Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 168/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 48, art. 49b, art. 50a, art. 51
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skarg J. Z. i P. Z. oraz K. G. i R. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2015 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących J. Z. i P. Z. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących K. G. i R. G. kwotę 620,05 zł (sześćset dwadzieścia złotych pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy są skargi J. Z. i P. Z. oraz K. G. i R. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2016 r. nr [...].

Jak wynika z akt sprawy skargi te wniesione zostały w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Pismem z 9 lipca 2012 r. J. i P. Z. – właściciele lokalu mieszkalnego nr 1 usytuowanego na parterze budynku przy ul. M. w C., poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że R. i K. G. - właściciele lokalu mieszkalnego nr 2, wykonali bez wymaganego prawem zgłoszenia roboty budowlane polegające na przebudowie tarasu będącego w ich wyłącznym użytkowaniu, które to roboty zostały wykonane niewłaściwie i powodują od czterech lat zalewanie i niszczenie pomieszczeń znajdujących się poniżej tarasu (pokój, przedpokój, łazienka).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, pismem z dnia 29 listopada 2012 r., poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w zakresie wykonanych robót remontowych na tarasie przez właścicieli lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym położonym na działce nr [...] przy ul. M. w C.

W toku postępowania, przy piśmie z dnia 5 grudnia 2012 r., R. G. przedłożył organowi I instancji: "Orzeczenie techniczne dotyczące występowania zacieków nad tarasem w budynku mieszkalnym przy ul. M. w C." opracowane 24 kwietnia 2012 r. przez mgr inż. M. K., posiadającego uprawnienia konstrukcyjno - budowlane. W opracowaniu tym wskazane zostało, że przyczyną powstawania zacieków w pomieszczeniu znajdującym się pod tarasem jest zamocowanie listwy blokującej swobodny spływ wody na dach znajdujący się nad pokojem małżonków Z.

W dniu 11 stycznia 2013 r. organ I instancji przeprowadził oględzin w budynku mieszkalnym przy ul. M., podczas których ustalił, że wiosną 2007 r., małżonkowie G. na tarasie od strony południowej budynku wykonali bez wymaganego zgłoszenia roboty budowlane polegające na: zdjęciu uszkodzonych płytek ceramicznych, oczyszczeniu powierzchni, nałożeniu warstwy izolacyjno-klejącej z odpowiednim spadkiem, położeniu nowych płytek ceramicznych, wykonaniu cokołu o wysokości 7 cm wokół ścian zewnętrznych budynku i wymianie drewnianych tralek w istniejącej balustradzie. Natomiast małżonkowie Z., jesienią w 2007 r., wykonali bez wymaganego zgłoszenia roboty budowlane polegające: na wymianie papy termozgrzewalnej na części dachu nad pomieszczeniem sypialni znajdującej się od południowej strony budynku oraz na wykonaniu obróbek blacharskich wzdłuż balustrady tarasu od strony południowej. Organ ustalił przy tym, że opisane roboty budowlane zostały zakończone.

Organ I instancji ocenił, że roboty budowlane polegające na: zamocowaniu obróbki blacharskiej, wykonaniu izolacji przeciwwodnej przy słupkach znajdujących się na końcu tarasu oraz na wywinięciu papy termozgrzewalnej na obróbkę blacharską wykonane zostały samowolnie i niezgodnie ze sztuką budowlaną.

W piśmie z dnia 7 lutego 2013 r. J. i P. Z. oświadczyli, że inwestorem robót budowlanych polegających na wykonaniu obróbki blacharskiej biegnącej wzdłuż balustrady tarasu od południowej strony budynku byli właściciele tarasu tj. K. i R. G., którzy wykonali je we wrześniu 2007 r. a roboty budowlane polegające na wykonaniu pokrycia z papy termozgrzewalnej na dachu nad sypialnią byli oni wspólnie z K. i R. G. i wykonali je również we wrześniu 2007 r. Z kolei, w piśmie z dnia 11 lutego 2013 r., R. G. oświadczył, że inwestorem robót budowlanych polegających zarówno na wykonaniu obróbki blacharskiej wzdłuż balustrady tarasu od południowej strony budynku jak i polegających na wykonaniu pokrycia z papy termozgrzewalnej na dachu nad sypialnią byli J. i P. Z., którzy wykonali je we wrześniu 2007 r.

