Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1410/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36,  art. 44 ust. 3, art. 143 ust. 2, art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 9 ust2,  art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji W. z siedzibą w K. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 17 marca 2021 r. nr 957/RR/2021 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: organ II instancji, IZ, Zarząd Województwa) zaskarżoną decyzją, nr 957/RR/2021 z dnia 17 marca 2021 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek Fundacji W. z siedzibą w K. (dalej: Fundacja, skarżąca, strona, Beneficjent), utrzymał w mocy własną decyzję z 30 września 2019 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego przez Beneficjenta.

W podstawie prawnej organ powołał: art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze. zm., dalej: k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1668 ze zm., dalej: u.s.w.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12a pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6, 61 ust. 3 pkt 2 i art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm., dalej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 818), dalej: ustawa wdrożeniowa.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Fundacja realizowała projekt pn. "[...]" w oparciu o umowę z dnia 1 czerwca 2016 r. o nr UDA [...], (dalej: umowa o dofinansowanie projektu) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 - 2020, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków budżetu krajowego. Celem głównym projektu była "Aktywizacja społeczno-zawodowa 72 osób niepełnosprawnych umysłowo (40 K i 32 M) oraz 24 opiekunów osób niepełnosprawnych umysłowo ( 20 K i 4 M) z terenu powiatów [...] i [...] poprzez realizację kompleksowego programu integracji społeczno – zawodowej, ukierunkowanej na zmniejszenie wykluczenia społecznego, zwiększenie aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i zwiększania szans na zatrudnienie osób niepełnosprawnych umysłowo i ich opiekunów (...)." Cel miał zostać osiągnięty poprzez uzyskanie przez uczestników projektu dodatkowych kwalifikacji po ukończeniu szkoleń zawodowych, zwiększenie ich zaangażowania w poszukiwanie pracy, a finalnie poprzez podjęcie aktywności zawodowej.

Następnie strony zawarły aneksy do ww. umowy o dofinansowanie projektu, tj. nr [...], z dnia 5 kwietnia 2016 r. oraz nr [...], z dnia 11 sierpnia 2017 r.

Projekt był realizowany w okresie od 1 maja 2016 r. do 30 września 2018 r., w partnerstwie z Z. w K.

Organ w dniach 14 – 16 listopada 2016 r. przeprowadził kontrolę w miejscu realizacji przedmiotowego projektu, tj. w Z. w lokalu przy ul. [...], a także dokonał wizyt monitoringowych w miejscach realizacji staży przez niepełnosprawnych uczestników projektu w dniach 5, 14, i 26 czerwca 2017 r. Nadto dokonał weryfikacji wydatków wykazanych we wniosku o płatność nr [...] (w tym wydatków związanych z wynagrodzeniem osoby pełniącej nadzór nad realizacją spotkań z doradcami zawodowymi), w wyniku czego stwierdzono, że beneficjent nieprawidłowo przedłożył do rozliczenia końcowego wniosku o płatność wydatki za okres od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 30 września 2018 r.

Wobec stwierdzonych nieprawidłowości w trakcie ww. kontroli przeprowadzonej 14-16 listopada 2016 r. oraz weryfikacji m.in. dokumentacji finansowej w tym kwalifikowalności wydatków w ramach realizowanego projektu Organ wezwał Beneficjenta pismem z dnia 2 lipca 2019 r. skorygowanym pismem z dnia 12 lipca 2019 r. do zwrotu środków stanowiących nieprawidłowość w wysokości 140 936,97 zł. wraz z należnymi odsetkami.

Nadto organ wezwał beneficjenta do zwrotu niewykorzystanych środków w kwocie 67 073,19 zł. wraz z odsetkami.

Pomimo skutecznego doręczenia wezwania Beneficjent nie dokonał zwrotu środków we wskazanym zakresie i terminie.

W tej sytuacji 14 sierpnia 2019 r. Zarząd Województwa wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania przez Fundację.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że beneficjent w dniu 15 lipca 2016 r. zawarł umowę najmu sal szkoleniowych w ww. wskazanym lokalu (nr [...] na okres od dnia 15 lipca 2016 r. do dnia 30 września 2018 r.) z wykonawcą ( A. Sp. z o.o.), który nie posiadał tytułu prawnego do dysponowania ww. lokalem.

Nadto organ ustalił, że ww. lokal przy ul. [...] w Z. był w zasobach Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Z., który wynajmował ww. lokal na podstawie umowy najmu lokalu użytkowego z dnia 2 stycznia 2014 r. Stowarzyszeniu S. i które to stowarzyszenie na podstawie § 3 pkt 3 ww. umowy o dofinansowanie projektu nie miało prawa do podnajmowania w całości lub części wynajętych pomieszczeń podmiotom trzecim bez uprzedniej zgody wynajmującego ZGM, a takowej zgody nie stwierdzono.

Organ stwierdził, że wydatki na wynajem sal szkoleniowych w ww. wskazanym lokalu (nr [...] w łącznej kwocie 14 052,28 zł. zostały poniesione z naruszeniem przepisów rozdziału 6.2 pkt 3 ppkt b, Wytycznych z dnia 10 kwietnia 2015 r. oraz z § 4 ust 4 umowy o dofinansowanie projektu i podlegają zwrotowi:

- w kwocie 2.320,56 zł na podstawie faktury FV nr [...];

- w kwocie 2.771,78 zł na podstawie faktury FV nr [...];

- w kwocie 7.026,14 zł na podstawie faktury FV nr [...];

- w kwocie 1.933,80 zł na podstawie faktury FV nr [...].

