Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 465/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6156 Dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "Z." na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "Z" kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta miasta W. z [...] lipca 2012 r. o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia "Z." (zwanego dalej "Stowarzyszeniem") do udziału na prawach strony, w postępowaniu administracyjnym, wszczętym wnioskiem z [...] grudnia 2011 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia (zwanej dalej "decyzją środowiskową") - budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, handlem, częścią administracyjną oraz garażami podziemnymi przy ul. [...] róg ul. [...] w Dzielnicy B. miasta W.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano następujące uwarunkowania prawne i faktyczne:

- K.p.a. przewiduje możliwość uczestnictwa organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby (czyli w cudzej sprawie), ale jest to uwarunkowane spełnieniem przesłanki wymienionej w art. 31 § 1 pkt 2; o możliwości uczestnictwa organizacji społecznej na prawach strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym, decydują przesłanki procesowe, nie zaś samoistne uprawnienia mające swoje źródło w przepisach prawa materialnego oraz celach statutowych organizacji; uprawnienie organizacji społecznej obejmuje możliwość żądania wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w sprawie dotyczącej innej osoby, jednakże nie warunkuje to dopuszczenia organizacji społecznej do każdego postępowania; o jej dopuszczeniu do udziału w postępowaniu lub jego wszczęciu rozstrzyga arbitralnie organ administracji, który ocenia czy jej żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, a także interesem społecznym,

- pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane na gruncie przepisów K.p.a., jednakże należy wiązać je z działaniami na rzecz spraw istotnych ze społecznego punktu widzenia, a więc mających znaczenie dla funkcjonowania

ogółu społeczności tj. ochrona zdrowia, przyrody, wartości kulturowych czy też zabytków; tak rozumiany interes społeczny nie jest pojęciem ogólnym, ale zespołem wartości istotnych i ważnych ze społecznego punktu widzenia, a które z tych właśnie względów wymagają ochrony w toczącym się postępowaniu administracyjnym; interes ten musi mieć związek z toczącym się postępowaniem w takim znaczeniu, by z racji jego ochrony, niezbędne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej, jako rzecznika tego; interesu,

- zakres działań organizacji społecznej w postępowaniu może obejmować obronę interesów i praw jej członków, obronę interesów grupowych czy też ochronę wartości istotnych dla funkcjonowania społeczności w odniesieniu do przedmiotu postępowania, do którego organizacja społeczna żąda dopuszczenia na prawach strony, zatem organizacja może działać w postępowaniu w interesie strony lub stron postępowania lub też, wyłącznie z powołaniem się na okoliczność ochrony wymagań interesu społecznego; skutkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest przyznane jej uprawnień procesowych; organizacja społeczna dopuszczona do udziału w postępowaniu, uczestniczy w nim na prawach strony, co oznacza, że będąc rzecznikiem interesu społecznego korzysta z wszelkich praw strony, a więc prawa zgłaszania wniosków, brania udziału w postępowaniu dowodowym, wnoszenia zażaleń i odwołania,

- w uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało na interes społeczny, jako ochronę stanu środowiska istniejącego w sąsiedztwie wielorodzinnego osiedla oraz ochroną przed nadmierną wycinką istniejącego osiedlowego drzewostanu,

- otrzymując wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym organ administracyjny musi ocenić, czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów bądź aspektów sprawy, ryzykując nawet ewentualnym wydłużeniem czasu załatwienia sprawy, czy zwiększeniem nakładu pracy koniecznego do przygotowania decyzji (por. wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Wa 1905/09 - dostępny w CBOSA),

- organizacja społeczna powinna być dopuszczona do udziału w postępowaniu, gdy będzie to przyczyniało się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego istotnych funkcji (por. wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1038/08 - dostępny w CBOSA),

- organizacja społeczna powinna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ udział organizacji społecznej nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza, gdy reprezentują one przeciwstawne interesy; jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można stawiać go ponad interesem stron" (W. Dawidowicz - Zarys procesu administracyjnego); stąd dopuszczenie jej do udziału w toczącym się postępowaniu wymaga przeprowadzenia dogłębnej analizy zarówno jej celów działania za tym przemawiających jak i interesu społecznego,

- skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się istnienia interesu społecznego, który mógłby podlegać ochronie w niniejszym postępowaniu,

- odnotowano, że w niniejszej sprawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. postanowieniem z [...] maja 2012 r. wyraził opinię, o braku konieczności przeprowadzenia dla planowanej inwestycji oceny oddziaływania na środowisko; w postanowieniu stwierdził, że z przedłożonej dokumentacji wynika, znajdowanie się terenu, na którym planowane jest przedsięwzięcie, w strefie uciążliwości tras komunikacyjnych oraz w strefie oddziaływania linii metra, w związku z czym oddziaływanie przedsięwzięcia będzie się kumulowało z oddziaływaniem ul. [...] i ul. [...]; niemniej jednak, biorąc pod uwagę rodzaj i skalę planowanej inwestycji, jej oddziaływania nie wpłyną w sposób znaczący na stan jakości środowiska na przedmiotowym terenie,

- Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wyraził [...] stycznia 2012 r. opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji wskazując, że zgodnie z przedstawioną kartą informacyjną przedsięwzięcia oddziaływanie inwestycji nie będzie miało istotnego wpływu na stan środowiska,

- postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Prezydent miasta W. postanowił o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia,

- uwzględniając powyższe ustalenia, Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego, uzasadniającego dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony,

- zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 56 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397), planowana inwestycja zaliczana jest do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, niemniej jednak, jak wynika ze wskazanych stanowisk organów, jej oddziaływania nie wpłyną w sposób znaczący na stan jakości środowiska na przedmiotowym terenie; przedsięwzięcie ma być realizowane w obszarze śródmiejskim, w terenie zurbanizowanym, częściowo utwardzonym, na którym obecnie istnieją pawilony handlowe; tym samym nie jest to teren zielony, parkowy ani pomnik przyrody; jest to teren częściowo zabudowany, sąsiadujący z terenem osiedla mieszkaniowego [...] Spółdzielni [...] oraz układem komunikacyjnym ul. [...] i ul. [...]; wobec tego teren ten, jako taki, nie ma cennych wartości przyrodniczych, kulturowych bądź historycznych, natomiast jest on położony w otoczeniu terenów silnie zurbanizowanych o dużej intensywności zabudowy; w tej sytuacji udziału Stowarzyszenia w postępowaniu nie może uzasadniać także cel statutowy jego działalności, jakim jest "przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska", bowiem przy tak ogólnym określeniu celów działania, Stowarzyszenie mogłoby domagać się dopuszczenia do udziału w każdym postępowaniu dotyczącym realizacji inwestycji polegających na dążeniu do zabudowy terenów dotychczas niezabudowanych; każda inwestycja może potencjalnie pogorszyć stan środowiska,

- w niniejszej sprawie stroną postępowania była [...] Spółdzielnia [...], bezpośrednio granicząca z terenem inwestycji, zaś, planowana inwestycja nie wymaga udziału Stowarzyszenia celem zagwarantowania reprezentacji interesów mieszkańców tegoż osiedla; ustalony i skonkretyzowany w świetle przedmiotu postępowania interes społeczny, nie przemawia za przyznaniem Stowarzyszeniu uprawnień procesowych strony w sprawie dotyczącej wydania decyzji środowiskowej dla przedmiotowego przedsięwzięcia,

- nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odwołania, jakoby organ I. instancji nie rozważył, czy i w jakim zakresie wskazane we wniosku argumenty merytoryczne są istotne ze społecznego punktu widzenia; przedstawiona w uzasadnieniu postanowienia argumentacja odnosi się do oceny istnienia interesu społecznego w świetle zawartych we wniosku twierdzeń dotyczących zagrożenia dla środowiska i potrzeby jego ochrony.

