Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 370/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 14, art. 8 ust. 3 - 4, art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Po 370/16

Uzasadnienie

Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia [...].05.2013r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art.3, art.4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4, art.12, art. 14, art. 36 pkt 1 lit a i lit d, art.37, art.42, art. 106 ust.3 i 4, art.107 ust.4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej u.p.s.), § 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r., poz. 823) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) odmówił M. P. (dalej skarżący) przyznania zasiłku stałego za rok 2001-2002 oraz opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne za rok 2001-2002.

Uzasadniając decyzję organ I instancji podał, że dnia [...] kwietnia 2013r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego za lata 2001 – 2002, który doprecyzował podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...] kwietnia 2013r. wnosząc o przyznanie zasiłku stałego za lata 2001 – 2002 oraz opłacenie składek na ubezpieczenie emerytalne za lata 2001 - 2002. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H. P. Pod wskazanym adresem zamieszkuje również M. P., D. P. i A. P., którzy deklarują prowadzenie odrębnych gospodarstw domowych. Na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2013r. składały się: świadczenia emerytalne z ZUS H. P. w wysokości [...] zł (dochód umniejszony o kwotę [...] zł z powodu egzekucji sądowej – potrącenia niealimentacyjne), dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Organ I instancji powołując się na treść art. 106 ust. 3 u.p.s (omyłkowo podany jako art. 106 ust. 2 u.p.s., przyp. Sądu), zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, podał, że rozpatrzenie wniosku skarżącego mogło nastąpić wyłącznie w odniesieniu do aktualnej sytuacji rodziny, a nie w odniesieniu do lat 2001 – 2002.

Pierwszy wniosek o zasiłek stały M. P. złożył w dniu [...] sierpnia 2001r. Zgodnie z brzmieniem obowiązującego wówczas przepisu art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) zasiłek stały przysługiwał osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekraczał dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko było uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 2 b ustawy kierownik ośrodka pomocy społecznej występował do powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, określonego odrębnymi przepisami, w celu uzyskania opinii w sprawie konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. W związku z tym wydane zostało postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności [...] w dniu [...].11.2001, które stało się podstawą wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. o odmowie przyznania zasiłku stałego. Rozpatrując odwołanie M. P. od tej decyzji SKO w Poznaniu decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. utrzymało w mocy decyzję MOPR. Ostatecznie sprawa została zakończona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2004r. Nr 4/II/SA/Po 1085/02, który oddalił skargę M. P. wskazując, iż treść postanowienia PZON jest zgodna z ustaleniami zawartymi w opiniach biegłych lekarzy z dni [...].09.2003r., [...].10.2003r., i [...].04.2004r.

Odnosząc się do bieżącej sytuacji rodziny skarżącego organ I instancji wskazał, ze spełniają oni warunek do udzielenia pomocy społecznej dotyczący występowania długotrwałej choroby (art. 7 pkt 6 u.p.s). Nie stwierdzono jednak, że spełniają oni przesłanki niezbędne do przyznania zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Podczas wywiadu nie stwierdzono, by skarżący sprawował aktualnie opiekę nad członkiem rodziny lub osobą wspólnie niezamieszkującą, o której mowa w w/w przepisie. Nie został również spełniony drugi warunek, tj. dotyczący dochodu na osobę w rodzinie. W rodzinie skarżącego dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, czyli przekracza kwotę 150% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a więc kwotę [...] zł. Ponadto obowiązujące przepisy u.p.s. nie dają podstaw do przyznania świadczenia w postaci opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad długotrwale i ciężko chorym członkiem rodziny w każdym przypadku dotyczącym okresu przed złożeniem wniosku o jego przyznanie, albowiem jest to świadczenie przyznawane jedynie na przyszłość (wyrok WSA w Gliwicach z 30 września 2010r., IVSA/GL 168/10).

