Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 309/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 61 ust 1 pkt 1 , art 71 , art 80 ust 1 , art 81 ust 1 , art 82 , art 85
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P., J. P., M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] stycznia 2020 r., znak [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. P., M. P. i M. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z 2 stycznia 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego [...] w granicach projektowanego obszaru górniczego [...]

Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wójt Gminy B. decyzją z 27 czerwca 2019 r., znak: [...] odmówił ww. inwestorom określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego [...] w granicach projektowanego obszaru górniczego [...] W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedsięwzięcie planowane jest w miejscowości B., powiat [...], województwo [...] na terenie działek o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 6,67 ha. Złoże położone jest w odległości około 240 m od drogi wojewódzkiej nr [...] [...] oraz w pobliżu koryta rzeki [...], która przepływa od strony wschodniej. Od strony północno - zachodniej - baseny wodne po wyeksploatowanym złożu kruszywa naturalnego "[...]". W dalszej odległości znajduje się eksploatowane złoże kruszywa naturalnego "[...]".

Zgodnie z informacjami zawartymi w raporcie o ochronie środowiska rozpatrywano następujące warianty przedsięwzięcia (str. 30-32 wersji raportu ze stycznia 2019 r.):

1. wariant l - proponowany przez wnioskodawcę zakłada eksploatację wyłącznie [...] udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "[...]", metodą odkrywkową bez użycia materiałów wybuchowych. Wariant ten stanowi równocześnie alternatywę dla pierwotnie zakładanego wariantu obejmującego eksploatację złoża "[...]" zarówno w obrębie [...] Technologia eksploatacji złoża polegać będzie na sukcesywnym zdejmowaniu nakładu i lokowaniu go przed frontem prac wydobywczych i na bieżąco wykorzystywaniu do prac rekultywacyjnych. Udostępnione, odkryte złoże urabiane będzie przy pomocy koparki. Wydobyty urobek po naturalnym odsączeniu, za pomocą koparki załadowywany będzie na samochody samowyładowcze i transportowany do zakładu przeróbki kruszywa. Urabianie warstwy "suchej"' możliwe będzie także ładowarką a urobek nie będzie wymagał hałdowania w celu odsączenia. Wydobywanie spod lustra wody odbywać się będzie na hałdę, a następnie - po odsączeniu, za pomocą ładowarki kruszywo załadowywane będzie na samochody.

2. wariant II – racjonalny wariant alternatywny zakłada eksploatację udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "[...]" metodą odkrywkową bez użycia materiałów wybuchowych, na terenie działek ewidencyjnych nr[...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] obręb B.. Wariant ten obejmuje zarówno eksploatację kruszywa z Pola A, jak i z Pola B. Dla wariantu tego podstawowe parametry eksploatacyjne złoża wyniosą powierzchnia - ok. 7 ,59 ha, objętość nadkładu - ok. 75 391 m3, objętość złoża - ok. 396 528,4 m3, zasoby złoża - ok. 746 266 Mg. Technologia eksploatacji złoża pozostanie niezmienna w stosunku do wariantu I. Przy zakładanym średnim czasie eksploatacji wynoszącym ok. 10 lat, roczna wielkość wydobycia wyniesie ok. 75 000 Mg.

W ocenie autorów raportu wariantem najkorzystniejszym dla środowiska jest wariant proponowany przez wnioskodawcę - wariant l, z uwagi na mniejszą powierzchnię przekształcaną, a także mniejszy zakres wykorzystania sprzętu i środków transportu przy eksploatacji wariantu l, co wiąże się z mniejszym oddziaływaniem w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza oraz emisją hałasu. Przedsięwzięcie polegać będzie na eksploatacji złoża kruszywa naturalnego metodą odkrywkową bez użycia materiałów wybuchowych. Granice zasobów geologicznych wyznaczone zostały na podstawie badań wykonanych w ramach dokumentacji geologicznej, opracowanej i przyjętej przez organ administracji geologicznej w 2012 r. Udokumentowane złoże kruszywa naturalnego "[...]" zostało rozpoznane szczegółowo i udokumentowane w kat. C1. Złoże dotychczas nie było eksploatowane.

