Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1069/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 11 ust. 2, art. 38, art. 39 ust. 2 i ust. 3, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1, ust. 4a, ust. 5 i ust. 5b
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 roku sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

S. N. we wniosku, złożonym w siedzibie organu w dniu 22 czerwca 2018 roku (data pisma 7 czerwca 2018 roku) zatytułowanym "Wniosek o przyznanie pomocy", zawarł żądania przyznania następującej pomocy w czerwcu w trybie art. 38 i 39 ustawy z dnia 24 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2018.1508, dalej powoływanej jako u.p.s.). :

" - kwoty 418 zł z powodu bezrobocia ( art. 38 u.p.s.)

- kwoty 2 mln zł z powodu bezrobocia,

- kwoty 418 zł z powodu przewlekłej choroby cukrzycy ( art. 38 u.p.s.) ,

- kwoty 20 mln zł z powodu przewlekłej choroby cukrzycy,

- kwoty 418 zł z powodu długotrwałej choroby złamanie kości piętowej (art. 38 u.p.s.),

- kwoty 20 mln zł z powodu długotrwałej choroby złamania kości piętowej,

- kwoty 200 mln zł na badania w związku ze złamaniem kości piętowej.

- kwoty 400 mln zł na leczenie, ponieważ w systemie eWus wnioskodawca nie jest uwzględniony ("wyświetlany na czerwono")

- kwoty 3000 zł na jedzenie,

- kwoty 200 zł na telefony (MOPS w W. domaga się żeby do nich dzwonić, poza tym potrzebuje mieć na telefony w innych sprawach),

- kwoty 20 000 zł na sprzęt komputerowy (laptop, drukarka itd.), niezbędny do prowadzenia spraw sądowych przeciwko MOPS,

- kwoty 20 000 zł na listy do sądów i urzędów, dojazdy do sądów i do prokuratur, na zakwaterowanie,

kwoty 400 mln zł dla mamy na leczenie (dnia 22 stycznia 2018 r. pracownik MOPS walił pięścią w szybę mama się obudziła i prawie zawału dostała)",

Dodatkowo S.N. wniósł (jak twierdzi - w związku z nieustającym łamaniem prawa przez urzędników MOPS i SKO) przyznania następujących pieniędzy na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej:

"- 900 mld CHF (dziewięćset miliardów franków szwajcarskich), na leczenie, gdyż MOPS nie wypłaca praktycznie żadnych pieniędzy na leczenie mimo, że art 444 kc nakazuje bezzwłoczne wypłacenie pieniędzy.

- 900 mld CHF (dziewięćset miliardów franków szwajcarskich) na życie, ponieważ urzędnicy dalej dopuszczają się poważnych i licznych przestępstw.

- 900 mld CHF (dziewięćset miliardów franków szwajcarskich) na prowadzenie spraw związanych z MOPS-em, SKO w P., Urzędem Miejskim w W. a także innymi urzędami i innymi sprawami, które wnioskodawca prowadzi zarówno w sądach jak i w prokuraturze,

- 900 mld CHF (dziewięćset miliardów franków szwajcarskich) za utratę zdrowia spowodowanego całkowitym zaniechaniem wypłaty jakichkolwiek pieniędzy".

S. N. wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnych dochodów, choruje na cukrzycę, ma złamaną kość piętową, wymaga leczenia, zaś organ pomocy społecznej odmawia mu jakiejkolwiek pomocy.

