Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 62/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2022 r. sprawy ze skargi A.S. i A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...], którą odmówiono nakazania A. i M.S. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości oznaczonej nr 340/3, położonej w miejscowości W., gmina R., wobec niewystąpienia zmian stosunków wodnych na gruncie.

Z akt sprawy wynika, że A.S. i A.S. wnieśli o wszczęcie postępowania administracyjnego związanego ze szkodliwą zmianą stanu wody na nieruchomości nr 340/3, położonej w miejscowości W. Zdaniem wnioskodawców skutkiem zmiany stanu wody na w/w działce jest zalewanie oraz znaczące podniesienie poziomu wód gruntowych (zalewanie piwnicy) na ich działce, nr 340/4. Podczas oględzin przeprowadzonych 18 lutego 2021 r. stwierdzono, że piwnica A. i A.S. znajduje się około 1,5 m poniżej poziomu zero. Na ścianach piwnicy znajdują się odparzenia do wysokości 30 - 70 cm od posadzki. Według wnioskodawczyni, woda do piwnicy podsiąka od dołu, wysadzając podłogę, a dzieje się tak od wiosny 2020 r. Woda wypływa między cokołem a płytkami. Fundamenty są izolowane folią kubełkową oraz specjalną papą. Z rynien woda odprowadzana jest do dwóch zbiorników retencyjnych. Nachylenie terenu (utwardzonego kostką) jest w kierunku północnym oraz południowo-zachodnim. Działka wnioskodawców ogrodzona jest siatką na podmurówce 20-25cm. Natomiast w ocenie A. i M.S. podczas większych opadów woda spływa z gruntów położonych powyżej, a woda płynie całą ulicą i prawdopodobnie wpływa na działkę sąsiadów. Podwórko wnioskodawców wyłożone jest kostką brukową na całej szerokości zabudowań. Na działce A. i M.S. nie ma jeszcze zbiorników retencyjnych. Spadek terenu ich działki jest tak wyprofilowany by był w kierunku przeciwnym do działki A. i A.S. Na działce 340/3 wybudowany jest dom (stan surowy). Od strony działki 340/4 dom podsypany jest na szerokości 1 m i wysokości 50cm piaskiem. Ogrodzenie należące do A. i A. S. jest na podmurówce o wysokości 40cm. Według M.S., działa on jak mur oporowy, który zatrzymuje wodę na działce należącej do niego. Budowę domu A. i A.S. rozpoczęli w 2019 r. A.S. dodała, że woda w piwnicy była na wysokości około 20 cm, a sytuacja taka miała miejsce trzykrotnie, kolejno w czerwcu, lipcu i wrześniu 2020 r. Jej zdaniem był to skutek rozgarnięcia nasypów ziemi na działce 340/3 i dowiezieniem żwiru. Pierwsze podwyższenie tej działki wynosiło 15cm do 20cm (piach), a następnie 50 cm żwiru. A. i M.S. poinformowali, że pierwsza podsypka pod dom była wykonana w październiku 2020 r. Hałdy ziemi na działce, to humus zebrany pod budowę domu. W trakcie postępowania wyjaśnili, że hałdy które znajdowały się po prawej stronie (za domem) to humus zebrany pod budowę domu, przed kopaniem fundamentów. Humus został rozgarnięty za domem na całej powierzchni działki, w taki sposób aby nie wpłynąć na rzędne terenu. Dołączyli mapę wykonaną przez geodetę, zaznaczając, że za domem, w niektórych miejscach poziom gruntu jest niższy o 10 cm niż wcześniej. Dodali, że jedyny żwir jaki był dowieziony na działkę był wykorzystywany do budowy domu, a prace ziemne, które były prowadzone w 2020 r. to obsypanie domu piachem oraz rozsypanie humusu, co miało miejsce w październiku, to jest po okresie, w którym została zalana piwnica.

