Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 108/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 4, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1840
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K. M.üllauer na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 roku Nr [...] w przedmiocie odebrania zwierząt oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2018 r. sygn. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2017 r., poz 1257, ze zm. dalej k.p.a.) oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j.Dz. U. z 2017, poz. 1840 dalej: u.o.z.) po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej jako strona lub skarżący), od decyzji burmistrza Miasta i Gminy S. (dalej Burmistrz), z dnia [...] sierpnia 2018 r. Nr [...] w sprawie odebrania skarżącemu 29 sztuk psów w typie rasy bernardyn, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 12 stycznia 2018 roku Burmistrz Miasta i Gminy S. wydał decyzję znak: [...], w której zdecydował o odebraniu skarżącemu 29 sztuk psów w typie rasy Bernardyn. Od powyższego, do organu wyższej instancji, odwołała się strona postępowania. Po przeanalizowaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją znak: [...] z dnia [...] marca 2018 (data doręczenia do Urzędu Miasta i Gminy w S. - 13 kwietnia 2018 roku) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze dostrzegło następujące wadliwości:

1) "Burmistrz Miasta i Gminy S. w sentencji decyzji zdecydował o odebraniu zwierzęcia, ale nie wypowiedział się gdzie zwierzę zostało umieszczone po odebraniu. W uzasadnieniu decyzji wskazał co prawda, że psy przetransportowane zostały do schroniska dla zwierząt w M., ale akta sprawy nie zawierają żadnego dowodu iż tam zostały umieszczone ".

2) " Z uwagi jednak na znaczną ilość tych zwierząt i różny ich wiek wygląd i kondycję, zasadne byłoby odrębne oznaczenie, każdego z nich celem uniknięcia ewentualnych pomyłek i wątpliwości. (...). Opis ten powinien stać się załącznikiem do decyzji".

3) ,, (...) odwołanie przysługuje stronom w terminie 3 dni od doręczenia decyzji, a nie 14 dni".

4) (...) organ w swoim postępowaniu nie skorzystał z akt toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...] postępowania karnego (...) w sprawie znęcania się [...] nad zwierzętami".

Uwzględniając powyższe Burmistrz pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. wniósł do firmy [...] o udzielenie informacji dotyczącej miejsca przebywania psów w typie rasy Bernardyn, odebranych przez policję z miejscowości położonej w S. W. numer [...]. Lekarz weterynarii Z. J. w piśmie z dnia 26 kwietnia 2018 r. poinformował, że zwierzęta znajdują się w Schronisku dla Zwierząt M. - S. , poza jedną suką, która ze względu na stan zdrowia, przebywa w domu tymczasowym w m. M.. Natomiast trzy inne psy (suki) padły w wyniku choroby (29.11.2017r.) oraz pogryzienia (11 i 24.06.2017).

Burmistrz uwzględnił sugestię dotyczącą stworzenia bazy umożliwiającej identyfikację każdego z psów. Został wykonany wykaz na podstawie sporządzonych w dniu 7 czerwca 2017 roku przez lekarza weterynarii Z. J. kart informacyjnych opisu psów.

Ponadto, pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. wniesiono do Sądu Rejonowego w [...] o przesłanie kopii akt postępowania karnego w sprawie znęcania się K. [...] nad zwierzętami. W dniu 23 maja 2018 r. uzyskano informacje (pismo sygnatura akt: II K [...]), iż akta sprawy zostały przesłane do Sądu Apelacyjnego w P.. Dodatkowo w dniu 20 sierpnia 2018 r. telefonicznie ustalono z pracownikiem sądu, iż do dnia sporządzania niniejszej decyzji, z uwagi na nieobecność oskarżonego, nie odbyła się, przed Sądem Rejonowym w [...] żadna rozprawa w ww. sprawie.