W rezultacie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 27 lutego 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), nałożył na inwestorów: J. i P. Z. oraz na K. i R. G. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na: zdemontowaniu obróbki blacharskiej zamocowanej wzdłuż balustrady tarasu od południowej strony budynku; zdemontowaniu płytek przy słupkach balustrady i wykonaniu odpowiedniej izolacji przeciwwodnej; wykonaniu obróbki blacharskiej wzdłuż tarasu, zamocowanej pod płytkami; wywinięciu istniejącego pokrycia z papy położonej na tym dachu pod wykonaną obróbką blacharską - w terminie 60 dni od daty otrzymania decyzji, w celu doprowadzenia robót budowlanych obejmujących remont istniejącego tarasu oraz części dachu w budynku mieszkalnym jednorodzinnym z dwoma lokalami mieszkalnymi usytuowanym na terenie działki nr [...], przy ul. M. w C. do stanu zgodnego z prawem. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że zarówno wymiana płytek ceramicznych na tarasie, jak i wymiana zużytej papy na części dachu wiązała się z odtworzeniem stanu pierwotnego i tym samym stanowiła remont części budynku w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy – Prawo budowlane, którego wykonanie wymagało dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej a którego inwestorzy nie posiadają. Organ ocenił przy tym, że inwestorem dokonanego remontu byli J. i P. Z. oraz K. i R. G., gdyż zarówno jedni jak i drudzy, na przełomie wiosny i jesieni 2007 r., wykonali roboty budowlane w tej części budynku. Organ ocenił również, że roboty polegające na: zamocowania obróbki blacharskiej umożliwiającej spływ wody z tarasu, wykonaniu izolacji przeciwwodnej przy słupkach znajdujących się na końcu tarasu oraz na wywinięciu papy termozgrzewalnej na obróbkę blacharską wykonane zostały błędnie i niezgodnie ze sztuką budowlaną, co w konsekwencji doprowadziło do powstania zacieków w pomieszczeniu znajdującym się poniżej tarasu. Jednocześnie organ uznał, że doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem nastąpi wówczas, gdy zostaną one wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, w taki sposób aby umożliwiały po pierwsze swobodny spływ wody z tarasu na dach od południowej strony budynku a następnie przy pomocy rynien i rur spustowych na teren działki i po drugie nie będą powodować zaciekania ścian znajdujących się poniżej tarasu. W tym też celu należy wykonać nakazane decyzją roboty.

Na skutek odwołania wniesionego zarówno przez J. i P. Z. jak i przez K. i R. G., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2013 r. w części dotyczącej nałożonego obowiązku wykonania robót i jednocześnie uchylił tę decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, ustalając go do dnia 30 czerwca 2013 r. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji organ odwoławczy podzielił bowiem w pełni stanowisko organu I instancji, że w sytuacji, gdy roboty budowlane związane z remontem dachu i tarasu wykonane zostały samowolnie i niezgodnie ze sztuką budowlaną to wydanie, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, decyzji nakładającej na inwestorów obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia już wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem jest zasadne i zgodne z tymi przepisami. Jednocześnie organ podkreślił, że w niniejszej sprawie zasadne było nałożenie obowiązków wykonania robót budowlanych na wszystkich współwłaścicieli budynku, gdyż dach stanowi część wspólną budynku i a tym samym wszystkie roboty budowlane powinny być wykonywane za obopólną zgodą wszystkich współwłaścicieli budynku.

