Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 206/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 20,  art. 17,  art. 13  pkt 2,  art. 156  par. 1,  art. 157  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7  ust. 2 w zw. z  art. 6
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 25
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniająca dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla  realizacji narodowych planów gospodarczych
article: art. 145  par. 1  pkt 2,  art. 152 i 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Miron Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Z. S. i H. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Z. S. i H. S. po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Z. S. i H. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r. nr [...] dotyczącego przyznania J. i T małżonkom S. odszkodowania za budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze w związku z odjęciem prawa własności gruntu o pow. [...] ha przeznaczonego pod Państwowe [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...] przyznało J. i T. małżonkom S., odszkodowanie w kwocie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość: w tym za budynek mieszkalny kwotę [...] zł i za budynki gospodarcze kwotę [...] zł.

Z. S i H. S. (spadkobiercy małż S.) wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...] grudnia 1953 r.

Podnieśli, że z treści orzeczenia nie wynika na jakim gruncie znajdują się budynki mieszkalne i gospodarcze, za które przyznano odszkodowanie. Jednocześnie wnioskodawcy wskazali, że przepisy prawa, na podstawie których dokonano wywłaszczenia, nie dawały podstawy do wywłaszczenia z mocy prawa, a jedynie uprawniały Ministra Kultury i Sztuki do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego na podstawie obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym. W związku z powyższym orzeczenie o odszkodowaniu nie powinno zostać wydane, bowiem brak było wywłaszczenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] W. L. odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1953 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał - opierając się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 1972-1973/00 - iż za dzień wywłaszczenia należy uznać dzień wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku, tj. dzień 27 października 1949 r. Organ wojewódzki wskazał ponadto, że nie dopatrzył się nieprawidłowości zastosowania przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, bowiem w myśl art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej ww. dekret, niezakończone do stycznia 1952 r. postępowania odszkodowawcze w sprawach wywłaszczenia miały być odtąd prowadzone na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody L. wnieśli Z. S. i H. S. podnosząc, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika [... na Majdanku wywłaszczeniu podlegały jedynie niehipotekowane grunty położone we wsi Dziesiąta, a nieruchomość małż. S. była uregulowana w hipotece "[...]" i położona była w granicach miasta L. Ustalona zatem przez Wojewodę data wywłaszczenia jest błędna. Powyższe oznacza ponadto, że ww. rozporządzenie nie przewidywało w pierwotnym brzmieniu przedmiotowej nieruchomości pod budowę Pomnika Męczeństwa i co za tym idzie nie podlegała ona wywłaszczeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku. Wnioskodawcy wskazali, iż dopiero po zmianie przedmiotowego rozporządzenia, dokonanego rozporządzeniem z dnia 21 września 1955 r. (Dz. U. z 1955 r. Nr 37, poz. 233), w granice byłego obozu [....] weszły nieruchomości hipotekowane i niehipotekowane również położone w granicach miasta L. Zatem, to data wejścia w życie rozporządzenia z dnia 21 września 1955 r. stanowi faktyczną datę wywłaszczenia nieruchomości J. i T. S. W związku z powyższym wydanie orzeczenia o odszkodowaniu nastąpiło bez podstawy prawnej.

Wnioskodawcy wskazali, iż nie została przeprowadzona rozprawa odszkodowawcza przed wydaniem orzeczenia, a w rozstrzygnięciu tym nie wskazano na jakiej nieruchomości i za które budynki przyznane zostało odszkodowanie, brak jest również podania podstawy prawnej, na podstawie której zostali wywłaszczeni J. i Z. S.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] - uznając odwołanie za niezasadne.

Minister wskazał, iż oceniane nadzorczo orzeczenie odszkodowawcze wydane zostało w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), który zgodnie z art. 5, 6 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej ww. dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25), stosowało się odpowiednio do niezakończonych postępowań odszkodowawczych prowadzonych na podstawie innych przepisów niż dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. Odszkodowanie ustalono wg zasad wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalania norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952r. Nr 52, poz. 339), do którego odsyłał art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Natomiast samo wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej własność J. i T. małżonków S. o pow. [...] ha nastąpiło na mocy art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku (Dz. U. z 1947 r. Nr 52, poz. 266). Art. 2 powołanej ustawy stanowi, że Pomnik Męczeństwa na Majdanku obejmuje część terenu dawnego obozu koncentracyjnego w granicach, które szczegółowo określi rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki, wydane w porozumieniu z Ministrami: Administracji Publicznej, Rolnictwa i Reform Rolnych oraz Odbudowy.

W aktach archiwalnych nadesłanych przez Wojewodę znajduje się plan części gruntów wsi Dziesiąta wywłaszczanych na rzecz Państwowego [...] na M., ze wskazaną datą pomiaru na rok 1946 r. Wynika z niego, iż w skład nieruchomości przeznaczonych do wywłaszczenia pod Muzeum przewidziana jest m.in. nieruchomość o pow. [...] ha położona w granicach m. L. Zatem, na ww. planie jako przewidzianą do wywłaszczenia nieruchomość oznaczono także przedmiotową nieruchomość. W ocenie organu, jeżeli nieruchomość wchodziła w wyznaczone granice Państwowego Muzeum na Majdanku w 1946 r. (data pomiarów na gruncie), to została objęta rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] września 1949 r. Podkreślił, iż istotniejsze dla określenia nieruchomości zajętych na Muzeum jest określenie jego granic, którego dokonano w rozporządzeniu z dnia 20 września 1949 r., wskazującym dokładnie punkty, odległości i kierunki przebiegania tych granic. Oceniając pod tym kątem przedmiotowe rozporządzenie należy wskazać, iż rozporządzenie z dnia 20 września 1949 r., sprostowane obwieszczeniem z dnia 26 kwietnia 1950 r., obejmuje szersze granice niż późniejsze rozporządzenie z dnia 21 września 1955 r. Zatem niemożliwym jest, aby późniejsze rozporządzenie z dnia 21 września 1955 r. (wskazujące węższe granice Pomnika [...]) niż rozporządzenie z dnia 20 września 1949 r. (sprostowane obwieszczeniem z dnia 26 kwietnia 1950 r.) mogło objąć jakąś inną dodatkową nieruchomość. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż badane orzeczenie odszkodowawcze zostało wydane przed wywłaszczeniem nieruchomości małż. S., a tym samym do uznania, iż zostało ono wydane bez podstawny prawnej.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców odnośnie braku przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej organ wskazał, iż nie jest on zasadny, bowiem w sprawie zakończonej badanym orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1953 r. odbyła się rozprawa odszkodowawcza w dniu 16 kwietnia 1952 r. - na co wskazuje znajdujący się w aktach archiwalnych protokół. Zatem w sprawie niniejszej nie został naruszony art. 33 ust. 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. S. i H. S., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

naruszenie § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 roku w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na M. w brzmieniu pierwotnym oraz w brzmieniu nadanym mu nowelizacją z dnia 25 sierpnia 1955 r., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż niejasności dotyczące opisu wywłaszczanego obszaru nie mają znaczenia dla określenia daty wywłaszczenia w sytuacji, gdy wszelkie wewnętrzne sprzeczności, niejasności bądź niedokładności przepisów nie mogą być interpretowane na niekorzyść dotychczasowych właścicieli nieruchomości, a wykładnia przepisów wywłaszczających powinna mieć charakter zwężający, a nie rozszerzający;

naruszenie art. 2 i 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż granice Pomnika [...], a zatem i zakres wywłaszczanych nieruchomości, mogły być wyznaczone przez "plan części gruntów wsi [...] utworzony w 1946 r., w sytuacji gdy zgodnie z powołanym przepisem ustawy:

- granice Pomnika Męczeństwa na M. miały być szczegółowo ustalone przepisami rozporządzenia;

- rozporządzenie to zostało wydane dopiero 20 września 1949 r, a następnie znowelizowane 25 sierpnia 1955 r.;

- nieruchomość należąca do poprzedników prawnych skarżących nie wchodziła w skład gruntów niehipotekowanych wsi [...], a była częścią miasta L.;

- sama wskazana powyżej ustawa weszła w życie dopiero 8 sierpnia 1947 r.;

3) naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa, poprzez uznanie, iż rozprawa odszkodowawcza przeprowadzona w dniu 16 kwietnia 1952 r. dotyczyła odszkodowania za nieruchomości należące do małż. S. w sytuacji, gdy z treści protokołu jednoznacznie wynika, iż dotyczy ona jedynie odszkodowania za grunty, brak jest informacji, aby osoby te były obecne na rozprawie, a ponadto - jak wynika z treści orzeczenia o odszkodowaniu za grunty z dnia 1 grudnia 1953 rok - nie byli oni uwzględnieni na liście osób uprawnionych do odszkodowania;

naruszenie art. 107 § 3 kpa, poprzez nie rozpatrzenie podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż z decyzji odszkodowawczej nie wynika, na jakim gruncie znajdowały się budynki mieszkalne i gospodarcze, za które zostało przyznane odszkodowanie;

a w konsekwencji

naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1953 r. chociaż orzeczenie to rażąco narusza prawo, gdyż:

orzeczenie odszkodowawcze wydano zanim doszło do wywłaszczenia;

przed wydaniem orzeczenia odszkodowawczego nie przeprowadzono rozprawy.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi ma skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest uzasadniona – choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.

W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...] maja 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...]grudnia 1953 r. nr [...] dotyczącego przyznania poprzednikom prawnym wnioskodawców, J. i T. małż. S., odszkodowania za budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze w związku z odjęciem prawa własności gruntu o pow. [...] ha przeznaczonego pod Państwowe [...].

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jako organ II instancji nieprawidłowo rozstrzygnął przedmiotowe postępowanie, pominął on bowiem fakt, że decyzja organu I instancji została wydana przez organ niewłaściwy.

Kwestie właściwości organów w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy, które już nie funkcjonują w systemie organów administracji publicznej budzą wątpliwości - czego dowodem są liczne uchwały podejmowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, mające na celu zarówno wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i zawierające rozstrzygnięcia zagadnień prawnych w konkretnej sprawie sądowo-administracyjnej.

Zauważyć należy, że nie została wypracowana jedna generalna zasada ustalania organu wyższego stopnia do rozpoznawania spraw o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy, które nie funkcjonują już w strukturze organów administracji publicznej. Wynika to ze złożoności stanów prawnych w poszczególnych sprawach, m.in. w zakresie przepisów materialnoprawnych, stanowiących podstawę wydania kwestionowanego aktu administracyjnego, jak również odnoszących się do usytuowania poszczególnych organów w strukturze organizacyjnej administracji publicznej, czy ich kompetencji. Tym niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości stanowisko, iż sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nową sprawą w stosunku do postępowania zwykłego i w związku z tym rządzi się własnymi regułami - także w zakresie ustalenia organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy.

Stosownie do art. 157 § 1 kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Ustalenie organu wyższego stopnia w przypadku funkcjonowania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 17 kpa przy uwzględnieniu art. 20 kpa generalnie nie powinno budzić poważnych wątpliwości. Natomiast w przypadku braku organu, który wydał kwestionowaną decyzję administracyjną, należy dokonać ustaleń, co do organu wyższego stopnia biorąc pod uwagę także charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Analiza art. 157 § 1 kpa wskazuje bowiem na powiązanie organu wyższego stopnia z organem, który wydał decyzję.

Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia wady decyzji określonej w art. 156 § 1 kpa., a nie ponowne rozpoznanie sprawy, w której ta decyzja została wydana. Zasada ta obowiązuje również w przypadku decyzji wydanej przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości, gdzie do stwierdzenia nieważności właściwym będzie organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 kpa w stosunku do organu, który wydał decyzję, a nie organ, który byłby właściwy, gdyby decyzja została wydana przez organ właściwy. Ustalenia właściwości organu wyższego stopnia następuje więc w odniesieniu do organu, który wydał decyzję – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie II OPS 1/12. Powyższa uchwała odnosi się wprawdzie do organu, który funkcjonuje w strukturze organów administracji publicznej, tym niemniej wyrażony w jej uzasadnieniu pogląd, co do charakteru postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji cechuje uniwersalizm. Należy bowiem mieć na uwadze fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem administracyjnym deklaratoryjnym, stwierdza bowiem, że zakwestionowana decyzja już w dacie jej wydania dotknięta była wadą nieważności, której skutki zniesione są ex tunc.

