Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 130/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 17 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 grudnia 2018 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] w G. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] tej uczelni z dnia 31 października 2018 r. nr [...] o skreśleniu J. P. (dalej także jako "wnioskodawczyni", "odwołująca się" "studentka" albo "skarżąca") z listy studentów Uniwersytetu [...] w G.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia 2 października 2017 r. nr [...] Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w G. (dalej jako "Dziekan") postanowił zezwolić J. P., skreślonej wcześniej z listy studentów, na wznowienie studiów na 2 roku studiów niestacjonarnych II – go stopnia na Wydziale [...] kierunek [...] specjalność [...] w roku akademickim 2017/2018 począwszy od 3 semestru.

Decyzją z dnia 9 marca 2018 r. nr [...] Dziekan warunkowo wpisał J. P. na 4 semestr studiów roku akademickiego 2017/2018 i zezwolił wnioskodawczyni na odpłatne powtarzanie przedmiotu "Biologiczne podstawy żywienia" z obowiązkiem jego zaliczenia na koniec 4 semestru. W związku z powyższym na 4 semestrze studiów studentka miała do zaliczenia następujące przedmioty: 1) Biologiczne podstawy żywienia – warunek; 2) Dietetyka; 3) Higiena żywności i żywienia; 4) Poradnictwo żywieniowe; 5) Praca dyplomowa; 6) Projektowanie usług żywieniowych; 7) Seminarium magisterskie III (zgodnie z kartą okresowych osiągnieć studenta; k. 7 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia 31 października 2018 r. nr [...] Dziekan skreślił J. P. z listy studentów Uniwersytetu [...] w G..

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej w skrócie jako "k.p.a."), art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.) oraz art. 19 ust. 2 lit. a Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w G..

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że studentka nie zaliczyła semestru/roku i nie została wobec niej wydana decyzja o powtarzaniu semestru lub roku. W uzasadnieniu przytoczono również treść art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 19 ust. 2 lit. a Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w G..

W złożonym do Rektora odwołaniu J. P. wskazała, że powodem niezaliczenia przez nią przedmiotu "Dietetyka" nie jest brak wiedzy ale uprzedzenia egzaminatora względem jej osoby dotyczące wyglądu zewnętrznego. Przystąpiła bowiem do egzaminu 4 razy, to jest w dniach 10 czerwca 2018 r., 13 września 2018 r., 18 września 2018 r. i 12 października 2018 r. za każdym razem będąc rzetelnie, a co najmniej wystarczająco, przygotowaną, aby zdać przedmiotowy egzamin. Pomimo tego nie uzyskała zaliczenia z uwagi na powody pozamerytoryczne. Egzaminator poinformował ją, że "nie posiada wyglądu dietetyka". J. P. wyjaśniła, że jest osobą niepełnosprawną (stwierdzony lekki stopień niepełnosprawności), cierpiącą przewlekle na takie choroby jak niedoczynność tarczycy, insulinoodporność i boreliozę, które niewątpliwie mają wpływ na jej wygląd zewnętrzny, ponieważ zaburzają metabolizm. Niedopuszczalne jest jednak, aby powierzchowna ocena wyglądu dokonana przez egzaminatora mogła decydować o wyniku egzaminu. Jednocześnie odwołująca się podkreśliła, że decyzja Dziekana została wydana z naruszeniem art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez wadliwe zastosowanie tego przepisu, gdyż była ona w trakcie zaliczenia przedmiotu "Dietetyka", który de facto zdała.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Rektor Uniwersytetu [...] w G. wydał w dniu 17 grudnia 2018 r. decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zakwestionowanej decyzji Dziekana o skreśleniu J. P. z listy studentów.

W podstawie prawnej decyzji wskazano tożsame przepisy prawa co w decyzji wydanej przez Dziekana, to jest art. 104 § 1 k.p.a., art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 19 ust. 2 lit. a Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w G..

Rektor wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że:

1. podstawą skreślania było niezaliczenie semestru 4, na co złożyło się nieuzyskanie zaliczeń z przedmiotów "Dietetyka" i "Praca dyplomowa";

2. studentka nie uzyskała zaliczenia ani w czasie sesji podstawowej ani w czasie sesji poprawkowej;

3. do egzaminu z przedmiotu "Dietetyka" pochodziła według opinii egzaminatora pięciokrotnie, to jest 9 czerwca 2018 r. (nie przystąpiła do egzaminu), 15 czerwca 2018 r. (ocena niedostateczna), 13 września 2018 r. (ocena niedostateczna), 19 września 2018 r. (ocena niedostateczna), 12 października 2018 r. (egzamin z 2 egzaminatorami - ocena niedostateczna);

4. ostatni egzamin odbył się 12 października 2018 r., natomiast decyzja o skreśleniu z listy studentów została wydana w dniu 31 października 2018 r.; akt ten nie został więc wydany jak wskazuje J. P. "w trakcie zaliczenia przedmiotu".

