Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2608/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 138 par. 2, art. 156
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13, art. 15, art. 97 par. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 513 ust. 1 pkt 2, art. 514 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej H. D. i D. D., a w pozostałej części oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2014r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej również jako "Rada", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania H. D. (dalej: "skarżący") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szefa Urzędu") z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], uchyliła decyzję organu I instancji:

- w części dot. H. D. i D. D. (ur. [...].04.1997 r.) w zakresie w jakim decyzja ta orzeka o wydaleniu w/w i w tym zakresie umorzyła postępowanie a w pozostałym zakresie utrzymała w mocy skarżone orzeczenie;

- w części dot. M. D. oraz małoletnich dzieci A. D. (ur. [...] września 1999 r.) i N. D. (ur. [...] czerwca 2009 r.) utrzymujące w mocy orzeczenie Rady o umorzeniu postępowania wobec stwierdzenia że wniosek jest niedopuszczalny.

Decyzja została podjęta w oparciu o art. 34 ust. 1 pkt 5, art. 19 ust.1 pkt 1, art. 20 ust.1 pkt 1, art. 48 ust. 2, art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (jt. Dz.U. z 2012r. poz. 680 - dalej zwana "ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony") oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm. - dalej zwany: "k.p.a." ) w związku z art. 514 ust.2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz.U. poz. 1650 - "ustawa o cudzoziemcach").

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 9 marca 2012 r., za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], H. D. wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. w części dotyczącej Pana H. D. oraz D. D., (ur. [...].04.1997 r.) uznał wniosek jako oczywiście bezzasadny i odmówił Aplikantowi nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Natomiast w części dotyczącej Pani M. D. oraz małoletnich dzieci: A. D., ur. [...].09.1999 r. i N. D., ur. [...].06.2009 r. umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny, gdyż żona Cudzoziemca M. D. w dniu 18.06.2013 r. złożyła odrębny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, którym objęte były małoletnie dzieci A. D., ur. [...].09.1999 r. i N. D., ur. [...].06.2009 r.

W dniu 21 stycznia 2014 r. H. D. i M. D. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców, zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 34 ust. 1 pkt 1, 13 ust. 1 i bez wzięcia pod uwagę przepisu art. 97 ust.1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Nadto odwołujący wnieśli o zmianę decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, i objęcie ich i ich dzieci ochroną międzynarodową, ewentualnie uchylenie w/w. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2014 r. w części dotyczącej H. D. i D. D. (ur. [...] kwietnia 1997 r.), uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim orzeka ona o wydaleniu w/w i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy tę cześć decyzji. Natomiast w części dotyczącej M. D. oraz małoletnich A. D. (ur. [...] września 1999r.) i N. D. (ur. [...] czerwca 2009 r.) - utrzymał w mocy skarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, powołując się na obowiązujące przepisy prawne organ wskazał, że odwołanie nie jest zasadne, a podniesione w nim zarzuty wobec treści decyzji i działania organu I instancji są nietrafne.

Organ podniósł, że wskazywane przez Cudzoziemca rzekome problemy związane z jego pracą jako inspektora podatkowego, a następnie podniesione problemy dotyczące jego przynależności do [...] zostały ocenione jako mało wiarygodne. Historia migracyjna Cudzoziemca wskazuje, że nie szuka on ochrony w pierwszym bezpiecznym kraju lecz, że szuka kraju w którym może mieć lepsze warunki bytowe. Cudzoziemiec wielokrotnie wyjeżdżał w celach biznesowych do [...], [...], [...]. W 2003 r. był na 6- miesięcznym stażu w [...], następnie przebywał w [...], gdzie podjął starania o udzielenie ochrony międzynarodowej, w drugiej procedurze ze skutkiem negatywnym. Również po przyjeździe do Polski i złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy, Cudzoziemiec będąc w procedurze o nadanie statusu uchodźcy wyjechał wraz z rodziną do [...] gdzie przebywał nielegalnie i skąd został przekazany do Polski w ramach rozporządzenia Dublin II. Na podstawie analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie trudno uznać, aby Cudzoziemiec mógł w sposób rzeczywisty i zasadny obawiać się prześladowania w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też, aby w kraju pochodzenia zaistniały okoliczności mogące stanowić przyczynę prześladowania lub doznania przez niego poważnej krzywdy. Organ podniósł, że H. D. we wniosku statusowym poinformował, iż w kraju pochodzenia był prześladowany, nie brał udziału w działaniach wojennych, był poddawany przemocy fizycznej lub psychicznej. Cudzoziemiec nigdy nie był aresztowany, nie było prowadzone wobec niego postępowanie sądowe czy administracyjne, nie był kiedykolwiek skazany wyrokiem sądu. Podkreślił również, że H. D. twierdzi, iż był członkiem [...], jednakże nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających przynależności do tej partii, ani w żaden sposób nie uwiarygodnił, że z tego tytułu spotkały go jakiekolwiek przykrości czy prześladowania ze strony władz kraju pochodzenia. W związku z powyższym Rada wskazała, że podziela opinię organu I instancji, że oświadczenia Cudzoziemca dotyczące okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia są niewiarygodne.

Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia Wnioskodawcy oraz inne dowody wzięte pod uwagę nie wykazały, że może on żywić rzeczywistą obawę przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Organ zauważył przy tym, że sam Wnioskodawca, zarówno przy składaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy w RP, jak i w dalszym toku postępowania nie składał żadnych wyjaśnień, a także w żaden inny sposób nie podnosił, że był poddany prześladowaniom w rozumieniu konwencyjnym - kształtującym przesłanki do ubiegania się o status uchodźcy. W szczególności, Cudzoziemiec nie był nigdy poszukiwany, zatrzymany, aresztowany, uwięziony, poddany działaniom o charakterze szykan, prześladowań tak fizycznych, jak i psychicznych. Oświadczenia Cudzoziemca dotyczące problemów jakich miał doświadczyć (on i jego żona) ze strony armeńskiej Straży Granicznej nie są wiarygodne.

Organ ocenił, że postępowanie Strony zarówno przed złożeniem wniosku statusowego w Polsce jak również w trakcie trwania procedury (nielegalne wyjazdy do [...] oraz do [...] i [...] podczas trwania postępowania statusowego) musi prowadzić do konstatacji, że w rzeczywistości nie szuka on ochrony przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, lecz jego działania zmierzają do osiedlenia się w kraju, w którym mógłby wieść dostatnie życie. W świetle zebranego materiału dowodowego prawdziwym powodem opuszczenia przez Cudzoziemca kraju pochodzenia była chęć poprawienia sytuacji bytowej przez migrację do jednego z państw Unii Europejskiej. Rada, podzielając stanowisko wyrażone przez organ I instancji, stwierdziła jednoznacznie, iż analiza sytuacji H. D. prowadzić musi do konkluzji, że jest on migrantem, a nie uchodźcą, a w związku z tym nie spełnia przesłanek do objęcia go konwencyjną ochroną międzynarodową.

Organ podniósł również odnosząc się do aktualnie panującej sytuacji bezpieczeństwa w kraju pochodzenia Cudzoziemca (wskazując w tym zakresie stosowne opracowania), że aktualnie brak jest jakichkolwiek doniesień, aby obywatele [...] ubiegający się w Europie o międzynarodową ochronę po powrocie do kraju pochodzenia mieli z tego powodu problemy. W [...] nie dochodzi do masowych i powszechnych naruszeń praw człowieka, jakkolwiek wolności i swobody jednostki nie są należycie respektowane i gwarantowane, w szczególności w dziedzinie praw i swobód politycznych. Problemem funkcjonowania całego systemu publiczno-prawnego [...] nie jest dyskryminowanie jakieś grupy obywateli czy osób, lecz wybiórczy sposób traktowania prawa. Nie istnieją również poważne zagrożenia dla dużych grup ludności. Władze [...] nie prowadzą polityki represjonowania całych grup społecznych, pewne działania dyskryminacyjne dotyczą indywidualnych przypadków działaczy opozycji, działania te ograniczają się jednak do nękania administracyjnego. Z kolei odnosząc się do kwestii dotyczących przynależności Aplikanta do [...] organ wskazał, że partia ta jest aktualnie największą siłą polityczną w Zgromadzeniu Narodowym i wspólnie z partiami [...] i [...] tworzy koalicję rządową. W odniesieniu do kryterium poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia, dla życia i zdrowia, wynikającego z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego Rada stwierdziła, że w [...] nie toczy się żaden z w/w konfliktów zbrojnych. Dostępne źródła informacji wskazują co prawda, że na obrzeżach [...] toczy się konflikt o [...], w którego regionie sytuacja jest napięta, jednak formalnie [...] nie prowadzi obecnie działań wojennych przeciwko jakiemukolwiek podmiotowi prawa międzynarodowego. Nie toczy się również w [...] wewnętrzny konflikt zbrojny, trudno bowiem za takowy uznać organizowane od 2008 r. przez [...] opozycję antyrządowe wiece, podczas których niejednokrotnie dochodzi do starć z policją.

