Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3087/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92 ust. 1, 2 i 6.
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 3, art. 5 ust. 1 i 2.
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) Protokolant Marta Wertelecka po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. T. LTD z siedzibą w M., W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2511/16 w sprawie ze skargi B. T. LTD z siedzibą w M., W. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. T. LTD z siedzibą w M., W. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 maja 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2511/16 oddalił skargę B. T. LTD z siedzibą w M. P. (dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD" lub "Organ") z [...] października 2016 r., Nr [...]. Decyzja tą organ działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016 poz. 23; dalej "kpa"), art. 4 pkt. 22 lit. k, art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2013 poz. 1414 ze zm.; dalej: "utd"), art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U. UE. L.300.72 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 1072/2009") oraz lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania B. T. LTD utrzymał w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł.

Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok w następującym stanie sprawy:

1 kwietnia 2016 r. w miejscowości S., na drodze krajowej nr 1 przeprowadzono kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy marki Koegel o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował S. Y., obywatel Białorusi. Kierowca wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Czech do Rosji w imieniu przedsiębiorcy B. T. LTD. z siedzibą w M. P., Wielka Brytania. Kierowca okazał do kontroli m. in. licencję nr [...] i dokument CMR nr [...] oraz świadectwo kierowcy wydane dla spółki B. T. Sp. j. z siedzibą w S..

W toku postępowania pismem z 13 kwietnia 2016 r. Spółka złożyła wyjaśnienia podnosząc m.in., że przepisy rozporządzenia nr 1072/2009 nie zakazują udostępniania świadectwa kierowcy innemu przewoźnikowi, jeżeli łączy go umowny stosunek prawny z innym przewoźnikiem posiadającym świadectwo kierowcy.

Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. organ I instancji nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 8 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami zezwolenia.

W odwołaniu od ww. decyzji Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. Decyzji tej zarzuciła: rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że na podmiocie nieposiadającym siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ciążył obowiązek posiadania świadectwa kierowcy; naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że podstawą nałożenia na stronę kary pieniężnej są przepisy art. 92a ust. 1, 6 i 7 utd; naruszenie art. 5 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1072/2009 poprzez pominięcie przez organ I instancji warunków zatrudnienia skontrolowanego kierowcy, podstaw pozostawania w dyspozycji podmiotu korzystającego z usług kierowcy zgodnie z przepisami prawa brytyjskiego; naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego i pominięcie wyjaśnień strony.

Organ odwoławczy decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom Strony przepisy ustawy o transporcie drogowym mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie, co wynika z art. 2 utd. Zgodnie z tym przepisem na zasadzie wzajemności, o ile umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Rzeczpospolitą Polską nie stanowią inaczej, przedsiębiorca zagraniczny uprawniony do wykonywania transportu drogowego na podstawie prawa właściwego dla kraju jego siedziby może go wykonywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie. Natomiast zasady wykonywania międzynarodowego transportu drogowego przez kierowcę - obywatela państwa spoza Unii Europejskiej - zostały określone w art. 32a utd tylko w stosunku do polskich przedsiębiorców oraz w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 w stosunku do przedsiębiorców innych krajów Unii Europejskiej. Organ podkreślił, że wskazane rozporządzenie należy do katalogu aktów prawnych regulujących obowiązki lub warunki wykonywania przewozu drogowego, co jednoznacznie wynika z art. 4 pkt 22 lit. k utd.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Organ stwierdził, że kierowca w dniu kontroli wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu Strony, na co wskazują dokumenty CMR wystawione w dniach 29 i 31 marca 2016 r., jak i licencja nr [...]. Natomiast kierowca wykonujący przewóz był pracownikiem polskiego przedsiębiorcy – B. T. Sp. j. z siedzibą w S., co potwierdza zarówno zezwolenie na pracę nr [...], jak i umowa zlecenia nr [...]. Kierowca okazał również świadectwo kierowcy nr [...] wydane dla zatrudniającego go przedsiębiorcy. W ocenie Organu, przedłożone przez Stronę umowy o świadczenie usług zawarte pomiędzy Stronę a B. T. Sp. j. nie mogą stanowić podstawy do zmiany decyzji, bowiem zostały sporządzone po kontroli drogowej. Strona powierzając wykonanie przewozu kierowcy, dla którego nie uzyskała świadectwa kierowcy, sama naraziła się na odpowiedzialność administracyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, zarzucając rażące naruszenie prawa: poprzez wydanie decyzji obarczonej wadą kwalifikowaną nieważności opisanej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że na podmiocie nieposiadającym siedziby na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej ciążył obowiązek posiadania świadectwa kierowcy sankcjonowany na podstawie polskich przepisów; naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, iż podstawą nałożenia kary na podmiot kontrolowany przez WITD są przepisy art. 92 ust. 1, 6 ,7 utd; naruszenie przepisów prawa materialnego art. 5 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1072/2009 poprzez brak przeanalizowania przez GITD warunków zatrudnienia pracownika - kierującego pojazdem, podstaw pozostawania w dyspozycji podmiotu korzystającego z usług kierowcy zgodnie z przepisami prawa brytyjskiego; naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. zasady określonej w art. 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego; pominięcie wyjaśnień strony odnośnie wykonywania usług transportowych przez B. T. Sp. j. z siedzibą w S., gdzie zatrudniony był kierowca na rzecz Skarżącej oraz zakwestionowanie autentyczności umowy pomiędzy B. T. Sp. j. z siedzibą w S. a Skarżącą.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U. 2016 poz. 718 ze zm., dalej: "ppsa").