Postanowieniem z 18 marca 2021 r. Wójt Gminy R. powołał biegłego, z którego opinii wynika, że woda gruntowa podnosi się wraz z opadami i dodatkowym spływem wód powierzchniowych z istniejących pagórków terenowych na działkach nr 340/1, 340/2, 340/3 i 340/4, która kumuluje się nadmiernie na wypłaszczonym terenie, bo taki jest układ terenowy. Istniejąca przydomowa oczyszczalnia ścieków na działce nr 340/4 w okresie deszczowym przyczynia się do podniesienia poziomu wody gruntowej, bo posiada sączki, które są odprowadzone do gruntu z oczyszczalni przydomowej. Zdaniem biegłego najskuteczniejszym sposobem odwodnienia piwnicy jest wykonanie drenażu budynku mieszkalnego na działce nr 340/4 na głębokości 2,5 m od terenu. Drenaż ten skutecznie obniży poziom wody gruntowej i nie dopuści do zalewania pomieszczeń piwnicznych. W razie nie wykonania drenażu, będzie dochodziło do zalewania piwnicy podczas większych opadów i strat wynikłych z zalewania piwnicy. W opinii końcowej biegły stwierdził, że podwyższenie terenu na działce nr 340/3, która należy do A. i M.S. nie ma wpływu na stan wody powierzchniowej i gruntowej na terenie działki nr 340/4, która należy do A. i A.S. Aby nastąpiło obniżenie poziomu wody gruntowej na działce nr 340/4 należy wykonać drenaż budynku mieszkalnego.

W uzupełnieniu opinii biegły ustosunkował się do zarzutów A. i A.S., uznając je za pozbawione podstaw. Wskazał, że nie nastąpiła żadna zmiana stanu wody na gruncie. Działania właściciela działki nr 340/3 nie miały wpływu na stan wód na działce nr 340/4, nie było przyczyny zmiany wody przez wzniesienie budynku na działce nr 340/3 i wykonanie nasypu wokół budynku mieszkalnego i sposób zagospodarowania terenu działki nie ma żadnego wpływu stanu wody na działce nr 340/4, zmiana stanu wody zamyka się w granicach działki nr 340/3, wykonanie budynku mieszkalnego oraz podniesienia terenu przy budynku, nie ma wpływu na stan wody na działkę nr 340/4. Poziom wody gruntowej jest niezależny od właścicieli, zależny jest od opadów deszczu i dopływu wody powierzchownej i gruntowej. Woda gruntowa podnosi się wraz z opadami i dodatkowym spływem wód powierzchniowych z istniejących pagórków terenowych na działkach nr 340/1, 340/2, 340/3 i 340/4, która kumuluje się nadmiernie na wypłaszczonym terenie, bo taki jest układ terenowy. Istniejąca przydomowa oczyszczalnia ścieków na działce nr 340/4 w okresie deszczowym przyczynia się do podniesienia poziomu wody gruntowej, bo posada sączki, które są odprowadzone do gruntu z oczyszczalni przydomowej. Powstała na nieruchomości A. i A.S. jest następstwem podnoszenia się wód gruntowych wraz z opadami oraz spływu wód powierzchniowych z istniejących pagórków terenowych na działkach nr 340/1, 340/2, 340/3 i 340/4, a także podnoszenia poziomu wód gruntowych przez wodę z sączków stanowiących element przydomowej oczyszczalni ścieków, znajdującej się na nieruchomości 340/3.

