Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1049/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 09 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego L. Z. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

L. Z. (zwany dalej skarżącym) pismem z dnia [...] listopada 2019 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną.

Po kilkukrotnym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Wójt Gminy K. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na żonę - W. Z..

Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy przyznania świadczenia był ponownie fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie przewidzianym w art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 organ stwierdził, że treść tego wyroku nie zmienia sytuacji osób dorosłych, które muszą czekać na nowe rozwiązanie ustawowe ich sytuacji. Takie rozwiązanie do chwili obecnej nie zostało wprowadzone. Organ stwierdził, że przyjmuje się, iż nie ma prawnej możliwości, aby organy administracji publicznej w ramach własnych kompetencji i zasady legalności działania mogły, bez ingerencji ustawodawcy, określić, uwzględniając konieczność zachowania zasady równości, w jakiej wysokości i na jakich zasadach mają przyznać świadczenia opiekuńcze wszystkim ubiegającym się o takowe opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych.

Odwołanie od w/w decyzji złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie, co do istoty sprawy oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od [...] listopada 2019 r. Skarżący decyzji zarzucił:

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność jego żony powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącemu, jako jej opiekunowi, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne,

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że mąż niepełnosprawnej nie jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną,

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. K 38/13 został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza art. 190 ust 1 Konstytucji RP;

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak [...] - uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną od [...] marca 2020 r. do [...] września 2022 r., w wysokości:

za [...] marca 2020 r. - [...] zł

od [...] kwietnia 2020 r. do [...] września 2022 r. -1830 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji SKO przytoczywszy przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazało, że treść znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez PZdsON w A. K. z [...] września 2017 r. nie pozwala w sposób jednoznaczny ustalić daty powstania niepełnosprawności żony skarżącego, a w związku z tym nie pozwala także stwierdzić, że przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy nie została spełniona. Według treści omawianego dokumentu - "nie da się ustalić" od kiedy istnieje niepełnosprawność.

SKO, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, uznało że niezależnie od powyższego, data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, nie ma w tej sprawie decydującego znaczenia. Powołany wyżej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w istotnym dla tej sprawy zakresie został bowiem uznany za niekonstytucyjny. Zgodnie z przywołanym też w odwołaniu wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Zdaniem SKO, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) należy badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Zaskarżoną decyzję należało więc ocenić przy uwzględnieniu reprezentowanego przez sądy stanowiska, z którego jednoznacznie wynika, że orzekając w kwestii przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną żonę, nie uwzględnia się przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

W ocenie SKO skarżący spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż uprawnionymi do świadczenia pielęgnacyjnego są między innymi osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy). W myśl art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepis art. 129 k.r.o. stanowi natomiast, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych -obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

Analogiczne powinności w stosunku do małżonków przewidują przepisy art. 23 i 27 k.r.o. Z przepisów tych wynika bowiem, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności, współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23 k.r.o.) oraz są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.).

Wobec tego, że skarżący należy do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy (innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki), w związku z treścią art. 17 ust. 1a ustawy, należy powtórzyć, że obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co już wyżej wyjaśniono. W sprawie nie ma też osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy.

Według SKO skarżący jest uprawniony do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, spełnia także pozostałe przesłanki do przyznania tego świadczenia, ponieważ zrezygnował i nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad żoną i sprawuje nad nią stałą i całodobową opiekę, o czym świadczą dokumenty zawarte w aktach sprawy (aktualizacja wywiadu środowiskowego z [...].05.2020 r.). Żona, jako osoba wymagająca opieki zgodnie orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności.

SKO podało, że pozostawanie W. Z. w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej mężowi, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny - co ważne - wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Brak legitymowania się przez zainteresowanego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności także nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpatrywanej sprawie osoba sprawująca opiekę jest współmałżonkiem osoby wymagającej opieki.