Jednakże, po rozpatrzeniu skargi R. i K. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 kwietnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 345/13, uchylił tę decyzję, stwierdzając, że przed jej wydaniem nie wyjaśniono istotnych dla sprawy okoliczności. W ocenie Sądu nie zostało bowiem dostatecznie ustalone, kto jest inwestorem przedmiotowych robót wykonanych niezgodnie ze sztuką budowlaną. Kwestia ta ma zaś istotne znaczenie ze względu na treść art. 52 ustawy – Prawo budowlane, który w pierwszej kolejności do usunięcia skutków samowoli budowlanej nakazuje zobowiązać sprawcę, czyli inwestora, który najczęściej jest jednocześnie właścicielem nieruchomości lub posiada prawo do jej zagospodarowania na cele budowlane. Dlatego też, Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ powinien rozważyć w pierwszej kolejności możliwość nałożenia obowiązku na inwestora i w tym celu podjąć próbę ustalenia, którzy ze współwłaścicieli wykonali bądź zlecili wykonanie przedmiotowych prac. Dopiero w drugiej kolejności obowiązek ten można skierować do właściciela tej części budynku, w której mają być wykonane roboty. Sąd wskazał, że organ I instancji nałożył obowiązek wykonania prac na wszystkich współwłaścicieli obiektu, gdyż uznał, że z uwagi na sprzeczne oświadczenia stron nie sposób ustalić kto wykonał roboty blacharskie wzdłuż balustrady tarasu na pierwszym piętrze, będące przyczyną zalewania pomieszczeń na parterze budynku. Natomiast organ odwoławczy, nałożył ten obowiązek również na wszystkich współwłaścicieli budynku, z uwagi na współwłasność tego budynku. W ocenie Sądu, organ odwoławczy pominął jednakże okoliczność, że współwłasność budynku została zniesiona w 2005 r., kiedy to ustanowiono odrębną własność lokali położonych na parterze i piętrze, i wskazał, że ustalenia co do zakresu przysługującego stronom przedmiotowego postępowania prawa własności zawarte są w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt I C 626/12. Sąd zauważył przy tym, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ nie rozważył w ogóle, czy sporne roboty budowlane dotyczą części wspólnych budynku, czy też były wykonywane w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość. Sąd wyjaśnił jednocześnie, że nieruchomość wspólną stanowią części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – Dz. U. nr 80 z 2000 r., poz. 903 ze zm.) a odmienne przyjęcie oznaczałoby też, że obowiązki utrzymania tarasów przynależnych do konkretnych lokali mieszkalnych nie spoczywają na właścicielu lokalu, a na współwłaścicielach, co nie jest zasadne. Ponadto Sąd zaznaczył, że kontrolowane postępowanie dotyczy wyłącznie niewłaściwie zamocowanej obróbki blacharskiej, co uniemożliwia swobodny spływ wód opadowych z tarasu, niewłaściwie wykonanej izolacji przeciwwodnej przy słupkach znajdujących się na końcu tarasu, a także nieprawidłowo wywiniętej na obróbkę blacharską papy termozgrzewalnej. W ocenie organów prace polegające na zdjęciu uszkodzonych płytek ceramicznych, oczyszczeniu powierzchni i wymianie drewnianych tralek należało zaliczyć do robót konserwacyjnych a pozostałe roboty budowlane organy zaliczyły do robót remontowych w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wymagających zgłoszenia do właściwego organu architektoniczno-budowlanego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 18 grudnia 2013 r. nr [...], uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2013 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W ocenie organu odwoławczego ustalenie, który ze współwłaścicieli budynku wykonał jakie roboty budowlane wymagało przeprowadzenia rozprawy administracyjnej a tym samym wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ wskazał przy tym, że w wyroku z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt I C 626/12 Sąd Rejonowy wywiódł, że taras, na którym wykonano roboty budowlane niezgodnie ze sztuką budowlaną stanowi pomieszczenie pomocnicze lokalu mieszkalnego nr 2, stanowiącego odrębną własność, a zakres prac przeprowadzonych na tarasie jak i na części dachu nad pomieszczeniem sypialni znajdującej się od południowej strony budynku, obróbek blacharskich wzdłuż balustrady tarasu od strony południowej niezgodnie ze sztuką budowlaną powinien obciążać w pierwszej kolejności inwestora robót. Organ wskazał także, że w toku postępowania odwoławczego, pismem z dnia 25 listopada 2013 r., J. i P. Z. poinformowali o wykonaniu na dostępnej im części wspólnej nieruchomości robót budowlanych objętych decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2013 r. oraz przedstawili pismo Starosty z dnia 14 sierpnia 2013 r. informujące R. i K. G. o wyrażeniu milczącej zgody P. i J. Z. na wykonanie robót budowlanych obejmujących naprawę dachu budynku mieszkalnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w C. Z kolei, w piśmie z dnia 27 listopada 2013 r. Państwo G. potwierdzili, że w dniu 27 czerwca 2013 r. Państwo Z. na budynku mieszkalnym przy ul. M. wykonali ponowny remont przybudówki, jednakże prace te nie były związane z decyzją organu I instancji z dnia 27 lutego 2013 r.

W toku ponownie prowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził, w dniu 3 lipca 2015 r., po raz kolejny oględziny w budynku mieszkalnym przy ul. M. w C., podczas których ustalił, że wiosną 2007 r. (w trakcie kilku dni) R. G. zlecił wykonanie robót budowlanych na tarasie budynku, obejmujących: zdjęcie uszkodzonych płytek z całej powierzchni tarasu; oczyszczenie jego powierzchni; nałożenie warstwy izolacyjno – klejącej wraz z odpowiednim spadkiem; położenie nowych płytek ceramicznych na całej powierzchni tarasu; wykonanie cokołu z płytek ceramicznych o wysokości 7 cm, wzdłuż ścian zewnętrznych budynku; wyfugowanie płytek; wymianę drewnianych tralek w balustradzie. Organ ustalił także, że jesienią 2007 r., J. i P. Z. zlecili wykonanie m.in. wymiany papy termozgrzewalnej na całej powierzchni dachu przybudówki (który stanowi część wspólną nieruchomości) oraz prace związane z wykonaniem rynien i obróbek blacharskich. Ponadto, jesienią 2013 r., J. i P. Z. wykonali roboty budowlane polegające na ponownym położeniu papy na dachu przybudówki oraz na wykonaniu obróbek blacharskich na attyce budynku i roboty te zostały wykonane w oparciu o zgłoszenie do Starosty złożone w dniu 20 czerwca 2013 r. W trakcie oględzin żadna ze stron nie chciała przyznać się do wykonania obróbki blacharskiej biegnącej wzdłuż balustrady tarasu, która tamuje swobodny spływ wody na dach przybudówki.

Ponadto, w dniu 10 lipca 2015 r., organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania wykonawcy przeprowadzonych robót budowlanych – M. L., który oświadczył, że roboty budowlane polegające na: zdjęciu uszkodzonych płytek z całej powierzchni tarasu; oczyszczeniu jego powierzchni; nałożeniu warstwy izolacyjno – klejącej wraz z odpowiednim spadkiem; położeniu nowych płytek ceramicznych na całej powierzchni tarasu; wykonaniu cokołu z płytek ceramicznych o wysokości 7 cm, wzdłuż ścian zewnętrznych budynku; wyfugowaniu płytek – zostały przez niego wykonane w 2007 r. na zlecenie R. G. Oświadczył jednocześnie, że nie wykonał żadnych innych robót budowlanych w tym m.in. obróbki blacharskiej przy słupkach balustrady.