W ocenie organu pierwszej instancji brak jest podstaw do stwierdzenia, że opinia biegłego została sporządzona w sposób nierzetelny. Zdaniem organu skoro biegły w opinii wskazał, że podwyższenie terenu na działce nr 340/3 nie ma wpływu na stan wody powierzchniowej i gruntowej na terenie działki nr 340/4 to nie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na gruncie sąsiednim. Konsekwencją powyższego jest wspomniana na wstępie decyzja Wójta Gminy R. z [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymując w mocy powyższą decyzję stwierdziło, że ze sporządzonej przez biegłego opinii, związanej ze zmianą stanu wód na nieruchomości na działkach nr 340/3 i 340/4, sporządzonej na podstawie wizji lokalnej oraz map sytuacyjno-wysokościowych, wynika, że wody powierzchniowe spływają po terenie w różnych kierunkach. Generalny kierunek spływu wody jest zachodnio-wschodni. Działki nr 340/3, 340/4 i 340/1 są wypłaszczone i przyjmują najwięcej wody powierzchniowej. Jest to woda napływowa, która straciła swoją moc, bo nie ma dużych spadków terenowych i wsiąka w grunt, przez co podnosi się w bardzo szybkim tempie poziom wody gruntowej. Ten wysoki poziom wody gruntowej przyczynia się do podtapiania piwnicy A. i A.S. Taki wysoki poziom wody gruntowej jest działce nr 340/3 będącej własnością A. i M.S. Taki jest układ terenowy i tak układa się poziom wody gruntowej i nikt nie ma wpływu na warunki terenowe i gruntowe. Biegły zaznaczył, że głębokość piwnicy wynosi 2 m, a poziom wody gruntowej mógł osiągnąć maksymalną wysokość. Po okresie wielkiej suszy hydrologicznej mogły powstać większe pory w gruncie, przez co woda gruntowa po dużych opadach miała łatwy dostęp do podłogi piwnicy i stąd wynikły kłopoty, że woda wdarła się do piwnicy. Co ważne biegły wskazał, że podniesienie terenu przy budynku sąsiada nie ma znaczenia. Podwyższenie terenu na działce nr 340/3 nie ma wpływu na stan wody gruntowej i powierzchniowej na działce nr 340/1. Dodał, że aby nastąpiło obniżenie poziomu wody gruntowej na działce nr 340/4 należy wykonać drenaż budynku mieszkalnego.

Kolegium stwierdziło, że opinia jest wyczerpująca, zawiera klarowne, jednoznaczne wnioski, a biegły dokonał stosownych ustaleń i analiz, a opinia nie budzi żadnych wątpliwości. W trakcie postępowania opinia ta nie została w żaden sposób podważona, choćby poprzez zlecenie kontropinii. W konsekwencji Kolegium uznało, że brak jest podstaw do zastosowania sankcji określonej w art. 234 ust. 3 ustawy prawo wodne.

W skardze A.S. i A.S. zarzucili naruszenie:

- art. 7, w zw. z art. 75 § 1, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie działań zmierzających do zaspokojenia słusznego interesu skarżących, tym samym niepodjęcie przez organ wszelkich koniecznych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety ewentualnie biegłego z zakresu budownictwa, który ustaliłby czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie skarżących na skutek budowy domu i podwyższenia gruntu na działce A. i M.S. oraz nieodniesienie się przez organ do twierdzeń skarżących podnoszonych w toku postępowania;

- art. 7, w zw. z art. 75 § 1, w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z opinii innego biegłego specjalności wodnych melioracji, który to biegły wyjaśniłby przyczynienie się do zalewania działek skarżących poprzez podniesienie gruntu na działce będącej własnością A. i M.S.;

- art. 12 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy w sposób wnikliwy, co doprowadziło do pominięcia przez organy w sprawie faktu, iż dopóki A. i M.S. nie podnieśli gruntu na swojej posesji i nie pobudowali domu mieszkalnego, u skarżących nie występował problem z zalewaniem ich piwnicy;

- art. 107 § 3 k.p.a., wobec niespełnienia przez zaskarżoną decyzję wymogów określonych przepisem, nieprzedstawienia w uzasadnieniu podstaw w oparciu o które odmówiono nakazania A. i M.S. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości oznaczonej nr 340/3 położonej w miejscowości W., gmina R. wobec niewystąpienia zmian stosunków wodnych na gruncie;