W świetle ustalonego stanu faktycznego, na podstawie art. 19 ust. 2 lit. a Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] w G., Rektor podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji o skreśleniu J. P. z listy studentów z powodu braku postępów w nauce.

W skardze na powyższą decyzję z dnia 25 stycznia 2019 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. P. wniosła o uchylenie decyzji Rektora i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podnosząc zarzuty obejmujące:

- naruszenie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego wadliwe zastosowanie, to jest skreślenie skarżącej z listy studentów pomimo, że zdała ona wszystkie egzaminy;

- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób godzący w zasadę zaufania uczestników do organu władzy publicznej;

- naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie kompleksowego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy;

- naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- naruszenie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez przyjęcie, ze istnieją przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów wobec stwierdzenia braku uzyskania zaliczeń, gdy w rzeczywistości skarżącej uniemożliwiono wykonywanie obowiązków studenta, była nieregulaminowo traktowana przez wykładowcę, utrudniano jej zaliczenie przedmiotu m.in. poprzez nierówne traktowanie na egzaminie – skarżąca otrzymała większą ilość pytań niż pozostali studenci;

- naruszenie art. 17 Regulaminu Studiów polegające na niewyznaczeniu przez Dziekana terminu egzaminu komisyjnego pomimo złożenia wniosku przez skarżącą;

- naruszenie Regulaminu Studiów polegające na przeprowadzeniu egzaminu w niepełnym składzie – skarżącą egzaminowały 2 osoby, podczas gdy powinna być ona egzaminowana przez przynajmniej 3 osoby.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w decyzji Rektora niezgodnie z prawdą wskazano, że 9 czerwca 2018 r. nie przystąpiła do egzaminu z "Dietetyki", ponieważ w rzeczywistości podeszła w tym terminie do egzaminu i go nie zdała. 15 czerwca 2018 r. skarżąca nie podeszła do egzaminu z powodu choroby i przebywania na zwolnieniu lekarskim. Kolejny termin egzaminu wyznaczono na 13 września 2018 r. Po otrzymaniu maila od egzaminatora o otrzymaniu oceny niedostatecznej skarżąca była pewna, że pomimo dobrego przygotowania i merytorycznej wiedzy nie zaliczy egzaminu. W ocenie skarżącej kolejny egzamin, który odbył się w dniu 12 października 2018 r. jako egzamin komisyjny, był nieważny. Został bowiem przeprowadzony z naruszeniem pkt IX, art. 17 ust. 4 Regulaminu Studiów to jest przez 2 - osobową komisję.

W piśmie z dnia 28 stycznia 2019 r. zatytułowanym "uzupełnienie skargi" pełnomocnik skarżącej wskazała, że zaskarżonej decyzji zarzuca dodatkowo:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niedokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w wyniku czego błędnie stwierdzono, że skarżąca pięciokrotnie podchodziła do egzaminu z "Dietetyki" pięciokrotnie go nie zdając;

- naruszenie art. 17 ust. 1 - 8 Regulaminu Studiów, a tym samym art. 75 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez uniemożliwienie skarżącej przystąpienia do egzaminu komisyjnego.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obydwu instancji, a także o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodów z dokumentów załączonych do pisma jako dowodów uzupełniających w sprawie. Do pismo załączono odpis pełnomocnictwa, odpis skargi wraz z załącznikami oraz podanie skarżącej z dnia 9 stycznia 2019 r. do Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w G. o możliwość powtarzania semestru IV z uwzględnieniem różnic programowych.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podniosła, że do proceduralnych uchybień, do których doszło w toku postępowania należy zaliczyć w szczególności to, że:

1.organ stwierdził, że skarżąca do egzaminu podchodziła czterokrotnie, a nie pięciokrotnie; w dniu, w którym wyznaczono drugi termin egzaminu skarżąca dysponowała zwolnieniem lekarskim, a egzamin przeprowadzony 12 października 2018 r. zgodnie z podaniem skarżącej miał być egzaminem komisyjnym w oparciu o art. 17 Regulaminu Studiów;

