Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1075/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, 187, 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja na może być wykonana.


UZASADNIENIE

I SA Go 1075/11

UZASADNIENIE

P.Z. zwany dalej skarżącym, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2011 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wydanej w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług.

W sprawie został przez organy ustalony następujący stan faktyczny.

W dniu [...].07.2008 r., Z.M. działając z upoważnienia P.Z. dokonał zgłoszenia do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używanego samochodu osobowego marki [...] o nr nadwozia [...], pojemności silnika 1587 cm3, rok produkcji 2003. Jako wartość celną importowanego pojazdu Strona zadeklarowała kwotę 2.700 CHF - zgodnie z dołączonym do zgłoszenia celnego rachunkiem nr [...] z dnia [...].07.2008 r.

Korzystając z postanowień art. 78 ust.1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992 r., ze zmianami) organ celny po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego.

W toku czynności organ celny zgodnie z postanowieniami art. 33 Protokołu Nr 3 dotyczącymi definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej Umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską (Dz.Urz. WE L 45 z 15 lutego 2006r. ze zmianami) przekazał załączony do zgłoszenia celnego rachunek zakupu nr [...] z dnia [...].05.2008r. z zamieszczoną na nim deklaracją o pochodzeniu towaru, do weryfikacji przez szwajcarskie służby celne.

Przy piśmie nr [...] z dnia [...].03.2010 r. Generalny Dyrektoriat Ceł Federalnej Administracji Celnej, Konfederacja Szwajcarska, poinformował, że eksporter nie udowodnił pochodzenia rzeczonego pojazdu. Z tego względu pojazd należy traktować, jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny. W związku z powyższym, oraz z uwagi na fakt, iż cena transakcyjna uwidoczniona na dokumencie zakupu towaru budziła poważne wątpliwości, co do jej faktycznej wysokości, po uprzednim wszczęciu postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...].08.2010r. określił wartość celną importowanego pojazdu.

Rozpatrujący odwołanie Strony od tej decyzji Dyrektor Izby Celnej, uchylił decyzję organu celnego l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ, wskazując na fakt, iż zakwestionowanie deklarowanej wartości celnej nie zostało poparte żadnym dowodem świadczącym o tym, że cena importowanego pojazdu odbiega od cen pojazdów tej samej marki, modelu i roku produkcji, co przedmiot importu z tego samego rynku w tym samym lub zbliżonym czasie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji porównał ( wg katalogu EUROTAXGLASS Personenwagen nr 07-08/08, str.237, póz.26) zadeklarowana wartości pojazdu 2.700 CHF z ceną podobnego do importowanego pojazdu stwierdzając, iż ceny tego rodzaju towaru na rynku szwajcarskim kształtują się w przedziałach: od 7.100 CHF do 9.500 CHF. Uwzględniając nawet przedstawioną przez importera ocenę techniczną nr [...] z dnia [...].07.2008r., w której wskazano procentowy wskaźnik ubytku wartości pojazdu (ubytek: z tytułu uszkodzeń, braków w wyposażeniu i rzeczywistego przebiegu całkowitego), to wartość pojazdu ustalona na podstawie materiału porównawczego kształtuje się na poziomie kilkakrotnie wyższym od ceny określonej

w umowie kupna - sprzedaży załączonej do zgłoszenia celnego.

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...].02.2011r. określił wartość celną importowanego pojazdu na kwotę 13.588,00zł metodą "ostatniej szansy", przyjmując za cenę wyjściową wartość określoną przez powołanego w tym celu biegłego rzeczoznawcę samochodowego (opinia nr [...] z dnia [...].06.2010r.) oraz dokonał ponownego wymiaru należności celnych a także zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym z tytułu importu .

Pismem z dnia [...].03.2011 r. pełnomocnik Strony wniósł odwołanie od tej decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...].09.2011r., utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji w uzasadnieniu stwierdzając, że zgodnie z art. 245 Wspólnotowego Kodeksu celnego i art. 73 ust. 1 Prawa celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29.08.1997r., - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Wyjaśnił, iż w momencie przyjmowania zgłoszenia celnego organ celny ocenia jedynie jego poprawność formalną i nie ma możliwości dokonania oceny rzetelności danych zawartych przez importera dotyczących kraju bądź obszaru pochodzenia importowanego towaru.

Dane te przyjmowane są jedynie jako deklaracja - oświadczenie, które w późniejszym okresie może zostać poddane bardziej szczegółowej kontroli merytorycznej zgodnie z przepisami obowiązującego prawa celnego (art.78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego).

W dniu zgłoszenia celnego zasady i tryb przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty, jego wywozu, a także związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych regulowało rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L nr 302 z 19.10.1992 r., ze zmianami).