Organ stwierdził, że:

- wybór 12 osób biorących udział w zamówieniu nie spełnił wymogów ich wykształcenia oraz 2-letniego doświadczenia zawodowego, co było niezgodne z kryteriami oceny ofert oraz wyboru wykonawcy, w związku z czym organ nałożył korektę finansową w wysokości 25% wartości umowy nr [...] z dnia 28 czerwca 2016 r.

- nieprawidłowości w zakresie organizacji staży dla osób niepełnosprawnych polegające na ich nieodbywaniu w dniach 5, 16, 26 czerwca 2016 r., co skutkowało wezwaniem beneficjenta do zwrotu kwoty 2 628,38 zł.

- nieprawidłowości dotyczące wynagrodzenia osoby pełniącej nadzór nad realizacją spotkań z doradcami zawodowymi, co skutkowało wezwaniem beneficjenta do zwrotu kwoty 840,60 zł.

- nieprawidłowości w zarządzaniu projektem polegające na zaangażowaniu do projektu personelu administracyjnego, co skutkowało wezwaniem beneficjenta do zwrotu kwoty 30 918,96 zł.

W następstwie powyższego organ w dniu 30 września 2020 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur i określeniem terminu, od którego nalicza się odsetki, zobowiązując Beneficjenta do zwrotu środków w łącznej kwocie 77 239,67 zł.

W podstawie prawnej ww. decyzji organ powołał art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 oraz art. 46 ust 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1668), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1, art. 60 pkt 6 w zw. z art. 61 ust 1 pkt 2 lit.a oraz w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit.a ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm. dalej ustawa wdrożeniowa), § 15 umowy nr [...] z dnia 1 czerwca 2016 r. o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 r. wraz z aneksami.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ stwierdził m.in., że skarżąca naruszyła regulację przepisów podrozdziału 6.2 pkt.3 ppkt. b Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 ponieważ zawarł umowę najmu sal szkoleniowych z podmiotem nieuprawnionym czym naruszył art.668 §1 kodeksu cywilnego. To skutkowało uznaniem za wydatek niekwalifikowalny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ wskazał na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., że beneficjent wydawał środki niezgodnie z procedurami ponieważ w oparciu o treść art. 184 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej) i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Do obowiązujących procedur zalicza się w szczególności umowę o dofinansowanie projektu wraz z aneksami, przepisy prawa krajowego oraz Wytyczne.

Przesłanki nieprawidłowości zostały spełnione poprzez dokonanie: wynajmu sal szkoleniowych, rozliczenia wydatków związanych ze stażami a także finansowanie wydatków stanowiących koszty administracyjne w ramach kosztów bezpośrednich projektu. Nadto beneficjent przedstawił do rozliczenia koszty pośrednie przypadające na wydatki bezpośrednie rozliczane za okres kwiecień - czerwiec 2016 r. w pełnej wysokości.

Zgodnie z art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p., w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 ww ustawy, instytucja określona, odpowiednio w ust. 9, wzywa beneficjenta do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, stosownie do art. 207 ust. 9 u.f.p. instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków. W związku z powyższym organ stwierdził naruszenie procedur określonych w art.184 u.f.p. wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, zawartej na podstawie art. 206 u.f.p. w szczególności procedur określających zasady realizacji projektu przy wykorzystaniu środków europejskich i zobowiązał beneficjenta do zwrotu dofinansowania z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 w łącznej kwocie 77 239, 67 zł. powiększonej o wysokość odsetek określonych jako zaległości podatkowych naliczanych od dnia przekazania środków.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 20 października 2020 r., skarżąca zaznaczyła, iż w ustawowym terminie nie jest w stanie złożyć prawidłowo umotywowanego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ Prokuratura Okręgowa w K. postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2020 r., zabezpieczyła całość dokumentacji realizowanego projektu w związku z czym beneficjent wniósł o wydłużenie terminu do złożenia odwołania. Jednakże gdyby organ nie uwzględnił ww. prośby o wydłużenie terminu do złożenia odwołania to wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania z przyczyn naruszenia art.6, 7, 7a, 77 k.p.a. oraz art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 207 u.f.p.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 20 października 2020 r. Organ zaskarżoną decyzją nr 957/RR/2021 z dnia 17 marca 2021 r., utrzymał w mocy własną decyzję z 30 września 2019 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego przez Beneficjenta.

W uzasadnieniu ww. zaskarżonej decyzji organ wskazał m.in., że aprobuje w całości zajęte w decyzji organu I instancji stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia rozdziału 6.2 pkt 3 lit b, Wytycznych w zw. z naruszeniem art. 668 § 1 kc. poprzez zawarcie umowy pomiędzy beneficjentem a wykonawcą usługi w projekcie A. (nieuprawnionym wynajmującym), której przedmiotem były sale wykorzystywane do realizacji zajęć w projekcie. Ponadto stwierdził prawidłowość ustaleń organu w zakresie:

- współpracy Beneficjenta z przedstawicielami Stowarzyszenie S. w Z. (Stowarzyszenie to miało prawo do lokalu w którym beneficjent wynajmował sale szkoleniowe) m.in. z jego Prezesem J. P. na wielu innych płaszczyznach,

- oświadczenia Beneficjenta z dnia 15 listopada 2016 r., że biuro projektu mieści się w Z. przy ul. [...].