Decyzją z dnia z dnia [...] r. znak: [...] Burmistrz W. odmówił S. N. przyznania pomocy finansowej w ramach pomocy społecznej na zaspokojenie potrzeb opisanych w ww. wniosku złożonym w MOPS w dniu 22 czerwca 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Podniósł w szczególności, że S. N., pomimo wielokrotnych prób ze strony organu, uniemożliwił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jego zachowanie polegające na unikaniu kontaktów z pracownikiem socjalnym, brak odpowiedzi na wezwania, nieotwieranie drzwi do domu, należy interpretować jako odmowę przeprowadzenia wywiadu. Taka odmowa uniemożliwia ustalenie aktualnej na dzień wydania decyzji sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy, jak również jego cech indywidualnych, mogących mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznanej pomocy. S. N. swoim działaniem uniemożliwił dokonanie analizy i oceny swojej aktualnej sytuacji, a tym samym zbadanie przesłanek udzielenia pomocy finansowej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. N. Podniósł, że decyzja z dnia [...] r. podlega uchyleniu, a do odwołania dołącza wszystkie jego odwołania i skargi wysłane do MOPS i do SKO.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 106 ust. 1 i 4 ustawy, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, którą wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. O rodzinnym wywiadzie środowiskowym stanowi art. 107 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Według ust. 4 art. 107 ustawy, w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy, niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Dalej organ wskazał, że sytuację życiową osób ubiegających się o pomoc społeczną ustala się na podstawie dokumentów, którymi te osoby dysponują. W ramach współdziałania z pracownikiem socjalnym osoby te powinny zatem dokumenty te udostępnić. Dokumenty, na podstawie których ustala się sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny, ustawodawca wymienił w art. 107 ust. 5b ustawy. Należą do nich np. dowód osobisty lub inny dokument stwierdzający tożsamość, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, decyzja starosty o uznaniu lub odmowie uznania za osobę bezrobotną, utracie statusu osoby bezrobotnej, zaświadczenie albo oświadczenie o uzyskaniu dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 11 i 12, oświadczenie o stanie majątkowym, ale też wiele innych dokumentów, w tym zaświadczeń i oświadczeń. Szczegółowe kwestie dotyczące sposobu i terminów przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu i wzoru oświadczenia o stanie majątkowym określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1788). Z rozporządzenia tego wynika m. in., że 1) wywiad przeprowadza się z osoba lub rodzina w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, 2) pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy, 3) w ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy. Organ podkreślił, że z powołanych regulacji prawnych wynika, że w przypadku zgłoszenia wniosku o pomoc społeczną, konieczne jest ustalenie sytuacji życiowej osoby, która o tę pomoc się ubiega. Załatwienie sprawy następuje w drodze decyzji, którą wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, co stanowi swoiste postępowanie dowodowe.

Przepisy nakładają określone obowiązki na osoby korzystające z pomocy społecznej i ubiegające się o taką pomoc. Są one obowiązane do współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej i wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co przekłada się na aktywne uczestniczenie w wywiadzie, udzielanie wyjaśnień, przedkładanie dokumentów i składanie oświadczeń. Brak współdziałania może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, zaś niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wywiad nie został przeprowadzony z winy skarżącego, który w ogóle nie był i nadal nie jest zainteresowany przeprowadzeniem wywiadu oraz nie wyraża zgody na jego przeprowadzenie, co świadczy też o braku jego współdziałania z pracownikiem socjalnym. Z akt sprawy wynika, że po złożeniu w dniu 22 czerwca 2018 r. przez S. N. wniosku o pomoc społeczną z dnia 7 czerwca 2018 r. pracownik socjalny w dniu 29 czerwca 2018 r. o godz. 9.30 udał się do miejsca zamieszkania S.N., celem przeprowadzenia wywiadu. Termin wywiadu uprzednio ustalony w związku z prowadzonymi postępowaniami z wniosków S. N. z dnia 1 marca 2018 r. i 4 maja 2018 r. O dacie i godzinie przeprowadzenia wywiadu w dniu 29 czerwca 2018 r. S. N. był poinformowany wcześniej pisemnie. Z notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia 29 czerwca 2018 r. wynika, że nie udało się przeprowadzić wywiadu, drzwi domu były zamknięte, mimo kilkakrotnego pukania do drzwi, nikt ich nie otwierał. Organ dodał, że z innej wcześniejszej notatki pracownika socjalnego, sporządzonej w dniu 22 czerwca 2018 r. wynika, że w tym dniu S. N. zgłosił się osobiście do MOPS składając odwołanie i wówczas pracownik socjalny, chcąc uzgodnić termin przeprowadzenia wywiadu usłyszał, że wnioskodawca nie ma czasu na takie spotkania i jest zajęty. Kolejny raz pracownik socjalny podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 6 lipca 2018 r. o godz. 12.30. Z notatki służbowej pracownika socjalnego wynika, że również tym razem nie udało się przeprowadzić wywiadu z S.N., drzwi domu były zamknięte, mimo kilkakrotnego pukania do drzwi, nikt ich nie otwierał. W tej sytuacji w dniu 10 lipca 2018 r., organ I instancji pisemnie wezwał S. N. do osobistego zgłoszenia się w MOPS w godz. 7.30-15°° bądź skontaktowania się telefonicznie z MOPS w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania — w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zaznaczono w tym wezwaniu, że gdy skarżący nie skontaktuje się z MOPS w tym terminie, to pracownik socjalny stawi się w miejscu jego zamieszkania w dniu 30 lipca 2018 r. o godz. 10.00 celem przeprowadzenia wywiadu. W wezwaniu tym organ powołując się na przepisy art. 11 ust. 2 i art. 107 ustawy oraz orzecznictwo sądowe informując, że "Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej". W wyznaczonym dniu 30 lipca 2018 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania S. N. celem przeprowadzenia wywiadu, jednak i tym razem nie udało się przeprowadzić wywiadu. Drzwi domu były zamknięte, mimo kilkakrotnego pukania do drzwi, nikt ich nie otwierał. Brama i furtka obok domu były również zamknięte i nie było możliwości wejścia na posesję. Te informacje wynikają z notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia 30 lipca 2018 r.