Organ I instancji podał również, ze miał na względzie zapis art. 12 u.p.s. i fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości w postaci lokalu mieszkalnego położonego w Poznaniu przy ul. [...]. W ocenie organu fakt posiadania tej nieruchomości jest wystarczający, by stwierdzić, że rodzina posiada zasoby, które można wykorzystać w celu poprawy trudnej sytuacji, w której jak twierdzi, się znalazła. Indywidualną decyzją, której skutki finansowe nie powinny obciążać środków publicznych, było przyjęcie wprost spadku, które w ocenie skarżącego nie jest korzyścią a źródłem dodatkowych wydatków i obciążeń. Z uwagi na powyższe w ocenie organu I instancji zasadne jest odmówienie przyznania zasiłku stałego za rok 2001 – 2002 oraz opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne za rok 2001 – 2002.

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014r. wydanym w sprawie o sygn. IV SA/Po 1227/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2013r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] podając, że organy nieprawidłowo zakwalifikowały pismo M.P. z dnia [...] maja 2013r. jako nowy wniosek i wydały w tym zakresie decyzję, zamiast wezwać skarżącego do sprecyzowania jego rzeczywistej woli w sytuacji, gdy z uwagi na zawarte w tym piśmie sformułowania, jak również daty i numer decyzji i złożenie go w terminie do wniesienia odwołania wskazuje, że stanowić ono może odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z [...] maja 2013r.

Z uwagi na treść pisma z [...] maja 2013r., w/w wyrok z 5 czerwca 2014r. i podanie, że w rozmowie z M. P. w dniu [...] sierpnia 2014r. sprecyzowano, że pismo z [...] maja 2013r. jest wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego i opłacenie składek na ubezpieczenie emerytalne za lata 2001 – 2002 organ I instancji uznał, że pismo to stanowi odwołanie od decyzji z [...] maja 2013r., dotyczy bowiem przedmiotu rozstrzygnięcia decyzją z [...] maja 2013r. i przekazał sprawę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu.

Decyzją z dnia [...] października 2014r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu po rozpatrzeniu sprawy z odwołania M. P. od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2014r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego za rok 2001 – 2002 oraz opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne za rok 2001 – 2002 na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podało, że z uwagi na treść wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2014r. w sprawie IVSA/Po 1227/13 i uzasadnienie - w którym podano, że pismo skarżącego z dnia [...] maja 2013r. nosi znamiona odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z [...] maja 2013r. - uznało, że pismo to stanowi odwołanie od w/w decyzji z [...] maja 2013r. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie odmowy przyznania zasiłku stałego dla osoby opiekującej się dzieckiem uprawnionym do zasiłku pielęgnacyjnego została wydana decyzja przez Prezydenta Miasta Poznania w dniu [...] grudnia 2001r., Nr [...]. Rozpatrując odwołanie M. P. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 listopada 2004r. w sprawie 4/II/SA/Po oddalił skargę od decyzji SKO w Poznaniu z [...] kwietnia 2002r., w uzasadnieniu wskazując, iż treść postanowienia PZON jest zgodna z ustaleniami zawartymi w opinii biegłych lekarzy sądowych z dni [...].09.2003r., [...].10.2003r. i [...].04.2004r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 13 stycznia 2005r., sygn. 4/II SA/Po 1085/02 odrzucił skargę kasacyjną od wyroku WSA z dnia 30 listopada 2004r. w przedmiocie zasiłku stałego, a postanowieniem z dnia 11 marca 2005r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2007r., sygn. I OZ 603/07 oddalił zażalenie M. P. na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2007r., sygn. 4/II/Sa/Po 1085/02 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 3 października 2006r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2002r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego.

