Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 560/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a i 3b
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek .

Z przedstawionych akt sprawy wynika, iż J.S. złożył w dniu 28 grudnia 2006r. (data wpływu) bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" z wniosek o umorzenie należności głównej z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie około 15.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że Prezes ZUS decyzją z dnia "[...]" grudnia 2006r. o nr "[...]" odmówił mu umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 14 listopada 2006r. twierdząc, że nie ma prawnej możliwości umorzenia odsetek za zwłokę bez umorzenia należności głównej. Opisując swoją sytuację materialną i zdrowotną stwierdził ponadto, że splot nieszczęśliwych okoliczności wypełnia jego zdaniem wszystkie wymienione przesłanki uzasadniające umorzenie kwoty zaległości wobec ZUS.

Decyzją z dnia "[...]" 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. W wyniku wniesienia odwołania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu) decyzją z dnia 4 października 2007r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Wobec złożenia skargi na to rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 marca 2008r. sygn. akt V SA/Wa 2818/07 uchylił zaskarżaną decyzję. W uzasadnieniu Sąd uznał, iż Prezes ZUS naruszył art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji orzekającą ponad wniosek skarżącego bez wyjaśnienia jego zakresu i ewentualnego jego rozwinięcia. Prezes nie skontrolował decyzji wydanej w I instancji pod względem jej zakresu przedmiotowego w zestawieniu z treścią wniosku w sytuacji, gdy strona wskazała we wniosku zakres swojego żądania i określiła również kwotowo to żądanie. Wskazano, iż jeśli jednak zakres wniosku (umorzenie należności głównej) w zestawieniu z kwotą należności, której umorzenia domagała się strona budziła jakąś niejasność i w toku ponownego rozpoznania sprawy pojawiły się wątpliwości co do prawidłowości decyzji Zakładu wydanej w I instancji w zestawieniu z treścią wniosku, należało kwestię tę wyjaśnić i ewentualnie uchylić zaskarżoną decyzję w części w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kpa.

Ponadto w decyzji organu I instancji nie dokonano rozróżnienia składek na część dotyczącą wyłącznie płatnika jako osoby ubezpieczonej i płatnika zobowiązanego do uiszczenia składek za pracowników (w zakresie ich umorzenia). Tym samym Sąd uznał za niejasną decyzję II instancji w zakresie w jakim odnosi się ona do umorzenia należności finansowanych przez płatnika za ubezpieczonych pracowników. Przy ponownym orzekaniu w sprawie zobowiązano organ do odniesienia się do powyższego i wydania rozstrzygnięcia zgodne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zobowiązano także organ do dokładnego ustalenia dochodu skarżącego po odjęciu niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego oraz jego dwuosobowej rodziny. Sąd uznał, że organ winien również odnieść się do udokumentowanego przez skarżącego poważnego i długotrwałego uszczerbku powstałego na skutek wypadku przy pracy w kontekście możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia i ewentualnych kosztów związanych z jego rehabilitacją. Dodatkowo uznano, iż podnoszona przez organ II instancji okoliczność, że skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdzałby jego niezdolność do pracy lub niepełnosprawność, w żadnym zakresie nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy i oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w konkretnym stanie faktycznym. Rolą organu odwoławczego jest bowiem ocena, czy w tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie, i organ II instancji może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. Zdaniem Sądu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego również we wskazanym powyżej zakresie może dostarczyć Prezesowi ZUS potrzebnych informacji i przedstawi rzeczywistą sytuację finansową i zdrowotną skarżącego, która powinna być ponownie poddana ocenie (rozstrzygnięciu) mieszczącej się w ramach uznania administracyjnego - na datę rozstrzygania w sprawie. Okoliczności te należy wyjaśnić celem właściwego zobrazowania faktycznej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych J.S.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 1 października 2008r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o umorzenie należności w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. Uzasadniając to rozstrzygnięcie przywołano treść art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uznając, że przepis ten wyklucza możliwość rozstrzygania przez ZUS w sprawie umorzenia składek w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek.

Z kolei decyzją z dnia 17 października 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję z dnia "[...]" 2007r. w całości przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wydał w dniu "[...]" decyzję nr "[...]" o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

– ubezpieczenie społeczne za okres: kwiecień 1999r., maj 1999r., od lipca do grudnia 1999r., od kwietnia 2002r. do grudnia 2002r. w kwocie 6.924,59 zł,

– ubezpieczenie zdrowotne za okres: listopad i grudzień 1999r., maj i sierpień 2000r., sierpień 2001, styczeń 2002r., od kwietnia do grudnia 2002r. w kwocie 732,43 zł,

– Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od lipca do grudnia 1999r., maj i sierpień 2000r., od września do listopada 2001r., luty, czerwiec i lipiec 2002r., od września do grudnia 2002r. w kwocie 278,66 zł.