2. pomimo, że skarżąca wnosiła o egzamin komisyjny w oparciu o art. 17 Regulaminu Studiów, przeprowadzono egzamin niespełniający kryteriów egzaminu komisyjnego (egzaminowały 2 osoby zamiast 3 jak wymaga tego art. 17 ust. 4 Regulaminu Studiów, dokumentacja egzaminu nie została dołączona do akt osobowych studenta);

3. skarżącą wprowadzono w błąd ponieważ Dziekan początkowo twierdził, że egzamin dnia 12 października 2018 r. to egzamin komisyjny; po spostrzeżeniu wskazanych uchybień zmieniono retorykę wskazując, ze przeprowadzony dnia 12 października 2018 r. egzamin był "egzaminem wewnętrznym";

4. skarżąca prosiła o informacje odnoszące się do egzaminu, który odbył się dnia 12 października 2018 r. lecz jej ich nie udostępniono, powołując się na to, iż "to nie jest dla studenta".

Ponadto w decyzji Rektora brak jest jakiegokolwiek ustosunkowania się do kwestii poruszanych przez skarżącą w odwołaniu. W zaskarżonej decyzji nie wskazano dlaczego odmówiono skarżącej przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, który umożliwiłby zweryfikowanie wiedzy skarżącej, a jednocześnie wyeliminował zasadność zarzutów podnoszonych przez skarżącą co do pozamerytorycznych i krzywdzących dla niej powodów niezaliczenia przedmiotu "Dietetyka" u dr. inż. W. K.. Zgodnie z art. 75 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Art. 17 Regulaminu Studiów na [...] gwarantował skarżącej skorzystanie z możliwości zweryfikowania wiedzy w trakcie egzaminu komisyjnego. Co prawda podanie z dnia 14 października 2018 r. nie wymaga koniecznego uzasadnienia, lecz braki formalne podania winny być uzupełnione wskutek wezwania do uzupełnienia braku formalnego pisma, a nie stanowić przesłankę do negatywnego rozstrzygnięcia. Takie postepowanie w uzasadniony sposób może być odczytywane przez skarżącą jako próba uniemożliwienia jej skorzystania z uprawnień poprzez nadmierny i niezasadny formalizm. Ponadto uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego z przedmiotu "Dietetyka" było artykułowane przez skarżącą wielokrotnie, m.in. w piśmie z dnia 24 września 2018 r. Pełnomocnik strony podkreślił, że skarżąca pozostaje w przekonaniu, że całe postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.) Organ w ocenie pełnomocnika nie zabrał wyczerpującego materiału i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, ponadto skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się do przeprowadzonych w sprawie przez organ dowodów. Pełnomocnik nadmienił też, że zgodnie z obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. art. 81 a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie istnieją niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. W przedmiotowej sprawie natomiast wszelkie sporne kwestie co do stanu faktycznego sprawy były rozstrzygane na niekorzyść skarżącej (liczba egzaminów, okoliczności związane z egzaminem z dnia 12 października 2018 r.).

Pełnomocnik wskazał końcowo, że strona jedynie z ostrożności procesowej złożyła podanie o możliwość powtarzania semestru IV 2018/2019 z uwzględnieniem różnic programowych. Zgodnie z decyzją Dziekana z uwagi na różnice programowe zasadnym byłoby wznowienie studiów od semestru III.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że skarżąca nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu "Dietetyka" ani w czasie sesji podstawowej ani poprawkowej semestru letniego 2017/2018 - łącznie w 4 terminach przeprowadzonych egzaminów. W konsekwencji J. P. w dniu 24 września 2018 r. złożyła jednocześnie dwa podania kierowane do Prodziekana ds. Kształcenia, to jest podanie o przedłużenie sesji egzaminacyjnej i podanie o wyznaczenie egzaminu komisyjnego z przedmiotu "Dietetyka" przy czym w podaniu tym zaznaczyła, że składa je warunkowo, tzn. prosi o jego anulowanie, jeżeli otrzyma dodatkowy termin, o który poprosiła w podaniu. W dniu 28 września 2018 r. Prodziekan wyraził zgodę na przedłużenie terminu zaliczenia przedmiotu "Dietetyka". Określono ostateczny termin zaliczenia przedmiotu do dnia 14 października 2018 r. W dniu 12 października 2018 r. został przeprowadzony dodatkowy, piąty egzamin, którego studentka nie zdała. Wobec uwzględnienia prośby studentki zawartej w pierwszym podaniu podanie drugie stało się bezprzedmiotowe, co zostało odnotowane przez Prodziekana na podaniu studentki w dniu 16 października 2018 r.

