Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1710/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2 w zw z art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Hołyńska-Matela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] uchylającą K. N. prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego w dniu [...] lipca 2019 r. na syna S. N..

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r. K. N. (dalej również jako: "Skarżący") wniósł o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna S. N. urodzonego w dniu [...]

Informacją z dnia [...] lipca 2019 r. o numerze [...] Wójt Gminy C. poinformował K. N. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na syna S. N. na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2020 r. (k. 3 akt adm.).

W dniu [...] stycznia 2020 r. do Urzędu Gminy C. wpłynęło pismo z Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. (k. 5 akt adm.) informujące, że S. N. od [...] października 2018 r. jest wychowankiem tej placówki, a od [...] lipca 2019 r. na mocy decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] (k. 4 akt adm.) placówka ta otrzymuje dodatek w wysokości świadczenia wychowawczego w kwocie [...]zł na utrzymanie małoletniego. Kopię tej decyzji, której zgodność z oryginałem została potwierdzona załączono do pisma Ośrodka Wspomagania Rodziny w K..

Po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w dniu [...] stycznia 2020 r., Wójt Gminy C. pismem z dnia [...] lutego 2020 r. (k.8 akt adm.) zwrócił się do Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o udostępnienie postanowienia o umieszczeniu S. N. w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz informacji z Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. o przyjęciu S. N.. Pismem sporządzonym tego samego dnia Wójt Gminy C. zwrócił się do Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. o udostępnienie postanowienia o umieszczeniu S. N. w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz o informację czy ojciec – K. N. jest zobowiązany uiszczać opłaty zawiązane z pobytem dziecka (k. 9 akt adm.).

Dyrektor Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. pismem z dnia [...] lutego 2020 r. poinformował, ze małoletni S. N. od [...] sierpnia 2018 r. przebywa w Ośrodku Wspomagania Rodziny w K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. [...]. Podano, że [...] sierpnia 2018 r. S. N. został przewieziony do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł., a w dniu [...] października 2018 r. Sąd Rejonowy P. w P. Wydział [...] wydał zarządzenie o bezterminowym urlopowaniu S. N. z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł. i od [...] października 2018 r. S. N. przebywa w Ośrodku Wspomagania Rodziny. Wyjaśniono, że Ośrodek Wspomagania Rodziny w K. jest placówką opiekuńczo-wychowawczą zapewniającą całodobową opiekę i ponoszącą wszystkie koszty utrzymania wychowanka w zakresie opieki nad nim i jego wychowania. Wskazano ponadto, że ojciec dziecka nie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów zakupu wyżywienia, odzieży, środków higieny osobistej, opłat za bilety miesięczne lub fryzjera. Wyjaśniono też, że S. N. był urlopowany do domu za zgodą Sądu w okresie Świąt Bożego Narodzenia w dniach od [...] do [...] grudnia 2018 r. Jednak poza tym terminem Sąd nie wydał zgody na urlopowanie go do domu ojca. W związku z tym wychowanek nie był urlopowany. Wyjaśniono, że jeżeli S. N. przebywał w domu ojca, to były to samowolne oddalenia. W piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. podkreślono, że aktualnie wychowanek nie posiada zgody na urlopowanie do domu ojca, ale pomimo to przebywa na samowolnym oddaleniu od dnia [...] lutego 2020 r., prawdopodobnie w jego domu (k. 19 akt adm.). Do pisma z dnia [...] lutego 2020 r. Dyrektor Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. załączył postanowienie Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] z dnia [...] lipca 2018 r. (k. 18 akt adm.) oraz zmieniające je postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r. Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] o sygn. [...] (k. 16 akt adm.), a ponadto skierowanie z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] kierujące S. N. do Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. (k.17 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Wójt Gminy C. uchylił K. N. prawo do świadczenia wychowawczego na S. N., wskazując, że od [...] października 2018 r. S. N. przebywa w Ośrodku Wspomagania Rodziny w K. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] z dnia [...] lipca 2018 r. zmienionego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. o sygn. [...] oraz skierowania z dnia [...] sierpnia 2018 r. wydanego przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w P.. Organ I instancji wskazał, że 13 lipca 2018 r. zapadło postanowienie o umieszczeniu S. N. w trybie natychmiastowym zabezpieczającym w instytucjonalnej pieczy zastępczej - w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego, a następnie dnia [...] sierpnia 2018 r. Sąd orzekł o umieszczeniu w trybie natychmiastowym zabezpieczającym małoletniego S. N. w Ośrodku Wspomagania Rodziny w K.. Wójt Gminy C. wskazał, że ojciec S. N., w osobie K. N. nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów zawiązanych z pobytem, wyżywieniem i utrzymaniem jego syna, bowiem jak udokumentowano w aktach sprawy (pismo Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. z [...] lutego 2020 r.) wszelkie koszty ponosi Ośrodek Wspomagania Rodziny w K..

