Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 376/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 par 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) Sędzia WSA del. Jerzy Bortkiewicz Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1300-1301/06 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarządzenia wypłaty świadczeń pieniężnych oraz na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Więziennej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1300 - 1301/06 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] oraz decyzję ją poprzedzająca z dnia [...] nr [...] sprawie świadczeń pieniężnych. Tym samym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...], nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...], nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby. Jednocześnie Sąd orzekł, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.

Sąd oparł swoje ustalenia na następującym stanie faktycznym.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 3 pkt 7 w zw. z art. 36 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.), dalej ustawa o Służbie Więziennej, zwolnił K. K. z dniem [...] sierpnia 2002 r. ze Służby Więziennej. Powyższa decyzja została doręczona funkcjonariuszowi przez pocztę i z uwagi na niepodjęcie jej przez adresata, była dwukrotnie awizowana w dniach 7 i 14 sierpnia 2002 r., a następnie w dniu 28 sierpnia 2002 r., zwrócona do nadawcy z adnotacją: zwrot - nie podjęto w terminie. Wobec tego faktu Minister Sprawiedliwości uznał, na podstawie art. 44 k.p.a., że skutek prawny doręczenia decyzji powstał w dniu 14 sierpnia 2002 r.

Następnie organ decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 i art. 110 ust. 1 i 2 oraz art. 111 ust. 1 i 5 ustawy o Służbie Więziennej, w związku ze zwolnieniem skarżącego K. K. ze służby, zarządził wypłatę odprawy za okres 5 lat i 14 dni w kwocie [...] zł oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, w kwocie [...] zł. Uzasadniając decyzje organ podał, że skarżący za wcześniejszy okres służby, tj. od dnia 1 maja 1990 r. do 31 października 1995 r., otrzymał odprawę, zatem obecnie należy mu się odprawa w wysokości trzymiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, zaś uposażenie to w miesiącu zwolnienia ze służby wynosiło [...] zł. Powyższe uposażenie stanowiło również podstawę do wypłaty ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu podał, że decyzja z dnia [...] o zwolnieniu skarżącego ze służby została mu prawidłowo doręczona i weszła do obrotu prawnego, bowiem postanowieniem z dnia [...] nr [...], Minister Sprawiedliwości odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia ze służby. Ponadto postanowieniem z dnia [...] nr [...] wznowiono postępowanie w przedmiocie zwolnienia ze służby, które następnie ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...], zostało zakończone rozstrzygnięciem o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...]. Niezależnie od tego ustosunkowując się do zarzutu nieprawidłowego naliczenia odprawy podał, że decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 1995 r. nr [...], skarżący otrzymał odprawę za wcześniejszy okres służby, tj. za okres od dnia 1 maja 1990 r. do dnia 31 października 1995 i dlatego, na podstawie art. 111 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, obecnie należy mu się odprawa za 5 lat i 14 dni służby, tj. od dnia 17 lutego 1998 r. (ponowne mianowanie) do dnia 31 sierpnia 2002 r. Natomiast co do zarzutu pominięcia w decyzji wypłaty świadczenia za czas zwolnienia lekarskiego, tj. od dnia 1 września 2002 r. do dnia 24 września 2002 r. organ stwierdził, że powyższy zarzut wykracza poza ramy niniejszej sprawy.

Jak zaznaczono, skarżący w dniu 4 października 2002 r. złożył do Ministra Sprawiedliwości wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby argumentując m. in., że decyzja z dnia [...] o zwolnieniu ze Służby Więziennej nie została mu doręczona. Po wznowieniu postępowania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] o zwolnieniu skarżącego ze Służby Więziennej. Organ argumentował, że skarżący wiedział o zamiarze zwolnienia go z zajmowanego stanowiska służbowego, w związku z likwidacją dotychczas zajmowanego stanowiska oraz brakiem możliwości mianowania na stanowisko równorzędne, co najmniej od dnia 25 czerwca 2002 r. Od tego zaś momentu, a więc mając świadomość, że w powyższej sprawie będzie się toczyć postępowanie administracyjne, konsekwentnie nie podejmował aż do dnia 5 września 2002 r. adresowanej do niego korespondencji, uchylając się tym samym od czynnego udziału w sprawie. W szczególności nie podjął on pisma Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2002 r., w którym organ poinformował go o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego, przedstawił mu do wyboru propozycje objęcia niższych stanowisk oraz poinformował, że w razie nieprzyjęcia żadnego z trzech zaproponowanych stanowisk albo nieudzielenia odpowiedzi do dnia 30 lipca 2002 r., zostanie zwolniony ze Służby Więziennej w trybie art. 39 ust. 3 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości powoływana przez skarżącego przyczyna uzasadniająca uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, jest nieuzasadniona, bowiem wnioskodawca świadomie zaniechał odbierania wszelkiej kierowanej do niego korespondencji, a tym samym nie można było uznać, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu.

Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia [...] nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji z dnia [...] o zwolnieniu K. K. ze służby.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. K. zakwestionował decyzje Ministra Sprawiedliwości z:

1. dnia [...] nr [...] - utrzymującą w mocy decyzję zarządzającą wypłatę świadczeń pieniężnych w związku ze zwolnieniem ze służby,

2. z dnia [...] nr [...] - utrzymującą w mocy decyzję o odmowie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o zwolnieniu skarżącego ze Służby Więziennej.

Pierwszej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 3 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej oraz przepisów art. 6, 9, 10 k.p.a. Podniósł, że decyzja o zwolnieniu go ze służby nie weszła do obrotu prawnego, w związku z czym Minister Sprawiedliwości bezpodstawnie zarządził wypłatę świadczeń należnych w związku ze zwolnieniem ze służby. Zdaniem skarżącego, przyznana odprawa pieniężna powinna uwzględniać cały okres służby, ponieważ wcześniejsza decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 1995 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby została wyeliminowana z obrotu prawnego, na skutek stwierdzenia jej nieważności decyzją z dnia [...] lutego 1998 r. Tym samym, stosunek służbowy nawiązany z dniem 1 maja 1990 r. trwał do dnia kolejnego zwolnienia. Skarżący podniósł też, że zaskarżona decyzja pomija kwestie składki na ubezpieczenie społeczne oraz wypłaty świadczenia za czas zwolnienia lekarskiego.

Natomiast drugiej z wymienionych decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa polegające na uznaniu, że decyzja o zwolnieniu go ze służby nie została wydana w wyniku postępowania, w którym bez swojej winy nie brał udziału, gdyż w ocenie skarżącego decyzja o zwolnieniu ze służby nie została mu doręczona. Zdaniem skarżącego domniemanie doręczenia decyzji o zwolnieniu jest bezprawne.

W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, skarżący w pismach procesowych powołał się na orzeczenia sądowe wydane w toku dotychczasowego rozpoznania sprawy. Skarżący przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004 r., którym uchylony został wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2003 r. i w którym oddalono jego skargę na postanowienie Ministra Sprawiedliwości, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, przyczyną uchylenia wyroku było niezajęcie przez Sąd stanowiska, jakie znaczenie dla skuteczności doręczenia ma fakt pozostawienia w urzędzie pocztowym przesyłki zawierającej decyzję o zwolnieniu skarżącego na okres 14 dni, a nie 7 dni, jak wymaga art. 44 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie tej należało zatem wyjaśnić, czy można uznać, że przesyłka została prawidłowo doręczona skarżącemu (zgodnie z art. 44 k.p.a.), a gdyby uznać za prawidłowo doręczoną, to z jaką datą.

Ponadto skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r., którym uchylone zostało postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1914-1915/04, oddalił skargi na wspomniane decyzje Ministra Sprawiedliwości: z dnia [...] wydaną w przedmiocie zarządzenia wypłaty świadczeń pieniężnych oraz z dnia [...] wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby więziennej.

