Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1161/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 183 par. 1, art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 141 par. 1 pkt 4, art. 142 par. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
article: par. 15
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
article: par. 16
journal: Dz.U. 2002 nr 154 poz 1283
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie Anna Lech NSA Anna Łuczaj Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 560/07 w sprawie ze skargi A. J.-A. i innych na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. w przedmiocie ustalenia listy osób zakwalifikowanych do odbywania aplikacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 28 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 560/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. J.-A., R. M., W. S. i K. W. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. w przedmiocie zmiany zasad punktacji przy ustalaniu listy aplikantów sądowych apelacji w. w roku 2005. W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd stwierdził, że na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga jest niedopuszczalna, ponieważ zaskarżona czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. ma charakter generalny i nie jest zobiektywizowana w sposób indywidualny. Nie ma więc charaktery indywidualnego i dlatego nie może być kwalifikowana w kategoriach czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Powyższe postanowienie zaskarżył R. M. poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynika sprawy, tj.:

1) art. 190 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny;

2) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 oraz art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie dowodów znajdujących się w aktach sprawy oraz przedstawienie sprawy, w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia, w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, a w szczególności nieuwzględnienie faktów, które są powszechnie znane lub powinny być znane Sądowi z urzędu;

3) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niewłaściwym (zbyt wąskim) określeniu granic sprawy i poprzestaniu jedynie na odniesieniu się do wniosków i podstaw prawnych wskazanych w skardze;

4) naruszenie art. l oraz 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga nie dotyczy aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego (tj. aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, względnie decyzji administracyjnej lub postanowienia), oraz ewentualnie naruszenie 3 § 2 pkt l lub pkt 2 ww. ustawy.

5) naruszenie art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie istnienia podstaw do odrzucenia skargi.

W związku z powyższym wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz 3) przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

W uzasadnieniu podniesiono:

Ad 1) Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do postanowienia z 21 marca 2007 r. zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: "WSA") do wezwania Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. do złożenia pisma, które dokumentuje "ustalenie przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. jednolitego kryterium punktowego przyjęć kandydatów na aplikację sądową w obrębie okręgu apelacyjnego - dokonane w realizacji wytycznych zawartych w piśmie dyrektora Departamentu". W odpowiedzi na wezwanie WSA z dnia 6 kwietnia 2007 r., Prezes Sądu Apelacyjnego przesłał pismo z 18 lipca 2005 roku, adresowane do Prezesa Sądu Okręgowego w O., w którym prezes Sądu Apelacyjnego informuje iż ustalił taką samą minimalną ilość punktów uprawniających do przyjęcia na aplikację (karty 421-423 akt). W ocenie skarżącego przesłane do akt sprawy pismo to nie dokumentuje "ustalenia przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. jednolitego kryterium punktowego przyjęć kandydatów na aplikację sądową w obrębie okręgu apelacyjnego". Jest to pismo (list) skierowany do Prezesa Sadu Okręgowego w O. informujący o wydaniu - w nieokreślonym momencie w przeszłości - aktu mocą którego dokonano takiego ustalenia - ale w żadnym przypadku, nie jest tymże aktem. Jeśliby nawet hipotetycznie przyjąć, że pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego takim aktem jest, to oznaczałoby to, iż nie było jednego aktu ustalającego ilość punktów uprawniających do przyjęcia na aplikację w obrębie okręgu apelacyjnego - oznaczałoby to natomiast, że ustalenia takie dokonane były w listach kierowanych do Prezesów poszczególnych Sądów Okręgowych w ramach okręgu apelacyjnego. Zakładając, że listy te miały treść zbliżoną do listu znajdującego się w aktach (a zatem do każdego z nich załączona była imienna lista kandydatów na aplikantów w danym Sądzie Okręgowym) - tym bardziej nieuzasadniona byłaby teza prezentowana przez WSA w zaskarżanym postanowieniu, że akty te nie miały charakteru indywidualnego.