Jako podstawę prawną wskazano art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28, art. 24 ust. 2 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm., w skrócie: u.s.u.s.). W uzasadnieniu organ przedstawił treść art. 28 ust. 1, 2 i 3a w/w ustawy oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

Organ uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust.1-3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż skarżący posiada mienie podlegające egzekucji.

Organ dokonał również analizy przesłanek określonych w art. 23a u.s.u.s., że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W art. 28 ust. 3b została określona delegacja, w której określono, że Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. W § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz.U.03.141.1365) z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określono, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Uznano, że pomimo spalenia w dniu 16 marca 2002r. zakładu gastronomiczno – handlowego wnioskodawca był w stanie dalej prowadzić działalność gospodarczą, zakończoną z dniem 31 grudnia 2002r. Ponadto strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego i uzyskuje z tego tytułu dochód zgodnie z oświadczeniem z 21 lipca 2008r. Dodatkowo wnioskodawca otrzymał część odszkodowania w związku z pożarem zakładu lecz nie posiada dokumentów potwierdzających powyższe, jak i nie pamięta kwoty odszkodowania. Wnioskodawca nie udowodnił, że musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która nie pozwalałaby mu podjąć pracę, jak też, że stan zdrowia pozbawia go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie został także uznany za osobę niezdolną do pracy mimo stwierdzenia przez biegłego lekarza sądowego, że wystąpił u niego długotrwały uszczerbek na zdrowiu w wymiarze 20% w związku z wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 8 lutego 2003r.

W ocenie ZUS wnioskodawca wykazał zaistnienie przesłanki świadczącej o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go wraz z rodziną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, umożliwiającej dokonanie umorzenie należności, jednak organ odmówił takiego załatwienia sprawy podając, że umorzenie to oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet Państwa, a ZUS nie może ponosić negatywnych konsekwencji prowadzonej działalności strony. Dodatkowo poinformowano, że trudna sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec ZUS nie przesądzają o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku. Organ nie ma obowiązku umorzenia należności, gdyż decyzje w tym zakresie, podejmowane w oparciu o powołane przepisy, mają charakter uznaniowy, co oznacza, że udzielenie tego rodzaju ulgi jest prawem a nie obowiązkiem, wiąże się z tzw. "uznaniem administracyjnym", które wskazuje na brak obowiązku umorzenia należności mimo wystąpienia przesłanek, o których stanowią przepisy z tego zakresu. Z tego powodu odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki do umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Jako podstawę umorzenia organ wskazał w uzasadnieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ponadto przedstawił swoje stanowisko w zakresie wymagalności dochodzenia należności uznając, że składki za okres 04.1999r. – 12.2002r. nie uległy przedawnieniu.

Nawiązując do decyzji z "[...]" nr "[...]" strona ponownie wniosła w dniu 5 stycznia 2009r. o umorzenie składek w kwocie przekraczającej 15.000 zł.

ZUS po przeprowadzeniu postępowania, w trakcie którego zawieszano je z urzędu kolejnymi postanowieniami z 26 lutego 2009r. i 29 października 2009r. do czasu prawomocnego zakończenia sporu sądowego w zakresie wysokości zobowiązań strony z tytułu składek, a następnie po podjęciu postępowania w dniu 16 kwietnia 2010r., wydał decyzję z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]". Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie: Kpa) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 1 lipca 2005r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 150, poz. 1248).

W uzasadnieniu podkreślono, że wnioskujący nie przedłożył dokumentów potwierdzających okoliczności uzasadniające wniosek o umorzenie należności, o które zwrócono się pismem z dnia 16 kwietnia 2010r. wraz z prośbą o nadesłanie wypełnionego kwestionariusza. Na podstawie zgromadzonego przez Zakład w sprawie materiału wskazano jednak, że strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wskazano, że wnioskodawca:

– prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego w wysokości około 1.400,00 zł,

– nie figuruje w kartotece emerytalno-rentowej tutejszego Oddziału,

– nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej,

– jest właścicielem nieruchomości opisanych w księgach wieczystych KW "[...]" oraz KW "[...]",

– posiada zarejestrowane na swoje nazwisko: samochód osobowy marki "[...]" rok prod. 1998 oraz samochód ciężarowy "[...]" rok prod. 1987.

Podkreślono, że strona wykazała zaistnienie przesłanki świadczącej o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, umożliwiającej dokonanie umorzenia należności w oparciu o Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Jednakże Zakład odmówił umorzenia powyższych należności powtarzając argumentację z uzasadnienia decyzji wydanej w I instancji – m.in. gdyż umorzenie ich oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa i ze względu na bardzo wyjątkowy charakter umorzenia składek.

