Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1672/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 ust.1 pkt 5, art. 99 ust.1 pkt 2 lit.b
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 16 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 21/19 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 16 listopada 2018 r. nr SKO.474.46.2018 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 lutego 2019 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 16 listopada 2018 r. nr SKO.474.46.2018 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie - uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z 26 września 2018 r. Starosta C. działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm., dalej jako: u.k.p.) skierował R. B. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że w nadesłanej przez Prokuraturę Rejonową w C. opinii sądowo – psychiatrycznej lekarze specjaliści potwierdzili rozpoznanie u kierowcy osobowości z cechami nieprawidłowości F60 oraz zespołu zależności alkoholowej, wobec czego zachodzi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony i może to stanowić istotną przeszkodę w bezpiecznym uczestniczeniu przez wymienionego w ruchu drogowym.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 16 listopada 2018 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Kolegium uznało, że opinia sądowo - psychiatryczna z 11 listopada 2017 r. przedłożona przez Prokuraturę Rejonową w C. nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, że w stosunku do strony postępowania zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jej stanu zdrowia. Przede wszystkim z opinii tej nie wynika, aby występowała wątpliwość co do możliwości bezpiecznego prowadzenia pojazdów. We wnioskach opinii wskazano, że strona nie jest chora psychicznie ani upośledzona umysłowo. Wprawdzie zespół psychiatrów rozpoznał u strony zespół zależności alkoholowej oraz osobowość z cechami nieprawidłowości, jednakże wyraźnie zaznaczono, że opiniowany jest poczytalny, to jest ma możliwość rozpoznawania swoich czynów i kierowania swoim postępowaniem. Zdaniem Kolegium, powyższa opinia nie wskazuje, że występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony, które miałyby wpływać na jej orientację i możliwość bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uzależnienie od alkoholu nie oznacza, że kierowca znajduje się w stanie nietrzeźwości. Innymi słowy, nie można automatycznie zakładać, że uzależnienie od alkoholu oznacza stan permanentnego upojenia, które uniemożliwia bezpieczne prowadzenie pojazdów. Nadto Kolegium stwierdziło, że organ niższej instancji nie dokonał oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w szczególności dowodów przedłożonych przez stronę. Pozytywne przechodzenie badań lekarskich niezbędnych do wykonywania zawodu maszynisty potwierdza, że w stosunku do strony nie występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia mogące mieć wpływ na możliwość bezpiecznego kierowania pojazdami mechanicznymi. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że nie było podstaw do skierowania strony na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w związku z czym postępowanie w pierwszej instancji należało umorzyć.

Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego Prokurator Rejonowy w C. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uczestnik postępowania R. B. wniósł o oddalenie skargi podzielając stanowisko Kolegium. Uczestnik zauważył, że znajdująca się w aktach sprawy opinia została wydana na potrzeby toczącego się postępowania karnego, które nie było związane z prowadzeniem przez R. B. pojazdów w ruchu lądowym. W związku z wykonywanym zawodem maszynisty [...] uczestnik jest systematycznie badany.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę. W ocenie Sądu I instancji, z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, że muszą być one "uzasadnione", co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany przepis. Zdaniem Sądu I instancji, oczywistym jest, że jednym z typowych schorzeń czy okoliczności uzasadniających formułowanie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy jest choroba alkoholowa lub kierowanie pod wpływem alkoholu.