W rezultacie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 16 listopada 2015 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (DZ.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nałożył na inwestorów J. i P. Z. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na: zdemontowaniu obróbki blacharskiej zamocowanej wzdłuż balustrady tarasu od południowej strony budynku; wykonaniu nowej obróbki blacharskiej wzdłuż tarasu, zamocowanej pod płytkami; wywinięciu istniejącego pokrycia z papy położonej na tym dachu przybudówki od południowej strony budynku, pod w/w obróbkę blacharską oraz jednocześnie nałożył na inwestorów K. i R. G. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na: zdemontowaniu pasa płytek o szerokości 1,0 m na skraju tarasu (od południowej strony) i wykonaniu odpowiedniej izolacji przeciwwodnej ze szczególnym uszczelnieniem miejsc mocowania słupków; położeniu nowych płytek na prawidłowo wykonaną izolację przeciwwodną i położoną uprzednio obróbkę blacharską umożliwiającą swobodny spływ wody - w terminie 60 dni od daty otrzymania decyzji, w celu doprowadzenia robót budowlanych obejmujących remont istniejącego tarasu oraz części dachu w budynku mieszkalnym jednorodzinnym z dwoma lokalami mieszkalnymi usytuowanym na terenie działki nr [...], przy ul. M. w C., do stanu zgodnego z prawem. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w ocenie organu przyczyną zalewnia pomieszczeń na parterze budynku są wadliwie i samowolnie wykonane roboty budowlane przez obu inwestorów. K. i R. G., wykonując remont tarasu polegający na wymianie płytek, nie dokonali przy tej okazji właściwej izolacji przeciwwodnej w okolicach słupków, co wobec gromadzącej się w ich okolicach wody mogło spowodować jej przenikanie do wnętrza budynku. Z kolei J. i P. Z., chcąc uniknąć spływu wody z tarasu przynależnego do lokalu K. i R. G. wykonali na jego skraju obróbkę blacharską tamującą swobodny spływ wody po wspólnej powierzchni dachu przybudówki, dodatkowo wywijając na tę obróbkę papę z dachu. W ocenie organu I instancji zebrany w sprawie materiał dowody w postaci: faktury wystawionej na J. i P. Z., w której wyszczególnione są m.in. roboty budowlane polegające na wykonaniu oblachowania; oświadczenia M. L. z dnia 26 listopada 2013 r. oraz do protokołu z dnia 10 lipca 2015 r.; oświadczenia R. K. z dnia 28 listopada 2013 r., pozwalają bowiem stwierdzić, że obróbkę blacharską biegnącą wzdłuż balustrady tarasu wykonała firma M. S. na zlecenie J. i P. Z. przy okazji remontu dachu przybudówki. To, że roboty te w całości zostały sfinansowane przez J. i P. Państwo Z. wynika, w ocenie organu, również z protokołu z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt I C 210/10, w którym J. Z. oświadczyła, że nie otrzymała od R. G. żadnych środków na wykonanie jesienią 2007 r. robót budowlanych m.in. na dachu istniejącej przybudówki a R. G. oświadczył, że owszem zapłacił ale tylko za prace związane z wykonaniem rynny i rury spustowej na istniejącym obok garażu, tak aby wody opadowe spływały z dachu na tern jego działki [...] a nie jak do tej pory na tern działki nr [...]. Organ I instancji uznał przy tym, że doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem nastąpi wówczas, gdy zostaną one wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną w taki sposób aby umożliwiały po pierwsze swobodny spływ wody z tarasu na dach od południowej strony a następnie przy pomocy rynien i rur spustowych na teren działki a po drugie nie będą powodować zaciekania ścian znajdujących się poniżej tarasu. Aby tego dokonać inwestorzy zobowiązani są do wykonania robót budowlanych zgodnie z decyzją. Nakazy nałożono solidarnie na wszystkich współwłaścicieli budynku, jednak odpowiednio w zakresie wykonanych przez inwestorów robót oraz części obiektu, na jakich je wykonano. Przy czym w pierwszej kolejności nakazane obowiązki zobowiązani są wykonać J. i P. Z. a dopiero po ich ukończeniu K. i R. G.

Od decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie złożyli zarówno J. i P. Z. jak i K. i R. G.

Odwołujący się J. i P. Z. nie zgodzili się z decyzją organu I instancji, gdyż w ich ocenie wydana została ona na skutek błędnego uznania ich za inwestorów robót budowlanych wykonanych na tarasie K. i R. G. a także na skutek przyjęcia błędnej podstawy prawnej tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane a ponadto uważają, że jest ona niewykonalna ze względów prawnych a także ze względów technicznych. Przedmiotowy taras nie jest ich własnością, gdyż jest pomieszczeniem pomocniczym K. i R. G. do ich lokalu nr 2 i dlatego też nie dysponują oni możliwościami prawnymi i faktycznymi do wykonywania robót budowlanych w jego obrębie a do skutecznego wykonania nakazanych w decyzji robót budowlanych uprawniona może być jedynie osoba posiadająca prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Co więcej, jak twierdzili odwołujący się, wykonanie nakazanych im obowiązków spowoduje powiększenie mini – zbiornika wodnego zlokalizowanego na tarasie a tym samym jeszcze większe pogorszenie stanu technicznego tarasu.

