Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 967/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk/spr./ Protokolant Anna Malinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] I. u c h y l a zaskarżoną decyzję II. stwierdza , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] o nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. c, art. 19 ust. 1, art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.), Izba Skarbowa w S. orzekła o utrzymaniu w mocy decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] określającej podatniczce – M. M. zobowiązanie podatkowe oraz zaległość podatkową w kwocie [...] od przychodu uzyskanego ze sprzedaży, w dniu [...], prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w S. przy ul. [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji ostatecznej wskazano, że M. M. i K. M. w dniu [...] sprzedali prawo wieczystego użytkowania gruntu przy ul. [...] w S. oraz własność budynku znajdującego się na tym gruncie (hala montażowo - magazynowa z biurami) za kwotę [...]. Nieruchomość ta została zakupiona przez małżeństwo M. w czasie trwania małżeństwa od Gminy Miasta S. na podstawie umowy zawartej w dniu [...]. Z tytułu sprzedaży tej nieruchomości M. M. uzyskała przychód w kwocie [...] albowiem w umowie sprzedaży strony ustaliły, że M. M. i K. M. dokonują jednocześnie częściowego podziału majątku dorobkowego w ten sposób, że pieniądze z tytułu ceny nieruchomości dzielą w ten sposób, że M. M. otrzymuje kwotę wskazaną powyżej, natomiast K. M. pozostałe [...]. Jednocześnie, tego samego dnia, tj. [...], aktem notarialnym - [...], zawarta została pomiędzy M. M. a K. M. umowa o podział majątku wspólnego, mocą której podatniczka otrzymała na wyłączność prawo wieczystego użytkowania gruntu, stanowiącego działkę przy ul. [...] w S., na której znajduje się dom jednorodzinny wolnostojący oraz budynek garażowy.

Wynika dalej z uzasadnienia omawianej decyzji organu odwoławczego, że oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że uzyskany przez podatniczkę przychód w kwocie [...] podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości [...] na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który to podatek jest płatny bez wezwania w terminie 14 dni od dnia dokonania sprzedaży, chyba że podatnik w tym samym terminie złoży oświadczenie, że przychód uzyskany ze sprzedaży przeznaczy na cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a ww. ustawy. Wobec niedopełnienia przez podatniczkę obowiązku wynikającego ze wskazanego powyżej przepisu i niezapłacenia należnego zryczałtowanego podatku dochodowego, jak również niezłożenia stosownego oświadczenia, organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia zawarta w dniu [...] umowa o podział majątku wspólnego, albowiem przedmiotem postępowania podatkowego jest sprzedaż prawa wieczystego użytkowania gruntu przy ul. [...] w S. oraz własności budynku znajdującego się na tym gruncie, która podlega opodatkowaniu podatkiem ryczałtowym. Powyższe stanowisko Urzędu Skarbowego stanowiło podstawę do wydania wskazanej na wstępie decyzji, od której odwołanie, wraz z wnioskiem o jej uchylenie, złożył pełnomocnik skarżącej. W odwołaniu zarzucono organowi podatkowemu pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez zastosowanie przedmiotowej ustawy do przychodu z podziału majątku wspólnego małżonków oraz naruszenie art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z art. 1035 Kodeksu cywilnego i art. 212 Kodeksu cywilnego poprzez pominięcie możliwości innego sposobu podziału majątku wspólnego jak tylko podział w naturze.

Wynika dalej z uzasadnienia omawianej decyzji, że Izba Skarbowa, w wyniku rozpatrzenia odwołania, nie dopatrzyła się naruszenia prawa przez Urząd Skarbowy. Zdaniem organu odwoławczego, przychód podatniczki w kwocie [...] stanowi źródło przychodu określone w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które objęte jest zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy, Izba Skarbowa stanęła na stanowisku, że organ podatkowy pierwszej instancji nie naruszył zasady określonej przepisie, art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych albowiem z treści tego przepisu wynika, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków w wyniku ustania lub ograniczenia małżeńskiej wspólności majątkowej, natomiast przedmiotem zainteresowania organu podatkowego w niniejszej sprawie jest fakt, że podatniczka uzyskała przychód w wysokości [...] z tytułu sprzedaży prawa wieczystego użytkowania gruntu oraz własności budynku. Nieruchomość ta stanowiła wprawdzie majątek dorobkowy małżeństwa, ale zdaniem organu odwoławczego, nie ma to w omawianej sprawie znaczenia albowiem przepisy Kodeksu cywilnego preferują zniesienie współwłasności przez podział fizyczny rzeczy wspólnej i tylko w przypadku braku możliwości zniesienia współwłasności przez taki podział, zniesienie współwłasności może nastąpić poprzez jej sprzedaż.

W skardze złożonej na ww. decyzję pełnomocnik podatniczki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zarzut naruszenia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art. 1035 i art. 212 Kodeksu cywilnego.

Pełnomocnik skarżącej wskazał także, że sprzedaż przedmiotowej nieruchomości dokonywana była w wyniku podziału majątku małżonków, a nie w oderwaniu od niego, co uzasadnia jego stanowisko, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto w skardze podkreślono, że podział majątku wspólnego małżonków dokonuje się z zachowaniem przepisów o zniesieniu współwłasności, a zniesienie współwłasności może polegać także na sprzedaży rzeczy wspólnej.