W ocenie organu II instancji bezprzedmiotowe staje się postępowanie w tej samej sprawie, skoro zostało już zakończone ostateczną prawomocną decyzją. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zdaniem SKO w Poznaniu, w związku z tym, że w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku stałego w latach 2001 – 2002 zapadła decyzja ostateczna, wydanie nowej decyzji w tej samej sprawie prowadziłoby do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2014r., Nr [...] w ustawowym terminie wniósł M. P. [...] grudnia 2014r. Podał, że błędne były decyzje z 2001r. w zakresie przyznania zasiłku stałego opierające się na orzeczeniu orzekającego w niepełnym składzie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności i błędne były ustalenia, iż dziecko chodzi do szkoły ogólnodostępnej, a także że żona mogłaby przejąć nad nim opiekę, choć sprawowała już opiekę nad niepełnosprawnym synem A. P. Skarżący podał, że WSA w Poznaniu wydając wyrok w dniu 30 listopada 2002r. dysponował orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka za okres 2002 – 2003 i opinią biegłych z okresów późniejszych a nie dysponował dokumentami za lata 2001 – 2002. Podał, że SKO w Poznaniu rozpoznało jego odwołanie, które kierował do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności na orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...].11.2001r. Skarżący wskazał również z winy Sądu przekroczone zostały terminy do wniesienia kasacji od tego wyroku, że prokuratura odmówiła podjęcia czynności w sprawie, gdyż nie ma winnych a sprawę rozpatrzył sąd a wyrok jest prawomocny. Skarżący podał, że domaga się opłacenia składki emerytalnej za lata 2001 – 2002. Podał, że zabrakło mu 2 lat i 4 miesięcy do otrzymania świadczenia przedemerytalnego a okres zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego, które winny mu zostać wypłacone wynosi 3,5 roku. Skarżący podał, że Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział odniósł się wyłącznie do lat 2002 – 2003, nie ma opinii biegłych za lata 2001 – 2002. Do skargi załączył m.in. zaświadczenie lekarskie z [...].12.2001r., dotyczące stanu zdrowia D. P. dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...].01.2002r. do [...].12.2002r. i orzeczenie o niepełnosprawności D. P. z [...].12.2002r., które w ocenie skarżącego jest wydane na okres od 2002 – 2003.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi podnosząc argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2015r. skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, że decyzja Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] grudnia 2001r. była wydana w oparciu o nieprawidłowe dane dotyczące stanu zdrowia D. P., a mianowicie dotyczące okresu po [...].12.2002r. a nie za lata 2001 – 2002. Podał, że w badaniach za lata 2002 – 2003 nie uczestniczył biegły urolog, co było konieczne dla oceny konieczności pomocy stałej. Udział urologa pozwolił na ustalenie uprawnień D. P. do świadczenia pielęgnacyjnego, które i tak nie zostało wypłacone w pełni. Skarżący podał, ze biegła psycholog prowadziła badania w kierunku postępów w szkole, co jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu w zakresie ustalenia przedmiotu zaskarżenia skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2015r. podał, że skargę wnosi na Kolegium. Ponownie podał, że nieprawidłowe było wydanie decyzji z [...] grudnia 2001r. w oparciu jedynie o orzeczenie niepełnego Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].11.2001r., który badanie przeprowadzał pod kątem nauki w szkole. Nieprawidłowe było również uniemożliwienie skarżącemu dostępu do drogi odwoławczej od orzeczenia z [...].11.2001r. Skarżący wskazał również na nieprawidłowe, jego zdaniem, postępowanie w zakresie wniesionej przez niego skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu. Podał, że ograniczenie się do badań psychologicznych wnuka D. z pominięciem badań urologicznych spowodowało, że został pozbawiony zasiłku stałego i składek emerytalnych.