- art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uznanie, że opinia sporządzona w sprawie jest wyczerpująca, zawiera klarowne i jednoznaczne związki oraz że biegły dokonał stosownych analiz, podczas gdy w opinii tej znajdują się luki i wewnętrzne sprzeczności, a ponadto biegły nie ustosunkował się merytorycznie do zgłoszonych zastrzeżeń, co więcej samo użyte przez biegłego słownictwo w odniesieniu do zastrzeżeń do opinii podniesionych przez skarżących w toku postępowania dyskwalifikuje ją w kategorii opinii rzetelnej i profesjonalnej, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym przyjęciu, że prowadzący postępowanie organ nie ma obowiązku na żądanie strony powoływać nowego biegłego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie z uwagi na sprzeczności zawarte w opinii biegłego i zastrzeżenia podniesione przez skarżących uzasadniające konieczność powołania innego biegłego z zakresu melioracji i z zakresu budownictwa oraz błędnym uznaniu, że w ostatnich latach nastąpiła susza hydrologiczna, podczas gdy biegły nie dokonał analizy i nie wskazał konkretnych dat tego zjawiska, a skarżący tej okoliczności zaprzeczyli i zaprzeczają.

Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającej ją decyzji organ pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalności wodnych melioracji oraz postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z 1 czerwca 2021 r., oświadczenia z 9 listopada 2020 r., pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z 19 listopada 2021 r., celem wykazania faktu, że A. i M.S. wstrzymano prowadzenie robót budowlanych z uwagi na wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegającym od ustaleń i warunków określonych w projekcie zagospodarowana terenu.

W uzasadnieniu wskazali mi.in, że uchybienia popełnione przez organy w trakcie postepowania doprowadziły do błędu w ustaleniach faktycznych, polegających na niezasadnym przyjęciu, że prowadzący postępowanie organ nie ma obowiązku na żądanie strony powoływać nowego biegłego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie z uwagi na sprzeczności zawarte w opinii biegłego i zastrzeżenia podniesione przez skarżących tj. niewykazania przez biegłego na jaką wysokość małżonkowie S. podnieśli grunt, czy podniesienie grunty ma wpływ na stosunki wodne, jakie warunki atmosferyczne panowały w dacie oględzin, niewyjaśnienia przez biegłego dlaczego przez okres 15 lat piwnica małżonków S. nie była zalewana, a po podniesieniu gruntu sytuacja zmieniła się, niewyjaśnienia przez biegłego jak wyglądałyby stosunki wodne gdyby małżonkowie S. nie podnieśli gruntu, uzasadniają, biegły nie wskazał czy drenaż na działkach jest właściwie wykonany, biegły sporządził opinię na podstawie jednorazowych oględzin, nieustalenie przez biegłego pierwotnych stosunków wodnych na gruntach i nie porównał ich do aktualnych, biegły nie wskazał czy nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, na której naruszenia dokonano na teren działki sąsiednich, niewykonanie przez biegłego odwiertów i nieustalenie budowy geologicznej terenu, niezmierzenie przez biegłego rzędnych terenu na spornych działkach i nie ustalił ilości wód opadowych, biegły nie wyjaśnił czy zalewania działki nr 340/4 następuje tylko przy intensywnych opadach czy przy każdych opadach, biegły nie ustalił kiedy wybudowano przydomową oczyszczalnię oraz czy czynność ta miała wpływ na stosunki wodne oraz nie wskazał, czy ogrodzenie na działce nr 340/3 ma wpływ na spadek wody, co uzasadnia w sposób oczywisty konieczność powołania innego biegłego z zakresu melioracji i z zakresu budownictwa.

Zdaniem skarżących Kolegium w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniosło się do twierdzeń i zarzutów skarżących podniesionych w piśmie z 2 sierpnia 2021 r., w którym w sposób rzeczowy wskazywali na nierzetelność opinii. Dodali, że w toczącym się postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w R., postanowieniem z 1 czerwca 2021 r. wstrzymano A. i M.S. prowadzenie robót budowlanych z uwagi na wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegającym od ustaleń i warunków określonych w projekcie zagospodarowana terenu. Kierownik budowy w swoim oświadczeniu wskazała, że inwestor bez jej wiedzy i zgody dokonał nasypu ziemnego na działce budowlanej, co jest niezgodne z zatwierdzonym projektem budowlanym. Fakt ten sam przez się dowodzi, że wnioski opinii biegłego T.W. są całkowicie irracjonalne. Sam biegły na k. 4 opinii twierdzi, że podniesienie gruntu może wpłynąć na poziom wody gruntowej, która zgodnie z twierdzeniem tego biegłego może być nawet równo z terenem. Nielogiczne jest tym samym stwierdzenie, że podniesienie gruntu nie wpływa na zmianę poziomu wód gruntowych. Z okoliczności wskazanych powyżej wyraźnie widać, że pomiędzy działaniem małżonków S. a skutkiem wyrażającym się w zmianie stanu wód na gruncie małżonków S. istnieje związek przyczynowo-skutkowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 31 marca 2021 r. skarżący podtrzymali zarzuty skargi oraz wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii technicznej w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działkach 340/3 i 340/4, która stanowi załącznik do pisma.

