Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 217/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 217/07

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...], orzekło o uchyleniu sentencji zaskarżonej decyzji o treści "odmawiam wypłaty wnioskowanych świadczeń" i stwierdziło w tym zakresie "o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń", a w pozostałej części utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy:

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej [...], działający z upoważnienia Prezydenta W., decyzją z dnia [...] października 2006 r. odmówił A. G. wypłaty wnioskowanych przez nią świadczeń – zasiłku pielęgnacyjnego na syna P. G. za okres od utraty ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności w 2002 r. do grudnia 2005 r.

Organ pierwszej instancji podał, że A. G. otrzymała na mocy dwóch decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2006 r., zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł na syna P. w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. oraz dodatek do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji w kwocie [...] zł. Ponadto na podstawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2006 r. przyznano A. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem w kwocie [...] zł na okres od 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz na ten sam okres składkę na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w kwocie [...] zł miesięcznie.

A. G. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na syna P. do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu [...] stycznia 2006 r., zaś żądanie przyznania jej zaległych świadczeń za okres od miesiąca października 2002 r. do miesiąca grudnia 2005 r. sprecyzowała w piśmie złożonym do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 13 października 2006 r. W piśmie tym wskazała, że w dniu

26 czerwca 2002 r. złożyła do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. wniosek o orzeczenie niepełnosprawności jej syna P. G. w związku z utratą ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności odmówił zaliczenia P. G. do osób niepełnosprawnych i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją wydaną w dniu [...] grudnia 2002 r. przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r. Sąd Rejonowy dla W. w sprawie sygn. akt [...] U [...] orzekł o zaliczeniu P. G. do osób niepełnosprawnych do ukończenia 16 roku życia ze wskazaniem do konieczności stałego współudziału na co dzień rodziców dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powyższy wyrok zakończył postępowanie z odwołania A. G. od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] września 2002 r. Rozpoznając wniosek A. G. o przyznanie jej zaległych świadczeń pielęgnacyjnych za okres od utraty ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do daty uprawomocnienia się wyroku zaliczającego P. G. do osób niepełnosprawnych, organ pierwszej instancji podkreślił, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wymienionymi dokumentami. Jako podstawę prawną odmowy uwzględnienia wniosku A. G. organ pierwszej instancji wskazał art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r. A. G. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., stwierdzając iż nie jest jej winą, że postępowanie sądowe z jej odwołania od negatywnych decyzji organów orzekających o zaliczeniu dziecka do osób niepełnosprawnych trwało trzy lata i tylko uchybienia urzędników nie pozwoliły jej wystąpić wcześniej z wnioskiem o przyznanie świadczeń.

Organ odwoławczy nie uwzględniając odwołania A. G. wskazał, że według art. 16 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych: "W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyskała ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego." Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta W., że nie jest możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia. Wyjaśniono również, że zmiana treści sentencji "odmawiam wypłaty zawnioskowanych świadczeń" wynika z faktu, iż treść ta sugerowała, że świadczenie zostało przyznane, lecz odmawia się jego wypłaty, podczas gdy wnioskodawczyni żądała ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. G., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że jej syn od wczesnego dzieciństwa jest dzieckiem niepełnosprawnym, ostatni okres zasiłkowy upływał w październiku 2002 r. i dlatego w dniu 26 czerwca 2002 r. złożyła wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w celu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności syna. Decyzje organów orzekających o niepełnosprawności były negatywne i dlatego odwołała się do sądu, jednakże z uwagi na przewlekłość postępowania sądowego korzystny dla jej syna wyrok zapadł dopiero [...] grudnia 2005 r. W ocenie skarżącej nie może ona ponosić ujemnych skutków przewlekłości postępowania sądowego, a w państwie prawa wyrok Sądu powinien wywoływać określone skutki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga A. G. nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca przyznania A. G. zasiłku pielęgnacyjnego na syna P. G. za okres od utraty ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności do momentu uzyskania ponownie orzeczenia o niepełnosprawności syna. Jako podstawę prawną decyzji odmawiającej przyznania zaległego świadczenia organ odwoławczy wskazał w sentencji decyzji art. 24 ust. 3 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz według Sądu było to wynikiem omyłki, albowiem przytoczony przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przepis odpowiada treści art. 24 ust. 3a, co zresztą koresponduje ze wskazaną w sentencji decyzji podstawą prawną. Stosownie do art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych: "W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego".

Z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że generalną zasadą jest, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, lecz wyjątkiem od tej zasady są świadczenia przewidziane w art. 9, art. 14 – 16 i art. 15 b ustawy. Wynika to z treści art. 24 ust. 1 powyższej ustawy, zgodnie z którym: "Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14 -16 i 15 b". W art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego. Jest to świadczenie przyznawane w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie, która ukończyła 75 lat, a także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 lat. Prawo do świadczeń dla tak określonego kręgu osób ustala się, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast odrębnie ustawodawca uregulował przyznanie świadczeń pielęgnacyjnych uzależnionych od ponownego ustalenia stopnia niepełnosprawności, stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia. Regulacja ta została zamieszczona w przytoczonym na wstępie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.

Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 26 czerwca 2002 r. A. G. złożyła do Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w W. wniosek o orzeczenie niepełnosprawności syna P. G. w związku z utratą ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzje obu organów tj. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] września 2002 r. oraz Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2002 r. były dla skarżącej negatywne. W wyniku zaskarżenia przez A. G. powyższych negatywnych dla niej decyzji Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] grudnia 2005 r. zaliczył P. G. do osób niepełnosprawnych do ukończenia 16 roku życia ze wskazaniem do konieczności stałego współudziału na co dzień rodziców dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wyrok uprawomocnił się w dniu [...]stycznia 2006 r.

Poza sporem pozostaje, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w dniu 24 stycznia 2006 r. Od miesiąca stycznia 2006 r. przyznane jej zostały świadczenia związane z opieką na dzieckiem niepełnosprawnym.

W niniejszej sprawie spór sprowadza się do oceny, czy w danym stanie faktycznym i prawnym organy uprawnione do orzekania w sprawach pomocy społecznej miały prawo do odmowy przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od utraty ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do końca grudnia 2005 r.

Według Sądu organy orzekające w sprawie dokonały słusznej oceny, iż nie jest możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku. Przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych ma jednoznaczne brzmienie i wynika z niego bezspornie, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji kontynuacji poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ustala się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Od tej zasady ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków. Wymaga również podkreślenia, że decyzje organów orzekających w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłków pielęgnacyjnych nie mają charakteru uznaniowego, a organy orzekające przy podejmowaniu decyzji muszą ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa.

Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.