Z kolei, odwołujący się R. i K. G. nie zgodzili się z decyzją organu I instancji podnosząc, że wydana została ona na skutek ustalenia stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym. W ich ocenie w decyzji zabrakło bowiem ustalenia wpływu skutków, jakie ma zamontowanie przez J. i P. Z. listwy blokującej swobodny spływ wody z tarasu na dach znajdujący się nad sypialnią w przybudówce małżonków Z. a która spowodowała ewentualne zacieki w pomieszczeniu znajdującym się pod tarasem. Uważali, że organ I instancji w ogóle nie uwzględnił sposobu zamocowania obróbki blacharskiej biegnącej wzdłuż balustrady tarasu, która wykonana niechlujnie, spowodowała w konsekwencji uszkodzenie płytek tarasowych i słupków. Wiercenie otworów pod blachowkręty w płytkach czy słupkach na tarasie przez J. i P. Z. zwalnia zaś ich z zarzutu niewłaściwego wykonania izolacji przeciwwodnej przy słupkach.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 4 lutego 2016 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2015 r. w części dotyczącej nałożenia obowiązku wykonania wskazanego w decyzji zakresu robót oraz uchylił ją w części dotyczącej terminu wykonania robót i ustalił nowy termin ich wykonania do dnia 30 kwietnia 2016 r. Uzasadniając wydaną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że zaistniały stan sprawy obligował organ I instancji do przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, czego zresztą nie zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wydanym w niniejszej sprawie wyroku. Wyjaśnił również, że organ I instancji w ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnił pozostałe zalecenia zawarte w tym wyroku i w celu ustalenia inwestorów poszczególnych robót przesłuchał świadków wskazanych przez strony postępowania, zapoznał strony z protokołami z przesłuchań świadków a także przeanalizował wniesione przez strony uwagi i dostarczone w toku postępowania protokoły i wyroki zapadłe w postępowaniu cywilnym. Organ I instancji wziął również pod uwagę wnioski wskazane w orzeczeniu technicznym opracowanym przez mgr inż. M. K. z dnia 24 kwietnia 2012 r. a dotyczące występowania zacieków pod tarasem. Po dokonanej analizie organ I instancji słusznie nałożył oddzielnie na ustalonych inwestorów obowiązek wykonania określonych robót, a także słusznie ocenił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż to J. i P. Z. byli inwestorami robót związanych z wykonaniem obróbki blacharskiej zamocowanej wzdłuż balustrady tarasu od strony południowej. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, decyzja wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest zgodna z przepisami prawa i wydana została na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

W skardze wniesionej przez J. i P. Z. skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa. Skarżący zarzucili, że została ona wydana z naruszeniem: art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 13 i art. 79 kpa, które doprowadziło do nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych na skarżących, którzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz do ustalenia zakresu robót budowlanych, do wykonania których zobowiązano K. i R. G. jako niewystarczających i sprzecznych z zasadami sztuki budowlanej oraz określonych bez żadnych podstaw technicznych. W ich ocenie wszystkie decyzje w rozpatrywanej sprawie powinny być wydane na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy – Prawo budowlane a strona, która nie ma tytułu prawnego do nieruchomości nie może zostać zobowiązana do wykonania robót na części takiej nieruchomości. Skarżący podtrzymali jednocześnie zarzuty przywołane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarga ta została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SA/Gd 168/16.

W skardze wniesionej przez K. i R. G. skarżący również domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa tj.: art. 84 § 2 w zw. z art. 24 kpa – poprzez przyjęcie, że wtórne roboty budowlane zostały wykonane przez J. i P. Z. jesienią 2013 r. oraz, że wykonano je zgodnie z uzyskaniem milczącej zgody Starosty na skutek dokonanego zgłoszenia w dniu 20 czerwca 2013 r.; art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane – poprzez niezapewnienie poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich i wydanie de facto nakazu solidarnego, który już raz miał miejsce i który, wyrokiem sygn. akt II SA/Gd 345/13, został obalony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku; art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 kpa – poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i stanu faktycznego z uwzględnieniem uzasadnionych potrzeb skarżących oraz poprzez błędną ocenę zgromadzonych dowodów; art. 75 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 80 kpa – poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżący uważają również, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia stanowiska zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 345/13 a ponadto, że wydana została z błędnym rozumieniem posiadanych kompetencji organów nadzoru budowlanego obu instancji w kwestii napraw robót budowlanych, która prowadzi do stwierdzenia, że sprawca ujawnionej przez te organa samowoli budowlanej znajduje się w bardziej uprzywilejowanej sytuacji niż osoba, która realizowała inwestycję jako konserwację nie wymagającą zgłoszenia. Skarżący wskazali jednocześnie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r. nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych przeprowadzonych przez J. i P. Z. w lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, usytuowanym na działce nr [...] w miejscowości C. przy ul. M., obejmujących swoim zakresem części wspólne budynku i wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz bez zgłoszenia a także bez zgody pozostałych współwłaścicieli budynku oraz wezwał J. i P. Z. do wystąpienia, w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, do wystąpienia do Sądu Rejonowego z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonanie tych robót budowlanych przekraczające zakres zwykłego zarządu, w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Skarga ta została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SA/Gd 169/16.