Ad 2) Zgodnie z art. 141 par. 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. uzasadnienie postanowienia powinno zawierać między innymi zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, przez co rozumie się opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej jak i przedstawienie stanu faktycznego sprawy przejętego przez sąd. Nie wystarczy ograniczyć się do stwierdzenia, co ustalił organ, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez sąd pierwszej instancji, a które nie (tak m.in. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 roku, ONSAiWSA 2006 nr l poz. 9). Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie na podstawie akt sprawy. Natomiast zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a. fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony. W aktach niniejszej sprawy znajduje się pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z 18 lipca 2005 (karty 421-423) informujące o ustaleniu takiej samej minimalnej ilości punktów uprawniających do przyjęcia na aplikację. Załącznikiem do ww. pisma jest imienna lista kandydatów na aplikantów (notabene w piśmie mowa jest - prawdopodobnie omyłkowo - o liście kandydatów na aplikantów w P.). Tymczasem WSA w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia o odrzuceniu skargi z 27 kwietnia 2007 roku stwierdził, iż przesłane do akt ww. pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego "ma charakter generalny i nie jest zobiektywizowana w sposób indywidualny. Nie ma więc charakteru indywidualnego...". W ocenie skarżącego - pomijając już wywody zawarte poniżej w uzasadnieniu zarzutu nr 4 - uzasadnienie postanowienia sądu pozostaje w oczywistej sprzeczności z ww. dokumentem znajdującym się w aktach sprawy. Sąd nie wyjaśnił, dlaczego - mimo, iż do ww. pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego załączona jest imienna lista kandydatów na aplikantów - uznał ww. pismo za akt o charakterze generalnym, niemający charakteru indywidualnego.

Według WSA ochrona prawna przysługiwałaby skarżącemu wtedy, gdyby zwrócił się do Prezesa Apelacyjnego z wnioskiem o mianowanie na aplikanta i gdyby Prezes odmówił mianowania. WSA pominął istotny fakt, że warunkiem przystąpienia do postępowania konkursowego na aplikację jest złożenie przez zainteresowanego wniosku o mianowanie na aplikanta. Wniosek taki składany jest w sądzie okręgowym wraz z innymi wymaganymi dokumentami jeszcze przed rozpoczęciem konkursu, zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 roku w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej. Fakt, że dokumenty te wnoszone są do sądu okręgowego nie oznacza, że nie są adresowane do Prezesa Sądu Apelacyjnego, a wręcz przeciwnie, ich rzeczywistym adresatem jest Prezes Sądu Apelacyjnego jako podmiot uprawniony do mianowania aplikantów. Wymieniony wyżej wniosek należy traktować jako wniosek o mianowanie, (po spełnieniu innych przesłanek), na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego - tym bardziej, że przywołane wyżej Rozporządzenie nie przewiduje składania odrębnego wniosku o mianowanie po zakończeniu konkursu na aplikację. Wyżej opisane fakty można zaliczyć do kategorii faktów powszechnie znanych w rozumieniu art. 106 §4 (tj. faktów o których istnieniu każdy wie lub może się dowiedzieć z "powszechnie dostępnych źródeł). Fakty takie wchodzą w zakres stanu faktycznego sprawy nawet jeśli strony na nie się nie powołały (tak J.P. Tamo "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Warszawa 2006, s. 249). Dodatkowo należy podkreślić, że niezależnie od pierwotnego wniosku - skarżący składał dalsze wnioski o mianowanie, a mianowicie: w dniu 8 lipca 2005 r. (jednakże wniosek taki nie znalazł się w aktach sprawy przekazanych przez Prezesa Sądu Apelacyjnego); oraz w odwołaniu od decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z 2.08.2005r. (załącznik numer 2 do skargi z dnia 10 października 2005 roku), gdzie skarżący wniósł wyraźnie (str. 2 odwołania) o mianowanie aplikantem sądowym w ramach aplikacji rozpoczynającej się w 2005 r.

Należy też podkreślić, że lista kandydatów na aplikantów, sporządzona przez Prezesa Sądu Apelacyjnego (karta 423), oprócz skutków "pozytywnych", odnoszących się do mianowania osób wymienionych na liście, miała na celu wywołanie również skutków "negatywnych", w stosunku do osób - uczestników konkursu aplikacyjnego, którzy nie znaleźli się na listach - a mianowicie takich, iż brak nazwiska uczestnika konkursu na liście oznaczał odmowę mianowania na aplikanta sądowego. Akt polegający na ustaleniu ww. listy wywiera zatem skutki bezpośrednio w stosunku do skarżącego R. M.

