzymania, oboje chorują przewlekle, a koszty leczenia są zmienne. Organ I instancji uwzględnił częściowo wniosek strony o obniżenie wysokości odpłatności i mocą zaskarżonej decyzji ustalił ją w kwocie 500,00 zł miesięcznie.

Kolegium zgodziło się z argumentacją organu I instancji i podkreśliło, że z uzasadnienia decyzji oraz z wyjaśnień organu zawartych w piśmie z dnia 24 września 2020 r. wynika, że przy ustaleniu wysokości ponoszonej opłaty organ uwzględnił sytuację materialną i zdrowotną zobowiązanych, a ustalona kwota stanowi 43,94% pełnej kwoty, która musieliby uiszczać w myśl ustawy o pomocy społecznej. Pełna odpłatność ustalona zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s. mogłaby wynosić 1.137,89zł. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w ocenie Kolegium, pozwala na stwierdzenie, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic dopuszczalnego uznania. Dochód stron, pomimo że pochodzi z jednego źródła, znacznie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W sprawie uwzględniono fakt, że oboje małżonkowie chorują przewlekle i ponoszą w związku z tym znaczne wydatki, a także to, że wysyłają do syna paczki. Wzięto jednak również pod uwagę to, że w dyspozycji B.W., jako opiekuna prawnego T.W., pozostaje 30% jego dochodów, co obecnie stanowi kwotę 522,25 zł, którą można przeznaczyć na dodatkowe potrzeby pensjonariusza. Ustalenie opłaty w wysokości 500,00 zł miesięcznie nie powinno być zatem obciążeniem przekraczającym możliwości finansowych rodziców T.W.

Jednocześnie Kolegium nie podzieliło zastrzeżeń pełnomocnika skarżących dotyczących ustalenia przedmiotowej opłaty z mocą wsteczną. Co do zasady bowiem wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej (por. uchwała Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/GI 274/20). Co więcej, stronie zasygnalizowano możliwość umownego uregulowania opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej i przedstawiono propozycje w tym zakresie. W aktach sprawy znajduje się projekt umowy z dnia 6 lutego 2020 r., której skarżący nie podpisali wnosząc o całkowite zwolnienie ich z tego obowiązku. Organ właściwy podjął także próby negocjacji mających na celu ukształtowanie warunków ewentualnej umowy (rozmowy telefoniczne). Do porozumienia jednak nie doszło. Skarżący wyrazili zgodę jedynie na ponoszenie odpłatności w znacznie niższej niż proponowana przez organ I instancji kwocie.

Zdaniem Kolegium, nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut błędu w ustaleniach faktycznych wynikającego z faktu, że wywiad środowiskowy w dniu 3 sierpnia 2020 r. przeprowadzony został bez udziału pełnomocnika stron. Zgodnie z art.32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przy tym art. 107 ust. 1 u.p.s. wyraźnie stanowi, że rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103 u.p.s. Występuje tu wymóg ustawowy, co sprawia, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w tego rodzaju sprawach jest konieczne i nie może być zastąpione innym rozwiązaniami, w tym przewidzianymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zaznaczył, że wywiad środowiskowy jest obligatoryjną formą postępowania wyjaśniającego. Wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. W przedmiotowej sprawie wywiad środowiskowy musiał być przeprowadzony w miejscu zamieszkania zobowiązanych, gdyż to ich sytuację należało ustalić. Była to czynność wymagająca osobistego udziału strony postępowania. Fakt, że nie uczestniczył w niej pełnomocnik, nie deprecjonuje dokonanych w jej trakcie ustaleń. Z kwestionariuszem wywiadu z dnia 3 sierpnia 2020 r. pełnomocnik stron zapoznał się ponadto w dniu 26 sierpnia 2020 r. i nie wniósł uwag do zawartych w nim ustaleń.