Powyższe ustalenia wskazywały na naruszenie § 4 ust 1 umowy o dofinansowanie projektu tj. na brak należytej staranności związanej z zasadami rzetelnego i oszczędnego ponoszenia wydatków w ramach projektu.

Nadto organ potwierdził nieprawidłowości w zakresie zakupu usługi asystentów osób niepełnosprawnych tj., że wybór 12 osób biorących udział w zamówieniu był niezgodny z kryteriami oceny ofert oraz wyboru wykonawcy.

Organ potwierdził też nieprawidłowości w zakresie organizacji staży dla osób niepełnosprawnych polegające na ich nieodbywaniu w dniach 5, 16, 26 czerwca 2016 r.

Organ potwierdził nieprawidłowości dotyczące wynagrodzenia osoby pełniącej nadzór nad realizacją spotkań z doradcami zawodowymi polegające na rozliczeniu tego wydatku w ramach kosztów bezpośrednich, mimo, że działania te kwalifikowały się jako zakres prac administracyjnych i powinny być rozliczane w ramach kosztów pośrednich.

Organ potwierdził nieprawidłowości w zarządzaniu projektem polegające na zaangażowaniu do projektu personelu administracyjnego co obniżyło poziom dofinansowania w projekcie w ramach kosztów pośrednich, niezgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie projektu ( w zakresie zarządzania projektem).

W związku z powyższym organ wskazał, iż łączna kwota kwalifikowalnych kosztów pośrednich w projekcie wynosiła 222 471,78 zł., a łączna kwota niekwalifikowalnych kosztów pośrednich w projekcie wynosiła 191 552,82 zł.

W dniu 30 stycznia 2019 r. ( po terminie) beneficjent dokonał zwrotu w kwocie/dofinansowania/ 216 000,00 zł. Z uwagi na fakt, iż dokonana wpłata nie pokryła w całości należności beneficjenta, organ na podstawie art. 55 ust 2 Op. zaliczył dokonana wpłatę proporcjonalnie na poczet należności głównej w następujący sposób:

- 115 138,57 zł. należność główna,

- 4 416,58 zł. odsetki.

W konsekwencji kwota do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w rozumieniu art. 184 u.f.p. objętych zaskarżoną decyzją stanowi sumę kwot:

- 51 250,68 zł. (zsumowane wydatki niekwalifikowalne, koszty bezpośrednie i pośrednie.

- 25 988,99 zł. (niewykorzystane środki poniesione z ostatniej transzy z dnia 26 czerwca 2018 r.), czyli ogółem kwotę 77 239,67 zł. do zwrotu dofinansowania z naruszeniem procedur.

W związku z powyższym wezwano beneficjenta do zwrotu ww. kwoty należności głównej wraz z odsetkami, i w konsekwencji Zarząd Województwa Śląskiego wydał zaskarżoną decyzję.

Od powyższej decyzji skarżąca pismem z dnia 28 kwietnia 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę. Skarżąca w ww. skardze wniosła:

1. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ,

2. o dopuszczenie jako dowodu w sprawie dokumentacji projektowej zatrzymanej postanowieniem Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 28 sierpnia 2020 r. na okoliczność zaznajomienia się z nią i sporządzenia przez skarżącego merytorycznych uzasadnień zarzutów,

3. o zasądzenie od Zarządu Województwa Śląskiego kosztów procesowych zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

Skarżąca wniosła również o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w całości.

W skardze skarżąca zarzuciła skarżonej decyzji:

1.naruszenie art. 7, 8 § 1, 9, 10, 11 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżącego możności obrony swoich praw i wzięcia aktywnego udziału w postępowaniu, gdyż organ II instancji nie dał jej możliwości merytorycznego odniesienia się do argumentacji podnoszonej w decyzji organu I instancji z tej przyczyny, iż jak skarżący podnosił, w dniu 28 sierpnia 2020 r. Prokuratura Okręgowa w K. wydała postanowienie o zabezpieczeniu całości dokumentacji dotyczącej realizowanego projektu, która nie została zwrócona skarżącemu do chwili obecnej, wobec czego ten nie miał i nie ma na tę chwilę w praktyce możliwości obrony swoich praw w sposób skuteczny, gdyż pozbawiony został dostępu do zgromadzonej przez siebie dokumentacji.

2.Naruszenie art. 7, 15, 107, 138 i 140 k.p.a. poprzez brak rzeczywistego rozpoznania sprawy w sposób wszechstronny i rzetelny przez organ II instancji, który zamiast tego poprzestał jedynie na bezkrytycznym powtórzeniu i poparciu argumentacji zaprezentowanej w pierwszej decyzji, co w istocie nie doprowadziło do zapewnienia stronie możliwości dwukrotnego niezależnego rozpoznania sprawy w dwóch instancjach a kontrola dokonana wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy miała charakter jedynie pozorny, a przez to niezgodny z normami prawa.