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2015r. skarżący podał, że skargę wniósł na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2014r. i chodzi mu o zasiłek stały i składki emerytalne za lata 2001, 2002. Podkreślił, że powoływanie się na opinie biegłych dotyczy lat 2002, 2003 i nikt tego, w jego ocenie nie zauważa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2015 r. o sygn. IV SA/Po 7/15, uchylił w całości zaskarżoną decyzję SKO nr [...] z [...] października 2014r. Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie SKO powinno dokonać porównania zakresu przedmiotowego decyzji z 2001r. z zakresem objętym postępowaniem zainicjowanym wnioskiem skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013r., sprecyzowanym w dniu [...] kwietnia 2013r., a następnie dokonać oceny w zakresie prawidłowości rozstrzygnięcia przez organ I instancji z uwzględnieniem w/w przepisów. Powinno również ustalić, czy w aktach nie zalega nie rozpoznany wniosek skarżącego dotyczący przyznania zasiłku stałego za 2002r. złożony do dnia [...] kwietnia 2004r. Zgodnie bowiem z art. 150 a ustawy o pomocy społecznej z 2004r. do spraw o przyznanie zasiłku stałego, w których do dnia [...] kwietnia 2004r. organ właściwy nie wydał decyzji ostatecznej, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Przy ustaleniu, że wniosek w zakresie nie rozstrzygniętym decyzją z [...] grudnia 2001r. był przez skarżącego złożony dopiero w 2013r. należy mieć na uwadze treść art. 106 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, czyli jest to świadczenie przyznawane na przyszłość.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2013 r. Organ wskazał, że uwzględnił fakt, iż decyzje Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] grudnia 2001r. oraz z dnia [...] maja 2014r. były wydane w oparciu o różne akty prawne oraz przedmiotowo dotyczyły różnego zakresu. Ponadto wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r., odmawiająca przyznania zasiłku stałego dla osoby opiekującej się dzieckiem uprawnionym do zasiłku pielęgnacyjnego jest prawomocna. Organ podkreślił, że zgodnie z postanowieniami art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej "zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku (w dniu złożenia powyższego wniosku skarżący miał ukończony 63 rok życia) lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak i dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie". Organ wskazał, że dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie skarżącego w marcu 2013r. (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku) wynosił [...] zł, podczas gdy kryterium dochodowe wynosiło wówczas [...] zł. Organ wskazał, również, że wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013r. o przyznanie zasiłku stałego za lata 2001 - 2002 oraz składek na ubezpieczenie emerytalne lub rentowe za lata 2001 - 2002 nie może być załatwiony pozytywnie. Przede wszystkim - zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia ( tu zasiłek stały) lub składki na ubezpieczenie emerytalne lub rentowe mogą być przyznawane tylko na przyszłość, a nie wstecz. Podkreślono, iż wniosek skarżącego jest oparty na nieobowiązującym akcie prawnym, a przepisy przejściowe - art. 150 i art. 150 a ustawy z dnia 12 marca 2004r., nie dają podstawy do przyznania skarżącemu zasiłku stałego czy też do opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne lub rentowe (w przedmiotowej sprawie wydano w dniu [...] kwietnia 2002r. decyzję ostateczną Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania [...] z dnia [...] grudnia 2001r. o odmowie przyznania dla skarżącego zasiłku stałego dla osoby opiekującej się dzieckiem uprawnionym do zasiłku stałego; decyzją Kolegium utrzymano także w mocy postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu niepełnosprawności w Poznaniu Nr [...] z dnia [...] listopada 2001r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2013 r. odmawiającą M. P. przyznania zasiłku stałego za rok 2001-2002 oraz opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne za rok 2001-2002.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sądu uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Zasadniczo Sąd orzekający podzielił argumentację organu odwoławczego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy przytoczonej już ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie ze wskazaną ustawą zasiłek stały stanowi jedną z pieniężnych form pomocy społecznej i w myśl jej art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w przypadku osoby samotnie gospodarującej, przysługuje pełnoletniej osobie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W stosunku do pełnoletniej osoby pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, zasiłek taki przysługuje, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s.).

Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarującej lub osoby pozostającej w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 u.p.s. Przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego ustawodawca uzależnił więc od kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek, do których należą: pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczajacego kryterium dochodowego, które określone zostało w rozporządzeniu i w odniesieniu do osób pozostających w rodzinie wynosi [...] zł na osobę w rodzinie.

Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...), bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1. jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2. zasiłku celowego;

3. pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4. wartości świadczenia w naturze;

5. świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że co do zasady, każdy przychód stanowi dochód w rozumieniu ustawy z wyjątkiem wymienionych wyżej przychodów.