Wypełniając dyspozycje art. 10 k.p.a. Burmistrz poinformował pełnomocnika strony o zakończeniu postępowania dowodowego, możliwości zapoznania się z aktami sprawy czy wniesienia uwag. Strona postępowania nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Następnie Burmistrz wydał w dniu [...] sierpnia 2018 r. decyzję nr [...], powołując się na art. 7 ust. 3 u.o.z. oraz art. 104 k.p.a. w przedmiocie odebrania skarżącemu 29 sztuk psów rasy Bernardyn, które znajdowały się na terenie nieruchomości w S. W. nr [...] (dz. nr ew. [...] obręb geodezyjny [...]).

Ponownie analizując akta sprawy Burmistrz wskazał, że nie miał wątpliwości co do odebrania skarżącemu zwierząt, utrzymywanych w warunkach rażącego niechlujstwa i zaniedbania, z naruszeniem ich dobrostanu.

W uzasadnieniu tej decyzji organ szczegółowo przytoczył stan faktyczny sprawy. Wskazał w nim, iż na złe warunki przebywania zwierząt na posesji w S. W. zwrócił uwagę Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] po swojej kontroli przeprowadzonej w dniu 30 marca 2017 r. Informacja ta, a także zgłaszane organowi interwencje mieszkańców sąsiadów nieruchomości [...], skarżących się na zagrożenia które sprawiają należące do niego psy, spowodowały wszczęcie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie odebrania tych zwierząt w trybie ustawy o ochronie zwierząt. W dniu 28 kwietnia 2017 r. organ, przy udziale Policji, inspekcji ochrony środowiska oraz członków Straży Ochrony Zwierząt i Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami podjął nieudaną próbę oględzin nieruchomości w S. W.. Jej właściciel nie dopuścił do przeprowadzenia ustaleń co do ilości psów przebywających na posesji, warunków ich bytowania oraz kondycji zdrowotnej. Wstępną lustrację terenu odbył wówczas jedynie lekarz weterynarii - W. P. oraz przedstawiciel WiOŚ, w asyście Policji. Przesłuchany później w toku postępowania administracyjnego weterynarz potwierdził, iż w pomieszczeniu pofabrycznym na terenie działki nr [...] w S. W. przebywa znaczna ilość psów w różnej kondycji zdrowotnej. Przebadane 2 suki, wstępnie oceniono iż są w zadowalającym stanie choć z widocznymi zmianami skórnymi i infekcjami uszu.

Kolejne, skuteczne już oględziny miejsca pobytu psów organ przeprowadził w dniu 07 czerwca 2017 r. w asyście lekarza weterynarii - Z. J., przedstawiciela inspekcji weterynaryjnej oraz Policji. Po lustracji terenu i przesłuchaniu skarżącego zwierzęta zostały zinwentaryzowane i zaszczepione oraz umieszczone w tymczasowych kojcach, a w dniu następnym przewiezione do schroniska. Dokonano wówczas dokładnych ustaleń co do warunków utrzymywania psów, ich pielęgnacji, leczenia i żywienia.

Podczas lustracji pomieszczeń, w których przebywały psy stwierdzono: brud, bałagan, zaleganie żywności z utraconym terminem do spożycia, ślady gryzoni w postaci odchodów. W jednym z pomieszczeń zalegała gruba warstwa psich odchodów, legowiska psów wykonane były z worków typu big - bag. Psy miały nieograniczony dostęp do hali produkcyjnej, w której znajdowały się niezabezpieczone i głębokie kanały technologiczne, uszkodzone maszyny z ostrymi elementami, sterty różnego rodzaju odpadów oraz niezabezpieczony taras na wysokości około 4m nad ziemią. Pod wiatą, przy hali produkcyjnej i na terenie całej nieruchomości zinwentaryzowano 24m3 odpadów opakowaniowych po żywności z utraconym terminem do spożycia.