Wójt powołał się na art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019, poz. 2407), który stanowi że świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej, a na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2019, poz. 1111) instytucjonalna piecza zastępcza jest sprawowana w formie placówki opiekuńczo-wychowawczej. Wójt zaakcentował, że umieszczenie S. N. w Ośrodku Wspomagania Rodziny w K., tj. w placówce opiekuńczo-wychowawczej oznacza, że został on umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej w rozumieniu powołanych przepisów. W związku z tym wypełniona została przesłanka z art. 8 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, tj. S. N. został umieszczony przez sąd w pieczy zastępczej, a zatem świadczenie wychowawcze nie przysługuje ojcu dziecka. Decyzję te doręczono K. N. w dniu [...] marca 2020 r.

Pismem sporządzonym dnia [...] marca 2020 r. K. N. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy C. podnosząc, że od marca 2020 r. jego syn przebywa w domu rodzinnym. Wyjaśniono, że fakt ten jest związany z pandemią koronawirusa i koniecznością zminimalizowania niebezpieczeństwa zagrożenia zakażenia tym wirusem. Skarżący wskazał, że niebezpieczeństwo to jest oczywiście większe w przypadku przebywania Syna w Ośrodku, w którym przebywa większa liczba osób, niż w jego domu rodzinnym. Skarżący wyjaśnił, że kierując się dobrem jego dziecka, pozostaje ono na jego całkowitym utrzymaniu, co dodatkowo ukazuje potrzebę i zasadność pobierania zasiłku 500+. Skarżący wniósł o przesłuchanie zarówno jego samego, jak i syna Sebastiana.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Wójta w mocy.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium przywołało treść obowiązujących uregulowań prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie oraz wskazało na dokumentację akt sprawy na podstawie której poczynione zostały ustalenia faktyczne w sprawie. Organ II instancji odnosząc się do argumentacji odwołania wskazał, że tylko sąd, który umieścił dziecko w pieczy zastępczej może wyrazić zgodę na pobyt tego dziecka w domu. Kolegium wyjaśniło, że wówczas również na mocy rozstrzygnięcia sądu, w okresie urlopowania, możliwe jest przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na takie dziecko. Podkreślono, że urlopowanie przez sąd jest de facto zmianą postanowienia o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej i stosowane jest w wyjątkowych przypadkach. Mając zatem na uwadze zebrany materiał dowodowy, niekwestionowane ustalenia faktyczne i treść argumentacji odwołania, Kolegium orzekło o zasadności utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