Ustawodawca określił pojęcie "rodzina" na gruncie u.p.s. Przepis definicyjny art. 6 pkt 14 u.p.s. stanowi bowiem, że osoby spokrewnione ze sobą w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią "rodzinę" w rozumieniu ustawy, o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. I OSK 1536/12, dostępne w CBOSA).

Wspólnie gospodarować, znaczy wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN 56/95 (OSNP 1996 r., nr 16, poz. 240) stwierdził, że "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują". Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie, przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy (zob. np. wyrok NSA z dnia 9.07.2013r. sygn. akt I OSK 2287/12 oraz wyrok NSA z dnia 11.06.2013r. sygn. akt I OSK 1947/12 dostępne w CBOSA).

Niespornym jest, że w kontrolowanym przypadku na rodzinę skarżącego składa się jego osoba oraz jego żona H. P.

Organy prawidłowo ustaliły zgodnie z art.37 ust.1 pkt 2 u.p.s., że na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2013r., składały się: świadczenia emerytalne z ZUS H. P. w wysokości [...] zł (dochód umniejszony o kwotę [...] zł z powodu egzekucji sądowej – potrącenia niealimentacyjne) oraz przyznany skarżącemu dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Daje to dochód w wysokości [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie, a więc wyższy od kryterium dochodowego określonego w rozporządzeniu i w odniesieniu do osób pozostających w rodzinie wynoszącego [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie.

Ponieważ zgodnie z postanowieniami art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. "zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak i dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie", a w rozpatrywanym przypadku dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie skarżącego w marcu 2013r. (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku) wynosił [...] zł, a więc był wyższy od kryterium dochodowego, już tylko z uwagi na fakt przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego niedopuszczalne było przyznanie skarżącemu zasiłku stałego. Ponadto skarżący nie był niezdolny do pracy z powodu wieku (w dniu złożenia powyższego wniosku skarżący miał ukończony 63 rok życia) lub całkowicie niezdolnej do pracy (brak jest orzeczenia właściwego organu stwierdzającego taką niezdolność). Skarżący w zasadzie nie kwestionował skutecznie powyższych ustaleń. Tym samym w kontrolowanym przypadku nie wystąpiły przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i niedopuszczalne było przyznanie skarżącemu zasiłku stałego od miesiąca w którym złożono wniosek, tj. od kwietnia 2013r.

Jak słusznie przyjęły organy administracji wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013r. o przyznanie wstecz zasiłku stałego za lata 2001 - 2002 oraz składek na ubezpieczenie emerytalne lub rentowe za lata 2001 - 2002 nie mógł być załatwiony pozytywnie z uwagi na treść art. 106 ust. 3 u.p.s. Według tego przepisu świadczenia (tu zasiłek stały) lub składki na ubezpieczenie emerytalne lub rentowe mogą być przyznawane tylko na przyszłość, a nie wstecz. Zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się bowiem i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Tak więc rozpatrzenie wniosku skarżącego mogło nastąpić wyłącznie w odniesieniu do aktualnej sytuacji rodziny, a nie w odniesieniu do lat 2001 – 2002.

Trafnie stwierdzono, iż wniosek skarżącego jest oparty na nieobowiązującym akcie prawnym, a przepisy przejściowe - art. 150 i art. 150 a ustawy z dnia 12 marca 2004r., nie dają podstawy do przyznania skarżącemu zasiłku stałego czy też do opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne lub rentowe tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie wydano w dniu [...] kwietnia 2002r. decyzję ostateczną Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. o odmowie przyznania dla skarżącego zasiłku stałego dla osoby opiekującej się dzieckiem uprawnionym do zasiłku stałego. Ponadto decyzją Kolegium utrzymano także w mocy postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu niepełnosprawności w Poznaniu Nr [...] z dnia [...] listopada 2001r.).

Przyjęta w sprawie niniejszej przez organy administracji publicznej w tym zakresie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organy prawidłowo wskazały i zastosowały także podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Ponadto SKO w Poznaniu wydając zaskarżoną decyzję w pełni uwzględniło wskazania zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z 15 kwietnia 2015 r. o sygn. IV SA/Po 7/15.

Skoro więc brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.