Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1441/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia WSA (del.) Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. spółki komandytowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 558/19 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. spółki komandytowej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. sp. z o.o. spółki komandytowej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem z dnia 25 lipca 2019 r. (sygn. akt III SA/Gl 558/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę "A" sp. z o.o. spółka komandytowa w K. (dalej jako: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 11 września 2017 r. w M. na drodze A4 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego ciągnikiem samochodowym z naczepą. Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm.; dalej jako: "SENT"). W jej trakcie kierujący przedstawił konieczne dokumenty i według informacji zawartej w zgłoszeniu, które obejmowało olej napędowy w ilości 24.000 kg klasyfikowany do pozycji CN 2710, podmiotem wysyłającym była "B" S.A z T., przewoźnikiem była "C" spółka jawna P. P., Z. S. z K., a podmiotem odbierającym Skarżąca.

W ramach przeprowadzonych czynności kontrolnych, polegających na sprawdzeniu zgodności danych zawartych w zgłoszeniu w systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów ze stanem faktycznym, stwierdzono niezgodność danych dotyczących podmiotu wysyłającego i podmiotu odbierającego. W zgłoszeniu SENT, jako podmiot wysyłający wskazano bowiem "B" S.A. , a jako podmiot odbierający "A" spółka jawna, podczas gdy z dokumentów towarzyszących zgłoszeniu SENT wynikało, że to Spółka jest podmiotem wysyłającym, a "B" S.A. - podmiotem odbierającym. W wyniku wezwania organu Spółka przesłała kopię umowy nr [...] zawartej z "B" S.A. na sprzedaż olejów przepracowanych/odpadowych o kodach odpadów i jakości określonej w "Warunkach jakościowego odbioru przez "B" S.A. olejów przepracowanych Grupy I, II, III oraz olejów odpadowych pozostałych" stanowiących załącznik nr 1 i załącznik nr 2 do umowy; załączyła kopie kart przekazania odpadów, raportu wagowego, faktury VAT nr [...] z 29 września 2017 r. wystawionej przez Spółkę dla "B" S.A. oraz potwierdzenia przelewu kwoty wynikającej z ww. faktury. Tożsame dokumenty przekazała "B" S.A.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przez podmiot wysyłający przepisów obowiązującej w dniu kontroli ustawy SENT. Jednocześnie wezwał Skarżącą do nadesłania oryginału faktury potwierdzającej dokonanie transakcji sprzedaży oleju przepracowanego oraz karty przekazania odpadów. Ponadto poinformował Skarżącą o treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT i wezwał do wskazania czy w sprawie występują okoliczności potwierdzające ważny interes podmiotu wysyłającego i uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Strona nadesłała żądane dokumenty; w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie udzieliła odpowiedzi.

Decyzją z [...] lipca 2018 r. Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach nałożył na Skarżącą karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu podania w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczących towaru).

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił regulacje ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Następnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, z uwagi na to, że strona nie wykazała ważnego interesu podmiotu wysyłającego, jak również nie wystąpiła w sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego.

Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił warunki i zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów na terytorium kraju oraz obowiązki podmiotu wysyłającego. Następnie wskazał, że w zgłoszeniu SENT Skarżąca wprowadziła dane niezgodne ze stanem faktycznym, czego sama Skarżąca nie negowała i w związku z tym za niewypełnienie należytego obowiązku, na który wskazał organ, przewidziana została sankcja w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że postanowienia normy sankcjonującej art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT są jednoznaczne, tj. na podmiot wysyłający nakłada się karę pieniężną. Wspomniana zaś kara pieniężna została natomiast ustalona "w sposób sztywny" i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania.

Organ odwoławczy stwierdził również, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie zostało oparte na kompletnie zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym, dającym podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych, zaś całokształt postępowania wskazuje, że było ono prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy podkreślił także, że Skarżąca miała zapewniony aktywny udział w postępowaniu i możliwość składania wyjaśnień i dowodów oraz prawo skorzystania z wglądu do akt.