Uzasadniając skargę Stowarzyszenie wskazało, że:

- w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawca skupił się na istotnych, według niego, kwestiach ochrony stołecznego środowiska; zwracał uwagę organowi I instancji na:

- przekraczanie norm środowiskowych w rejonie planowanej inwestycji,

- niezgodność projektu z ustaleniami planu miejscowego,

- brak oceny wpływu występujących obecnie uciążliwości, w powiązaniu z uciążliwościami wynikłymi, z eksploatacji inwestycji na mieszkańców projektowanego bloku - rozważenie alternatywnego wariantu inwestycji,

- niejasności w ocenie wpływu inwestycji na środowisko,

- konieczność wykonania pełnej oceny oddziaływania na środowisko ze względu na spełnianie przez projekt kryteriów selekcji wymienionych w załączniku nr III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t.1 s.248 ze zm.),

- wydanie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dwóch sprzecznych ze sobą stanowisk;

przywołano pisma znajdujące się w aktach organu I instancji, gdzie podnoszono wskazane kwestie,

- z troski o prawidłową ocenę przedmiotowej inwestycji i podjecie działań zapobiegawczych (zasada przezorności ekologicznej) Stowarzyszenie odniosło się do konkretnych dokumentów oraz norm, oparto się na wiarygodnych dokumentach, które powinny być traktowane jako dowód w sprawie,

- istotny ze społecznego punktu widzenia jest fakt, że organizacja działa na rzecz ochrony mieszkańców, którzy już obecnie zamieszkują, bądź będą. zamieszkiwać (w przypadku osób zasiedlających projektowany budynek) w strefie skażonej (przekroczone unijne standardy jakości powietrza i hałasu; w tej sytuacji planuje się jeszcze nowe emitory spalin (parkingi), które pogorszą obecną, niekorzystna sytuację,

- istotny jest fakt dalszego pogarszania się stanu jakości danego środowiska, skoro normy dla powietrza i hałasu zostały ustanowione właśnie ze względu na ochronę ludzkiego zdrowia,

- Stowarzyszenie staje w obronie naprawdę istotnych (z punktu widzenia zdrowia publicznego) spraw dla lokalnej społeczności; nie można zaprzeczyć, że inwestycja (uwzględniając aktualny stan zanieczyszczenia powietrza oraz hałasu) będzie miała istotne znaczenie dla przedmiotowego lokalnego środowiska zamieszkania,

- jeśli prawo dozwala, aby – teoretycznie - każda organizacja społeczna mogła uczestniczyć w postępowaniach, to znaczy, że nie ma narzuconego przez prawo limitu, że np. dana organizacja może uczestniczyć tylko w 10-ciu postępowaniach; skoro ustawodawca takiego limitu nie narzucił, a administracja działa na podstawie przepisów prawa, to niezrozumiale są obawy, że Stowarzyszenie może brać udział w każdym postępowaniu; można przeprowadzić statystykę (wszystkie wystąpienia są zarejestrowane w urzędzie), to na tysiące wydawanych w skali roku decyzji przez Prezydenta miasta W., Stowarzyszenie wnioskuje o uczestnictwo w pojedynczych promilach całości.

Strona skarżąca wniosła o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przywołując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W odpowiedzi na skargę K. [...] – wnioskodawca wydania decyzji środowiskowej, zwany dalej "Inwestorem" - wniósł także o oddalenie skargi, przytaczając następującą argumentację:

- w skardze Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnych nowych okoliczności uzasadniających dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu; Skarżący w szczególności nie wskazał interesu społecznego warunkującego dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony,

- wbrew twierdzeniom Skarżącego, udział Stowarzyszenia w postępowaniu nie spowoduje lepszego wyjaśnienia faktów i dowodów oraz nie przyczyni się do lepszego wypełnienia funkcji postępowania administracyjnego, nie zasługuje na aprobatę twierdzenie jakoby za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu przemawiał interes społeczny związany z ochroną środowiska z uwagi m.in. na rzekome przekroczenie norm środowiskowych w rejonie planowanej inwestycji, niezgodność projektu inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

