Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 399/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 16, art. 98, art. 104 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. Nr [...] w przedmiocie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne w całości.


UZASADNIENIE

Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] ustalił A. C. należność z tytułu nienależnie pobranych świadczeń – zasiłków okresowych, zasiłku celowego specjalnego oraz zasiłków celowych na zakup żywności, butów, na opłacenie faktur za gaz, przyznanych decyzjami z dnia [...] lutego 2011 r., z dnia [...] lutego 2011 r., z dnia [...] kwietnia 2011 r., z dnia [...] kwietnia 2011 r., z dnia [...] czerwca 2011 r., z dnia [...] września 2010 r., z dnia [...] grudnia 2010 r., do zwrotu w łącznej kwocie [...]zł.

Organ wskazał, iż w oparciu o posiadane dane dotyczące przepływu środków przez rachunek bankowy A. C. należy uznać, że strona od [...] lutego 20111 r. do dnia [...] czerwca 2011 r. oraz w okresie od [...] września 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. posiadała na swoim koncie środki, z których mogła korzystać, a których to środków nie wskazała w trakcie wywiadu środowiskowego. Zaznaczono, że strona w trakcie przeprowadzanych wywiadów środowiskowych każdorazowo wskazywała na brak jakichkolwiek zasobów pieniężnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. C., utrzymało powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji trafnie stwierdził, iż strona nie poinformowała pracownika socjalnego o środkach będących na rachunku bankowym strony. Jednocześnie pracownik socjalny nie znalazł podstaw, by skorzystać z wystąpienia z wnioskiem w oparciu o art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji bezspornie wykazało, że były wypłacane stronie świadczenia z pomocy społecznej, mimo braku możliwości przyznania takich świadczeń z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Kolegium dodało, że organ I instancji z urzędu przeprowadził postępowania pod kątem zasadności zastosowania art. 104 ust. 4 ww. ustawy , ale nie znalazł przesłanek do jego zastosowania.

Po rozpoznaniu skargi A. C. od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z [...] grudnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Po [...] uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...]

W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, iż rozpoznając i rozstrzygając na podstawie art. 98 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organ obowiązany jest wprost zastosować art. 104 ust. 4 tej ustawy. Zatem wydanie decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, powinno poprzedzić postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego pracownik socjalny powinien wyjaśnić, czy świadczenie pieniężne zostało uzyskane na podstawie przedstawionych przez stronę nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej, a w przypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie, powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji życiowej, materialnej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważyć możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem, o jakim mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Dalej Sąd wskazał, iż organy orzekające nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący, czy zaszła przesłanka uzyskania świadczeń przez skarżącą na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Sąd zauważył, że podstawą uznania przez organy, że skarżąca nienależnie pobrała wymienione w decyzji organów zasiłki była okoliczność polegająca na korzystaniu ze środków pieniężnych w znacznych kwotach w okresach, z które skarżąca otrzymała świadczenia, które to środki zostały zgromadzone przez skarżącą na należącym do niej rachunku bankowym. W kontekście zgromadzonych na koncie bankowym przez stronę środków pieniężnych w okresie otrzymywania zasiłków organy uznały, że dysponując takimi środkami własnymi A. C. była w stanie zaspokajać potrzeby rodziny bez udziału pomocy społecznej. W ocenie Sądu ustalenia organów orzekających są niepełne, a wydając decyzje w obu instancjach organy nie ustosunkowały się do istotnych okoliczności podnoszonych przez stronę, a odnoszących się do posiadanych przez nią na rachunku bankowym środków pieniężnych. Pominięto bowiem oświadczenia matki A. C. – U. C., która w pismem z [...] grudnia 2011 r. podała, że od lutego 2011 r. regularnie do sierpnia 2011 r. przekazywała znaczne środki pieniężne swojej córce (kolejno w kwotach: 02.2011 r. – [...] zł, 03.2011 r. – [...] i [...] zł, 04.2011 r. – [...] zł i 08.2011 r. – [...] zł), aby ta regulowała osobiste zobowiązania matki. Jednocześnie U. C. oświadczyła, że upoważniła córkę do korzystania z jej konta bankowego. Wyjaśniła, że ze względu na posiadane zadłużenie poprosiła córkę, aby środki pieniężne otrzymała na swoim koncie. W związku z tym córka robiła przelewy z konta matki na swoje konto i wypłacała też środki z konta matki, a następnie wpłacała na swoje konto. Rozliczenie – jak wskazano w oświadczeniu – nastąpiło w październiku 2011 r. Ponadto U. C. podała, że jej córka A. C. w 2011 r. pomagała swojej przyjaciółce M. B. ze środków zdeponowanych na swoim koncie. Jej matka wyrażała na to zgodę. Sąd zauważył, iż A. C. umożliwiła organowi I instancji uzyskanie bilingu z jej konta za okres marzec-lipiec 2011 r. Ponadto w odwołaniu podniosła, że nie jest w stanie uiścić nienależnie pobranych świadczeń, gdyż ma bardzo niskie dochody, na utrzymaniu 13-letniego syna, którego samotnie wychowuje. Dodała, że nie otrzymuje od nikogo pomocy materialnej.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w zakresie w jakim odnosi się do okoliczności dysponowania przez skarżącą środkami pieniężnymi, zdeponowanymi na koncie należącym do skarżące, wymaga powtórzenia. Stwierdzić należy, iż organy obu instancji zatrzymały się jedynie na ustaleniu, iż skarżąca posiadała znaczne środki pieniężne na swoim koncie i nimi dysponowała. Nie odniosły się w żaden zaś sposób do dowodu w postacie złożonego przez stronę oświadczenia U. M. dotyczącego upoważnienia udzielonego córce do korzystania z konta bankowego, deponowaniu środków U. C. na koncie A. C., celem regulowania zobowiązań matki skarżącej oraz celem uniknięcia odpowiedzialności z tytułu posiadanego zadłużenia.