3.naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj.:

-3.1. Naruszenia art. 44 ust 3 w zw. z art.184 ust 1 i art. 207 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U z dalej: u.f.p.) oraz art. 2 pkt 36 i art.143 pkt.2 Rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące EFRR, EFS, FS, EFRROW, oraz EFMiR, poprzez błędne ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym zastosowaniu korekt finansowych i obniżenie kosztów bezpośrednich i pośrednich w sytuacji gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie nie pozwala na stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości w realizacji projektu przez beneficjenta, w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, gdyż brak jest naruszenia prawa unijnego lub krajowego oraz potencjalnej lub realnej szkody dla budżetu UE (działania skarżącego podjęte w toku realizacji projektu nie miały lub nie mogły mieć szkodliwego wpływu na budżet UE), a wydatki w projekcie były ponoszone zgodnie z zasadami określonymi w ar. 44 u.f.p.

-3.2 Naruszenie rozdziału 6.2 pkt.3 lit. b Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: Wytyczne) z dnia 19 lipca 2017 r., art. 668 § 1 k.c., oraz art. 2 pkt 36 i art.143 pkt.2 Rozporządzenia nr 1303/2013, w zw. z art.183 u.f.p. poprzez przyjęcie, że skarżąca podczas przeprowadzania postępowania ofertowego na wynajem sal szkoleniowych nie dochował należytej staranności i dokonał wydatku niezgodnego z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz krajowego. Doprowadziło to do błędnego uznania , że działanie skarżącego jest nieprawidłowością w rozumieniu Rozporządzenia nr 1303/2013, i zastosowanie znajduje art.184 u.f.z. w sytuacji gdy skarżący dochował przewidzianych prawem procedur, w sposób prawidłowy przeprowadzając postepowanie ofertowe nr [...] i dokonując wyboru najkorzystniejszej oferty spełniającej warunki określone w zapytaniu. Ponadto oferta została złożona przez oferenta, który potwierdził spełnienie warunków postępowania, zatem brak było jakichkolwiek podstaw do odrzucenia złożonej oferty, zaś sama realizacja zamówienia przez wybranego wykonawcę również została wykonana w sposób zgodny z opisem przedmiotu zamówienia, wobec czego skarżący nie dokonał naruszenia art. 668 § 1 k.c.,( co najwyżej można mówić o naruszeniu tego przepisu przez podmiot trzeci, na który skarżący nie miał żadnego wpływu a jego działanie w przedmiotowej sytuacji było zgodne z zapisami sekcji 6.5 Wytycznych i nie stanowiło naruszenia rozdziału sekcji 6.2 pkt.3 lit. b Wytycznych.

-3.3. Naruszenie art. 2 pkt 36 i art.143 pkt.2 Rozporządzenia nr 1303/2013, w zw. z art.183 u.f.p. poprzez brak podania podstawy prawnej, jakiej naruszenia dopuścił się skarżący (ponieważ w treści decyzji jest tylko mowa ogólnie o Wytycznych bez wskazania konkretnego przepisu) i wadliwe przyjęcie, że staże dla osób niepełnosprawnych nie odbywały się w dniach przeprowadzenia kontroli, mimo przedstawienia w tym zakresie wyjaśnień przez skarżącego, uzasadnienia pojedynczych nieobecności uczestników projektu (dalej: UP) oraz dowodu z zeznań świadków potwierdzających fakt prowadzenia staży.

-3.4. Naruszenie art. 2 pkt 36 i art.143 pkt.2 Rozporządzenia nr 1303/2013, w zw. z art.183 u.f.p. poprzez przyjęcie, że wynagrodzenie S. Z. stanowiły koszty pośrednie, a nie była ona bezpośrednio zaangażowana w realizację projektu, mimo obszernych i konkretnych wyjaśnień przedstawionych przez skarżącego, co do zakresu jego działania i faktu, że działania te wykroczyły poza zakres prac administracyjnych i tym samym mogły być rozliczane w ramach kosztów bezpośrednich, tak jak zakwalifikował je skarżący.

-3.5. Naruszenia § 5 pkt 4 umowy o dofinansowanie rozdziału sekcji 8.4 Wytycznych w zw. z art. 2 pkt 36 i art.143 pkt. 2 Rozporządzenia nr 1303/2013, w zw. z art.183 u.f.p. poprzez bezzasadne i nieoparte na dowodach wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego przyjęcia, że skarżący dopuścił się rażącego naruszenia procedur związanych z zarządzaniem projektem i przez to dokonanie pozbawionej podstawy prawnej odmowy wypłaty wartości kosztów pośrednich za trzy miesiące realizacji projektu, w oderwaniu od treści zapisu umowy na której rzekomo ta decyzja została oparta. Wskazać należy, że zgodnie z umową o dofinansowanie organ działając jako Instytucja Zarządzająca, miał prawo obniżyć stawkę ryczałtową kosztów pośrednich, a zamiast tego całkowicie odmówił wypłaty wartości kosztów pośrednich za trzy miesiące realizacji projektu, nie dokonując nawet próby ustalenia stawki ryczałtowej. Ponadto organ II instancji bezpodstawnie przyjął, że skarżący rażąco naruszył procedury związane z zarządzaniem projektem, jednocześnie podając jako główny argument, że osoba nie wchodząca w skład personelu administracyjnego (J. P.) wykonywała osobiście obowiązki spoczywające na osobach do tego powołanych , bez uwzględnienia, że wskazana osoba wykonywała tylko częściowo obowiązki związane z jednym z zadań projektowych – stażu dla osób niepełnosprawnych oraz przy braku wykazania , w jaki sposób działania skarżącego było rażącym naruszeniem procedur związanych z zarządzaniem projektem, zwłaszcza, że organ II instancji przyjął, że staże dla osób niepełnosprawnych w istocie miały miejsce (poza kilkoma zakwestionowanymi przypadkami). W tej sytuacji prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie nie pozwala na stwierdzenie wystąpienia przypadku rażącego naruszenia procedur przez skarżącego.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła m.in, że projekt realizowany był przez skarżącą w okresie od 1 lipca 2018 r. do 30 czerwca 2020 r. na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia 1 czerwca 2016 r.