W wyniku wniesionej przez K. K. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1176/05, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że fundamentalne znaczenie w sprawie ma kwestia doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] o zwolnieniu go ze służby. Zdaniem Sądu od wprowadzenia tej decyzji do obrotu prawnego, uzależniony jest jej byt prawny. Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargi, dokonał oceny zaskarżonych decyzji w oparciu o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2003 r. sygn. akt II SA 4123/02, w którym oddalono skargę K. K. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] nr [...]. Sąd zwrócił uwagę, że Sąd I instancji nie uwzględnił wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2004 r. sygn. akt OSK 186/04 wydanego na skutek skargi kasacyjnej w sprawie wyroku z dnia 8 maja 2003 r., na mocy którego uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Nie uwzględniono ponadto, będącego konsekwencją powyższego orzeczenia, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 1083/04. Wyrokiem tym bowiem, uchylono postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] nr [...]. W ocenie Sądu jest to o tyle ważne, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] nr [...], wyłącza dopuszczalność wznowienia postępowania, bowiem otwiera drogę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W takim przypadku nie jest spełniona przesłanka zakończenia sprawy ostateczną decyzją. Natomiast postępowanie z wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zostało zakończone i byt prawny decyzji z dnia [...] nr [...], jest uzależniony od wcześniejszego zwolnienia skarżącego ze służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżone decyzje Ministra Sprawiedliwości powołał się na art. art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p. p. s. a, zgodnie z którego treścią sąd, któremu sprawa została przekazana przez Naczelny Sąd Administracyjny po uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny idąc za wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że w przedmiotowych sprawach fundamentalne znaczenie ma kwestia doręczenia K. K. decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] o zwolnieniu ze Służby Więziennej, ponieważ od tego ustalenia uzależniony jest byt prawny tej decyzji. Ewentualne zaś stwierdzenie, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego jest przesłanką niedopuszczalności wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych (wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania). Sąd stwierdził, iż doręczenie decyzji o zwolnieniu ze służby jest też warunkiem sine qua non rozstrzygania w przedmiocie świadczeń pieniężnych należnych w związku ze zwolnieniem ze służby.

Sąd przyjął, iż mając na względzie powyższe założenie wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 997/06 uchylił postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] znak: [...] stwierdzające, że wniosek K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia go z dniem [...] sierpnia 2002 r. ze Służby Więziennej decyzją personalną nr [...] Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] ([...]) został wniesiony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Wymieniony wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r. jest konsekwencją uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2004 r. sygn. akt OSK 186/04 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2003 r. sygn. akt II SA 4123/02, którym oddalono skargę K. K. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] nr [...].

Po przekazaniu, powołanym wyrokiem z dnia 12 maja 2004 r., sprawy do ponownego rozpoznania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 26 sierpnia 2004 r. (sprawa o sygn. akt II SA/Wa 1083/04), uchylił zaskarżone postanowienie. Następnie Minister Sprawiedliwości, w związku z cofnięciem przez K. K. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie, którego przedmiotem było przywrócenie terminu. Po uchyleniu zaś wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 r. (sygn. akt II SA/Wa 879/05) decyzji z dnia [...] nr [...], Minister Sprawiedliwości wydał powołane wyżej postanowienie z dnia [...], które stało się przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w dniu 20 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 997/06.

Sąd i instancji stwierdził, że w dniu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Warszawie wyroku z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1914-1915/06, Sąd ten - stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. - był związany prawomocnymi wyrokami: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r. Drugie z wymienionych orzeczeń wyeliminowało z obrotu prawnego ostateczne postanowienie Ministra Sprawiedliwości o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wymienionego organu z dnia [...] nr [...] o zwolnieniu ze Służby Więziennej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podczas postępowania administracyjnego organ nie wyjaśnił kwestii doręczenia skarżącemu decyzji o zwolnieniu ze służby. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bezsprzecznie zatem postępowanie z wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy do dnia 23 maja 2005 r., to jest do dnia wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 1914-1915/04, nie zostało zakończone.