Wójt wskazał, że przedmiotowe złoże zlokalizowane jest na obszarze, gdzie podtopienia występują lub mogą wystąpić w warunkach ekstremalnych zmian stanów wód podziemnych i powierzchniowych, czyli powodzi, intensywnych i długotrwałych opadów atmosferycznych, gwałtownych roztopów. Nadto wywołuje sprzeciw mieszkańców.

Wójt Gminy B. wskazał także, iż na pewnym etapie postępowania wskazał jako dopuszczalny wariant z wyłączeniem pola B, na co pozwala wprost art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jednakże zaproponowany wariant bez pola B nie uzyskał akceptacji inwestora. W związku z powyższym Wójt Gminy odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W odwołaniu inwestorzy wskazali, że w czasie postępowania zmodyfikowali zamierzenie inwestycyjne, rezygnując z Pola B. Obecnie przedmiotem wniosku jest jedynie Pole A złoża [...]". Wskazano także, że istnienie urządzeń melioracyjnych nie powinno być przeszkodą bowiem możliwe jest zastosowanie rozwiązań, które nie będą miały wpływu na zmiany ich funkcjonowania. Zauważono, że istnienie powyrobiskowych zbiorników wodnych może mieć pozytywny wpływ na poziom wód i wpływać stabilizująco na poziom wody. Wskazano wreszcie, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, która uprawniałaby do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z 12 sierpnia 2019 r., znak [...], uchyliło decyzję organu l instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w aktualnym stanie faktycznym przedmiotem sprawy jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego [...] w granicach projektowanego obszaru górniczego [...]. Tej okoliczności nie dostrzegł organ l instancji, który wskazał w uzasadnieniu decyzji jako dopuszczalny do realizacji wariant z wyłączeniem pola B. Zaproponowany wariant bez pola B nie uzyskał akceptacji ze strony inwestora. W związku z powyższym Wójt Gminy odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Tymczasem inwestor przestawił raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który dotyczy tylko pola A. Zatem podany przez organ powód odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań - brak akceptacji innego wariantu realizacji przedsięwzięcia jest nietrafny.

Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy B. pismem z 26 sierpnia 2019 r. zwrócił się do inwestorów o przedstawienie wariantów realizacji przedsięwzięcia, z uwzględnieniem okoliczności, że zmieniony został zakres inwestycji i obecnie inwestycja nie obejmuje już terenu opisanego wcześniej jako "Pole B". W piśmie z 19 września 2019 r. inwestor wskazał, że przedłożony raport, skorygowany pismem z 14 lutego 2019 r., zawierał analizę wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, jak i wariantu alternatywnego. Zdaniem inwestorów raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w wersji ze stycznia 2019 r. uwzględnia wariantowość inwestycji.

W tym stanie sprawy Wójt Gminy B. decyzją z 29 października 2019 r. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego B.-H. w granicach projektowanego obszaru górniczego [...] W uzasadnieniu decyzji wskazano na analogiczne argumenty, jakie wyrażone zostały w poprzedniej decyzji tego organu z 27 czerwca 2019 r., akcentując, że inwestor nie przedstawił wariantów realizacji przedsięwzięcia, pomimo zmiany zakresu inwestycji.

W odwołaniu inwestorzy wnieśli o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazując na brak podstaw do wydania decyzji negatywnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z 2 stycznia 2020 r., [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 29 października 2019 r., znak: [...], odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego B.-H. w granicach projektowanego obszaru górniczego [...] Jako merytoryczną podstawę prawną decyzji wskazano art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 71, art. 80 ust. 1, art. 81 ust. 1, art. 82, art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081, dalej jako "ustawa ooś").

