Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 147/99
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2000-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 62, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, ma na celu uniemożliwienie podmiotom dokonującym obrotu towarowego z zagranicą uchylania się od wymiaru stawek celnych od wyrobów gotowych, poprzez ich zgłaszanie do odprawy celnej w stanie rozmontowanym.

TEZY

Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, ma na celu uniemożliwienie podmiotom dokonującym obrotu towarowego z zagranicą uchylania się od wymiaru stawek celnych od wyrobów gotowych, poprzez ich zgłaszanie do odprawy celnej w stanie rozmontowanym.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego po rozpoznaniu (...) sprawy ze skargi Wiesława K. i Stefana K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 18 stycznia 1998 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 1999 r., I SA/Po 593/98 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Poznaniu do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 9 października 1996 r., wydaną na wniosek Wiesława K., dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzone z Niemiec nadwozie (...) samochodu osobowego marki "Audi 80". Równocześnie w tym samym dniu, Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją wydaną na wniosek Stefana K. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzone z Niemiec części samochodowe, a to silnik niskoprężny (...) wraz ze skrzynią biegów oraz zawieszenie przednie i tylne, układ kierowniczy i koła jezdne do samochodu osobowego marki "Audi 80". Następnie, w wyniku przeprowadzonej przez organ celny kontroli oraz weryfikacji akt obu spraw ustalono, że części objęte odprawą celną na podstawie obu wymienionych decyzji stanowiły kompletny samochód osobowy marki "Audi 80", w stanie rozmontowanym, który został zarejestrowany jako tzw. składak w Urzędzie Miasta i Gminy w A. na nazwisko Wiesława K. W tej sytuacji, Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. postanowieniem z dnia 17 czerwca 1997 r. wznowił postępowanie celne w obu wymienionych wyżej sprawach, a następnie decyzją z dnia 18 sierpnia 1997 r., adresowaną do obu importerów, uchylił obie wymienione decyzje ostateczne z dnia 9 października 1996 r. oraz dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki "Audi 80" w stanie rozmontowanym, klasyfikując go do pozycji Taryfy Celnej PCN 8703 23 90 9 i zaliczając równocześnie na poczet wymierzonej należności celnej kwotę cła wpłaconą już na podstawie uprzednio wydanych decyzji. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 28 stycznia 1998 r., w uzasadnieniu której podniesiono, że w danym wypadku istniały podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa w związku z regułą 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej /załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy - Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm. - powoływanego nadal jako: Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej/, skoro okazało się, że przedmiotem importu do kraju był kompletny samochód w stanie rozmontowanym, który po jego zmontowaniu został zarejestrowany jako "składak" przez Wiesława K. w Urzędzie Miasta i Gminy w A. W wyniku skargi Wiesława K. i Stefana K., Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 14 stycznia 1999 r. /I SA/Po 593/98/ uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Ceł z dnia 28 stycznia 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie istniały wprawdzie podstawy dla wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, bowiem w świetle ujawnionych później okoliczności faktycznych okazało się, że w obu wymienionych wypadkach odprawa celna dokonana została z naruszeniem reguły 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej. Jednakże w przepisach Prawa celnego "brak jest podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności za należności celne z tytułu sprowadzenia przez obu importerów części samochodowych, sklasyfikowanych następnie /po wznowieniu postępowania/ zgodnie z regułą 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej jako wyrób gotowy, tj. samochód w stanie rozmontowanym" wynika to w szczególności z art. 2 pkt 6 oraz art. 40 Prawa celnego. Dlatego, w opinii Sądu, nie do przyjęcia jest teza, że obydwaj importerzy rzeczywiście sprowadzili samochód marki "Audi 80" i to tym bardziej, że - wedle Prawa celnego - obrót towarowy z zagranicą jest zindywidualizowany.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 7 września 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 1999 r. /I SA/Po 593/98/, zarzucając mu rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjny /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 62 Kpa oraz art. 23 ust. 1 i reguły 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, a w konsekwencji wniósł o uchylenie powyższego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że - wbrew ocenie Sądu - art. 62 Kpa stwarza także organom celnym możliwość kierowania jednej decyzji do dwóch osób fizycznych, będących importerami części samochodu. Ponadto art. 23 ust. 1 Prawa celnego stanowi, że cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonywania zgłoszenia celnego, co oznacza, że o wysokości cła nie może przesądzać sposób zgłoszenia towaru do tej odprawy celnej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że obaj importerzy zakupili i sprowadzili z zagranicy samochód osobowy marki "Audi 80" w częściach, czyli w stanie rozmontowanym, a po zmontowaniu tego samochodu, jeden z nich zarejestrował go jako "składak", co oznacza, że - zgodnie z regułą 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej - w danym wypadku przedmiotem obu odpraw celnych był ten sam samochód w stanie rozmontowanym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Reguła 2/a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, która ma charakter przedmiotowy, stanowi jednoznacznie, że wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż obaj importerzy w dowodach odprawy celnej deklarowali wwiezienie na polski obszar celny jedynie części samochodowych, chociaż - jak się następnie okazało - stanowiły one kompletny samochód osobowy marki "Audi 80" w stanie rozmontowanym, który po odprawie celnej został przez nich sprzedany osobie trzeciej i po zmontowaniu został zarejestrowany na jej nazwisko, na podstawie dokumentów tej odprawy celnej. Dowodzi to, że przy zgłoszeniu towaru do odprawy celnej obaj importerzy nie ujawnili tego, że świadomie wwożą oni części kompletnego samochodu osobowego marki "Audi 80" w stanie rozmontowanym i to w celu przeznaczenia ich do zmontowania po dokonaniu odprawy celnej, a więc w celu uniknięcia zakwalifikowania zgłaszanych do odprawy celnej części, jako części kompletnego samochodu w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym, a tym samym w celu uniknięcia obowiązku uiszczenia należności celnej obliczanej wedle wyższej stawki celnej, która obejmuje import samochodów /było to typowe działanie w celu obejścia prawa - in fraudem legis/. Okoliczność ta nie była wcześniej znana organowi celnemu. Została ona ujawniona i mogła zostać udokumentowana dopiero w chwili zarejestrowania samochodu osobowego marki "Audi 80", zmontowanego z przywiezionych przez obu importerów kompletu części i zarejestrowanego na podstawie dokumentów odprawy celnej tych części. Dlatego, wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przesądzało to tym samym o spełnieniu w danym wypadku nie tylko przesłanki wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 3 i art. 23 ust. 1 Prawa celnego, ale w konsekwencji upoważniało organ celny do dokonania z urzędu stosownej korekty pierwotnych deklaracji celnych obu importerów, skoro każdy z nich świadomie uczestniczył we wwiezieniu kompletnego samochodu osobowego marki "Audi 80" w stanie rozmontowanym, deklarując jedynie wwiezienie odpowiedniego zestawu części tego samochodu. W tej sytuacji spełnione zostały także przesłanki prawne określone w art. 62 Kpa, co upoważniało organ celny do załatwienia powyższej sprawy w ramach jednego postępowania administracyjnego i przy zastosowaniu reguły 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.