Z uwagi na podnoszony w skardze zarzut, iż egzamin przeprowadzony w dniu 12 października 2018 r. został przeprowadzony niezgodnie z Regulaminem Studiów, organ stwierdził, że wbrew sugestiom zawartym w skardze egzamin ten nie był egzaminem komisyjnym. Kwestie regulujące zasady przeprowadzenia takiego egzaminu precyzyjnie określa art. 17 Regulaminu Studiów obowiązującego w uczelni. W szczególności art. 17 ust. 1 i 2 Regulaminu, który stanowi, że egzamin komisyjny wyznacza Dziekan, a taki fakt nie miał miejsca na tym etapie sprawy. Jednocześnie, J. P. nie uzyskawszy pozytywnej oceny z egzaminu przeprowadzonego w dniu 12 października 2018 r., w dniu 24 października 2018 r. złożyła kolejne podanie o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego z przedmiotu "Dietetyka". Uwzględniając fakt, że zgodnie z art. 17 ust. 1 Regulaminu Studiów egzamin komisyjny może być zorganizowany tylko w uzasadnionych przypadkach oraz chcąc ponownie dokonać gruntownej oceny sytuacji studentki, Prodziekan zwrócił się do prowadzącego wykład "Dietetyka" z prośbą o opinię w sprawie liczby przeprowadzonych egzaminów z tego przedmiotu oraz uzyskanych z egzaminów przez J. P. wyników. W opinii z dnia 29 października 2018 r. prowadzący wykład przedstawił harmonogram, z którego wynika, że z przedmiotu odbyło się w sumie 5 egzaminów, a skarżąca uczestniczyła w czterech z nich, z każdego uzyskując ocenę niedostateczną. Do pierwszego z egzaminów, który odbył się 9 czerwca 2018 r. studentka nie została dopuszczona z uwagi na brak zaliczenia ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu, zgodnie z art. 16 ust. 4 Regulaminu Studiów. Z kolei zwolnienie lekarskie wspomniane przez skarżącą nigdy nie zostało przedstawione ani prowadzącemu wykład, ani Prodziekanowi ds. Kształcenia. Wyniki uzyskane przez studentkę na każdym z czterech egzaminów nie przekraczały 50 % maksymalnej liczy punków wymaganej do zdania egzaminu. Ponadto podczas jednego z egzaminów studentce odebrano pracę egzaminacyjną z uwagi na fakt, że korzystała ona z niedozwolonych materiałów. W efekcie, biorąc pod uwagę wyjątkowo dużą liczbę podejść studentki do egzaminów, a także uzyskane w trakcie wyniki, w tym brak postępów w osiąganych wynikach z tych egzaminów, w oparciu o art. 17 ust. 1 Regulaminu Studiów Prodziekan ds. Kształcenia uznał, że nie ma uzasadnienia dla przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, a tym samym nie wyraził zgody na jego przeprowadzenie. W konsekwencji za niezaliczenie przedmiotu "Dietetyka" oraz przedmiotu "Praca dyplomowa" skarżąca została zasadnie skreślona z listy studentów.

Odnosząc się do zarzutu, iż skarżącej uniemożliwiono wgląd w dokumentację czy też wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ podkreślił, że każdy student ma prawo do wglądu w swoje prace egzaminacyjne oraz skorzystania z konsultacji prowadzonych przez nauczycieli akademickich. Skarżąca nigdy nie zwracała się do prowadzącego przedmiot "Dietetyka" o możliwość wglądu w swoje prace, nigdy nie pojawiła się też na konsultacjach. Studentce zapewniono także wzgląd w dokumentację gromadzoną w Dziekanacie (w zakresie dostępnym dla studentów) związaną z podejmowanymi w jej sprawie decyzjami, o czym świadczą udostępnione jej kserokopie dokumentów. Studentka miała również możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału, na przykład w czasie dyżurów Prodziekana.