W ocenie Kolegium, zgodnie z informacjami zawartymi w raporcie ooś (str. 30-32 wersji raportu ze stycznia 2019 r.) rozpatrywano następujące warianty przedsięwzięcia: wariant I proponowany przez wnioskodawcę zakładający eksploatację wyłącznie [...] złoża "B.-H.", który stanowi równocześnie alternatywę dla pierwotnie zakładanego wariantu obejmującego eksploatację złoża "B.-H." w obrębie Pola A i Pola B; jak i wariant II - racjonalny wariant alternatywny zakładający eksploatację udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "[...]" z Pola A i Pola B. Brak jest jednak racjonalnego wariantu alternatywnego, skoro obecnie przedmiotem inwestycji będzie eksploatacja kruszywa jedynie z Pola A. Przedstawiony w raporcie wariant alternatywny obejmuje zarówno eksploatację kruszywa z Pola A i Pola B. Tymczasem inwestorzy zrezygnowali z eksploatacji kruszywa z Pola B. Konsekwentnie zatem powinni przedstawić racjonalny wariant alternatywny dotyczący eksploatacji kruszywa jedynie z Pola A, z pominięciem Pola B.

Inwestorzy, pomimo wezwania organu I instancji do przedłożenia wariantu alternatywnego wyłącznie dla Pola A, uznali, że taki wariant został już przedstawiony w raporcie ze stycznia 2019 r., co nie znajduje jednak potwierdzenia w treści raportu. W raporcie wyraźnie jest mowa o sporządzeniu alternatywnego wariantu racjonalnego, ale w odniesieniu zarówno do Pola A, jak i B. Chodzi natomiast o to, aby ten wariant był sporządzony tylko dla Pola A - tak aby możliwe było porównanie wariantów i wybór najbardziej korzystnego dla środowiska. Jak stanowi art. 81 ust. 1 ustawy ooś, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji, spośród wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5, wariant dopuszczony do realizacji. W przypadku braku możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariantach, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 oraz w przypadku braku zgody wnioskodawcy na wskazanie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wariantu dopuszczonego do realizacji, organ odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

Brak zatem przedstawienia wariantowości realizacji inwestycji w wersji, która ostatecznie ma być zrealizowana przez inwestorów (obejmująca tylko Pole A), spowodowała odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań.

J. P., M. P., M. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a to: 1. art. 71 ust. 1 i 2 pkt. 2, art. 80 ust. 1 i 2 ustawy ooś poprzez odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia, pomimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wykazał, że realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia spełniać będzie obowiązujące standardy jakości środowiska, warunki realizacji przedsięwzięcia uzgodnione zostały z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w K., a obszar przeznaczony pod planowaną inwestycję nie został objęty planem zagospodarowania przestrzennego - co miało wpływ na wynik sprawy; 2. art. 66 ust. 1 pkt 5 a i b , art. 80 ust. 1 pkt 2 i art. 81 ust. 1 ustawy ooś, poprzez błędne uznanie, że racjonalny wariant alternatywny powinien dotyczyć eksploatacji jedynie z pola A, a w konsekwencji ustalenie iż raport oddziaływania na środowisko zalegający w aktach sprawy nie zawiera alternatywnego racjonalnego wariantu przedsięwzięcia, podczas gdy wariantowość przedsięwzięcia, o której mowa w art. 66 ustawy ooś dotyczy zgodnie z wnioskiem inwestora całego przedsięwzięcia: wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "B. - H." w granicach projektowanego obszaru górniczego "[...] natomiast wariant I - bez pola B był jedynie realizacją obowiązku narzuconego przez organ w trybie art. 81 ust. 1 ustawy - zatem nie istnieje potrzeba przedstawiania racjonalnego wariantu alternatywnego dla przedsięwzięcia ograniczonego do eksploatacji jedynie z pola A, co miało wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania.

Skarżący zarzucili także naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, oraz art. 80 k.p.a. poprzez: brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji, pomimo poczynienia przez ten organ w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych polegających na błędnym ustaleniu, iż przedsięwzięcie negatywnie wpływa na osiągnięcie celów środowiskowych, pomimo zinterpretowania przez organ I Instancji wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego wydania decyzji negatywnej, pomimo pomięcia w ocenie przez organ I Instancji postanowienia RDOŚ WST w T. z 1.08.2013 r., 5.12.2014 r., 26.04.2019 r. oraz pisma inwestora z 19.09.2019 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy administracyjnej w sposób niekompletny i nierozstrzygnięcie w decyzji co do przedmiotu postępowania w całości, zgodnie z wnioskiem inwestora tj. odziaływania na środowisko inwestycji w granicach obszaru górniczego [...] co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, oraz poprzez brak wskazania dowodów, na których organ oparł swoje orzeczenie oraz przyczyn z powodu których odmówił wiarygodności dowodom z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniami, postanowieniom uzgadniającym realizację zamierzonego wydanym przez organ współdziałający, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu I instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 4) art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, co w stanie faktycznym i prawnym sprawy, w szczególności w związku z brakiem odpowiedniego uzasadnienia wydanej decyzji, stoi w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego B.-H. w granicach projektowanego obszaru górniczego [...]", jak i o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. odpowiadając na skargę, wiosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W tej sytuacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu była w niniejszej sprawie decyzja odmawiająca określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn. "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego B. - H. w granicach projektowanego obszaru górniczego [...]