Powołując się na stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1176/05, Sąd I instancji wskazał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym w dniu 20 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 997/06, postępowanie wywołane wspomnianym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal nie jest zakończone, co wyłącza dopuszczalność wznowienia postępowania, bowiem jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, wniosek taki otwiera drogę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Sąd zaznaczył również, iż w takim przypadku nie jest spełniona przesłanka zakończenia sprawy ostateczną decyzją. Wobec tego, do momentu rozpatrzenia przez Ministra Sprawiedliwości wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją personalną z dnia [...], a w szczególności wyjaśnienia kwestii doręczenia tej decyzji, będzie też wyłączona możliwość rozstrzygania w przedmiocie świadczeń pieniężnych należnych w związku ze zwolnieniem ze służby.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy celem ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie albo uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Jednocześnie pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości wniósł o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną stosownie do art. 173 § 1 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Wśród zarzutów skargi kasacyjnej pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości wskazał:

1. naruszenie przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm) zwanej dalej p.u.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

2. naruszenie art. 170 i art. 171 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004 r. , sygn. akt OSK 186/04 oraz treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1083/04 miała wpływ na zgodność z prawem objętych skargą w przedmiotowej sprawie obu decyzji w dacie ich wydania to jest: decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarządzenia wypłaty świadczeń pieniężnych i z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby więziennej,

3. naruszenie art. 190 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1176/05 dokonał wykładni prawa w zakresie związania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego treścią wyroków: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004 r., sygn. akt 186/04 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 1083/04.

Uzasadniając skargę kasacyjną pełnomocnik organu podniósł, że decyzje będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego były wydane w dniu [...] (nr [...]) oraz dniu [...] (nr [...]), a zatem nie mogły mieć wpływu na zgodność z prawem powyższych decyzji Ministra Sprawiedliwości wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004 r. i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r. skoro zostały wydane po dacie wydania wyżej wydanych decyzji i dotyczyły skargi K. K. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia ze służby decyzją z dnia [...].

Wnoszący skargę kasacją podniósł ponadto, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2006 r. (sygn. akt I OSK 1176/05) nie dokonał wykładni przepisów prawa, a jedynie oceny stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem kasatora Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. W ocenie pełnomocnika organu z tych względów przyjęcie, że wymienione wyroki miały z mocy art. 170 i 171 p.p.s.a. wpływ na zgodność z prawem zaskarżonych decyzji w dacie ich wydania i że Wojewódzki Sąd Administracyjny związany był wykładnią przepisów z mocy cytowanego art. 190 p.p.s.a. jest wadliwe. Podsumowując wywód wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że skoro Sąd I instancji popełnił błąd w rozstrzygnięciu to tym samym w sposób wadliwy wykonał funkcję kontrolną, o której mowa w ustawie - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości K. K. wniósł o jej oddalenie. Skarżący uzasadnił postulat oddalenia skargi kasacyjnej ogólnikowym sformułowaniem zarzutów naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm) i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie wskazanie na czym naruszenie to polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponadto skarżący wskazał, że nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 170 i 171 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego zasadniczą kwestią jest rozstrzygnięcie kwestii czy decyzja o zwolnieniu ze Służby Więziennej została doręczona w prawidłowy sposób. Przywołując treść uzasadnień wydanych we wcześniejszych orzeczeniach zapadłych w niniejszej sprawie skarżący przypomniał, że Sąd I instancji realizując dyspozycję określoną we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że w aktach sprawy administracyjnej brak jest na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma adnotacji doręczyciela o pozostawieniu na drzwiach skarżącego lub w jego skrzynce pocztowej informacji o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym tak, jak przewiduje to art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm.). Pisma z obu urzędów pocztowych nie wyjaśniają tej sprawy. Ponadto zawierają nieścisłości co do daty awizowania oraz zwrotu pisma nadawcy. Zdaniem K. K. w związku z powyższym, zarzuty naruszenia art. 170 i 171 p.p.s.a. są bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący uznał również za niedookreślony zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 19 maja 2006 r., (sygn. akt I OSK 1176/05) dokonał wykładni prawa w zakresie związania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004 r. (sygn. akt OSK 186/04) oraz treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r. (sygn. akt II SA/Wa 1083/04). W ocenie autora odpowiedzi na skargę kasacyjną, sąd z mocy ustawy związany jest orzeczeniami prawomocnymi i nie jest w tym zakresie dokonywana wykładnia prawa, ani ustalany stan faktyczny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Zgodnie z § 2 cytowanego przepisu nieważność postępowania zachodzi:

1. jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna ;

2. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;

3. jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona;

4. jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;

5. jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw;

6. jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie nie zachodziły wyżej wymienione przesłanki nieważności postępowania, stąd Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej uznał przy tym za niezasadne.

