Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 457/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Referent stażysta Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 lutego 2019 r. C. S. (zwana dalej skarżącą) zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Praszce (dalej w skrócie: OPS) z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką – A. S. w miejsce pobieranego przez nią zasiłku dla opiekuna. Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 26 sierpnia 2010 r., nr [...], o zaliczeniu matki do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 2001 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 czerwca 2010 r. W odrębnym oświadczeniu, złożonym tego samego dnia, skarżąca wyraziła wolę zamiany zasiłku dla opiekuna na świadczenie pielęgnacyjne, powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik OPS, działając z upoważnienia Burmistrza Praszki, decyzją z dnia 6 marca 2019 r., nr [...], odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na A. S.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 27 maja 2019 r., nr [...], uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, niezasadne było uznanie, że strona nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie. Jednakże stwierdziło, że w niniejszej sprawie w zasadzie pozbawiono skarżącą możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego z uwagi na sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna, pomijając oświadczenie strony z dnia 14 lutego 2019 r. Wedle Kolegium, z uwagi na fakt, że organ pierwszej instancji poza swoją oceną pozostawił ww. oświadczenie strony, konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej, Kierownik OPS decyzją z dnia 20 sierpnia 2019 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. S. Decyzja wydana została na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1-6, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, oraz na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), zwanego dalej rozporządzeniem. W ustaleniach stanu faktycznego organ podał m.in., że na skutek prośby skarżącej decyzją z dnia 8 sierpnia 2019 r., nr [...], uchylił decyzję z dnia 18 czerwca 2014 r., nr [...] (zmienioną decyzją z dnia 19 września 2018 r.), przyznającą C. S. prawo do zasiłku dla opiekuna, a strona zrzekła się prawa do wniesienia odwołania od tej decyzji. Podał, że wnioskodawczyni jest córką A. S., czyli osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oraz nie podejmuje ona zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej i nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z orzeczenia wynika bowiem, że niepełnosprawność A. S. powstała w 2001 r., a więc po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Tym samym organ uznał, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że już w decyzji z dnia 27 maja 2019 r. Kolegium stwierdziło, iż odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że strona nie spełnia warunków do jego otrzymania z uwagi na treść art. 17 ust. 1b ustawy, należy uznać za nieprawidłową. Ponadto, analizując skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, skarżąca wywodziła, że art. 17 ust. 1b ustawy utracił domniemanie konstytucyjności we wskazanym przez Trybunał zakresie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw. Natomiast niedochowanie przez ustawodawcę zmiany treści powyższego przepisu zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Dlatego, dokonując odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy, organ pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie na podstawie niekonstytucyjnej normy prawnej i z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, tj. od lutego 2019 r. Przypomniała, że zgodnie z oświadczeniem z dnia 14 lutego 2019 r. zrezygnowała z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna w dacie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zobowiązała się też do zwrotu zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lutego 2019 r. do 31 lipca 2019 r. w przypadku przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 24 października 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia 20 sierpnia 2019 r. w całości i orzekło o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. S., na okres od dnia 1 sierpnia 2019 r. bezterminowo, w wysokości 1.583 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania i przytoczyło mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy. Podkreśliło, że po wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., stosując art. 17 ust. 1b ustawy, należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Dlatego odmienne stanowisko w tej kwestii organu pierwszej instancji było błędne. Zdaniem Kolegium, w sprawie nie zaistniały również przesłanki negatywne powodujące brak podstaw do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia (art. 17 ust. 5 ustawy), co potwierdzają oświadczenia strony znajdujące się w części II złożonego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz oświadczenie z dnia 14 lutego 2019 r., a zarazem zostały spełnione przesłanki do przyznania tego świadczenia zawarte w art. 17 ust. 1 ustawy. Kolegium ustaliło, że obecnie skarżąca nie ma przyznanych innych świadczeń opiekuńczych. Zachodziła więc konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2019 r. bezterminowo. Organ wyjaśnił, że początkowy termin przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustalony został na podstawie złożonego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 24 ust. 2 ustawy) oraz z uwzględnieniem okoliczności niepobierania zasiłku dla opiekuna od 1 sierpnia 2019 r., czyli przyznano stronie świadczenie pielęgnacyjne od momentu braku przesłanek negatywnych do jego przyznania, gdy nie zachodził zbieg praw do tego świadczenia i zasiłku dla opiekuna. Jak bowiem ustaliło Kolegium w toku postępowania odwoławczego, ostatni zasiłek dla opiekuna przyznany stronie decyzją z dnia 18 czerwca 2014 r. został jej wypłacony w lipcu 2019 r. Świadczenie pielęgnacyjne przyznano bezterminowo (art. 24 ust. 4 ustawy), bo orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało na stałe. Natomiast wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 1.583 zł miesięcznie zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 listopada 2018 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2019 (M. P. z 2018 r. poz. 1099).

