Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 59/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 11, art. 241 § 2 pkt 2, art. 243 § 1 i 3,
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 54 § 3, art. 56, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Anna Robotowska Małgorzata Rysz (spr.) Protokolant Agata Próchniewska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. G. Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt II SA/Op 250/13 w sprawie ze skargi O. G. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz O. G. Spółki z o.o. w P. 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z dnia 19 września 2013 r., oddalił skargę O. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] marca 2013 r., w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. udzielił skarżącej spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Następnie spółka złożyła wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie zezwolenia w zakresie lokalizacji punktów.

W wyniku rozpoznania tego wniosku Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. odmówił zmiany decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r., a decyzją z dnia [...] marca 2012 r. po rozpatrzeniu odwołania spółki, umorzył postępowanie odwoławcze.

Na decyzję z dnia [...] marca 2012 r. spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., który postanowieniem z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt II SA/Op 258/12 zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] (nr [...]). Do dnia wydania wyroku objętego skargą kasacyjną zawieszone postępowanie nie zostało podjęte.

Wnioskiem z [...] października 2012 r. spółka wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2012 r. Jako podstawę wznowienia powołano wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C- 213/11, C- 214/11 i C- 217/11.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w O., działając na podstawie art. 243 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: Ordynacja podatkowa lub O.p.), odmówił wznowienia postępowania z uwagi na postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na decyzję objętą wnioskiem o wznowienie postępowania.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w O., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z dnia [...] grudnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ opierając się na treści art. 170 p.p.s.a. uznał, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania podatkowego (art. 243 Ordynacji podatkowej) w przypadku wcześniejszego złożenia skargi do WSA w tej samej sprawie, jeżeli przesłanką wznowienia jest przyczyna zawarta w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, powiązana

z naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalając skargę przyjął, że istotą sporu jest zagadnienie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w przypadku, gdy na decyzję tę wniesiona została skarga do sądu administracyjnego i toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie kontroli jej legalności.

Odnosząc się do tak przedstawionej istoty zagadnienia Sąd I instancji powołał się na pogląd wyrażony w piśmiennictwie, zgodnie z którym, w celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w stosunku do ostatecznych decyzji, należy przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym. WSA podzielił pogląd doktryny, że zakaz taki jest oczywisty w świetle art. 170 p.p.s.a., regulującego skutki prawomocności orzeczeń sądu administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie, także inne osoby. Sformułowany w tym przepisie pozytywny skutek prawomocności orzeczeń sądowych wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej, także z urzędu.

Sąd przywołał prezentowany również w orzecznictwie pogląd, że skuteczne wniesienie skargi stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowań nadzwyczajnych przed organem administracji publicznej i każda ingerencja organu administracji w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym - wykraczająca poza dyspozycję art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy - jest niedopuszczalna, jako godząca w określoną w art. 45 ust. 1 oraz w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu.

Podzielając w pełni przytoczone wyżej poglądy, Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo odmówił skarżącej wznowienia postępowania. Jak wynika z akt sprawy, w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania zostało już skutecznie wszczęte postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] marca 2012 r., co do którego spółka żądała wznowienia. W efekcie tego, organ stał się przeciwnikiem procesowym spółki i utracił zasadniczo kompetencje do weryfikacji zaskarżonej decyzji, poza przypadkiem, gdyby w trybie autokontroli skorzystał z wynikającego z art. 54 § 3 p.p.s.a. uprawnienia do władczego rozstrzygania w sprawie zawisłej przed sądem administracyjnym. W dniu orzekania przez organ

w przedmiocie wznowienia postępowania, postępowanie związane z oceną legalności decyzji, objętej następnie wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego już się toczyło, a zatem niedopuszczalne było - z przyczyn wywiedzionych wcześniej - wszczęcie żądanego przez spółkę nadzwyczajnego trybu kontroli tej samej decyzji.

W ocenie Sądu, wszczęcie i prowadzenie przez organ takiego postępowania naruszałoby art. 54 § 3 i art. 56 p.p.s.a., a także podane wyżej przepisy rangi konstytucyjnej. Tym samym WSA stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargą kasacyjną O. Sp. z o.o. w P. domagała się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269; dalej: p.u.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

