Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3515/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1, art. 117 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1 i 2, art. 105 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Protokolant ref. staż. Klaudia Kruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Zestaw klocków" oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr Sp. [...]Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu wniosku R.O. (wnioskodawca) przeciwko M.S. (uprawniony) o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Zestaw klocków" nr [...], na podstawie art. 104 i art. 117 ust. 1 w związku z art. 89 ust 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej jako "ustawa Prawo własności przemysłowej") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Zestaw klocków" nr [...] oraz orzekł o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. R,O, wystąpił o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Zestaw klocków" nr [...], udzielonego dnia [...] kwietnia 2004 r. na rzecz M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "M" w C., z pierwszeństwem od dnia [...] czerwca 2003 r. Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał przepisy art. 103 ust. 1 i art. 104 ustawy Prawo własności przemysłowej podnosząc brak nowości i indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego wobec wcześniejszego wzoru ujawnionego w miesięczniku "Świat zabawek" nr [...] na stronie 30, przy czym wnioskodawca jako jedyne materiały dowodowe przedłożył do akt sprawy uwierzytelnione kopie str. 1 i str. 30 ww. czasopisma. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu posiadania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] pt.: "Zestaw klocków" z pierwszeństwem z dnia [...] października 2008 r., które sporny wzór narusza, gdyż wzór ten wywiera jednakowe wrażenie na zorientowanym użytkowniku i wprowadza go w błąd co do źródła pochodzenia wyrobu. Sporne prawo prowadzi więc do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy, przy czym strony są konkurentami na rynku zabawek w postaci klocków. Ponadto M.S. wniósł sprzeciw do Urzędu Patentowego RP wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] pt.: "Zestaw klocków" należącego do wnioskodawcy.

Ustosunkowując się do przedłożonych materiałów uprawniony w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] sierpnia 2011 r. i na rozprawie zakwestionował interes prawny wnioskodawcy w sprawie. Podniósł, że nie mógł dotrzeć do oryginałów przeciwstawionego czasopisma. Wyjaśnił, że przeciwstawione klocki są wielkości małego dziecka podczas gdy sporne klocki są niewielkie, wielkości dłoni dziecka. Ponadto przeciwstawione klocki są zdaniem uprawnionego wykonane z drewna, podczas gdy wzory uprawnionego przedstawiają małe, lekkie klocki wykonane z "dmuchanego" tworzywa sztucznego.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2011 r. wnioskodawca oświadczył, że egzemplarz miesięcznika "Świat zabawek" nr [...] jest ogólnie dostępny w Bibliotece Narodowej i wskazał link do jego postaci elektronicznej. Podniósł, że uprawniony w dokumentacji rejestrowej spornego wzoru nie wskazał wielkości klocków jako cechy istotnej spornego wzoru. Zdaniem wnioskodawcy przeciwstawiony dokument wskazuje na wykonanie przeciwstawionych klocków z tworzywa sztucznego.

Organ wyjaśnił, że stosownie do przepisów art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego. W przedmiotowej sprawie wzór przemysłowy pt.: "Zestaw klocków" nr [...] został zgłoszony do rejestracji w dniu 23 czerwca 2003 r. Przepisy ww. ustawy w brzmieniu ogłoszonym jako tekst jednolity w Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 stanowią więc podstawę prawną oceny zdolności rejestrowej przedmiotowego wzoru przemysłowego.

Zdaniem organu wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego wobec faktu posiadania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] pt.: "Zestaw klocków" z pierwszeństwem z dnia [...] października 2008 r., które sporny wzór narusza.

Wzór ten, zdaniem wnioskodawcy wywiera jednakowe wrażenie na zorientowanym użytkowniku i wprowadza go w błąd co do źródła pochodzenia wyrobu, a więc sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy, przy czym strony są konkurentami na rynku zabawek w postaci klocków. Interes ten uzasadniają więc przepisy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto M.S. wniósł sprzeciw do Urzędu Patentowego RP wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] pt.: "Zestaw klocków" należącego do wnioskodawcy. Jednocześnie wnioskodawca wnosząc o unieważnienie prawa z rejestracji podniósł, że sporny wzór przemysłowy nie był nowy w dacie jego zgłoszenia do ochrony. Okoliczności te uzasadniają interes prawny wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia spornego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Organ podniósł, że w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm., dalej jako "ustawa o swobodzie działalności gospodarczej") wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do prowadzenia produkcji i wprowadzania do obrotu różnorodnych rozwiązań technicznych. Jeśli takie rozwiązanie zostało objęte ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym w stosownych przepisach, to podmiot prowadzący taką działalność w świetle powołanych przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa wyłącznego. Analiza orzecznictwa prowadzi do wniosku, że w aspekcie istniejącego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego istnieje interes prawny wnioskodawcy, zwłaszcza, że wnioskodawca zainteresowany jest wykorzystywaniem w obrocie spornego wzoru przemysłowego, który jego zdaniem nie był nowy w dacie jego zgłoszenia do ochrony. Wnioskodawca może zatem domagać się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, skoro prawo to może ingerować w sferę uprawnień wnioskodawcy i utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem tego wzoru.