W związku z zarzutami stawianymi prowadzącemu przedmiot o rzekomo wyrażone przez niego stwierdzenia "o braku wyglądu dietetyka" czy też zarzut brania przez niego pod uwagę argumentów pozamerytorycznych przy dokonywaniu oceny z przedmiotu, prowadzący wykład zdecydowanie je odrzucił, traktując jako nieprawdziwe. Według dr. Inż. W. K. to nie pierwszy przypadek, kiedy J. P. formułuje wobec niego tego typu zarzuty. Z podobnych zarzutów w przeszłości już się tłumaczyła i je odwoływała. Bez wątpienia natomiast zgoda prowadzącego na możliwość wielokrotnego podejścia do zdawania egzaminu, jest wyrazem jego pozytywnego stosunku do studentki i przeczy oskarżeniom o uprzedzenia wobec skarżącej. Niezależnie od tego organ wskazał, że podnoszone w tym zakresie przez skarżącą okoliczności nie stanowią przedmiotu kognicji sądów administracyjnych. Do odpowiedzi na skargę dołączono kserokopie: podań skarżącej składanych w roku akademickim 2017/2018 lub dotyczących tego roku akademickiego kierowanych do Prodziekana, Prorektora, Rektora, kserokopie decyzji wydawanych wobec skarżącej przez organy uczelni, umowę o warunkach odpłatności za studia, karty okresowych osiągnieć studentki, harmonogram egzaminów z przedmiotu "Dietetyka" oraz kserokopie dokumentów dotyczących niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, to jest skargi, uzupełnienie skargi, pisma wewnętrzne organów uczelni (m.in. pismo Prodziekana do Prorektora z dnia 14 lutego 2019 r., pismo Prodziekana do prowadzącego wykład z przedmiotu "Dietetyka" z dnia 12 lutego 2019 r.).

Po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę, pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 20 marca 2019 r. wystąpił w petitum tego pisma o wystąpienie przez Sąd do organu Uczelni o uzupełnienie materiału dowodowego i przeprowadzenie dowodów z: protokołu obecności studentów na egzaminie w dniu 9 czerwca 2018 r., protokołu obecności studentów na egzaminie w dniu 15 czerwca 2018 r., protokołu zaliczenia ćwiczeń przez pozostałych studentów z przedmiotu "Dietetyka" ze wskazaniem daty zaliczenia oraz protokołu zaliczenia egzaminów przez pozostałych studentów z przedmiotu "Dietetyka". Pełnomocnik strony wystąpił jednocześnie o przeprowadzenie przez Sąd dowodów uzupełniających z dokumentów, które zostały dołączone do przedmiotowego pisma. Do pisma dołączono: wyjaśnienia skarżącej w postaci sporządzonego przez nią harmonogramu podejść do egzaminu, wydruki wiadomości e-mail wysyłanych i odbieranych przez skarżącą w związku ze sprawą, wydruk z komunikatora Facebook skarżącej, printscreen’y z przeznaczonej dla studentów grupy na portalu Facebook.

Na rozprawie przeprowadzonej przez Sąd w dniu 25 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że popiera skargę i argumentację w niej zawartą. Wskazał ponadto, że skarżącej zależało na przeprowadzeniu egzaminu komisyjnego z przedmiotu "Dietetyka", który to pomimo uzasadnionych podstaw nie został wyznaczony. Rektorowi Uniwersytetu [...] w G. pełnomocnik skarżącej zarzucił dodatkowo naruszenie art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak przekazania do Sądu kompletnych akt administracyjnych. Do protokołu rozprawy zgłosił ponadto zastrzeżenie o uchybieniu przepisom postępowania - art. 106 § 1 i § 3 ww. ustawy poprzez brak wydania przez Sąd postanowienia o dopuszczeniu dowodów wskazanych w piśmie skarżącej z dnia 20 marca 2019 r.

Obecna na rozprawie skarżąca oświadczyła, że podtrzymuje skargę i argumentację w niej zawartą. Skarżąca wskazała, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca ponieważ posiada wiedzę wymaganą przy wykonywaniu zawodu dietetyka. Skarżąca oświadczyła również, że studia na uczelni nie zostały przez skarżącą wznowione. Posiada informacje, z których wynika, że cztery przedmioty spośród różnic programowych prowadzi dr inż. W. K.. Ma zatem podstawy do uznania, że nie będzie w stanie zaliczyć tych przedmiotów. Skarżąca wskazała ponadto, że w dniu 23 sierpnia 2018 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej wysłała do promotora pracę magisterską mając świadomość, że praca będzie wymagała poprawek.

Postanowieniem wydanym na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do pisma skarżącej z dnia 20 marca 2019 r. oraz oddalił wnioski dowodowe wskazane w petitum pisma skarżącej z dnia 20 marca 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy orzekające (w realiach rozpatrywanej sprawy organy uczelni) w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w G. utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 31 października 2018 r. nr [...] o skreśleniu J. P. z listy studentów Uniwersytetu [...] w G.

Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiła regulacja zawarta w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668).

Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 wskazanej wyżej ustawy student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3).

