Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 963/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-08-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 165 w zw. z art. 246 par. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 963/11.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący R. B. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił R.B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W następstwie wniesionego przez stronę sprzeciwu, postanowienie to utraciło moc, a Sąd rozstrzygając wniosek postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. również nie uwzględnił wniosku skarżącego i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne.

W tym stanie faktycznym i prawnym ponownie wezwano stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wpis został uiszczony przez stronę w zakreślonym terminie.

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2012 r. tutejszy Sąd oddalił skargę strony w przedmiotowej sprawie. W związku ze złożonym w sprawie wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, strona skarżąca została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł. Opłata ta została również uiszczona.

Pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem z dnia 16 lipca 2012 r. strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 421 zł.

W odpowiedzi na to wezwanie, strona złożyła ponownie, kolejny wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia jej z tej opłaty. Wniosek swój uzasadnił skarżący tym, że nie jest wstanie ponieść w jakiejkolwiek części kosztów sądowych. Aktualnie, strona nie osiąga żadnych dochodów. Orzeczono w stosunku do niego zakaz wykonywania działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy, skarżący aktualnie nie pracuje, nie korzysta ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie posiada zdolności kredytowej, ani żadnych oszczędności. Wszelki posiadany natomiast przez skarżącego majątek podlega obecnie zajęciu egzekucyjnemu.

Wnioskodawca pozostaje wyłącznie na utrzymaniu swojego ojca, razem z którym mieszka. To ojciec strony pokrywa wszelkie wydatki związane z jej utrzymaniem. Jedyny dochód, jaki osiąga ojciec strony skarżącej, to emerytura w kwocie 1.790 zł miesięcznie.

W rubryce nr 7 formularza PPF, określającej stan majątkowy wnioskodawcy, skarżący wymienił jako swoją własność: dom letniskowy, mieszkanie o powierzchni 139,1 m2, oraz nieruchomość o powierzchni 0,1817 ha.

Co istotne, uzasadnienie to jest identyczne z uzasadnieniem pierwotnego wniosku strony z czerwca 2011 r. o zwolnienie jej z kosztów sądowych, który został rozpoznany prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 5 grudnia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 5 grudnia 2011 r., odmówiono przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.

Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów.

Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05).

Kolejny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą w dniu 31 lipca 2012 r., należy w istocie uznać za wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 5 grudnia 2011 r., odmawiającego przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych.

W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy.

Te same uwagi odnoszą się tym bardziej do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 5 grudnia 2011 r. zmiana okoliczności powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to niezmiernie istotne, ponieważ zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia (tak w postanowieniu NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., I GZ 9/12, LEX 1108666).

Strona skarżąca poczynając od pierwotnego wniosku o prawo pomocy, poprzez sprzeciw oraz powtórny wniosek o prawo pomocy podnosi, że nie posiada żadnych dochodów, nie pracuje, nie korzysta ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie ma zdolności kredytowej, jak również nie posiada żadnych oszczędności. Cały jego majątek podlega zajęciu egzekucyjnemu. Wnioskodawca pozostaje faktycznie na utrzymaniu swojego ojca, którego jedyny dochód stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1.790 zł brutto miesięcznie. Jedyną nową okolicznością podniesioną przez stronę jest stwierdzenie, że nie może ona liczyć na pomoc finansową swojej żony, z którą pozostaje w faktycznej separacji i która zresztą też nie osiąga żadnych dochodów. Strona jedynie oświadczyła w uzasadnieniu powtórnego wniosku o przyznanie jej prawa pomocy, że jej sytuacja finansowa uległa zdecydowanemu pogorszeniu, również w porównaniu z poprzednim orzeczeniem w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W istocie, strona nie powołała jednak żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Jedyny nowy fakt podany przez wnioskodawcę, to informacja o jego żonie, z którą pozostaje w separacji faktycznej, a która również nie osiąga żadnych dochodów. Jest to jednak kolejna okoliczność negatywna, wskazująca na żony wnioskodawcy, która i tak nie mieszka z nim, a poza tym, również nie uzyskuje żadnych dochodów. Z tego oświadczenia wynika, że żona skarżącego i tak nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego i tym samym nie partycypuje w kosztach związanych z jego utrzymaniem, a jej stan finansowy nie ma przecież żadnego wpływu na stan majątkowy skarżącego.

Strona skarżąca jednak w ogóle nie dołączyła do tego wniosku żadnych dokumentów. Nadto na wszystkie wyżej cytowane okoliczności powoływała się już w pierwszym wniosku, a zatem nie są to nowe okoliczności. Oświadczenia skarżącego co do jego żony także są trudne do zweryfikowania. Tym bardziej, że strona w pierwotnym wniosku w ogóle pominęła informacje o swojej żonie, a następnie została wezwana do udokumentowania jej stanu majątkowego. Z nadesłanych dokumentów wynikało, że żona strony jest jednak aktywna zawodowo i działa w różnych podmiotach gospodarczych.

Strona jednak nie powołała de facto żadnych nowych okoliczności, uzasadniających uwzględnienie jej wniosku o zmianę pierwotnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Co istotne, strona również nie wykazała żadnymi materiałami dowodowymi, że jej sytuacja się pogorszyła. Tymczasem skarżący nie prowadzi sam tej sprawy, wszak korzysta z pomocy fachowego, profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego. Pełnomocnik ten reprezentuje już stronę od początku postępowania sądowoadministracyjnego. W jego gestii jest odpowiednie i solidne przygotowanie stosownych wniosków procesowych, i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym. To pełnomocnik strony powinien zadbać o podanie nowych okoliczności faktycznych w aspekcie stanu majątkowego skarżącego oraz o jednoczesne udokumentowanie tych okoliczności stosownym materiałem źródłowym.

Analizując jednak wniosek o prawo pomocy, złożony na urzędowym formularzu PPF, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie podaje w nim żadnych nowych okoliczności. W takiej sytuacji zbędnym było wzywanie strony skarżącej o nadesłanie stosownej dokumentacji i materiałów źródłowych, które miałyby potwierdzić dane zawarte we wniosku.

Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, drugiego już w przedmiotowej sprawie wniosku o prawo pomocy, nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej spółki, zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 5 grudnia 2011 r.

Na marginesie należy zaznaczyć, że w pierwotnym wniosku o prawo pomocy skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową w ten sposób, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi i nie jest w stanie uiścić żadnej opłaty sądowej. Tymczasem po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 5 grudnia 2011 r., skarżący uiścił jednak w pełnej wysokości żądany wpis od skargi, jak również uiścił opłaty kancelaryjne za sporządzenie uzasadnień w swoich sprawach.

Sąd aprobuje i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt: I CKN 1064/97, zgodnie z którym nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę.

Podobne stanowisko zawarte jest także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. (OSNC 1999 r., z. 11, poz. 196).

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.