Kolegium podkreśliło, że kwestia zaangażowania skarżącego w doprowadzenie do przeprowadzenia przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego znana jest Kolegium nie tylko z akt niniejszej sprawy, ale również z urzędu w związku z rozpatrywaniem licznych środków zaskarżenia składanych przez skarżącego w 2017 i 2018 r. od orzeczeń organu I instancji. W bieżącym roku skarżący w zasadzie co miesiąc występował do MOPS o pomoc społeczną i w żadnej ze spraw nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Licznie podejmowane we wszystkich postępowaniach próby przeprowadzenia przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania S. N. okazały się bezskuteczne, bowiem skarżący nie współdziała z pracownikiem socjalnym i uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu. Skarżący będąc wielokrotnie informowanym o zasadach przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym o konieczności przeprowadzenia wywiadu przez pracownika socjalnego, od wielu miesięcy nie pozwala na jego przeprowadzenie. Kolegium podnosiło przy tym wielokrotnie, że skutki takich zachowań ustawodawca przewidział w ustawie, pozwalając organowi pomocy społecznej nawet na odmowę przyznania świadczeń. W ocenie Kolegium, zachowanie skarżącego świadczy o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, ale też z organem, w celu ustalenia jego sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy, uzasadniającym wydanie na podstawie art. 106 ust. 4 w związku z art. 107 ust. 4a ustawy, decyzji o odmowie przyznania pomocy społecznej wobec zaistnienia przesłanek określonych w tych przepisach. Wywiadu środowiskowego nie można zastąpić innymi środkami dowodowymi, zatem skarżący musi się liczyć z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Kolegium uznało też za zasadne odniesienie się do licznych potrzeb i żądań skarżącego zawartych w jego wniosku z dnia 7 czerwca 2018 r. (złożonym w dniu 22 czerwca 2018 r.) i wysokości pomocy społecznej określonej przez skarżącego w miliardach złotych i franków szwajcarskich. Kwota ta niewątpliwie przekracza całoroczny budżet MOPS, a zatem przekracza możliwości pomocy społecznej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł S. N., odwołując się w jej treści do zarzutów zawartych w odwołaniu

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, bowiem organy w toku postępowania nie naruszyły przepisów postępowaniu w stopniu, który uzasadniałby konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji, prawidłowo zastosowano również prawo materialne. Skarżący nie sprecyzował zarzutów, ze skargi wynika jedynie niezadowolenie z wydanych rozstrzygnięć.

Skarżący ubiega się o dwa rodzaje zasiłków w czerwcu 2018 roku – zasiłki okresowe i zasiłki celowe.

Zgodnie z art. 38 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1)osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2)rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Skarżący ubiega się o przyznanie zasiłku okresowego w trybie u.p.s. z powodu choroby cukrzycy, choroby kości piętowej i bezrobocia. Zgodnie z powołanym art. 38 u.p.s. osobie wnioskującej przysługuje prawo do jednego zasiłku okresowego, niezależnie od tego, które i ile z przesłanek przyznania tego świadczenia spełnia. Z cała pewnością ani literalna, ani systemowa wykładnia tego przepisu nie dają podstaw do wniosku, że - jak tego żąda skarżący – przysługuje odrębny zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia, odrębny z tytułu długotrwałej choroby. Jednemu beneficjentowi przysługuje jeden zasiłek okresowy w danym okresie. Zasiłek okresowy, przy zaistnieniu przesłanek określonych w art. 38 u.p.s. jest świadczeniem obligatoryjnym, nie jest pozostawiony uznaniu organu administracyjnego. Niemniej i w przypadku tego zasiłku organ zobligowany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego niezbędną częścią jest wywiad środowiskowy, służący ustaleniu sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej osoby wnioskującej.

