Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1717/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 59 par. 5
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Janina Kosowska ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 317/05 w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 317/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie uchylenia postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia i umorzenia postępowania organu I instancji, uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził na rzecz skarżącego od organu odwoławczego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Przedstawiając stan faktyczny rozpoznanej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nałożył na W. P., zwanego dalej zobowiązanym, grzywnę w kwocie 1.000 zł i opłatę egzekucyjną w kwocie 68 zł oraz wezwał go do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym Nr [...] z dnia [...], tj. do doprowadzenia rozebranego komina na poziomie I piętra, służącego do wentylacji pomieszczenia parteru, do stanu poprzedniego.

W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie, uzupełnionym pismem z dnia [...], zobowiązany wskazał, iż obowiązek określony w tytule wykonawczym został już przez niego wykonany. Według stanu na dzień dokonywania oględzin budynku przez inspektorów nadzoru budowlanego, tj. na dzień [...] kwietnia 2003 r., odbudowany komin na poziomie I piętra nie służył wprawdzie wentylacji pomieszczeń parteru budynku albowiem przewód kominowy na wysokości stropu pomiędzy parterem, a piętrem budynku był zadekowany, jednakże stan ten uległ zmianie po dniu [...] kwietnia 2003 r. i od tego czasu komin jest drożny na całej jego długości, a okoliczność ta znajduje potwierdzenie w treści opinii kominiarskiej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., stanowiącej załącznik do opinii Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W., postanowieniem z dnia [...], uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż prowadzenie w stosunku do zobowiązanego postępowania egzekucyjnego z powodu niewykonania obowiązku odbudowy komina jest co do zasady chybione. Z akt sprawy wynika bowiem niespornie, iż wykonał on decyzję, odbudowując komin, który wcześniej został rozebrany. W ocenie organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości okoliczność, iż odbudowa nastąpiła w sposób przywracający dokładnie stan poprzedni, a nie jak twierdzi organ I instancji – stan jedynie do niego zbliżony. Potwierdzeniem tej okoliczności jest w szczególności oświadczenie z dnia [...] maja 2002 r., złożone przez M. C. – wykonawcy nakazanych egzekwowaną decyzją robót budowlanych, z którego wynika wprost, że odbudowa ściany kominowej oraz przebieg kanałów wentylacyjnych został odtworzony według stanu jaki był wcześniej. W ocenie organu odwoławczego, wywód organu I instancji próbującego zaprzeczać argumentom zobowiązanego nie jest poparty jakimikolwiek niespornymi dowodami obalającymi powyższe twierdzenie. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na wykazanie przez zobowiązanego wykonania nałożonego na niego obowiązku.

Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniósł J. B., zwany dalej skarżącym. W jej uzasadnieniu podniósł, iż konieczność przymuszenia zobowiązanego do przywrócenia stanu sprzed samowolnej rozbiórki kominowej ściany nośnej i komina oraz w efekcie przewrócenia zniszczonej wentylacji jego łazienki i kuchni wynika z ustaleń ostatniej wizji lokalnej i mistrzów kominiarskich. Dowody te potwierdzają, że obowiązek przywrócenia stanu sprzed samowoli nie został wykonany. Zaskarżone postanowienie jest, zdaniem skarżącego, sprzeczne z wydaną w niniejszej sprawie poprzednią, prawomocną już decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W., w której zwrócono uwagę, iż jakakolwiek modernizacja w toku prac mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego jest niedopuszczalna i leży wyłącznie w kompetencji organów architektoniczno-budowlanych oraz wymaga pozwolenia, a ponadto zgody współwłaściciela. Skarżący wskazał ponadto, iż organ odwoławczy, twierdząc, że zobowiązany dokonał odbudowy komina przywracając dokładnie stan poprzedni, nie wskazuje żadnego obiektywnego dokumentu, który udowadniałby tą tezę. Powołuje się wprawdzie na oświadczenie M. C. z dnia [...] maja 2002 r., lecz zdaniem skarżącego obiektywizm osoby składającej to oświadczenie jest wątpliwy, bowiem jest ona pracownikiem zobowiązanego. Ponadto jest ono sprzeczne z wynikami wizji lokalnej, przeprowadzonej przez nadzór budowlany i opiniami kominiarzy obsługujących komin w tym budynku od wielu lat. W ocenie skarżącego, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że zobowiązany wykonał nieudolną modernizację w taki sposób, aby zachować wygodny dla siebie podział przestrzeni, co jednak powoduje, że skarżący od czterech lat pozbawiony jest właściwej wentylacji. Skarżący zauważył, iż z opinii kominiarskich z dnia [...] listopada 2002 r. oraz z dnia [...] października 2004 r. wynika, że odbudowano komin i ścianę z jednym przewodem, podczas gdy pierwotnie były w niej dwa oraz, że nie usunięto z niego rur PCV, a ponadto, że komin nie spełnia żadnych wymogów określonych w normach.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