Natomiast datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne.

Zgodnie z art. 201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa powstanie długu celnego.

Kwota należności celnych przywozowych jest określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego

W przedmiotowej sprawie Strona zgłosiła w procedurze dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód osobowy marki [...] o nr nadwozia [...], pojemności silnika 1587cm3, rok produkcji 2003. , deklarując wartość pojazdu w wys. 2700 CHF na podstawie załączonego rachunku nr [...] z dnia [...].07.2008r. deklarując stawkę celną preferencyjną z uwagi na pochodzenie towaru.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w przypadku powstania długu celnego wymagane zgodnie z prawem należności określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, natomiast w myśl art. 20 ust. 3 lit. d) WKC, Taryfa Celna Wspólnot Europejskich obejmuje preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Wspólnotę z niektórymi krajami lub grupami państw, w których przewidziane jest stosowanie preferencji taryfowych. Sporny towar korzystał z preferencji celnych, a jego pochodzenie winno być udokumentowane świadectwem pochodzenia, które winno spełniać wymogi określone w ww. przepisach.

Takie środki przewiduje, mająca zastosowanie w niniejszej sprawie, umowa zawarta pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską (Dz.Urz. WEL 45 z 15 lutego 2006 r. ze zmianami), a konkretnie Protokół 3 do tejże Umowy dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej.

Zgodnie z art. 16 ww. Protokołu 3 produkty pochodzące ze Wspólnoty przy przywozie do Szwajcarii oraz produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień niniejszej Umowy po przedstawieniu jednego

z wymienionych poniżej dowodów pochodzenia:

1/ świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór zamieszczony jest w załączniku

IIl a;

2/ świadectwa przewozowego EUR-MED, którego wzór zamieszczony jest w załączniku lll b;

3/ deklaracji na fakturze lub deklaracji EUR-MED. wydanej zgodnie z art. 22 Protokołu 3, która może zostać sporządzona przez:

a/ upoważnionego eksportera w rozumieniu art. 23 niniejszego Protokołu 3 lub

b/ przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednej lub większej liczby opakowań zawierających produkty pochodzące, których całkowita wartość nie przekracza 6000 EUR.

Mając na uwadze cytowany powyższej art. 16 tego Protokołu nr 3 dowodem preferencyjnego pochodzenia może być m.in. deklaracja na fakturze, sporządzona zgodnie z art. 22 Protokołu nr 3.

Mając na względzie art. 33 Protokołu Nr 3 ( Dz.U. WE L Nr 45 z 2006r.) dokonano sprawdzenia zapisu o pochodzeniu pojazdu na rachunku nr 186 oraz prawidłowości danych w nim zawartych poprzez skierowanie go do weryfikacji do upoważnionego organu w Szwajcarii.

Przy piśmie z dnia [...].03.2010 r. nr [...], władze celne Szwajcarii, uprawnione do przeprowadzenia weryfikacji poinformowały, iż eksporter nie udowodnił pochodzenia pojazdu i z tego względu pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny.

W związku z powyższym, mając na uwadze między innymi postanowienia zawarte w Protokole nr 3 do umowy, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...].05.2011 r. odmówił przeprowadzenia dowodów w przedmiocie zwrócenia się do organów celnych Szwajcarii o udzielenie informacji o przyczynach zanegowania kraju pochodzenia jak również o nadesłanie akt postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do wniosku Strony wskazał, że pismo z dnia [...].03.2010 r. jako dokument sporządzony przez organ władzy publicznej, a niewątpliwie taką władzą jest administracja celna Szwajcarii, należy uznać na dokument urzędowy, a uzyskana informacja jest wystarczająca do uznania, że organ celny miał prawo mieć uzasadnione wątpliwości, co do wartości towaru wskazanego w wystawionym rachunku. W tym stanie rzeczy nie jest konieczne, aby organ celny podejmował dalsze działania zmierzające do ustalenia, czy dany dowód pochodzenia jest prawdziwy i czy pochodzi z wiarygodnego źródła, bowiem uzyskane informacje są wystarczające dla ustalenia wartości celnej towaru z zastosowaniem metod określonych w art. 30 ust 2 WKC i art. 31 WKA.

Podkreślił, że z art. 33 ust. 3 Protokołu nr 3, wynika, iż weryfikację przeprowadzają organy celne kraju wywozu i w tym celu mają prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną. Zgodnie z art. 22 ust. 5a, eksporter sporządzający deklarację na fakturze lub deklarację EUR-MED na fakturze jest zobowiązany do przedłożenia na każde żądanie organów celnych kraju wywozu, wszelkich dokumentów potwierdzających status pochodzenia danych produktów oraz spełnienie pozostałych wymogów niniejszego protokołu., natomiast w oparciu o art. 29 ust. 2 eksporter sporządzający deklarację na fakturze przechowuje kopię tej deklaracji na fakturze, jak również dokumenty określone w art. 22 ust. 5, przez okres co najmniej trzech lat.