W ocenie Kolegium, nie mogły także odnieść zamierzonego skutku te zarzuty podniesione w odwołaniu, które dotyczyły naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Akta sprawy wskazują, że skarżący przed wydaniem decyzji zostali powiadomieni o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia (zawiadomienie z dnia 10 sierpnia 2020 r., odebrane przez pełnomocnika w dniu 19 sierpnia 2020 r.). Niewątpliwe zaskarżona decyzja wydana została przed upływem terminu określonego w zawiadomieniu, jednakże skarżący skorzystali z przysługującego im prawa jeszcze przed wydaniem decyzji w trybie odwoławczym, tj. w dniu 26 sierpnia 2020 r. Fakt wniesienia odwołania potwierdza, że mieli możliwość odniesienia się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i podniesienia zarzutów. Zatem naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez organ I instancji nie miało wpływu na wynik sprawy. Wniosek o dopuszczenie dowodu z potwierdzenia odbioru przez pełnomocnika przesyłki poleconej informującej o terminie do zapoznania się z aktami na okoliczność upływu terminu do zapoznania się z aktami i odniesienia się do nich złożony wraz z odwołaniem, zdaniem Kolegium, jest z kolei bezprzedmiotowy, z uwagi na to, że zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowej przesyłki przez pełnomocnika znajduje się w aktach organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli B.W. i H.W., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wydanej przez Wójta Gminy S. decyzji, pomimo że przed wydaniem decyzji strona została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i złożenia stosownych wniosków o uzupełnienie zebranego materiału dowodowego, bowiem w dniu [...] r., kiedy organ wydał decyzję, to nie zakończył bieg 7-dniowy termin na zapoznanie się z zebranym materiałem i odniesieniem się do niego, który to termin upływał w dniu 26 sierpnia 2020 r., a strona chciała skorzystać ze swoich praw i 26 sierpnia 2020 r. stawiła się w siedzibie GOPS w S., i zapoznała się z aktami sprawy, jednak nie mogła się do nich odnieść przed wydaniem decyzji, bowiem ta została już wydana w dniu [...] r. i doręczona B. i H.W., a sam fakt wniesienia odwołania nie jest tożsamy z możliwością wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, co miało wpływ na wydanie decyzji, bowiem strona nie mogła złożyć wniosków i nie odniosła się do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji;

2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez:

- ustalenie, że strony mają możliwość wnosić opłatę w wysokości 500,00 zł miesięcznie, począwszy od 16 stycznia 2020 r. w sytuacji gdy utrzymują się z jednego świadczenia - emerytury H.W. i oboje chorują przewlekle, co wiąże się z kosztami leków, odpłatnością wizyt lekarskich i dojazdów do lekarza, co zostało wykazane poprzez załączenie faktur do akt oraz zaświadczeń lekarskich, potwierdzających fakt leczenia i wydatków,

- błędne ustalenie, że B.W. jako opiekun prawny może przeznaczyć na jego dodatkowe potrzeby kwotę 522,25 zł, która stanowi 30% dochodów T.W., w sytuacji gdy jest to dochód T.W., a nie B.W., i nie powinien być brany pod uwagę w niniejszym postępowaniu przy ustaleniu możliwości zarobkowych i finansowych rodziców umieszczonego w DPS w R.,

- błędne ustalenie, że B.W. posiada 30% dochodów T.W., w sytuacji gdy wysokość świadczenia z ZUS przekazywana do wypłaty od marca 2020r. wynosi 745 zł miesięcznie i jest przez opiekuna prawnego – B.W. przekazywana dla T.W. na jego indywidualny rachunek Fundacji [...] Dom Pomocy Społecznej R., zgodnie z ustaleniami, które poczyniła umieszczając go w DPS w R., z którego to rachunku zaspokajane są jego bieżące potrzeby podczas pobytu w DPS, które nie mieszczą się w comiesięcznej opłacie za pobyt, o której mowa w niniejszym postępowaniu, co potwierdza załączona do skargi decyzja ZUS oraz potwierdzenie wpłaty gotówkowej,

- ustalenie, że strona miała możliwość wypowiedzenia się do zebranych materiałów, bowiem wniosła odwołanie od wydanej decyzji, w sytuacji gdy nie jest to tożsame prawo z prawem wniesienia odwołania.

Na tej podstawie pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nienależycie został rozważony stan faktyczny sprawy i nie rozważono zastosowania w sprawie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wskazał, że 30% dochodów T.W. to nadal dochód syna skarżących, a nie opiekuna prawnego. Wobec tego, w rzeczywistości kwotę stanowiącą 30% dochodów T.W., w każdym miesiącu B.W. przekazuje dla T.W. na jego indywidualny rachunek Fundacji [...] Dom Pomocy Społecznej R., zgodnie z ustaleniami, które poczyniła umieszczając go w DPS w R., z którego to rachunku zaspokajane są jego bieżące potrzeby podczas pobytu w DPS, które nie mieszczą się w comiesięcznej opłacie za pobyt w DPS. Skarżący w dniu 13 lutego 2020 r. złożyli wniosek o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt syna T.W. w DPS R., jednakże postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia ich z opłaty, jako złożonego przedwcześnie, tymczasem organ nakazał skarżącym uiszczać opłatę już od 16 stycznia 2020 r. Pełnomocnik podkreślił, że ustalenie opłaty w wysokości 500,00 zł miesięcznie jest obciążeniem przekraczającym możliwość finansowania rodziców T.W. Sytuacja skarżących po umieszczeniu syna w DPS znacznie się pogorszyła, bowiem w czasie gdy syn zamieszkiwał z rodzicami, to B.W. przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, którego już nie otrzymuje, a potrzeby małżonków nie uległy zmniejszeniu. W czasie, gdy syn mieszkał z rodzicami, nie czynili oni oszczędności, wobec tego tym bardziej nie są w stanie obecnie co miesiąc ze swojego budżetu domowego uiszczać kwotę 500 zł na wspomnianą opłatę. Wydanie przedwcześnie decyzji uniemożliwiło skarżącym dokonania konkretnych czynności procesowych, a mianowicie odniesienie się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i podniesienia zarzutów, co mieli prawo uczynić przed wydaniem decyzji, a nie dopiero w odwołaniu od decyzji. Skarżący chcieli dołączyć swoje historie leczenia, aby wykazać częstotliwość wizyt lekarskich, które odbywać się muszą odpłatnie, tym bardziej w sytuacji, gdy ze względu na epidemię COVID-19, wiele refundowanych w ramach NFZ odbywa się poprzez teleporady, a skarżący muszą monitorować swój stan zdrowia i korzystać z rehabilitacji w sposób nieprzerwany i stacjonarny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa". W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art.4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 21 lipca 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że organ nie potwierdził możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 2 września 2021 r.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 21 lipca 2021 r.).