Pismem sporządzonym [...] września 2020 r. K. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2020 r. (doręczoną w dniu [...] września 2020 r.). Skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Skarżący ponownie podniósł, że wobec epidemii COVID-19 "pomimo treści orzeczenia" Sebastian nie przebywał w Ośrodku Wspomagania Rodziny w K., ale zamieszkiwał i zamieszkuje u ojca i to on ponosi wszelkie koszty jego utrzymania. Zaskarżonej decyzji zarzucono "sprzeczność istotnych ustaleń Kolegium z rzeczywistym stanem sprawy oraz z duchem przepisów ustawy z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j.t. Dz.U. z 2019, poz. 2407) poprzez przyjęcie, iż: małol. syn skarżącego S. nie zamieszkiwał wspólnie z ojcem i nie pozostawał na jego utrzymaniu w związku z orzeczeniem o umieszczeniu go w Ośrodku Wspomagania Rodziny w K.".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 03 marca 2021 r. sprawa niniejsza została przez skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Zarządzenie zostało doręczone Skarżącemu, który w reakcji na nie zawnioskował o przesłuchanie go oraz jego Syna w charakterze świadków, a jeśli jest to niemożliwe to o odroczenie rozprawy do czasu ustania przyczyn uniemożliwiających jej przeprowadzenie. Jednocześnie, Skarżący podniósł, że brak bezpośredniego przesłuchania go przez Sąd, naruszy jego podstawowe prawo do obrony (k. 30 akt sąd.).

Wobec powyższego na zarządzenie Sądu, Skarżącego pouczono, że zarządzeniem nr 26/20 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 oraz w zw. z Zarządzeniem nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda Strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w tym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Mając na uwadze powyższe Sąd wyznaczył K. N. dodatkowy termin 14 dni do przestawienia na piśmie swojego stanowiska, oraz wszystkich dokumentów, które w ocenie Skarżącego powinny zostać Sądowi przedstawione, a także do zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych. Skarżącego pouczono, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może przeprowadzić tylko dowód uzupełniający z dokumentów. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest niedopuszczalny, gdyż przeprowadzenie tego rodzaju czynności pozostaje poza ustawowymi kompetencjami sądu administracyjnego (k. 32 akt sąd.).

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. Skarżący oświadczył, że ponawia swój wniosek o przesłuchanie go oraz Syna, oraz o przeprowadzenie jawnej rozprawy. Skarżący podniósł, że dokumenty w sprawie nie przedstawiają rzeczywistości i są "nieprawdziwe", co w konsekwencji nie daje mu prawa do obrony.

Na jawnej rozprawie w dniu 26 sierpnia 2021 r. stawił się skarżący K. N. osobiście i oświadczył, że podtrzymuje złożoną skargę. Skarżący wyjaśnił, że nie wiedział, że Ośrodek w K. pobiera na jego syna 500+. K. N. podkreśli, że zawsze się swoim synem opiekował. Nawet wówczas gdy Syn przebywał w Ośrodku dbał o niego, prał jego rzeczy, przywoził jedzenie, zabierał na wycieczki. Skarżący podkreślił, że od marca Syn praktycznie przebywał u niego. Wcześniej także przebywał u niego, przyjeżdżał do niego sam. Skarżący oświadczył, że uważa, że Syn został "ukradziony" ze szpitala psychiatrycznego, gdzie wcześniej przebywał. K. N. podał, że skarżył postanowienie o umieszczeniu Syna w pieczy zastępczej, postępowanie jednak nie zakończyło się merytorycznie, bowiem z uwagi na to, że Syn osiągnął pełnoletniość, zostało umorzone. Skarżący dodał, że uważa, że działał zgodnie z duchem ustawy, która stanowi o prawie do świadczenia dla tej osoby, która faktycznie a nie formalnie opiekuje się dzieckiem. Skarżący dodał, że czynił to z miłości do Syna. Skarżący wyjaśnił ponadto, że Syn był urlopowany w grudniu 2018 roku. Po tej dacie, formalnie nie uzyskał już nigdy zgody Sądu na urlopowanie, co było spowodowane jego niechęcią do kontaktu z matką. Pomimo to Syn przebywał faktycznie u Skarżącego w domu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa materialnego - które miało wpływ na wynik sprawy - jak również przepisów postępowania, które - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dostrzegł też naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego doznaje ograniczenia, bowiem może ono nastąpić tylko wówczas, jeżeli uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie, w przypadku naruszenia przepisów postępowania, przez możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 458). Jednocześnie przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji gdy przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji byłaby taka sama (por. A. Kabat [w;] B. Dauter, A. Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 624). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd musi zatem mieć na uwadze, czy uchylenie zaskarżonego aktu z uwagi na stwierdzone uchybienia może doprowadzić do wydania decyzji o innej treści na skutek ponownego rozpoznania sprawy.