W wyniku rozpoznania niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę uwzględnił i uchylił zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, iż organ odwoławczy, uchylając postanowienie organu I instancji i umarzając postępowanie, oparł się na przekonaniu o wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z prawomocnej i ostatecznej decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności. Do wniosku tego doprowadziła organ odwoławczy analiza oświadczenia wykonawcy robót budowlanych – M. C.. Wywiódł on zatem tę doniosłą dla wyniku postępowania egzekucyjnego okoliczność z jednego tylko dowodu – oświadczenia osoby fizycznej, złożonego na piśmie do akt. Całkowicie pominął natomiast pozostałe dowody, zgromadzone przez organ I instancji, w tym m.in. protokół oględzin z dnia [...] kwietnia 2003 r. z udziałem mistrza kominiarskiego, kolejny protokół oględzin z dnia [...] października 2003 r. oraz aneks do opinii z dnia [...] listopada 2002 r., których konkluzje są odmienne od przyjętych przez organ odwoławczy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji stwierdził, iż organ dochodząc do odmiennych wniosków miał obowiązek omówić dowody przeciwne i wskazać z jakich przyczyn nie dał im wiary. Zauważył, iż ustawodawca zaopatrzył wprawdzie organ odwoławczy w kompetencje do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej w II instancji w całości, lecz nie zwolnił jednocześnie tego organu od obowiązku stosowania się do zasad procedury administracyjnej, w tym do wynikającej z art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów. Zasada ta nie oznacza natomiast, że organ administracji publicznej jest uprawniony do dowolnej oceny dowodów, lecz do oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną złożył organ odwoławczy. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawy skargi kasacyjnej, organ odwoławczy wskazał:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co przejawia się w uznaniu, że skarżącemu, który był stroną zwykłego postępowania administracyjnego, przysługuje przymiot strony również w postępowaniu egzekucyjnym oraz legitymacja procesowa do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, w tym w szczególności:

– art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, iż skarżący posiadał interes prawny legitymujący go do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie,

– art. 58 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieodrzucenie skargi pomimo faktu, że istniały wszelkie przesłanki wynikające z przywołanego przepisu warunkujące konieczność takiego rozstrzygnięcia, gdyż skarżący ze względu na brak uprawnień w tym zakresie nie mógł skutecznie wywieść skargi, a zatem nie posiadał zdolności procesowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, organ odwoławczy podniósł, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone w niniejszej sprawie było rezultatem niewywiązania się przez zobowiązanego z obowiązków nałożonych na niego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], Nr [...]. Organ ten, prowadząc postępowanie w sprawie doprowadzenia komina do stanu poprzedniego zakreślił katalog stron tego postępowania zgodnie z treścią art. 28 kpa. Organ odwoławczy zauważył jednak, iż krąg stron w zwykłym postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu egzekucyjnym przedstawia się zdecydowanie odmiennie. Wskazał, iż niezaprzeczalne jest, czego dowodzą akta sprawy, iż korespondencja w niniejszej sprawie kierowana była nie tylko do zobowiązanego, ale również do wszystkich stron zwykłego postępowania administracyjnego. Przytaczając argumenty przemawiające za zasadnością kierowania korespondencji nie tylko do stron postępowania egzekucyjnego, ale też do stron przeprowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego, wskazał jednak, iż organy egzekucyjne nie traktowały skarżącego jako strony postępowania egzekucyjnego. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt OSK 519/4, organ odwoławczy zauważył również, iż samo doręczenie korespondencji nie powoduje nabycia uprawnień strony. Podniósł, iż na tle orzecznictwa sądów administracyjnych można skutecznie postawić tezę, że stronami postępowania egzekucyjnego są wierzyciel i zobowiązany, a w sytuacji gdy, wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jedyną stroną postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany. Wskazał, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 czerwca 2003 r., sygn. akt II SAB/Ka 138/02, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że merytoryczne rozpatrzenie zarzutów skargi jest możliwe jedynie wówczas, gdy została ona wniesiona przez uprawnioną osobę. Skarżącym, którzy nie są ani wierzycielami ani zobowiązanymi, a występują w postępowaniu jako współwłaściciele sąsiedniej nieruchomości, nie służy przymiot strony. Zauważył też, że przytoczony pogląd nie jest odosobniony, czego potwierdzeniem jest wcześniejsze postanowienie tegoż Sądu z dnia 15 marca 1999 r., sygn. akt IV SAB 168/98.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący, nie będąc stroną postępowania egzekucyjnego, a więc ani zobowiązanym ani wierzycielem, nie mógł skutecznie wnieść skargi w niniejszej sprawie. Sąd I instancji, podejmując się merytorycznego rozpoznania złożonego przez niego środka zaskarżenia naruszył tym samym obowiązujące przepisy w stopniu dyskwalifikującym wydane rozstrzygniecie. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, iż przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego brzmieniem, jak domniemywa, kierował się Sąd I instancji przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi, nie może stanowić podstawy do zastosowania wprost w postępowaniu egzekucyjnym art. 28 kpa. Wprawdzie bowiem istnieje pewna zbieżność co do przedmiotu zwykłego postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego, to jednak formalnie są to dwa procesowo odrębne postępowania. W konsekwencji, strony postępowania administracyjnego nie stają się automatycznie stronami postępowania egzekucyjnego, co nie zostało dostrzeżone przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.

Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie, podstawy, na których organ odwoławczy oparł skargę kasacyjną zmierzają generalnie do wykazania braku podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji z uwagi na brak legitymacji skargowej wnoszącego skargę. Podstawy te uznać należy za usprawiedliwione mimo, że nie wszystkie podniesione w ich ramach zarzuty są słuszne.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

W świetle przytoczonego przepisu, postępowanie sądowoadministracyjne może być wszczęte jedynie na żądanie podmiotu uprawnionego do wniesienia skargi. Legitymację czynną do wniesienia skargi posiada generalnie każdy, kto ma interes prawny w zaskarżeniu określonego aktu, czynności, czy też bezczynności organu administracji publicznej. Przy wnoszeniu skargi, posiadania interesu prawnego nie muszą wykazać jedynie wyraźnie określone w tym przepisie podmioty, tj. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, o interesie prawnym w rozumieniu komentowanego przepisu mówimy wtedy, gdy jest on oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Co do zasady, legitymację skargową posiada strona postępowania, w ramach którego podjęty został zaskarżony akt lub czynność administracyjnoprawna lub która skarży bezczynność organu administracji publicznej w tym zakresie.

W niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący był stroną postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją, nakazującą zobowiązanemu doprowadzenie rozebranego komina do stanu poprzedniego. O tym, czy jest on również stroną postępowania egzekucyjnego, którego celem jest wyegzekwowanie wykonania nałożonego na zobowiązanego obowiązku, rozstrzygnąć należy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Oczywistym jest bowiem, że sam fakt doręczenia skarżącemu wydanego w toku postępowania egzekucyjnego postanowienia, wydanego przez organ odwoławczy, nie kreuje samoistnie interesu prawnego do jego zaskarżenia. Interes prawny we wniesieniu skargi powinien być bowiem rozumiany jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków autora skargi, a zaskarżonym aktem lub czynnością (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Postępowanie sądowoadministracyjne", Warszawa 2004, s. 122-123).

Zauważyć należy, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera własną regulację dotyczącą uczestnictwa określonych podmiotów w tym postępowaniu oraz praw i obowiązków tych podmiotów. W konsekwencji, w postępowaniu egzekucyjnym odrzucić należy dopuszczalność stosowania art. 28 kpa, określającego kogo należy rozumieć pod pojęciem strony postępowania administracyjnego. W świetle art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają bowiem odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, ale wyłącznie w sytuacji, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Tym samym, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w skardze kasacyjnej, skarżący nie może wywodzić swojego prawa do wniesienia skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym wyłącznie z faktu uznania go za stronę postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją, z której wynika egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej obowiązek.