Mając powyższe na względzie Rada uznała, że organ I instancji słusznie uznał wskazane przez Cudzoziemca przyczyny ubiegania się o objęcie ochroną międzynarodową za nieodpowiadające przesłankom ustawowym koniecznym dla udzielenia wnioskowanej ochrony tj. udzielenia statusu uchodźcy. Organ I instancji słusznie także uznał wniosek Aplikanta za oczywiście bezzasadny w rozumieniu art. 34 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy.

Rada w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznała także, że prawidłowo organ I instancji uznał, iż brak jest podstaw do udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej. Rozpatrując bowiem całokształt okoliczności niniejszej sprawy, nie można uznać, że z tych okoliczności wynika ryzyko doznania przez Aplikanta poważnej krzywdy, będącej przesłanką udzielenia tej ochrony, a sprecyzowanej w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Aplikant w trakcie procedury, zarówno na etapie I instancyjnym, jaki i odwoławczym nie zgłosił, aby po powrocie do kraju pochodzenia groziła mu kara śmierci czy wykonanie egzekucji, nie podnosił również, aby groziły mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie. Władze kraju pochodzenia nie podejmowały wobec H. D. żadnych działań - nigdy nie był zatrzymany, aresztowany, sądzony ani skazany wyrokiem sądu. Wnioskodawca nie jest osobą poszukiwaną przez władze kraju pochodzenia, a na podstawie akt sprawy można wywieść wniosek, że nie stanowi też obiektu ich zainteresowania. Cudzoziemiec nie uwiarygodnił w żaden sposób zaistnienia zindywidualizowanych przesłanek rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy w przypadku swego powrotu do kraju pochodzenia.

Odnosząc się do trzeciego instrumentu z zespołu środków ochrony cudzoziemców przewidzianych w polskim systemie prawnym, a także zarzutu naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1 a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, Rada podniosła że według niej, postępowanie prowadzone przez organ I instancji dało podstawy do przekonywującego stwierdzenia, że w rozpatrywanym przypadku nie wchodzą w rachubę przesłanki do udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. W ocenie Rady wykluczono bowiem istnienie tak ryzyka wydalenia jedynie do kraju, "w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia wolności i bezpieczeństwa osobistego" (art. 97 ust. 1 pkt. 1), jak również wydalenia, które "naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r..." (art. 97 ust 1 pkt. 1a). Nie istnieje również zagrożenie dla prawa do życia rodzinnego Aplikanta, ponieważ jego żona M. D., ur. [...].03.1979 r. oraz małoletnie dzieci: D. D., ur. [...].04.1997 r., A. D., ur. [...].09.1999 r. i N. D., ur. [...].06.2009 r. objęci są wnioskiem Cudzoziemca.

Rada nie podzieliła również zarzutu naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1 a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, tj. zagrożenia dla rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci Cudzoziemca w przypadku powrotu jego rodziny do kraju pochodzenia, gdyż małoletnie dzieci Aplikanta od wielu lat mieszkają zarówno poza granicami [...], jak również w [...] w związku z tym, iż H. D. i jego żona podejmują liczne próby nielegalnego osiedlenia poza granicami kraju. Organ podniósł również, że fakt uczęszczania małoletnich dzieci Cudzoziemca do polskiej szkoły, osiąganie postępów w nauce nie stanowi samoistnej przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

W związku z decyzją organu I instancji o umorzeniu postępowania wobec M. D., ur. [...] marca 1979 r. oraz małoletnich dzieci A. D., ur. [...] września1999 r. i N. D., ur. [...] czerwca 2009 r. w związku ze stwierdzeniem, że wniosek jest niedopuszczalny, Rada wyjaśniła, że M. D. była objęta wnioskiem męża złożonym w dniu 9 marca 2012 r., a następnie w dniu 18 czerwca 2013 r. złożyła sama kolejny wniosek, którym objęte były jej małoletnie córki A. D. i N. D. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. uznał wniosek M. D. z dnia 18 czerwca 2013 r., jako oczywiście bezzasadny, odmówił nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...].10.2013 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Od decyzji tej M. D., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2837/13, oddalił skargę.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 513 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach postępowania o nadanie statusu uchodźcy wszczęte przed dniem 1 maja 2014 r., tj. datą wejścia w życie tej ustawy i niezakończone decyzją ostateczną, prowadzi się na podstawie przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej nową ustawą o cudzoziemcach. Wyjątek od powyższej reguły wprowadza art. 514 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym po dniu 1 maja 2014 r. w decyzjach kończących postępowania o nadanie statusu uchodźcy nie orzeka się wydalenia. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana w starym stanie prawnym, jednak nie stała się ostateczna przed dniem 1 maja 2014 r. z tego względu decyzję należało uchylić w części dotyczącej wydalenia i w tym zakresie umorzyć postępowanie.