- wymienione w skardze zarzuty nie znajdują oparcia w faktach, na potwierdzenie, że inwestycja nie spowoduje przekroczenia norm środowiskowych załączono opinię z [...] października 2012 r. sporządzoną przez rzeczoznawcę - akustyka W. O. - z której wynika, że realizacja projektowanego budynku bardzo istotnie poprawi warunki akustyczne przy elewacjach istniejącej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej przy ul. [...]; wartości hałasu nie będą przekraczać dopuszczalnego poziomu hałasu, a projektowany budynek będzie stanowił dla istniejącej zabudowy mieszkaniowej ekran akustyczny od hałasu komunikacyjnego; lokalizacja planowanego przedsięwzięcia jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego M. I - część III.

- Stowarzyszenie podnosi w skardze, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu umożliwi mu działanie, jako "rzecznika interesu społecznego"; jak wynika ze skargi Stowarzyszenie stałoby na straży ochrony interesów lokalnej społeczności zamieszkującej w sąsiedztwie planowanej inwestycji; jednak stroną postępowania jest [...] Spółdzielnia [...], bezpośrednio granicząca z terenem inwestycji; z uwagi na powyższe udział Skarżącego w postępowaniu jest zbędny z punktu widzenia ochrony interesów lokalnej społeczności.

Na rozprawie przedstawiciel Stowarzyszenia przedłożył do akt sprawy wydruk mapy, zwracając uwagę, że izolinia stężeń maksymalnych tlenków azotu o wartości 200 przechodzi nad budynkami nr [...] i nr [...]. Wniósł o uchylenie postanowień obu instancji.

Pełnomocnik Inwestora odnosząc się do przedłożonej mapy wskazał, że w jego ocenie stężenia maksymalnego tlenku azotu, nie są przekroczone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie obowiązku wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz uzasadnienia orzeczenia (art. 7, 77 §. 1 art. 80 i 107 § 3 w zw. z art. 126, 140 i 144 K.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie organu przeszkodą dla dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie jest brak przesłanki interesu społecznego, w myśl art. 31 ust. 1 zdanie wstępne K.p.a. Przeciw jego udziałowi miałyby przemawiać dodatkowo zbyt szeroko zakreślone cele statutowe.

Trafnie wywodzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że dopuszczenie określonej organizacji społecznej do postępowania w sprawach z zakresu ochrony środowiska, na zasadzie art. 31 § 1 K.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. Jego zasadność musi być rozważana z uwzględnieniem wszystkich realiów konkretnej sprawy, majac na uwadze, że za dopuszczeniem stowarzyszenia do udziału w konkretnym postępowaniu muszą przemawiać także określone względy interesu publicznego (w nieco archaicznej nomenklaturze z K.p.a. zwanego społecznym). Uwarunkowania sprawy muszą być tego rodzaju, że przez wzgląd na ochronę określonych dóbr o charakterze ogólnospołecznym (np. zasobów przyrodniczych o szczególnej wartości) lub istotnych dla społeczności lokalnych (jakość powietrza, klimat akustyczny), w powiązaniu ze specyfiką planowanych działań, wzmocnienie tzw. czynnika społecznego w postępowaniu jest uzasadnione.

W świetle powyższej uwagi nie może mieć w sprawie kluczowego znaczenia argumentacja Strony skarżącej – sam fakt planowania przedsięwzięcia na terenie gdzie, jak wywodzi Strona skarżąca (czumu przeczy Inwestor), są przekroczone standardy jakości środowiska (także w sytuacji, gdy wiąże się to z konkretnymi zobowiązaniami w świetle prawa stanowionego na szczeblu UE). Gdyby wolą prawodawcy byłoby, aby wskazane względy skutkowały koniecznością zapewnienia udziału zainteresowanej organizacji społecznej, czy ekologicznej - w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ocenach" - w postępowaniu, ustanowiłby taką regułę wprost - wzorem rozwiązań przyjętych w art. 44 tej ustawy.