Z treści art. 108 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wynika, że decyzja w tym zakresie jest tzw. decyzją uznaniową. Wskazana regulacja pozostawia bowiem decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn w nim wskazanych, uznaniu kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w szczególności po to, ażeby mógł on uwzględnić wystąpienie po stronie studenta przyczyn, które usprawiedliwiają niedopełnienie ciążących na nim obowiązków i tym samym odstąpienie od skreślenia go z listy studentów. Jeżeli zatem w sprawie zostanie stwierdzone zaistnienie co najmniej jednej z przyczyn pozwalających na wydanie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, a jednocześnie nie wystąpią okoliczności, które uniemożliwiły studentowi wywiązanie się z danego obowiązku, to nie można mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, wynikającego z art. 108 ust. 2 tej ustawy. Mówiąc innymi słowy, o przekroczeniu granic uznania administracyjnego można mówić dopiero wówczas, gdy organ szkoły wyższej wyda decyzję o skreśleniu z listy studentów z przyczyny wskazanej w art. 108 ust. 2 ustawy, mimo że wystąpiły okoliczności usprawiedliwiające niedopełnienie obowiązku przez studenta.

Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednakże organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaistnienia przesłanek skreślenia z listy studentów oraz wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, co poprzedzone być powinno dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. W tej materii nie jest zatem wystarczające ogólnikowe stwierdzenie braku postępów w nauce. Ustalenie, że student nie zaliczył semestru w określonym terminie wymaga wyjaśnienia, jakie terminy zostały przewidziane lub wyznaczone w decyzjach organu uczelni i czy student został prawidłowo o nich powiadomiony. Skreślenie z listy studentów jest bowiem bardzo daleko idącą i dotkliwą sankcją. Organy uczelni obowiązane są zatem szczegółowo i wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że student dopuścił się naruszenia obowiązków uzasadniającego wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów.

Należy przy tym podkreślić, że student jako strona postępowania administracyjnego w sprawie wymienionej w art. 108 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy jest jednocześnie uczestnikiem (destynatariuszem) zakładu administracyjnego, jakim jest uczelnia wyższa, i że przyjęcie go w poczet uczestników danej uczelni uwarunkowane jest m.in. złożeniem ślubowania, w którym kandydat na studenta przyrzeka w szczególności przestrzegać postanowień regulaminu studiów. Z tego względu podstawę prawną decyzji kierowanych do studentów stanowią nie tylko przepisy powszechnie obowiązujące, ale również wydane na podstawie delegacji ustawowych akty normatywne właściwych organów szkoły wyższej. Tym samym ocena legalności decyzji w sprawach studenckich przez sąd administracyjny musi uwzględniać nie tylko regulacje prawne rangi ustawowej, ale także postanowienia zawarte w regulaminie studiów.

Z art. 16 ust. 5 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] w G. wynika, że studentowi, który nie zdał egzaminu w wyznaczonym terminie przysługuje prawo do egzaminu poprawkowego. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 tego Regulaminu studentowi, który zgłasza zastrzeżenia dotyczące prawidłowości przeprowadzonego egzaminu lub zaliczenia przysługuje prawo złożenia do dziekana wniosku, z uzasadnieniem, o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego (zaliczenia komisyjnego), w terminie trzech dni roboczych od ogłoszenia wyniku egzaminu lub zaliczenia. Dziekan, w uzasadnionych przypadkach, podejmuje decyzję o przeprowadzeniu egzaminu (zaliczenia).

W realiach rozpatrywanej sprawy jako podstawę podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów organ wskazał nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie wynikające z braku zaliczeń przedmiotów "Dietetyka" oraz "Praca dyplomowa".

Wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącą w sprawie niniejszej nie można organom Uniwersytetu [...] w G. zarzucić braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, dotyczących niewywiązania się skarżącej z obowiązku zaliczenia semestru w określonym terminie. Konstatacja ta nie pozwala zatem na uznanie ustaleń organu za a limine nieprawidłowe, gdyż organy uczelni wykazały, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności usprawiedliwiające niedopełnienie określonych przez skarżącą obowiązków.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego, takich okoliczności nie ma. Jest poza sporem, że skarżąca nie zaliczyła w terminie semestru IV. Z akt sprawy przedstawionych Sądowi wynika, że skarżąca w czasie sesji podstawowej jak i w czasie sesji poprawkowej nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu "Dietetyka". Nie złożyła również w terminie pracy dyplomowej.

