Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1087/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138  par. 1  pkt 3 w zw. z  art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W., J. G., J. G. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Prezydent W. po rozpoznaniu wniosku z dnia 21 maja 1948 r. złożonego przez Fabrykę [...] S.A. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oz. hip. nr [...] orzekł w pkt 1) ustanowić na lat 99 prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części gruntu o łącznej pow. [...] m², na rzecz spółki pod nazwą "Fabryka [...]" S.A. z siedzibą w W. W pkt 2) ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu opisanego w pkt 1) w wysokości [...] zł, oraz w pkt 3) odmówił stronie ustanowienia na jej rzecz w udziale wynoszącym [...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu o łącznej powierzchni [...] m² położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działki ewd. Nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...], oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], i [...] znajdujących się w budynku mieszkalnym położonym na przedmiotowym gruncie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3) decyzji organ wyjaśnił, że w budynku mieszkalnym znajdującym się na przedmiotowym gruncie zostały sprzedane lokale nr: [...], [...], [...], [...] i [...] i wraz ze sprzedażą, na rzecz nabywców ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do gruntu, na którym budynek się znajduje, w udziale wynoszącym łącznie [...] części. Organ stwierdził, że trwałe rozdysponowanie tej części gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej poprzez oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich i zawarcie umów notarialnych, spowodowało nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz dawnego właściciela hipotecznego.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Fabryka [...] S.A. oraz Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 191 ze zm. – dalej jako Kpa) umorzyło postępowanie odwoławcze z powodu jego bezprzedmiotowości wynikającej z przyczyn podmiotowych tj. braku legitymacji strony postępowania – Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] oraz w zw. z art. 137 Kpa z powodu cofnięcia odwołania przez Fabrykę [...] S.A. Rozpoznając odwołanie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] organ podniósł, iż postępowanie odwoławcze jest postępowaniem typu skargowego wszczynanym wyłącznie na żądanie strony postępowania.

Zdaniem organu, powołującego się na orzecznictwo sądów administracyjnych, właściciel sprzedanego lokalu i współużytkownik wieczysty gruntu, którego część zostaje na mocy decyzji oddana w użytkowanie wieczyste byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym nie jest stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Wniosek dawnych właścicieli nieruchomości o przyznanie prawa użytkowania wieczystego może być rozpoznany tylko w zakresie lokali i udziałów w budynku będącym własnością gminy oraz w części gruntu nie objętej użytkowaniem wieczystym innych osób i taka też sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Postępowanie nie dotyczy zaś praw nabytych właścicieli lokali mieszkalnych, wobec czego organ odwoławczy stwierdził, że właściciele i najemcy lokali znajdujących się w przedmiotowym budynku nie spełniają przesłanek wynikających z art. 28 Kpa.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...], J. G., J. G. i M. M. działający w imieniu wspólnoty oraz własnym jako jej członkowie. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że powołane w decyzji organu odwoławczego orzeczenia sądów administracyjnych nie mogą być uznane za wiążącą wykładnię art. 28 Kpa w każdym przypadku, a zwłaszcza gdy odwołanie stron – takich jak w niniejszej sprawie - dotyczy decyzji ustanawiającej użytkowanie wieczyste gruntu.

W ocenie skarżących decyzja organu I instancji może mieć wpływ na całość sytuacji rzeczy wspólnej oraz udziałów użytkowników wieczystych. Dzieje się tak wówczas, gdy po ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego w stosunku do części działki w stosownym udziale, który określa również udział dawnych właścicieli w prawie własności zwracanego budynku – dawny właściciel podejmuje działania mające na celu ustanowienie odrębnej własności nie tylko lokali mieszkalnych, ale również innych pomieszczeń (piwnice, strychy, suszarnie, pralnie), które stosownym zaświadczeniem mogą być uznane za samodzielne lokale. Skarżący podnieśli, że odwrócenie skutków czynności polegających na ustanowieniu przez dawnych właścicieli prawa odrębnej własności "samodzielnych lokali", które z punktu widzenia ustawy o własności lokali wchodzą w skład części wspólnych nieruchomości, wymaga prowadzenia żmudnych procesów sądowych oraz postępowań administracyjnych. Dlatego też w ocenie skarżących interes prawny wspólnoty mieszkaniowej i jej członków wyrażający się w prawie do nienaruszalności nie tylko prawa własności lokali wyodrębnionych, ale również części wspólnych nieruchomości będzie w sposób realny zagrożony w przypadku pozostawienia w obrocie decyzji organu I instancji. Dodatkowo skarżący wskazali, że status strony należy wyprowadzać z reguły ze wszystkich przepisów, które daną kwestię regulują, posiłkując się również przepisami prawa cywilnego, a nie tylko prawa materialnego administracyjnego.

W przeddzień rozprawy wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącej wspólnoty, w którym wyjaśniono, że weszła ona w posiadanie dokumentów, których treść zmienia w istotny sposób ocenę zasadności roszczenia zgłoszonego przez tzw. właścicieli przeddekretowych z wnioskiem o "ich uwzględnienie w toku rozprawy". Wobec wagi tych informacji, zagadnienie nieposiadania legitymacji do bycia stroną w sprawie, winno zdaniem skarżących stanowić kwestę wtórną, gdyż zachodzi możliwość narażenia Gminy na straty.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, że w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stronami postępowania jest gmina lub Skarb Państwa jako właściciele gruntu oraz dawny właściciel przejętego gruntu lub jego następcy prawni. Inny podmiot może być stroną tego postępowania tylko wówczas, gdy wykaże, że legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania dekretowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 427/05, 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 110/06, 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 858/09, 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1192/09, 13 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1717/09, 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 798/10 (LEX nr 1079831 publ. http://otrzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że właściciel sprzedanego lokalu i współużytkownik wieczysty gruntu, którego część zostaje na mocy decyzji oddana w użytkowanie wieczyste byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym nie jest stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Podnoszona przez skarżących możliwość podjęcia przez dawnego właściciela, na rzecz którego ustanowiono użytkowanie wieczyste, ewentualnych działań mających na celu ustanowienie odrębnej własności innych niż mieszkalne lokali (piwnica, strych) nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż posiadają oni przymiot strony postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie powołanego dekretu.

Interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia i zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 Kpa i tym samym nie jest legitymowany do kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.

Mając na uwadze powyższe właściciele lokali jako współużytkownicy wieczyści, jak również najemcy lokali byliby stroną postępowania dekretowego tylko wtedy, gdyby istniał przepis prawa materialnego, z którego wynikałyby ich prawa do spornego gruntu. Okoliczności faktyczne dotyczące korzystania z nieruchomości i ponoszenia nakładów na nieruchomość nie mają znaczenia dla oceny, czy w postępowaniu o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste stronie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa, czy też nie.

Dlatego Sąd całkowicie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o braku przymiotu strony przez skarżących w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2012 r. i konieczności umorzenia postępowania odwoławczego.

Reasumując należało uznać, że organ zasadnie przyjął po stronie skarżących brak istnienia interesu prawnego i w konsekwencji umorzył postępowanie odwoławcze. Poza oceną Sądu pozostały natomiast dokumenty złożone przez skarżącą wspólnotę przed rozprawą w dniu 6 maja 2014 r. mające jej zdaniem wskazywać, że Fabryka [...] zgłaszająca roszczenie do zwrotu posesji "[...]" nie była formalnie właścicielem tej posesji, bowiem po pierwsze oznaczałoby to wyjście poza granice sprawy, wyznaczone przedmiotem zaskarżenia, a po drugie, stanowiłoby wkroczenie w kompetencje organów administracji, bez żadnej podstawy prawnej.

Sąd wskazuje jednocześnie na zasadę legalizmu wyrażoną w art. 182 Kpa, zgodnie z którą prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu uniknięcia stanu niezgodnego z prawem. Dodatkowo stosownie do art. 184 § 1 Kpa prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie luz zmianę.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.