Skarżąca wskazała, iż procedura odwoławcza była pozorna ponieważ organ nie prowadził własnych ustaleń w sprawie lecz powielił ustalenia zespołu kontrolnego.

W związku z realizowanym projektem skarżąca w wyniku przetargu wybrała ofertę najkorzystniejszą i zawarła umowę najmu sal szkoleniowych w których odbywały się zajęcia co oznaczało, że brak jest potencjalnej lub realnej szkody w budżecie UE gdyż wydatek został poniesiony w sposób celowy, oszczędny, efektywny i rzetelny i w konsekwencji nie wystąpiły nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Natomiast stawianie zarzutu skarżącej, że zawarła umowę najmu sal szkoleniowych z A., która nie miała tytułu prawnego do zawierania tego rodzaju umów jest chybione ponieważ nie znała ona treści umowy łączącej Stowarzyszenie S. w Z. z właścicielem nieruchomości.

Zdaniem skarżącej nieobecność na stażach niektórych uczestników była usprawiedliwiona i nie można z takiej przyczyny przypisywać skarżącej winy lub nierzetelności w realizacji projektu.

Z kolei, S.K. pełniła w realizacji projektu zarówno funkcję administracyjną jak i wykonawczą.

Skarżąca uważa, że organy zarzucając brak zapewnienia przez beneficjenta sprawnego i efektywnego procesu decyzyjnego nie zauważyły, że projekt rozpoczął się i zakończył w terminie i osiągnięto wszystkie założone wskaźniki projektu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Organ między innymi podniósł, iż nie naruszył zarówno przepisów postępowania ani przepisów materialnych wskazał, że skarżąca zgodnie z § 4 ust.1 umowy o dofinansowanie projektu, zobowiązała się do ponoszenia wydatków zgodnie z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego.

Ponadto zgodnie z § 4 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu, skarżąca zobowiązała się do stosowania przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego oraz Wytyczne.

Zatem skarżąca dokonując realizacji zadań wynikających z ww. umowy o dofinansowanie (§ 20 pkt. 2) była zobowiązana do ponoszenia odpowiedzialności zgodnie z właściwymi przepisami prawa krajowego, prawa unijnego oraz Wytycznymi.

Organ wskazał, iż dokonał ponownej oceny merytorycznej decyzji organu I instancji z dnia 30 września 2019 r. nr [...], na podstawie całości zebranego materiału dowodowego zapewniając skarżącej dwukrotne niezależne rozpoznanie sprawy w dwóch instancjach.

Zdaniem organu skarżąca naruszyła przepisy podrozdziału 6.2. pkt.3 lit. b. Wytycznych w zakresie enumeratywnie wyszczególnionych wydatków niekwalifikowalnych, co stanowi nieprawidłowość, która może mieć skutki budżetowe niekoniecznie powodujące szkodę - realny uszczerbek ponieważ strata-szkoda realna nie jest konieczna lecz sama możliwość jej wystąpienia. W konsekwencji naruszenie warunków kwalifikowalności skutkuje bowiem uznaniem wydatku za nieprawidłowy, czym w przedmiotowej sprawie było dokonanie przez skarżącą wydatków na wynajem sal szkoleniowych w ww. wskazanym lokalu (nr [...] w łącznej kwocie 14 052,28 zł. były one nieprawidłowo poniesione bo naruszyły rozdział 6.2 pkt 3 ppkt b, Wytycznych z dnia 10 kwietnia 2015 r. oraz z § 4 ust 4 umowy o dofinansowanie projektu i podlegają zwrotowi jako wydatki niekwalifikowalne.

Organ wskazał na nieprawidłowości w zakresie organizacji staży dla osób niepełnosprawnych polegające na ich nieodbywaniu w dniach 5, 16, 26 czerwca 2016 r., co skutkowało wezwaniem beneficjenta do zwrotu kwoty 2 628,38 zł. jako wydatków niekwalifikowalnych.

Organ wskazał na nieprawidłowości dotyczące wynagrodzenia osoby pełniącej nadzór nad realizacją spotkań z doradcami zawodowymi, ponieważ beneficjent rozliczył wydatek w ramach kosztów bezpośrednich, co skutkowało naruszeniem pkt 4 rozdziału 8.4 Wytycznych z 2017 r., a były to koszta rozliczane pośrednio.

Organ stwierdził nieprawidłowości w zarządzaniu projektem polegające na zaangażowaniu do projektu personelu administracyjnego, niezgodnie z zapisami projektu.

Organ wskazał, iż beneficjent dysponował środkami publicznymi i na podstawie umowy o dofinansowanie projektu zobowiązał się do wykorzystania przyznanego dofinansowania zgodnie z warunkami określonymi w ww. umowie, czego w świetle poczynionych ustaleń nie uczynił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt.5, podejmowane z zakresu administracji publicznej.

Sąd przyjął za prawidłowy stan faktyczny sprawy ustalony przez organ.

Istotą sporu jest ocena czy stwierdzone przez organy naruszenia w związku z realizacją przedmiotowej umowy, – stanowią podstawę do zwrotu środków, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.p.f.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 1 czerwca 2016 r. została zawarta pomiędzy Zarządem Województwa Śląskiego pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej Programem Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 a skarżącą umowa nr [...], dotycząca realizacji projektu pn. "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 - 2020, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków budżetu krajowego. Celem głównym projektu była "Aktywizacja społeczno-zawodowa 72 osób niepełnosprawnych umysłowo (40 K i 32 M) oraz 24 opiekunów osób niepełnosprawnych umysłowo ( 20 K i 4 M) z terenu powiatów zawierciańskiego i tyskiego poprzez realizację kompleksowego programu integracji społeczno – zawodowej, ukierunkowanej na zmniejszenie wykluczenia społecznego, zwiększenie aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i zwiększania szans na zatrudnienie osób niepełnosprawnych umysłowo i ich opiekunów (...)." Cel miał zostać osiągnięty poprzez uzyskanie przez uczestników projektu dodatkowych kwalifikacji po ukończeniu szkoleń zawodowych, zwiększenie ich zaangażowania w poszukiwanie pracy, a finalnie poprzez podjęcie aktywności zawodowej.

Następnie strony zawarły aneksy do ww. umowy o dofinansowanie projektu, tj. nr [...], z dnia 5 kwietnia 2016 r. oraz nr [...], z dnia 11 sierpnia 2017 r.

Projekt był realizowany w okresie od 1 maja 2016 r. do 30 września 2018 r., w partnerstwie z Z. w K..

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że nastąpiło naruszenie art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego poprzez podejmowanie przez beneficjenta działań niezgodnych z umową o dofinansowanie projektu oraz z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 r., ponieważ bezspornym faktem jest że skarżąca zawarła w dniu 15 lipca 2016 r. umowę (nr [...]) najmu sal szkoleniowych z A. Sp. z o.o.

Odnosząc się do kosztów wynajmu sal szkoleniowych stwierdzić należy, że stanowisko organu w tym zakresie wyrażone w kontrolowanej decyzji jest zasadne. W ocenie Sądu, w tym zakresie Skarżący nie dochowali reguł postępowania ponieważ A. Sp. z o.o zawierając z beneficjentem ww. umowę najmu sal szkoleniowych nie posiadał tytułu prawnego do jej zawarcia. Natomiast beneficjent był świadomy gdzie znajdują się przedmiotowe sale szkoleniowe tj.: w siedzibie Stowarzyszenia S. w Z. z którym blisko współpracował i mimo to nie sprawdził stanu faktycznego i prawnego przedmiotu najmu.

Słusznie organ zwrócił uwagę, iż Beneficjent nie dopełnił obowiązku wynikającego z Wytycznych, rozdziału 6.2 pkt 3 ppkt b określającego wydatek kwalifikowany jako zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz krajowego w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej jeśli mają zastosowanie. Z przywołanego przepisu wynika, że wydatek kwalifikowany musi spełniać m.in. warunek przestrzegania nie tylko przepisów prawa unijnego oraz przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej jeśli mają zastosowanie lecz również przepisów prawa krajowego. W niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa krajowego tj. art. 668 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi: "najemca może rzecz najętą oddać w całości lub części do bezpłatnego używania albo w podnajem, jeżeli umowa mu tego nie zabrania (...)". Skarżący nie dochował warunku z art. 668 kc., albowiem zawarł umowę najmu z podmiotem, który nie miał tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. W konsekwencji naruszył ww. regulacje. Zatem słusznie organ uznał wydatek za niekwalifikowalny, ponieważ Skarżący nie dochował należytej staranności zawierając umowę najmu sal szkoleniowych wbrew treści ww. przepisu art. 668 § 1 kodeksu cywilnego.

Nadto realizacja staży przez niepełnosprawnych uczestników projektu w dniach 5, 14, i 26 czerwca 2017 r., nie została wykonana przez beneficjenta, a także wydatki związane z wynagrodzeniem osoby pełniącej nadzór nad realizacją spotkań z doradcami zawodowymi były nieprawidłowo rozliczone jako wydatki bezpośrednie. W wyniku czego beneficjent nieprawidłowo przedłożył do rozliczenia końcowego wniosku o płatność wydatki za okres od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 30 września 2018 r.

Należy wskazać, że zgodnie z § 15 umowy o dofinansowanie w przypadku, gdy na podstawie weryfikacji wniosku o płatność lub czynności kontrolnych stwierdzone zostanie, że środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., beneficjent ma obowiązek zwrotu w całości lub części otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2021 r. I GSK 1929/18, stwierdził, że:

"W przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9 ww. przepisu. Obowiązek zwrotu dotyczy w szczególności wydatków, które nie mogą zostać uznane za wydatki kwalifikowalne – przeznaczone do dofinansowania zgodnego z przepisami – które w konsekwencji podlegają rygorom przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Do przepisów tych zalicza się procedury dokonywania wydatków związanych z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków europejskich, w tym wytyczne, wydane w celu realizacji programów w ramach Funduszu Spójności UE, jak też zobowiązania umowne".

Z kolei, przepis art. 207 u.p.f. stanowi, że w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10 ww. ustawy.