Zgodnie z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie Dz. U. 2020 r. poz. 283; dalej u.i.o.ś.) decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia i jest wymagana dla planowanych 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Na podstawie § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret 5 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się wydobywanie kopalin ze metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a, bez względu na powierzchnię obszaru górniczego: - w odległości nie większej niż 250 m od terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, - jeżeli w odległości nie większej niż 0,5 km od miejsca planowanego wydobywania kopalin metodą odkrywkową znajduje się inny obszar górniczy ustanowiony dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową. Zauważyć należy przy tym, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839). Stanowi ono jednak w § 4, że do przedsięwzięć, w przypadku których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wszczęto i nie zakończono przynajmniej jednego z postępowań w sprawie decyzji, zgłoszeń lub uchwał, o których mowa w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1-1 b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W przedmiotowej sprawie osią sporu były kwestie określenia przedmiotu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżących o ustalenie środowiskowych uwarunkowań, tj. przedsięwzięcia wymagającego oceny oddziaływania na środowisko, jak też określenie wariantów tego przedsięwzięcia.

Nie ulega wątpliwości, że pierwotny wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dotyczył przedsięwzięcia pn. "wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego B.-H. w granicach projektowanego obszaru górniczego [...] Niemniej jednak, w ocenie Sądu, bezsprzecznie, w toku postępowania doszło do ograniczenia zakresu przedsięwzięcia.

W piśmie z 17 października 2017 r. Wójt Gminy B., powołując się na decyzję Kolegium z 20 września 2017 r. oraz wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poinformował inwestorów, że celem ponownego rozpatrzenia sprawy należy opracować nowy raport o odziaływaniu na środowisko ze szczególnym uwzględnieniem art. 66 ust. 1 pkt 4, 5, 6, 6a, 7 i 15 u.i.o.ś. W piśmie z 31 stycznia 2019 r. wnioskujący przedłożyli raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia pn. "Wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego B.-H. w granicach projektowanego obszaru górniczego "[...] W nawiązaniu do tego dalsza korespondencja w sprawie, dokonywane w sprawie czynności, w tym obwieszczenia wskazywały jednoznacznie tylko na Pole A.

Takiego też zakresu inwestycji dotyczyła decyzja Wójta Gminy B. z 27 czerwca 2019 r. odmawiająca określenia środowiskowych uwarunkowań, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z 12 sierpnia 2019 r. uchylająca zaskarżoną decyzję w całości i przekazująca sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a także dalsze decyzje: Wójta – z 27 czerwca 2019 r. oraz Kolegium – z 2 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium z 12 sierpnia 2019 r., której skarżący nie kwestionowali, jasno wskazano, że w aktualnym stanie faktycznym przedmiotem sprawy jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia "wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego B.-H. w granicach projektowanego obszaru górniczego [...] Takie też przedsięwzięcie przywoływali sami skarżący w odwołaniach z 15 lipca 2019 r. oraz z 24 listopada 2019 r. Dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wskazali na ww. inwestycję obejmującą pole A i pole B.