Sąd I instancji nie zgodził się z oceną Kolegium, że opinia biegłych psychiatrów, którą dysponował Starosta C., nie dawała podstaw do przyjęcia, by istniały uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uczestnika postępowania. WSA uznał, że wnioski i argumentacja zawarta w opinii została przez organ odwoławczy zbagatelizowana, co świadczy o wadliwości wydanej decyzji. Zwrócił uwagę, że w opinii sądowo – psychiatrycznej z 11 listopada 2017 r. wydanej przez dwóch lekarzy specjalistów w dziedzinie psychiatrii znajduje się rozpoznanie: osobowość z cechami nieprawidłowości F60 oraz zespół zależności alkoholowej w wywiadzie F10. W treści opinii wskazano, że w styczniu i lutym 2015 r. R. B. odbył terapię odwykową. Ponadto wskazano, że wyżej wymieniony jest bezkrytyczny wobec nałogu. Nadto, w punkcie 4 lekarze wskazali w sposób jednoznaczny, że obecnie istnieje wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia przez badanego czynu zabronionego związanego z jego uzależnieniem od alkoholu. Biegli wskazali również wprost co należy zrobić aby temu zapobiec. W razie braku orzeczenia kary pozbawienia wolności należy zobowiązać podejrzanego do odbycia terapii odwykowej od alkoholu w warunkach ambulatoryjnych. W przypadku, gdy nie podjęto by takiej terapii lub w przypadku jej przerwania, należy zobowiązać podejrzanego do terapii odwykowej od alkoholu w trybie stacjonarnym. Sąd I instancji przyznał, że z wyżej opisanej opinii wynika, iż badany nie jest chory psychicznie ani upośledzony umysłowo. Wskazał jednak, że art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., nie określa katalogu schorzeń powodujących uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia osoby skierowanej, ani też nie zawiera sformułowań ograniczających możliwość skierowania na badania jedynie osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo. Stąd też wywody organu odwoławczego w tym zakresie, Sąd I instancji uznał za mało przekonujące i stanowiące o błędnej wykładni powoływanego przepisu.

Zdaniem Sądu I instancji, oceny takiej jak i twierdzeń wynikających z opinii nie może podważać fakt, że osoba skierowana na badania jako maszynista [...] przechodził badania okresowe w wymagane w transporcie [...]. Z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, aby lekarz prowadzący badania okresowe, a następnie wydający orzeczenie lekarskie z 20 października 2017 r. dysponował informacjami na temat choroby alkoholowej badanego. Nie można również przesądzić jednoznacznie, czy w trakcie badań okresowych uczestnika postępowania lekarze dysponowali informacjami o chorobie alkoholowej wymienionego, stosunkiem do nałogu lub jakąkolwiek opinią psychiatryczną.

W konsekwencji, Sąd I instancji uznał, że zarzut braku dokonania oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego skierowany przez Kolegium do organu pierwszej instancji nie znajduje uzasadnienia. Wręcz przeciwnie, to organ odwoławczy pominął istotne okoliczności wynikające z zebranych dokumentów, w szczególności z powoływanej opinii sądowo - psychiatrycznej. Reasumując, zdaniem Sądu I instancji Kolegium uchylając decyzję organu niższej instancji i umarzając postępowanie w sprawie naruszyło art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Opisany wyżej brak dokonania właściwej oceny materiału dowodowego sprawy prowadził do wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie zobowiązany do wyjaśnienia czy lekarze przeprowadzający badania okresowe uczestnika postępowania dysponowali informacjami wskazującymi na chorobę alkoholową badanego oraz osobowość z cechami nieprawidłowości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł R. B. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) § 11, § 12 ust. 1, 2, 6 rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie licencji maszynisty z dnia 10 lutego 2014 r., poprzez jego nieuwzględnienie i w konsekwencji uznanie, iż z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, aby lekarz (...) dysponował informacjami na temat choroby alkoholowej badanego, podczas gdy okoliczność ta wynika ze wskazanych wyżej przepisów nakładających na przeprowadzającego badanie lekarza dokonanie ustaleń także w kierunku substancji psychotropowych i nadużywania alkoholu,

2) art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b u.k.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie że w niniejszej sprawie powinien on znaleźć zastosowanie, jedynie na podstawie wniosków opinii biegłych psychiatrów wydanych na potrzeby postępowania karnego niemającego związku z prowadzeniem pojazdów pod wpływem alkoholu, przy założeniu iż wnioski te są wystarczające by skierować skarżącego na badania, w sytuacji gdy znajdująca się w aktach postępowania dokumentacja związana z badaniami przeprowadzonymi u skarżącego w związku z wykonywanym zawodem prowadzą do wniosku przeciwnego, w szczególności ze względu na wymogi jakie ciążą na przeprowadzającym badanie w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie licencji maszynisty z dnia 10 lutego 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przepis ten jest normatywnie powiązany z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.