W kolejnych dniach na okoliczność warunków i stanu zwierząt organ przesłuchał T. P. - przedstawiciela Straży Ochrony Zwierząt w P. (29.06.2017 r.) oraz M. K. z Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce Oddział w O. (11.09.2017 r.) - organizacji, które sprawowały pomoc i opiekę nad utrzymywaniem psów przez skarżącego. Ponadto organ przesłuchał M. J. - technika weterynarii, który zajmował się, na początku 2017 r. szczepieniem jednego z psów przeciwko świerzbowcowi (14.09.2017 r.), A. M. - TOZ w O. (20.09.2017 r.) oraz A. S. - lekarza weterynarii, która w kwietniu 2017 r. szczepiła psy przeciwko wściekliźnie oraz leczyła przeciwko świerzbowcowi (25.09.2017 r.). Organ przesłuchał także samego [...] (07.06.2017 r, i 29.06.2017 r.). Dla potrzeb postępowania poddał też analizie wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach 07 i 08 czerwca 2017 r. przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...].

Powyższe ustalenia oraz wnioski z nich wypływające pozwoliły na przyjęcie, iż odebranie [...] wszystkich należących do niego 29 psów było konieczne, gdyż ich dalsze pozostawanie na posesji w S. W. mogło powodować zagrożenie ich zdrowia i życia. Zdaniem organu, był to przypadek niecierpiący zwłoki. Psy przebywały w warunkach skrajnie niekorzystnych - w opuszczonym budynku hali produkcyjnej, wśród niezabezpieczonych kanałów, balkonów i schodów oraz pozostawionych sprzętów i nieczynnych urządzeń mogących stanowić zagrożenie bezpieczeństwa dla tych zwierząt. W pomieszczeniach psy nie miały osobnych kojców, ale legowiska pośród odchodów i rozrzuconych odpadków. Warunki te dalekie były od optymalnych i powodowały zagrożenie epidemiologiczne zarówno dla ludzi jak i innych zwierząt. Psy nie były też odpowiednio pielęgnowane i leczone. Większość z nich miała zmiany skórne (wyłysienia, stany zapalne) spowodowane świerzbowcem, a właściciel nie potrafił udokumentować szczepień przeciwko wściekliźnie.

Sposób "opieki" nad psami, mający posiać pseudo hodowlo budził obawy o prawidłowy rozwój tych zwierząt. Zdaniem organu, poprzez brak wydzielenia suk od psów właściciel doprowadzał do tzw. chowu wsobnego, a zwierzęta młode i chore mogły być zagryzane przez dorosłe osobniki. Psy, w obecności osób obcych, wykazywały zachowania agresywne i ze względu na niedostateczne ich zabezpieczenie na posesji - uciekały poza obszar im wyznaczony. Ponadto karmione były przeterminowaną żywnością i odpadkami przeznaczonymi do utylizacji.

Zdaniem organu I instancji, odebranie tych zwierząt dotychczasowemu właścicielowi i przekazanie ich pod opiekę schronisku dla zwierząt stanowiło jedyne rozwiązanie problemu. [...] nie reagował bowiem na przekazywane mu zalecenia właściwej opieki nad zwierzętami przekazywane przez Straż Ochrony Zwierząt w P. oraz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami Oddział w O.. Korzystał z pomocy rzeczowej tych organizacji (karma dla zwierząt, finansowanie opieki medycznej), ale nie starał się, by byt tak hodowanych psów polepszyć. W niewielkim tylko zakresie współpracował z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w [...], który m.in. za braki szczepień psów, karał go mandatami. Podjęta decyzja z dnia 20 sierpnia 2018 r. stanowiła więc legalizację faktu odebrania zwierząt mającego miejsce w dniu 08 czerwca 2017 r.

Powyższą decyzję, w terminie, zaskarżył odwołaniem [...] domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Jego zdaniem brak było podstaw do odebrania mu psów, gdyż warunki w których przebywały na jego posesji były odpowiednie.