Następnie organ wyjaśnił, że przedmiotem spornego wzoru przemysłowego są trzy odmiany klocka w postaci płaskiej bryły o obrysie kwadratu, który zawiera na dwóch przeciwległych bokach po dwie kwadratowe wypustki, a na pozostałych przeciwległych bokach po trzy kwadratowe wypustki. Jedna z odmian klocka posiada jeden wewnętrzny duży prostokątny otwór, druga odmiana zawiera cztery małe kwadratowe otwory rozmieszczone symetrycznie względem osi symetrii klocka przechodzących przez środki jego boków, a trzecia odmiana nie zawiera żadnych wewnętrznych otworów.

W ocenie organu przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 i art. 105 ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż ogólne wrażenie jakie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo (23 czerwca 2003 r.), tj. przez przeciwstawiony wzór wcześniej ujawniony w miesięczniku "Świat zabawek" nr [...] na stronie 30, przedstawiony na przedłożonych do akt sprawy poświadczonych kopiach str. 1 i str. 30 ww. czasopisma. Przeciwstawiony wzór również przedstawia trzy odmiany klocka w postaci płaskiej bryły o obrysie kwadratu, który zawiera na dwóch przeciwległych bokach po dwie kwadratowe wypustki, a na pozostałych przeciwległych bokach po trzy kwadratowe wypustki. Jedna z odmian klocka posiada jeden wewnętrzny duży prostokątny otwór, druga odmiana zawiera cztery małe kwadratowe otwory rozmieszczone symetrycznie względem osi symetrii klocka przechodzących przez środki jego boków, a trzecia odmiana nie zawiera żadnych wewnętrznych otworów. Tak więc, wszystkie trzy odmiany spornego wzoru mają swoje odpowiedniki o identycznym ukształtowaniu w odpowiednich odmianach wzoru przeciwstawionego. Cechy wyszczególnione powyżej, stanowiące o jednakowym ukształtowaniu odpowiednich odmian wzoru przeciwstawionego i odpowiednich odmian spornego wzoru są widoczne wyraźnie, zwłaszcza dla zorientowanego użytkownika, którym jest, np. osoba zaopatrująca w klocki przedszkola, żłobki, internaty itp. Należy także uwzględnić szeroki zakres swobody twórczej przy opracowaniu spornego wzoru, która jest ograniczona jedynie przez funkcję tego wzoru, tj. przystosowania do wzajemnych połączeń dla wytworzenia większych konstrukcji. Stąd ogólne wrażenie jakie sporny wzór wywołuje na zorientowanym użytkowniku zależy w mniejszym stopniu od szczegółów jego postaci, niż byłoby to w przypadku wzoru o bardzo ograniczonym zakresie swobody twórczej.

Organ wskazał, że w myśl art. 105 ust. 4 ustawy Prawo własności przemysłowej, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego obejmuje każdy wzór, który na zorientowanym użytkowniku nie wywołuje odmiennego wrażenia. Tak więc, uzyskane prawo z rejestracji na określoną postać wyrobu "nie rozróżnia" materiału i budowy wewnętrznej wzoru ani jego rozmiarów. Podkreślić zaś należy, że uprawniony w dokumentacji rejestrowej spornego wzoru nie wskazał wielkości klocków jako cechy istotnej spornego wzoru.

Rozstrzygając wniosek o zwrot kosztów postępowania złożony przez wnioskodawcę organ uznał, że wniosek jest zasadny. Stosownie bowiem do obowiązujących przepisów, strona, której żądanie zostało uwzględnione ma prawo do zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w razie złożenia o to wniosku nie później niż przed zamknięciem rozprawy.

Skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP wniósł M.S. (dalej jako "skarżący") reprezentowany przez pełnomocnika, żądając jej uchylenia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 102 i 105 ust. 4 w związku z art. 104 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej poprzez błędne uznanie, że wzór przemysłowy pt.: "Zestaw klocków" nr Rp. [...] nie wykazuje nowości i indywidualnego charakteru oraz

- naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że wnoszący o unieważnienie wzoru, jako konkurent uprawnionego dysponował interesem prawnym, upoważniającym do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie rozpatrywanego wzoru.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jego zdaniem organ błędnie przyjął, iż rozpatrywane wzory nie mają charakterystycznych cech indywidualnych i mogą wywoływać na zorientowanym użytkowniku takie samo wrażenie, jak wzór wcześniejszy. Organ nieprawidłowo również przyjął, że wnoszący o unieważnienie dysponuje interesem prawnym upoważniającym go do wystąpienia z takim wnioskiem.

Skarżący podkreślił, że przeciwstawne wzory klocków są ogromne. Ich wysokość odpowiada bowiem wysokości małego dziecka. Tymczasem klocki zarejestrowane przez Urząd Patentowy jako wzór [...] są niewielkie, odpowiadają wielkości dłoni. Nie można więc jego zdaniem przyjąć, że wywołują one na zorientowanym użytkowniku to samo wrażenie. Pomylenie tych dwóch wzorów przez odbiorcę jest niemożliwe. Tym samym zarzut jakoby zorientowany użytkownik mógł uznać oba wzory za tożsame - jest nieuzasadniony.

Następnie skarżący podniósł, że wnioskodawca zobowiązany był do wykazania, iż dysponuje interesem prawnym upoważniającym do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie rozpatrywanego wzoru. Wnioskodawca powoływał się na fakt konkurowania ze skarżącym (uprawnionym) oraz na okoliczność, że przedmiotowy wzór, został powołany, jako podstawa do unieważnienia (naśladującego rozpatrywany wzór) późniejszego wzoru wnoszącego o unieważnienie. Organ nie zajął się analizą opisanego warunku, jako przesłanki merytorycznego rozpoznania wniosku o unieważnienie rozpatrywanego wzoru.

W ocenie skarżącego źródłem interesu prawnego jest istniejące prawo, a nie niemożność uzyskania nowego prawa, które naruszałoby to istniejące. Gdyby bowiem zaakceptować odmienne rozumowanie, należałoby przyjąć, że ustawodawca działał nieracjonalnie, ponieważ wprowadziłby ustawowy, iluzoryczny i pozorny wymóg wykazania interesu prawnego, jako warunku skutecznego występowania z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa wyłącznego lub unieważnienie prawa wyłącznego udzielonego przez Urząd Patentowy RP. W takiej sytuacji de facto źródłem interesu prawnego stawałaby się chęć naruszenia prawa. Rozróżnianie przez ustawodawcę w ustawie Prawo własności przemysłowej warunków wniesienia sprzeciwu, którego skuteczność nie jest uzależniona od wykazania interesu prawnego, od wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia lub wniosku o unieważnienie prawa wyłącznego - nie miałoby sensu, skoro każdy i zawsze mógłby wykazać istnienie interesu prawnego poprzez próbę atakowania i obejścia praw udzielanych przez Urząd Patentowy. Zaakceptowanie koncepcji prezentowanej przez wnioskodawcę i zaakceptowanej przez organ, nawiązującej do treści art. 20 Konstytucji, że swoboda prowadzenia działalności gospodarczej, uzasadnia atakowanie każdego prawa wyłącznego udzielonego przez Urząd Patentowy RP - nie wydaje się spójna z pozostałymi zasadami określonymi w ustawie zasadniczej. W przekonaniu skarżącego interes prawny związany jest ze sferą prawną podmiotu, który wykazuje jego istnienie, połączonego najczęściej z istnieniem określonego węzła prawnego.

W konkluzji skargi jej autor powołał się na wyrok Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia [...] sierpnia 1993 r. (sygn. akt V GC 1539/92, Orzecznictwo Sądów w sprawach Gospodarczych 1994/2 poz. 29) w którym stwierdzono, że "Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. występuje wówczas, gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej, niepewność stanu prawnego lub prawa. Istnienie interesu powinno być wskazane przez powoda. Powód obowiązany jest przytoczyć fakty uzasadniające interes prawny, przy czym muszą one być udowodnione." W związku z powyższym skarżący podniósł, że wydaje się oczywista konieczność odróżnienia interesu prawnego danego podmiotu od jego interesu faktycznego. Koncepcja prezentowana przez wnioskodawcę, a zaakceptowana w zaskarżonej decyzji, stawia znak równości pomiędzy tymi dwiema instytucjami prawnymi.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Do Sądu wpłynęło również pismo procesowe pełnomocnika uczestnika postępowania R.O., który wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że zarzuty w niej zawarte są bezzasadne.