Jednocześnie należy wskazać, że ustalenie, czy występuje interes publiczny przemawiający za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wymaga w każdym przypadku wnikliwej analizy w kontekście ustalenia celu prowadzenia danego postępowania, a następnie rozważenia konkretnych uwarunkowań faktycznych sprawy, które mogą w świetle wniosków organizacji społecznej przemawiać za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu.

W rozpoznawanym przypadku organ orzekający w sprawie nie uczynił zadość wskazanemu wymaganiu.

Na wstępie należy wskazać, że wniosek dotyczył udziału w postępowaniu, które ze względu na rodzaj przedsięwzięcia (należące do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o ocenach) zakończyć się może wydaniem decyzji środowiskowej, w myśl art. 80 ust. 1 ustawy o ocenach bądź też orzeczeniem o braku potrzeby przeprowadzenia procedury ocen oddziaływania na środowisko (art. 84 ust. 1 wskazanej ustawy). Jedynie w razie wydania decyzji środowiskowej określa się wymagania, co do warunków realizacji przedsięwzięcia (art. 82 ust. 1 ustawy o ocenach), m.in. wytyczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym (pkt 1 lit. c wskazanego art. 82 ust. 1). W przedmiotowym postępowaniu, co odnotował organ administracji, wydano wprawdzie postanowienie o braku potrzeby przeprowadzenia procedury ocen oddziaływania na środowisko, w myśl art. 63 ust. 2 ustawy o ocenach (z 13 czerwca 2012 r.). Wydanie tego postanowienia poprzedzone było wydaniem postanowień przez organy wyspecjalizowane, które podzielały takie stanowisko. Akty te jednak są niezaskarżalne dla osób trzecich (art. 141 § 1 K.p.a. oraz - a contrario - art. 65 ust. 2 ustawy o ocenach), a legalność rozstrzygnięć w tym zakresie może być badana w praktyce jedynie w drodze zaskarżenia - przez inne strony postępowania, bądź organizację społeczną, która uczestniczyć będzie na prawach strony - decyzji administracyjnej o braku przeprowadzania ocen oddziaływania na środowisko (art. 127 § 1 K.p.a.). Prawodawca określa jednocześnie normatywnie kryteria, które należy brać pod uwagę przy orzekaniu czy nie ma potrzeby przeprowadzania procedury ocen oddziaływania na środowisko dla danego rodzaju przedsięwzięć (art. 63 ust. 1 ustawy o ocenach) ergo określania wymagań ekologicznych w decyzji środowiskowej (wskazany art. 84 ust. 1 a art. 82 ust. 1 ustawy o ocenach).

W tym kontekście istotne znaczenie ma właściwa ocena okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności argumentacji co do stanu faktycznego podnoszonej przez organizację społeczną wnoszącą o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

W realiach niniejszej sprawy Stowarzyszenie już w samym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wywodziło istnienie interesu społecznego z potrzeby ochrona przed pogorszeniem stanu środowiska - istniejącego w. sąsiedztwie wielorodzinnego osiedla oraz ochroną przed nadmierną wycinką istniejącego osiedlowego drzewostanu, zwłaszcza po południowej. stronie inwestycji, przy istniejących budynkach. nr 8, 10. Przywoływano w tym kontekście kartę informacyjną oraz stwierdzono, "Co więcej, istnieją dwa wzajemnie sprzeczne materiały dowodowe dot. stanu zanieczyszczenia powierza, w rejonie inwestycji." Wskazano na oświadczenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2012 r. oraz raporty tej samej instytucji (patrz str. 1 - 3 wniosku). Wskazano również: "lokalizowanie uciążliwej z natury rzeczy inwestycji w już obecnie skażonym rejonie miasta z jednoczesnym istotnym zubożeniem tut. zieleni: naraża sąsiedztwo inwestycji na pogorszenie i tak już złego stanu środowiska, co ma bezpośredni negatywny wpływ na skutki zdrowotne realizacji inwestycji dla sąsiedztwa (w. efekcie, kumulacji emisji, z ww. inwestycji ze spalinami pochodzącymi z. ww. węzła komunikacyjnego)" - str. 3.