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.s.". Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1).

W art. 61 ust. 1 tej ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. W przepisie art. 61 ust. 2 pkt 1-3 powołanej ustawy wskazano reguły, według których są ustalane opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, które powinny wnosić zobowiązane podmioty.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Z powołanych regulacji wynika, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a w pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do uiszczania opłat jest mieszkaniec domu. Jednocześnie przyjęta w powołanym przepisie zasada kolejności oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Podkreślić przy tym należy, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 powołanej ustawy, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 tej ustawy, w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w ten sposób wydatków.

W rozważanym aspekcie zauważyć należy także, iż w orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, wedle którego obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2, lecz decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Natomiast obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 61 ust. 1 ustawy, musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy (np. wyrok z dnia: 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 204/10; z dnia 13 września 2013 r. o sygn. akt I OSK 2726/12 i z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 653/12; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić przy tym należy, że przedstawiona powyżej dominująca linia orzecznicza sądów administracyjnych znalazła w całości odzwierciedlenie w podjętej na wniosek Prokuratora Generalnego uchwale NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. I OPS 7/17, w której sformułowano jednoznaczną tezę, a mianowicie: "Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej". Jednocześnie w uchwale tej NSA jednoznacznie stwierdził, iż "to ustawodawca zdecydował, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku, pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej" (dostępna na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnie zatem Kolegium nie podzieliło w niniejszej sprawie zastrzeżeń pełnomocnika skarżących dotyczących ustalenia przedmiotowej opłaty z mocą wsteczną.

Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wysokość nałożonej na skarżących opłaty za pobyt ich syna w domu pomocy społecznej. Wedle stanowiska skarżących z uwagi na to, że posiadają jedno źródło utrzymania, oboje chorują przewlekle, a koszty leczenia są zmienne - są oni w stanie pokrywać koszty rzędu 200 zł, organy są natomiast zdania, że skarżący mają możliwość ponoszenia opłaty w wysokości 500 zł miesięcznie.

Zmierzając do oceny prawidłowości wydanych w sprawie rozstrzygnięć, a tym samym oceny prezentowanego w sprawie stanowiska przez organy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że syn skarżących został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w R. w dniu 16 stycznia 2020 r. Miesięczny koszt utrzymania jednego mieszkańca w DPS w R. wynosi 4 415,05zł. W niniejszej sprawie bezsporna jest kwestia związana z wysokością miesięcznych opłat pobieranych od syna skarżących. Bezsporne jest również to, że jego dochody nie wystarczają na pokrycie opłaty w pełnej wysokości. Organy obu instancji prawidłowo zatem uznały, że na skarżących ciąży obowiązek wnoszenia częściowo opłaty za pobyt syna w DPS.

Co do zasady, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., jak już wskazano powyżej, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s., stosownie do którego kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art.64b. Jednakże w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (art. 61 ust. 2e u.p.s.).

Powyższa sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący nie wyrazili zgody na zawarcie umowy. Takie ustalenie, wbrew stanowisku strony skarżącej, znajduje potwierdzenie w materialne dowodowym sprawy. Skarżąca pierwotnie, tj. w dniu 6 lutego 2020 r., oświadczyła, że z uwagi na stan zdrowia i zakup leków skarżący zobowiązują się ponosić odpłatność za syna w wysokości 600 zł miesięcznie, następnie pismem z dnia 13 lutego 2020 r. skarżący wnieśli o całkowite zwolnienie z opłaty, a finalnie nie zgodzili się na uiszczenie zaproponowanej przez organ kwoty w wysokości 500 zł, deklarując możliwość poniesienia kosztów pobytu syna w DPS w wysokości 200 zł miesięcznie. Wobec sporu co do wysokości opłaty organ uprawniony, a nawet zobowiązany był do wydania decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 711/19, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Miesięczny koszt utrzymania mieszkańca we wskazanej wyżej placówce wynosi bowiem 4 415,05 zł, wobec tego organy administracji uznały, w oparciu o art. 62 ust. 2 pkt 2 lit. a) i ust. 2e) u.p.s. należałoby ustalić opłatę dla skarżących w kwocie 1137,89zł. Niemniej jednak uwzględniając koszty leczenia i rehabilitacji skarżących ustaliły tę opłatę na poziomie 500 zł.