Reasumując - w niniejszej sprawie Sad naruszył: a) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez pominiecie znajdującej się w aktach sprawy imiennej listy kandydatów na aplikantów; b) art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie ustaleń niezgodnych z rzeczywistym stanem sprawy oraz z faktami powszechnie znanymi lub takimi, które powinny być znane sądowi z urzędu; art. 141 par. 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dlaczego uznał iż znajdujące się w aktach sprawy pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z 18 lipca 2005 jest aktem o charakterze generalnym, skoro do ww. pisma załączona jest imienna lista kandydatów na aplikantów. W szczególności Sąd nie wyjaśnił, dlaczego uznał, iż znajdujące się w aktach sprawy pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego z 18 lipca 2005 jest aktem o charakterze generalnym, skoro do ww. pisma załączona jest imienna lista kandydatów na aplikantów.

Ad 3) Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten oznacza, iż sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc skrępowanym sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami ani podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (tak m.in. J.P. Tarno ,,Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2006, str. 291). Podobnie w tej kwestii wypowiada się orzecznictwo (np. wyrok WSA w Warszawie z 6.05.2004 (sygn. I SA 2027/02), zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, iż może uwzględnić z urzędu inne zarzuty i orzec odmiennie od wniosków skargi. W wyroku z 25.02.2004 WSA w Warszawie (sygn. III SA 1456/02) stwierdza się, iż sąd ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

W świetle ww. orzeczeń oraz konstrukcji przepisów p.p.s.a. można przyjąć, że WSA związany jest jedynie faktami przytaczanymi w sprawie. Nazwy zaskarżanych czynności, zarzuty, wnioski stron mają drugorzędne znaczenie. Istotne jest jedynie to czy skarżący dotrzymał procedury odwoławczej, wyczerpał środki zaskarżenia przewidziane w postępowaniu administracyjnym oraz fakty, jakie przytacza na poparcie swojego stanowiska. W niniejszej sprawie możliwe byłoby też przyjęcie twierdzenia o tym, że w istocie miało miejsce wydanie dwóch aktów przez Prezesa Sądu Apelacyjnego: generalnego - o zmianie zasad konkursu (choć w tym przypadku - jak wskazano w uzasadnieniu zarzutu nr 4 - powstaje pytanie o prawne umocowanie do wydania takiego aktu) - oraz indywidualnego - zaskarżonej decyzji o niemianowaniu na stanowisko aplikanta - wydanej, wyrażonej w zmienionych listach kandydatów na aplikantów i osób przyjętych na aplikacje. Bez względu jednak na to, ile i jakich czynności dokonano, skarga powinna była zostać rozpoznana co do meritum. WSA nieprawidłowo zastosował art. 134 § l p.p.s.a. Z treści skargi złożonej w dniu 11.10.2005 r. przez R. M. i in. wynika, iż jest ona oparta na zarzucie naruszenia przepisu art. 141 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, tj. niemianowanie na aplikanta sądowego. Natomiast zaskarżenie czynności Prezesa Sądu Apelacyjnego polegającej na zmianie zasad punktacji przy ustalaniu listy aplikantów sądowych służyć miało - w ocenie składających ww. skargę - wzruszeniu czynności z zakresu administracji polegającej na odmowie mianowania na aplikanta sądowego. WSA powinien był uwzględnić również fakt, że składający skargę, występujący w sprawie - do pewnego momentu - bez adwokata (radcy prawnego) mogli w sposób nieprecyzyjny sformułować skargę. WSA powinien był rozpatrzyć skargę uwzględniając całokształt okoliczności sprawy (do czego na podstawie art. 134 § 1 miał prawo w świetle przytoczonych wyżej poglądów orzecznictwa i doktryny) - a nie poprzestając się do literalnego odczytania sformułowanych zarzutów i wniosków. Gdyby WSA rozpatrzył skargę z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 134 §1 p.p.s.a., nie doszedłby do wniosku, że skarga została nienależycie sformułowana, a zatem ten powód odrzucenia skargi wskazany przez WSA w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia przestałby istnieć. W tym przejawia się istotny wpływ naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. na wynik niniejszej sprawy.

