Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2758/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 208 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. T. Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 327/14 w sprawie ze skargi R. T. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. T. Spółki z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej we W. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 r. (sygn. akt III SA/Wr 327/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zw. dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę Spółki A z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r. (nr [...]), którą organ ten – po rozpatrzeniu odwołania spółki - utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. (nr [...]) o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany udzielonego skarżącej spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (tj. decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] września 2006 r. - nr [...]) w zakresie zmiany jednego z punktów gier zlokalizowanych na obszarze województwa dolnośląskiego.

Wskazane decyzje Dyrektora Izby Celnej zostały wydane w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, bowiem poprzednio wydane w sprawie decyzje tego organu z dnia [...] maja 2010 r. i [...] lutego 2010 r., jak i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 448/10) oddalający skargę na drugą z tych decyzji - zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 września 2013 r. (sygn. akt II GSK 406/11).

Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia z 23 lipca 2014 r. ustalenia faktyczne i stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ ten ustalił, że wnioskiem z dnia 12 października 2009 r. skarżąca spółka wystąpiła o zmianę zezwolenia z dnia [...] września 2006 r. na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie jednego z 87 punktów gier ujętego w decyzji. Rozpoznając ten wniosek w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym Dyrektor Izby Celnej uznał, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało jego umorzeniem na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Organ wskazał, że zezwolenie, o którego zmianę wnioskowała spółka, zostało udzielone na sześć lat i było ważne do dnia [...] września 2012 r. Z tego względu w czasie rozpoznawania wniosku spółki w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym brak było przedmiotu postępowania, gdyż nie można zmienić zezwolenia, które bezpowrotnie utraciło ważność ponad rok wcześniej. Odnosząc się do zarzutów odwołania spółki, Dyrektor Izby Celnej przedstawił również argumentację wskazującą, że przepisy dotyczące działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (a tym art. 129 ust. 2, art. 135, art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) nie mają charakteru przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z dnia 21 lipca 1998 r., s. 37 z późn. zm.; polska wersja językowa - Dz. Urz. UE Wydanie Specjalne - Rozdział 13, tom 20, s. 337; dalej: dyrektywa 98/34/WE), które podlegałyby obowiązkowi notyfikacji Komisji Europejskiej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo zastosował w okolicznościach niniejszej sprawy art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, który to przepis obliguje organ do umorzenia postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W chwili wydawania zaskarżonej decyzji w sprawie zmiany zezwolenia, zezwolenie to już nie obowiązywało, gdyż uprawnienia z niego wynikające wygasły po dniu [...] września 2012 r. Wystąpienie tej okoliczności czyniło bezprzedmiotowym postępowanie w zakresie zmiany zezwolenia, bowiem wobec zaprzestania istnienia materialnoprawnego stosunku stanowiącego podstawę nabytego prawa zachodzi brak podstaw prawnych do dokonywania jakichkolwiek zmian w decyzji kształtującej ten stosunek materialnoprawny w sferze administracji publicznej. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji w postępowaniu o zmianę zezwolenia, które wygasło, dopuszczalne było tylko wydanie decyzji o umorzeniu postępowania.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że co do zasady organ administracji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy był związany - stosownie do treści art. 170 i art. 153 p.p.s.a. - oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku NSA z 18 września 2013 r. (sygn. akt II GSK 406/11), które zobowiązywały organ do oceny charakteru prawnego spornych przepisów ustawy o grach hazardowych z uwzględnieniem wykładni pojęcia "przepisu technicznego" dokonanej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11. Ciążący na organie i sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być jednak wyłączony w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym. Zdaniem WSA, rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Celnej miał zatem obowiązek uwzględnienia zmiany stanu faktycznego wyrażającej się w tym, że w toku kontroli sądowej posiadane przez stronę skarżącą zezwolenie wygasło z dniem [...] września 2012 r. Ustalenie, że nadal istnieje przedmiot postępowania jest bowiem jednym z warunków prawidłowości podejmowanej decyzji merytorycznej, zaś w razie braku tego przedmiotu zachodzą przeszkody formalnoprawne do merytorycznego rozstrzygania w sprawie, a postępowanie powinno zostać umorzone, na co jednoznacznie wskazuje dyspozycja art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.

