Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1825/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 81/14 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz G. S. kwotę 520 (pięćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 81/14, oddalił skargę G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2013 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] stycznia 1967 r., Nr [...], przejęto na własność Państwa nieruchomość położoną w S., gromada i powiat C., o powierzchni 7.78.69 ha, stanowiącą własność H. G. Uwzględniając wniosek właściciela przyznano mu prawo użytkowania 2 pokoi z kuchnią z prawej strony od podwórza oraz część chlewu – prawa strona oraz działki uprawnej (ogród przy mieszkaniu w stronę podwórza o powierzchni całkowitej 0.20.00 ha). Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166).

Starosta C. decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. orzekł o nieodpłatnym nadaniu na własność G. S. – córce H. G. – działki nr [...] o powierzchni 0,1590 ha położonej w C. z gruntów stanowiących własność Gminy Miejskiej C. Podstawą prawną nieodpłatnego nadania był art. 118 ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) - dalej powoływana, jako: "u.s.r.".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia[...] lipca 2013 r., Nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 118 ust. 2 u.s.r., stwierdziło nieważność decyzji Starosty C. z dnia [...] lutego 2012 r.

Kolegium wskazało, że w sprawie organ I instancji przyjął, że osoba, której nadano własność działki korzystała nieodpłatnie z całego budynku mieszkalnego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w tym budynku prawo do zamieszkania na prawach najemcy miała też inna osoba. Prawo to powstało już w 1970 r., a z pisma z dnia 15 września 1970 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. wynika, że spadkodawcy G. S. pozostawiono do dyspozycji dwa pokoje z kuchnią i spiżarnię, a 1 pokój w tym budynku przydzielono K. B. z dziećmi. Spadkobierca K. B. wszedł w umowę najmu tego mieszkania zawartą z Gminą Miejską C. Tak, więc nieodpłatne nadanie własności działki pod całym budynkiem mieszkalnym zostało orzeczone z naruszeniem zapisu art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Kolegium uznało, że kwestionowana decyzja narusza rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a ustalenia SKO oparte są na zebranym materiale dowodowym, w sposób oczywisty to potwierdza.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy G. S. zarzuciła, że treść decyzji Starosty C. nie pozostaje w wyraźniej i oczywistej sprzeczności z treścią art. 118 ust 2a u.s.r., bowiem treść tego przepisu, wskazuje, że przesłanką nadania nieruchomości jest fakt bezpłatnego korzystania z lokalu w budynku, a nie całego budynku. Ponieważ podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być błędy w wykładni prawa, ale przekroczenie przepisów w sposób jasny i niedwuznaczny, zdaniem odwołującej brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty C.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, w dalszym ciągu potwierdzając, że rażącym naruszeniem art. 118 ust. 2 u.s.r. było orzeczenie o nieodpłatnym nadaniu własności działki pod całym budynkiem mieszkalnym skoro poprzednikowi prawnemu odwołującej – H. G. pozostawiono do dyspozycji dwa pokoje z kuchnią i spiżarnią, a jeden pokój w tym budynku przydzielono K. B. z dziećmi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. S., podobnie jak w odwołaniu, kwestionowała zasadność stwierdzenia nieważności decyzji Starosty C. i zarzucała zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 118 ust. 2 u.s.r. poprzez błędną jego wykładnię. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o stwierdzenie jej nieważności.

W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu wskazał, iż zgodnie z treścią art. 118 ust. 1 u.s.r. osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Zaś osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajduje się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków (art. 118 ust. 2 u.s.r.).

Sąd podniósł, że niespornym jest, iż poprzednikowi prawnemu skarżącej na mocy decyzji z dnia 28 stycznia 1967 r. przyznano prawo użytkowania 2 pokoi z kuchnią z prawej strony od podwórza oraz część chlewu (prawa strona), a nie całego domu. Również postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca włada tylko częścią domu – lokalu uprzednio zajmowanego przez jej ojca, a nie całym budynkiem. Toteż przyznanie całości gruntu pod budynkiem, w którym drugi lokal zajmują najemcy, narusza prawa rzeczowe Gminy Miejskiej C.

Zdaniem Sądu decyzja Starosty C., nadająca skarżącej całość działki nr [...], stanowiła w istocie odebranie części działki Gminie w trybie administracyjnym, co stanowi rażące naruszenie art. 118 ust. 2a w związku z art. 118 ust. 1 u.s.r.