Importera obciąża zawsze ryzyko związane z sytuacją eksportera, tj. i w zakresie obowiązku przedstawienia przez niego dokumentów i danych niezbędnych dla uzyskania pozytywnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia. Weryfikacja dowodów pochodzenia jest procedurą, z której przeprowadzeniem w określonym czasie musi się liczyć importer przy podejmowaniu decyzji sprowadzania towaru. ( por. wyrok NSA z dnia 02.11.2006r., sygn. akt IGSK3106/05).

W myśl art. 86 obowiązującej ustawy Prawo celne (Dz.U. z 2004 r nr 68 póz.622) organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Reasumując przypomnieć należy, iż Umowa między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską a dokładnie Protokół Nr 3 do tejże umowy dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, jest umową międzynarodową, zatem wyniki weryfikacji sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, mają moc dowodową właściwą dokumentom urzędowym, stanowią dowody tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone i mogą stanowić podstawę powyższego rozstrzygnięcia.

Uprawnione jest zatem stwierdzenie, iż nie jest konieczne , aby organ celny podejmował dalsze działania, bowiem uzyskane informacje od szwajcarskich organów celnych są wystarczające dla ustalenia wartości celnej towaru z zastosowaniem metod określonych w art. 30 ust. 2 WKC i art. 31 WKC. Ponadto organ celny nie mógłby podjąć takich działań, bowiem nie ma on władczych uprawnień do tego, aby kontrolować prawidłowość postępowania szwajcarskich organów celnych.

Ponadto, weryfikacja przeprowadzona zgodnie ww. przepisami przez władze kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez wskazaną umowę formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i wynik jej jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Organy celne nie mają uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w danym kraju. Wynik weryfikacji otrzymany od upoważnionej do wykonania tej czynności instytucji nie może być zatem podważany przez organy celne, ani przez importera. Nie może być również przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji i ma charakter wiążący dla organów celnych ( por. wyrok NSA z dnia 08.09.1998r., sygn. akt l S.A./Łd 777/97).

W kwestii tej wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku sygn. akt l GSK 2823/05 z 26.07.2006r.), wskazując, iż organy kraju importu nie tylko korzystają z wyników postępowania weryfikacyjnego, ale i są nimi wręcz związane. Dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone ( art. 194 Ordynacji podatkowej), zatem przedstawione żądania pełnomocnika Strony w obecnym kształcie, zawarte

w odwołaniu, w świetle powyższego nie spełniają uzasadnionych przesłanek przeprowadzenia ich przez organ celny.

Strona jako dowód pochodzenia towaru uprawniający do preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru przedstawiła deklarację na fakturze wystawionej przez J. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono , że sprzedawca nie wykazał pochodzenia towaru. Oznacza to, że prawdziwość całego dokumentu nie tylko w części dotyczącej preferencyjnego pochodzenia towaru, ale również w części dotyczącej wskazanej ceny sprzedaży została skutecznie zakwestionowana

Okolicznością bezsporną jest, że Strona nie przedstawiła żadnego innego dokumentu, w świetle którego sporny pojazd mógłby być zaliczony, jako "produkt pochodzący" ze Szwajcarii w rozumieniu Protokołu nr 3. Podkreślenia wymaga, że braku tego nie może stanowić powoływanie się na inne dokumenty. Fakt zarejestrowania pojazdu w Szwajcarii oraz wyprodukowania na terenie Unii Europejskiej nie jest tożsamy z wykazaniem jego "pochodzenia" z tego kraju (lub ze wspólnoty) w rozumieniu Protokołu nr 3. Nie ma zatem podstaw do powołania biegłego na podstawie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w celu ustalenia kraju pochodzenia importowanego pojazdu, gdyż odczytanie numeru VIN i określenie na jego podstawie miejsca produkcji pojazdu, a tym samym jego pochodzenia, nie skutkuje zastosowaniem preferencyjnej stawki celnej w zgłoszeniu celnym.

Zgodnie z art. 62 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów.

Wobec powyższego, biorąc pod uwagę negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia, w ocenie Dyrektora Izby Celnej organ celny l instancji zasadnie odmówił zastosowania w stosunku do spornego towaru stawki celnej preferencyjnej w wysokości 0% i zastosował stawkę celną konwencyjną (erga omnes) w wysokości 10%.