Uprzedzając omówienie zasadniczych motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia należy wskazać, że do akt administracyjnych nie załączono koperty w której nadane zostało odwołanie K. N. od decyzji Wójta Gminy C.. Mając jednak na uwadze stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, który został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z 13 marca 2020r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. oraz stan epidemii, który następnie ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 491), a także przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, która weszła w życie 8 marca 2020 r. ( Dz.U z 2020 r. poz. 1842) – stanowiące, że bieg wszelkich terminów procesowych został przerwany i zawieszony – Sąd nie miał wątpliwości, że odwołanie K. N. od decyzji Wójta Gminy C. zostało wniesione w terminie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 – dalej jako: k.p.a.) oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019, poz. 2407 – dalej jako: "u.p.p.").

Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2020 r. uchylono Skarżącemu "od dnia [...]-03 -2020 r." prawo do świadczenia wychowawczego na syna S. . Kwestią bezsporną pozostaje także, że z uwagi datę urodzenia S. N. świadczenie wychowawcze zostało przyznane jego ojcu "do 2020-05-08" (k. 3 akt adm.). Nie budzi również wątpliwości stron, ani Sądu, że urodzony [...] r. S. N., z dniem [...] maja 2020 r. osiągnął pełnoletność. Kwestią bezsporną pozostaje, że w okresie objętym zaskarżoną decyzja, tj. od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r. S. N. przebywał faktycznie w domu ojca, a nie w Ośrodku Wspomagania Rodziny w K., gdzie został umieszczony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] z dnia [...] lipca 2018 r. zmienionego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. o sygn. [...] oraz skierowania z dnia [...] sierpnia 2018 r. wydanego przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w P.. Poza sporem pozostaje także, że decyzją Starosty z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] (k. 4 akt adm.) Ośrodkowi Wspomagania Rodziny w K. – na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2020 r. - przyznano dodatek w wysokości świadczenia wychowawczego w kwocie [...]zł na utrzymanie małoletniego S. N..

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadności uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego rodzicowi, którego dziecko postanowieniem sądu, wydanym w trybie natychmiastowym zabezpieczającym, zostało umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jednak wbrew treści tego orzeczenia samowolnie oddaliło się z tej placówki i faktycznie wróciło do domu rodzinnego.

Wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie Sąd wziął pod uwagę, że na podstawie art. 4 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 u.p.p. zasadą jest, że świadczenie wychowawcze w wysokości 500,00 zł miesięcznie przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Zgodzić należy się z argumentacją Skarżącego, że świadczenie wychowawcze ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Tak cel świadczenia wychowawczego zdefiniował niewątpliwie sam ustawodawca (art. 4 ust. 1 u.p.p.). Zgodzić należy się też, że - co do zasady - świadczenie wychowawcze skierowane zostało do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem - rzeczywiście - sprawują. Zasady tej Sąd nie kwestionuje, czyniąc jednak zastrzeżenie, że znajduje ona zastosowanie pod warunkiem, że mowa o zgodnym z prawem sprawowaniem opieki nad dzieckiem. Nie można bowiem pominąć - jak czyni to Skarżący - że świadczenie to służyć musi zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronie jego potrzeb – nie tylko na płaszczyźnie materialnej. Przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie można stosować w oderwaniu do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka. W art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP zapisano, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Nie może zatem budzić uzasadnionych wątpliwości, że "dobro dziecka" jest pojęciem kluczowym, które powinno stanowić swoistą podstawę wykładni przepisów prawa i wyjściową dyrektywę w procesie tworzenia prawa i jego stosowania, a także kryterium oceny przy podejmowaniu decyzji w sprawach dziecka oraz rozstrzyganiu kolizji interesów dziecka i innych osób, zwłaszcza rodziców (zob. W. Stojanowska, Władza rodzicielska pozamałżeńskiego i rozwiedzionego ojca. Studium socjologiczno-prawne, Warszawa 2000, s. 32 [za:] L. Garlicki, M. Derlatka [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. M. Zubik, Warszawa 2016, art. 72.