Co do rozwiązań kubaturowych i lokalizacji budynków w kontekście postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zauważono: Plan nie narzuca monolitycznej – formy budynku. Zapisy - są pod tym względem dość ogólne (zob. par.11 pkt 1 planu). Stąd nie ma przeszkód, by wziąć pd. uwagę alternatywne warianty architektury planowanego budynku. a dalej Par. 10 pkt 1 planu mówi o konieczności utrzymania i ochrony istniejącej zieleni a opiniowany projekt zakłada wycinkę blisko 100 drzew" (str. 3 i 4). W końcu zaproponowano alternatywne rozwiązania, zwracając uwagę na konieczność pozostawienia w maksymalnym zakresie nawietrzania terenu węzła komunikacyjnego (realizacja osobnych budynków z prześwitami) oraz ograniczenia uciążliwości związanej z komunikacją nowej zabudowy (str. 4)

Natomiast w zażaleniu podnoszono, że merytorycznie nie rozważono przywołanej argumentacji oraz stwierdzono: Po raz kolejny ostrzegamy organy wydające decyzje środowiskowe dla inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko [...] W., że od 1.01.2010 r. Miasto nasze jest zobligowane przez UE do dotrzymywania unijnych standardów jakości powietrza. Natomiast w sytuacji realizowania nieskutecznych POP, a jednocześnie lokalizowania w rejonach skażonych, inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ów niekorzystny stan się pogłębia. Prowadzi to m.in. do dalszego "duszenia" się miasta, pogarszania się i tak już dramatycznie złej sytuacji odnośnie jakości powietrza.".

Jak wynika z powyższego Stowarzyszenie podnosiło m. in. dwa istotne, w jego ocenie, uwarunkowania sprawy:

- realizację inwestycji na terenie, gdzie już (w ocenie Stowarzyszenia) przekroczone są normy jakości powietrza, przy czym specyfika inwestycji (w tym gabarytów budynków), będzie prowadzić do pogorszenia sytuacji (pogorszenie nawietrzania ruchliwego skrzyżowania z terenów otwartych m.in. [...]),

- przyjęcie rozwiązań prowadzących do nadmiernej ingerencji w zieleń na danym terenie.

Warto odnotować, że podnoszone przez Stowarzyszenie względy należą częściowo do normatywnie określonych czynników, które trzeba rozważyć oceniając, czy konieczne jest przeprowadzenie procedury ocen oddziaływania na środowisko (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b i d oraz pkt 2 lit f ustawy o ocenach), a więc wydanie dla danego przedsięwzięcia decyzji środowiskowej, określającej warunki realizacji przedsięwzięcia, o ile jest ono w ogóle w danym miejscu możliwe do zaakceptowania.

Jednocześnie trzeba wskazać, że organ administracji, rozpoznając środek odwoławczy (zażalenie) w ogóle nie zreferował argumentacji w tym zakresie, a w następstwie nie odniósł się do niej wywodząc, że specyfika inwestycji opisywana przez Stowarzyszenie polega wyłącznie na jej realizacji w terenie silnie zurbanizowanym oraz na tym, że będzie ona mieć pewne oddziaływania, co samo w sobie - tu trafnie zauważono - nie mogłoby przesądzać o zasadności udziału organizacji społecznej w postępowaniu, a tego rodzaju wykładnia – zdaniem organu -prowadziłaby do konieczności zapewnienia Stowarzyszeniu udziału prawie we wszystkich postępowaniach dotyczących przedsięwzięć w centralnych częściach miast.

Wykracza poza granice sprawy rozstrzyganej obecnie przez Sąd ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie – stwierdzenie braku istnienia interesu społecznego dla dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu - jest merytorycznie zasadne.