Brak prawidłowych danych w przedmiocie pochodzenia towaru spowodował powstanie uzasadnionych wątpliwości, że także w elemencie dotyczącym ceny sprzedaży pojazdu nie odpowiada ona rzeczywistej wartości rynkowej samochodu, co zostało potwierdzone uzyskanymi danymi przez organ l instancji.

Odrzucenie wartości transakcyjnej jest konsekwencją zakwestionowania wiarygodności informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej. Ocena wiarygodności ceny deklarowanej przez stronę i wynikającej z dokumentów przedstawionych organom celnym wymagało przeprowadzenia stosownego postępowania. Należy podkreślić, że organy celne są uprawnione nie tylko do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale mają również możliwość badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym, w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej ceny transakcyjnej budzi zastrzeżenia co do jej prawdziwości. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniająca jej odrzucenie występuje wówczas, gdy jest ona rażąco niska w porównaniu z innymi cenami danego towaru na rynku eksportu.

W wyniku porównania ceny transakcyjnej importowanego pojazdu do ceny sprzedaży pojazdu tej samej marki, modelu i roku produkcji w tym samym okresie czasu na rynku kraju eksportu wg katalogu EUROTAXGLASS'S Personenwagen 07-08/08, str.237, poz.26 stwierdzono, że nawet przy uwzględnieniu stopnia uszkodzeń pojazdu określonych w opinii biegłego nr [...] z dnia [...].07.2008r. kwota deklarowana przez Stronę w zgłoszeniu celnym w dalszym ciągu budzi uzasadnione wątpliwości, o których mowa w art. 181 a RWKC. Tym samym nie można uznać, że przyjęcie przez organ celny zaistnienia w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do zadeklarowanej wartości celnej pozbawione jest dostatecznych, racjonalnych argumentów.

Biorąc pod uwagę brak potwierdzenia pochodzenia towaru, jak również niską wartość celną przedmiotowego pojazdu organ celny l instancji zasadnie uznał, iż zaszły uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd. Należy podnieść, że na gruncie regulacji rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12.10.1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992 r. ze zmianami), rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93 z dnia 02 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993 r. ze zmianami) oraz ustawy z dnia 19.03.2004r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68,poz.622) organy celne są uprawnione do kwestionowania wiarygodności dokumentów transakcyjnych (rachunku, faktury) załączonych do zgłoszenia celnego, nie tylko pod względem formalnym, lecz także pod względem materialnym, tj. co do ceny towaru. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność lub dokładność informacji czy dokumentów służących określeniu wartości celnej, które dołącza się do zgłoszenia celnego.

W rozpatrywanej sprawie te uzasadnione wątpliwości były spowodowane prawdziwością danych zawartych w przedłożonym przez Stronę dowodzie zakupu samochodu. Z przeprowadzonego przez szwajcarskie organy celne postępowania wynika, że sprzedawca pomimo złożenia stosownego oświadczenia na rachunku nie wykazał pochodzenia towaru. Skoro w tym elemencie rachunek zawierał nieprawdziwe dane, to organy miały uzasadnione wątpliwości, że także w elemencie dotyczącym ceny sprzedaży pojazdu nie odpowiada ona rzeczywistej wartości rynkowej samochodu co zostało potwierdzone uzyskanymi przez organy danymi (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. sygn. Akt l SA/Go 83/11).

Zgodnie z art. 181 a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zwanego dalej: RWKC) ww. uzasadnione wątpliwości pozwoliły na ustalenie wartości celnej inną metodą niż metoda wartości transakcyjnej.

Z tego względu postanowieniem z dnia [...].06.2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego powołał biegłego rzeczoznawcę z dziedziny techniki motoryzacyjnej w celu ustalenia wartości rynkowej pojazdu podobnego pod względem parametrów technicznych, konstrukcyjnych do objętego zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...].07.2008r.

W tym miejscu wskazać należy na sposób określenia wartości celnej towarów. Zgodnie z art. 30 ust 1 WKC, jeżeli wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie art. 29 ustala się ją stosując w kolejności lit.a), b), c) i d) ust.2, aż do pierwszej litery, na podstawie której będzie mogła zostać ustalona, za wyjątkiem przypadku, gdy porządek stosowania lit.c) i d) zostanie zmieniony na wniosek zgłaszającego; to jest tylko wtedy, gdy taka wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie konkretnej litery, to znaczy, że mogą być zastosowane przepisy następnej litery według kolejności ustalonej zgodnie z tym ustępem.