W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zachodziły podstawy do merytorycznego orzekania o zmianie zezwolenia w trybie wyznaczonym normą prawa materialnego – art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Z tego względu dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie miała znaczenia prawnego problematyka notyfikacji tego przepisu, mimo że organ – dostosowując się do zaleceń NSA, który nie wypowiadał się w kwestii bytu prawnego zezwolenia – zawarł w uzasadnieniu argumentację dotyczącą ustalenia, czy uregulowania ustawy o grach hazardowych mają charakter przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i wobec tego wymagały uprzedniej notyfikacji przed Komisją Europejską. Sąd podkreślił jednak, że art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji i wobec tego zbędne było odnoszenie się do zarzutów skargi eksponujących wątki merytoryczne, gdyż nie przystają one do treści zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła Spółka A. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) i c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej zwanej p.u.s.a.) w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi na decyzję organu administracji o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, w sytuacji faktycznej i prawnej niniejszej sprawy, w której przepis art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej nie znajdował zastosowania;

2) w związku z powyższym art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP - poprzez przyjęcie poglądu prawnego, z pominięciem innego możliwego poglądu prawnego, w kwestii istnienia przedmiotu postępowania, który ostatecznie rażąco narusza zasadę państwa prawa;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego (w związku z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. oraz art. 1 p.u.s.a.) - w tym naruszenie przepisów prawa wspólnotowego, tj. art. 8, art. 9 (w szczególności ust. 7 in fine) i art. 10 (w szczególności ust. 1) w zw. z art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE (określających pojęcie oraz zasady notyfikacji tzw. przepisów technicznych) w związku z:

- art. 138 ust. 1 i art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych (w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1, art. 117 ust. 1, art. 118 oraz art. 129 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych),

- regułami wykładni i stosowania prawa wyrażonymi w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w następujących sprawach:

a) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C 213/11, C-214/11 oraz C-217/11 (Fortuna Sp. z o.o., Grand Sp. z o.o., Forta Sp. z o.o. p-ko Dyrektorowi Izby Celnej w Gdyni),

b) z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie C-267/03 postępowania karnego przeciwko Larsowi Erikowi Staffanowi Lindbergowi,

c) z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-109/08 Komisja vs. Grecja,

d) z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94 CIA Security International SA vs. Signalson SA i Securitel SPRL,

e) z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie C-170/04 Klas Rosengren i inni vs. Riksaklagaren,

f) z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo SpA vs. Comune di Milano,

g) z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C-62/00 Mark & Spencer plc vs. Commissioners of Customs & Excise,

- deklaracją nr 17 do Traktatu z Lizbony ("Deklaracja odnosząca się do pierwszeństwa") potwierdzającej zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego na warunkach określonych przez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości

- poprzez przyjęcie poglądu prawnego (o bezprzedmiotowości postępowania), którego skutkiem – związanym wyłącznie ze sposobem działania organów państwa – jest niestosowanie prawa wspólnotowego w postaci konsekwencji prawnych z ww. wyroku Trybunału Sprawiedliwości, a tym samym naruszenie także prawa skarżącej, polegającego m.in. na możliwości efektywnego a nie nominalnego powoływania się na prawo wspólnotowe przed sądem krajowym.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził w szczególności, że przy ocenie kwestii bezprzedmiotowości postępowania Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił okoliczności, że strona złożyła w terminie wniosek o przedłużenie zezwolenia oraz specyfiki postępowania o przedłużenie zezwolenia – tj. o przedłużenie istnienia przedmiotu postępowania (uprawnienia skarżącej) w kontekście prawnym i faktycznym niniejszej sprawy. Fakt wygaśnięcia stosunku prawnego nie stanowi automatycznie przeszkody w postępowaniu – w sytuacji zainicjowania i trwania postępowania o przedłużenie jego istnienia, jeżeli odpowiedni wniosek został złożony przed datą jego wygaśnięcia. Skarżąca wskazała, że kwestia przedłużenia udzielonego jej zezwolenia zawisła obecnie przed NSA w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2014 r. (sygn. akt III SA/Wr 659/13) w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia. Z tego względu – uwzględniając, że w niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych przed datą jego wygaśnięcia oraz z uwagi na bezskuteczność prawną art. 138 ust. 1 nowej ustawy o grach hazardowych, na którym oparł organ administracji pierwotnie swoje rozstrzygnięcie, wnioski niniejszej skargi kasacyjnej powinny być – zdaniem strony – uznane za słuszne i uzasadnione.

Stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej zostało następnie podtrzymane i rozwinięte w pismach procesowych strony skarżącej z: 28 września 2015 r., 30 października 2015 r. i 3 grudnia 2015 r. Ponadto w piśmie procesowym z 25 listopada 2015 r. pełnomocnik strony wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni przepisów prawa unijnego, z którym zwrócił się do niego Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o sygn. akt V Kz 142/15.

W piśmie procesowym z dnia 8 stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymał stanowisko i wnioski zawarte w skardze kasacyjnej oraz złożył - jako załącznik do protokołu - pisemne podsumowanie dotychczasowego stanowiska. Z kolei pełnomocnik organu (radca prawny) podtrzymał stanowisko i wnioski zaprezentowane w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Postanowieniem wydanym na rozprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji zarówno naruszenie przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a./, b/ i c/ oaz art. 151 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej), jak i błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego (art. 8, art. 9 ust. 7, art. 10 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 w zw. z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1, art. 117 ust. 1, art. 118 oraz art. 129 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych, deklaracja nr 17 do Traktatu z Lizbony). Analiza uzasadnienia zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wskazuje, że spółka w istocie kwestionuje ocenę Sądu pierwszej instancji o zgodności z prawem umorzenia przez organ postępowania w sprawie zmiany udzielonego skarżącej spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w sytuacji gdy brak było podstaw do uznania bezprzedmiotowości postępowania, skoro: 1) spółka przed wygaśnięciem zezwolenia złożyła wniosek o przedłużenie postępowania, a rozstrzygnięcia organów co do tego wniosku nie są prawomocne (wyrok WSA oddalający skargę na odmowę przedłużenia zezwolenia został zaskarżony do NSA) oraz 2) art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych jest bezskuteczny prawnie.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Celnej utrzymująca w mocy decyzję o umorzeniu postępowania, wydaną na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Oznacza to, że bezprzedmiotowość jest obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Chodzi tu o każdą (jakąkolwiek) przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Przedmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić ów przedmiot.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafna jest ocena Sądu pierwszej instancji, że organ administracji zgodnie z prawem uznał, iż w toku rozpoznawania wniosku skarżącej spółki o zmianę zezwolenia postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na wygaśnięcie tegoż zezwolenia w dniu [...] września 2012 r. Wygaśnięcie skutkowało brakiem zezwolenia, więc brakiem przedmiotu postępowania administracyjnego w tej sprawie, które dotyczyło przecież zmiany tego zezwolenia. W takiej sytuacji organ administracji nie mógł prowadzić dalej postępowania, skoro nie mogło ono zakończyć się wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia co do zmiany nieistniejącego już w obrocie prawnym zezwolenia. Obowiązkiem organu było natomiast umorzenie bezprzedmiotowego postępowania na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, co też organ uczynił, a Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że takie rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Nietrafne jest stanowisko autora skargi kasacyjnej, że bezprzedmiotowość postępowania w sprawie zmiany zezwolenia nie wystąpiła z uwagi na złożenie przez stronę - przed wygaśnięciem zezwolenia - wniosku o przedłużenie zezwolenia, który co prawda nie został uwzględniony, ale postępowanie sądowe w tamtej sprawie nie zakończyło się jeszcze prawomocnym orzeczeniem. Twierdzenie to opiera się na całkowicie nieuprawnionym założeniu, że samo złożenie wniosku o przedłużenie zezwolenia skutkuje w istocie takim przedłużeniem - przynajmniej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego kontroli legalności rozstrzygnięć organów co do takiego wniosku. Na poparcie tego poglądu strona powołała się m.in. na wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r. (sygn. akt II GSK 150/11) oraz na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. (sygn. akt III CZP 94/11), co jednak nie może być skuteczne. Z uzasadnienia wskazanego wyroku NSA wynika bowiem, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie dotyczył kwestii wygaśnięcia zezwolenia, które miało być przedłużone. Natomiast powołana przez stronę uchwała Sądu Najwyższego odnosiła się zagadnienia zawarcia umowy o przedłużenie użytkowania wieczystego na żądanie zgłoszone w terminie określonym w art. 236 § 2 kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że użytkownik wieczysty z chwilą złożenia właścicielowi - w terminie określonym w art. 236 § 2 kodeksu cywilnego - wniosku o przedłużenie użytkowania wieczystego nabywa na podstawie tego przepisu wobec właściciela roszczenie o zawarcie umowy o przedłużenie użytkowania wieczystego, a ściślej - o złożenie przez właściciela oświadczenia woli niezbędnego z jego strony do zawarcia tej umowy, przy czym roszczenie o takiej treści na rzecz użytkownika wieczystego z tą chwilą nie tylko powstaje, ale także staje się wymagalne, właściciel powinien więc podjąć działania prowadzące do zawarcia umowy o przedłużenie użytkowania wieczystego bezpośrednio po otrzymaniu wniosku użytkownika wieczystego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie podziela w pełni pogląd wyrażony już wcześniej m.in. w wyroku NSA z dnia 11 lutego 2016 r. o sygn. akt II GSK 1801/14 (treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), że przedstawione w uchwale Sądu Najwyższego stanowisko, sformułowane w odniesieniu do stosunków cywilnoprawnych, nie może mieć zastosowania do stosunków o charakterze publicznoprawnym, a zatem bezpodstawne jest twierdzenie, jakoby strona, która złożyła wniosek o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, nabywa uprawnienie ("roszczenie") do żądania załatwienia sprawy w określony sposób - podobnie jak użytkownik wieczysty wyrażający wolę przedłużenia umowy użytkowania wieczystego.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) i art. 151 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał bowiem kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, zasadnie uznając, że organ administracji zgodnie z prawem umorzył postępowanie w sprawie zmiany zezwolenia, które to postępowanie stało się bezprzedmiotowe w związku z wygaśnięciem zezwolenia. W takiej sytuacji WSA prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., a podniesione w skardze kasacyjnej argumenty nie przemawiały za przyjęciem, że WSA powinien był skargę uwzględnić, uchylając zaskarżoną decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) lub c) p.p.s.a.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP.

