Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1303/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2005 r sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 25 października 2001 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie: [...]).


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2001 r J. W. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] , przywieziony z Austrii . Do zgłoszenia celnego skarżący przedłożył rachunek z dnia [...] kwietnia 2001 r , z którego wynikało , że cena w/w pojazdu wynosi [...] ATS.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] maja 2001 r:

- uznał w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe ,

- określił wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] ATS tj. [...] zł,

- określił kwotę długu celnego w wysokości [...] zł,

- objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu.

Organ celny badając dokumenty w przedmiotowej sprawie - działając na podstawie art.23 § 7 ustawy Kodeks celny (Dz.U.Nr 23 , poz.117 ze zm.)- zakwestionował zadeklarowaną cenę nabycia pojazdu , gdyż - w jego ocenie -nie odzwierciedlała rzeczywistej wartości towaru. O zakwestionowaniu rachunku zadecydowała niska cena samochodu w stosunku do wartości rynkowej pojazdu. Analizę wartości przedmiotowego towaru organ celny przeprowadził w oparciu o dane zawarte w Informatorze Rynkowym "EUROTAX , Samochody Osobowe 4/2001" .

W związku z przedłożoną przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania oceną techniczną nr [...] z dnia [...].05.2001 r , w której określono wartość rynkową przedmiotowego samochodu z uwzględnieniem korekt z tytułu ponadnormatywnego przebiegu , uszkodzeń i braków , organ celny odmówił jej uznania .Dyrektor Urzędu Celnego powołał się na przepisy mające na celu ograniczenie przywozu używanych pojazdów samochodowych i zakazu przywozu pojazdów uszkodzonych , zakwalifikowanych jako odpad tj. na Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 marca 2001 r zmieniające Rozporządzenie w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U.Nr 17, poz. 197 ze zm.) . Organ celny stwierdził , że nie mogą być dopuszczone do obrotu pojazdy niezdolne do ruchu , a także wykluczona jest możliwość stosowania korekty z tytułu ponadnormatywnego zużycia , braków i uszkodzeń.

W rozpatrywanej sprawie wartość celną samochodu ustalono metodą tzw. " ostatniej szansy " tj. na podstawie art.29 Kodeksu celnego.

Do wyliczeń przyjęto wartość rynkową pojazdu określoną w Informatorze Rynkowym "EUROTAX , Samochody Osobowe [...] " w wysokości [...] zł , a następnie kwotę tę pomniejszono o 22% z tytułu podatku VAT , o 6,4% z tytułu podatku akcyzowego , o 35% z tytułu cła . Wartość celna pojazdu została określona na kwotę [...]zł.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego , decyzją z dnia [...]października 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził , że o zakwestionowaniu zadecydowała przede wszystkim znacząco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) . Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Ogólnego w Sprawie Taryf celnych i Handlu z 1994 r zostały opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej ( zał. do Dz.U. Nr 80, poz.908 ). W przypadku zakwestionowania wiarygodności faktury organy celne ustalają wartość celną towaru w oparciu o art.29 Kodeksu celnego . Przy stosowaniu tej metody - zdaniem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej - można się oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki , posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku , co pojazd będący przedmiotem importu , dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości czystej podatku VAT , podatku akcyzowego i cła.

Organ celny pierwszej instancji prawidłowo - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - ustaliła wartość celną przedmiotowego samochodu, opierając się na katalogu wydawnictwa "EUROTAX 4/2001".

Odpowiadając na zarzut odwołania nie uwzględnienia stanu technicznego samochodu i jego zużycia , organ odwoławczy podniósł , iż przepisy powołane w zaskarżonej decyzji , a dotyczące klasyfikacji odpadów, miały na celu wyeliminowanie importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych , dlatego nie ma wskazań do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu , określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu , gdyż uszkodzone pojazdy nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

Ustalenie wartości celnej pojazdu metodą "ostatniej szansy " poprzez, odliczenie od wartości rynkowej pojazdu tej samej marki i rocznika z katalogu należności celno-podatkowych w odniesieniu do używanych pojazdów , następuje - w ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł - z uwzględnieniem wszystkich czynników cenotwórczych i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych.

Wyliczona zgodnie z metodą "ostatniej szansy" wartość samochodu zaimportowanego przez skarżącego różniła się od ceny zawartej w rachunku o ponad 106% , dlatego zakwestionowanie zadeklarowanej wartości transakcyjnej - zdaniem organu odwoławczego - było w pełni uzasadnione.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący podniósł , że zadeklarowana cena [...] ATS , była ceną faktycznie zapłaconą , co potwierdza austriacki dokument wywozowy SAD.

Wobec zgłoszonych przez organ celny zastrzeżeń co do ceny tego pojazdu skarżący zlecił wykonanie wyceny przez rzeczoznawcę w zakresie techniki samochodowej i ruchu samochodowego , zgodnie z którą realna cena tego samochodu różniła się od ceny przyjętej w rozstrzygnięciach organów celnych.

Skarżący zarzucił że sprowadzony przez niego samochód posiadał wszelkie badania techniczne wymagane w Austrii , a przedstawione dokumenty były autentyczne .

Odpowiedzi na skargę udzielił - na podstawie art.4 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ) - Dyrektor Izby Celnej w [...] , który wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tak co do podstaw do zakwestionowania zadeklarowanej ceny transakcyjnej , jak i co do prawidłowości ustalenia wartości celnej oraz braku podstaw do uwzględnienia korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia, uszkodzeń i braków. Dodatkowo organ celny zarzucił, że skarżący jest niekonsekwentny w ustalaniu ceny przedmiotowego pojazdu i raz żąda uznania zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym ceny w wysokości [...] zł, a raz wnosi o przyjęcie ceny określonej przez rzeczoznawcę w wysokości [...]zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania .

Zgodnie z art.60 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r Kodeks celny każdy towar , który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu , do którego powinny być dołączone dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą , do której jest zgłaszany ( art.64 Kodeksu celnego ). Organ celny przyjmuje zgłoszenie celne , jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 i wraz ze zgłoszeniem przedstawiono towar nim objęty , z zastrzeżeniem art.80 § 2 Kodeksu.

Stosownie zaś do art.65 § 2 w/w Kodeksu podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§ 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Tym szczególnym przepisem , o którym mowa w art.65 § 2 w/w Kodeksu jest art.23 § 7 , który stanowi , że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

W oparciu o przytoczone przepisy stwierdzić należy , że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd , że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Przepis ten uzależnia dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : l/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów.

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna , a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonym do zgłoszenia celnego rachunku uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "EUROTAX-u" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne. Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ) .

Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych na rynku krajowym. Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

Sąd nie podzielił stanowiska organów celnych odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego ponadnormatywny przebieg. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejstrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy wynika , że pojazd sprowadzony przez skarżącego był zdolny do ruchu w momencie dokonania zgłoszenia celnego , zatem wskazane przepisy nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu "EUROTAX" należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg , braki i uszkodzenia , które mają istotny wpływ na wartość samochodu .

Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób ", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością" . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Podkreślić należy , że dane dostępne na polskim obszarze celnym służą do ustalenia wartości celnej na podstawie art.29 § 1 Kodeksu celnego , nie zaś do zakwestionowania wartości transakcyjnej .

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.