Wymaga rozważenia bowiem czy istotnie przedsięwzięcie będzie realizowane (jak wywodzi Strona skarżąca) na terenie, gdzie przekroczone są normy jakości środowiska (w toku rozprawy przedłożono dokument, w świetle którego okoliczność ta jest sporna – oponuje temu Inwestor) i jeżeli tak jest, czy skala zabudowy jest tego rodzaju, że potencjalnie może powodować pogorszenie sytuacji w tym zakresie. Rozważenia wymaga również znacznie ingerencji w tereny zielone w kontekście zarzutów, że prowadzi to do naruszenia postanowień miejscowego panu zagospodarowania przestrzennego a kwestia zgodności z nim zamierzenia przedmiotowo należy do postępowania w przedmiocie ocen oddziaływania na środowisko (art. 80 ust. 2 zd. 1 ustawy o ocenach), w którym to, na prawach strony, chciał uczestniczyć wnioskodawca.

W kwestiach tych nie zajęto stanowiska w zaskarżonym postanowieniu, co odzwierciedla brak ich rozważenia przez organ administracji (patrz obowiazek przytoczenia stosownej argumentacji w uzasadnieniu – art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a.). Natomiast Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do oceny, czy wskazane wyżej naruszanie przepisów postępowania w zakresie właściwego wyjaśnienia sprawy miało wpływ na jej wynik (a nie wyłącznie "mogło mieć"), ogólnie - w kontekście możliwości utrzymania w mocy postanowienia organu I. instancji. Wymagałoby to bowiem przesądzenia, na etapie sądowej kontroli legalności orzeczenia, zasadności zarzutów z zażalenia, co do meritum (czy istnieją przesłanki dopuszczenia Stowarzyszenia w kontekście wskazywanych konkretnie uwarunkowań).

Pełna ocena materiału dowodowego przed wydaniem orzeczenia, co musi znaleźć odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu (art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a.), należy do organu administracji. O ile nie uczyniono zadość temu wymaganiu, nie zajmując w ogóle stanowiska w określonych, istotnych dla sprawy kwestiach, wada ta nie może być konwalidowana przez sąd administracyjny poprzez dokonanie samodzielnych ustaleń w tym zakresie, gdyż prowadziłoby to de facto do pozbawienia stron prawa rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach administracyjnych (art. 15 K.p.a.) przed sądową kontrolą legalności ostatecznego orzeczenia (patrz tak samo wyroki NSA sygn. akt II OSK 672/10 oraz 1717/10 dostępne w CBOSA).

Nie może mieć przesądzającego znaczenia przytaczana w uzasadnieniu skarżonego aktu okoliczność, że pewne organy administracji publicznej (wyspecjalizowane w zakresie ochrony środowiska i zdrowia oraz – I. instancji) oceniły, że inwestycja nie należy do wymagających przeprowadzenia procedury ocen oddziaływania na środowisko. Konstatacje ich są właśnie kwestionowane przez wnioskujące o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie. Wywodzi ono, że w przypadku danego przedsięwzięcia jest zasadne ustalenie określonych wymagań, co – jak wskazano - wiąże się z przeprowadzeniem procedury ocen oddziaływania na środowisko. Braku interesu społecznego nie można wywodzić pośrednio z tego, że organizacja społeczna pragnie brać udział w postępowaniu prezentując inne poglądy niż wyrażane przez organy administracji w dotąd wydawanych rozstrzygnięciach. Jeżeli wskazane zostaną określone szczególne względy w interesie społecznym będzie udział organizacji społecznej także w postępowaniach, gdzie w dotychczasowej ocenie organów administracji nie jest potrzebne przeprowadzenie procedury ocen oddziaływania na środowisko. Jedynie bowiem w takim przypadku może ona tego rodzaju rozstrzygnięcie zakwestionować, gdy dopatruje się jego wadliwości. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że w polskim systemie prawnym, udział wnioskującej organizacji nie jest obligatoryjny (patrz a contrario art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o ocenach). W tym kontekście trafnie zauważa organ, że sama chęć uczestniczenia w postępowaniu nie kreuje praw strony dla wnioskującej organizacji społecznej. Rolą organizacji społecznej jest wykazanie występowania szczególnych uwarunkowań, przemawiających za jej udziałem w konkretnym postępowaniu (interesu społecznego, w rozumieniu art. 31 § 1 K.p.a.).