Dalszy wywód w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, iż wobec regulacji przewidzianej w art. 183 p.p.s.a. nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Wobec tego istotne znaczenie ma należyte sformułowanie zarzutów. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732).

Uznanie, że strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacyjnych zależne jest od wskazania, które przepisy aktu prawnego zostały naruszone. Przy tym - jak wspomniano - powinno być dokładnie podane na czym to naruszenie polegało oraz jaki miało wpływ na wynik sprawy.

Przedstawienie ogólnych uwag dotyczących granic badania sprawy przez Naczelny Sad Administracyjny oraz wymogów stawianych skardze kasacyjnej jest w niniejszej sprawie uzasadnione zważywszy, że pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej sformułowany został w sposób uniemożliwiający odniesienie się do niego przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. został sformułowany w sposób zbyt ogólnikowy. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał na czym zarzucana wadliwość kontroli administracji publicznej miałaby polegać i jaki ma to wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został skorelowany ze wskazaniem konkretnych (ściśle określonych) działań Sądu I instancji, stanowiących naruszenie prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Autor skargi kasacyjnej wskazał jedynie na "wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem", nie podając jednocześnie w jaki sposób przepis został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz jaki wpływ miało owo naruszenie na wynik sprawy.

Wyjaśnienia wymaga również, iż art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. jest regulacją o charakterze ustrojowym. Przepis ten mógłby zostać naruszony przez sąd orzekający w sprawie jedynie wtedy, gdy pomimo swej właściwości i spełnienia wszystkich wymogów formalnych skargi, w ogóle nie rozpoznał, bądź rozpoznał ją z uwzględnieniem innych kryteriów niż kryterium legalności. Natomiast to, czy ocena legalności indywidualnego aktu administracyjnego była prawidłowa, czy też błędna, nie może być bez powiązania z innymi konkretnymi przepisami utożsamiane z naruszeniem art. 1 p.u.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2007 r. z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 1047/06, publikowane lex nr 317891).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, iż na podstawie art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając na uwadze dyspozycję powołanego przepisu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy należy zatem uwzględnić wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2006 r. oznaczony sygn. akt I OSK 1176/05.

Wbrew zarzutom wnoszącego skargę kasacyjną stwierdzić trzeba, że w powyższym wyroku została przedstawiona ocena prawna co do stosowania art. 170 p.p.s.a. w tej sprawie, nakazująca uwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wszystkich, również późniejszych orzeczeń wydanych w ramach sprawy w ujęciu materialnoprawnym.

Wskazany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2006 r. (sygn. akt I OSK 1176/05) nie dotyczył więc jedynie ustaleń faktycznych, na co wskazuje autor skargi kasacyjnej, lecz przedstawił ocenę prawną co do stosowania przez Sąd art. 170 p.p.s.a., a przez organ administracji publicznej konsekwencji prawnych tego stosowania.

We wspomnianym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie winien uwzględnić również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004 r. i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2004 r., a to chociażby za sprawą art. 170 p.p.s.a.

Z mocy art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższą okoliczność Sąd pierwszej instancji winien rozważyć w świetle art. 145 p.p.s.a. Sądy i organy muszą bowiem brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego." (s. 12 uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 1176/05).

W powołanym fragmencie uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta została więc dyrektywa co do stosowania art. 170 p.p.s.a. Dyrektywa ta, wskazując na potrzebę stosowania przez wszystkie podmioty późniejszych orzeczeń NSA, wyznacza również zakres stosowania tych orzeczeń w kontekście możliwości orzeczniczych sądu, w tym również art. 145 p.p.s.a.

Skoro zatem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2006 r. (sygn. akt I OSK 1176/05), a ściślej rzecz ujmując ocena prawna w nim zawarta, wiąże w sprawie w znaczeniu materialnoprawnym, to Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę nie może w niej zająć innego stanowiska.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.