W odpowiedziach na wniesione skargi organ wniósł o ich oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 21 kwietnia 2016 r. J. Z. wniosła o przeprowadzenie dowodu: z pisma J. K. wystosowanego w dniu 13 sierpnia 2015 r. do Sądu Rejonowego na okoliczność, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zajmuje się wyłącznie tarasem K. i R. G. a nie szkodą zalewania sypialni czy parterem wspólnego budynku i jej dachem oraz, że nie ma sprawcy postawienia tamy na tarasie; z załącznika nr 2 do protokołu oględzin z dnia 3 lipca 2015 r. na okoliczność zlecenia prac blacharsko – dekarskich wykonywanych przez R. G. w tym samym czasie dwóm inwestorom różnych prac; z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 20 kwietnia 2012 r. sygn. akt I C 210/10 na okoliczność uzgodnień remontu tarasu i odrębnego zlecenia R. G. na wykonanie prac blacharsko – dekarskich oraz na okoliczność braku świadka R. K.; z akt sprawy na okoliczność bardzo ogólnych i mylących sądy i instytucje stwierdzeń co do stanu faktycznego, gdyż obróbka tarasu na skraju tarasu jest od wewnętrznej strony tarasu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 169/16, wydanym na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), połączył sprawę o sygn. akt II SA/Gd 169/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt II SA/Gd 168/16 i postanowił prowadzić dalej obie sprawy pod sygn. akt II SA/Gd 168/16.

W piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2016 r. J. i P. Z. podnieśli, że wszystkie obowiązki powinny zostać nałożone na właścicieli tarasu tj. na K. i R. G. i wskazali na niezgodne ze stanem rzeczywistym zgromadzenie materiału w aktach niniejszej sprawy a polegającego na nierzetelnych fotografiach i opisach, pomiarach całego tarasu, który wydzielony jest od zewnątrz od strony południowej budynku w pierwszej kolejności drewnianymi sztachetami opartymi bezpośrednio na powierzchni dachowej, zawierającego wszelkie obróbki blacharskie wewnątrz jego powierzchni.

W piśmie procesowym z dnia 16 lipca 2016 r. R. i K. G. wnieśli z kolei o przeprowadzenie dowodu ze zlecenia nr [...] do faktury VAT nr [...] wystawionej przez A. w S. na okoliczność wyszczególnienia dni 27 czerwca 2013 r. i 3 lipca 2013 r. jako daty wykonawczej wymienionych prac remontowych celem wykazania dokonania tych prac w warunkach samowoli budowlanej tj. przed uzyskaniem milczącej zgody od Starosty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Wniesione skargi okazały się zasadne, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2016 r. nr [...] jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.

Zauważyć bowiem należy, że kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje wydane zostały po ponownym rozpoznaniu sprawy robót remontowych wykonanych na tarasie lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym położonym na działce nr [...] przy ul. M. w C. na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2013 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 345/13.

W wyroku tym Sąd wskazał, że kontrolowane postępowanie dotyczy samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na: niewłaściwym zamocowaniu obróbki blacharskiej, niewłaściwym wykonaniu izolacji przeciwwodnej przy słupkach znajdujących się na końcu tarasu a także nieprawidłowo wywiniętej na obróbkę blacharską papy termozgrzewalnej i orzekające w sprawie organy powinny ustalić, kto był inwestorem tych robót. Jak wskazał Sąd, z treści art. 52 ustawy – Prawo budowlane, wynika, że do usunięcia skutków samowoli budowlanej w pierwszej kolejności zobowiązany powinien być ich sprawca czyli inwestor, który najczęściej jest jednocześnie właścicielem nieruchomości lub posiada prawo do jej zagospodarowania na cele budowlane. Mając powyższe na uwadze, Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien najpierw rozważyć możliwość nałożenia obowiązku na inwestora i w tym celu powinien podjąć próbę ustalenia, którzy ze współwłaścicieli wykonali bądź zalecili wykonanie przedmiotowych prac a dopiero potem obowiązek można skierować do właściciela tej części budynku, w której mają być wykonane roboty. Sąd zaznaczył jednocześnie, że współwłasność przedmiotowego budynku zniesiona została w 2005 r. a ustalenia co do zakresu przysługującego stronom przedmiotowego postępowania prawa własności zawarte są w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt I C 626/12. Sąd wskazał również, że organ powinien przy tym rozważyć, czy sporne roboty budowlane dotyczą części wspólnych budynku, czy też były wykonywane w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość. Podkreślił także, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, nieruchomość wspólną stanowią części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali a odmienne przyjęcie oznaczałoby, że obowiązki utrzymania tarasów przynależnych do konkretnych lokali mieszkalnych nie spoczywają na właścicielu lokalu a na współwłaścicielach.