Zgodnie natomiast z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, ww. ustawy są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu." Szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 pkt 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (art. 206 ust. 1 u.f.p.). W związku z powyższymi przepisami procedurami, o// których mowa w art. 184 u.f.p. są bezsprzecznie m.in. procedury określone w umowie o dofinansowanie projektu. Oznacza to, że poprawność działania beneficjenta realizującego umowę o dofinansowanie projektu z wykorzystaniem środków UE należy dokonywać, z uwzględnieniem postanowień tej umowy oraz przepisów prawa polskiego, które powinny być wykładane i stosowane z uwzględnieniem prawa europejskiego, bowiem regulacje polskie dotyczące realizacji programów operacyjnych służą osiąganiu wspólnych celów wynikających z prawa europejskiego i realizacji polityki spójności (tak NSA w wyroku z 12 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1467/13).

W ocenie Sądu na podstawie okoliczności ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego trafnie uznano, że wykorzystanie środków przeznaczonych na realizację projektu nastąpiło z naruszeniem procedur przewidzianych w umowie o dofinansowanie i stanowiło zasadną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji o zwrocie dofinansowania uzyskanego przez beneficjenta. Umowa o dofinansowanie w § 4 ust 4 zobowiązywała do ponoszenia wydatków zgodnie z przepisami prawa krajowego i unijnego oraz Wytycznymi.

W ocenie Sądu organ trafnie przyjął, że każdy nieuzasadniony wydatek stanowi obciążenie budżetu Unii, jako poniesiony nieprawidłowo, a ww. rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 w art. 2 pkt 7 nieprawidłowość definiuje jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje, lub mogłoby powodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Wykazane nieprawidłowości niewątpliwie choćby tylko potencjalnie mogły spowodować tak rozumianą szkodę, w związku z czym podnoszone w skardze zarzuty są bezzasadne.

Sąd stwierdził, że niekwalifikowalność wydatków musiała skutkować obowiązkiem zwrotu dofinansowania, bowiem do zadań instytucji zarządzającej zalicza się odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w przepisach o finansach publicznych.

Zwrot pobranego dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Każde zaś stwierdzenie nieprawidłowości przez organ obliguje go do przeprowadzenia postępowania w sprawie zwrotu wypłaconego dofinansowania. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 u.f.p. do zwrotu środków, organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary czy też udziału innych podmiotów w powstaniu sytuacji prowadzącej do zwrotu środków. Beneficjent, podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymał bezzwrotną pomoc, pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków. Zgodnie z art. 207 u.f.p. "sankcją" za ich niezachowanie jest zwrot środków pobranych nienależnie wraz z odsetkami. Zawarcie umowy o dofinansowanie z organem nie świadczy o tym, że pobrane przez beneficjenta środki europejskie były pobrane należnie. Mimo pozytywnego ocenienia wniosku o dofinansowanie, na dalszym etapie realizacji projektu w przypadku ustalenia, iż doszło jednak do nienależnego pobrania dofinansowania.

Kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również w trakcie realizacji projektu oraz po jego zakończeniu.

W zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, Instytucja Zarządzająca jasno i precyzyjnie odwołuje się do postanowień umowy o dofinansowanie jako kryterium oceny działań strony skarżącej i ustalenia przesłanek zwrotu dofinansowania. Takie stanowisko Instytucji Zarządzającej jest w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zgodne z prawem i znajduje oparcie w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., który nawiązuje do treści art. 184 uf.p. Przesłanką zwrotu środków jest bowiem ich wykorzystanie z naruszeniem procedur, które określone zostały w art. 184 ust. 1 u.f.p. Przepis ten stanowi, że "wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków , o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi obowiązującymi przy ich wykorzystaniu". W świetle utrwalonego i jednolitego w tym względzie orzecznictwa sądowego nie budzi wątpliwości, że ustawodawcy nie chodziło wyłącznie o procedury uregulowane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Pod pojęciem "inne procedury" rozumieć należy także postanowienia umowy o dofinansowanie. Naruszenie tych postanowień rodzi obowiązek zwrotu przyznanych środków (zob. wyroki NSA: z 19 czerwca 2012 r., sygn. akt: II GSK 732/11 i z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt: II GSK 1546/12, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny, wielokrotnie wskazywał, że pod pojęciem "innych procedur" należy rozumieć postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania. Powyższą regulacją przyjęto, że u podstaw tworzenia krajowych systemów realizacji programów operacyjnych i regionalnych nie leżą wyłącznie przepisy prawa powszechnie obowiązującego, zaś same projekty realizowanie są w oparciu o zaakceptowany wniosek oraz umowę, która określa obowiązki zarówno beneficjenta, jak też instytucji udzielającej dofinansowania, a której wzór jako element systemu realizacji programu operacyjnego stanowi dokumentację konkursową. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów.

Należy również przypomnieć, że w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady 1083/2006 zdefiniowano pojęcie "nieprawidłowość", które oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Analiza powyższej regulacji wskazuje, że określa ona trzy elementy "nieprawidłowości": 1) działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, 2) które powoduje jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa UE oraz 3) które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Naruszenie prawa wspólnotowego obejmuje zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Oznacza to, że do popełnienia nieprawidłowości, z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady 1083/2006, dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii. Dlatego też zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006 i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej (art. 98). Dodać trzeba, że szkoda, o której mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady 1083/2006, powstaje niejako automatycznie, gdy beneficjent otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem, a przy tym do powstania szkody w budżecie UE nie jest wymagane powstanie faktycznego uszczerbku majątkowego w budżecie. Przyjęcie, że doszło do naruszenia przepisów regulujących realizację dofinansowywanego projektu nie wymaga więc dodatkowo wystąpienia rzeczywistego uszczerbku finansowego, lecz wystarczy sama możliwość jego wystąpienia. Szkoda nie musi być konkretną stratą finansową, gdyż do stwierdzenia, że miała miejsce nieprawidłowość wystarczy, że istniało zagrożenie, że szkoda powstanie (zob. wyrok NSA z 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 51/13).