Odwołujący zawnioskował o wyłączenie od udziału w postępowaniu osób bezpośrednio lub pośrednio uczestniczących w postępowaniu, powołanie biegłych do oceny dostrzeżonych przez organ nieprawidłowości, dopuszczenie w postępowaniu wszelkiej zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym materiałów fotograficznych i filmowych, a także dokumentacji leczenia psów sprzed interwencji oraz uwzględnienie dowodów z dokumentacji finansowej mającej uzasadnić powiązania Urzędu Miasta i Gminy w S. z organizacjami i instytucjami uczestniczącymi w procesie odebrania mu psów. Zdaniem odwołującego, decyzja z dnia 20 sierpnia 2018 r. jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym oraz opiera się na fałszywych przesłankach i jest stronnicza. Podkreślił, iż jego psy nie były zaniedbane, brudne, głodne, nie wybiegane, ani odwodnione. Nikt się nad nimi nie znęcał i nie były one agresywne. Nie było więc podstaw, by je odbierać. Dodał też, że chorobą skórną zostały one celowo zarażone przez nieznane mu osoby. Okoliczności te jego zdaniem, wskazują na złą wolę organu i jego nieuprawnione działanie.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w P. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza w przedmiocie odebrania skarżącemu zwierząt.

Kolegium wskazało, że podstawą prawną podjęcia przez organ decyzji w przedmiocie odebrania K. M. jego psów są przepisy art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie zwierząt. Zgodnie z nimi, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne. Traktowanie zwierząt w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy oznacza znęcanie się nad nimi poprzez zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Znęcaniem się nad zwierzętami jest nie tylko np. ich bicie czy fizyczne lub psychiczne gnębienie, ale także każda skrajna forma niewłaściwego pod względem higieny i powszechnego standardu, utrzymywania zwierząt.

W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, możliwe jest odebranie takiego zwierzęcia. Czynności tej dokonać może policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, którzy następnie zobowiązani są do niezwłocznego zawiadomienia o tym fakcie wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Organ na tej podstawie podejmuje decyzję w przedmiocie odebrania zwierzęcia legalizując niejako stan jego wcześniejszego zabezpieczenia (art. 7 ust. 3 ustawy).

Kolegium wskazało, iż opisane w aktach sprawy warunki przetrzymywania zwierząt były nieodpowiednie. Ich pobyt w niedostosowanych dla zwierząt pomieszczeniach poprodukcyjnych, pośród bałaganu, brudu i własnych odchodów, nie sprzyjał ich prawidłowej hodowli. Zwierzęta nie były odpowiednio i wystarczająco karmione. Nie były dostatecznie leczone i pielęgnowane. Dochodziło między nimi do aktów kanibalizmu i agresji. Psy rozmnażały się między sobą. Wszystkie te okoliczności stanowią o podstawach do podjęcia decyzji o ich przymusowym odebraniu i przeniesieniu do schroniska dla zwierząt.

Co prawda organ I instancji w toku własnych ustaleń nie skorzystał z akt procesu karnego mogącego uzupełniać akta administracyjne, to jednak brak ten należało usprawiedliwić z racji nieskutecznych dotąd posiedzeń Sądu Rejonowego w [...] przed którym toczy się sprawa przeciwko K. M.. Zdaniem Kolegium dotychczasowe akta postępowania administracyjnego były wystarczające do podjęcia decyzji, która zapadła.

Dodatkowo SKO zauważyło, że choć organ nie zawarł w sentencji swojej decyzji rozstrzygnięcia o miejscu przekazania odebranych zwierząt to jednak informacja ta znajduje się w treści uzasadnienia do decyzji.

Kolegium uznało podniesione przez odwołującego zarzuty za bezzasadne i mało konkretne. Złożone wnioski mają na celu wyłącznie próbę zablokowania albo co najmniej przedłużenia wyjaśnienia sprawy. Kolegium wyjaśniło, iż nie ma uprawnień do podjęcia decyzji o wyłączeniu kogokolwiek od udziału w postępowaniu. Decyzje taką podjąć może samodzielnie wyłącznie organ I instancji - w odniesieniu do siebie lub przełożony pracownika tego organu - w odniesieniu do wyłączonego pracownika.