Art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) stanowi zaś, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu i organu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych

z wyrażonym wcześniej poglądem lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

4 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 426/08, Legalis). W konsekwencji, stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 886/07, Legalis), chyba, że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. Kontrola przez sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10, Legalis).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, orzekające w sprawie organy w toku ponownie prowadzonego postępowania, nie wypełniły zaś wszystkich wskazań co do dalszego postępowania zawartych w przywołanym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2013 r.

Niewątpliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawniał orzekające organy do uznania, że inwestorem samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na wykonaniu izolacji przeciwwodnej przy słupkach znajdujących się na końcu tarasu lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym położonym na działce nr [...] przy ul. M. w C. byli K. i R. G. Kwalifikacja taka nie budziła wątpliwości w sprawie a przede wszystkim jasno wynika zarówno z protokołów oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 11 stycznia 2013 r. i w dniu 3 lipca 2015 r., jak i z zeznań świadka M. L., będącego wykonawcą robót zleconych przez R. G.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawniał również orzekające organy do uznania, że inwestorem robót budowalnych polegających na wykonaniu pokrycia z papy termozgrzewalnej oraz polegających na wykonaniu obróbki blacharskiej wzdłuż balustrady tarasu na pierwszym piętrze przedmiotowego budynku byli z kolei J. i P. Z. W szczególności zaś ustalenie to wynika z treści faktury VAT wystawionej przez M. S., świadczącego usługi ogólnobudowlane, na J. i P. Z. z data 26 września 2007 r., dotyczącej również wymiany rynien i oblachowania, oświadczenia i zeznań M. L. - wykonawcy prac zleconych przez R. G., z których to wynika, że nie wykonał żadnych robót budowlanych polegających na wykonaniu obróbki blacharskiej wzdłuż balustrady. Trafnie również odwołano się w tym zakresie do protokołu rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w dniu 16 października 2012 r. w sprawie o sygn. akt I C 626/12, w trakcie której P. Z. oświadczył, że R. G. dokonał tylko wymiany płytek.

Powyższe ustalenia zostały dokonane przez orzekające w sprawie organy na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego zgodnie z wymogami art. 80 Kpa, czemu dano wyraz w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji.

Po dokonaniu tych ustaleń, orzekające w sprawie organy nie rozważyły jednak, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne będzie nałożenie obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane na ustalonych inwestorów samowolnie wykonanych robót budowlanych.

Jak stwierdził zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 345/13 art. 52 ustawy - Prawo budowlane stanowi, że to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

W orzecznictwie wskazuje się, że wymienienie w art. 52 trzech kategorii podmiotów zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie a kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa.

W pierwszej kolejności więc zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, LEX nr 468723; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 200 r., sygn. akt II SA/Ka 2059/98, niepubl.). Skoro obowiązek usunięcia skutków samowoli budowlanej jest w istocie nakazem przywrócenia stanu zgodnego z prawem, to nie kto inny jak rzeczywisty sprawca samowoli w pierwszej kolejności winien być obciążony nakazem wykonania tego obowiązku (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 359/10, LEX nr 755572). Inwestor w procesie inwestycyjno – budowlanym zajmuje bowiem kluczową pozycję. To inwestor jest odpowiedzialny za zorganizowanie procesu budowy i zgodne z przepisami prawa jej prowadzenie od początku aż do zakończenia budowy. To inwestor jest sprawcą wykroczeń, o których mowa w art. 52. Inwestor jest też adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę czy też podmiotem, który dokonuje zgłoszenia.

Inwestor nie może jednak zostać zobowiązany do dokonania czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 ustawy – Prawo budowlane, gdy w okolicznościach sprawy podmiot ten w dacie orzekania już nie istnieje bądź nie ma tytułu do nieruchomości lub obiektu, który upoważniałby do wykonania czynności nakazanych decyzją. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy obiekt jest budowany na terenie, do którego inwestor nie ma żadnego tytułu prawnego, i inwestycja jest realizowana bez zgody właściciela nieruchomości bądź gdy inwestor zbył nieruchomość, której dotyczy przedmiot postępowania, na rzecz innych osób (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, LEX nr 468723; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 66/12, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w pierwszym rzędzie powinien być zawsze skierowany do inwestora, przy czym nie ma możliwości nałożenia takiego obowiązku na inwestora, który utracił tytuł prawny do obiektu budowlanego, gdyż to uniemożliwia wykonanie tego obowiązku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OSK431/11, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji decyzje wydawane na podstawie wymienionych przepisów powinny być zawsze skierowane do tego podmiotu, który aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa przy wykonywaniu robót budowlanych. Tak więc obowiązek likwidacji samowoli budowlanej, w tym również wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, przechodzi na następców prawnych, na aktualnych właścicieli czy też wieczystych użytkowników nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt IV SA1796/96, niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK1070/05, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oczywiście, jak wskazuje na to orzecznictwo sądowoadministracyjne, w pewnych okolicznościach, nakaz rozbiórki może zostać skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której wybudowano obiekt np. gdy inwestor postawił budynek bez zgody właściciela nieruchomości lub gdy organ administracji publicznej nie jest w stanie ustalić w sposób pewny osoby właściciela nieruchomości, na której wybudowano obiekt (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08, LEX nr 552842). Przy czym, w przypadkach gdy sprawcą jest inwestor, który nie posiada w dacie orzekania przez organ prawa do obiektu, wskazanie podmiotu zobowiązanego powinno uwzględniać wolę właściciela co do tego, czy chce i zezwala, by inwestor – sprawca samowoli – dokonał czynności. Wola właściciela, gdy sprawcą jest inny podmiot, powinna mieć znaczenie w zakresie wskazania podmiotu zobowiązanego. W takiej sytuacji z uzasadnienia decyzji organu powinno wynikać, że właściciel wyraził zgodę na to, by to inwestor dokonał czynności (zob. A. Plucińska- Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), K. Buliński, A. Despot - Mładanowicz, T. Filipowicz, A. Kosicki, M. Rypina, M. Wincenciak, Prawo budowlane. Komentarz, LEX, 2014).