Pełnomocnik uczestnika podkreślił, że okoliczność, na którą powołuje się skarżący - tj. wielkość przeciwstawionych klocków - nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Potwierdza to zresztą zachowanie samego skarżącego. Gdyby faktycznie wielkość klocków była cechą istotną wzoru [...], to zostałaby wskazana w opisie wskazanego wzoru. Skarżący nie wskazał jednak rozmiaru klocków jako cechy (tym bardziej istotnej cechy) wzoru [...]. Ze względu na brak wskazania wielkości jako cechy istotnej - wzór [...] może być inkorporowany w nośniki o dowolnej wielkości. Według tego wzoru mogą zostać zatem wytworzone klocki zarówno bardzo małe, jak i bardzo duże (np. wielkości dziecka). Nie budzi więc wątpliwości, że jest tożsame ogólne wrażenie wywoływane na zorientowanym użytkowniku przez późniejszy wzór [...] oraz przez wcześniejszy wzór ujawniony w miesięczniku "Świat Zabawek".

Zdaniem uczestnika postępowania organ właściwie przeanalizował też istnienie interesu prawnego po stronie uczestnika postępowania. Interes ten wynika z przepisów konstytuujących prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej (zwłaszcza art. 20 Konstytucji oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Skarżący i uczestnik postępowania są konkurentami działającymi na tym samym rynku - obaj zajmują się m.in. produkcją i sprzedażą klocków. Przed datą pierwszeństwa wzoru skarżącego został jednak publicznie udostępniony wzór, który na zorientowanym użytkowniku wywołuje analogiczne ogólne wrażenie co wzór skarżącego. W związku z tym, wzór skarżącego [...] nie może być przedmiotem prawa wyłącznego przewidzianego przepisami ustawy Prawo własności przemysłowej. Występowanie zaś na podstawie tego wzoru z wnioskiem o unieważnienie wzoru uczestnika [...] stanowi niedozwolone ograniczenie swobody działalności gospodarczej uczestnika. Bezsporne jest zaś między stronami, że skarżący występował wobec uczestnika - powołując się na wzór [...] - z żądaniami zaprzestania wprowadzania do obrotu klocków wytwarzanych przez uczestnika. Skarżący występował również z analogicznymi żądaniami wobec dystrybutorów towarów uczestnika. Ponadto, skarżący skierował do Prokuratury Rejonowej w W. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez uczestnika, w którym to zawiadomieniu także wskazał na rejestrację wzoru [...]. Prawo do swobodnej działalności gospodarczej może stać się źródłem interesu prawnego do żądania unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej jeżeli prowadzenie działalności gospodarczej zostało zagrożone przez działanie jakiejkolwiek osoby fizycznej bądź prawnej polegające na wykazaniu, że działalność ta prowadzona jest z naruszeniem warunków określonych przepisami prawa. Istota interesu prawnego, w postępowaniach dotyczących wynalazków, wynika z zasady wolności wykonywania działalności gospodarczej. Na poparcie swojej argumentacji pełnomocnik uczestnika postępowania przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując, że powołane przez skarżącego wyroki dotyczą zupełnie odmiennych stanów faktycznych i nie sposób ich przełożyć na grunt niniejszej sprawy. Powoływanie zaś przez skarżącego orzeczenia dotyczącego interesu prawnego na gruncie roszczenia o ustalenie z art. 189 k.p.c. budzi zdziwienie uczestnika postępowania bowiem w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego znaczenie ma interes prawny w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego (art. 117 ustawy Prawo własności przemysłowej w związku z art. 89 i art. 256 ust. 1 ww. ustawy w związku z art. 28 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Przede wszystkim nie są zasadne zarzuty skargi kwestionujące interes prawny wnioskodawcy - uczestnika niniejszego postępowania R. O. w domaganiu się unieważnienia spornego prawa z rejestracji. Wyjaśnić przy tym należy, że w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego znaczenie ma interes prawny w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego, a nie przepisów k.p.c.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. W myśl z kolei art. 117 ust. 1 ww. ustawy do unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przepisy art. 89 stosuje się odpowiednio.