Co do powołania biegłych mogących ocenić słuszność administracyjnego odebrania zwierząt to zdaniem Kolegium nie ma ku temu przesłanek. W ocenie organu I instancji jak i organu odwoławczego w sprawie zaistniały ewidentne podstawy, by psy przebywające na posesji skarżącego zostały stamtąd zabrane i przetransportowane w miejsce dla nich bezpieczne. Świadczą o tym ustalenia dokonane przez organ i potwierdzone zeznaniami świadków oraz opiniami instytucji współpracujących w sprawie.

Kolegium wskazało, iż przy rozpatrzeniu niniejszej sprawy skorzystano w wystarczającym stopniu z materiałów poświadczających okoliczności złego traktowania zwierząt i ich przebywania, w nieodpowiednich warunkach. Są nimi m.in, fotografie i materiały filmowe przygotowane podczas interwencji w dniu 07 czerwca 2017 r., a także kopie protokołów kontroli Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 30 marca 2017 r. oraz 07 i 08 czerwca 2017 r.

Kolegium za niezasadne uznało również badanie dokumentacji finansowej, o którą wnioskował odwołujący, ponieważ nie pozostaje ona w związku ze sprawą.

Następnie [...] wniósł skargę do WSA w Poznaniu w której podał, że nie zgadza się z decyzją o odebraniu zwierząt, twierdząc, że psy były utrzymywane w dobrych warunkach, nie były agresywne. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o wyłączenie szeregu podmiotów (w tym organów i osób fizycznych), przeprowadzenie dowodów z dokumentów, wizji lokalnej. Zarzucał, że postępowanie oparto o sfabrykowane dowody (m.in. danych dotyczących psów), ponadto postępowanie było przewlekłe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Obecny na rozprawie 18 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego podał, że wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji zarzucając tym decyzjom błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżący znęcał się nad zwierzętami, co nie miało miejsca. Ponadto zarzuca naruszenie art. 6, 7 ustawy o ochronie zwierząt oraz art. 7, 8, 11, 77, 78, 80 k.p.a. Dodatkowo podniósł, że organ I instancji w sentencji rozstrzygnięcia nie wskazał miejsca gdzie zostaną umieszczone zwierzęta. Ponadto organy nie skorzystały z akt postępowania karnego.

Pełnomocnik wniósł także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały udzielone nawet w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania jej z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145a p.p.s.a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba, że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a rozstrzygnięcie w przedmiocie odebrania skarżącemu 29 psów rasy Bernardyn jest zgodne z prawem i znajdujące oparcie w ustalonym materiale dowodowym i opisanych w nim okolicznościach sprawy.

Na wstępie wymaga podkreślenia, że podstawowy cel, a zarazem dyrektywa interpretacyjna, którą trzeba uwzględniać przy dokonywaniu wykładni ustawy o ochronie zwierząt (u.o.z.) zawarta została w jej art. 1 ust. 1, który stanowi, że zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Z przepisu tego wynika, że każde zwierzę ma prawo oczekiwać od ludzi należnego zrozumienia, zgodnego z normami obyczajowymi traktowania, a nawet szacunku. Wszelkie środki prawne, podejmowane w stosunku do zwierząt powinny mieć na względzie ich dobro, a przede wszystkim prawo do istnienia. Z tego względu w art. 6 ust. 2 ustawy zamieszczony został obszerny katalog niezgodnych z prawem zachowań względem zwierząt, sprowadzających się do zadawania im bólu albo cierpienia (vide: wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 165/13 oraz z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 31/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 833/14 – orzeczenia dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W art. 7 u.o.z. ustawodawca uregulował instytucję czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:

1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub

2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub

3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Przepis art. 6 ust. 2 ustawy stanowi uszczegółowienie ogólnej zasady zapisanej w treści art. 6 ust. 1a, że zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami w myśl art. 6 ust. 2 ustawy należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10), utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (pkt 19).

Za "niewłaściwe warunki", o których mowa w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10 przyjmuje się takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku. Przy czym niewłaściwe warunki bytowania, to nie tylko wskazane w tym przepisie przykłady, ale także brak zapewnienia zwierzętom właściwego schronienia przed chłodem, upałem, deszczem, śniegiem, przetrzymywanie ich na terenie, na którym narażone są na uszkodzenia ciała, przetrzymywanie ich w warunkach umożliwiających samowolne wydostawanie się na zewnątrz i narażanie na niebezpieczeństwo ich samych oraz narażanie innych zwierząt i ludzi na niebezpieczeństwo. Ponadto przepis ten należy odczytywać również w kontekście art. 5 u.o.z., statuującym obowiązek humanitarnego traktowania zwierzęcia, przez które rozumie się – stosownie do art. 4 pkt 2 wspomnianej ustawy – traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu ochronę oraz w kontekście wspomnianego już art. 1 ust. 1 z d. 2 u.o.z. stanowiącego, że człowiek jest winien zwierzęciu poszanowanie, ochronę i opiekę- w tym właśnie m.in. poprzez zapewnienie zwierzętom godnych i humanitarnych warunków bytowania.

Oprócz wskazanego wyżej trybu zwykłego, ustawa przewiduje również szczególny tryb odebrania zwierzęcia określony w art. 7 ust. 3 u.o.z. (który zastosowano w niniejszej sprawie- por. sentencja decyzji organu I instancji). Ma on miejsce w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawienie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Wówczas czynność odebrania zwierzęcia podejmuje policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W odróżnieniu do trybu zwykłego, decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy jest decyzją następczą, a organ wydający rozstrzygnięcie zobowiązany jest ustalić czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia, to jest czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2, a nadto czy zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu. Decyzja wydana w powyższym trybie stanowi, więc szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2417/12, Lex 1354936). Organ administracyjny zobligowany jest wówczas do oceny czy przesłanki odebrania zwierzęcia w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zwierząt zaistniały w momencie odebrania zwierzęcia.

Dla wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy konieczne jest zatem ustalenie, czy w dacie interwencji/momencie odebrania zwierzęcia, obok podstawowych przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy, wystąpiły także przesłanki takie jak: przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, iż dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. W związku z tym dla zastosowania w sprawie tego trybu nie jest potrzebne stwierdzenie winy właściciela/opiekuna zwierząt, tylko zaistnienie obiektywnych okoliczności polegających na tym, że właściciel w jakikolwiek sposób dopuścił, aby nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się nad jego zwierzęciem.

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że w świetle okoliczności sprawy uzasadnione było wydanie decyzji w trybie określonym w art. 7 ust. 3 u.o.z. Ustalone przez organ, opisane szczegółowo w części sprawozdawczej niniejszego wyroku okoliczności wskazywały, że dalsze pozostawanie zwierząt u właściciela w dotychczasowych warunkach zagraża ich zdrowiu i życiu. Należy wyjaśnić, że owo "zagrożenie" wskazuje na potencjalność i hipotetyczność nieprawidłowej sytuacji zwierząt. Stan zagrożenia nie oznacza bowiem, że nastąpi bezpośrednie, realne zagrożenie życia lub zdrowia zwierzęcia ale, że określony stan może a nie musi wywoływać negatywne skutki dla życia lub zdrowia zwierzęcia, co właśnie wyczerpuje pojęcie zagrożenia. Poza tym niewątpliwie określona ocena w tym zakresie musi wynikać z konkretnej sytuacji, w jakiej znajdują się zwierzęta. Taki stan należy powiązać z kwalifikowanymi naruszeniami o jakich mowa w art. 6 ust. 2 ww. ustawy, o czym już wyżej była mowa. Wśród tych kwalifikowanych naruszeń wskazano na sytuacje, które są nośnikiem zagrożenia dla życia lub zdrowia zwierzęcia, jak np. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu; utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Każda z tych sytuacji może mieć potencjalny wpływ na życie lub zdrowie zwierzęcia, co odpowiada pojęciu "zagrożenia". A więc już stworzenie określonego stanu wyczerpuje pojęcie zagrożenia, co stanowi podstawę do stwierdzenia istnienia przypadku niecierpiącego zwłoki.

Jak wynika z opisu interwencji przeprowadzonej w miejscu przebywania psów, czynnie utrudnianej przez skarżącego i jego pełnomocnika, zastane warunki bytowania psów budziły poważne wątpliwości. Zwierzęta przebywały w brudnych pomieszczeniach magazynowych, w których zalegały wydaliny zwierzęce, w tym gryzoni. W pomieszczeniach tych znajdowała się żywność przeznaczona do spożycia przez ludzi ze znacznie przekroczonymi terminami przydatności. Psy nie miały wydzielonych legowisk, a jedynie prowizoryczną konstrukcję z worków typu big-bag. Sąd zapoznał się z dokumentacją zdjęciową wykonaną podczas interwencji i nie miał wątpliwości, że miejsce w którym skarżący przetrzymywał zwierzęta nie nadawało się do przebywania zwierząt. Było zaniedbane i niebezpieczne (niezabezpieczone maszyny, taras, kanały.

Z akt sprawy wynika także, że oprócz tego, że skarżący nie zapewniał zwierzętom właściwych warunków bytowych uchybiał również obowiązkom związanym z utrzymaniem ich w należytej kondycji zdrowotnej. Organy ustaliły, że psy nie były zaszczepione, nie miały zapewnionej należytej opieki weterynaryjnej. U większości z nich odnotowano choroby skórne (świerzb, wyłysienie), u części stany zapalne oczu i uszu. zły stan sierści. Skarżący nie zapewniał zwierzętom właściwego pokarmu, karmiąc je przeterminowaną ludzką żywnością. Przy tak dużej ilości psów nie miał środków na zakup dla nich żywności (utrzymywał się z zasiłku w kwocie [...]zł miesięcznie), na posesji znajdowało się zepsute pożywienie dla zwierząt ( w beczce) a skarżący nie był w stanie wykazać, że zapewniał psom wyżywienie w podstawowym zakresie. Nie wykazał również, że sprawując pieczę nad 29 psami typu Bernardyn wraz z jeszcze jedną osobą zapewniał psom odpowiednią ilość bezpiecznego ruchu. Z akt wynikało, że psy miały swobodny dostęp do nieprzystosowanych dla nich budynków i terenu, na którym również grzebane były zwłoki padłych zwierząt. Jak wynika z akt sprawy psy nie były sterylizowane ani kastrowane, co doprowadziło do niekontrolowanego rozmnażania się spokrewnionych ze sobą psów. Nie zostało również wykluczone, czy nie dochodziło do zagryzania się zwierząt, ponieważ suki i szczenięta przebywały w jednej sforze z psami. Na terenie posesji skarżącego odnaleziono zakopane zwłoki psów.

Mimo więc stwierdzenia przez weterynarza ogólnego stanu dobrego u większości zwierząt (por. załącznik nr [...] do decyzji z [...].08.2018 r.) warunki w jakich znajdowały się psy stwarzały zagrożenie dla ich zdrowia i życia. Nie sposób bowiem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że "przebywające u niego pieski nie były nigdy zaniedbane, brudne, ani głodne, ani niewybiegane" bowiem przeczy tym twierdzeniom zebrany w sprawie materiał dowodowy, poparty dokumentacją zdjęciową, zeznaniami świadków w tym lekarzy weterynarii i osób obecnych podczas interwencji w dniu 7 czerwca 2017 r.

W tych okolicznościach za zasadne uznać należało, że dalsze przebywanie zwierząt na posesji skarżącego, w złych warunkach (brud, brak kojców, brak posłań, jedzenia, brak rozdzielenia psów względem płci), z postępującymi chorobami skóry, oczu i uszu, niewłaściwie karmionych, niezewidencjonowanych wypełniał przesłanki art. 6 ust 2 pkt 10 i 19 ustawy, co uzasadniało zastosowanie wskazanego przez organy trybu art. 7 ust. 3. Jak już wcześniej wskazano przepis ten przewiduje, że do wskazanej interwencji może dojść w sytuacji, gdy zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki rozumiany jako sytuacja, w której dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażać będzie jego życiu lub zdrowiu. Jak już wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyrok z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn.. II OSK 1135/18), jest to sytuacja, w której dochodzi do konieczności zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, do których odwołuje się przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy, stanowiący podstawę wydania przez organ decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia, a nadto ustalenia czy zaistniał stan zagrażający życiu lub zdrowiu zwierzęcia. W ocenie Sądu z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie.