Mając na uwadze przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdzić należy, że skarżący nie był stroną postępowania egzekucyjnego, której przysługiwało prawo złożenia skargi na postanowienie organu odwoławczego wydane w niniejszej sprawie. Wskazać należy, iż stronami postępowania egzekucyjnego są generalnie zobowiązany (art. 1a pkt 20 powołanej ustawy) i wierzyciel (art. 1a pkt 13 powołanej ustawy). W postępowaniu tym, na zasadach określonych w powołanej ustawie, mogą brać jednak udział również osoby trzecie i to nawet jeśli nie były stronami postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie, skarżący nie występuje ani jako zobowiązany ani jako wierzyciel, którym jest organ I instancji. Jako strona postępowania administracyjnego, w toku którego wydana została decyzja, z której wynika egzekwowany obowiązek i osobiście zainteresowana w jego wykonaniu, skarżący kwestionuje wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Zauważyć należy, iż ustawodawca przewidział pewne środki służące ochronie interesu podmiotów, których interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku przez zobowiązanego (skarga na bezczynność wierzyciela – art. 6 § 1a powołanej ustawy, skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego – art. 54 § 2 powołanej ustawy), lecz generalnie nie wyposażył tych podmiotów w prawo kwestionowania wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego aktów administracyjnych w drodze ich zaskarżenia. Co do zasady z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie wynika komu przysługuje prawo do złożenia środka zaskarżenia na określony akt, wydany w postępowaniu egzekucyjnym. Z reguły są to zobowiązany i wierzyciel.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, iż stosowanie do art. 122 § 3 powołanej ustawy, prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny służy zobowiązanemu. Prawo to nie przysługuje wierzycielowi, nawet jeśli nie jest on jednocześnie organem egzekucyjnym, gdyż co do zasady w sytuacji egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny zgodny jest z wolą wierzyciela (art. 28 powołanej ustawy). Jego zmiana może nastąpić jedynie w warunkach określonych w art. 30 powołanej ustawy, o czym organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela. Z przyczyn oczywistych prawo do złożenia środka zaskarżenia na podejmowane w toku postępowania egzekucyjnego akty administracyjne nie przysługuje wierzycielowi, będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Skoro natomiast zgodnie z wolą ustawodawcy tylko zobowiązanemu przysługuje prawo zakwestionowania prawidłowości postanowienia o nałożeniu grzywny w drodze zażalenia, to uznać należy, że tylko on, po wyczerpaniu toku instancji (art. 52 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), legitymuje się prawem złożenia skargi na postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie nałożenia grzywny.

Zauważyć jednak należy, iż w niniejszej sprawie, na skutek złożonego przez zobowiązanego zażalenia, organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie egzekucyjne. Mając zaś na uwadze to, że postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest postanowieniem kończącym postępowanie, na które zgodnie z art. 59 § 5 powołanej ustawy, przysługuje zażalenie nie tylko zobowiązanemu, lecz również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przyjąć należy, że w sytuacji, gdy postanowienie w tym przedmiocie podjęte zostało w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, legitymacja skargowa przysługuje obydwu wymienionym wyżej podmiotom. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie skarżącemu nie przysługiwało prawo złożenia skargi na wydane w toku postępowania egzekucyjnego postanowienie organu odwoławczego. Prawo to nie było bowiem oparte na prawie, a jedynie wywodziło się z jego interesu faktycznego. W konsekwencji, skarga podmiotu nieuprawnionego do jej wniesienia nie mogła prowadzić, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w skardze kasacyjnej, do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy.

Powyższe oznacza natomiast, iż zarzuty skargi kasacyjnej oparte na naruszeniu przez Sąd I instancji przepisu art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, okazały się usprawiedliwione.

W toku badania wstępnego sprawy, Sąd I instancji zobowiązany jest bowiem do oceny legitymacji skargowej wnoszącego skargę. W sytuacji, gdy fakt braku posiadania przez skarżącego legitymacji skargowej nie jest jednak oczywisty, stwierdzenie powyższego powinno nastąpić, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, w wyroku oddalającym skargę (art. 151 powołanej ustawy). Przepis art. 58 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na który powołał się organ odwoławczy w skardze kasacyjnej jako na podstawę prawną odrzucenia skargi w niniejszej sprawie, ma bowiem zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy skarżący, za którego nie działa przedstawiciel ustawowy, nie ma zdolności procesowej w rozumieniu art. 26 powołanej ustawy, czyli generalnie nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych. Zauważyć jednocześnie należy, iż w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, w pewnych sytuacjach dopuszcza się wprawdzie odrzucenie skargi, wniesionej przez podmiot niemający legitymacji skargowej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej ustawy, jednakże w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie przepis ten nie powinien mieć zastosowania w warunkach niniejszej sprawy.

W toku podejmowania ponownego rozstrzygnięcia, Sąd I instancji uwzględni powyższe rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na marginesie zauważyć natomiast należy, iż skarżącemu kwestionującemu prawidłowość działań podjętych w niniejszej sprawy przez organ odwoławczy przysługuje prawo składania skarg i wniosków w trybie i na zasadach określonych w przepisach działu VIII kpa, z wyłączeniem skarg w przedmiocie, w jakim prawo do ich składania ustawodawca przyznał podmiotom, których interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku przez zobowiązanego, w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany wnioskiem skargi kasacyjnej, na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Mając jednak na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, jak również to, że pełnomocnik organu odwoławczego nie był obecny na rozprawie, na podstawie art. 207 § 2 powołanej ustawy, odstąpił od zasądzenia od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.