Tak więc, interes prawny stanowi przesłankę legitymującą żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej.

W orzecznictwie sądowym nie budzi raczej wątpliwości teza, że źródłem interesu prawnego w sprawach własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne regulujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a wcześniej art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.).

Legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie cudzego prawa ochronnego na wzór przemysłowy jest więc podmiot gospodarczy, któremu sporny wzór przemysłowy przeszkadza w działalności gospodarczej. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca używa wzoru albo ubiega się o udzielenie ochrony na wzór kolidujący ze wzorem wskazanym we wniosku. Jednocześnie legitymowanie się interesem prawnym pozwala jedynie wnosić o wszczęcie postępowania administracyjnego lub domagać się dopuszczenia do takiego postępowania, lecz nie gwarantuje korzystnego wyniku tego postępowania.

Trafnie zauważył organ powołując się na wyrok NSA z dnia 17 lipca 2003 r. II SA 1165/02, że interesem prawnym można nazwać związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ w wystarczający sposób wyjaśnił istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy i wbrew zarzutowi skargi nie dopuścił się naruszenia art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej. Organ wskazał bowiem, że w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP - i potwierdzonej w art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, obecnie art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do prowadzenia produkcji i wprowadzania do obrotu różnorodnych rozwiązań technicznych. Jeżeli takie rozwiązanie zostało objęte ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym w stosownych przepisach, to podmiot prowadzący taką działalność w świetle powołanych wyżej przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa wyłącznego.

Istotnym jest też fakt, że skarżący i uczestnik postępowania są konkurentami działającymi na tym samym rynku, obaj bowiem zajmują się m.in. produkcją i sprzedażą klocków. Po za sporem pozostaje, że skarżący występował wobec uczestnika - powołując się na wzór [...] - z żądaniami zaprzestania wprowadzania do obrotu klocków wytwarzanych przez uczestnika.

Zgodzić się należy z organem, że w aspekcie istniejącego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego istnieje interes prawny wnioskodawcy, bowiem jest on zainteresowany wykorzystywaniem w obrocie spornego wzoru przemysłowego, który nie był nowy w dacie jego zgłoszenia do ochrony. Wnioskodawca może zatem domagać się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, skoro prawo to może ingerować w sferę jego uprawnień i utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem tego wzoru.

Sąd zgadza się również w pełni z uczestnikiem postępowania, że prawo do swobodnej działalności gospodarczej może stać się źródłem interesu prawnego do żądania unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej jeżeli prowadzenie działalności gospodarczej zostało zagrożone przez działanie jakiejkolwiek osoby fizycznej bądź prawnej polegające na wykazaniu, że działalność ta prowadzona jest z naruszeniem warunków określonych przepisami prawa. Istota bowiem interesu prawnego, w postępowaniach dotyczących wynalazków, wynika z zasady wolności wykonywania działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

W myśl art. 103 ust. 1 i 2 ww. ustawy wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, w rozumieniu ust. 1, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy.

Zgodnie z art. 104 ust. 1 i 2 powoływanej ustawy wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.

Stosownie do treści art. 105 ust. 4 ww. ustawy prawo z rejestracji wzoru przemysłowego obejmuje każdy wzór, który na zorientowanym użytkowniku nie wywołuje odmiennego ogólnego wrażenia. Art. 104 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Wzór przemysłowy zgodnie z powołanym już wyżej art. 102 ustawy Prawo własności przemysłowej oznacza postać wytworu. Wzorem przemysłowym nie są więc wytwory jako takie, lecz ich postać. Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego ogranicza się do wytworów tego rodzaju, dla których nastąpiło zgłoszenie (art. 105 ust. 5 ).

Zgodnie z poglądami doktryny w przypadku wzoru przemysłowego następuje ścisłe powiązanie między wzorem, a przedmiotem (wytworem) przez który wzór się przejawia lub na którym jest ujawniony - ogólna idea (rysunek lub model) zostaje zredukowana do wizualnej formy określonego in genere przedmiotu (Prawo własności przemysłowej Komentarz pod redakcją dr P. Kostańskiego Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010). Kluczowym w definicji wzoru przemysłowego jest pojęcie "postaci", a więc zewnętrznie postrzegalne właściwości produktu. Postać wytworu należy zatem utożsamiać z jego wyglądem. Ochrona wzoru przemysłowego obejmuje zatem wyłącznie wygląd przedmiotu, czyli jego zewnętrzną postać, a nie jego wewnętrzną budowę.