W związku z powyższym w ocenie Sądu zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Starosty C. z dnia [...] lutego 2012 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem w myśl przepis art. 118 ust. 2a u.s.r. zstępny uprawnionego nie może nabyć więcej niż mógłby nabyć sam uprawniony.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku G. S. zarzuciła Sądowi I instancji:

- w trybie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a to art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) przez błędną jego wykładnię,

- w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne jego zastosowanie.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi kasacyjnej w trybie art. 188 P.p.s.a. oraz o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2013 r., a także o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych;

albo

- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym - w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wbrew błędnemu poglądowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie stanowi przeszkody do uzyskania prawa własności działki korzystanie w tym budynku z lokalu mieszkalnego na prawach najemcy przez K. B. Nie daje to jej bowiem prawa do uzyskania uwłaszczenia na podstawie art. 118 ust. 2. i 2a u.s.r., co wynika z ustalonego orzecznictwa (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 143/09). Błędna wykładnia art. 118 ust. 2 u.s.r. dokonana przez Sąd I instancji wynika z nieuprawnionego wymogu spełnienia przesłanki, która nie została zawarta we wskazanym przepisie - uprawnienia do użytkowania całego budynku, mimo że wymagane jest jedynie użytkowanie lokalu mieszkalnego w tym budynku. Brak uprawnienia najemcy do uzyskania uwłaszczenia w trybie przewidzianym art. 118 ust. 2 u.s.r. nie mógł stanowić przeszkody do realizacji tego prawa za życia H. G.

Skarżąca stwierdziła, że uprawnienie jej wynika wprost ze wskazanego wyżej przepisu, albowiem jest ona zstępną osoby uprawnionej - córką H. G. - i po jego śmierci faktycznie włada tą nieruchomością (co nie było kwesionowane ani przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ani przez Sąd).

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uzasadnił ponadto w żaden sposób w czym przejawiania się rażące naruszenie prawa, mające uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji Starosty C., poza odwołaniem się do naruszenia art. 118 u.s.r. Kwestia ta jest sprawą dotyczącą wyłącznie wykładni przepisu, a ta nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania przewidzianej art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co wynika z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). W przypadku podniesienia tego zarzutu ważne jest, aby autor skargi kasacyjnej wykazał po pierwsze, na czym polegał błędny charakter wykładni dokonanej przez sąd pierwszej instancji, w szczególności czy dotyczył on przebiegu procesu wykładni (kolejności odwołania się do jej reguł) czy sposobu wykorzystania poszczególnych dyrektyw i argumentów wykładni czy też samego rezultatu wykładni (treści zrekonstruowanej normy) oraz po drugie, jak w ocenie autora skargi kasacyjnej, w kontekście wykazanych uchybień, powinna wyglądać wykładnia prawidłowa. Natomiast w przypadku związania naruszenia prawa materialnego z niewłaściwym zastosowaniem przepisu istotne jest wykazanie, czy idzie o niezastosowanie czy o nieprawidłowe zastosowanie, a także, w przypadku wskazania na nieprawidłowe zastosowanie, czy wiąże się ono z niewłaściwą sądową kontrolą podstawy orzekania przez organ czy też z zaakceptowaniem w toku kontroli sądowej błędnej kwalifikacji faktów lub ustalenia jej konsekwencji przez organ administracji (błąd subsumcji) lub z błędem sądu, co do kwalifikacji kontrolowanej decyzji administracji z punktu widzenia treści zrekonstruowanej normy prawnej. Towarzyszyć temu powinna argumentacja wskazująca na sposób, w jaki przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy lub, w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, wyjaśnienie, dlaczego wskazany w skardze kasacyjnej przepis powinien być zastosowany.

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się ze stanowiskiem i argumentacją strony skarżącej odnośnie nieprawidłowej wykładni przez Sąd pierwszej instancji art. 118 ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) – dalej "ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników", poprzez wadliwe zrekonstruowanie treści norm zawartych w tych przepisach, jak również nieprawidłowe zastosowanie postanowień art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną kwalifikację kontrolowanej decyzji w kontekście treści zrekonstruowanych norm.

Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko i argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., że decyzja Starosty C. o nieodpłatnym nadaniu na własność G. S. – córce H. G. – działki nr [...] o powierzchni 0,1590 ha położonej w C. z gruntów stanowiących własność Gminy Miejskiej C., narusza rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), albowiem niedopuszczalnie prawne było orzeczenie o nieodpłatnym nadaniu własności działki pod całym budynkiem mieszkalnym skoro jeden pokój w tym budynku przydzielono K. B. na prawach najmu.

Podstawę prawną nieodpłatnego nadania skarżącej własności działki stanowią postanowienia art. 118 ust. 2 i ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 118 ust. 2 ustawy: "Osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. Z kolei w myśl ust. 2a ustawy: "Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków." Z powołanych regulacji wynika, że w celu uzyskania uprawnienia do nieodpłatnego przyznania własności działki gruntu, należy spełnić następujące przesłanki normatywne:

- uprawnioną jest osoba, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych;

- prawo to przysługuje tej osobie z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w myśl dotychczasowych przepisów;

- działka, której własność ma być bezpłatnie przyznana, obejmuje budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków.