Skarżąca złożyła skargę do WSA, w której wniosła o uchylenie decyzji organów instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej jako: "u.o.p.") w związku z art. 2 i art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej jako: "Konstytucja RP") poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej na skutek kontroli drogowej prowadzonej bez podstawy prawnej, wobec zmiany art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej dokonanej ustawą o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw z dnia 23 marca 2017 r., w wyniku której od 27 kwietnia 2017 r. przepis art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy o KAS funkcjonowała w dwóch różnych wersjach;

2. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a u.o.p. poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia przesłanek do uchylenia decyzji organu I instancji w całości i w tym zakresie umorzenia postępowania;

3. art. 187 § 1 w związku z art. 122 i 191 u.o.p. poprzez przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny;

4. art. 121 § 1 u.o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania z wynikiem naruszającym zaufanie do organów władzy publicznej;

5. art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że :

a) w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony interesem publicznym umożliwiający odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej i sprowadzenie interesu publicznego wyłącznie do celu fiskalnego, wyrażającego się w konieczności wymierzenia i ściągnięcia kary określonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w całości, skoro sytuacja finansowa spółki pozwala na zapłatę tej kary w pełnej wysokości,

b) uznanie jako sprzecznego z interesem publicznym odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP zasadę powszechności opodatkowania,

c) uznanie, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, spowoduje przeniesienie odpowiedzialności finansowej podmiotu wysyłającego na Budżet Państwa zatem ogół obywateli,

d) uznanie, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, spowoduje uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do innych podmiotów, które nie kwestionowały zasadności i wysokości wymierzonej im kary określonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.

Skąd I instancji oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji odnosząc się do kwestii dopuszczalności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przez organ, wskazał, że po analizie przepisów organ nie znalazł do tego podstaw. Natomiast Skarżąca wskazując, że zaistniała sytuacja miała charakter oczywistej pomyłki i była całkowicie przypadkowa, nie spowodowała, iż doszło do naruszenia interesu fiskalnego Skarbu Państwa, ani interes ten nie został narażony na uszczuplenie, a podatki należne od wskazanej wyżej transakcji zostały prawidłowo naliczone.

W ocenie Sądu I instancji, który podzielił stanowisko organów, powyższe nie mogło doprowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W ocenie Sądu I instancji nie ma znaczenia dla wymierzenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu.

Nadto, Sąd I instancji wskazał, że organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły normę z art. 24 ust. 3 ustawy z uwzględnieniem odesłania do art. 26 ust. 3 ustawy. Odnośnie "ważnego interesu " wskazały, że o istnieniu takiego interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważanie i ocenę sytuacji ekonomicznej ukaranego podmiotu. Sąd I instancji wskazał, że podobne argumenty powodują także bezpodstawność zarzutów o niewłaściwym rozważeniu "interesu publicznego" jako podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożyła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 122 i 191 u.o.p. poprzez nieuwzględnienie skargi na skutek błędnej oceny materiału sprawy, a w szczególności dokumentów znajdujących się w aktach organu, w postaci protokołu dostawy/odbioru, dokumentu przewozu, raportu wagowego o właściwym numerze wystawionego przez "B" S.A., karty przekazania odpadów, umowy z dnia 2 stycznia 2017 r. o właściwym numerze, faktury VAT 29 września 2019 r. o właściwym numerze, potwierdzenia przelewu wynagrodzenia na rachunek Skarżącej, wskazujących, że błędne wypełnienie rubryk w zgłoszeniu SENT (nadawca w polu odbiorca i odbiorca w polu nadawca), miało charakter zwykłej pomyłki a nie podania danych niezgodnych ze stanem faktycznym w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT;

2. przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez utożsamienie oczywistej pomyłki przy wypełnieniu zgłoszenia SENT, polegającej na wpisaniu w rubrykę nadawca – odbiorcy, a w miejsce odbiorcy – nadawcy, z ustawową przesłanką nałożenia kart, tj. zgłoszenia danych niezgodnie ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru;

3. przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 23 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organu celno-skarbowe w ramach badania zaistnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności w jakich doszło do naruszenia art.. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, pomimo tego, że z przepisu art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zakresie, w jakim przepis ów przewiduje możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej , w oparciu o przesłankę "interesu publicznego" wynika uznaniowy charakter tej oceny, co miało wpływ na wynik sprawy;

4. przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 23 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na ocenę zaistnienia w sprawie przesłanki "interesu publicznego" nie mają wpływu takie okoliczności jak: brak zawinienia w naruszeniu przepisów ustawy SENT (oczywista pomyłka w wypełnieniu zgłoszenia SENT), jednostkowość naruszenia wymagań ustawy SENT, mały ciężar naruszenia przepisów ustawy SENT, neutralność błędu dla budżetu państwa, pomimo tego, że ich wystąpienie wskazuje na niecelowość ukarania podmiotu wysyłającego, a ich pominięcie przy ocenie zaistnienia przesłanki "interesu publicznego", godzi w poczucie dobra sprawiedliwości i zaufanie do organów państwa, a zatem dobra które należy uwzględniać przy ocenie zaistnienia w sprawie przesłanki "interesu publicznego";

5. przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 23 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na zawężeniu przesłanki "interesu publicznego" do sytuacji, w której rezultatem zapłaty kary pieniężnej będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy;

6. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 122 i 191 u.o.p. poprzez nieuwzględnienie skargi na skutek uznania, że materiał zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o przesłankę "interesu publicznego".

III

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego za niezasadne uznać należy zarzuty sformułowane w pkt. 2-5 petitum skargi kasacyjnej, zmierzające do wykazania, że kara pieniężna nie została dostosowana do indywidualnej sytuacji adresata naruszonej normy tj. Skarżącej, co w okolicznościach sprawy było możliwe z zastosowaniem mechanizmu polegającego na odstąpieniu od wymierzania kary.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że Skarżąca jako podmiot wysyłający w zgłoszeniu SENT dotyczącym oleju przepracowanego wskazała omyłkowo podmiot wysyłający – "B" S.A., który był w rzeczywistości podmiotem odbierającym, a siebie jako podmiot odbierający a była wysyłającym. Z tytułu niewykonania obowiązku, polegającego na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczących towaru) w zgłoszeniu SENT, na Skarżącą nałożona została kara pieniężna. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Zarzuty Skarżącej zawarte w petitum skargi kasacyjnej zmierzają przede wszystkim do zakwestionowania braku podstaw do odstąpienia od nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej, wskazując przy tym, że zaistniała sytuacja miała charakter oczywistej pomyłki i była całkowicie przypadkowa, jednocześnie powołując się na uzasadniony interes publiczny z uwagi na to, że nie doszło do naruszenia interesu fiskalnego Skarbu Państwa, ani interes ten nie został narażony na uszczuplenie, a podatki należne od wskazanej wyżej transakcji zostały prawidłowo naliczone.

Rozpoznając te zarzuty kasacyjne, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do wskazanej przez Skarżącą przyczyny braku zawinienia w niewłaściwym wpisaniu danych w zgłoszeniu SENT. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji a przedstawione w oparciu o dotychczasowy dorobek orzeczniczy sądów administracyjny w tym zakresie, jako że nie ma znaczenia dla wymierzenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu, tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych (zob. np. wyrok z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/ 591/18, wyrok z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 52/18). Skład orzekający, podziela także wskazane w uzasadnieniu Sądu I instancji argumenty wynikające chociażby z samego uzasadnienia projektu ustawy SENT tj. że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar zaś z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. W szczególności podkreślić należy, że konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł w tej kwestii przyczyn, które uzasadniałyby odmienny pogląd niż ten zawarty w uzasadnieniu Sądu I instancji. Skarżąca jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winna posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na nią ustawa oraz sankcji jakie przewiduje z ich niewykonanie. Nie mogą stanowić bowiem podstawy do odstępstwa od nałożenia kary, okoliczności związane wyłącznie z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków, w związku z tym za niezasadny uznać należy zarzut Skarżącej sformułowany w pkt. 2 petitum skargi kasacyjnej.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej, organ dokonał analizy przesłanki interesu publicznego. Przypomnieć należy, że zgodnie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W przepisie art. 26 ust. 3 ustawy przewidziano, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W rozpatrywanej sprawie, co podkreślił Sąd I instancji, organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważały normę z art. 24 ust. 3 ustawy SENT z uwzględnieniem odesłania do art. 26 ust. 3 przywoływanej ustawy. Zarówno organy, jak i Sąd I instancji właściwie zinterpretowały pojęcie interesu publicznego o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, wskazując, jednocześnie że w okolicznościach sprawy niezasadne było odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie tej przesłanki. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, że dobrem, które mieści się w pojęciu "interesu publicznego", jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Interes publiczny powinien być bowiem rozumiany w tym wypadku jako sytuacja, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu (tu: Skarżącej), że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną.

