Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1251/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 i pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [..] Sp. z o.o. z/s w [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1772/11 w sprawie ze skargi [..] Sp. z o.o. z/s w [..] na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 27 maja 2011 r. nr [..] w przedmiocie nakazania udostępnienia danych osobowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [..] Sp. z o.o. z/s w [..] na rzecz Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1772/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [..] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 27 maja 2011 r. nr [..] w przedmiocie nakazania udostępnienia danych osobowych.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 27 maja 2011 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia 24 marca 2011 r., nakazującą "[..]" Sp. z o.o. udostępnienie R.A. danych osobowych M.C. oraz E.N.K. (dawnej S.) w zakresie ich adresów zamieszkania.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje:

W dzienniku "[..]" w dniu 24 stycznia 2010 r. ukazał się artykuł autorstwa M.C. pt. "Proceduralne wymuszenie aborcji", który w ocenie R.A. (dawniej R.), naruszył jej dobra osobiste. Jak wynika ze stopki wydawniczej czasopisma, jego wydawcą jest "[..]" Sp. z o.o., a redaktorem naczelnym E.N.K. (dawniej S.). R.A. wytoczyła przeciwko E.S., M.C. oraz w/w Spółce pozew o ochronę dóbr osobistych. Zarządzeniem z dnia 29 września 2010 r. w sprawie o sygn. II C 745/10 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga II Wydział Cywilny zarządził zwrot pozwu z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych pozwu - adresów zamieszkania osób pozwanych. Pismem z dnia 28 września 2010 r. pełnomocnik R.A. - adw. M.G. zwróciła się do Spółki o udostępnienie danych osobowych E.S. oraz M.C. w zakresie ich adresów zamieszkania, wskazując, że dane te są niezbędne do wszczęcia postępowania cywilnego przeciwko tym osobom. Nadto pełnomocnik wniosła, o wyjaśnienie, kto w czasopiśmie "[..]" pełni funkcję redaktora naczelnego, albowiem istnieje rozbieżność pomiędzy stopką redakcyjną a danymi ujawnionymi w rejestrze dzienników i czasopism prowadzonych przez Sąd Okręgowy Warszawa Praga III Wydział Cywilny. Spółka nie udzieliła odpowiedzi. W tym stanie rzeczy pełnomocnik R.A. zwróciła się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o nakazanie ujawnienia danych osobowych wyżej wskazanych osób w zakresie ich danych adresowych.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poprosił wydawcę czasopisma o wyjaśnienia. "[..]" Sp. z o.o. poinformowała, że rejestr dzienników i czasopism, prowadzonych przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga III Wydzała Cywilny, zawiera pełną informacje o danych osobowych byłych i aktualnych redaktorów naczelnych gazety "[..]", w tym także dane dotyczące zmiany nazwiska (w związku ze zmianą stanu cywilnego). E.S. po zawarciu związku małżeńskiego przyjęła nazwisko K.. M.C. jest zatrudniona w Spółce na podstawie umowy o pracę i jej dane osobowe są w Spółce w aktach osobowych.

W tym stanie faktycznym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał w dniu 24 marca 2011 r. decyzję administracyjną nakazującą "[..]" Sp. z o.o. udostępnienie R.A. danych osobowych M.C. oraz E.N.K. (dawnej S.) w zakresie ich adresów zamieszkania. Podstawę materialno-prawną wydania decyzji stanowił art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.).