Reasumując Rada nie podzieliła zarzutów odwołania skierowanych pod adresem postępowania organu I instancji. W szczególności, uznając że nie nastąpiło podnoszone przez Stronę naruszenie art. 34 ust.1 pkt, art. 13 i art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ponieważ w toku postępowania, organ I instancji, działając na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, podjął szereg koniecznych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie analizował udowodnienie danych okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem H. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ją w całości i wskazując na naruszenie:

1/ przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, przez błędne uznanie, że złożony wniosek jest bezzasadny;

-art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, przez uznanie, że prześladowania jakie miały miejsce w stosunku do Cudzoziemca w [...] nie stanowią niedopuszczalnej dyskryminacji w rozumieniu zarówno prawa polskiego, jak i prawa międzynarodowego oraz niesłuszne uznanie, że [...] przestrzega standardów w zakresie ochrony praw człowieka;

- art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP przez niezastosowanie wobec Cudzoziemca i jego rodziny przesłanek pobytu tolerowanego.

W uzasadnieniu skargi Cudzoziemiec poddał również w wątpliwość prawidłowość prowadzonego postępowania i wskazał na uchybienia w tym zakresie. Według skarżącego przy rozpatrywaniu jego sprawy nie zostały uwzględnione lub zostały źle zinterpretowane podnoszone przez niego okoliczności dotyczące objęcia ochroną międzynarodową, które doprowadziły do odmowy objęcia go statusem uchodźcy i uznania jego wniosku za oczywiście bezzasadny. Według skarżącego przy rozpatrywaniu sprawy nie zostały uwzględnione przez organy, podnoszone przezeń obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, nie dokonano również analizy aktualnej sytuacji w zakresie stanu przestrzegania podstawowych wolności i praw człowieka w [...]. Skarżący wskazał, że nie zostały wzięte pod uwagę okoliczności związane z zagrożeniem bezpieczeństwa w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, w szczególności dotyczące okoliczności wyjazdu z [...] do [...], które związane były z obawą Cudzoziemca przed prześladowaniami politycznymi w związku z przynależnością do opozycji politycznej oraz naruszeniem przez [...] Straż Graniczną nietykalności cielesnej żony skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w skarżonym orzeczeniu.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 26 lutego 2016r. skarżący oświadczył m. in. że "Przez cały okres pobytu w [...] (...) doznawał prześladowań, nie miało to jednak formy oficjalne, nie był ścigany, aresztowany ani skazany. Starał się nie dawać pretekstu do takich działań ściśle przestrzegając prawa (...) Prześladowania polegały na stałym wymuszaniu (...) wydania pieniędzy, które miałby zdaniem prześladujących posiadać. Skarżący nie został pobity w takim stopniu, że trafił do szpital, ale obawiając się, że może ostatecznie dojść do bardziej drastycznych form przemocy uciekł z kraju. Osobami prześladującymi byli funkcjonariusza partii, do której kiedyś należał skarżący oraz funkcjonariusze sił bezpieczeństwa. Próbował zainteresować sprawą policję, a nawet wynajął prawnika, nie mniej prześladowcy zastraszyli prawnika i użyli swoich wpływów w policji tak, iż skarżący nie miał żadnej szansy na znalezienie skutecznej ochrony" Skarżący stwierdził również, że wszystkie prześladowania powtórzą się jeżeli wróci do [...], albowiem dopóki nie zmieni się system władzy w kraju to tego rodzaju patologie będą występować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - jt. Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że jest ona zasadna w części w jakiej skarżone orzeczenie odnosi się do H. D. i jego syna D. D. W tej części skarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, choć dodać należy, że nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekła zaskarżoną decyzją Rada do Spraw Uchodźców było rozstrzygnięcie, czy skarżący spełnia warunki niezbędne do uzyskania ochrony na podstawie przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w formie nadania statusu uchodźcy (art.13 ustawy), objęcia ochroną uzupełniającą (art.15 ustawy), udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art. 97 ustawy). Stosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., pomimo generalnej utraty mocy obowiązującej tego aktu z dniem 1 maja 2014 r. (na mocy art. 522 ustawy o cudzoziemcach) wynika z dyspozycji art. 513 ust.1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Tym samym co do zasady słusznie organ odwoławczy w skarżonym rozstrzygnięciu uchylił orzeczenie organu I instancji i umorzył postępowanie przed organem I instancji w części orzekającej o wydaleniu. Zgodnie, bowiem z przepisem art. 514 ust.2 ustawy o cudzoziemcach, po dniu 1 maja 2014r. w decyzjach kończących postępowanie o nadanie statusu uchodźcy nie orzeka się o wydaleniu.