Ad 4) Wobec powyższego kwestię, czy czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego polegającą na zmianie zasad punktacji przy ustalaniu listy aplikantów sądowych apelacji w. w roku 2005 należy uznać za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa (względnie inny akt administracyjny wymieniony w art. 3 § 2 p.p.s.a.) - należy rozstrzygnąć twierdząco. R. M. zakwalifikował w skardze tę czynność jako akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jednakże nic nie stało na przeszkodzie, aby WSA (jeśli nie zgadzał się z kwalifikacją dokonaną przez skarżącego) na podstawie normy z art. 134 § 1 p.p.s.a., zakwalifikował zaskarżoną czynność do innej spośród kategorii wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., w szczególności do kategorii decyzji administracyjnych (3 § 2 pkt l p.p.s.a.). W ocenie skarżącego, lista kandydatów na aplikantów przysłana z Sądu Apelacyjnego w W. do Sądu Okręgowego w O. 18 lipca 2005 r. oraz lista osób przyjętych na aplikację przysłana z Sądu Apelacyjnego w W. do Sądu Okręgowego w O. 9 sierpnia 2005r. stanowi uzewnętrznienie czynności Prezesa Sądu Apelacyjnego w W., polegającej na zmianie zasad punktacji przy ustalaniu listy aplikantów sądowych. Jak już podniesiono w innej części niniejszego uzasadnienia, lista ta, oprócz skutków "pozytywnych", odnoszących się do mianowania osób wymienionych na liście, miała na celu wywołanie również skutków "negatywnych", w stosunku do osób - uczestników konkursu aplikacyjnego którzy nie znaleźli się na listach - a mianowicie takich, iż brak nazwiska uczestnika konkursu na liście oznaczał odmowę mianowania na aplikanta sądowego. Również w tym sensie lista ma charakter indywidualny i wywiera skutki bezpośrednio w stosunku do skarżącego R. M. Gdyby WSA dokonał prawidłowej - w świetle art. 3 §2 p.p.s.a. - kwalifikacji prawnej zaskarżonej czynności, wówczas skarga nie zostałaby odrzucona jako niedopuszczalna. Na tym polegał istotny wpływ naruszenia ww. przepisów na wynik niniejszej sprawy.

Ad 5) Naruszenie art.58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jest konsekwencją naruszenia przez WSA przepisów p.p.s.a. wskazanych w pkt 1-4 powyżej. Biorąc pod uwagę ww. zarzuty i argumenty na ich poparcie skarżący uważa, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art.58 p.p.s.a..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest trafny.

W piśmie z 18 lipca 2005 r. skierowanym do Prezesa Sądu Okręgowego w O., Prezes Sądu Apelacyjnego w W. stwierdza, co następuje: "Niniejszym informuję, że dla zapewnienia jednolitego, wyższego poziomu wiedzy przyjętych aplikantów ustaliłem taką samą minimalną ilość punktów uprawniających do przyjęcia na aplikację. Po dokonaniu analizy i porównaniu wyników konkursu we wszystkich podległych sądach okręgowych minimalną liczbę punktów ustaliłem na 66. Wobec uzyskania niezbędnego minimum jedynie przez pięciu kandydatów uczestniczących w konkursie przeprowadzonym w Sądzie Okręgowym w O., przeniosłem do tegoż Sądu Okręgowego dwóch kandydatów (za ich zgodą), którzy w konkursie przeprowadzonym w Sądzie Okręgowym w W. uzyskali 66 punktów. Ponadto, wobec nie wyczerpania limitu przyjęć w skali okręgu apelacyjnego, zdecydowałem przyjąć - poza osobami spełniającymi wyżej podane warunki - sześć osób spośród kandydatów, którzy uzyskali 65 punktów, z uwzględnieniem osiągniętych przez nich wyników w nauce w czasie studiów. Z uwagi na fakt, że żaden z kandydatów uczestniczących w konkursie w Sądzie Okręgowym w O. nie uzyskał 65 punktów, przeniosłem do tegoż Sądu Okręgowego pięciu kandydatów (za ich zgodą), którzy otrzymali tę ilość punktów w konkursie przeprowadzonym w Sądzie Okręgowym w W. oraz w Sądzie Okręgowym W. – P. w W..