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Spółka wskazała na naruszenie art. 23 ust. 1 pkt. 5 ustawy o ochronie danych osobowych, albowiem w jej ocenie, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie wykazało, że dane osobowe, których sprawa dotyczy, są wnioskodawczyni niezbędne do prowadzenia procesu cywilnego. Dane te można uzyskać z Centralnego Biura Adresowego a w przypadku danych E.N.K. - redaktora naczelnego "[..]", poprzez ich pozyskanie z jawnego rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy Warszawa Praga III Wydział Cywilny. Zdaniem Spółki decyzja narusza prawo również dlatego, że prowadzi do przetwarzania danych bez zgody osób zainteresowanych, zaś udostępnienie danych osobowych bez takiej zgody jest dopuszczalne tylko gdy jest to dla osoby zainteresowanej korzystne w takim stopniu, że nie wiąże się to z zarzuceniem administratorowi danych naruszenia praw i wolności.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ponownie rozpatrując sprawę utrzymał w mocy swoją decyzję poprzedzającą.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż pełnomocnik R.A. wystąpiła do Spółki o udostępnienie danych osobowych E.N.K. (dawniej s.) oraz M.C. w zakresie ich adresów zamieszkania w celu prawidłowego wytoczenia powództwa przeciwko ww. osobom w przedmiocie ochrony dóbr osobistych naruszonych poprzez publikację artykułu prasowego autorstwa M.C.. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Przepis art. 187 § 1 Kpc dopuszcza przetwarzanie danych osobowych pozwanego w zakresie jego danych adresowych. Zatem działanie pełnomocnika R.A. w powyższym zakresie jest zgodne z wyżej wskazanymi przepisami. Dla skutecznego wytoczenia powództwa niezbędne jest wniesienie pozwu, który spełniać powinien warunki określone w art. 187 § 1 Kpc. Zgodnie z tym przepisem, pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego. Natomiast, w myśl art. 126 § 2 Kpc, gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno między innymi zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sporu. Z powyższego wynika, iż niezbędnym elementem pozwu, w tym również o naruszenie dóbr osobistych, jest oznaczenie miejsca zamieszkania osób, przeciwko którym żądanie określone w pozwie jest skierowane (tj. przyszłej strony procesowej w sporze z tytułu naruszenia dóbr osobistych). W literaturze przedmiotu jednoznacznie wskazuje się, że każde pierwsze pismo procesowe w sprawie (np. pozew) powinno zawierać bliższe dane dotyczące stron (uczestników) postępowania i wskazywać dokładnie ich adresy tak, aby sąd mógł się zawsze z tymi osobami porozumieć (M. Jędrzejewska, T. Ereciński, J. Gudowski Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga, Postępowanie zabezpieczające Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie II) ss. 1897). Należy w tym miejscu podkreślić, iż podobne stanowisko zaprezentował również Sąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna w postanowieniu z dnia 10 października 1989 r. (znak: II CZ 167/89 niepublikowany) stwierdzając "w sprawie o ochronę dóbr osobistych i opublikowanie odpowiedzi stosownie do art. 31 pkt 2 i 39 ust. 1 prawa prasowego, żądanie pozwu musi być skierowane przeciwko konkretnej osobie oznaczonej z imienia i nazwiska ze wskazaniem miejsca jej zamieszkania, a nie siedziby redakcji".

Organ podkreślił, iż dla prawidłowego wszczęcia przez R.A. postępowania sądowego (cywilnego), niezbędne jest pozyskanie przez nią adresów zamieszkania osób, przeciwko którym zamierza dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia jej dóbr osobistych tj. E.N.K. (dawniej S.) oraz M.C.

Generalny Inspektor nie podzielił natomiast argumentów przytoczonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczących odmowy udostępnienia ww. danych z powołaniem się na ustawę o ochronie danych osobowych. Takie stanowisko świadczy bowiem o wybiórczym traktowaniu jej przepisów (a także przepisów kodeksu postępowania cywilnego) i zignorowaniu przesłanek dopuszczających udostępnienie danych, o których mowa m.in. w ww. art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy. Odnosząc się zaś do twierdzenia Spółki, iż istnieją alternatywne metody pozwalające R.A. na pozyskanie żądanych danych adresowych, wskazać należy, że ustawa o ochronie danych osobowych nie przewiduje, iż udostępnienie danych osobowych przez ich administratorów może nastąpić dopiero po wykorzystaniu przez osobę o nie wnioskującą wszelkich środków prawnych niezbędnych do ich pozyskania.

"[..]" Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej decyzji. Spółka decyzją tym zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.

1) art. 23 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o ochronie danych osobowych, przez błędną wykładnię i uznanie, iż przepis ten może stanowić podstawę prawną nakazującą udostępnienie danych osobowych, uznanie, iż udostępnienie danych osobowych może nastąpić z naruszeniem interesu osoby zainteresowanej oraz uznanie, iż udzielenie informacji o danych osobowych osób trzecich jest niezbędne dla wnioskodawczyni w sytuacji gdy dysponuje ona możliwością pozyskania tych danych w jawnych rejestrach, także sądowych, i nie wykazała uzasadnionej potrzeby uzyskania tych danych wobec nieistnienia zawisłego postępowania sądowego, z którego taka konieczność mogłaby wynikać;

2) art. 23 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych przez błędne uznanie, iż dopuszczalnym jest przetwarzanie danych osobowych, w tym także ich udostępnianie osobom trzecim, bez zgody osoby zainteresowanej;

3) art. 1 ustawy o ochronie danych osobowych przez błędne uznanie, iż osoby powierzające dane osobowe administratorom prywatnym nie mają prawa do ochrony ich danych osobowych i są narażone na niekontrolowane udostępnianie, bez ich zgody, ich danych osobowych osobom trzecim, które w ten sposób mogą przetwarzać pozyskane dane osobowe w sposób wykraczający poza ich usprawiedliwione potrzeby i cele;

4) art. 7 Kpa przez wydanie decyzji z naruszeniem interesu osób, których dane mają zostać na mocy skarżonej decyzji ujawnione wnioskodawczyni.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż podstawę materialno-prawną wydania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych decyzji z dnia 27 maja 2011 r. i decyzji ją poprzedzającej z dnia 24 marca 2011 r. stanowił art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) – umożliwiający przetwarzanie danych między innymi gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Wskazać tu należy, iż konstrukcja normy art. 23 zawiera katalog sytuacji, wobec zaistnienia których ustawodawca dopuścił przetwarzanie danych osobowych. Katalog ten jest przemienny i nierzadko dozwolone przetwarzanie danych osobowych może wynikać z nie jednej ale jednocześnie z kilku wskazanych w tym przepisie przesłanek.

Następnie Sąd I instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie zagadnienie uzasadnionego interesu R.A. w uzyskaniu danych adresowych autora artykułu prasowego (M.C.) i redaktora naczelnego gazety "[..]" (E.N.K.), publikującego ten artykuł, jest oczywista i potwierdzona wolą prowadzania procesu cywilnego o naruszenie dóbr osobistych. Wynika to niezbicie choćby z faktu złożenia stosownego pozwu w sądzie powszechnym. Zatem, jak trafnie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, udostępnienie danych adresowych wyżej wymienionych osób wynika zarówno z wyżej prezentowanej przesłanki z art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych jak i z przesłanki procesowej, zawartej w normie art. 187 § 1 Kpc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podał również, iż pismo procesowe w sprawie cywilnej winno spełniać warunki określone w art. 187 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu chyba, że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu. Natomiast, w myśl art. 126 § 1 pkt 1 Kpc, każde pismo procesowe powinno zawierać m.in. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. W literaturze przedmiotu jednoznacznie wskazuje się, że każde pierwsze pismo procesowe w sprawie (np. pozew) powinno zawierać bliższe dane dotyczące stron (uczestników) postępowania i wskazywać dokładnie ich adresy tak, aby sąd mógł się zawsze z tymi osobami porozumieć (M. Jędrzejewska, T. Ereciński, J. Gudowski Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga, Postępowanie zabezpieczające Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie II, ss. 1897).

Z powyższego wynika, iż niezbędnym elementem pozwu o naruszenie dóbr osobistych jest oznaczenie w nim osoby, przeciwko której żądanie określone w pozwie jest skierowane (tj. przyszłej strony procesowej w sporze z tytułu naruszenia dóbr osobistych) w zakresie jej adresu zamieszkania. Dlatego też R.A. chcąc pozwać w sprawie o ochronę dóbr osobistych obok wydawcy również redaktora naczelnego czasopisma i autorki artykułu prasowego musi znać ich nie tylko ich imiona i nazwiska ale również i miejsca ich zamieszkania.

Następnie Sąd i instancji podkreślił, że art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe - (Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24 ze zm.) wyłącza obowiązek ujawnienia danych osobowych dziennikarza – autora artykułu prasowego w takiej sytuacji, gdy zastrzegł on anonimowość swojego nazwiska, inaczej mówiąc posłużył się przy sygnowaniu artykułu prasowego pseudonimem. W takiej sytuacji administrator danych powinien kategorycznie odmówić ujawnienia danych osobowych takiego dziennikarza, wskazując, iż posługiwał się on pseudonimem. R.A. wykazała niezbitą wolę prowadzenia niniejszego procesu cywilnego również przeciwko redaktorowi naczelnemu i autorowi artykułu prasowego, który to autor, co należy tu wyraźnie podkreślić, nie skorzystał z prasowego prawa anonimowości i podpisał ten artykuł.

Zatem w niniejszej sprawie nie występuje żadna z tych okoliczności.

Nie można ograniczać praw osobie czującej się pokrzywdzonym do ochrony swoich dóbr osobistych, ograniczać jej prawo do sądu i prawo do zgodnego z procedurą prowadzenia procesu cywilnego przeciwko wszystkim pozwanym solidarnie.

Przyjęcie natomiast tezy, że przetwarzanie (udostępnienie) danych osób, wobec których zainteresowana chce prowadzić postępowanie sądowe miałoby godzić w prawa i wolności tych osób, zdaniem Sądu, prowadziłoby do nieuzasadnionej ochrony tych osób przed ewentualną odpowiedzialnością za swoje działania. Pogląd ten jest nieprawidłowy gdyż osoby te mogą w trakcie postępowania sądowego w pełni korzystać ze swoich praw zagwarantowanych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i dowodzić niezasadności powództwa. Sąd podkreślił, iż w demokratycznym i praworządnym państwie właśnie droga postępowania sądowego powinna być środkiem zarówno dochodzenia swoich praw w zakresie ochrony dóbr osobistych, jak i potwierdzania rzetelności dziennikarskiej.

Uniemożliwienie pozwania redaktora naczelnego i autora artykułu prasowego narusza nadto zasady solidarnej odpowiedzialności autora artykułu prasowego i redaktora naczelnego wynikającej z treści art. 38 ust. 1 Prawa prasowego.

Odnosząc się zaś do twierdzenia Spółki, iż istnieją alternatywne metody pozwalające R.A. na pozyskanie żądanych danych adresowych, Sąd I instancji wskazał, że ustawa o ochronie danych osobowych nie przewiduje, iż udostępnienie danych osobowych przez ich administratorów może nastąpić dopiero po wykorzystaniu przez osobę o nie wnioskującą wszelkich środków prawnych niezbędnych do ich pozyskania. Zatem zarzut 1 skargi - naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez wadliwą wykładnie tych przepisów jest chybiony. Podkreślić tu nadto należy, iż podstawą materialno-prawną decyzji jest przede wszystkim art. 23 ust. 1 pkt. 5 omawianej ustawy. Natomiast rozstrzygnięcie procesowe sprawy cywilnej o ochronę dóbr osobistych zapadło z uwagi na brak adresów pozwanych M.C. i E.N.K.. Rozstrzygniecie takie nie stanowi res iudicata zatem nie niweczy dalszych starań zainteresowanej w uzyskaniu adresów w/w pozwanych.

Ustawa o ochronie danych osobowych ma przede wszystkim na celu ochronę osób fizycznych przed nadużyciami w uzyskiwaniu ich danych osobowych, wadliwym administrowaniem tymi danymi. Cele te ustawa realizuje między innymi poprzez ustalenie zasad posługiwania się i udostępniania danych osobowych. Zatem ustawa nie ogranicza się jedynie do zakazu udostępniania takich danych, ale określa warunki i zasady legalnego ich udostępniania, czego przykładem jest między innymi regulacja zawarta w art. 23 ustawy. W błędzie co do rozumienia przedmiotowej ustawy jest skarżąca Spółka czyniąc zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 1 ustawy o ochronie danych osobowych (zarzut 2 i 3 skargi). W szczególności orzeczone w zaskarżonej decyzji ujawnienia danych adresowych nie stanowi, wbrew twierdzeniom skargi, niekontrolowanego ich udostępnienia, ale wynika wprost z przepisów prawa powołanych w decyzji - art. 23 ust. 1 pkt. 5 ustawy o ochronie danych osobowych i art. 187 § 1 Kpc. Takie wybiórcze rozumienie ustawy, jak to prezentuje strona skarżąca, prowadzi do absurdalnych sytuacji, np. w niniejszej sprawie na prowadzenie procesu o ochronę dóbr osobistych naruszonych przez danego dziennikarza należało by uzyskać jego zgodę.

Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 7 Kpa przez wydanie decyzji z naruszeniem interesu osób, których dane mają zostać na mocy skarżonej decyzji ujawnione, albowiem wydanie przedmiotowej decyzji nie polega na ważeniu interesu osoby żądającej udostępnienia danych osobowych w celu złożenia prawidłowego pozwu do sądu powszechnego i interesu osób, których te dane dotyczą (pozwanych w sporze cywilnym), ale wykazania istnienia legalnych przesłanek umożliwiających przetwarzanie do celów procesu cywilnego danych osobowych dotyczących adresu. W rezultacie takiego postępowania Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych bada jedynie istnienie powyższych przesłanek. Jego decyzji nie jest decyzją opartą na uznaniu administracyjnym, albowiem wówczas stanowiła by swojego rodzaju przedsąd wobec postępowania cywilnego o ochronę dóbr osobistych, zaś taka sytuacja byłaby wprost niedopuszczalna w polskim systemie prawnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [..] Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie, zaskarżając go w całości zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego tj.

1) art. 23 ust 1 pkt 5 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o ochronie danych

osobowych, przez błędną wykładnię i uznanie, iż przepis ten może

stanowić podstawę prawną nakazującą udostępnienie danych osobowych;

nadto uznanie, iż udostępnienie danych osobowych może nastąpić z

naruszeniem interesu osoby zainteresowanej; nadto przez błędne

uznanie, iż udzielenie informacji o danych osobowych osób trzecich jest

niezbędne dla wnioskodawczyni w sytuacji gdy dysponuje ona

możliwością pozyskania tych danych w jawnych rejestrach, także

sądowych, i nie wykazała uzasadnionej potrzeby uzyskania tych danych

wobec nie istnienia zawisłego postępowania sądowego, z którego taka

konieczność mogła by wynikać;

2) art. 23 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych przez

błędne uznanie, iż dopuszczalnym jest przetwarzanie danych osobowych,

w tym także ich udostępnianie osobom trzecim, bez zgody osoby

zainteresowanej;

3) art. 1 ustawy o ochronie danych osobowych przez błędne uznanie,

iż osoby powierzające dane osobowe administratorom prywatnym nie

mają prawa do ochrony ich danych osobowych i są narażone na

niekontrolowane udostępnianie, bez ich zgody, ich danych osobowych

osobom trzecim, które w ten sposób mogą przetwarzać pozyskane dane

osobowe w sposób wykraczający poza ich usprawiedliwione potrzeby.

Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 7 k.p.a. art. 8 k.p.a. art. 11 k.p.a. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 i art. 141 § 4 P.p.s.a. tj. zasady równości obywateli, zasad praworządności, pogłębiania zaufania obywateli oraz obowiązku wyjaśniania zasadności zastosowanych przesłanek, obowiązku rzetelnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz przez wydanie rozstrzygnięcia bez jego uzasadnienia zindywidualizowanymi przesłankami i nie zbadania wszystkich okoliczności sprawy w szczególności pominięcie przez sąd administracyjny okoliczności objętych zarzutem obrazy art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, którego dopuścił się GIODO przez błędne uznanie, że przepis ten może stanowić podstawę prawną nakazującą udostępnienie danych osobowych, bez stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 29 ww. ustawy.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m. in., że art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych nie może stanowić przestanki udostępnienia danych osobowych. Przepis art. 23 ust. 1 ww. ustawy zawiera ogólne materialne przestanki przetwarzania danych osobowych co oznacza że jeśli zostanie spełniona określona w przepisie przesłanka, administrator może dokonywać jakiekolwiek operacje na zebranych danych osobowych. Każda z przestanek z art. 23 ust. 1 ustawy stanowi przesłankę samoistną, a więc jest to uprawnienie bardzo szerokie do przetwarzania danych osobowych Powołanie w decyzji art. 23 ust.1 pkt 5 ustawy jako podstawy udostępnienia danych osobowych daje możliwości ich przetwarzania przez wnioskodawczynię w sposób wykraczający poza jej wniosek. Co stoi w sprzeczności z art. 1 ustawy. Gdy dane osobowe mają być pozyskane w określonym celu, to nie można dopuścić by były przetwarzane w innym celu. Art 23 ustawy, określa ogólne materialne przestanki przetwarzania danych osobowych, natomiast wydanie decyzji określającej obowiązek udzielania danych osobowych, wymaga spełnienia przesłanek z art. 29 ustawy. Organ administracji w niniejszej sprawie spełnienia przesłanek z art. 29 ustawy nie badał ani nie czynił podstawą rozstrzygnięcia.

Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie kwestią istotną jest również, iż wnioskodawczyni wystąpiła do Spółki [..] Sp. z o.o. o udostępnienie danych adresowych Pani E.S. i Pani M.C., po tym jak Sąd Okręgowy Warszawa Praga zarządził zwrot pozwu, wytoczonego przeciwko Pani E.S. i Pani M.C.. W tej sytuacji, wobec nie istnienia żadnego zawisłego sporu sadowego, nie istnieje prawnie usprawiedliwiony cel, uzasadniający zobowiązanie skarżącego do udostępnienia ww. danych osobowych. Zaniechania wnioskodawczyni w toku prawomocnie zakończonego już wobec tych osób postępowania sądowego pozostają w sprzeczności z obecnymi deklaracjami wnioskodawczyni potrzeby ich uzyskania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie oparta została na obu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 Ppsa, z uwagi jednak na to, że sformułowane w niej zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania sprowadzają się w istocie do wykazania błędnego zastosowania w sprawie art. 23 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych ( Dz. U z 2002r. nr. 101, poz. 926 ze zm) , ich ocena została dokonana w ramach analizy zarzutów o charakterze materialnym.

Na wstępie trzeba przypomnieć, że przepis art. 23 ust. 1 ustawy przewiduje zamknięty katalog przesłanek legalizujących przetwarzanie danych osobowych. Każda z przesłanek ma charakter autonomiczny i niezależny, co oznacza że wystąpienie choćby jednej z nich uzasadnia przetwarzanie danych osobowych.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt. 5 ustawy przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. W stanie faktycznym sprawy wnioskodawczyni R.A. żądając udostępnienia jej danych osobowych – adresów zamieszkania wskazanych przez nią osób chciała zrealizować przysługujące prawo do ochrony dóbr osobistych (art. 24 KC ), pozywając osoby, które jej zdaniem dobra te naruszyły.

Stosownie do art. 24 § 1 KC ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W świetle powyższego unormowania nie może budzić wątpliwości, iż cel w jakim R.A, żądała udostępnienia danych osobowych był prawnie usprawiedliwiony. Uzyskanie danych osobowych było tez niezbędne, gdyż w myśl art. 126 § 2 KPC w zw. z art. 187 § 1 KPC gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie ( pozew ) powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania stron. W przypadku gdy pozew nie zawiera wszystkich wymaganych elementów sprawie nie można nadać biegu. Oznacza to, że aby skutecznie wystąpić z pozwem, powód musi wskazać Sądowi adresy zamieszkania lub siedziby wszystkich stron. Uzyskanie adresów zamieszkania jest więc niezbędne w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt. 5 ustawy. Na gruncie ustaleń sprawy przetwarzanie danych osobowych było więc dozwolone i znajdowało uzasadnienie w art. 23 ust. 1 pkt. 5 ustawy o ochronie danych osobowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego znajdowało swoją podstawę także w art. 23 ust. 1 pkt. 2 ustawy, było bowiem niezbędne do zrealizowania uprawnienia wynikającego z przepisu art. 24 § 1 KC. O niezbędności pozyskania danych osobowych świadczy również fakt zwrócenia powódce pozwu nie zawierającego oznaczenia miejsca zamieszkania pozwanych.

W tym miejscu należy zauważyć, że art. 29 ustawy o ochronie danych osobowych, na który powołuje się skarga kasacyjna został uchylony przez art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 października 2010 r. (Dz.U.2010.229.1497) zmieniającej nin. ustawę z dniem 7 marca 2011 r. Zatem zarzut nie zbadania przez Sąd I instancji przesłanek określonych w w/wym przepisie z oczywistych powodów nie może być skuteczny.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy. Jak powiedziano to wcześniej każda z przesłanek legalizujących przetwarzanie danych osobowych ma charakter samodzielny. W przypadku stwierdzenia wystąpienia jednej z nich, zgoda osoby której dane dotyczą nie jest wymagana. Zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 23 ust. 1 pkt. 2 ustawy jest zupełnie chybiony, gdyż o czym także była mowa wcześniej przepis ten stanowił drugą podstawę, która w okolicznościach rozpoznawanej sprawy mogła legalizować przetwarzanie danych osobowych. Nie został naruszony też art. 1 ustawy, zgodnie z którym każdy ma prawo do ochrony danych osobowych. Zasady ochrony danych określa analizowana ustawa o ochronie danych osobowych. W przepisie art. 23 ust. 1 przewiduje ona wypadki dopuszczające odstępstwa od zasady zachowania danych w poufności, o ile spełnione zostaną warunki określone w w/wym. przepisie. Jak wywiedziono to wyżej w niniejszej sprawie przetwarzanie danych osobowych mieści się w granicach prawa. Nie ma także uzasadnienia pogląd, że udostępnienie danych osób, wobec których zainteresowana zamierza zainicjować postępowanie sądowe, miałoby godzić w interesy tych osób. Po pierwsze – adres zamieszkania osoby fizycznej trudno zaliczyć do kategorii prawnie chronionych dóbr osobistych (vide art. 23 KC), a poza tym rozstrzygając o legalności decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych Sąd I instancji ważył interesy obu stron, tj. wnioskodawczyni i osób których dotyczą żądane przez nią dane osobowe i w rezultacie dokonał właściwej oceny uznając, że odmowa udostępnienia danych wnioskodawczyni poszukującej sądowej ochrony swoich dóbr osobistych naruszonych publikacjami prowadziłaby do nieuzasadnionej ochrony osób, które zamierza pozwać do sądu, a które przecież w trakcie postępowania sądowego mogą w pełni korzystać ze swoich praw zagwarantowanych przepisami prawa i dowodzić niezasadności powództwa. Nadrzędną w tym przypadku wartością jest niewątpliwie prawo do Sądu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184Ppsa i art. 204 pkt. 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.