Naczelny Sąd Administracyjny, jak i wojewódzkie sądy administracyjne, już wielokrotnie na tle podobnych spraw wskazywały, że powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji, poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, iż uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, iż winny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Za takie zaś z pewnością można uznać opinię sądowo-psychiatryczną stwierdzającą u skarżącego zespół zależności alkoholowej z zaleceniem terapii odwykowej. Nie ma przy tym znaczenia, że opinia sądowo-psychiatryczna została wydana na potrzeby innego postępowania niż administracyjne.

W rozpoznawanej sprawie podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie stanowił wniosek Prokuratura Rejonowego w C. zawierający informację o sporządzonej w dniu 11 listopada 2017 r. opinii sądowo–psychiatrycznej na potrzeby postępowania karnego. W opinii tej biegli psychiatrzy stwierdzili u skarżącego osobowość z cechami nieprawidłowości F60 oraz zespół zależności alkoholowej. W uzasadnieniu opinii znalazło się zalecenie do odbycia terapii odwykowej od alkoholu w warunkach ambulatoryjnych, a w przypadku niepodjęcia terapii bądź jej przerwania, do odbycia terapii odwykowej od alkoholu w trybie stacjonarnym.

W toku postępowania administracyjnego skarżący przedłożył natomiast zaświadczenie lekarskie z 20 października 2017 r. stwierdzające, że wobec braku przeciwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku starszego maszynisty [...] oraz orzeczenie lekarskie z tej samej daty stwierdzające, że spełnia wymagania niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty oraz wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, treść tych dokumentów podważa wnioski opinii sądowo-psychiatrycznej z 11 listopada 2017 r., a tym samym zasadność skierowania skarżącego na badania lekarskie mające na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zdaniem strony, przy ocenie przedłożonych przez nią dowodów Sąd I instancji całkowicie pominął przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie licencji maszynisty z dnia 10 lutego 2014 r., z których wyraźnie wynika zakres badania, w tym co ustala lekarz je przeprowadzający. Z § 12 ust. 1, 2 i 6 rozporządzenia wynika natomiast, że lekarz, o którym mowa w § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 332, z późn. zm.), zwany dalej "lekarzem uprawnionym", wykonuje badanie lekarskie osób ubiegających się o licencję maszynisty w celu sprawdzenia spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych oraz orzeka o zdolności fizycznej i psychicznej do uzyskania licencji maszynisty przez te osoby. Lekarz uprawniony przeprowadza badanie samodzielnie, uwzględniając wyniki badań specjalistycznych i pomocniczych oraz ocenę psychologicznej przydatności zawodowej dokonaną przez psychologa. Osoby ubiegające się o uzyskanie licencji maszynisty albo zachowanie jej ważności, uwzględniając wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia, są poddawane następującym badaniom: 1) ogólnemu badaniu lekarskiemu ze szczególnym uwzględnieniem oceny: stanu układu krążenia i układu oddechowego, stanu psychicznego i sprawności narządu ruchu; 2) badaniu narządu wzroku wykonywanemu przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie okulistyki; 3) badaniu narządu słuchu i równowagi oraz aparatu głosowego, z uwzględnieniem audiogramu, wykonywanemu przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie otorynolaryngologii; 4) badaniu układu nerwowego wykonywanemu przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie neurologii; 5) badaniu psychologicznej przydatności zawodowej, uwzględniającemu czynniki ryzyka zawodowego i szczególne wymogi sprawności psychicznych w transporcie kolejowym oraz metodykę badań psychologicznych, wykonywanemu przez psychologa; 6) badaniu krwi, w tym: morfologii z rozmazem, glikemii na czczo, aminotransferazy i gamma-glutamylo-transpeptydazy oraz badaniu ogólnemu moczu; 7) badaniu elektrokardiograficznemu w spoczynku; 8) badaniu radiologicznemu klatki piersiowej; 9) badaniu w kierunku substancji psychotropowych i nadużywania alkoholu; 10) innym badaniom diagnostycznym i specjalistycznym, jeżeli są potrzebne do oceny zdolności fizycznej i psychicznej badanego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzona w tej sprawie ocena dowodów przedłożonych przez skarżącego nie naruszała wskazanych przepisów rozporządzenia. Sąd I instancji słusznie zauważył, że z akt sprawy nie wynika, aby lekarz prowadzący badania okresowe, a następnie wydający orzeczenie lekarskie z 20 października 2017 r. dysponował informacjami na temat choroby alkoholowej badanego, stosunkiem do nałogu lub jakąkolwiek opinią psychiatryczną. Wbrew jednak temu co wskazał Sąd Wojewódzki w zaleceniach dla organu, nie zachodzi konieczność wyjaśnienia tych kwestii przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy bowiem zauważyć, że zarówno zaświadczenie lekarskie, jak i orzeczenie lekarskie pochodzą z 20 października 2017 r. i zostały wystawione przez tego samego lekarza. W zaświadczeniu lekarskim w miejscu uwag lekarza widnieje zapis: "Ocena psychologiczna wydana dnia 21 października 2015 r. – wg przepisów". W tych okolicznościach, organ administracji nie mógł zlekceważyć pochodzącej z 11 listopada 2017 r. opinii sądowo – psychiatrycznej, w której stwierdzono zespół zależności alkoholowej i konieczność odbycia terapii odwykowej od alkoholu. Tym bardziej jeżeli uwzględni się, że ocena psychologiczna z 21 października 2015 r., na której oparto zaświadczenie lekarskie z 20 października 2017 r., została wydana po odbyciu przez skarżącego terapii odwykowej w styczniu i lutym 2015 r. Rodzi to poważne wątpliwości, czy w zakresie badania psychologicznej przydatności zawodowej oraz w kierunku nadużywania alkoholu, wyniki badań okresowych skarżącego faktycznie odzwierciedlały stan jego zdrowia z października 2017 r. Dlatego też uznać należy, że przedłożone przez skarżącego kasacyjnie zaświadczenie i orzeczenie lekarskie z 20 października 2017 r. nie stanowiły wystarczającej podstawy do podważenia wniosków wynikających z opinii sądowo-psychiatrycznej z 11 listopada 2017 r., która wskazywała na występowanie u strony osobowości z cechami nieprawidłowości F60 oraz zespołu zależności alkoholowej wymagającej leczenia terapią odwykową. Pochodzenie przedmiotowej informacji od lekarzy specjalistów z zakresu psychiatrii czyni ją wystarczająco wiarygodną, aby powziąć uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony pod kątem możliwości kierowania pojazdami.