W piśmie procesowym z 19 maja 2022 r. A. i M.S. odnieśli się do treści ww. pisma z 31 marca 2022 r. wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 22 marca 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 22 marca 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że uczestnicy postępowania nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 27 kwietnia 2022 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm. - u.p.w.), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.

5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Na wstępie wyjaśnić należy, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o unormowanie art. 234 ust. 3 ustawy zmierza do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Podkreślić przy tym należy, że sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na sąsiedniej nieruchomości, a więc dopiero zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 u.p.w. przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13, wyrok WSA w Krakowie z 4 marca 2021 r., II SA/Kr 1219/20, – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sytuacji gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, iż brak jest związku przyczynowo - skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich, należy wydać decyzję odmowną.

Podkreślić także należy, że sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 u.p.w. wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę jaką dysponują organy orzekające w sprawie. Niewątpliwie są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13, wyrok w Krakowie z 21 maja 2018 r., II SA/Kr 286/18).

Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych. Opinie hydrologiczne niewątpliwie oceniane są przez organy, a następnie przez sąd administracyjny, ale przede wszystkim pod względem spełnienia określonych warunków formalnych.

W kontrolowanej sprawie, z uwagi na jej charakter, słusznie organ uznał, że konieczne jest odwołanie się do wiedzy specjalistycznej i przeprowadził dowód z opinii biegłego, sporządzonej po przeprowadzeniu wizji lokalnej.

W treści opinii biegły, na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej na działkach 340/3 i 340/4 oraz map sytuacyjno-wysokościowych, stwierdził, że wody powierzchniowe spływają po terenie w różnych kierunkach. Generalny kierunek spływu wody jest zachodnio-wschodni. Kierunki spływu wód zaznaczono na mapach sytuacyjno-wysokościowych. Woda powierzchniowa spływa po deszczu bardzo szybko od strony zachodniej do strony wschodniej, gdzie znajdują się pagórkowate wzniesienia i występują bardzo duże spadki terenowe. Dopiero przy działce nr 340/2 następują wypłaszczenia terenowe i wtedy woda z drogi gminnej rozlewa się w stronę działki północnej nr 340/2 i działki południowej nr 453, a część wody może również płynąć drogą gminną w kierunku wschodnim. Wody powierzchniowe spływają na działkę nr 340/3, nie tylko ze strony drogi gminnej, lecz również od zachodniej strony w odległości 100 m, gdzie jest lokalne zagłębienie terenowe. Działki nr 340/3, 340/4 i 340/1 są wypłaszczone i przyjmują najwięcej wody powierzchniowej. Jest to woda napływowa, która straciła swoją moc, ze względu na brak dużych spadków terenowych i wsiąka w grunt, przez co podnosi w bardzo szybkim tempie poziom wody gruntowej. Woda nie może odpłynąć, ponieważ rów melioracyjny znajduje się w odległości 250 m od działek 340/3 i 340/4. Ten wysoki poziom wody gruntowej przyczynia się do podtapiania piwnicy A. i A.S. Taki poziom wody gruntowej jest także na działce 340/3, która jest własnością A. i M.S. Na taki układ terenowy i gruntowy oraz stan poziomu wody gruntowej nikt nie ma wpływu, ani A. i M.S., ani A. i A.S. Zdaniem biegłego faktycznie woda gruntowa mogła przedostać się do piwnicy, przez podłogę betonową, ale działo się to w 2020 roku, podczas dużych opadów, a mogło to być spowodowane wysokim naporem wody gruntowej na podłogę. Biegły zaznaczył przy tym, że głębokość piwnicy to 2 m, a poziom wody gruntowej w tym czasie mógł osiągnąć maksymalną wysokość, ponieważ po okresie wielkiej suszy hydrologicznej mogły powstać większe pory w gruncie, przez co woda gruntowa po dużych opadach miała łatwy dostęp do podłogi piwnicy. Dodał, że A. i A.S. posiadają przydomową oczyszczalnię ścieków, a woda z oczyszczalni spływa sączkami do gruntu, co może być również przyczyną podwyższenia poziomu wody gruntowej.