Orzekając ponownie w niniejszej sprawie, organ I instancji wyjaśnił, że nałożył nakazy solidarnie na wszystkich współwłaścicieli budynku, a także odpowiednio do zakresu wykonanych przez inwestorów robót oraz części obiektu, na jakich je wykonano, nie wyjaśniając precyzyjnie swego stanowiska w tym zakresie. W istocie więc ponownie organ stwierdził, że należy orzec wobec współwłaścicieli budynku solidarnie, a jednocześnie rozdzielił poszczególne roboty, które naprzemiennie mieli wykonywać J. i P. Z. oraz K. i R. G. Takie rozstrzygnięcie zaakceptował organ odwoławczy, stwierdzając przy tym, że organ I instancji słusznie nałożył oddzielnie na ustalonych inwestorów obowiązek wykonania określonych robót.

Orzekające w sprawie organy nie dokonały jednakże oceny, czy inwestorzy mogą zostać zobowiązani do wykonania robót budowlanych mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem, pomijając kwestię posiadania tytuł prawny do objętej postępowaniem części nieruchomości. W kontrolowanych decyzjach zabrakło bowiem oceny, na co również wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 28 sierpnia 2013 r., czy wykonane roboty budowlane dotyczą części wspólnych budynku przy ul. M. w C., czy też były wykonywane w lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość. Przy ocenie tej Sąd zalecił uwzględnić, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali nieruchomość wspólną stanowią części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a odmienne przyjęcie oznaczałoby, że obowiązki utrzymania tarasów przynależnych do konkretnych lokali mieszkalnych nie spoczywają na właścicielu lokalu a na współwłaścicielach. Nadto przy ocenie tej Sąd wskazał również na potrzebę uwzględnienia, że Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt I C 626/12 wskazał, że: " w dniu 22 marca 2005 r. małżonkowie R. i H. D. oraz małżonkowie R. i K. G. dokonali zniesienia współwłasności nieruchomości położonej przy ul. M. w C. (...) w odniesieniu do działki nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym piętrowym, częściowo podpiwniczonym w/w znieśli współwłasność poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali. Małżonkom D. przypadł na własność lokal nr 1 położony na parterze budynku, zaś małżonkom G. - lokal nr 2 położony na pierwszym piętrze budynku (...). Na podstawie umowy sprzedaży zawartej 26 września 2006 r. własność lokalu nr 1 wraz ze stosunkowym udziałem 53/100 części w prawie własności gruntu i częściach wspólnych budynku mieszkalnego nabyli J. i P. Z.". W wyroku tym wskazano także, że: "taras położony na piętrze budynku przy ul. M. w C. jest wykorzystywany wyłącznie przez powodów (tj. T. i R. G.) (...) taras jest pomieszczeniem pomocniczym lokalu nr 2".

Brak wyjaśnienia sprawy i oceny w powyższym zakresie uniemożliwiał z kolei ustalenie, czy nałożenie na inwestorów wykonanych samowolnie robót budowlanych obowiązku przywrócenia stanu zgodnego z prawem na tarasie budynku mieszkalnego położonego przy ul. M. w C. jest prawidłowe w świetle art. 52 ustawy – Prawo budowlane. Nakazanie zaś w decyzji wykonania czynności, o których mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a lub art. 51 ustawy – Prawo budowlane w stosunku do podmiotu, który nie posiada obecnie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub nie jest jej właścicielem, czyniłoby taką decyzję niewykonalną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa (zob. A. Plucińska- Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), K. Buliński, A. Despot - Mładanowicz, T. Filipowicz, A. Kosicki, M. Rypina, M. Wincenciak, Prawo budowlane. Komentarz, LEX, 2014).

Niedokonanie powyższych ustaleń świadczy o naruszeniu przez orzekające w sprawie organy zarówno dyspozycji art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, które to naruszenia doprowadziły również do naruszenia dyspozycji art. 52 ustawy – Prawo budowlane.

Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie złożenia skargi, powoduje z kolei konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2011 r., str. 547).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), uchylił kontrolowane decyzje, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś w punkcie 2 i 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając sprawę, orzekające w sprawie organy uwzględnią powyżej przedstawioną ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.