Z powyższą decyzją w części dotyczącej początkowego terminu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie zgodziła się C. S., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarżąca domagała się zmiany decyzji w zaskarżonym zakresie i przyznania świadczenia od dnia 1 lutego 2019 r. W motywach skargi przypomniała, że wniosek złożyła 14 lutego 2019 r. i w tym samym dniu złożyła rezygnację z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy. Przy czym jednoznacznie wskazała w oświadczeniu, że wybiera korzystniejsze dla niej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca podniosła, że Kolegium w decyzji nie odniosło się do faktu, że strona wnioskowała o świadczenie pielęgnacyjne od 1 lutego 2019 r. oraz do jej oświadczenia, iż zwróci nienależnie pobrany zasiłek dla opiekuna, który był wypłacany do 31 lipca 2019 r. Zaznaczyła, że w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełniała wszystkie warunki do jego otrzymania. Tymczasem błędne stanowisko organu pierwszej instancji spowodowało, że przez 6 miesięcy, tj. od 1 lutego 2019 r. do 31 lipca 2019 r. została pozbawiona wyższego świadczenia, zaś organ odwoławczy pominął tę okoliczność. Dlatego, zdaniem skarżącej, decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne od 1 sierpnia 2019 r. jest krzywdząca i niezgodna z zasadami sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że początkowy termin przyznania przedmiotowego świadczenia został ustalony z uwzględnieniem okoliczności niepobierania od 1 sierpnia 2019 r. zasiłku dla opiekuna, czyli od momentu braku przesłanek negatywnych do jego przyznania (art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy). Zaznaczył też, że przepisy ustawy nie pozwalają przyznać świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości innej niż wynikająca z tej ustawy, np. po pomniejszeniu o pobierany w tym samym okresie zasiłek, zaś zgodnie z art. 6 K.p.a. organy działają na podstawie przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzone naruszenie przepisów miało bowiem wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadal zwanej ustawą.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei po myśli art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W przepisie art. 17 ust. 5 ustawy określono natomiast przesłanki wykluczające możliwość uzyskania powyższego świadczenia, w tym w pkt 1 lit. b, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką – A. S., która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 26 sierpnia 2010 r., nr [...], została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z orzeczenia tego wynika również, że niepełnosprawność istnieje od 2001 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 czerwca 2010 r. W stanie faktycznym sprawy jest również bezsporne, że skarżąca nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co potwierdza materiał dokumentacyjny sprawy. Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca - stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Skarżąca spełnia zatem przesłanki warunkujące prawo do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, które zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy.

W ocenie Sądu, za prawidłowe należy też uznać stanowisko Kolegium, że w przypadku skarżącej spełniony został warunek ustalony w art. 17 ust. 1b ustawy. Trafnie w tym zakresie przyjęło Kolegium - stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - że art. 17 ust. 1b ustawy należy wykładać w ten sposób, iż w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej określenia początkowej daty, od jakiej przysługuje skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, rację ma skarżąca twierdząc, że wnioskowane świadczenie powinno być przyznane począwszy od lutego 2019 r., czyli od miesiąca, w którym złożyła ona wniosek inicjujący postępowanie w sprawie. Podkreślenia wymaga, że wraz z wnioskiem z dnia 14 lutego 2019 r. skarżąca złożyła oświadczenie, iż rezygnuje z zasiłku dla opiekuna i wybiera korzystniejsze dla niej świadczenie pielęgnacyjne, stosownie do art. 27 ust. 5 ustawy. Wprawdzie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, jednak powyższy przepis nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną.