W kwestii wariantów przedsięwzięcia należy zauważyć, że przedłożony Raport w wersji ze stycznia 2019 r. przedstawia 2 warianty przedsięwzięcia (s. 30-32): 1. wariant proponowany przez Wnioskodawcę - wariant l, zakładający eksploatację wyłącznie Pola A udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "B.-H.", metodą odkrywkową bez użycia materiałów wybuchowych. Wskazano przy tym, że wariant ten stanowi równocześnie alternatywę dla pierwotnie zakładanego wariantu obejmującego eksploatację złoża "B.-H." zarówno w obrębie Pola A, jak i Pola B. 2. Racjonalny wariant alternatywny - wariant II, zakłada eksploatację udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "B.-H." metodą odkrywkową bez użycia materiałów wybuchowych, na terenie działek ewidencyjnych nr: [...] [...] oraz [...] obręb B.. Wariant ten obejmuje zarówno eksploatację kruszywa z Pola A, jak i z Pola B.

W ocenie Sądu rację przyznać należy organom orzekającym w sprawie, że inwestor w istocie nie określił racjonalnego wariantu alternatywnego, skoro przedmiotem postępowania jest wyłącznie eksploatacja kruszywa jedynie z Pola A. Jak wskazano powyżej początkowo przedmiotem postępowania było przedsięwzięcie obejmujące dwa pola eksploatacji: duże Pole A oraz małe Pole B, obejmujące działkę nr [...]. W konsekwencji ograniczenia zakresu przedsięwzięcia Pole B zostało z postępowania wyłączone, a zatem wariant alternatywny powinien dotyczyć eksploatacji z Pola A, z pominięciem Pola B.

Podkreślenia wymaga, że Wójt Gminy B. wzywał inwestorów pismem z 26 sierpnia 2019 r. (k. 73 akt adm.) do przedstawienia wariantu alternatywnego dla przedsięwzięcia w aktualnym zakresie (ograniczonego do Pola A). W piśmie z 19 września 2019 r. podnieśli oni jednak, że taki żądany wariant został już przedstawiony w raporcie ze stycznia 2019 r. Analiza treści tego raportu nie pozwala jednak na obronę tego stanowiska. Po pierwsze, przedmiotem raportu jest inwestycja obejmująca Pole A. Wskazuje na to m.in. charakterystyka przedsięwzięcia, rysunek 2 (s. 14 Raportu) przedstawiający lokalizację złoża objętego planowaną eksploatacją, opisanego jako Pole A, która nie obejmuje działki nr [...] (stanowiącej Pole B), podstawowe parametry złoża w formie tabeli (s. 17 Raportu), opis złoża (s. 20 Raportu). Po drugie, z uzasadnienia proponowanego przez wnioskodawcę wariantu jednoznacznie wynika, że ze względu na konflikty społeczne dotyczące głównie obszaru Pola B, eksploatacja tego pola została zaniechana w wariancie proponowanym aktualnie przez inwestora (s. 34 raportu).

Sąd wskazuje, że ustawa o środowiskowych uwarunkowaniach przyznaje kwestii określenia wariantów przedsięwzięcia doniosłą rolę. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać m.in. opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Nadto raport powinien zawierać określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego (pkt 6), porównanie oddziaływań analizowanych wariantów według wskazanych kryteriów (pkt 6a) oraz uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w pkt 6 i 6a; (pkt 7). Nawiązując do powyższego należy stwierdzić, że w przypadku, gdy wariantowanie przedsięwzięcia dotyczy takiej sytuacji, jak w przedmiotowej sprawie, wskazany w Raporcie wariant obejmujący Pole B należało traktować jako swego rodzaju "wariant zerowy", nie spełniający w istocie kryteriów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 -7 u.i.o.ś.

W tych okolicznościach sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, tym samym nie uznając za zasadne zgłoszonych w skardze zarzutów dotyczących błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Nie znalazły potwierdzenia również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczące nierozstrzygnięcia o całości sprawy. Nie budzą wątpliwości Sądu ustalenia organów co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, które znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Nie doszło również do naruszenia zasad ogólnych postępowania, w szczególności zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Sąd zauważa, że jakkolwiek to na wezwanie Wójta (wynikające z dotychczasowych rozstrzygnięć Kolegium w T. i sądów administracyjnych) doszło do sporządzenia na zlecenie inwestorów nowego raportu, to jednak nie z inicjatywy organu doszło do ograniczenia zakresu przedsięwzięcia, z którego to ograniczenia wynikała konieczność przedstawienia nowych wariantów przedsięwzięcia.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.