Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 843/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska,, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Monika Michnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego S. B. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., wydanym na podstawie art. 112 pkt 1, art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483), zwolnił S. B. z dniem [...] stycznia 2006 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary.

W odwołaniu od powyższego rozkazu do Ministra Obrony Narodowej, żołnierz zarzucił mu naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego i uniemożliwienie czynnego w nim udziału oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie zasady obligatoryjności zwolnienia wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności, brak jawności postępowania i zastosowanie niewłaściwej podstawy prawnej. Wskazując na powyższe, wniósł o jego uchylenie w całości.

Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] marca 2006 r., w pozostałej zaś części utrzymał go w mocy.

W uzasadnieniu podał, iż art. 112 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewiduje fakultatywne zwolnienie ze służby żołnierza skazanego prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, stanowi więc prawidłową podstawę zwolnienia zainteresowanego. Wskazał też, że zasadność skorzystania przez organ zwalniający z możliwości zwolnienia przewidzianej w tym przepisie, wynika z faktu popełnienia przez żołnierza przestępstwa przeciwko mieniu jednostki, w której pełnił służbę. Stwierdził również, że skazanie podważyło jego nieposzlakowaną opinię, a charakter popełnianego czynu stoi w sprzeczności z wymogami zdyscyplinowania i lojalności określonymi w wojskowej ustawie pragmatycznej. Uzasadniając zmianę daty zwolnienia, organ podał, że decyzja zwalniająca powinna posiadać przymiot ostateczności, a zatem musi przypadać po doręczeniu żołnierzowi decyzji organu II instancji.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wskazał, iż zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, wystąpienie przez dowódcę jednostki do organu zwalniającego z wnioskiem o zwolnienie żołnierza jest obligatoryjne, a nie - jak sugeruje zainteresowany - fakultatywne. O wystąpieniu z przedmiotowym wnioskiem podoficer został poinformowany w dniu [...] października 2005 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na notatce służbowej sporządzonej w tej samej dacie. Wbrew twierdzeniom żołnierza, w każdej chwili mógł się on zapoznać z aktami sprawy, lecz nigdy nie zgłosił takiego żądania.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. B. zarzucił jej naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie podniesionych przez niego zrzutów naruszenia prawa procesowego przez organ I instancji oraz poprzez podpisanie decyzji organu II instancji przez osobę nieposiadającą stosownej legitymacji do dokonania powyższej czynności prawnej.

Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanego nią w mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podał, że nieprawdą jest umożliwienie mu czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji, który wbrew postanowieniom Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zawiadamiał skarżącego o jego wszczęciu, czym pozbawił go prawa czynnego w nim udziału, wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz uniemożliwił przeglądanie akt sprawy. Takie działanie organu jest sprzeczne, w jego ocenie, tak z orzecznictwem, jak i poglądami doktryny.

Skarżący wskazał ponadto, że zaskarżoną decyzję z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej podpisał Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego, który na mocy decyzji tegoż ministra nr 361/MON z dnia 3 grudnia 2004 r. (Dz. U. MON z 2004 r. Nr 16, poz. 179), posiadał legitymację do podpisywania decyzji administracyjnych dotyczących żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego podpułkownika włącznie, wydawanych w związku z rozpatrywaniem odwołań kierowanych do Ministra Obrony Narodowej. Z dniem 30 stycznia 2006 r. powyższa decyzja została uchylona decyzją nr 16/MON (Dz. U. MON z 2006 r. Nr 2, poz. 13), zaś wydane w dniu 30 stycznia 2006 r. upoważnienie Ministra Obrony Narodowej takiej legitymacji wskazanemu dyrektorowi nie daje.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej podtrzymał swoją argumentację faktyczną i prawną powołaną w zaskarżonej decyzji, a ponadto wskazał, że decyzja wydana w II instancji przez organ została podpisana przez osobę upoważnioną w oparciu o przepis art. 268a kpa. W piśmie procesowym z dnia 3 sierpnia 2006 r. dodatkowo wyjaśnił, iż powyższa decyzja została podpisana przez Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego w oparciu o treść pkt. 1 lit. a decyzji nr 361/MON z dnia 3 grudnia 2004 r. w sprawie upoważnienia tego organu do załatwienia niektórych spraw w imieniu Ministra Obrony Narodowej.

Mając na uwadze okoliczność, iż upoważnienie Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 sierpnia 2006 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym MON z dnia 22 lutego 2006 r. nr 2, poz. 24, uznać należy, iż wskazany dyrektor departamentu w dacie [...] lutego 2006 r. był upoważniony do podpisania decyzji nr [...] w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych, niż w niej podniesione.

Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Bezsporne jest w sprawie, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem w art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), następuje stosownie do przepisu art. 115 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, decyzją Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, jak to miało miejsce w odniesieniu do skarżącego.

Zgodnie zaś z przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, od decyzji takiej przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Nie budzi zatem wątpliwości, iż organem odwoławczym jest w tej sytuacji Minister Obrony Narodowej, który jako organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń, w myśl art. 268a kpa.

Zbadania wymagała zatem kwestia, czy wydający zaskarżoną decyzję, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego posiadał stosowne umocowanie do działania w jego imieniu. Odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w piśmie z dnia 3 sierpnia 2006 r., należy stwierdzić, iż nie są one trafne.

Decyzja nr 361/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 grudnia 2004 r. (Dz. U. MON Nr 16, poz. 179), która w oparciu o treść pkt. 1 ppkt. 1 lit. a przewidywała umocowanie wspomnianego dyrektora do wydawania przez niego decyzji w imieniu Ministra Obrony Narodowej jako organu odwoławczego, została uchylona decyzją nr 16/MON z dnia 30 stycznia 2006 r. zawierającą w pkt. 2 postanowienie, iż wchodzi ona w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia podpisania. Decyzja uchylająca, wskazana wyżej, została ogłoszona w dniu 22 lutego 2006 r., a podpisana w dacie 30 stycznia 2006 r., co potwierdził na rozprawie pełnomocnik Ministra Obrony Narodowej. Zatem w dniu 30 stycznia 2006 r. przestała obowiązywać decyzja nr 361/MON z dnia 3 grudnia 2004 r., co powoduje, iż wydając zaskarżoną decyzję w dniu [...] lutego 2006 r., Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nie mógł z niej wywodzić upoważnienia organu do działania w jego imieniu. Również złożone na rozprawie upoważnienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2006 r., w którym upoważnił on przedmiotowego dyrektora - p.o. A. N., do rozpatrzenia w jego imieniu odwołania S. B. od rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., nie ma wpływu na ocenę, iż w dniu [...] lutego 2006 r. Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego działał bez umocowania, albowiem Sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji w dacie jej wydania.

W tej sytuacji należało uznać, iż zaskarżona decyzja wydana przez osobę działającą bez upoważnienia organu, jest obarczona wadą określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 kpa, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności.

Z tego względu zbędne stały się rozważania w zakresie zarzutów podniesionych w skardze.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej z urzędu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).