Wobec powyższych ustaleń biegły stwierdził, że działania właściciela działki nr 340/3 nie miały wpływu na stan wód na działce nr 340/4, nie było zmiany stanu wody spowodowanego wzniesieniem budynku na działce nr 340/3 i wykonaniem nasypu wokół budynku mieszkalnego, a sposób zagospodarowania terenu działki nie ma żadnego wpływu stanu wody na działce nr 340/4. Zmiana stanu wody zamyka się w granicach działki nr 340/3, wykonanie budynku mieszkalnego oraz podniesienia terenu przy budynku, nie ma wpływu na stan wody na działce nr 340/4. Poziom wody gruntowej zależny jest od opadów deszczu i dopływu wody powierzchownej i gruntowej. Woda gruntowa podnosi się wraz z opadami i dodatkowym spływem wód powierzchniowych z istniejących pagórków terenowych na działkach nr 340/1, 340/2, 340/3 i 340/4 i kumuluje się nadmiernie na wypłaszczonym terenie. Istniejąca przydomowa oczyszczalnia ścieków na działce nr 340/4 w okresie deszczowym przyczynia się do podniesienia poziomu wody gruntowej, bo posada sączki, które są odprowadzone do gruntu z oczyszczalni przydomowej. Najskuteczniejszym sposobem odwodnienia piwnicy jest wykonanie drenażu budynku mieszkalnego na działce nr 340/4 na głębokości 2,5m od terenu. Drenaż ten skutecznie obniży poziom wody gruntowej i nie dopuści do zalewania pomieszczeń piwnicznych. W razie nie wykonania drenażu, będzie dochodziło do zalewania piwnicy podczas większych opadów.

We wnioskach końcowych opinii biegły wskazał, że podwyższenie terenu na działce nr 340/3 nie ma wpływu na stan wody powierzchniowej i gruntowej na terenie działki nr 340/4, a najlepszym sposobem na obniżenie poziomu wody gruntowej na działce nr 340/4 jest wykonanie drenażu budynku mieszkalnego. Nie doszło do zakłócenia i naruszenia stosunków wodnych, których mowa w art. 234 u.p.w..

Z akt sprawy wynika również, że skarżący wnieśli zastrzeżenia do wykonanej opinii. W odpowiedzi biegły odniósł się do podniesionych zarzutów i podtrzymał wyrażone dotychczas stanowisko, wskazując ponownie, że generalny kierunek spływu wody jest z zachodu na wschód, a działka nr 340/3 jest ulokowana w zachodniej stronie, a działka nr 340/4 leży we wschodniej stronie. Dodał, że A. A.S. wykonali z kostki zjazd ze swojej działki do drogi gminnej, poprzez działkę nr 340/8, która należy do Gminy R. i podwyższyli teren tej działki, przez co skierowali częściowo spływ wody na swoją działkę, a jeśli nie wykonają drenażu budynku muszą się liczyć z zalaniem swojej piwnicy w czasie wysokiego poziomu wód gruntowych.

Wobec powyższego w ocenie sądu, organy zasadnie uznało, że zawarte w opinii wnioski są logiczne i wynikają z zebranego materiału dowodowego. Należy podkreślić, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód, przy czym ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych.