Przepis art. 118 ust. 2 dotyczy osoby rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu, któremu przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych — uprawnienie realizowane przez tę osobę za jej życia. Przesłanki te spełniał H. G. przekazując Państwu na mocy decyzji Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] stycznia 1967 r., nr [...], gospodarstwo rolne o powierzchni 7.78.69 ha. Na jego wniosek przyznano mu prawo użytkowania 2 pokoi z kuchnią oraz część chlewa - czyli lokal mieszkalny i pomieszczenie gospodarcze, o którym stanowi ust. 2 art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Występując za życia z wnioskiem, na podstawie art. 118 ust. 2 ustawy, niewątpliwie uzyskałby własność działki w zakresie objętym tą regulacją.

Wbrew błędnemu stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie stanowi przeszkody, do uzyskania tego prawa, korzystanie w tym budynku z lokalu mieszkalnego na prawach najmu. Przepis art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie daje bowiem uprawnienia do ubiegania się o przyznanie nieodpłatnego prawa własności nieruchomości innym osobom - najemcom. Najemcy lokali położonych na terenie nieruchomości objętej wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności danej działki, nie należą do stron postępowania toczącego się na podstawie postanowień art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. II SA/Sz 1546/13, Lex nr 1474262). Zaznaczyć należy, że brak uprawnienia najemcy do uzyskania własności w trybie przewidzianym art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie mógł stanowić przeszkody do realizacji tego prawa za życia H. G.

Podkreślić trzeba, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki przewidziane art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jest ona zstępną osoby uprawnionej - córką H. G. - i po jego śmierci faktycznie włada daną nieruchomością w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom. Zakres władztwa uprawnionego zstępnego, który po śmierci osoby, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu, "faktycznie włada" tą nieruchomością, wyznaczony jest zakresem odpowiadającym uprawnieniom, jakie posiadała osoba zmarła. Faktyczne władanie nieruchomością przez skarżącą nie było kwestionowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, jak też przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.

W przedmiotowej sprawie wadliwa wykładnia normy art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika z przyjęcia nieuprawnionego wymogu, tj. spełnienia przesłanki normatywnej niewynikającej z tego przepisu, czyli uprawnienia do użytkowania całego budynku, mimo, że ustawa wymaga jedynie użytkowania lokalu mieszkalnego w tym budynku. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie stoi na stanowisku, w pełni podzielając tezę zawartą w wyroku NSA z dnia 24 marca 1998 r., sygn. II SA 1589/97, (ONSA 1999, nr 2 poz. 52), że przedmiotem przyznania na własność wnioskodawcy w trybie określonym w art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, może być tylko fizycznie wydzielona część działki. Mowa jest bowiem: "o przyznanie własności działki obejmującej budynki", i to "o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków", czyli z budynków, w których znajdują się lokal mieszkalny lub pomieszczenia gospodarcze objęte prawem do bezpłatnego z nich korzystania. "W konsekwencji tego, na podstawie powołanych przepisów nie może być przyznany wnioskodawcy udział idealny, ułamkowy we własności działki gruntu, o jakiej mowa w tych przepisach, niezależnie od sposobu jego ustalenia. Prowadziłoby to, wbrew tym przepisom, do powstania współwłasności działki będącej dotychczas w całości własnością Skarbu Państwa." (wyrok NSA z dnia 24 marca 1998 r., sygn. II SA 1589/97 [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że Sąd pierwszej instancji dokonując wadliwej wykładni art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, błędnie zastosował normę art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uzasadnił przy tym, w czym przejawiania się rażące naruszenie prawa, mające uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji Starosty C. z dnia [...] lutego 2012 r. poza odwołaniem się do naruszenia art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Kwestia ta, jest jednak sprawą dotycząca wyłącznie wykładni przepisu, a ta nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania przewidzianej art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zakres normowania wskazanego przepisu obejmuje bowiem sytuacje i przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa, tj. innymi słowy takie, które jest jaskrawe, wyraźne, oczywiste, niewątpliwe, bezsporne. Przesłanka "rażącego naruszenie prawa", o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa oznacza, więc kwalifikowaną wadę decyzji ostatecznej, która stanowi rezultat naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Natomiast o rażącym naruszeniu prawa nie można mówić w przypadku wybrania jednej z wykładni niejednoznacznego przepisu prawa, nawet, jeśli później została ona uznana za nieprawidłową, a nawet już sam fakt istnienia różnych wykładni przepisu prawa wskazuje, że nie występuje przesłanka rażącego naruszenia normy prawnej. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Sankcji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie można, więc stosować, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (por. np. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. II GSK 1717/12, Lex nr 1452725).

Kierując się wadliwym rozumieniem przepisu art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu naruszył ten przepis i oddalił skargę, mimo że takie samo błędne rozumienie tych przepisów było podstawą wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmując, że wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżone orzeczenie i rozpoznał skargę. Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 P.p.s.a.