Zdaniem Sądu konieczne jest ustalenie, czy skarżąca korzystała na własny użytek ze środków posiadanych na swoim koncie bankowym w okresie od lutego do lipca 2011 r., czy jedynie deponowała te środki jako należące do jej matki i regulowała należności z nią ustalone. Niewyjaśnienie tej okoliczności przez organy obu instancji nie pozwala ustalić, czy faktycznie skarżąca we wspomnianym okresie podała nieprawdziwe informacji odnośnie swojej sytuacji materialnej, a w rezultacie, czy pobrane przez nią w tym czasie świadczenia należało uznać za pobrane nienależnie. Gdyby bowiem okazało się, że faktycznie skarżąca wyłącznie w ograniczonym zakresie spraw dotyczącym osoby jej matki U. C. korzystała ze środków zgromadzonych na swoim koncie, koniecznym byłoby uznanie, że jej sytuacja materialna, pomimo dysponowania znacznymi środkami na własnym rachunku bankowym, nie uległa zmianie na jej korzyść.

Zaznaczono też, iż ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji – w przypadku uznania, że wszelkie zgromadzone w sprawie materiały dowodowe nakazują uznać, że skarżąca pobrała świadczenia nienależnie za wspomniany wyżej okres, zobowiązany będzie równocześnie do rozważenia zasadności złożenia przez pracownika socjalnego wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu tychże świadczeń, względnie pouczenie strony o prawie jego złożenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzja z [...] czerwca 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił iż należność powstała z tytułu nienależnie pobranego świadczenia przez A. C. wynosi [...] zł na który składa się ( zasiłek okresowy - [...] zł, zasiłek celowy na żywność - [...] zł, zasiłek celowy- [...] zł). Za okres od lutego 2011 r. do czerwca 2011 r. Organ wymienił także siedem decyzji, którymi przyznano ww. świadczenia. Ponadto organ odmówił odstąpienia od żądania zwrotu ww. należności i rozłożył ustaloną należność na siedemnaście rat w kwocie [...]- zł i jedną ratę w wys. [...] zł. płatnych do 15 dnia każdego miesiąca począwszy od miesiąca lipca 2014r. na wskazany rachunek bankowy.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż z przedstawionych przez A. C. historii rachunków bankowych z okresu kiedy korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej, wynika, iż posiadała na koncie znaczne oszczędności. Z bilingu nadesłanego przez Bank [...] wynika, ze na dzień [...] marca 2011r saldo na i rachunku bankowym A. C. wynosiło [...] zł. Przy takim stanie konta otrzymała ona przelewem z tut. ośrodka [...] zł, a w dniach [...] marca 2011r. i [...] marca 2011 r. na jej konto wpłynęły dodatkowo środki prywatne [...] zł i [...] zł. W dniu [...] kwietnia 2011 r. saldo bakowe wynosiło na rachunku [...] zł i tym samym dniu otrzymała 2 przelewy z MOPR na kwotę [...]zł i [...] zł. W dniu [...] maja 2011r. przy saldzie wynoszącym [...] zł A. C. otrzymała z MOPR kolejne [...] zł, dnia [...] maja 2011 r. przy saldzie wynoszącym [...] zł otrzymała [...] zł zasiłków z pomocy społecznej. W dniu [...] czerwca 2011 r. z MOPR otrzymała dodatkowo kwotę [...]zł i [...] zł ze środków pomocowych przy saldzie wynoszącym [...] zł, a w dniu [...] lipca 2011r. otrzymała [...] zł przy saldzie wynoszącym [...] zł.

