Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 52/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-04-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 4 kwietnia 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R.G. i J.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.G. i J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy lf


UZASADNIENIE

II SA/Łd 52/18

Uzasadnienie

R.G. i J.G. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, J.G. prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Małżeństwo utrzymuje się z emerytur w łącznej wysokości 3080,68 zł netto. Skarżąca posiada oszczędności w wysokości 6354 zł oraz jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych o łącznej wartości 48 458 zł, a także udział 5/12 w 93-metrowym domu o wartości 180 000 zł (wraz z działką). W uzasadnieniu wniosku skarżąca, wskazując na stałe koszty utrzymania i leczenia, podała, że ma orzeczoną niepełnosprawność I stopnia i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Oszczędności przeznacza na leki, wizyty lekarskie, a także na planowaną wymianę dachu w domu.

Z kolei R.G. prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i niespełna trzyletnim synem. Podał, że jest bezrobotny i utrzymuje go żona z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1715 zł netto. Wskazał, że posiada oszczędności w wysokości 7081 zł oraz jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych o łącznej wartości 61 480 zł i produkty ubezpieczeniowo-inwestycyjne o wartości 9987 zł, a także udział 1/6 w 93-metroweym domu o wartości 180000 zł (wraz z działką). W uzasadnieniu wniosku skarżący, wskazując na stałe koszty utrzymania, podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Oszczędności przeznacza na remont kuchni, przyszłą edukację dziecka oraz na zabezpieczenie przyszłości

Oboje skarżący wskazali także, że z ich inicjatywy prowadzonych jest pięć postępowań sądowoadministracyjnych

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex nr 75481).

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uczyniła zadość tym wymaganiom.

Okolicznością determinującą negatywne rozpatrzenie wniosku skarżących jest fakt posiadania przez nich znacznych zasobów pieniężnych: skarżąca posiada łącznie ponad 50 000 zł, a skarżący ponad 70 000 zł w oszczędnościach i produktach oszczędnościowych. Posiadanie środków finansowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, a inne ewentualne koszty postępowania to opłata kancelaryjna za sporządzenie na wniosek uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi, w wysokości 100 zł i ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł) pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący mogą przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych i nie będzie się to dla wnioskodawców wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Stwierdzenie to odnosi się również do argumentu o prowadzeniu pięciu postępowań sądowoadministracyjnych. Kwoty zgromadzonych przez skarżących oszczędności są na tyle duże, że pozwalają uiścić koszty sądowe nawet w pięciu sprawach w tym samym przedmiocie (ustalenie warunków zabudowy), tym bardziej, że obowiązek ich poniesienia ciąży na skarżących solidarnie.

Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

lf