Zgodnie z ust.2 art. 30 WKC wartością celną ustalaną na podstawie niniejszego artykułu jest:

a) wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna;

b) wartość transakcyjna podobnych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna;

c) wartość oparta na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne sprzedawane są we Wspólnocie największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami;

a) wartość kalkulowana, która jest sumą:

* kosztów lub wartości materiałów i produkcji bądź innych procesów zastosowanych

przy wytworzeniu przywożonych towarów;

* kwoty zysku i kosztów ogólnych równych kwocie zwyczajowo wliczanej

w cenę sprzedaży towarów tego samego gatunku lub rodzaju jak te, dla których ustalana jest wartość celna, wytworzonych przez producentów z kraju wywozu na eksport doWspólnoty;

* kosztów lub wartości elementów wymienionych w art. 32 ust. 1 lit. e) WKC.

Zastosowanie metod ustalania wartości celnej na podst. Wartości transakcyjnej towarów identycznych i podobnych (art. 30 ust.2 a i b WKC) daje organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na obszar celny

w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna, wydaje się nieuzasadniona. Niemożliwym jest, jednak znalezienie używanych pojazdów samochodowych identycznych bądź podobnych. Prócz zgodności typu modelu, roku produkcji i innych parametrów takich pojazdów musiałaby też występować zgodność, co do ich wyposażenia oraz stopnia i sposobu zużycia. Nawet samochody podobnie używane, z podobnym przebiegiem, mają różny stopień zużycia. Dlatego też słusznie organ l instancji ustalając wartość celną wykluczył możliwość skorzystania z ww. metod.

Kolejna metoda ustalenia wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust.2 lit. c WKC) może znaleźć

w zasadzie zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy, bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Takich cech nie posiada handel towarami używanymi. Ponadto również ta metoda bazuje na cenach towarów identycznych bądź podobnych.

Jako nieuzasadnione uznać należy również zastosowanie metody wartości kalkulowanej, określonej w art. 30 ust.2 lit. d WKC. Używane pojazdy samochodowe nie, są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta - oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę.

W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego słusznie skorzystał z możliwości, jaką daje art. 31 WKC. Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalana na podstawie przepisu art. 29 lub 30 WKC, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

- porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r.

- art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r.

- przepisów działu II rozdziału III WKC.

Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o ww. metodę tzw. ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z opinii rzeczoznawców, wyspecjalizowanych katalogów, czasopism zawierających ceny rynkowe pojazdów, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych (osobowych, terenowych, dostawczych, ciężarowych) na podstawie ogólnokrajowych badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów

w dziedzinie motoryzacji (np. Eurotax, Info Ekspert).

W przypadku używanych pojazdów samochodowych ta metoda pozwala na właściwe uwzględnienie indywidualnych cech pojazdu samochodowego używanego, również wtedy (albo szczególnie wtedy), gdy określone one zostają przez rzeczoznawcę w specjalistycznej opinii technicznej.

Tę część wywodu należy zatem skonkludować twierdzeniem, że istniały podstawy do odstąpienia od wartości transakcyjnej, jako wartości celnej i wykorzystania do jej ustalenia zastępczych metod, o których mowa w art. 30 i 31 WKC.

Organ celny ustalając wartość celną zgodnie z dyspozycją przepisu art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, jako punkt wyjścia przyjął wartość przedmiotowego pojazdu określoną w opinii nr [...] z dnia [...].06.2010 r. i przy ustalaniu wartości celnej pomniejszył je o należności celne, podatek VAT i podatek akcyzowy pobierane w związku z importem towaru. Tak ustalona wartość celna w oparciu o art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oddaje rzeczywistą wartość pojazdu będącego podstawą do określenia należności publiczno-prawnych.

Dodatkowo wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 31 ust. 2a WKC wartość celna ustalana metodą tzw. ostatniej szansy nie może być określana m.in. na podstawie ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie. W związku z faktem, iż pojazdy marki [...] są właśnie produkowane na obszarze Wspólnoty, niedopuszczalnym było przyjęcie za punkt wyjścia czynionych obliczeń wartości pojazdów tej marki. W takiej sytuacji Światowa Organizacja Celna (Studium 1.1. Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych) zaleca zastosowanie w ramach metody ostatniej szansy, metody wartości transakcyjnej towarów identycznych lub podobnych, w oparciu o podobne pojazdy produkowane w innych krajach. Za punkt wyjścia sporządzanej kalkulacji przyjmuje się wtedy katalogową cenę samochodu "podobnego" wyprodukowanego poza obszarem Wspólnoty. Następnie dokonuje się odpowiedniego pomniejszenia ceny o elementy takie jak cło, podatek akcyzowy.