Należy podkreślić, że przystąpienie do realizacji projektów finansowanych w ramach programów operacyjnych jest dobrowolne, ale wiąże się ono z przestrzeganiem szeregu obowiązków wynikających z dysponowania środkami publicznymi, które beneficjent bierze na siebie z chwilą przystąpienia do umowy o dofinansowanie projektu (zob. wyrok NSA z dnia 11.10.2018 r., sygn. akt I GSK 873/18). Nie ma przy tym znaczenia jakie przyczyny legły u podstaw braku realizacji projektu przez skarżącego zgodnie z zawartą umową o dofinansowanie. Szczególny charakter umowy zawartej między właściwą Instytucją Zarządzającą a beneficjentem pomocy finansowej ze środków funduszy europejskich powoduje, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków umowy. Nie ma znaczenia to, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń i przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od beneficjenta.

Wskazać również należy, że obowiązkiem Instytucji Zarządzającej a nie tylko uprawnieniem jest przeprowadzenie kontroli projektu, nakładanie korekt finansowych oraz odzyskiwanie środków podlegających zwrotowi co wynika z art. 9 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Stwierdzenie wykorzystania środków publicznych z naruszeniem procedur w tym wykrycie nieprawidłowości w zakresie ich wydatkowania powoduje konieczność dochodzenia ich zwrotu.

Uzupełniając przedstawioną argumentację warto dodać, że wiążące obie strony postępowania Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 jednoznacznie wskazują, iż fakt, że dany projekt kwalifikuje się do dofinansowania w ramach Programu nie oznacza, że wszystkie wydatki poniesione podczas jego realizacji będą uznane za kwalifikowalne.

Ustawa wdrożeniowa, w rozdziale 5 normuje realizację programów operacyjnych. W art 26 ust 15 wskazano, że do zadań zarządzającej należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych. W art. 26 ust.1 pkt.15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przewidziano, że instytucja ustala i nakłada korekty finansowe i zawarto odesłanie wprost do art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006. Natomiast art. 30 ust. 2 stanowi, że umowa albo decyzja, o których mowa w ust.1 określają warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane.

Wobec powyższego należy podkreślić iż skarżąca zobowiązała się do przestrzegania warunków umowy o dofinansowanie i mimo to dopuściła się nieprawidłowości skutkującej wydaniem przez organ, decyzji o zwrocie środków uzyskanych z funduszy europejskich.

Sąd nie stwierdził zarzucanego przez skarżącą naruszenia przez organ art. 44 ust 3 w zw. z art.184 ust 1 i 207 ust.1 pkt. 2 u.f.p. oraz art. 36 i art. 143 ust 2 rozporządzenia poprzez błędne ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym zastosowaniu korekt finansowych i obniżenie kosztów bezpośrednich i pośrednich w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, ponieważ przepisy, na podstawie których udzielane jest wsparcie z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej, powinny być wykładane i stosowane z uwzględnieniem prawa europejskiego, a w szczególności rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006, a regulacje krajowe dotyczące realizacji programów operacyjnych służą osiąganiu wspólnych celów wynikających z prawa europejskiego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4487/16). Natomiast wykładnia przepisów i regulacji krajowych, które są podstawą do wydania decyzji o zwrocie, powinna być dokonywana z uwzględnieniem faktu, że zasadniczą przesłanką uzasadniającą żądanie zwrotu jest rzeczywisty albo potencjalny i nieuzasadniony wydatek z budżetu Unii Europejskiej.

Zdaniem Sądu, organ nie naruszył art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 w zw. z art.143 ust 2 rozporządzenia (1303/2013) w zw. z art.184 u.f.p., ponieważ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i dokonał właściwych ustaleń, co dało mu podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego wskazanych w decyzji.

Nadto jak wskazał organ strata-szkoda realna nie jest konieczna, lecz sama możliwość jej wystąpienia czyli jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego, które powoduje lub mogłoby powodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi, odnoszące się do naruszenia przepisów art. 7, 8 § 1, 9, 10, 11, k.p.a. Zarzuty te są przy tym ogólnikowe i nie podważają konkretnych ustaleń organu, które szczegółowo i obszernie zostały zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec prawidłowych ustaleń organu w zakresie stanu faktycznego twierdzenie skarżącej, że pominięcie ustaleń wypaczyło rozstrzygnięcie jest niezasadne.

Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy i oparcia rozstrzygnięcia na dowolnych wnioskach nie znajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym należy uznać je za bezpodstawne. Fakt, że organ dokonał odmiennej od oczekiwań Skarżącego oceny stanu faktycznego, nie oznacza, że dokonał jej w sposób nienależyty. Organ zobligowany jest zgromadzić i rozpatrzyć materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, co też w niniejszej sprawie zostało niewątpliwie wykonane. Organ działał na podstawie prawa i w jego granicach, a w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione ustalenia są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ też wyczerpująco wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie w pełni odpowiada wymogom prawa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151.p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.