SKO wskazało, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

SKO również wskazało, iż strona na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Jednakże w związku z rezygnacją przez stronę z tego świadczenia, decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Wójt Gminy K. uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. w trybie art. 155 K.p.a. Oznacza to, że z dniem uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy odpadła negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

SKO uznało, że należy przyznać skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] marca 2020 r., jako początkowej daty wynikającej z decyzji o uchyleniu orzeczenia o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego - do dnia [...] września 2022 r., zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności.

Skarżący zaskarżył decyzję SKO w części i wniósł o jej uchylenie również w części, tj. w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2019 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędne zastosowanie i przyznanie stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] marca 2020 r., a nie od dnia [...] listopada 2019 roku, tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez stronę skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego,

- prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń,

- przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania przez osobę skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę jako zasadną należało uwzględnić.

Wobec sformułowanego w skardze żądania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2019 r., Sąd wyjaśnia, że nie może być ono uwzględnione. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się bowiem do badania sposobu działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach ustawowo mu przypisanych.

Zaskarżona decyzja została wydana w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę materialnoprawną wydania tej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów-przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Stosownie natomiast do brzmienia art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Bezspornym w sprawie jest, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną, która orzeczeniem z dnia [...] września 2017 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w A. K. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia [...] lipca 2016 r., a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Bezspornym także jest, że skarżący - mąż niepełnosprawnej, jest osobą, która z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną, nie jest zatrudniona, ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na skarżącym - mężu niepełnosprawnej, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec żony. Skarżący tym samym spełnia przesłanki warunkujące prawo do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego określone art. 17 ust. 1 ustawy.

Należy zauważyć, że w sprawie należało uwzględnić skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Organy bowiem rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części przywołanego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO wskazuje, że organ ją wydający przychylił się do ww. przedstawionych wywodów sądowych, określających sposób rozpoznania spraw prowadzonych w oparciu o art. 17 ustawy, po stwierdzeniu niekonstytucyjności części ww. przepisu przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 38/13).

Skoro kwestia ustalenia daty powstania niepełnosprawności została przez SKO prawidłowo zinterpretowana i zastosowana w sprawie o przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, to należało dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji, co do prawidłowości ustalenia przez organ dat, od których świadczenie to przysługuje.

Okolicznościami nie budzącymi w sprawie wątpliwości jest złożenie do organu I instancji wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2019 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad żoną wraz z rezygnacją ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz fakt, że w momencie złożenia ww. wniosku skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2019 r., na okres od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] października 2020 r.

Zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć jest zaistnienie w tej sytuacji przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy oraz określenie daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 24 ust. 2 ustawy).

SKO w oparciu o treść wniosku strony o przyznanie przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, żądanie zawarte w odwołaniu z dnia [...] lipca 2020 r., po analizie przesłanek z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, a także podejmując działanie skutkujące uchyleniem w całości decyzji organu I instancji dotyczącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] marca 2020 r.

Zdaniem Sądu, SKO jak i organ I instancji pominęły znaczenie istotnej dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia okoliczności, że skarżący już w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mając świadomość niedopuszczalnego, a występującego w sprawie zbiegu uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, złożył również z powołaniem się na art. 27 ust. 5 ustawy, oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od daty przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uwagi zaś na to, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, należało - to po stwierdzeniu spełnienia przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - SKO po uchyleniu decyzji organu I instancji winno było orzec o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2019 r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, wskazuje się, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, przyjmuje się, że skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por.: wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 1175/18, z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. I OSK 235/18 dostępne w Internecie).

Sąd podziela zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd, że na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które gwarantowałoby skarżącemu realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a. zawiera się bowiem obowiązek organu administracji publicznej załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Godzi bowiem w interes społeczny i słuszny interes obywatela jednoczesne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z pominięciem, jak w niniejszej sprawie, uprzedniego oświadczenia wnioskodawcy o rezygnacji z pobierania zasiłku opiekuńczego, złożonego wraz z wnioskiem o nowe świadczenie pielęgnacyjne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został także pogląd, również podzielany przez skład rozpoznający niniejszą sprawę, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por.: wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19, dostępne w Internecie).