Organ l instancji dokonując obliczenia rzeczywistej wartości celnej posiłkował się opinią techniczną wykonaną przez rzeczoznawcę techniki samochodowej

i ruchu drogowego, Pana B.L.. Rzeczoznawca ustalił, iż najbardziej zbliżone parametry trakcyjno-techniczne do przedmiotu importu ma samochód marki [...] tego samego rodzaju i podrodzaju, wyprodukowany w 2003 r., poza Wspólnotą Europejską. Pojazd dostępny jest także na rynku polskim i ujęty jest w katalogach wartości rynkowych pojazdów.

W sporządzonej, dla potrzeb niniejszej sprawy, opinii biegły dokonał licznych odliczeń od ceny bazowej uwzględniając dostępne dane, a mianowicie:

- wprowadzenie pojazdu do eksploatacji w dniu [...].11.2003r.,

- wyposażenie pojazdu standardowe (lakier metalik), przebieg pojazdu 48 841 km (określony w opinii [...]) ogumienie pojazdu zużyte w 60 %(określone w opinii [...]).

W związku z tym zastosowano korekty:

- korektę z tytułu daty l rejestracji pojazdu,

- korektę za wyposażenie dodatkowe ( ponad standardowe)

- korektę z tytułu przebiegu pojazdu

- korektę z tytułu zużycia ogumienia

oraz korekty różne:

- korektę ujemną z tytułu braku aktualnych badań technicznych,

- korektę ujemną z uwagi na ilość właścicieli,

- korektę ujemną z tytułu importu indywidualnego

oraz ubytek wartości pojazdu określony współczynnikami uszkodzenia, zużycia

i utrzymania podstawowych zespołów pojazdu .zapisanych w opinii nr [...]

* nadwozie lakierowane- 0,88

* wyposażenie nadwozia - 0,75

* silnik z osprzętem - 0,88

* układ napędowy - 0,98

* zawieszenie przednie z układem kierowniczym - 0,97

- reszta pojazdu -0,95

W opinii biegły zaznaczył, iż korekt z tytułu utrzymania i dbałość o pojazd nie przyjęto, gdyż czynniki spełniające tą korektę , opisane w opinii [...], zostały już przyjęte poprzez odpowiednie (powyższe) współczynniki uszkodzeń zespołów pojazdu. Podobnie nie przyjęto korekty z tytułu wcześniejszych napraw pojazdu ponieważ brak w opinii [...] informacji o zakresie wcześniej przeprowadzonych napraw powypadkowych pojazdu oraz o ujawnionych wadach w wykonaniu tych napraw, określając obiektywną wartość pojazdu na kwotę 18.800,00 PLN.

Skarżący we wniesionej skardze zarzucił organowi celnemu :

1. naruszenie art. 122 Ordynacja podatkowej w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej przez:

- brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego

w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w zakresie kraju pochodzenia towaru oraz zasadności zastosowania preferencyjnej stawki celnej dla tego towaru i jego rzeczywistej wartości, co przejawia się w bezzasadnym ustalaniu wysokości cła w stosunku do towaru, który został wyprodukowany w Unii Europejskiej i zawyżeniu jego wartości,

- wadliwą ocenę rzetelności danych zawartych na fakturze towaru oraz prawidłowości wykonania wyceny przez rzeczoznawcę powołanego

w trakcie postępowania, pomimo stwierdzenia przez tego biegłego , iż nie zna metody obliczeniowej z opinii [...] co dyskwalifikuje tę opinię

w całości, a doprowadziło do wadliwego przyjęcia wartości towaru i jej znaczącego zawyżenia,

- zaprzeczenie zasadzie dążenia do ustalenia prawdy materialnej wobec nie uwzględnienia wniosków dowodowych strony w zakresie określenia rzeczywistego zakresu szkody w pojeździe, wysokości koniecznej naprawy oraz wartości towaru oraz nie wyjaśnienie metody przyjętej przez biegłego w opinii [...], w szczególności czy wskaźniki przez niego przyjmowane uwzględniają już procentowy udział danego podzespołu w wartości samochodu a nadto przez ustalenie cła należnego od towaru wyprodukowanego w Unii Europejskiej, który winien korzystać z preferencyjnej stawki celnej 0%,

2. naruszenie art. 120 Ordynacja podatkowej w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej przez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przez zaakceptowanie opinii powołanego w tym postępowaniu rzeczoznawcy pomimo przyznania w pisemnych wyjaśnieniach, iż metoda obliczeniowa z opinii [...] nie była dla niego znana, a zatem nie wiedział on czy dany współczynnik uwzględnia już udział danego podzespołu w wartości samochodu, czy też nie, a nadto pomimo wyraźnego stwierdzenia , że zastosowanie w jego opinii wskaźnika procentowego udziału zespołu w pojeździe prowadził do zaniżenia kosztów naprawy pojazdu i zawyżenia jego wartości, co dyskwalifikowało tę opinię w całości,