Przechodząc dalej do oceny stawianych przez skarżącego zarzutów Sąd uznał je za nieuzasadnione. W zasadzie nakierowane one są na okoliczności i fakty, które nie podważają zebranych dowodów stanowiących wystarczającą podstawę stwierdzenia, iż w sprawie doszło do znęcania się nad zwierzętami. Do tego też zmierzały formułowane przez skarżącego wnioski o dopuszczenie materiałów dowodowych, dodatkowych wyjaśnień i uzupełnień (ppkt 5- 9 skargi), czy biegłych (ppkt 4 skargi). Skarżący w tym zakresie nie wskazał o jakie dodatkowe dokumenty chodzi, ani żadnych nie przedłożył. Nie wskazał również wystarczającej argumentacji która mogłaby podważyć zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy wskazywać na jego niekompletność. Brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku o powołanie dodatkowych biegłych. Sąd wskazuje, że zapoznał się z dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy, w tym w szczególności z całością dokumentacji powstałej w związku z interwencją (dokumentacja zdjęciowa, protokoły zeznań, protokołu kontroli doraźnej, korespondencji organów weterynaryjnych) i doszedł do przekonania, ze dowody te nie były ani sfabrykowane ani nieprawdziwe (ppkt. 12 skargi), wręcz przeciwnie- stanowiły podstawę do wydania decyzji o odebraniu zwierząt. Procedujące w sprawie organy nie naruszyły art. 6 i 7 u.o.z. a wydane decyzje odpowiadają prawu.

Za nieuzasadniony uznać również należało wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji finansowej Miasta i Gminy S. (ppkt 11 skargi), albowiem skarżący nie wykazał w jaki sposób w jego ocenie kwestie te miałyby wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Co się zaś tyczy zarzutu przewlekłości postepowania (ppkt 10 skargi) to wskazać należy, że kwestia przewlekłości mogła być skarżona w odrębnym postępowaniu ( art. 53 § 2b p.p.s.a.)

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż organy nie uwzględniły w rozstrzygnięciu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej należy wskazać, że zarzut ten nie był uzasadniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ocena organu administracyjnego, w przedmiocie odbioru zwierzęcia w trybie art. 7 ustawy o ochronie zwierząt nie jest uzależniona od wyniku postępowania karnego. Organ administracyjny samodzielnie ocenia czy zachodziły podstawy do odebrania zwierzęcia, także następczo w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. Postępowanie administracyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego. Organ administracyjny, ustalając przesłanki do odebrania zwierzęcia, nie bada czy doszło do przestępstwa znęcania się nad zwierzętami, które może być popełnione tylko umyślnie i to wyłącznie z zamiarem bezpośrednim, tym bardziej, że w ramach art. 7 ust. 3 ww. ustawy, który dotyczy zaistnienia przypadku niecierpiącego zwłoki związanego z określoną sytuacją w jakiej znajduje się zwierzę; a więc czy ten stan może potencjalnie mieć wpływ na życie lub zdrowie zwierzęcia (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. II OSK 1135/18, dostępny pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) . Odnośnie zarzutu co do braku wskazania w sentencji organu I instancji miejsca przekazania zwierząt Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że miejsce to zostało wskazane w uzasadnieniu decyzji i wynika z dokumentu znajdującego się w aktach sprawy. Wadliwość ta nie miała więc wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu orzekające organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, dokonując oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czemu dały wyraz w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć. Należało stwierdzić, że nie doszło do naruszenia art. 7, 8, 11, 77, 78, 80 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.