Trzeba pamiętać, że warunkiem uzyskania prawa jazdy jest m.in. uzyskanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 11 ust. 1 pkt 2a u.k.p.). W dacie wydawania kontrolowanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r. poz. 250 z późn. zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 tego rozporządzenia, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie. Jak wynika z załącznika Nr 4 pkt 7 do rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem lub uzależnienia od środków działających podobnie do alkoholu orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zgodnie zaś z pkt 8 załącznika Nr 4 w przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba badana: 1) udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji; 2) przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji oraz przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie.

Analogiczne rozwiązania przewiduje obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020 r., poz. 2213) – v. § 4 ust. 1 pkt 10, załącznik nr 4 pkt 5 i 6 tego rozporządzenia.

Jak z powyższego wynika, w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a tylko w szczególnych przypadkach istnieje możliwość orzeczenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami osoby uzależnionej. Skoro zatem w przypadku ubiegania o prawo jazdy warunkiem jest badanie lekarskie w trakcie którego lekarz zobowiązany jest stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, to oczywiste jest, że w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu u osoby posiadającej już prawo jazdy również konieczne jest przeprowadzenie badania lekarskiego. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają (por. wyrok NSA z 21 września 2021 r., sygn. akt II GSK 747/21).

Ujawnienie zatem, że osoba kierująca pojazdami jest uzależniona od alkoholu w stopniu wymagającym terapii odwykowej wypełnia przesłanki poważnej i uzasadnionej wątpliwości co do stanu zdrowia kierującego pojazdami.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy opinia z 11 listopada 2017 r. wydana przez biegłych lekarzy psychiatrów na potrzeby postępowania karnego, była wystarczająca do przyjęcia, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego kasacyjnie jako kierowcy w rozumieniu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., a związku z tym zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia tego przepisu, jak i przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie licencji maszynisty, były nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną należało oddalić.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r., poz. 374, poz. 2095 ze zm.).