3. naruszenie art. 187 § 3 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej przez bezzasadne kwestionowanie kraju pochodzenia towaru i jego wartości, co podważa dokonaną przez ten organ prawidłowość odprawy celnej z 2008r. oraz powszechnie znany fakt, że samochód [...] produkowany jest wyłącznie w krajach należących do Wspólnoty Europejskiej,

4. naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez wadliwą ocenę prawidłowości wyliczenia opinii biegłego dopuszczonej w tym postępowaniu celem ustalenia wartości towaru, pomimo że w sposób jaskrawy opierając się na opinii technicznej z dnia dokonania zgłoszenia celnego przyjmowała inna metodykę wyliczenia tej wartości - czyniąc obliczenia z udziałem wskaźnika wartościowego udziału zespołu w pojeździe (uz-0%, mniej korzystną dla strony postępowania i prowadziła do zawyżenia rzeczywistej wartości towaru, co też zostało przyznane w pisemnym wyjaśnieniu z dnia [...] czerwca 2011 r,

5. nieuzasadnione zastosowanie art. 31 WKC w sytuacji, gdy stopień uszkodzenia samochodu uzasadniał jego cenę transakcyjną, a cena ta została uznana za prawdziwą w trakcie przeprowadzonej w 2008r. odprawy celnej przez celnika, który widział towar i mógł osobiście stwierdzić stan jego uszkodzenia,

6. naruszenie art. 194 § 3 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej przez bezzasadne odmówienie stronie przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu władz celnych Szwajcarii, co doprowadziło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw.

7. naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, przez jego nie zastosowanie, pomimo istnienia na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji uchybień w postępowaniu dowodowym, które zostały powyżej wskazane.

Organ w udzielonej odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddaleniu, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, chociaż większość podniesionych w niej zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie można zaskarżonej decyzji zarzucić naruszenia art. 187 § 3 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, polegającym na kwestionowaniu kraju pochodzenia towaru i jego wartości, gdy powszechnie znanym faktem jest, że samochód [...] produkowany jest wyłącznie w krajach należących do Wspólnoty Europejskiej. Z takim twierdzeniem nie można się zgodzić albowiem fakty powszechnie znane mogą dotyczyć zjawisk (np. przyrodniczych), wydarzeń (np. politycznych, historycznych), procesów ekonomicznych (np. dewaluacji pieniądza). Natomiast kwestia miejsca produkcji konkretnego modelu samochodu, przy dużej ilości fabryk samochodów nie jest okolicznością powszechnie znaną, wiedza ta jest ograniczona jedynie do osób zajmujących się motoryzacją, w szczególności importem samochodów.

Nie można także przyjąć, że organy naruszyły regulację z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczącą przyjętej przez biegłego metody ustalenia wartości towaru, w szczególności poprzez zastosowanie wskaźnika ( uz1), powołany przez naczelnika Urzędu Celnego biegły w sporządzonej opinii nr [...] z [...] czerwca 2010 r., w pozycji podstawa opracowania opinii, wskazał na instrukcję ustalenia wartości pojazdów 1/2005 Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu drogowego (w skrócie SRTS i RD).

Procentowy udział wartości zespołu wartości w pojeździe w procentach "uz1", jest jednym ze wskaźników koniecznych do ustalenia wartości rynkowej pojazdu uszkodzonego, przy zastosowanej przez biegłego metodzie ustalenia stopnia uszkodzenia pojazdu.

Natomiast przedłożona przez skarżącego opinia techniczna nr [...] wykonana

[...] lipca 2008 r., nie wskazuje jaką metodą została ustalona wartość rynkową pojazdu uszkodzonego, chociaż odwołano się w niej do Instrukcji określenia wartości pojazdów nr 1/2005 SRTS i RD, nie wskazano jednak co dokładnie oznacza wyliczony wskaźnik "Sz" i dlaczego jest ustalony poprzez mnożenie wskazanych uszkodzeń i korekt (k. 3 akt adm.).

Nie można także uznać za zasadny zarzut dotyczący naruszenia przez organy celne regulacji z art. 194 § 3 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej przez bezzasadne odmówienie stronie przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu władz celnych Szwajcarii. Skarżący zwrócił się do organu odwoławczego o przeprowadzenie postępowania, które miało dotyczyć prawidłowości prowadzonego przez organy celne postępowania, a takich władczych uprawnień do tego aby kontrolować prawidłowość postępowania szwajcarskich organów celnych m.in., co do wiarygodności przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego, polski organ celny nie posiada, uprawnienia do przeprowadzenia takiego postępowania musiałoby wynikać z umowy międzynarodowej zawartej z Szwajcarią.