Na podstawie art. 27 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526) rolą państwa jest wdrożenie rozwiązań prawnych mających służyć realizacji prawa każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Interesy te nie mogą być zatem - jak czyni to Skarżący - utożsamiane wyłącznie z płaszczyzną materialną, ale muszą być rozumiane jako stworzenie dziecku możliwie najbardziej optymalnych warunków jego rozwoju fizycznego, psychicznego, duchowego, moralnego i społecznego.

Nie można było zatem sprawę niniejszą rozpoznając pominąć faktu, że w aktach niniejszej sprawy znajdują się postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] z dnia [...] lipca 2018 r. (k. 18 akt adm.) oraz zmieniające je postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r. Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] o sygn. [...] (k. 16 akt adm.), a ponadto skierowanie z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] kierujące S. N. do Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. (k.17 akt adm.). Analiza treści tych orzeczeń sądowych wskazuje, że u podstaw rozstrzygnięcia z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. [...] o tymczasowym (na czas trwania postępowania o ograniczenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom) umieszczeniu S. N. w pieczy zastępczej legły ustalenia o "nieudolnej postawie matki (niewydolna wychowawczo)" oraz "nieprawidłowej postawie ojca, polegającej na izolowaniu dziecka od wszelkich instytucji oraz osób, uzależnianiu chłopca wyłącznie od siebie, manipulowaniu nim, a także pogłębianiu konfliktu dziecka z matką" (s. 4 uzasadnienia postanowienia). Sąd Rejonowy P. w P. Wydział [...] wskazał również, że "ojciec narusza wszelkie ustalenia dokonane z pedagogami i psychologami ośrodka" (s. 3 uzasadnienia postanowienia).

Należy zaakcentować, że orzeczenie sądu, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a., a tym samym podlega szczególnemu reżimowi (swoistemu uprzywilejowaniu) ustanowionemu dla tego rodzaju dokumentów. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie, prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z dwojakiego rodzaju domniemań: (i) domniemania prawdziwości (autentyczności), tzn., że dokument pochodzi od organu, który go wystawił oraz (ii) domniemania zgodności z prawdą zawartego w nim oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi (zob. m.in.: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, art. 76, Nb 6; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2013, uw. 7 do art. 76; T. Ereciński [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, tom 1, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2009, uw. 24 do art. 244). Zarazem z cytowanego art. 76 § 1 k.p.a. wynika zwiększona moc dowodowa dokumentów urzędowych w zakresie tego, "co zostało w nich urzędowo stwierdzone". Stąd w celu stwierdzenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego należy odróżnić część "stwierdzającą (zaświadczającą)" od pozostałej części dokumentu (tak m.in.: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, K.p.a. Komentarz, uw. 6 do art. 76; T. Ereciński [w:] K.p.c. Komentarz, uw. 23 do art. 244). Przenosząc powyższe na okoliczności badanej sprawy, należy wskazać, że z sentencji powoływanych przez organy postanowień Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] wynika, że S. N. został umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej – w placówce opiekuńczo wychowawczej typu interwencyjnego (pkt 2 sentencji postanowienia z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. [...]).

