Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1513/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 32, art. 33, art. 34, art. 35
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2016 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 roku utrzymano w mocy postanowienie o odmowie, na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", na wniosek Skarżącej K. C. zam. pod adresem: [...] wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kary pieniężnej nałożonej na nią decyzją znak: [...] z dnia [...] grudnia 2010r., będącą odbiorcą odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów o kodzie [...] i części samochodowych o kodzie [...], przywiezionych nielegalnie z [...] na terytorium Polski, bez dokonania zgłoszenia właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W uzasadnieniu ww postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 8 stycznia 2016r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynął wniosek K. C., w którym jako podmiot zobowiązany powyższą decyzją [...] Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2010r., do uiszczenia kary pieniężnej w wysokości 120.000,00 zł, zwróciła się do ww. organu o umorzenie wskazanej kary pieniężnej w oparciu o przepisy ustawy o finansach publicznych. Skarżąca wyjaśniła, że utrzymuje się jedynie z emerytury i nie posiada oszczędności, a po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem, nie pozostają jej środki na opłacenie nałożonej kary pieniężnej, bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Powyższa decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2010 roku, na skutek jej zaskarżenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska a następnie do tut. Sądu Administracyjnego była przedmiotem rozpoznania, zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 79/15, oddalającym wniesioną przez skarżącą skargę. Wobec powyższego ww decyzja organu Wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 2010 r. uprawomocniła się dnia 15 października 2015 r.

Rozpoznając wniesione przez skarżącą zażalenie organ II instancji podniósł, że ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r, poz. 1048) poza określeniem terminów zapłaty kar pieniężnych, organów właściwych do ich wymierzania oraz wskazaniem przepisów właściwych do egzekucji tych kar, nie odnosi się w żaden sposób do kwestii umarzania kary pieniężnej, nałożonej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska w związku z międzynarodowym przemieszczaniem odpadów, w trybie przepisów rozdziału 9 przedmiotowej ustawy, w tym art. art. 32 ust. 1. Nie zawiera także, w tym zakresie, odwołania do przepisów ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, jak i brak w ww. ustawie również odesłania do stosowania przepisów innych ustaw w tym zakresie. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie było zatem podstaw prawnych do wszczęcia, prowadzenia i rozstrzygnięcia postępowania o umorzenie kary pieniężnej za odbiór nielegalnie przywiezionych na terytorium Polski odpadów (art 32 ust I ustawy), z uwagi na brak stosownej regulacji prawnej.

Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosła K. C. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 80 kpa. poprzez zupełnie dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy co doprowadziło do niezasadnej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kary pieniężnej.

W oparciu o powyższe zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. wniosła o uchylenie postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. wydanego w sprawie [...] oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska znak [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kary pieniężnej nałożonej decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie zank: [...].