Brak zatem było podstaw prawnych do żądania dalszych informacji od szwajcarskich organów celnych, w sytuacji gdy organy te poinformowały, że eksporter nie udowodnił pochodzenia rzeczowego pojazdu i z tego względu pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny.

Skarga natomiast była zasadna w części dotyczącej prawidłowości zastosowania art. 181 a RWKC oraz wykonania opinii przez rzeczoznawcę powołanego przez organ celny. Organy kwestionując deklarowaną cenę transakcyjną sprzedaży samochodu, dokonały porównania cen transakcyjnych wg katalogu EUROTAXGLASS, który jednak dotyczył samochodów używanych nieuszkodzonych, gotowych do jazdy. Natomiast w przypadku pojazdów powypadkowych, katalog odsyłał do wytycznych wyceny 2000 rffs Szwajcarskiego Związku Rzeczoznawców ds. Pojazdów Mechanicznych (k.41, 40v akt adm.).

Zdaniem orzekającego sądu nie są potrzebne specjalne wiadomości do tego aby stwierdzić nieprawidłowość polegającą na porównaniu cen transakcyjnych samochodu nieuszkodzonego do samochodu uszkodzonego. Organy chcąc wykazać istnienie przesłanek z art. 181 a RWKC, powinny dokonać porównania cen transakcyjnych samochodów uszkodzonych zawieranych na terenie Szwajcarii z ceną podaną przez skarżącego. Brak takiego porównania powoduje, że organy nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania spełniającego wymogi z art. 122 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ponadto zdaniem sądu orzekającego, organy celne, w tym organ odwoławczy nie dokonał oceny uzyskanego dowodu w postaci opinii sporządzonej przez powołanego rzeczoznawcę w sposób zgodny z wymaganiami art. 191 Ordynacji podatkowej.

Otóż powołany przez organ I instancji rzeczoznawca w opinii technicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w punkcie 4 podstawy opracowania opinii wskazał, na instrukcję ustalenia wartości pojazdów 1/2005 SRTS i RD. Ustalona przez niego wartość rynkowa samochodu, była wyliczoną przez niego wartością głównych zespołów pojazdu i wynosiła 18.800 zł. Na stronie 5 opinii z dnia [...] czerwca 2010r. (k.24 akt adm.)

w pozycji 17, wskazano że WR = 21719 zł, co odpowiada wartości bazowej pojazdy

z pozycji 1 punktu 3 (k.24 akt adm.)

Posłużenie się w opinii wskaźnikiem "uzi", "WR" wskazuje, że rzeczoznawca ustalając wartość rynkową pojazdu uszkodzonego (a na taki pojazd będący po kolizji, wskazano w opinii technicznej nr [...], która w tym zakresie nie było przez rzeczoznawcę i organy celne kwestionowana), przyjął metodę stopnia uszkodzenia pojazdu, która jest jedną z metod, oprócz metody kosztu naprawy oraz metody odzysku części, określania wartości pojazdu uszkodzonego. Przyjmując metodę stopnia uszkodzenia pojazdu, rzeczoznawcą oprócz ustalenia wartości głównych zespołów pojazdu, powinien także ustalić współczynnik zbywalności uszkodzonego pojazdu oraz współczynnik uszkodzeń ukrytych. Dopiero iloczyn tych trzech wielkości określa wartość rynkową pojazdu uszkodzonego (str. 31-38 instrukcji określenia wartości pojazdów nr 1/2005 SRTS i RD, powołanej przez rzeczoznawcę).

Powołany przez organ I instancji rzeczoznawca nie wyjaśnił z jakich powodów ustalając wartość rynkową pojazdu uszkodzonego, nie ustalił współczynnika zbywalności uszkodzonego pojazdu oraz współczynnika uszkodzeń ukrytych, które mają istotny wpływ na ustalenia wartości rynkowej pojazdu uszkodzonego.

Organy celne w tym organ odwoławczy dokonując oceny zebranego materiału dowodowego w tym wyżej wskazanej opinii nie wyjaśnił tej kwestii, czym naruszyły regulację z art. 191 Ordynacji podatkowej. Wskazane naruszenia art. 122, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym przypadku ustalenie wartości rynkowej pojazdu uszkodzonego, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uzupełni postępowanie,

o wskazane przez sąd okoliczności.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Na rzecz strony skarżącej nie orzeczono na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a. zwrotu poniesionego przez nią wpisu albowiem, strona we wniesionej skardze oraz do zamknięcia rozprawy nie zgłosiła wniosku o przyznanie należnych kosztów. W punkcie 3 wezwania z dnia [...] listopada 2011 r. ( k.13 akt sądowych) skarżący został pouczony o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie.

Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Jacek Niedzielski