W niniejszej sprawie postępowanie odszkodowawcze odbyło się na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. (Dz. U. z 1952 r. Nr 31 poz. 31) - o czy stanowił art. 7 ust. 2 w związku z art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Grunt został bowiem wywłaszczony na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku (Dz. U. z 1947 r., Nr 52, poz. 266).

Zgodnie zatem z treścią powołanego dekretu organem uprawnionym do ustalenia przedmiotowego odszkodowania było właściwe prezydium wojewódzkiej rady narodowej (art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania przedmiotowej decyzji).

Od szeregu lat, zarówno organ rozstrzygający sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, jak i sądy administracyjne nie miały wątpliwości, iż stosownie do art. 157 § 1 kpa w zw. z art. 17 i 20 kpa, organem właściwym w tych sprawach jest określony minister. Stanowisko takie prezentował również Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 3 września 1998 r. w sprawie RN 83/98, a także doktryna (m.in. Robert Samuła w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2002 r. sygn. akt II SA 2554/01, publ. w "Samorządzie Terytorialnym" 2003, nr 5.).

Wskazać także należy, iż odwoławcza komisja wywłaszczeniowa przy prezydium wojewódzkiej rady narodowej, jako organ rozstrzygający sprawę w II instancji w tego rodzaju sprawach - na mocy art. 24 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. - miała jedynie charakter organu odwoławczego. Zarówno w orzecznictwie (m.in. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 marca 2001 r. w sprawie sygn. akt OSK 1/01, publ. ONSA 2001, nr 3, poz. 95), jak i w doktrynie prezentowane jest stanowisko, że kompetencje odwoławcze i nadzorcze są różne, a także i odmienne są zadania organu odwoławczego i organu podejmującego decyzję w postępowaniu nieważnościowym. Możliwa więc jest sytuacja, w której nie istnieje tożsamość organu odwoławczego i organu nadzoru.

Taka sytuacja miała miejsce w przypadku Komisji, która miała jedynie kompetencje odwoławcze. Natomiast organem wyższego stopnia, stosownie do art. 13 pkt 2 kpa (w jego brzmieniu na dzień wydania przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej), w stosunku prezydium wojewódzkiej rady narodowej, był właściwy minister. Tak więc organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji organu prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie odszkodowania za grunty na podstawie wskazanego dekretu był minister. Wprawdzie zniesiony został organ, który wydał zakwestionowaną decyzję (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej), ale istnieje organ, który byłby właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Organ ten funkcjonuje nadal w strukturze organów administracji publicznej i posiada kompetencje merytoryczne do rozstrzygania w postępowaniu nieważnościowym.

Zasada, o której była mowa wyżej, wynikająca z art. 157 § 1 kpa i określająca organ wyższego stopnia następuje w odniesieniu do organu, który wydał kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję, powinna generalnie mieć także zastosowanie w przypadku zniesienia organu. Nie ma bowiem żadnych podstaw aby w takiej sytuacji od niej odstąpić. Możliwość przyjęcia innego rozwiązania, tj. ustalenia organu, do którego właściwości w aktualnym stanie prawnym należą sprawy wywłaszczeniowe i na tej podstawie określenie organu wyższego stopnia, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, byłoby uzasadnione w przypadku zniesienia organu wyższego stopnia określonego zgodnie z zasadą wyrażoną wyżej, bądź w przypadku takiej zmiany jego kompetencji, która wyklucza rozstrzyganie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji. Dopóki zaś funkcjonuje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, to jest on nadal właściwy do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W niniejszej sprawie, jak to wskazano wyżej, organem tym był minister i w związku z tym nadal minister - stosownie do art. 157 § 1 kpa - jest organem właściwym do rozstrzygania w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie odszkodowania.

W związku z tym stwierdzić należy, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (obecnie Minister Infrastruktury i Rozwoju) - stosownie do art. 157 § 1 kpa w zw. z art. 20 kpa - był w dniu wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozstrzygania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Przy czym stwierdzone uchybienie stanowi przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa - uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji organu I i II instancji.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny wydając wyrok w dniu 27 czerwca 2012 r. w sprawie sygn. akt I OSK 984/11 - a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela powyższy pogląd i jego argumentację.

Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

7