Utrzymując w pozostałym zakresie orzeczenie organu I instancji w części dot. H. D. i jego syna D. D., Rada podzieliła stanowisko organu I instancji, że ustawowe przesłanki do przyznania którejś ze wskazanych wyżej form ochrony dla cudzoziemców, nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

Sąd zauważa jednak w tym miejscu, że zgodnie z art.15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Przepis ten stanowi ustawowy wyraz konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Przypomnieć bowiem należy, że w myśl art. 78 zd. 1 Konstytucji RP, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest kontrola decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponowne i całościowe rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt: SAM/r 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt: V SA 721/92, (ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95), do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Inną konsekwencją dwuinstancyjnego charakteru postępowania administracyjnego jest to, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie i merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt: IV SA 385/87, por. także B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck, 2012 r. System Informacji Prawnej Legalis).

W ocenie Sądu pomimo faktu, że rozpatrzenie przez Radę odwołania skarżącego od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odbyło się z zachowaniem przez organ odwoławczy wysokich standardów wnikliwości i wszechstronności, czego ilustracją jest obszerne uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, to jednakże w realiach kontrolowanej sprawy postępowanie odwoławcze winno było obejmować również, w celu wyeliminowania wątpliwości dotyczących sytuacji życiowej skarżącego, podjęcie przez organ działań celem wyjaśnienia czy faktycznie - jak twierdzi skarżący - wszelkie dokumenty potwierdzające m. in. jego prace jako inspektora podatkowego w [...] oraz dokumenty potwierdzające jego udział w działalności opozycji, pozostawione zostały w [...] ("są w posiadaniu służb imigracyjnych"). W tym celu organ mógł przynajmniej zwrócić się do strony [...] o informacje, czy faktycznie tego rodzaju dokumenty znajdują się w posiadaniu służb ¡migracyjnych tego kraju, co jednak nie zostało uczynione. Tym samym w żaden sposób nie zostały zweryfikowane twierdzenia skarżącego, tylko a priori organ uznał, iż są one nieprzekonujące - co przy żądaniu skarżącego wystąpienia o te dokumenty należy uznać przynajmniej za wnioski przedwczesne.

Należy również podnieść, iż w niedostateczny sposób organ wyjaśnił okoliczności dotyczące przestrzegania prawa w [...]. W szczególności nie zostały wyjaśnione okoliczności przestrzegania prawa przez organy sprawiedliwości, w tym przez organy ścigania. Nie wyjaśniono bowiem jaki realny kształt ma ochrona obywateli występujących o tę ochronę. Skarżący zarówno przed Sądem jak i organem I instancji (protokół z przesłuchania Strony z dnia [...] października 2012r.) wskazywał, że po deportacji z [...] gdy był nachodzony przez funkcjonariuszy bezpieczeństwa zwracał się o pomoc do policji, Rzecznika Praw Obywatelskich. Lecz w wyniku tej interwencji został zastraszony jego prawnik oraz grożono również jemu a policja i Rzecznik nie udzielili żadnej pomocy.