W uzasadnieniu skargi podniosła, że jakkolwiek w powołanej ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów brak jest przepisów regulujących tryb rozłożenia na raty lub umarzania kary pieniężnej to powyższe jednak nie powoduje niemożliwości zastosowania instytucji umorzenia przedmiotowej kary pieniężnej. Przeciwne bowiem podejście do obowiązującej regulacji prawnej w sposób nieuprawniony różnicowałoby podmioty, na które nałożono ten rodzaj kary pieniężnej z podmiotami, na które nałożono administracyjne kary pieniężne na podstawie innych ustaw. W związku z tym tę lukę prawną należy w drodze analogii uzupełnić odpowiednimi przepisami, w tym z działu 10 ordynacji podatkowej. Powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1419/13 (Lex nr 1441169) uznała, że nie może być tak, aby podmioty w jednej sytuacji mogły skorzystać z możliwości umorzenia lub rozłożenia na raty kary pieniężnej, a inne są tej możliwości pozbawione tylko dlatego, że zostały one orzeczone na podstawie różnych ustaw. Pozostaje to w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Skarżąca przywołała stanowisko ww Sądu, zgodnie z którym do czasu nowelizacji ustawy o finansach publicznych w tym zakresie, należy opowiedzieć się za poglądem występującym w nauce prawa finansowego oraz częściowo w orzecznictwie administracyjnym i sądowoadministracyjnym aby do tych ww publicznoprawnych należności pieniężnych, co do których ustawodawca nie określił się jednoznacznie, stosować przepisy ordynacji podatkowej (wszystkich lub części.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Główny Inspektor Ochrony Środowiska ponownie wskazał, że dopuszczalność umorzenia lub rozłożenia na raty spłaty kary pieniężnej musi wynikać wprost z treści ustawy statuującej określony rodzaj kary pieniężnej lub wynikać z ustawy, do stosowania której odsyła ustawa statuująca określony rodzaj kary pieniężnej. Analiza przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wykazała, że ustawa ta nie zawiera w swej treści żadnych przepisów regulujących tryb umarzania, bądź rozłożenia na raty spłaty kary pieniężnej. Brak również w ww. ustawie odesłania do stosowania przepisów innych ustaw w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, GIOŚ podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym do czasu jednoznacznego określenia przez ustawodawcę, które publicznoprawne należności pieniężne powinny zostać objęte wymogiem stosowania przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2035r. poz. 613 ze zm.), czy też ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013r. poz. 885 ze zm.) w odniesieniu do kar pieniężnych nakładanych w trybie przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przepisy obu powołanych wyżej ustaw nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznał, że skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Kluczową w sprawie kwestią dla rozstrzygnięcia, czy możliwym było umorzenie kary pieniężnej nałożonej w związku z naruszeniem przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, było ustalenie czy ustawa ta, jako akt prawny regulujący postępowanie i określający organy właściwe do wykonywania zadań z zakresu wynikającego z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. UE. 2006.190.1), zawierała w odniesieniu do kar pieniężnych za naruszenie obowiązków międzynarodowego przemieszczania odpadów, regulacje umożliwiające zwolnienie podmiotu, na który kara została nałożona z jej uiszczenia przez ukaranego. Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, co wynika z treści jej art. 1 reguluje, poza wskazanymi wyżej kwestiami organów właściwych do wykonywania zadań wynikających z rozporządzenia nr 1013/2006 i postępowania w tych sprawach, również kwestie wymierzania kar za naruszenia obowiązków w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Jej rozdział 9 - "Kary pieniężne" reguluje bowiem w ar i. 32 i ar i. 33 w jakich przypadkach Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę wysyłającego i transportującego odpady karę pieniężną. Przepis art. 34 ustawy określa, jakie okoliczności przy ustalaniu wysokości kary organ jest zobligowany do wzięcia pod uwagę. Natomiast ostatni z przepisów rozdziału 9 - art. 35 dotyczy wykonania nałożonej kary pieniężnej określając: w ust. I, że jej wykonanie przez organ ulega zawieszeniu do czasu uprawomocnienia się decyzji; w ust. 2 na rachunek, którego z organów jako właściwego należy wnieść nałożoną karę; w ust. 3 jaki jest termin uiszczenia kary i od kiedy należy go liczyć; w ust. 4 jakie czynności podejmie organ w przypadku bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia kary. Podkreślić należy, że rozdział ten w sposób wyczerpujący i kompletny reguluje kwestię nakładania kar. Nie zawiera on również przepisu bądź przepisów przewidujących możliwość rozłożenia na raty kary, prolongaty jej płatności bądź jej umorzenia w całości łub części. Nie zawiera również przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiającego rozpoznanie sprawy w którymkolwiek z wymienionych przedmiotów. Już zatem sama, przywołana, konstrukcja ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów co do kar za naruszenia obowiązków nie pozwala, nie przewidując takiej możliwości, na prowadzenia postępowania wywołanego wnioskiem lub żądaniem podmiotu ukaranego w oparciu o art. 32 bądź art. 33 ustawy, w przedmiocie rozłożenia na raty tejże kary pieniężnej. Nadto ustawa - Prawo ochrony środowiska w zakresie kar nakładanych mocą art. 32 i 33 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów reguluje, że kary te zaliczane są do przychodów Narodowego Funduszu oraz określa termin ich przekazywania przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska na rachunek bankowy Funduszu (art. 401 i 402 ustawy). Powołana ustawa nie odnosi się w inny sposób do kar z tytułu naruszenia przepisów ustawy o międzynarodowym transporcie odpadów. Zawiera wyłącznie regulacje odnosząc się do kar związanych z odpadami za ich składowanie (art. 273 ust. 1 pkt 4 i ust. 2.) oraz związanych z przekroczeniem lub naruszeniem warunków korzystania ze środowiska, ustalonych decyzją w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 - 3, a także w zakresie magazynowania odpadów i emitowania hałasu do środowiska. Reasumując, wobec oczywistej treści ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zakresie nakładanych na podmioty dopuszczające się naruszeń regulacji w niej zawartych kar, brak było podstaw prawnych, z przyczyn opisanych powyżej, aby organ nakładający w drodze decyzji karę na podstawie art. 32 lub art 33 ustawy był władny do wszczęcia postępowania, którego przedmiotem miałoby być umorzenie kary w jakiejkolwiek części lub rozłożenie jej na raty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1714/14).

W przedmiotowej sprawie, zgodnie z reprezentowanym przez organy obu instancji stanowiskiem, nie było zatem podstaw prawnych, aby Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska mógł przeprowadzić postępowanie wywołane wnioskiem o umorzenie przedmiotowej kary pieniężnej.

Organ odwoławczy trafnie przywołał uwarunkowania sprawy - regulacje prawne dotyczące nakładania na podmioty kary pieniężne za nielegalny obrót odpadami jak i zasadnie wskazał, iż w aktualnym stanie prawnym nie ma stosownych regulacji do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie umorzenia nałożonej z ww tytułu kary pieniężnej.

Zasadnie zatem odmówiono skarżącej wszczęcia przedmiotowego postępowania uznając, że nie przysługują jej żadne środki prawne w badanym zakresie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej stwierdzić należy, że również nie znajdują one uzasadnienia.

W związku z powyższym w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. zostało wydane w sposób prawidłowy, po przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału dowodowego, zgodności ustalonego stanu faktycznego z normami prawnymi obowiązującymi w tym zakresie, w odniesieniu do zarzutów przedstawionych we wniesionym zażaleniu, a postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez GIOŚ z poszanowaniem wszystkich obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym wbrew stanowisku skarżącej art. 7, 77 i 80 kpa. A zatem wobec powyższego oraz mając na uwadze wyczerpujące uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania.

Na marginesie należy podnieść, iż jedną z podstawowych funkcji przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest prewencja w postępowaniu z odpadami nielegalnie przemieszczanymi i zapobieganie powstawaniu negatywnych skutków związanych z tym przemieszczeniem.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji.