Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1366/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36  ust. 7 i 9,  ust. 3,  ust. 5
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156  ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 6,  art. 7,  art. 77,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Agnieszka Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 561/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] listopada 2005 roku w przedmiocie wymierzenia A. O. opłaty w wysokości 22 652,- zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzja dotyczyła zbytych działek nr ew. [...] położonych przy ul. [...] we wsi Z.

Orzekając w sprawie Sąd wskazał, iż:

- w przedmiotowej kwestii opłat znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia

7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. Nr 15,

poz. 139zezm.),

- uchwała [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] grudnia

2000. r. w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu ogólnego

zagospodarowania przestrzennego gminy W. (Dz.U. Woj. [...] z

[...]r., Nr [...], poz. [...]), którą dokonano zmiany planu zagospodarowania

przestrzennego i ustalono stawkę procentową opłaty z tytułu wzrostu wartości

nieruchomości na 30%, obowiązywała na dzień wydania orzeczenia w

sprawie, jej legalność może być kwestionowana wyłącznie w odrębnym trybie,

- koszty podziału nieruchomości nie stanowią nakładu na nieruchomość

podlegające odliczeniu, w myśl art. 36 ust. 5 ustawy o zagospodarowaniu

przestrzennym,

- nie naruszono treści art. 36 ust. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym skoro postępowanie zostało wszczęte w 2003 roku, a więc przed upływem 5 lat od dnia 17 marca 2001 r., gdy zmiana planu stała się obowiązująca, naruszenie art. 36 ust. 9 ustawy także nie skutkuje brakiem możliwości ustalenia opłaty.

Uzasadniając uchylenie orzeczeń Sąd wskazał, iż organy obu instancji nie uwzględniły wejścia w życie nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu

Sygn. akt IV SA/Wa 1366/08

szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W jego myśl, oceniając wzrost wartości nieruchomości, w wyniku uchwalenia planu należało dokonać porównań do jej wartości na dzień wejścia w życie planu zagospodarowania przestrzennego nie zaś jego uchwalenia. Organy nie uwzględniły również treści art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] marca 2008 r., którą ponownie ustalono A. O. opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości 22 652,- zł. Decyzja wiązała się ze zbyciem działek ewidencyjnych o tych samych numerach.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało konstatacje zawarte w uzasadnieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 561/06 oraz treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kolegium wskazało, iż opłata została ustalona w związku z treścią art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W wyniku podjęcia uchwały o zmianie miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy W. dokonano zmiany przeznaczenia terenu ówczesnej działki ew. nr [...] przy ul. [...] w Z. z terenu o priorytecie funkcji rolniczej (symbol 0.2.) na teren pod zabudowę mieszkaniowo-usługową (U.1). Wysokość stawki opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustalono na 30%. Ostateczną decyzją z [...] maja 2001 r. Burmistrz W. zatwierdził podział nieruchomości - działki nr ew. [...]. Stosownymi umowami, w formie aktów notarialnych, w latach 2001-2003 ich właściciel – A. O. - dokonał zbycia działek, z tytułu wzrostu wartości których, ustalono opłatę. Podstawą ustalenia wzrostu wartości nieruchomości były operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawcę. Uzyskano również od rzeczoznawcy potwierdzenie aktualności operatów, jak i oświadczenie, iż wartość nieruchomości na dzień wejścia w życie uchwały w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego była tożsama z wartością na dzień jego uchwalenia. W ocenie organu administracji operaty sporządzono zgodnie z

Sygn. akt IV SA/Wa 1366/08

obowiązującymi przepisami w tym względzie. Nie były one kwestionowane w toku

postępowania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał iż podnoszone kwestie -

możliwość ustania opłaty wobec upływu czasu, brak legalności uchwały w

przedmiocie planu - zostały przesądzone wyrokiem sygn. akt IV SA/Wa 561/06.

Zwrócono również uwagę, iż działka nr ew. [...] nie jest objęta niniejszym

postępowaniem a Kolegium nie jest kompetentne do orzekania w zakresie roszczeń

finansowych, jakie formułował A. O.

Reasumując wskazano, iż okoliczności przywoływane w odwołaniu nie mogą

mieć wpływu na treść orzeczenia.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak również

w późniejszych pismach procesowych (k. 4, 51-52, 84-85) A. O.

podniósł następujące okoliczności:

- dokonano nielegalnego "zamrożenia" obowiązywania ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż zaczęła obowiązywać w 1995 roku zaś opublikowano ją w 1999 roku,

- uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] listopada 1994 r. (Dz.U. Woj.[...] Nr [...] poz. [...]) w sprawie uchwalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy W. nie mogła być podstawą do ustalenia renty planistycznej skoro stosowny przepis przejściowy - art. 68 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - wskazywał, iż do planów takich nie mają zastosowania regulacje dotyczące opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości; Skarżący zażądał zbadania legalności tej uchwały przez Sąd przy okazji wniesionej skargi na decyzję Kolegium, wskazując m.in., iż nie została ona opublikowana, zakwestionowano przy tym uchwałę o przystąpieniu do sprowadzania zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r.).