Niewątpliwie celem tych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego.

W niniejszej sprawie prawu temu skarżąca dała wyraz już w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przez złożenie oświadczenia, że rezygnuje z pobierania zasiłku dla opiekuna na rzecz korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, z powyższego oświadczenia wynika zamiar zachowania przez stronę ciągłości pobierania świadczenia i uniknięcia sytuacji, w której nie doszłoby do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczenie skarżącej, oparte o art. 27 ust. 5 ustawy, wskazuje na świadomość strony co do konieczności zaprzestania pobierania dotychczasowego zasiłku.

W przekonaniu Sądu, skoro zatem skarżąca dokonała już w dniu 14 lutego 2019 r. wyboru świadczenia, to z uwagi na treść art. 24 ust. 2 ustawy nie mogła zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek. W świetle dokonanego przez skarżącą wyboru świadczenia - wbrew stanowisku Kolegium - pobieranie zasiłku dla opiekuna nie powinno stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od tego terminu. Uznać zatem należy, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, z pominięciem treści przepisu art. 27 ust. 5 ustawy, przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna uzasadnia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od momentu, kiedy zaprzestała pobierać zasiłek dla opiekuna, a więc w rozważanym przypadku od 1 sierpnia 2019 r.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że na tle wykładni omawianych przepisów w znacznej części orzecznictwa również przyjmuje się, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy należy wykładać w ten sposób, iż wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Trafnie też akcentuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Przykładowo dopuszcza się jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji (por. np. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem w kontrolowanej sprawie Kolegium nie uwzględniło oświadczenia skarżącej o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 14 lutego 2019 r., biorąc pod uwagę wyłącznie fakt niepobierania zasiłku dla opiekuna od 1 sierpnia 2019 r. Takie działanie organu spowodowało, że naruszone zostało prawo skarżącej do przyznania korzystniejszego świadczenia, począwszy od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie. Podkreślić też trzeba, podzielając poglądy wyrażone już wcześniej przez tut. Sąd, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy tak jak w niniejszej sprawie, strona mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18).

W konsekwencji uznać należy, że fakt pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna, w świetle oświadczenia skarżącego o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie mógł stanowić w niespornych okolicznościach rozpoznawanej sprawy przeszkody do przyznania tego korzystniejszego świadczenia od momentu złożenia wniosku, tj. od lutego 2019 r. Skarżąca miała bowiem prawo oczekiwać od organów, że te podejmą działania zmierzające do rozważenia przyznania jej drugiego korzystniejszego świadczenia już w momencie złożenia przez nią rezygnacji z zasiłku dla opiekuna. Nieprawidłowe było natomiast oczekiwanie przez organ na złożenie przez skarżącą wniosku z żądaniem uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Dostrzec bowiem trzeba, że organy uprawnione są do podejmowania z urzędu odpowiednich działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, w tym na podstawie art. 32 ustawy organ właściwy do przyznania świadczenia może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Reasumując Sąd stwierdził, że Kolegium niewłaściwie zastosowało przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy, nie uwzględniając oświadczenia skarżącej z dnia 14 lutego 2019 r., co doprowadziło do pozbawienia skarżącej prawa do korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku. W efekcie nieprawidłowych działań organu skarżąca została pozbawiona należnego jej świadczenia pielęgnacyjnego za kilkumiesięczny okres, co jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, określonej w art. 8 § 1 K.p.a. Odnotowania jeszcze wymaga, że podobny pogląd wyrażono w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (por. przykładowo wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 362/19 i z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 426/19; WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 403/19).

Z tych wszystkich przyczyn, wobec stwierdzonego naruszenia przez Kolegium przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej przez Sąd wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.