Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 15/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-03-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: +zwolniono od kosztów sądowych
+oddalono wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 245 par. 1, art. 246 par. 1,2,3,  art. 199, art. 220, art. 230 par. 1, art. 244 par. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO(del.) Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi I.I. P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. postanawia 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego.


UZASADNIENIE

I. I. P. Sp. z o.o. w K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika doradcy podatkowego w osobie P. Z..

W złożonym wniosku skarżąca wskazała, nie prowadzi działalności od przełomu lat 2007 i 2008, kiedy to utraciła płynność finansową. O utracie płynności finansowej przekonała się jednak zbyt późno, by złożyć skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości. Spółka nie posiada majątku. Prezes skarżącej spółki P. J. oświadcza, że koszty pomocy prawnej w toku postępowania podatkowego pokrywał z własnych środków, gdyż już wtedy spółka nie była wypłacalna. Jednak nie jest już w stanie tego robić, bowiem nie ma żadnych dochodów i jak sądzi nie ma takiego obowiązku.

Skarżąca wykazuje wysokość kapitał zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 81 471,29zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok w wysokości 46 849,29zł. Skarżąca nie posiada środków finansowych na rachunkach bankowych. Do złożonego wniosku spółka dołączyła bilans za rok 2009 oraz za rok 2010.

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2011r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienia doradcy podatkowego.

W uzasadnieniu niniejszego postanowienia referendarz sądowy po przeprowadzeniu analizy danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że sytuacja majątkowa skarżącej spółki nie jest dobra, niemniej jednak przemawia za pozytywnym ustosunkowaniem się do jej wniosku wyłącznie w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. W ocenie referendarza potwierdza to wykazany brak jakichkolwiek środków majątkowych, co z pewnością uniemożliwi Spółce opłacenie potencjalnych związanych z jej udziałem w sprawie kosztów sądowych, a to zablokowałoby skarżącej prawo do sądu. Odnośnie ustanowienia dla Spółki pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, referendarz ocenił, że udział pełnomocnika w sprawie nie jest niezbędny, a sprawa nie jest skomplikowana pod względem faktycznym i prawnym. Odmienne uznanie oznaczałoby nieuzasadnione przerzucanie na Skarb Państwa wszystkich związanych ze sprawą kosztów, niezależnie od celowości ich ponoszenia.

Od orzeczenia referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w części w jakiej oddalono wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym sprzeciwie spółka podważa ocenę materiału dowodowego, nie przedstawia natomiast nowych dowodów i okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Według treści art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Wykazanie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Wnioskodawca w niniejszej sprawie to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej na przełomie lat 2007/2008, kiedy to utraciła płynność finansową. Jednak o tym prezes spółki P. J., jak sam twierdzi, przekonał się zbyt późno, by złożyć skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości. Kiedy to rozważał majątek pozostały po egzekucjach różnych niespłaconych zobowiązań nie wystarczał już na spłacenie choćby kosztów postępowania.

Wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy Sąd ocenia z uwzględnieniem generalnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego stanowiącej, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi się liczyć z koniecznością poniesienia tych kosztów (art. 220 ustawy p.p.s.a., art. 230 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dostępność do sądu bowiem wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, a strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc przyznanie prawa pomocy powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku w całości.

Zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004r., sygn. akt FZ 463/04 za słuszny uznał utrwalony w orzecznictwie pogląd, iż spółka jako podmiot posiadający osobowość prawną i prowadzący działalność gospodarczą powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych

Zatem oceniając zasadność przyznania prawa pomocy spółce, i mając na względzie, że spółka na skutek działań i zaniedbań jej prezesa nie zdążyła złożyć skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości, Sąd uznał, że spółka nie powinna przerzucać wszystkich kosztów postępowania sądowego na budżet Państwa.

Przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie całkowitym spowodowałoby finansowanie ze środków publicznych działalności podmiotu gospodarczego, który z zasady winien prowadzić działalność na bazie własnego majątku. W niniejszej sprawie brak jest przesłanek ku temu, by premiować zaniedbania wnioskodawcy. Spółka nie była bowiem zwolniona od zapewnienia środków na prowadzenie działalności, w zakres której mogą wchodzić również sprawy sądowe (które ze swej natury wymagają ponoszenia kosztów sądowych). Niepodejmowanie właściwych kroków mających zapewnić faktyczne funkcjonowanie podmiotu (choćby ogłoszenie upadłości) nie może być premiowane przez Sąd. Pamiętać przy tym bowiem należy, że działalność osób prawnych opiera się na samodzielności, w oparciu o własny majątek. Natomiast całkowita rezygnacja z prowadzenia działalności nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż prowadziłoby to nieusprawiedliwionego przerzucenia części działalności Spółki na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności - na podatników. Tymczasem celem wprowadzenia do porządku prawnego prawa pomocy jest zagwarantowanie pomocy finansowej państwa tym podmiotom, które z powodów od siebie niezależnych, nie mogą zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom, które zaniechały pozyskiwania tych środków.

Jednocześnie Sąd stojąc na stanowisku, że koszty sądowe nie mogą zamykać stronie drogi do sądu, ocenił sytuację finansową spółki przy uwzględnieniu tej reguły. I tak, zwolnienie od kosztów sądowych przy jednoczesnym nie przyznaniu spółce prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego zdaniem Sądu reguły tej nie narusza, bowiem zwalniając stronę od kosztów sądowych Sąd umożliwia rozpoznanie sprawy i nie doprowadza do zablokowania drogi do sądu. Natomiast reprezentacja strony przez doradcę podatkowego nie jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia postępowania sądowego, tym bardziej, że - jak również wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 6 ustawy p.p.s.a. na Sądzie ciąży obowiązek udzielania stronie koniecznych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2010r., sygn. akt I FZ 347/10).

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego i ustanowienie na rzecz spółki pełnomocnika opłacanego przez Skarb Państwa w sytuacji, w sprawie niniejszej nie jest uzasadnione. Okoliczności sprawy wskazują bowiem, że nie można uznać, iż wnioskodawca - z przyczyn od siebie niezależnych - nie mógł pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Tylko zaś w takim przypadku złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwałby na uwzględnienie w całości.

Reasumując, Sąd postanowił o przyznaniu prawa pomocy skarżącej poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił. Przy czym należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które utrudniałyby skarżącej prawo dostępu do sądu.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1,2,3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.