W załączeniu przesyłam listę kandydatów na aplikantów w P.". (Sic!)

Lista kandydatów na aplikantów sądowych w okręgu o.

|L.P. |Imię i nazwisko |Ilość punktów (ogółem) |Sąd Rejonowy w: |

|1. |A. K. |79 |[...] |

|2. |E. W. |73 |[...] |

|3. |J. W. B. |72 |[...] |

|4. |M. W. |71 |[...] |

|5. |K. A. P. –K. |68 |[...] |

|Kandydaci z Sądu Okręgowego w W. |

|6. |T. N. |66 | |

|7. |J. K. |66 | |

|8. |K. S.- T. |65 | |

|9. |K. P. |65 | |

|10. |M.K. |65 | |

| | | | |

|Kandydaci z Sądu Okręgowego W. – P. w W. |

|11 |F. J. |65 | |

|12 |J. S. |65 | |

Z przedstawionego dokumentu wynika jednoznacznie, że Prezes Sądu Apelacyjnego w W. dokonał dwu czynności materialno-technicznych. Po pierwsze, zmienił minimalną ilość punktów uprawniających do przyjęcia na aplikację. Po drugie zaś, ustalił listę osób zakwalifikowanych do odbywania aplikacji.

Przepis § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 154, poz. 1283) – w stanie prawnym na dzień 18 lipca 2005 r. – stanowił, że Komisja egzaminacyjna przedstawia prezesowi sądu okręgowego wyniki konkursu wraz z dokumentacją i projektem listy kandydatów na aplikantów. Ustalając projekt listy, komisja egzaminacyjna kieruje się sumą punktów uzyskanych przez kandydata z części pisemnej i ustnej konkursu, a w razie uzyskania przez kilku kandydatów tej samej ilości punktów, bierze również pod uwagę wyniki w nauce osiągnięte przez kandydata w czasie studiów. Następnie prezes sądu okręgowego przekazuje projekt listy kandydatów na aplikantów prezesowi sądu apelacyjnego wraz z wnioskami o przydzielenie ich do określonego sądu rejonowego. Z unormowania tego wynika jednoznacznie, że do właściwości komisji egzaminacyjnej należy jedynie przygotowanie projektu listy kandydatów na aplikantów. Ustalenie zaś samej listy kandydatów na aplikantów sądowych należy do prezesa sądu apelacyjnego i jest czynnością kończącą konkurs. Mając na względzie treść art. 142 § 3 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych: "Mianowanie aplikanta sądowego następuje po przeprowadzeniu konkursu przez prezesa sądu apelacyjnego" oraz treść art. 141 § 1 pkt 4 tej ustawy: "Aplikantem sądowym może być mianowany ten, kto: (...) został zakwalifikowany na aplikację przez komisję egzaminacyjną po przeprowadzeniu konkursu, o którym mowa w art. 142 § 3" uznać należy, że czynność ustalenia listy kandydatów na aplikantów jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jest to bowiem czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca wynikających z przepisów prawa uprawnień jednostek indywidualnie wskazanych na liście ustalonej przez prezesa sądu apelacyjnego. Tylko bowiem osoba umieszczona na liście ustalonej przez wskazany organ administracji sądowej nabywa uprawnienie do mianowania aplikantem sądowym. Jeżeli tak, to zaskarżona czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. podlega kognicji sądów administracyjnych, co oznacza, że Sąd I instancji naruszył art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony wobec jednoznacznego brzmienia art. 203 pkt 1 nie pozwalającego przyjąć, że na podstawie tego przepisu stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się od organu zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, również w przypadku, gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej zostało uchylone postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi lub o umorzeniu postępowania. Pogląd ten znalazł potwierdzenie w orzecznictwie NSA, gdzie wyraźnie podkreślono, że przepisy art. 203 i 204 wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji uwzględniającym lub oddalającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę – wyr. NSA z 25 lipca 2005 r., II OSK 552/05, niepubl.

Rozstrzygnięcie w kwestii kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd oparł na § 15 rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).