Biorąc pod uwagę te ustalenia, w ocenie Sądu, należy stwierdzić, że organy administracji ustalając wysokość opłaty za pobyt w DPS syna skarżących, jak słusznie próbowała w skardze do Sądu wykazać strona skarżąca, naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organy nie podjęły bowiem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) i nie rozpatrzyły całego zgromadzonego materiału w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.). Przede wszystkim organy, oceniając sytuację materialną skarżących, nie uwzględniły wszystkich kosztów, jakie ponoszą skarżący na leczenie i rehabilitację. W szczególności, Kolegium przyjęło, że koszt leczenia skarżących wynosi 776,56 zł, na co składają się koszty terapii 250 zł, leków 376,56 zł, dojazdy do lekarza 150 zł. Tymczasem z akt sprawy wynika (oświadczenie skarżących z dnia 3 sierpnia 2020 r.), że skarżąca "jeździ na terapię co 2 tygodnie", przy czym wizyta kosztuje 250 zł. Ponadto, skarżący raz w miesiącu odbywa terapię, której koszt wynosi 250 zł. Powyższe okoliczności dowodzą, że przyjęte przez Kolegium koszty rehabilitacji skarżących wynoszą 750 zł, a nie jak przyjęto w sprawie 250 zł. Wobec tego sytuacja materialna skarżących, która przekłada się na wysokość ustalonej opłaty, powinna zostać ponownie prawidłowo zweryfikowana przez organy orzekające w sprawie.

Ponadto zaznaczyć należy, że organy rozpoznające niniejszą sprawę zupełnie pominęły, że w sprawie pozostaje w obrocie prawnym decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] r. nr [...], którą (abstrahując od jej prawidłowości – nie wiadomo, w jakiej części zmienia decyzję z dnia [...] r., nr [...], a w jakiej części decyzja ta pozostaje w mocy) ustalono opłatę za pobyt syna skarżących w DPS, nakładając na T.W. opłatę w wysokości 1161,19 zł i wskazując, że pozostałą część opłaty, tj. 3 253,86 zł, będzie ponosić Gmina.

Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż w przypadku gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt danej osoby w domu pomocy społecznej, to jej modyfikacje - związane tak ze zmianą kręgu podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłaty jak i jej wysokości obciążającej poszczególne podmioty - powinny odbywać się w trybie przewidzianym przez art. 106 ust. 5 u.p.s. Pożądane jest bowiem, by z uwagi na wzajemną spójność i przejrzystość rozstrzygnięć, sprawa opłaty za pobyt osoby umieszczonej w dps normowana była w całości jednym aktem administracyjnym, odpowiednio modyfikowanym w zależności od zmieniających się okoliczności stanu faktycznego sprawy, a nie całkowicie odrębnymi rozstrzygnięciami dla każdego podmiotu zobowiązanego do partycypowania w tej opłacie. W takiej sytuacji bowiem w obiegu prawnym zaczynają funkcjonować niezależnie od siebie rozstrzygnięcia odnoszące się do tego samego przedmiotu postępowania, co niesie za sobą zwiększone ryzyko, że zakres ich regulacji może się częściowo pokrywać, ale także pozostawać rozbieżny. Jest to szczególnie istotne z uwagi na przewidzianą w art. 61 ust. 1 u.p.s. kolejność wnoszenia opłat za pobyt w d.p.s. (mieszkaniec domu, małżonek, zstępni, wstępni, gmina), gdyż ma wpływ zarówno na zaistnienie obowiązku jak i wysokość opłaty w stosunku do podmiotów zobowiązanych w dalszej kolejności (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 508/17, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższa sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje ustalające kwestie opłaty za pobyt skarżącego w dps i de facto pozostające ze sobą w sprzeczności, bowiem według pierwszej z nich oprócz mieszkańca domu do uiszczenia opłaty zobowiązana została Gmina. Już choćby z tego względu wyeliminowania z obrotu prawnego wymagały zarówno decyzja organu I, jak i II instancji.

Mając na uwadze powyższe, organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z niniejszego wyroku i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 k.p.a., stosownie do uregulowań zawartych w art. 153 p.p.s.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) – pkt 2 sentencji wyroku. Zasądzona kwota obejmuje koszty zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 480 zł) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

is