Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 503/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 132, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 58, art. 64 par. 2, art. 77 par. 1, art. 129 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 14, art. 16 ust. 2, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 3, art. 110 ust. 1 i 8
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007r. sprawy ze skargi B.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie "art. 108 §1" Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 14, art. 16 ust. 2, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 1 oraz art. 110 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Wójta Gminy R. odmówił B.M. przyznania zasiłku stałego za okres od [...] do [...].

W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, że skarżąca nie spełnia wymogów warunkujących nabycie prawa do żądanego świadczenia, wynikających z przywołanego art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskazał także, iż stosownie do art. 106 ust. 3 tej ustawy, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W konsekwencji, wniosek B.M. nie mógł zostać uwzględniony albowiem dotyczy on przyznania zasiłku stałego za okres od [...] do [...], gdy tymczasem został złożony dopiero [...].

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. B.M. wyraziła niezadowolenie z decyzji zapadłej w I instancji. Podkreśliła bowiem, iż wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożyła już w [...], jednak nie został on uwzględniony gdyż orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. uznano ją za osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności. Tymczasem mocą wyroku wydanego następnie przez Sąd Rejonowy w C. przywołane orzeczenie zostało zmienione w ten sposób, że od dnia [...] została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W tym stanie rzeczy strona zażądała przyznania jej spornego świadczenia za okres objęty wnioskiem wywodząc, iż u podstaw rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania jej tego zasiłku legło wadliwe orzeczenie o niepełnosprawności.

Równocześnie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniosła bowiem, że w okresie od [...] kilkakrotnie przebywała na leczeniu w [...] zaś w przerwach pomiędzy tymi pobytami stan zdrowia [...]. Nadto dodała, iż jest [...] i dlatego nie miała możliwości skorzystania z pomocy innych osób.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Kolegium podniosło, że rozstrzygnięcie organu I instancji wysłane zostało na adres Szpitala [...] w L. Ponieważ jednak z pisma wskazanej placówki wynikało, że skarżąca została z niej wypisana, decyzję tę doręczono jej w miejscu zamieszkania w dniu [...]. Tymczasem B.M. pomimo prawidłowego pouczenia o trybie i terminie wniesienia odwołania, złożyła je dopiero w dniu [...] a zatem po upływie czternastodniowego terminu określonego w art. 129 §2 K.p.a.

Odnosząc się do wniosku skarżącej organ II instancji powołał się na art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego wywodząc, iż jedną z przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w niezachowaniu tego terminu czyli wykazanie, że powyższe nastąpiło wskutek przeszkody od niej niezależnej i istniejącej przez cały czas do wniesienia wniosku o jego przywrócenie.

Tymczasem, zdaniem Kolegium, przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany albowiem w dacie wydania decyzji przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. strona nie przebywała już w placówce leczniczej i od tej daty skutecznie ubiegała się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. W konsekwencji wyżej wymieniona nie zachowała również innego wymogu wynikającego z art. 58 K.p.a., polegającego na konieczności zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny jego uchybienia.

Skoro bowiem strona odebrała decyzję zapadłą w I instancji już po zakończeniu leczenia szpitalnego i jak sama podaje jej pobyty na tym leczeniu miały charakter okresowy, to jest oczywistym, że złożyła swój wniosek po upływie 7 dni od chwili ustania przeszkody uniemożliwiającej terminowe wniesienie odwołania.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że okoliczność polegająca na zmianie przez Sąd Rejonowy w C. wydanej wobec niej decyzji o stopniu niepełnosprawności może stanowić podstawę wystąpienia do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej prawomocną decyzją o odmowie przyznania zasiłku stałego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B.M. oświadczyła, iż nie zgadza się z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Skarżąca podniosła, że organ ten nie uwzględnił specyfiki choroby, na którą się uskarża. Wywiodła bowiem, iż sam fakt okresowego zwalniania z pobytu w placówce [...] w żadnym razie nie oznacza gruntownej poprawy stanu zdrowia pacjentki i ma na celu jedynie umożliwienie jej kontaktu z otoczeniem. Mając na uwadze powyższe strona podkreśliła, że również w okresie pomiędzy pobytami w szpitalu [...]. Z kolei lekarze zwalniali ją z tej placówki nie dlatego, że w ich ocenie była osobą wyleczoną lecz tylko dlatego, że uznali, iż [...].