- wadliwa jest uchwała w przedmiocie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego z 2000 r. (Nr [...]),

- naruszono terminy dla wydania decyzji o opłacie z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, jak i terminy załatwienia sprawy wynikające z K.p.a.,

- skarżący zbył działki pod naciskiem Banku [...] S.A.,

Sygn. akt IV SA/Wa 1366/08

- nie uwzględniono nakładów poniesionych przez Skarżącego - koszty

związane z podziałem działki (prace geodezyjne i archeologiczne -11 tys. zł.),

- uprzednio Sąd prawomocnym wyrokiem (sygn. akt IV SA/Wa 561/06) uchylił

decyzje w przedmiocie opłat, stąd dalsze żądanie jej wniesienia nie znajduje

podstaw, także SKO decyzją z dnia [...] marca 2004 r. uchyliło uprzednie

decyzje w przedmiocie opłaty,

- bezpodstawne jest żądanie opłaty wynikającej z przepisów ustawy o

zagospodarowaniu przestrzennym, skoro podział działki nr ew. [...] nastąpił w

oparciu o decyzję wydaną na podstawie ustawy o gospodarce

nieruchomościami,

- wyłączenie sprawy opłaty z tytułu wzrostu wartości działki nr. ew. [...]

utrudnia Skarżącemu obronę i stanowi naruszenie art. 111 ustawy - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

- w materiałach sprawy są istotne braki (brak około 20% dokumentów, w tym

pism, których autorem był Skarżący) - kwestie te pominęły organy orzekające

w sprawie,

- załączenie do operatów szacunkowych "klauzul" nie poprawiło "jakości spraw",

- Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do podniesionych

zarzutów, czym naruszono przepisy postępowania (art. 6, 7, i 77 K.p.a.),

Skarżący podniósł także szereg kwestii związanych ze zbyciem działki

nr ew. [...] i [...] a także sformułował szereg wniosków w zakresie zasądzenia

przez Sąd na jego rzecz odszkodowań od organów administracji, z tytułu toczących

się postępowań w przedmiocie opłaty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej

oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd, stosownie do treści art. 153 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związany był oceną prawną zawartą w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 561/06.

Sygn. akt IV SA/Wa 1366/08

Stąd poza rozważaniami Sądu musiały pozostać kwestie, czy roszczenia z tytułu opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości mogą być nadal dochodzone, mając na uwadze treść art. 36 ust. 7 i 9 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (bezsprzecznie przepisy tej ustawy znajdą w sprawie zastosowanie również z uwagi na związanie Sądu wskazanym prawomocnym orzeczeniem).

Badając legalność zaskarżonego orzeczenia Sąd miał także na względzie, iż nie budzą wątpliwości istotne okoliczności sprawy (w myśl art. 36 ust. 3 ustawy zagospodarowaniu przestrzennym), a więc fakt zbycia przedmiotowych działek po wejściu w życie uchwały, w wyniku podjęcia której nastąpiła zmiana przeznaczenia terenu, jak i wynikający z tego faktu wzrost wartości nieruchomości, co zostało potwierdzone operatami szacunkowymi sporządzonymi przez rzeczoznawcę. Bezsprzeczne jest także ustalenie w obowiązującej uchwale wysokości opłaty, jako równoważnej 30% wzrostu wartości nieruchomości. Określone wadliwości materiału dowodowego wskazane w prawomocnym orzeczeniu sygn. akt IV SA/Wa 561/06, zostały wyeliminowane. W szczególności rzeczoznawca potwierdził (patrz klauzule do operatu z dnia [...] stycznia 2008 r), iż ustalona w operacie wartość nieruchomości na dzień uchwalenia zmiany planu zagospodarowania przestrzennego była tożsama z, mającą przesądzające znaczenie w sprawie, wartością tej nieruchomości na dzień jego wejścia w życie. Potwierdzono w klauzuli także aktualność wartości określonych w operacie szacunkowym z uwagi na treść art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie można podzielić w tym względzie zarzutów skargi, jakoby sporządzone stosowne klauzule nie miały wpływu na wiarygodność materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie.

Ocena zawarta w wyroku wydanym sprawie sygn. akt IV SA/Wa 561/06 przesądza o braku możliwości odliczenia kosztów poniesionych przez skarżącego na podział nieruchomości w myśl art. 36 ust. 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Już chociażby z tego względu podnoszone w tym zakresie zarzuty nie mogą być uwzględnione.

Skarżący nie może również skutecznie kwestionować w niniejszym postępowaniu legalności uchwał Rady Miasta W. związanych z uprzednio obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego z 1994 r., jak i jego zmianą (z 1999 roku o przystąpieniu do zmiany planu jak i z 2000 roku w przedmiocie zmiany – [...]). Skargi w przedmiocie ich legalności zostały

Sygn. akt IV SA/Wa 1366/08

odrzucone prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 1721/06, 1722/06 oraz 1723/06.

Niezasadne są zarzuty, jakoby z wyroku w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 561/06 bądź z orzeczenia kasatoryjnego Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2004 r. można było wywodzić przeszkody dla ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na rzecz Skarżącego. Z treści tych orzeczeń wnioski takie nie wynikają. Przywoływane w nich wadliwości dotyczące postępowania dowodowego zostały usunięte w ponownych postępowaniach. Chociaż istotnie, ogólny czas procedowania w sprawie wykracza poza terminy wskazane w K.p.a. (art. 35), uchybienia w tym zakresie nie miały jednak wpływu na wynik spawy.

Z kolei nie mają znaczenia dla meritum orzeczenia, podnoszone w sprawie kwestie takie jak okoliczności zbycia działek (jak oświadcza Skarżący sprzedaży dokonał pod presją banku), w tym zbycia działek nie objętych niniejszym postępowaniem (nr ew. [...] i [...]).

Nietrafny jest zarzut jakoby orzeczenia organu odwoławczego były wydane z uchybieniem wymogu jego właściwego uzasadnienia. Uzasadnienie to było stosunkowo lakoniczne tzn. zwięzłe. Przywołano w nim jednak w sposób zrozumiały, istotne przesłanki jakimi kierowały się organy orzekając w sprawie (zakres związania prawomocnym orzeczeniem w spawie, wskazanie kwestii istotnych z punktu wiedzenia meritum orzekania). Uzasadnienie orzeczenia spełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. Skarżący nie uprawdopodobnił również, iż organy orzekały w sprawie w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Pomimo dwukrotnego zapoznawania się z aktami sprawy na etapie postępowania sądowego (potwierdzają to stosowne adnotacje) nie wskazał istotnych w sprawie brakujących dokumentów. Należy przy tym podkreślić, iż dokumenty te musiałyby dotyczyć takich okoliczności jak kwestia właściwego oszacowania wartości nieruchomości przed i po zmianie plan. Jak wskazano bowiem, inne zagadnienia (związane np. z okolicznością zbycia działki, jej podziału i ponoszenia związanych z tym nakładów, czy podejmowania uchwał w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego) nie mogą mieć znaczenia dla meritum orzeczenia.

Reasumując, orzekające w sprawie organy administracji nie naruszyły ogólnych norm postępowania w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy (przywołane w skardze art. 6, 7, i 77 K.p.a.).

Sygn. akt IV SA/Wa 1366/08

Bez znaczenia w sprawie jest kwestia, iż podziału działki skarżącego (nr ew. [...]) dokonano w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem przesłanką wymierzenia opłaty nie był podział działki lecz wzrost jej wartości w wyniku zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z akt sprawy w wyniku tej zmiany, działka o charakterze rolnym została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, co prowadziło do wzrostu jej wartości. Bez znaczenia pozostaje kwestia, iż została ona następnie podzielona na szereg działek, które były przedmiotem zbycia.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 68 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis, wyłączający stosowanie regulacji dotyczących pobierania opat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, dotyczył skutków planu uchwalonego w 1994 roku. Regulacja ta nie dotyczy poboru należności wynikających z uchwalenia planu na zasadach ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a więc, jak w rozpoznawanym przypadku, planu z 2000 roku, z którego wynikała zmiana wartości nieruchomości w stosunku do będącej następstwem postanowień planu z 1994 roku.

Niezasadny jest również zarzut dotyczący wyłączenia sprawy opłaty związanej z działką nr ew. [...] do odrębnego postępowania. Należy wskazać, iż sprawa opłaty z tytułu wzrostu wartości każdej odrębnie zbywanej przez Skarżącego działki stanowi osobną sprawę administracyjną (termin zbycia każdej działki może być wszak różny, w okresie o którym mowa w art. 36 ust. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Orzeczenie jedną decyzją równocześnie w przedmiocie opłat należnych z tytułu zbycia kilku działek jest jednak, w ocenie Sądu dopuszczalne, uwzględniając praktykę administracyjną w tym względzie, jak i nie zakwestionowanie orzeczenia w tym zakresie w prawomocnym wyroku sygn. akt IV SA/Wa 561/06. Sama możliwość orzeczenia w przedmiocie opłat, w związku ze zbyciem kilku nieruchomości przez jedną osobę nie rodzi równocześnie, po stronie organu administracji, obowiązku rozpoznania w jednym postępowaniu kwestii należnych opłat z tytułu wszystkich zbytych działek. Wobec tego, zarzut jakoby w wyniku uchybień organu doszło do naruszenia art. 111 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest uzasadniony.

W końcu należy wyjaśnić, co do zarzutu, jakoby nielegalnie "zamrożono" obowiązywanie ustawy z 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym, iż opublikowanie jej tekstu w Dz.U. Nr 15 z 1999 roku pod. poz. 139 wiązało się z

Sygn. akt IV SA/Wa 1366/08

instytucją ogłaszania jednolitych tekstów aktów prawnych (z uwzględnieniem kolejnych nowelizacji). Pierwotny tekst ustawy został opublikowany w Dz.U. Nr 89 z 1994 roku pod poz. 415.

Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego o wymierzenie grzywny organowi administracji. Przypadki, gdy sąd administracyjny uprawniony jest do wymierzania grzywny wskazuje enumeratywnie ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 55 § 1, art. 112 i art. 154 § 1). Wskazane sytuacje nie mają miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.