W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., właściwy do rozpoznania skargi z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Od dnia 1 kwietnia 1999 r., zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.) wyłączeniu spod opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają przychody z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków w wyniku ustania lub ograniczenia małżeńskiej wspólności ustawowej.

Powstanie, ograniczenie oraz ustanie małżeńskiej wspólności ustawowej są regulowane postanowieniami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59; dalej: k. r. i o.). Małżeńska wspólność majątkowa powstaje z mocy ustawy z chwilą zawarcia małżeństwa i ma ona charakter współwłasności łącznej. W skład majątku wspólnego małżonków wchodzą przedmioty i prawa majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub jedno z nich, a udziały małżonków w tym majątku są równe.

Ustrój wspólności majątkowej między małżonkami może ulec zniesieniu lub ograniczeniu na skutek zawartej między nimi umowy (art. 47 § 1 k.r. i o.), na skutek orzeczenia sądu (art. 52 § 1 k.r. i o.) albo z mocy prawa (art. 53 k.r. i o.).

Podział majątku, który był objęty wspólnością ustawową może nastąpić:

- na mocy umowy zawartej między małżonkami; jeżeli do majątku wspólnego należy nieruchomość umowa powinna być zawarta - pod rygorem nieważności - w formie aktu notarialnego (art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. - dalej: k.c. - z uwzględnieniem dyspozycji art. 75 k.c.),

- w postępowaniu przed sądem polubownym,

- w sądowym postępowaniu nieprocesowym (art. 567 § 3 kpc w zw. z art. 680 -689 kpc),

- w wyroku orzekający rozwód (art. 58 § 3 k. r . i o.),

- w wyroku orzekającym separację (art. 613 w zw. z art. 58 § 3 k. r. i o.).

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 35 k. r. i o. podział majątku wspólnego, może nastąpić dopiero po ustaniu wspólności majątkowej. W myśl art. 46 k. r. i o. do podziału majątku, który był objęty wspólnością ustawową, stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku. Z kolei dotyczący działu spadku art. 1035 k.c. przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych, tj. art. 210 i nast. k.c.

Zniesienie współwłasności ze względu na uregulowania zawarte w art. 211 i nast. k.c. może nastąpić przez:

1) podział rzeczy wspólnej,

2) przyznanie rzeczy stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli ze spłatą na rzecz pozostałych,

3) sprzedaż rzeczy.

Wskazane powyżej przepisy preferują podział rzeczy wspólnej, nie oznacza to jednak, że strony które dobrowolnie dokonują zniesienia współwłasności nie mogą wybrać jednego ze wskazanych powyżej sposobów podziału majątku wspólnego.

W rozpatrywanej sprawie z ustaleń organów wynika, że Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia [...] - sygn. akt [...] zniósł wspólność małżeńską pomiędzy małżonkami: M. M. i K. M.. Z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia między stronami powstała współwłasność w częściach ułamkowych (art. 42 k.r. i o.). W dniu [...] Sąd Okręgowy w S., wyrokiem o sygnaturze [...], rozwiązał przez rozwód związek małżeński ww. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...]. W dniu [...] strony postanowiły samodzielnie dokonać umownego podziału majątku wspólnego na mocy aktu notarialnego - repertorium A [...] oraz aktu notarialnego - repertorium A [...]. Podział majątku dokonany został w ten sposób, że podatniczka otrzymała na wyłączną własność nieruchomość położoną przy ul. [...] w S., natomiast nieruchomość położona przy ul. [...] została sprzedana, a podatnicy podzielili się kwotą uzyskaną z tej transakcji w ten sposób, że K. M. otrzymał kwotę [...], a M. M. kwotę [...]. Obydwa wskazane powyżej akty notarialne zostały sporządzone w dniu [...]. Zapis o dokonaniu częściowego podziału majątku wspólnego i podzielenie się pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] w S. zawarty został w § [...] aktu notarialnego - repertorium A nr [...].

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przychód uzyskany przez podatniczkę w związku ze sprzedażą ww. nieruchomości, wchodzącej w skład małżeńskiej wspólności majątkowej, bez wątpienia jest przychodem z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków.

Sprzedaż jest jednym ze sposobów podziału majątku wspólnego, a podział ten może zostać dokonany nie tylko na skutek orzeczenia sądowego, ale także na mocy umowy zawartej między stronami.

Przytoczony na wstępie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera generalne wyłączenie spod opodatkowania ww. ustawą przychodów z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków. Wyłączenie to ma charakter generalny niezależnie od sposobu w jaki podział majątku wspólnego małżonków został dokonany. Z tego względu, w rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku organów podatkowych, z uwagi na treść ww. generalnego wyłączenia, do przychodu osiągniętego przez podatniczkę, nie mogą znaleźć zastosowania kolejne przepisy tej ustawy, w tym także przepisy o podatku ryczałtowym związanym z odpłatnym zbyciem nieruchomości.

Mając zatem na uwadze podniesione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy, a o niewykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 152.