Druga kategoria żądań obejmuje szereg zasiłków celowych, przyznawanych na podstawie art. 39 u.p.s. Ustawodawca wskazuje a ust.2 i 3 tego przepisu, że zasiek ten może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Ten rodzaj zasiłku należy do kategorii świadczeń uznaniowych, jego przyznanie pozostawione jest swobodnej decyzji organu, nawet w sytuacji, gdy osoba wnioskująca spełnia kryteria wskazane w art. 39 u.p.s. Pomijając okoliczność, ze żądane przez skarżącego w trybie art. 39 u.p.s. kwoty zasiłków są nierealnie wysokie i przewyższają budżet organu pomocowego, nie wszystkie żądania dotyczą podstawowych potrzeb bytowych, to i w tym przypadku decyzję organu winno poprzedzać postępowanie wyjaśniające, którego elementem koniecznym jest wywiad środowiskowy.

W pierwszej kolejności przypomnieć zatem warto, że zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w art. 8 k.p.a. zawarto zasadę praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Wyrażona zaś w art. 9 k.p.a. zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W niniejszej sprawie, jak wynika z dokumentacji, organ zastosował się do wskazanych wyżej przepisów.

Warto też przypomnieć, że przepis art. 10 k.p.a. stanowi zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Zasada czynnego udziału w postępowaniu jest dochowana wtedy, gdy organ administracji zapewni stronie warunki do realizowania jej uprawnień do podejmowania czynności procesowych, w tym także składania wyjaśnień. W niniejszej sprawie analizując bierną postawę skarżącego w postępowaniu można dojść do wniosku, że - z niewiadomych powodów - skarżący postanowił nie skorzystać z tego prawa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał szereg okoliczności, które wskazywały na odmowę współpracy skarżącego z pracownikami socjalnymi (ignorowanie ustalanych terminów wywiadów środowiskowych, brak reakcji na próby ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu, unikanie kontaktów z pracownikiem socjalnym). Już tylko ta okoliczność stanowi wystarczającą podstawę odmowy przyznania świadczenia. Zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej stanowi także brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o czym stanowi art. 11 ust. 2 powołanej ustawy.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że pracownik socjalny podejmował próby ustalenia ze skarżącym terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. W tym celu przesłał mu pisemne wezwanie, a także przybył do miejsca jej zamieszkania. Wszystkie te działania nie przyniosły rezultatu, pomimo, że skarżący został pouczony o skutkach braku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Bierność postawy skarżącego wobec przeprowadzenia omawianego wywiadu, jako kluczowego materiału dowodowego dla oceny przyznania świadczeń z pomocy społecznej (zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s.), prawidłowo zatem została oceniona przez organy orzekające jako brak zgody na przeprowadzenie tego wywiadu. O ile bowiem organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby otrzymać pomoc społeczną, należy zatem powziąć w tym kierunku pewne wysiłki. Pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej, czego skarżący nie uczynił.

Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, że utrudnianie lub uniemożliwianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia.

Odmowa przyznania świadczeń w opisanej sytuacji faktycznej jest zgodna z dyspozycją powołanych wcześniej art. 11 ust.2, jak i art. 106 ust.4 w zw. z art.107 ust.4 u.p.s.

Wobec powyższego skargę należy uznać za niezasadną, bowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie nie daje żadnych podstaw do przypisania organom w tym zakresie zaniedbania obowiązków proceduralnych, tym bardziej skutkujących naruszeniem prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższych przesłanek brak było podstaw prawnych do orzekania przez organ administracji publicznej o żądaniu przyznania 400 mln zł na rzecz matki skarżącego, nie jest ona stroną postępowania. Skarżący nie wskazał nawet adresatki tego świadczenia z imienia i nazwiska, zaś jego brak współdziałania z organem uniemożliwił uzyskanie sprecyzowania tego żądania.

Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw na mocy art. 151 ustawy z dnia 2 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2018.1308).

A.B.