Na powyższą decyzję J.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia w całości i merytorycznego rozpatrzenia sprawy w ten sposób, aby Sąd nakazał umorzenie zobowiązań skarżącego względem ZUS, ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Wniósł ponadto o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mający wpływ na wydanie orzeczenia rażąco niekorzystnego dla skarżącego oraz nie uwzględnienie szeregu istotnych okoliczności mających znaczący wpływ na prawidłowe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu skargi podał, że decyzja zawiera szereg sprzeczności co do rzeczywistego stanu faktycznego, które wypaczają sytuację materialną w jakiej obecnie znalazł się skarżący oraz błędnie ustalają jego możliwości płatnicze przez co pomimo spełnienia przez niego wszystkich przesłanek określonych w niżej wskazanych przepisach prawa do dnia dzisiejszego nie umorzono mu należności z tytułu składek. Z jednej strony bowiem zarzuca mu się brak przedstawienia stosownych dokumentów, a z drugiej strony ZUS odnosi się w zaskarżonej decyzji do dokumentacji medycznej, której skarżący rzekomo nie przedstawił. Skarżący nie przedłożył ponadto dowodu, że nie prowadził działalności gospodarczej po pożarze w dniu 16 marca 2002r. jego zakładu gastronomiczno - handlowego, który stanowił jedyne źródło dochodu dla niego, i nie ma realnej możliwości udowodnienia, że nie prowadził działalność gospodarczą o czym może świadczyć fakt, że skarżący nie figuruje w danych rejestrowych ZUS oraz właściwego Urzędu Skarbowego. Jednak po pożarze skarżący nie prowadził działalności gospodarczej. Podkreślił, że w chwili obecnej znajduje się w bardzo złej sytuacji materialnej i konieczność spłaty jakiejkolwiek kwoty z tytułu zobowiązań wobec ZUS spowodowałaby znaczny uszczerbek dla skarżącego i jego rodziny oraz pozbawiłoby go możliwości egzystencji. Ponadto w dniu 8 lutego 2003r. skarżący uległ wypadkowi przy pracy w gospodarstwie rolnym, w wyniku którego doznał bardzo poważnego uszczerbku na zdrowiu w postaci wieloodłamowego złamania trzonów obu kości podudzia prawego z przemieszczeniem. W chwili obecnej u skarżącego, który ma 59 lat stwierdzono 20% uszczerbek na zdrowiu co uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Stąd też skarżący uważa, że sytuacja w jakiej się znalazł wypełnia wszystkie przesłanki do umorzenia w stosunku do niego należności z tytułu zaległych składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna . Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów.

W przedmiotowej sprawie skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie jednej z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z dołączonego do akt administracyjnych odpisu księgi wieczystej wynika, że skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej. Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał w księdze wieczystej wpisu hipoteki przymusowej na zabezpieczenie należności ZUS. Zatem nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności wskazana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W art. 28 ust. 3b. została określona delegacja, w której określono, że Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. W § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz.U.03.141.1365) z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określono, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Organ przyjął, że strona wykazała zaistnienie przesłanki świadczącej o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, umożliwiającej dokonanie umorzenia należności w oparciu o Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jednakże Zakład odmówił umorzenia powyższych należności powtarzając argumentację z uzasadnienia decyzji wydanej w I instancji, że umorzenie ich oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa i ze względu na bardzo wyjątkowy charakter umorzenia składek. W tym przypadku organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Organ powołał się na przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., odmawiając umorzenia należności z tytułu składek. Powołany przepis przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego miał określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania należności, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, "...biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych." W § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r., przewidziano możliwość umarzania składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy zachodzą przypadki określone w pkt 1 - 3 tego przepisu. Wśród nich wymieniona została sytuacja, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1). W rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że strona wykazała zaistnienie przesłanki świadczącej o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, umożliwiającej dokonanie umorzenia należności w oparciu o Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Jednakże Zakład odmówił umorzenia powyższych należności powtarzając argumentację z uzasadnienia decyzji wydanej w I instancji, że umorzenie ich oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa i ze względu na bardzo wyjątkowy charakter umorzenia składek. Organ dopuścił się błędnej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust.1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Z powołanych unormowań wynika, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może nastąpić "w uzasadnionych przypadkach", których wystąpienie należy oceniać uwzględniając stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązanego. W związku z tym wykluczenie, ustalonej w toku postępowania administracyjnego, trudnej sytuacji finansowej skarżącego, jako przyczyny umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. było pozbawione podstaw i zasadzało się na błędnym zrozumieniu treści normy prawnej wyprowadzonej z powołanego przepisu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął, że umorzenie ich oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa. Należy podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o umarzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. W zaskarżonej decyzji ocena taka nie została przeprowadzona, zatem postępowanie organu należy uznać za nieprawidłowe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając umorzenia należności uczynił to w sposób dowolny, w oderwaniu od instytucji uznania administracyjnego przyjętej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. W rozpoznawanej sprawie taka analiza nie została przeprowadzona, gdyż organ uznał, że umorzenie ich oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa. W konsekwencji kierował się tylko interesem finansów ubezpieczeń, pomijając całkowicie interes skarżącego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organ jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 i 209 p.p.s.a. ( pkt II wyroku).