Sąd zgadza się również z poglądem zaprezentowanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 48/20, wskazującym, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno, wybrane przez osobę uprawnioną oraz od treści art. 24 ust. 2 ustawy, wprowadzający zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konflikt między wymienionymi wyżej zasadami wynikającymi z kilku przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozstrzygnąć zgodnie z regułą proporcjonalności, wypełnioną na etapie wykonania decyzji o przyznaniu uprawnienia do korzystniejszego świadczenia.

Należy ponownie podkreślić, że wyboru korzystniejszego świadczenia skarżący dokonał już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawną żoną, a w konsekwencji nie powinien był zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku. Jak trafnie zauważono w przywoływanym już wyroku WSA w Opolu z 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, nie jest do przyjęcia w państwie prawa sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, gdy tak jak w niniejszej sprawie, strona mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

Fakt zatem pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego w świetle oświadczenia strony o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, nie mógł stanowić w niespornych okolicznościach rozpoznawanej sprawy przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia od początku miesiąca w którym doszło do złożenia wniosku. Co więcej, skarżący miał prawo oczekiwać od organu podjęcia działań zamierzających do przyznania wybranego przez niego świadczenia bez oczekiwania ze strony organów na odrębny wniosek o uchylenie prawa do świadczenia mniej korzystnego ponieważ z art. 32 ustawy wynika, że organ prowadzący postępowanie jest uprawniony od podejmowania również z urzędu działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sytuacji, gdy uległa zmianie sytuacja strony mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Zatem przy wystąpieniu zbiegu uprawnień oraz dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego finansowo świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia, a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę (tu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zgodnie ze złożonym wnioskiem z uwzględnieniem daty złożenia żądania i brzmieniem art. 24 ust. 2 ustawy. Do rozwiązania w ww. sposób sprawy, przychyla się stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które skład orzekający w pełni podziela (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 15/19; WSA w Gdańsku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 559/19, dostępne w Internecie).

Niezależnie zatem od obowiązku respektowania przez organ stanowiska TK w sprawie o sygn. akt K 38/13, to po wpłynięciu wniosku skarżącego z dnia 8 listopada 2019 r. o zamianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne, organ winien był uwzględnić konieczność jego wyrównania od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Organ winien był zatem doprowadzić do wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy oraz równolegle na podstawie ww. wniosku, ze skutkiem procesowym na ten moment wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z mocą od pierwszego dnia miesiąca wpływu wniosku (art. 24 ust. 2 ustawy, por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1151/19 dostępne w Internecie).

Natomiast w stanie sprawy, w ocenie Sądu, uwzględniając treść decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. organu I instancji, z której wynika że od dnia [...] listopada 2019 r. strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wyrównanie należnego świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło od dnia [...] listopada 2019 r. z potrąceniem kwot wypłaconych stronie comiesięcznie w powyższym okresie.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ ma obowiązek uwzględnić przedstawione przez Sąd wywody prawne oraz ww. wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego.

Na marginesie należy zaznaczyć to, że skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. wyraził zgodę na uchylenie decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2019 r. nie ma dla sprawy istotnego znaczenia, ponieważ we wniosku z dnia [...] listopada 2019 r. zostało wyraźnie przez skarżącego wyartykułowane żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. Uzależnienie daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być skutecznie podnoszone, ponieważ w przypadku długotrwałego postępowania odnośnie uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) strona skarżąca mogłaby zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez długi okres czasu.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 K.p.a. i z nim powiązanych art. 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz prawa materialnego art. 27 ust. 5 i art. 24 ust. 2 ustawy. Mając na uwadze zakres i wagę dostrzeżonych naruszeń prawa, dla końcowego wyniku sprawy administracyjnej Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Uwzględnienie skargi w niniejszej sprawie pociąga za sobą konieczność orzeczenia o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowaniu sądowego, sprowadzających się do kosztów zastępstwa procesowego, co uczyniono w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.