Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 165/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 36 pkt 2 lit. o, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 31 poz 266
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia del. WSA Zygmunt Zgierski (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem B. a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. K. w sprawie przyznania prawa do zasiłku okresowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta R. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Burmistrz B., działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem B. a Prezydentem Miasta R., przez wskazanie Prezydenta Miasta R. jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej wniosku K. K. o przyznanie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K. K. od stycznia 2014 r. przebywa w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w R.. W dniu 25 kwietnia 2014 r. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R. wniosek o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku okresowego. Na etapie przyjęcia wniosku o pomoc, MOPS w R. uznał się za organ właściwy w sprawie, gdyż pracownik socjalny tego Ośrodka w dniu 25 kwietnia 2014 r. przeprowadził wywiad środowiskowy, w którym zawarł informacje, że K. K. jest osobą bezdomną, korzystał już z pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości 150,00 zł, przekazanego na konto schroniska, wypłaconego ze środków MOPS w R.. Ponadto zgromadził dokumentację potrzebną do rozpatrzenia podania, jak również zawnioskował o przyznanie pomocy wynikającej z realizacji zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, w formie zasiłku okresowego, co może świadczyć o tym, że MOPS w R. przyjął, że sytuacja, w jakiej znajduje się wnioskodawca, jest sytuacją szczególną i odpowiada wymogom określonym w art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182).

Burmistrz B. podkreślił, że zasady ustalania właściwości miejscowej gminy określa art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Właściwość ta ustalana jest według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Decydujący jest zatem fakt zamieszkiwania na terenie danej gminy.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrza B., Prezydent R. podniósł, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej gminą właściwą do przyznania świadczenia w ramach pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania;

K. K. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, a jego ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały znajduje się w B. przy ul. [...]. K. K. nie ma możliwości zamieszkania w lokalu mieszkalnym, w którym jest zameldowany.

Zatem nie może budzić wątpliwości, że K. K. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, a w związku z art. 101 ust. 2 właściwą gminą do przyznania pomocy K. K. jest gmina B..

Prezydent Miasta R. nie znalazł także podstaw do zastosowania w sprawie art. 101 ust. 3 ustawy. Przepis ten należy stosować "w szczególnie uzasadnionej sytuacji osobistej" i/lub w wypadkach "niecierpiących zwłoki". W ocenie Prezydenta R. ma on w szczególności zastosowanie, gdy udzielenie niezwłocznej pomocy wynika z uwarunkowań faktycznych i niemożności udzielenia takiej niezwłocznej pomocy ze strony organu właściwego zgodnie z art. 101 ust. 1 lub 2 ustawy.

Taką potrzebą udzielenia niezwłocznej pomocy Prezydent R. kierował się przy przyznaniu K. K. zasiłku celowego na zakup leków na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Podobnie nie można jednak uczynić w przypadku świadczenia okresowego, tj. świadczenia terminowego nieuzależnionego wprost od konkretnych potrzeb świadczeniobiorcy, lecz od jego sytuacji majątkowej.

Prezydent R. podkreślił także, że okolicznością przemawiającą za wskazaniem Burmistrza B. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy są ustalenia pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. co do faktu, że nie jest znane obecne miejsce pobytu K. K.. Wobec powyższego na chwilę rozstrzygnięcia nie jest możliwe określenie organu, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy w przypadku zaistnienia dyspozycji art. 101 ust. 3 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem R. a Burmistrzem B.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku K. K. o przyznanie zasiłku okresowego.

Punktem wyjścia do rozważań stanowią przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. Osobą bezdomną na gruncie ustawy jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. post. NSA z dnia 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).

Jak wynika z przedstawionego materiału dowodowego K. K. przebywał ostatnio na terenie R., mieszkając w schronisku im. [...] – przebywał tam od 15 października 2013 r., gdzie został też zameldowany czasowo od 10 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. Ostatnie stale zameldowanie K. K. posiadał w B. przy [...], skąd został jednak wymeldowany i gdzie nie może już wrócić, bowiem mieszkanie zostało sprzedane w 2012 r. z uwagi na konieczność spłaty długów. Od momentu sprzedaży mieszkania do przybycia do schroniska dla bezdomnych mężczyzn w R., K. K. nie miał stałego miejsca zamieszkania czy choćby pobytu.

Ponadto, jak wynika z poświadczenia wydanego przez Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta R. z dnia 30 czerwca 2014 r., K. K. zameldowany został na pobyt czasowy w okresie od 30 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. na terenie R. – przy ul. [...], gdzie mieści się [...] Towarzystwo Pomocy im. [...].

Ustalenia te dawały niewątpliwie podstawy do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, gdyż miejsce noclegowe w schronisku do bezdomnych nie spełnia kryteriów do uznania za zaspokajające potrzeby mieszkaniowe.

Jednak wyłącznie formalne spełnienie warunków do uznania za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadnia automatycznego zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Nie można bowiem tracić z pola widzenia treści art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności sprawy wskazują na potrzebę oparcia się na art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a to z uwagi na fakt, że K. K. nie posiada źródeł utrzymania, nie osiąga żadnych dochodów, a jego sytuacja jest trudna, o czym świadczy choćby fakt, że zmuszony był do korzystania z pomocy w formie zasiłku celowego, której to pomocy udzielał zresztą Prezydent Miasta R..

Skoro zaś niekwestionowanym miejscem pobytu K. K. jest R., a brak jest obecnie jakichkolwiek związków z miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały, to zgodnie z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego jest Prezydent Miasta R..

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.