Trafnie z kolei wywiedziono w skardze, że przeszkodą dla dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie nie może być szerokie sformułowanie celów statutowych. Prawodawca nie wprowadza w tym zakresie szczególnych ograniczeń, stąd ich wywodzenie jedynie z ryzyka uczestniczenia organizacji w zbyt wielu postępowaniach administracyjnych jest nieuprawnione. Z kolei w świetle wyjaśnień Stowarzyszenia – gdzie zadeklarowano zgłaszanie chęci udziału w nikłej liczbie tocznych się postępowań w stosunku do ich ogólnej ilości – doszukiwanie się zagrożeń ma charakter czysto hipotetyczny.

Nie mogło mieć kluczowego znaczenia stanowisko Inwestora. Wymaga ponownie podkreślenia, że powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia nie jest uznanie przez Sąd, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawia interes publiczny, lecz uchybienie przez organ, rozpoznający wniosek, przepisom postępowania, poprzez nie odniesienie się do merytorycznej argumentacji przytaczanej przez Stowarzyszenie – wywodzonych przesłanek dopuszczenia do postępowania. Przywołana w piśmie opinia akustyka, co do nie przekraczania standardów jakości środowiska w zakresie hałasu, a nawet poprawy sytuacji w tym zakresie dla obiektów sąsiadujących (ekranowanie tłumienie hałasu komunikacyjnego), winna zostać rozważana w kontekście wniosku Stowarzyszenia, gdzie zadeklarowano przekroczenie standardów jakości środowiska także w tym zakresie, lecz nie przytroczono argumentacji na poparcie tych twierdzeń. Stosownej oceny będzie musiał dokonać organ orzekając ponownie w sprawie.

Bezzasadne jest akcentowanie przez Inwestora i organ administracji - wśród argumentów przeciw występowaniu interesu społecznego za dopuszczeniem Stowarzyszenia do postępowania - faktu, że jego stroną jest także konkretny podmiot, którego nieruchomość graniczy z terenem realizacji inwestycji – [...] Spółdzielnia [...]. Interes publiczny, którego ochronę deklaruje Stowarzyszenie, może być w pewnym zakresie, tożsamy z tym, jaki mają mieszkańcy pewnej części osiedla. Wykracza jednak także poza ochronę sytuacji właściciela sąsiedniej nieruchomości, gdzie znajduje się osiedle. Stowarzyszenie sygnalizowało, jako problem, nie tylko przekroczenie standardów jakości środowiska na terenach, gdzie znajdują się budynki Spółdzielni, lecz także pogorszenie sytuacji w obszarze całego węzła komunikacyjnego oraz terenu gdzie mają się znaleźć planowane budynki mieszkalne. Wykracza również poza zakres interesu mieszkańców przyległego osiedla kwestia ochrony zieleni na terenach zurbanizowanych.

Sąd nie uwzględnił wniosku o uchylenie postanowienia organu I. instancji, nie wykazano bowiem ani Sąd nie dopatrzył się z urzędu by było to niezbędne dla właściwego załatwienia sprawy, w myśl art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W rozpoznawanym przypadku kluczową wadą kwestionowanego orzeczenia jest nie odniesienie się do zarzutów zawartych w zażaleniu i w związku z tym w istocie nie rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie. Organ rozpatrując sprawę ponownie może również dojść do przekonania o potrzebie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ocena materiału dowodowego w tym zakresie przez Sąd, przed tym jak dokona tego organ administracji, byłaby przedwczesna.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Orzekając w pkt 3 Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 wskazanej ustawy w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 1 zasądzono koszty postępowania sądowego - wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.

Orzekając ponownie w sprawie organ administracji uwzględni ocenę prawną, zawartą w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.