w powiązaniu z art. 56 i art. 170 p.p.s.a. oraz z art. 243 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi strony na decyzję organu celnego utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, pomimo że nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki uniemożliwiające wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że procedura uregulowana w Ordynacji podatkowej, w tym dotycząca wznowienia postępowania, nie odwołuje się do normy art. 56 p.p.s.a., jako negatywnej przesłanki do wznowienia postępowania (uruchomienia "pierwszej fazy" tego nadzwyczajnego trybu). Prawodawca dopuszcza więc jednoczesne współistnienie dwóch postępowań, przy czym celem uniknięcia dwutorowości postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego w stosunku do tej samej ostatecznej decyzji, nakazuje zawiesić jedno z nich na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Podniosła ponadto, że istnieje grupa przypadków, gdy pomimo zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego nie pojawi się w obrocie prawnym orzeczenie, które następnie "krępowałoby" czynności organu rozpoznającego sprawę w ramach postępowania o zmianę, uchylenie lub stwierdzenie nieważności tej samej ostatecznej decyzji. W tym układzie nieaktualne stają się również argumenty związane z normą art. 54 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem skarżącej, w ramach niniejszego postępowania szczególnego znaczenia nabiera istnienie terminu do wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej, które następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, co oznacza, że obowiązkiem strony jest wniesienie wniosku o wznowienie postępowania z zachowaniem wszelkich wymogów prawnych, w tym rzeczonego terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Kontroli kasacyjnej został poddany wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję odmawiającą wznowienia postępowania, wydaną w oparciu o art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem WSA niedopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy decyzja objęta wnioskiem o wznowienie postępowania jest przedmiotem wcześniej złożonej skargi do sądu administracyjnego. Chociaż art. 56 p.p.s.a. nie zawiera żadnego postanowienia dotyczącego możliwości – po wniesieniu skargi do sądu – wszczęcia przez organy administracyjne postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, zarówno z urzędu, jak i w związku

z wniesieniem nadzwyczajnego środka prawnego, innego niż skarga do sądu administracyjnego, to sprzeciwia się temu konieczność zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Sformułowany w art. 170 p.p.s.a. pozytywny skutek prawomocności orzeczeń sądowych wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego do tej samej decyzji ostatecznej, w stosunku do której w tym postępowaniu nie mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie, niż orzeczenie sądu administracyjnego rozstrzygające skargę na ostateczną decyzję lub postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z tymi poglądami.

Nie budzi wątpliwości, że z art. 56 p.p.s.a. wynika, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Nie jest też sporne, że norma zawarta w tym przepisie nie wyczerpuje sytuacji, w których możliwe jest występowanie zbiegu dróg kontroli decyzji ostatecznych - administracyjnego postępowania nadzwyczajnego oraz drogi kontroli sądowej. Taka, odmienna niż przewidziana w art. 56 p.p.s.a., sytuacja występuje

w niniejszej sprawie, tzn. po wniesieniu skargi do sądu na decyzję ostateczną został złożony wniosek, inicjujący postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją ostateczną. W obowiązujących regulacjach procesowych brak jest unormowań odnoszących się do takiej sytuacji. W tej kwestii

w piśmiennictwie i orzecznictwie prezentowane są różne stanowiska. Stanowisko, do którego przychylił się Sąd I instancji, zgodnie z którym wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania wewnątrzadministracyjnego po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na tę samą decyzję, jest motywowane koniecznością wykluczenia dwutorowości postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego oraz argumentem opartym na brzmieniu art. 170 p.p.s.a., w świetle którego, w postępowaniu administracyjnym nie mogłaby zapaść inna decyzja (postanowienie), niż orzeczenie sądu administracyjnego rozstrzygające skargę na ostateczną decyzję lub postanowienie (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LexisNexis. Wydanie 2, str. 308).

W stanowiskach przeciwnych wskazuje się, że zawisłość sprawy sądowoadministracyjnej nie wyklucza wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania administracyjnego [por. wyrok NSA z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 609/13, wyrok WSA w Białymstoku z 27 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 2/13, wyrok WSA w Krakowie z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 467/13 opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego jeszcze na gruncie art. 199 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.): postanowienia z 30 maja 1989r., III ARN 17/89 niepubl., z 27 marca 1987r. III ARN 3/87 publ. OSNCP 1988, nr 7-8, poz. 102, oraz uchwała składu siedmiu sędziów z 15 października 1992r., III AZOP 18/92, OSNCP 1993, nr 5 poz. 67].

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten drugi pogląd.

Zgodnie z treścią art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z kolei, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści § 2 pkt 2 tego przepisu wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej

w art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Należy zauważyć, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego wyłącznie aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej).

Stwierdzenie rzeczywistego wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia

i wynikających z tego skutków dla rozstrzygnięcia sprawy jest rezultatem ustaleń dokonanych po wydaniu takiego postanowienia zawartych w decyzji, o której mowa

w art. 245 O.p. Te dwa etapy można kolejno określić jako postępowanie w sprawie wznowienia i jako postępowanie wznowieniowe. Istota postępowania w pierwszym etapie sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 O.p. W orzecznictwie

i piśmiennictwie wskazuje się, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w przepisie oraz, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych. "Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. – organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a." (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2397/98, LEX nr 47857, wydany na gruncie analogicznych unormowań k.p.a.). Stwierdzić zatem należy, że w świetle uregulowań zawartych w art. 243 § 1 i 3 O.p. brak było podstaw do odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wobec wskazania przez stronę ustawowej przesłanki wznowienia – w postaci wydania wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012r. w sprawach połączonych

C -213/11, C-214/11 i C- 217/11 i o ile termin do złożenia wniosku został zachowany.

Nie może zatem zostać uwzględnione stanowisko organu zaakceptowane przez Sąd I instancji, że nie jest możliwe wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy na decyzję ostateczną z dnia [...] marca 2012 r., została wniesiona skarga do sądu administracyjnego i toczy się postępowanie sądowoadministracyjne.