Lektura akt sprawy pozwala podzielić stanowisko organów, że niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że opinia biegłego została sporządzona w sposób nierzetelny. Zdaniem sądu skoro biegły w opinii wskazał, że podwyższenie terenu na działce nr 340/3 nie ma wpływu na stan wody powierzchniowej i gruntowej na terenie działki nr 340/4 to nie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na gruncie sąsiednim. Wyjaśnić także należy, że nie umknęło uwadze sądu, że pewne sformułowania w opinii biegłego i jej uzupełnieniu w pewnych fragmentach odbiegają od języka technicznego, jednak nie może to przesądzać o wadliwości owej opinii, zatem w ocenie sądu sporządzona opinia jest w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy trafna, fachowa oraz wiarygodna.

Jeszcze raz podkreślić należy, że sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w.. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. W niniejszej sprawie nie zachodzi taka sytuacja. W konkluzji opinii biegłego nie stwierdzono zmiany stanu wody na gruncie, która to zmiana powodowałaby szkody na działce skarżących. Ocena zmiany stosunków wodnych wymaga odpowiedniej wiedzy z tego zakresu. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowało to szkody na działce sąsiedniej - wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. Zatem w przypadku stwierdzenia, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich zasadnym było wydanie decyzji odmownej w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.

Przeprowadzona przez sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

Wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Ustalenia organu, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Zdaniem sądu, organy prawidłowo zebrały i przeprowadziły dowody w sprawie i prawidłowo je oceniły. W szczególności uznały za wiarygodną opinię biegłego dla rozstrzygnięcia sprawy. W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów postępowania sąd ocenia jako nieuzasadnione.

W sprawie niniejszej skarżący na etapie postępowania przed organami administracji nie przedstawili kontropinii wykonanej przez osobę posiadającą wiadomości specjalne w zakresie gospodarki wodnej, ani żadnych innych dowodów które podważałaby wnioski wypływające z opinii biegłego sporządzonej na zlecenie organu pierwszej instancji. Nie wykazali także, że prace związane z budową domu na działce sąsiadów spowodowały taką zmianę stosunków wodnych, która przyczyniła by się do powstania szkody na ich działce, zatem nie uprawdopodobnili związku przyczynowego pomiędzy zmianą stosunków wodnych na działce sąsiadów, a zalewaniem ich piwnicy. Wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 234 u.p.w., tj. szkodliwe oddziaływanie zmiany stanu wody na gruncie sąsiadów na nieruchomość skarżących. Ustalenia organów obu instancji są co do wniosków jednoznaczne, zaś przeciwne twierdzenia skarżących, nie zostały poparte takimi dowodami, które uzasadniałyby ich stanowisko. Złożona na etapie postepowania przed tutejszym sądem opinia techniczna z 24 marca 2022 r. w żadnym stopniu nie może wpłynąć na rozstrzygniecie sądu ponieważ nie stanowiła materiału dowodowego zgromadzonego przez organy. Opinia ta nie mogła być dopuszczona przez sąd jako dowód w sprawie. Zgodnie bowiem z ugruntowanym stanowiskiem judykatury i doktryny wszelkie opinie i ekspertyzy nie stanowią dowodu z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a (por. wyrok NSA z 10 maja 2011 r., akt II FSK 1/10, z 24 września 2015 r., II OSK 1692/14, z 21 stycznia 2022 r., I FSK 13548, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 488).

Skoro w żaden sposób opinia biegłego nie została w sposób skuteczny podważona przez skarżących to organ nie był także zobowiązany do przeprowadzania każdego dowodu wnioskowanego przez stronę. Jeżeli organ nie miał wątpliwości co do rzetelności i treści sporządzonej w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych ekspertyzy, to nie miał obowiązku przeprowadzania innego dowodu w tym zakresie Tym samym ocena zebranego w aktach administracyjnych materiału dowodowego i wieńcząca je odmowa zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w. były trafne. Zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy był bowiem wystarczający do podjęcia takich ustaleń.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

k.ż.