Podkreślić należy, że organy administracji oraz Sąd I instancji dokonały prawidłowej analizy wskazanej przesłanki także na płaszczyźnie ekonomicznej oceniającej majątkową sytuację Skarżącej. Nie trudno nie zgodzić się z Sądem I instancji, iż brak jest w aktach sprawy informacji, z których wynikałoby, że uiszczenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z interesem publicznym w rozumieniu przyjętym przez sąd. Trudno wymagać od organu, aby szczegółowo rozważał (także z urzędu i w każdym przypadku niezależnie od materiału dowodowego) występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez Skarżącą jako podstawa do odstąpienia od ukarania jest brak zawinienia, oczywistość omyłki. Skarżąca nie wskazuje na okoliczności związane z jej sytuacją ekonomiczną a ta trudna sytuacja ekonomiczna nie wynika również z materiału dowodowego. Skarżącą mimo że poinformowana została na etapie postępowania administracyjnego o możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, poprzez wskazanie, czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes podmiotu wysyłającego lub interes publiczny, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie złożyła nawet odpowiedzi w tym zakresie. Organ mimo ustaleń podjętych z urzędu (pisma do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ewentualnych zaległości w płaceniu składek oraz do Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie informacji o ewentualnie toczącym się postępowaniu egzekucyjnym w stosunku do Skarżącej), również nie stwierdził by w przedstawionych okolicznościach sprawy przesłanka ta wystąpiła.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organy administracyjne, jak i Sąd I instancji dokonały prawidłowej wykładni przywoływanych przepisów prawnych, a także dostatecznie rozważyły możliwości odstąpienia od nałożenia kary, o czym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Zarówno organy administracji, jak i Sąd I instancji dokonując wykładni przepisu art. 24 ust. 3 ustawy SENT uwzględniły dorobek judykatury, doktryny prawniczej, nie ignorując w szczególności kwestii takich jak ekonomiczna sytuacja Skarżącej.

W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego za niezasadne uznać należy także zarzuty sformułowane w pkt. 1 oraz 6 petitum skargi kasacyjnej, zmierzające do zakwestionowania przebiegu postępowania przed organami celnymi.

Organy w toku postępowania administracyjnego zebrały i rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z przepisami art. 122, art. 187 § 1, oraz art. 191 u.o.p., prawidłowo uznając za zasadne nałożenie na podmiot wysyłający tj. Skarżącą kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku polegającego na podaniu danych zgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczących towaru) w zgłoszeniu SENT, jak również, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na jednostkowość naruszeń wymagań ustawy oraz mały ciężar naruszenia zważywszy na neutralność błędu dla budżetu państwa. Powyższą ocenę oparto na materiale dowodowym w postaci dokumentów okazanych podczas kontroli przez kierowcę oraz przekazanych w trakcie prowadzonego postępowania, jak również protokołu kontroli, którego integralną część stanowi formularz przewozu towarów rejestrowanych przez funkcjonariusza podczas kontroli na drodze (wydruk z rejestru zgłoszeń) oraz fotograficznej dokumentacji okazanych przez kierującego dokumentów, uznając, że był on wystarczający do orzekania w sprawie. Ponadto, podkreślić należy, że organ I instancji urzędu uzupełnił materiał dowodowy o dodatkowe informacje w sprawie. Jak już wcześniej zostało wskazane, Skarżąca poinformowana została bowiem o możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, poprzez wskazanie, czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes podmiotu wysyłającego lub interes publiczny, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca natomiast nie wskazała na jakiekolwiek trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, nie złożyła nawet odpowiedzi w tym zakresie. Niemniej kwestia ta, była przedmiotem pism organu I instancji, zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Katowicach z pytaniem czy przedsiębiorca posiada zaległości w składkach ZUS oraz czy wobec niego jest lub w ciągu ostatnich pięciu lat było prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Katowicach o informację czy przedsiębiorca posiada lub posiadał w ciągu ostatnich pięciu lat zaległości w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych oraz czy jest lub było prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W związku powyższym należy stwierdzić, że Skarżąca miała zapewniony aktywny udział w postępowaniu administracyjnym, niemniej nie wskazała okoliczności dających podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej związanych z jej sytuacją ekonomiczną, wskazywała natomiast jedynie na brak zawinienia, oczywistość pomyłki. Pozostały materiał dowodowy (m.in. odpowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego) również nie potwierdził trudnej sytuacji ekonomicznej, w konsekwencji nie potwierdziły przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednoznacznie stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów regulujących naczelne zasady procesowe, a Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł przyczyn, które uzasadniałyby odmienny pogląd w tej kwestii.

Ze wskazanych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.