Abstrahując od spornej w świetle argumentacji zaprezentowanej przez skarżącą ilości terminów egzaminu wyznaczonych przez prowadzącego z przedmiotu "Dietetyka" należy podkreślić, że na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. skarżąca jak i jej pełnomocnik nie podważyły w żaden sposób faktu, że egzaminu z przedmiotu "Dietetyka" skarżąca nie zaliczyła w terminie podstawowym jak i poprawkowym. Okoliczność ta jest w ocenie Sądu istotna, gdyż argumenty skarżącej i jej pełnomocnika przedstawione w trakcie rozprawy stanowią kontynuację twierdzeń przedstawionych w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (w którym skarżąca sama wskazała na cztery nieskuteczne podejścia do przedmiotu "Dietetyka" przy przeświadczeniu o należytym przygotowaniu jak i fakt swoistego uprzedzenia prowadzącego przedmiotu do osoby skarżącej) oraz w skardze i piśmie uzupełniającym do skargi (w których to wskazano fakt więcej niż dwukrotnego podejścia do egzaminu ze wskazanego wyżej przedmiotu). Należy z całą mocą zaakcentować, że skarżąca miała pełną świadomość co do braku posiadania oceny pozytywnej (zarówno z pierwszego terminu jak i z terminu poprawkowego) skoro w dniu 24 września 2018 r. złożyła jednoczenie dwa podania kierowane do Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w G., to jest podanie o przedłużenie sesji egzaminacyjnej i podanie o wyznaczenie egzaminu komisyjnego z przedmiotu "Dietetyka". Istotnym jest w tym miejscu wskazanie, że w tym drugim podaniu skarżąca wskazała wprost, że składa je warunkowo, tzn. prosi o jego anulowanie, jeżeli otrzyma dodatkowy termin, o który prosiła w podaniu pierwszym. W dniu 28 września 2018 r. Prodziekan ds. Kształcenia Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w G. wyraził zgodę na przedłużenie skarżącej terminu rozliczenia przedmiotu "Dietetyka". Ostateczny termin rozliczenia tego przedmiotu wyznaczono na dzień 14 października 2018 r. W dniu 12 października 2018 r. został przeprowadzony dodatkowy egzamin, którego skarżąca nie zdała. Wobec uwzględnienia prośby skarżącej zawartej w pierwszym podaniu, podanie drugie stało się bezprzedmiotowe, co zostało odnotowane w dniu 16 października 2018 r. przez Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału Przedsiębiorczości i Towaroznawstwa Uniwersytetu [...] w G. na podaniu studentki.

Mając na uwadze zarzut, że egzamin przeprowadzany w dniu 12 października 2018 r. został przeprowadzony niezgodnie z Regulaminem Studiów Uniwersytetu [...] w G., uznać należy - zgodnie ze stanowiskiem organu - że egzamin ten nie był egzaminem komisyjnym. W art. 17 ust. 1 zdanie drugie Regulaminu zapisano, że dziekan, w uzasadnionych przypadkach, podejmuje decyzję o przeprowadzeniu egzaminu (zaliczenia). Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że taka decyzja nie została przez Dziekana wydana. Z akt tych wynika zaś, że Prodziekan ds. Kształcenia Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w G. zwrócił się do prowadzącego wykład "Dietetyka" z prośbą o opinię w sprawie liczby przeprowadzonych egzaminów z tego przedmiotu oraz uzyskanych z egzaminów przez J. P. wyników. Po uzyskaniu opinii z dnia 29 października 2018 r. potwierdzającej brak uzyskania przez skarżącą oceny pozytywnej z egzaminu z przedmiotu "Dietetyka" Prodziekan ds. Kształcenia Wydziału Przedsiębiorczości i Towaroznawstwa Uniwersytetu [...] w G. w dniu 31 października 2018 r. uznał, że nie ma uzasadnienia dla przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, a tym samym nie wyraził zgody na jego przeprowadzenie. W konsekwencji obiektywny brak zaliczenia przedmiotu "Dietetyka" jak i przedmiotu "Praca dyplomowa" stał się podstawą do skreślenia skarżącej z listy studentów.