Przedmiotem spornego w niniejszej sprawie wzoru przemysłowego są trzy odmiany klocka w postaci płaskiej bryły o obrysie kwadratu, który zawiera na dwóch przeciwległych bokach po dwie kwadratowe wypustki, a na pozostałych przeciwległych bokach po trzy kwadratowe wypustki. Jedna z odmian klocka posiada jeden wewnętrzny duży prostokątny otwór, druga odmiana zawiera cztery małe kwadratowe otwory rozmieszczone symetrycznie względem osi symetrii klocka przechodzących przez środki jego boków, a trzecia odmiana nie zawiera żadnych wewnętrznych otworów.

Słusznie wskazał organ odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 104 i art. 105 ustawy Prawo własności przemysłowej, że sporny wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu ww. przepisów. Ogólne wrażenie jakie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku nie różni się bowiem od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo (23 czerwca 2003 r.), tj. przez przeciwstawiony wzór wcześniej ujawniony w miesięczniku "Świat zabawek" nr 6-7/2001 na stronie 30, przedstawiony na przedłożonych do akt sprawy poświadczonych kopiach str. 1 i str. 30 ww. czasopisma. Przeciwstawiony wzór również bowiem przedstawia trzy odmiany klocka w postaci płaskiej bryły o obrysie kwadratu, który zawiera na dwóch przeciwległych bokach po dwie kwadratowe wypustki, a na pozostałych przeciwległych bokach po trzy kwadratowe wypustki. Jedna z odmian klocka posiada jeden wewnętrzny duży prostokątny otwór, druga odmiana zawiera cztery małe kwadratowe otwory rozmieszczone symetrycznie względem osi symetrii klocka przechodzących przez środki jego boków, a trzecia odmiana nie zawiera żadnych wewnętrznych otworów. Tak więc faktycznie wszystkie trzy odmiany spornego wzoru mają swoje odpowiedniki o identycznym ukształtowaniu w odpowiednich odmianach wzoru przeciwstawionego.

Zgodzić się należy przy tym z organem, że cechy wyszczególnione powyżej, stanowiące o jednakowym ukształtowaniu odpowiednich odmian wzoru przeciwstawionego i odpowiednich odmian spornego wzoru są widoczne wyraźnie, zwłaszcza dla zorientowanego użytkownika, którym jest, np. osoba zaopatrująca w klocki przedszkola, żłobki, internaty itp. Słusznie też zauważył organ, że należy także uwzględnić szeroki zakres swobody twórczej przy opracowaniu spornego wzoru, która jest ograniczona jedynie przez funkcję tego wzoru, tj. przystosowania do wzajemnych połączeń dla wytworzenia większych konstrukcji. Stąd ogólne wrażenie jakie sporny wzór wywołuje na zorientowanym użytkowniku zależy w mniejszym stopniu od szczegółów jego postaci, niż byłoby to w przypadku wzoru o bardzo ograniczonym zakresie swobody twórczej. Dodatkowo uzyskane prawo z rejestracji na określoną postać wyrobu "nie rozróżnia" materiału i budowy wewnętrznej wzoru ani jego rozmiarów.

Istotnym jest przede wszystkim jednak, że skarżący w dokumentacji rejestrowej spornego wzoru nie wskazał wielkości klocków jako cechy istotnej spornego wzoru. Tak więc, okoliczność, na którą powołuje się skarżący - tj. wielkość przeciwstawionych klocków - nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Gdyby bowiem faktycznie wielkość klocków była cechą istotną wzoru [...], to zostałaby wskazana w opisie wskazanego wzoru. Ze względu zaś na brak wskazania wielkości jako cechy istotnej – jak słusznie wskazał uczestnik postępowania, wzór [...] może być inkorporowany w nośniki o dowolnej wielkości. Według tego wzoru mogą zostać zatem wytworzone klocki zarówno bardzo małe, jak i bardzo duże (np. wielkości dziecka).

W związku z powyższym nie budzi wątpliwości Sądu, że jest tożsame ogólne wrażenie wywoływane na zorientowanym użytkowniku przez późniejszy wzór Rp[...]oraz przez wcześniejszy wzór ujawniony w miesięczniku "Świat Zabawek". Dlatego też, stwierdzić należy, że organ miał wszelkie podstawy do unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego [...]. Tym samym, za nieuzasadniony uznać trzeba zarzut naruszenia art. 102 i art. 105 ust. 4 w związku z art. 104 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.