Nie kwestionując tego, że konieczne jest wyeliminowanie sytuacji jednoczesnego prowadzenia postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego wobec tej samej ostatecznej decyzji, wymaga podkreślenia, że Sąd I instancji stawiając znak równości między złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, a prowadzeniem takiego postępowania wyprowadził błędne wnioski odnośnie prawidłowości kontrolowanej decyzji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Aprobując stanowisko zawarte w cytowanym wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 609/13 należy z całym przekonaniem stwierdzić, że prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 240 § 1 O.p. formy kontroli decyzji ostatecznej poprzez złożenie stosownego wniosku i uruchomienie postępowania zmierzającego do wznowienia postępowania nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny, niezależnie od etapu, na jakim znajduje się postępowanie sądowoadministracyjne. Ze względu na realizowaną przez sąd administracyjny kontrolę określonego rozstrzygnięcia, nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania wznowieniowego równolegle z postępowaniem sądowym ze skargi na tę samą decyzję ostateczną. Powyższy pogląd jest wynikiem analizy treści art. 56 p.p.s.a. oraz art. 54 § 3 tej ustawy, z których to przepisów jednoznacznie wynika, iż organ może korygować ostateczne rozstrzygnięcie w dopuszczonych obowiązującymi przepisami formach, jednak wyłącznie do czasu złożenia skargi na to rozstrzygnięcie i podjęcia przez sąd jego kontroli. Zatem, zważywszy na zakaz dwutorowości postępowania, ewentualne postępowanie nadzwyczajne może toczyć się dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Prowadzenie jednocześnie dwóch postępowań w jednej sprawie przez sąd i organ administracyjny jest niedopuszczalne.

Podobne stanowisko, aczkolwiek w innym stanie faktycznym, bo na tle wniosku

o stwierdzenie nieważności decyzji kontrolowanej przez sąd administracyjny, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r. o sygn. akt I FSK 153/07 (dostępnym na stronie internetowej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz przedstawiciele doktryny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 5, s. 204, Komentarze LexisNexis).

Podsumowując, toczące się postępowanie sądowe mające na celu zbadanie legalności określonej decyzji nie stoi na przeszkodzie uruchomieniu postępowania mającego na celu wznowienie postępowania w sprawie zakończonej kontrolowaną przez sąd decyzją z zastrzeżeniem obowiązku wstrzymania toku postępowania nadzwyczajnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Dokonanie systemowej i funkcjonalnej wykładni art. 56 p.p.s.a., nie może iść tak daleko, aby naruszało ochronę praw jednostki. Przyjęcie poglądu zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku prowadziłoby, wskutek upływu terminu, do nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa skorzystania z instytucji procesowej umożliwiającej wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, w związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej.

Zatem, dostrzegając zarówno pierwszeństwo, uruchomionej wcześniej, niż wniosek o wznowienie postępowania, kontroli sądowej, jak też nieprzekraczalny, miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy stwierdzić, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, w sytuacji oczywistego istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., powinno skutkować wszczęciem postępowania wznowieniowego. Należy też zaznaczyć, że już samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania wszczyna wstępne postępowanie, prowadząc do oceny dopuszczalności wznowienia na zasadzie art. 243 § 1 lub § 3 Ordynacji podatkowej i w dalszej dopiero kolejności, w razie stwierdzenia, że wniosek oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia – do rozstrzygnięcia na zasadzie art. 245 § 1 pkt 1, pkt 2 lub pkt 3 O.p. Osobną kwestią jest natomiast skorzystanie z dostępnych środków procesowych pozwalających na powstrzymanie się od prowadzenia przez organ równoległego z postępowaniem sądowym ze skargi na decyzję ostateczną, postępowania wznowieniowego

w przedmiocie tej decyzji. Wymaga rozważenia, czy będzie to zawieszenie postępowania na zasadzie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. do czasu wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia, czy też skorzystanie z możliwości, jaką daje art. 140 § 2 O.p.

Nie ma też podstaw do wywodzenia niedopuszczalności wznowienia postępowania z uwagi na treść art. 170 p.p.s.a., skoro, w stanie faktycznym sprawy nie występował prawomocny wyrok sądu administracyjnego, którym organy miałyby być związane. Ponadto, jak trafnie wywiedziono w skardze kasacyjnej, orzeczenie sądu administracyjnego nie spełnia swojej zasadniczej funkcji, o której mowa w art. 170 p.p.s.a., w sytuacji, gdy dotyczy jedynie kwestii proceduralnych związanych czy to ze stwierdzeniem przez sąd administracyjny niedopuszczalności zaskarżenia danego aktu i odrzuceniem skargi, albo z sytuacją, gdy w toku postępowania sądowoadministracyjnego zaistnieją okoliczności uzasadniające jego umorzenie. Ostateczna decyzja pozostanie wówczas w mocy i będzie obowiązywać, niezależnie od tego, że nie została dokonana jej kontrola, pod kątem zaistnienia przesłanki wznowieniowej. W tym przypadku nie pojawi się również orzeczenie, które następnie krępowałoby organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia w ramach postępowania

w przedmiocie wznowienia postępowania co do o statecznej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględni powyżej wyrażone poglądy.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.