Dalej wskazano, że w okresie od lutego do czerwca 2011 r. A. C. otrzymała od matki środki finansowe w łącznej kwocie [...]zł. Natomiast z udokumentowanych przelewów i należności za zobowiązania matki A. C. tj. rozdysponowała kwotę [...]zł. Pozostała kwota w wys. [...] zł została do dyspozycji A. C.. Organ zauważył, iż A. C. nie udokumentował zadłużeń swojej matki , gdy dowody w sprawie wskazują, że U. M. posiada na swoim koncie znaczne środki i decyduje się na wyjazd wakacyjny w kwocie [...]zł. Historia rachunku bankowego za okres od marca do czerwca 2011 r. wskazuje na swobodne dysponowanie środkami przez A. C. i brak jest uzasadnienia przekazywania przez jej matkę rzekomych środków tylko na realizację bieżących świadczeń matki. Wypłaty i wpłaty z konta A. C. nie pokrywają się z wpłatami i wypłatami na rachunku bankowym jej matki, co wskazuje, iż niektóre wypłaty mogły być realizowane na jej potrzeby, a nie potrzeby U. M.. W toku historii rachunku U. M. stwierdzono wpłaty gotówki posiadacza w rożnych wysokościach: [...] zł, [...] zł, [...] zł i w żaden sposób nie rzutuje to na deklarowane obciążenia komornicze i pozorne manewrowanie środkami finansowanymi. Tym bardziej, że saldo konta w przekazanym organowi wydruku wynosi [...] zł. Zdaniem organu A. C. części posiadanych na rachunku środków przeznaczał na własne potrzeby (opłacenie czynszu, wizyta w kinie). Z tych też przyczyn uznano, iż świadczenia wypłacone w okresie od lutego 2011 r. do czerwca 2011 r. były nienależne.

Mając na uwadze treść art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej organ rozważył następnie aktualną, sytuację rodzinną i finansową A. C. i uznał, że z uwagi na jej bezrobocie uregulowanie jednorazowo należności stanowiłaby dla niej zbyt duże obciążenie. Zasadne jest zatem rozłożenie zaległości na osiemnaście rat.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. C. podtrzymała swoje twierdzenia, iż nadwyżka środków jakie miała na swoim rachunku bankowym w okresie od lutego 2011 r. do czerwca 2011 r. należał do jej matki i była ona rozdysponowana zgodnie z jej (matki) wolą. Nigdy nie używała pieniędzy matki dla własnych celów. Z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie szczegółowo udokumentować wszystkich wydatków poniesionych na jej matkę. Następnie przedstawiła swoją aktualną sytuację rodzinną i materialną wyjaśniając, iż nie stać jej na spłacenie w ratach stwierdzonej należności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lutego 2019 r. o nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium podzielił ustalenia organu I instancji, iż środki pieniężne przekazywane A. C. przez matkę - za okres od lutego 2011 r. do czerwca 2011 r. - w kwocie łącznej [...] zł - nie służyły tylko dla uregulowania zobowiązań [...] (wykazane wydatki na rzecz zobowiązań matki wynoszą [...] zł) . Pozostała kwota - [...] zł - pozostała do dyspozycji strony postępowania . Stąd - według Kolegium - w badanym okresie dochód stanowiła nie tylko wskazany przez A. C. dochód w wywiadach z lutego , kwietnia oraz czerwca 2011 r., lecz także przeciętnie kwota [...]zł ([...] miesięcy).