Ustosunkowując się do sugestii zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż dokonana przez sąd zmiana decyzji o stopniu niepełnosprawności może stanowić podstawę wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, skarżąca wyjaśniła, że w jej ocenie postępowanie takie w ogóle nie zostało wszczęte. Pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmówił bowiem przyjęcia jej wniosku o przyznanie pomocy stwierdzając, iż orzeczenie o niepełnosprawności, którym się legitymuje nie wystarcza do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w motywach zaskarżonego postanowienia wywodząc, iż strona nie spełniła przesłanek, od których prawo uzależnia przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym gdyż nie wykazała, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez jej winy.

Także okoliczność [...] nie może zdaniem Kolegium uzasadniać uwzględnienia jej żądania. Skarżąca mając świadomość tego faktu mogła bowiem ustanowić pełnomocnika, który reprezentowałby jej interesy w istotnych sprawach.

Nadto odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu odmowy przyjęcia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej organ II instancji wskazał, że praktyka taka jest niedopuszczalna, gdyż każdy wniosek wymaga załatwienia w formie decyzji administracyjnej. W konsekwencji wyjaśnił, że skarżąca powinna złożyć swój wniosek w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R. na dziennik podawczy a następnie oczekiwać na jego rozstrzygnięcie stosowną decyzją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie.

Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek zasadniczo nie z przyczyn które zostały w niej podniesione lecz z powodów, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związanym zarzutami skargi (art. 134 §1 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem przepisów postępowania, które w sposób istotny mogło wpłynąć na wynik sprawy a w konsekwencji nie może on pozostać w obrocie prawnym.

Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji zapadłej w I instancji. Stąd merytoryczne kwestie związane z odmową przyznania skarżącej prawa do zasiłku stałego nie mogły podlegać ocenie Sądu ani wywrzeć wpływu na treść wyroku. Sąd uprawniony był bowiem jedynie do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C.

Problematyka związana z wnoszeniem środków odwoławczych od rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej uregulowana została w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej K.p.a.

Stosownie zatem do treści art. 129 §1 i 2 K.p.a., odwołanie od decyzji wydanej w I instancji wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał tą decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie.

Zgodnie jednak z brzmieniem art. 58 §1 K.p.a., w razie uchybienia terminu do dokonania danej czynności procesowej należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu wnosi się przy tym w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu zaś jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2 cytowanego przepisu).

Oznacza to, że przywrócenie terminu uwarunkowane jest łącznym spełnieniem trzech przesłanek a mianowicie: złożeniem wniosku w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu oraz jednoczesnym dokonaniem czynności, dla której rzeczony termin był określony.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało oparte na ustaleniach, które nie czynią zadość zasadzie prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 i art. 77 §1 K.p.a.

Dane wynikające z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie pozwalają na precyzyjne i jednoznaczne określenie daty, pod którą skarżąca złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W aktach tych znajdują się bowiem dwa egzemplarze pisma procesowego zawierającego wskazane środki prawne. Każdy z nich opatrzony został odręcznie datą [...]. Na jednym widnieje pieczęć dokumentująca wpływ do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w dniu [...] wraz z adnotacją o osobistym złożeniu go w tym organie. Tymczasem na drugim umieszczono pieczęć potwierdzającą złożenie go (także w dniu [...]) w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R., bez wskazania czy czynność ta dokonana została osobiście, czy też za pośrednictwem poczty.

Przede wszystkim zaś, w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się kopia także innego, znacznie wcześniejszego pisma (datowanego na [...]), tożsamego co do treści z przywołanymi wyżej egzemplarzami, opatrzonego pieczęcią obrazującą datę wpływu do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w dniu [...].