Faktem jest, że w decyzji organu pierwszej instancji jedynie ogólnikowo odniesiono się do braku zaliczenia wskazanego wyżej przedmiotu. Faktem jest również to, że twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji wydanej przez organ odwoławczy nie są w pełni skorelowane z argumentacją zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę. Uchybienia te w świetle twierdzeń samej skarżącej nie mogły być jednakże uznane za mające istotny wpływ na wynik sprawy, a tego wymaga – w perspektywie ewentualnego uchylenia decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że regulacja art. 107 § 3 k.p.a. odnosząca się do elementów decyzji administracyjnej ma w indywidualnych sprawach studenckich zastosowanie w postaci zmodyfikowanej. Podyktowane jest to istotą i charakterem zadań wykonywanych przez szkoły wyższe, jak i posiadaną przez nie autonomią. Ponadto, na mocy ślubowania i przepisów regulaminu studiów student jest - a przynajmniej powinien być - świadom spoczywających na nim obowiązków oraz jest zobowiązany do współpracy z organami szkoły w zakresie podstawowej działalności uczelni, czyli kształcenia. I z tego właśnie powodu nie ma potrzeby wyjaśniania mu obowiązków, które powinny być dla niego oczywiste, bo wybierając uczelnię sam poddał się reżimowi prawnemu w niej obowiązującemu. Dlatego też uznać należy, że uzasadnienie decyzji o skreśleniu z listy studentów spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. skoro pozwoliło skarżącej na obronę interesu prawnego, a sądowi administracyjnemu na przeprowadzenie skutecznej kontroli legalności takiej decyzji, co właśnie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Nie ulega wątpliwości, że niezaliczenie semestru stanowić może podstawę do skreślenia z listy studentów, jeżeli studentowi nie przysługuje już prawo zaliczenia danego przedmiotu w innym terminie. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała miejsce, co wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych. Analiza tych akt daje asumpt do przyjęcia, że Uczelnia stworzyła skarżącej ekstraordynaryjną możliwość zaliczenia spornego przedmiotu, której to możliwości skarżąca nie wykorzystała.

W świetle powyższego zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych podniesione w skardze jak i w pismach uzupełniających skargę z dnia 28 stycznia i 20 marca 2019 r. nie zasługiwały w ocenie Sądu na uwzględnienie. Zarzuty te są szerokim wyrazem polemiki skarżącej ze stanowiskiem organów ale ich skutecznie nie podważają.

Należy nadto zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wskazana regulacja wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Ponadto oczywistym jest, że zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, to jest ocenę zaskarżonego aktu z punktu widzenia legalności. Ze wskazanej regulacji wynika przede wszystkim to, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym - ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną decyzją.

Należy z całą mocą podkreślić, że z przepisu tego wynika także, iż dopuszczenie takiego nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Jak wynika z powyższego, żądanie dopuszczenia dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. musi dotyczyć dowodu nowego, istotnego, a także mieć związek z rozpoznawaną sprawą, a ponadto nie może prowadzić do przedłużenia postepowania. Mając na uwadze argumentację stron odnoszącą się do tych okoliczności sprawy, które dla jej załatwienia były znaczące na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. Sąd uznał za zasadne dopuszczenie dowodu z dokumentów dołączonych do pisma skarżącej z dnia 20 marca 2019 r. (harmonogram podejść do egzaminu z przedmiotu "Dietetyka" sporządzony przez skarżącą, dokumenty obrazujące wymianę korespondencji mailowej z prowadzącym przedmiot "Dietetyka" oraz promotorem skarżącej, wydruk z komunikatora Facebook, widoki ekranu z komunikatora Facebook). Jednocześnie Sąd oddalił wnioski dowodowe wskazane w petitum pisma skarżącej z dnia 20 marca 2019 r. (o przeprowadzenie dowodu z protokołów / list obecności studentów na egzaminach w dniu 9 i 15 czerwca 2018 r., protokołu zaliczenia ćwiczeń przez pozostałych studentów z przedmiotu "Dietetyka" ze wskazaniem daty zaliczenia oraz protokołu zaliczenia egzaminu z "Dietetyki" przez pozostałych studentów) uznając, że zapoznanie się z tymi dokumentami - wobec określonych twierdzeń samej skarżącej jak i pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych - nie jest konieczne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

W związku z zarzutem skarżącej dotyczącym naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. podkreślić generalnie należy, że nie jest rzeczą sądu administracyjnego kompletowanie akt administracyjnych sprawy. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. to na organie orzekającym, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi, wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę, kompletnych i uporządkowanych akt sprawy. Poza tym uprzednie skompletowanie akt sprawy przez organy rozpoznające sprawę - a więc wyczerpujące zebranie w aktach całego materiału dowodowego - jest niezbędne dla należytego wywiązania się przez te organy z obowiązków określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd administracyjny dokonuje z kolei kontroli legalności zaskarżonego aktu "na podstawie akt sprawy" (art. 133 § 1 zdanie 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że podstawę wyrokowania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Przy tym "akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować - co jest szczególnie istotne w niniejszym postępowaniu - że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. W ocenie Sądu orzekającego akta przedstawione przez organ pozwalały na dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z uzupełnieniem - celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości – wyłącznie o dokumenty objęte pkt 1 postanowienia z dnia 25 kwietnia 2019 r. wydanego w przedmiocie dopuszczenia dowodów.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.