SKO stwierdziła także, że dochód wykazany przy wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2014r. (na podstawie danych przekazanych przez stronę postępowania w odwołaniu ) wynosi [...] zł (natomiast według wyliczeń organu I instancji jest to kwota [...]zł). Zatem w obydwóch przypadkach dochód A. C. oraz jej syna przekracza obowiązujące wówczas kryterium dochodowe na dwie osoby. W ocenie SKO nie ulega zatem wątpliwości, iż A. C. dysponowała w okresie od lutego do czerwca 2011 r. wystarczającymi środkami własnymi, by nie występować o udzielenie pomocy finansowej uzyskanej decyzjami z okresu marzec-czerwiec 2011 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K. (wcześniej C. .) powtórzył, iż pieniądze, jakie otrzymała na przechowanie od mojej mamy U. M. rozliczyła w październiku 2011 r. Skarżąca przedstawił swoją aktualną sytuację rodzinną i materialną wskazując, iż aktualnie jej rodzina skład się z 4 osób. Jej maż pozostaje na zasiłku z ZUS, a ona sama nie pracuje – pobiera zasiłek macierzyński.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wywarzone w zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik wyznaczony dla skarżącej z urzędu , pismem z [...] października 2019 r. podtrzymał skargę wskazując, iż posiadane przez A. K. (wcześniej C. ) środki należały do jej matki i były przez skarżącą wyłącznie przechowywane. Skarżąca nie mogła nimi swobodnie dysponować. Skoro zatem otrzymane na przechowanie środki nie mogę być brane pod uwagę ustalając kryterium dochodowe, organ w realiach niniejszej sprawy niewłaściwie zastosował art. 98 oraz 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, gdyż pobrane świadczenia były skarżącej należne. Zaznaczono, iż po otrzymaniu środków na przechowanie, sytuacja materialna skarżącej się nie zmieniła, zatem nie powstał obowiązek poinformowania o tym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]. A. K. mogła dysponować jedynie swoich pieniędzmi, tak więc składane przez nią oświadczenia były zgodnie z prawdą.

Obecna na rozprawie w dniu [...] stycznia 2020 r. skarżąca potrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia, iż posiadane na rachunku w 2011 r. kwoty w dużej mierze należały do jej matki. Podniesiono, iż organ nie ustalił, że pozostałą kwotę ( [...] tyś) przekazała matce oraz na jej żądanie – bratu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazał się zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem - nie zaś pod kątem słuszności i celowości. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja z [...] lutego 2019 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] , którą ustalono, iż należność powstała z tytułu nienależnie pobranego świadczenia przez A. C. (aktualnie A. K.) wynosi [...] zł, i na który składa się zasiłek okresowy - [...] zł, zasiłek celowy na żywność - [...] zł, zasiłek celowy- [...] zł, pobrane w okresie od lutego 2011 r. do czerwca 2011 r.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2014 r. zapadły w związku z wyżej opisanym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] grudnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Po [...]. Wyjaśnić zatem należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji oraz orzekający aktualnie sąd wojewódzki, są zatem związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w przywołanym wcześniejszym wyroku WSA w [...]. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Ponadto dodać należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.

W powołanym wyżej wyroku Sąd nakazał zbadanie, czy skarżąca korzystała na własny użytek ze środków posiadanych na swoim koncie bankowym w okresie od lutego do lipca 2011 r., czy jedynie deponowała te środki (lub ich część) jako należące do jej matki i regulowała należności z nią ustalone. Niewyjaśnienie tej okoliczności przez organy obu instancji nie pozwala ustalić, czy faktycznie skarżąca we wspomnianym okresie podała nieprawdziwe informacji odnośnie swojej sytuacji materialnej, a w rezultacie, czy pobrane przez nią w tym czasie świadczenia należało uznać za pobrane nienależnie.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż zgodnie art. 98 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507) – dalej w skrócie: "u.p.s." świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Przez pojęcie świadczenia nienależnie pobrane należy rozumieć świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej – art. 6 pkt 16 u.p.s. Wysokość należności, tytułu nienależnie pobranych świadczeń, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej – art. 104 ust. 3 u.p.s.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie organy administracji nie wykazały w jednoznaczny sposób, iż wpływy odnotowane w okresie od lutego do kwietnia 2011 r. na jej rachunku bankowym skarżącej w wysokość [...],- zł stanowiły, chociażby w części, dochód A. K. w rozumieniu art. 8 ust. u.p.s. Skarżąca konsekwentnie podnosi, iż kwot ta, pochodziła ze środków pieniężnych jej matki ( U. M.) i nie stanowiła jej przychodu. A. K. podnosiła, iż przechowywał na koncie środki należące do U. M. i dysponowała nimi zgodnie z poleceniami swojej matki i tylko na zaspokojenie jej wydatków jak też wydatków brata skarżącej, pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Organy uznały, iż skarżąca wykazała jedynie w odniesieniu do kwoty [...]że przeznaczyła je na potrzeby swojej matki. Uznały jednocześnie, iż pozostała kwota ([...] zł) stanowiła dochód A. K., o którym niepowiadomiła organu co oznacz, iż przyznawane jej w okresie luty – czerwiec 2011 r. świadczenia z pomocy społecznej były świadczeniami nienależnie pobranymi.