Przepis art. 76 § 3 k.p.a. wyraźnie dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, co potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skutecznego przeciwdowodu wobec treści postanowienia sądu o umieszczeniu S. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej – w placówce opiekuńczo wychowawczej typu interwencyjnego, nie mogą stanowić oświadczenia Skarżącego. Ponadto, na rozprawie K. N. oświadczył, że "skarżył postanowienie o umieszczeniu Syna w pieczy zastępczej, postępowanie jednak nie zakończyło się merytorycznie, z uwagi na to, że Syn osiągnął pełnoletniość, zostało umorzone" (s. 57 akt sąd.). Sąd dostrzega również, że Skarżący domagał się przeprowadzenia jawnej rozprawy podnosząc, że "dokumenty w sprawie nie przedstawiają rzeczywistości i są nieprawdziwe" (k.40 akt sąd.). Podważenie jednak zgodności z prawdą okoliczności stwierdzonych postanowieniem sądu, jako postaci dokumentu urzędowego, dopuszczalne jest w postępowaniu administracyjnym jedynie w oparciu o orzeczenie wzruszające takie postanowienie w sposób prawem przewidziany. Jednoznaczne stanowisko w tej kwestii zajął Sąd Najwyższy wskazując, że dopuszczalności prowadzenia dowodu przeciw treści dokumentu urzędowego doznaje niekiedy ograniczeń. Przykładem jest, przyjęta w judykaturze, niedopuszczalność zwalczania domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w przypadku orzeczeń sądowych, gdyż te mogą być podważane jedynie w ramach środków zaskarżenia (zob. wyrok SN z 15.09.1999 r., III CKN 606/99, LEX nr 518139). W okolicznościach badanej sprawy Skarżący nie przedstawił orzeczenia wzruszającego, którekolwiek z postanowień o umieszczeniu S. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej – w placówce opiekuńczo wychowawczej typu interwencyjnego. W konsekwencji, udokumentowane w aktach administracyjnych ustalenia organów administracji publicznej należało uznać za prawidłowe.

Tymczasem, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.p. świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Jak wskazano powyżej, taka sytuacja ma miejsce w badanej sprawie. Została ona udokumentowana i jakkolwiek jest pejoratywnie oceniana przez Skarżącego, to sam fakt wydania w 2018 r. postanowienia o umieszczeniu S. N. w pieczy zastępczej nigdy nie był przez Skarżącego kwestionowany. W skardze do Sądu, K. N. przyznał wprost, że "mimo treści tego orzeczenia" Syn przebywał u niego. Natomiast na rozprawie Skarżący wyjaśnił, że po 2018 r. jego Syn "formalnie nie uzyskał już nigdy zgody Sądu na urlopowanie" (...), ale pomimo to "przebywał faktycznie u Skarżącego w domu" (s. 57 akt sąd.). W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że prawidłowo organy obu instancji ustaliły, że ziściły się przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.p. i w związku z tym zaistniały podstawy do uchylenia Skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego (art. 27 ust. 1 u.p.p).

Dalej, odnosząc się do zarzutów Skarżącego, należy wskazać, że sprawowanie instytucjonalnej pieczy zastępczej przez placówkę opiekuńczo - wychowawczą (art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i sprawowaniu pieczy zastępczej) obejmuje zapewnienie dziecku całodobowej opieki i wychowania oraz zaspokajanie jego niezbędnych potrzeb, w szczególności emocjonalnych, rozwojowych, zdrowotnych bytowych, społecznych i religijnych (art. 93 ust. 4 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i sprawowaniu pieczy zastępczej). Jeżeli zatem, jak podnosi Skarżący, Ośrodek Wspomagania Rodziny w K., z ciążących na nim względem S. N. obowiązków się nie wywiązywał w sposób prawidłowy, i w dodatku ta sytuacja - jak opisał to Skarżący podczas rozprawy - miała mieć charakter trwały, to rolą rodzica było podjąć działania interwencyjne, poprzez zgłoszenie nieprawidłowości Dyrekcji Ośrodka; Sądowi, który orzekł o umieszczeniu S. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej – w placówce opiekuńczo wychowawczej typu interwencyjnego; a w skrajnym przypadku nawet Policji. Jeżeli natomiast Skarżący takich działań nie podejmował i nie jest w stanie udokumentować faktu ich podejmowania, to jego zarzuty dotyczące nieprawidłowości w funkcjonowaniu Ośrodka Wspomagania Rodziny w K. jawią się jako gołosłowne i subiektywne.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.