Pierwszy z przywołanych przepisów określa, co powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Nie mógł on zostać naruszony - jak to wskazał autor skargi kasacyjnej - "poprzez przyjęcie poglądu prawnego, z pominięciem innego możliwego poglądu prawnego, w kwestii istnienia przedmiotu postępowania". Wskazany sposób naruszenia prawa jednoznacznie odwołuje się bowiem do oceny przyjętej przez Sąd pierwszej instancji, a nie elementów, jakie powinny znaleźć się w uzasadnieniu wydanego orzeczenia.

Z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowił (w dacie wydania zaskarżonego wyroku), że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zostało wskazane w sposób wyraźny, jaki "inny możliwy pogląd prawny" został pominięty przez Sąd pierwszej instancji, prowadząc do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Można przypuszczać, że autorowi skargi kasacyjnej chodzi o omówione wyżej stanowisko odnośnie do wpływu złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na ocenę bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Z powodów wskazanych wyżej, ten pogląd strony skarżącej jest nietrafny, a zatem jego "pominięcie" przez WSA nie mogło być ocenione jako istotne naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. Z analogicznych względów nie można przyjąć, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 2 Konstytucji RP, w którym sformułowana została zasada państwa prawa.

Wreszcie całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej wskazuje bowiem w tym zakresie jako naruszone przepisy ustawy o grach hazardowych i przepisy dyrektywy 98/34/WE, podczas gdy nie stanowiły one podstawy prawnej rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie administracyjnej i z tego względu WSA nie dokonał wykładni ani oceny zastosowania tych przepisów. Z analogicznego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni przepisów prawa unijnego, z którym zwrócił się do niego Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o sygn. akt V Kz 142/15. Pytanie prejudycjalne Sądu Okręgowego dotyczy bowiem skutków braku notyfikacji przepisów uznanych za mające charakter techniczny, zaś takie przepisy nie stanowiły podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej kontrolowanej w niniejszym postępowaniu. Podkreślić należy, że organ administracji publicznej nie orzekł w tej sprawie merytorycznie (co do uprawnień lub obowiązków strony wynikających z prawa materialnego, m.in. z przepisów ustawy o grach hazardowych), lecz zakończył postępowanie administracyjne w sposób formalny - poprzez jego umorzenie z powodu bezprzedmiotowości. Jak wskazano wyżej, taki sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy był zgodny z prawem.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty za niezasadne, a zatem skarga kasacyjna - z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804), zasądzając od skarżącej spółki na rzecz Dyrektora Izby Celnej zwrot kosztów zastępstwa procesowego wykonanego przez radcę prawnego, który brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.

PG