Sąd zauważa, iż organy całkowicie pominęły oświadczenia U. M. (pismo z [...] lutego 2011 r.), iż do rozliczenia się skarżącej z jej matką doszło w październiku 2011 r. Powyższe zaś stoi w sprzeczności z ustaleniami organów, iż kwotę [...]zł, uzyskała od matki rozdysponowała na swoje własne cele.

Jak zauważył Sąd w ww. wyroku z [...] grudnia 2013 r., prowadząc postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organy pomocy społecznej mają obowiązek kierowania się zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego - w szczególności zasadą prawdy obiektywnej – art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa – art. 8 k.p.a. oraz zasadą przekonywania – art. 11 k.p.a. - a także mieć na względzie regulacje stanowiące emanację tych zasad, dotyczące postępowania wyjaśniającego (art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.). Przepis art. 7 k.p.a., ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu dowodowym jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie równie wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej. Prawidłowa realizacja przywołanych norm prawnych ma zasadnicze znaczenie dla czynionych przez organ administracji ustaleń faktycznych. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia przez ten organ oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, co zostało ujęte przez ustawodawcę w art. 80 K.p.a.

Zauważyć należy, iż nowelą z 2017 r. – ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017r. poz. 935 ) – dodano w K.p.a. art. 81a § 1 zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Jakkolwiek przepis ten nie znajduje wprost zastosowania w przedmiotowej sprawie - zgodnie bowiem z art. 16 i 18 ustawy nowelizującej z 7 kwietnia 2017 r., przepis ten nie jest stosowany do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed [...] czerwca 2017 r. – to wyrażoną w nim zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony obowiązywała także przed ww. nowelizacją. Stanowi ona bowiem konsekwencję ogólnej zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), jak też uwzględniania jego w toku interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ( art. 7 k.p.a.).

Mając na uwadze zgromadzone w sprawie dowody, w tym oświadczenia strony skarżącej oraz jej matki U. M., niepodważone jednoznacznie przez organy obu instancji, stwierdzić należy, iż brak jest przesłanek do kategorycznego stwierdzenia, iż skarżąca uzyskała w okresie luty – czerwiec 2011 r. dochód o którym nie poinformowała organu, a tylko takie ustalanie upoważniałoby organ do uznania, z skarżąca pobrała nienależnie świadczenia z pomocy społecznej. Jako, iż przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku wątpliwości te winny być rozstrzygnięte na korzyść strony. Podkreślić należy, iż strona współpracowała z organami w wyjaśnieniu pochodzenia środków, które pojawiły się na jej koncie przedkładając w toku postępowania zestawienia z swojego rachunku bankowego i z rachunku swojej matki jak też jej oświadczenia. Nie można jej zatem zrzucić uchylania się w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych dotyczących jej sprawy i przerzucania całego ciężaru dowodowego na organy administracji.

W tym stanie sprawy Sądu uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 80 K.p.a.), bowiem dokonane ustalenia faktyczne winny być zinterpretowana na korzyść skarżącej – organy nie wykazały ponad wszelka wątpliwość, aby wpłacone na rachunek bankowe skarżącej kwoty stanowy jej rzeczywisty dochód a nie depozyt. Stąd też Sąd uchylił obie te decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).

Jednocześnie Sąd umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. uznając, iż wobec braku jednoznacznego stwierdzenia, iż wpłacone skarżącej świadczenia były nienależnie pobrane, postępowanie w sprawie zwrotu tych świadczeń należy uznać za bezprzedmiotowe, a zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. bezprzedmiotowe postępowanie podlega umorzeniu.