Sąd zauważa przy tym, że trafnie Rada przyjęła założenie, że przy ocenie istnienia podstaw do przyznania statusu uchodźcy koniecznym jest wyjaśnienie, czy rzeczywistym celem przybycia przez cudzoziemca na terytorium RP nie jest, pomimo deklarowanego zagrożenia prześladowaniami, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy, wyłącznie polepszenie warunków bytowych (emigracja ekonomiczna). Poza dyskusją jest bowiem to, że motywacja tego rodzaju nie stanowi przesłanki do uzyskania przez cudzoziemca jakiejkolwiek formy ochrony przewidzianej w ustawie. Nie można odmówić racji Radzie, że takie okoliczności niniejszej sprawy, jak to, że po przybyciu do Polski skarżący, nie czekając na przeprowadzenie procedury uchodźczej, kilkakrotnie wyjeżdżał wraz z rodziną do [...], może sugerować, że opuszczenie przez skarżącego [...] ma przede wszystkim podłoże ekonomiczne. Należy jednakże zauważyć, że wystąpienie tego rodzaju poszlak nie zwalnia organu od obowiązku podjęcia działań, mających na celu możliwie najbardziej wyczerpujące zweryfikowanie twierdzeń cudzoziemca co do grożących mu prześladowań. Nie można bowiem co do zasady wykluczyć, że pomimo podejmowania przez cudzoziemca w toku procedury uchodźczej działań, zmierzających ewidentnie do uzyskania jak najkorzystniejszej sytuacji materialnej, to w kraju pochodzenia istotnie jest on zagrożony prześladowaniami, uzasadniającymi przyznanie statusu uchodźcy.

Sąd nie podziela jednocześnie stanowiska skargi (w kontekście ewentualności przyznania skarżącemu innej formy ochrony międzynarodowej niż przyznanie statusu uchodźcy), że sam fakt udanej aklimatyzacji małoletnich dzieci skarżącego w Polsce, potwierdzony dobrymi opiniami w polskiej szkole, uzasadnia udzielenie skarżącemu zgody na pobyt tolerowany w związku ze spełnieniem się przesłanki wymienionej w art. 97 § 1 pkt 1a ustawy. W myśl tego przepisu cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Wprawdzie nie może ulegać wątpliwości, że co do zasady doświadczenie przez małoletnie dzieci istotnej zmiany w ich codziennym funkcjonowaniu (jako zmianę o takim charakterze należałoby niewątpliwie traktować ewentualny powrót dzieci - po czteroletniej przerwie - do [...].) łączy się z ryzykiem wystąpienia przejściowych trudności adaptacyjnych, niemniej zbyt daleko idącym byłoby utożsamianie tej sytuacji z istotnym zagrożeniem rozwoju psychofizycznego dzieci. Podkreślenia wymaga w szczególności, że nie występuje tu perspektywa rozdzielnia rodziny, czy też opuszczenia przez dzieci środowiska i kręgu kulturowego, w którym przebywały od urodzenia, czy też od wielu lat i przeniesienie ich do środowiska i kręgu, w którym nigdy nie funkcjonowały. Bez wykazania przez skarżącego, że zachodzą inne okoliczności, mogące uprawdopodabniać istotne zagrożenie rozwoju psychofizycznemu dzieci w razie powrotu do [...] brak jest podstaw do uznania, że przesłanki z art.97 § 1 pkt 1a ustawy są spełnione.

W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że orzeczenie odwoławcze w części dot. H. D. i jego syna D. D. zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, o których mowa w art.7 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzję Rady należało wyeliminować z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Rada do Spraw Uchodźców rozpozna ponownie odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu, biorąc po uwagę wskazania co do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, sformułowane powyżej.

Sąd uznał za niezasadną skargę w zakresie w jakim zaskarża ona orzeczenie organu odwoławczego w części dot. żony skarżącego M. D. oraz małoletnich dzieci A. D. (błędnie w decyzji zostało wpisane nazwisko D. co należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jak również zapisów samej decyzji) i N. D. Organ odwoławczy prawidłowo bowiem utrzymał w mocy w tym zakresie decyzję organu I instancji, którą umorzono postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Niedopuszczalność wynika bowiem jak słusznie przyjęły organu z faktu, iż Pani M. D., która była objęta wraz z dziećmi wnioskiem statusowym skarżącego, złożyła również odrębny wniosek o przyznanie statusu uchodźcy (wniosek z dnia 18 czerwca 2013 r., którym objęte zostały również małoletnie córki A. D. i N. D.). Wniosek ten doczekał się wcześniejszego rozpoznania niż wniosek skarżącego, bowiem decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał wniosek M. D. jako oczywiście bezzasadny i odmówił nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wskazane orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...]. Skarga na powyższe orzeczenie została oddalona prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 19 marca 2014 r. sygn. IV SA/Wa 2837/13. Tym samym wniosek H. D. z dnia 9 marca 2012 r. obejmujący również żonę i 2 córki stał się bezprzedmiotowy, bowiem w tym samym stanie formalnoprawnym zostało wydane już jedno rozstrzygnięcie dotyczące tych samych osób.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art.152 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a.