Jak wynika z informacji zawartych w piśmie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] oraz w piśmie Kierownika Biura Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], oryginał rzeczonego pisma strony z dnia [...] został przekazany przez organ I instancji Kolegium, które z kolei wezwało skarżącą do uzupełnienia jego braków formalnych poprzez złożenie pod nim podpisu. Następnie, wobec faktu, że strona wskazanego braku nie uzupełniła, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. pozostawiło rzeczone pismo bez rozpoznania.

Powołany w drugim z cytowanych pism (pismo Kierownika Biura Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]) fakt wezwania B.M. do podpisania pisma z dnia [...] nie znajduje jednak jakiegokolwiek potwierdzenia w stosownych dokumentach. W aktach sprawy brak jest bowiem zarówno egzemplarza wezwania, które miało być do skarżącej wysłane jak i zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumentującego jego doręczenie.

W tym stanie rzeczy nie sposób uznać aby pozostawienie przedmiotowego pisma bez rozpoznania było prawidłowe. Organ odwoławczy nie dysponował dowodami potwierdzającymi skuteczne doręczenie skarżącej wezwania do uzupełnienia jego braku, a zatem nie było podstaw do zastosowania przezeń art. 64 §2 K.p.a.

W konsekwencji także data złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przyjęta przez organ jako [...] nie może zostać uznana za ustaloną w sposób rzetelny.

Skoro bowiem pozostawienie bez rozpoznania pisma skarżącej z dnia [...], zawierającego to odwołanie i ten wniosek było bezzasadne, to za datę zgłoszenia wniosku (a także odwołania) należało przyjąć dzień złożenia wskazanego pisma, z kolei datę [...], jedynie za dzień uzupełnienia jego braku poprzez złożenie egzemplarza zawierającego podpis strony (wobec braku zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumentującego datę doręczenia skarżącej wezwania do uzupełnienia przedmiotowego braku formalnego, uzupełnienie należałoby uznać za dokonane w terminie).

Trzeba tu jednak zaznaczyć, że ustalenie daty wniesienia przywołanego pisma procesowego strony z dnia [...], na podstawie akt administracyjnych także nie jest możliwe. Jak bowiem nadmieniono już wyżej, w aktach tych znajduje się jedynie kopia wskazanego pisma, na której widnieje wyłącznie data wpływu do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Z umieszczonych na nim adnotacji nie wynika natomiast czy nadane zostało pocztą czy też osobiście ani kiedy fakt ten nastąpił.

Zważywszy powyższe należy podnieść, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. nie zbadało okoliczności sprawy w stopniu niezbędnym do przeprowadzenia należytej oceny zachowania przez stronę skarżącą przesłanek wymienionych w art. 58 K.p.a.

Przedstawione uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy albowiem brak precyzyjnych ustaleń co do daty złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (a także co do daty wniesienia samego odwołania, gdyż oba środki prawne zawarte zostały w jednym piśmie) może niewątpliwie rzutować zarówno na kwestię oceny zachowania siedmiodniowego terminu do złożenia takiego wniosku jak i na ocenę, czy strona wykazała brak winy w nieterminowym złożeniu odwołania. Badając wiarygodność twierdzeń B.M. o [...] należy bowiem niewątpliwie mieć na uwadze, w jakim okresie taki stan rzeczy mógł się utrzymywać oraz to, czy w okresie tym strona wykazywała [...] (na przykład [...]), co mogłoby świadczyć o [...].

Dlatego ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji stosując się do wskazań Sądu, wnikliwie i dokładnie ustali datę złożenia przez skarżącą odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dopiero jednoznaczne wyjaśnienie tego zagadnienia umożliwi prawidłową ocenę zachowania przez wyżej wymienioną wymogów, od których prawo uzależnia przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 K.p.a., działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Z uwagi na charakter zaskarżonego aktu jakim jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego Sąd odstąpił od orzeczenia o jego wykonaniu w trybie art. 152 p.p.s.a.