Uzasadniając wyrok Sąd I instancji stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Powyższe rozporządzenie dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz – jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego – świadectwa kierowcy. Krąg przewoźników, wobec których wymagane jest świadectwo kierowcy, określa art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Są to przewoźnicy, którzy posiadają licencję wspólnotową (pkt a) oraz legalnie zatrudniają w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzystają z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych oraz, w odpowiednich przypadkach, na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim (pkt b). Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (ust. 2).

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Zgodnie z art. 2 utd na zasadach wzajemności, o ile umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Rzeczpospolitą Polską nie stanowią inaczej, przedsiębiorca zagraniczny uprawniony do wykonywania transportu drogowego na podstawie prawa właściwego dla kraju jego siedziby może go wykonywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie. WSA podkreślił, że akty prawne organów Unii Europejskiej stanowią integralną część systemu prawnego państwa członkowskiego, które odpowiada za wprowadzenie tych przepisów w życie i ich prawidłowe stosowanie. Przykładem dostosowania przepisów prawa krajowego do prawa unijnego jest właśnie wprowadzenie do ustawy o transporcie drogowym przepisów dotyczących świadectwa kierowcy. Sąd I instancji za bezsporne przyjął ustalenia, że w dniu kontroli, kierujący pojazdem obywatel Białorusi nie okazał świadectwa kierowcy wydanego na wniosek przewoźnika, na którego rzecz wykonywał przewóz. Okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy wydane zostało na wniosek B. T. Sp. j. z siedzibą w S.. Zatem międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez Skarżącą z naruszeniem obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 utd.

WSA za prawidłowe uznał ustalenie organów, że podmiotem odpowiedzialnym za stwierdzone naruszenie jest Skarżąca, jako podmiot wykonujący przewóz. Kierowca wykonywał przewóz międzynarodowy na podstawie licencji wspólnotowej udzielonej Skarżącej. Również w międzynarodowym samochodowym liście przewozowym CMR, dotyczącym przewożonego towaru, przedsiębiorstwo Skarżącej wskazane jest jako przewoźnik. Prawidłowe jest zatem ustalenie organu, że podmiotem wykonującym przewóz była Skarżąca.

Sąd I instancji podkreślił, iż zawarta pomiędzy stronami umowa cywilnoprawna nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą zmieniać postanowieniami umownymi. Świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego. Dlatego każdy przewoźnik obowiązany jest do wystąpienia o świadectwo dla kierowcy, którego zatrudnia na podstawie umowy o pracę lub korzysta z jego usług na podstawie innej umowy.

WSA za prawidłową uznał też wysokość kary nałożonej na Skarżącą, jak też stwierdzenie braku przesłanek do zastosowania art. 92c utd.

B. T. LTD zaskarżyła omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I Instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania w sytuacji, kiedy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie:

1. art. 3 §1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 ppsa w zw. z 156 §1 pkt 2 kpa poprzez oddalenie skargi i brak jej uwzględnienia oraz stwierdzenia nieważności decyzji, mimo rażącego naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego tj. art. 32a w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 6 i 7 ustawy o transporcie drogowym;

2. art. 3 §1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7, 75 §1, 77 §1 i art. 80 kpa poprzez oddalenie skargi i brak jej uwzględnienia oraz uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu, mimo iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie błędnie dokonanych ustaleń faktycznych na podstawie zebranego materiału dowodowego, polegających na:

a) uznaniu, że posiadanie w kabinie pojazdu brytyjskiej licencji transportowej oraz międzynarodowego listu przewozowego CMR jest wystarczającym dowodem pozostawania kierowcy w dyspozycji Skarżącej, podczas gdy dowodzą one wyłącznie legalności wykonania przewozu;

b) uznaniu, że umowa o świadczenie usług zawarta pomiędzy B. T. sp. j. a Skarżącą ma na celu zmianę podmiotu, który powinien zostać obarczony obowiązkiem zapłaty kary administracyjnej, podczas gdy dowodzi ona, że kierowca pozostawał w dyspozycji wyłącznie B. T. sp. j.;

3. art. 3 §1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 7, 75 §1, 77 §1 i art. 80 kpa poprzez oddalenie skargi i brak jej uwzględnienia oraz uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania, mimo iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niepełnego i błędnie zebranego materiału dowodowego, na skutek:

a) pominięcia dowodu z wyjaśnień Skarżącej na fakt niepozostawania kierowcy w jej dyspozycji, na podstawie których można ustalić, że kierowca pozostawał wyłącznie w dyspozycji spółki B. T. sp. j.;

b) pominięcia dowodu z korespondencji mailowej pomiędzy Skarżącą a pracownikiem brytyjskich organów administracji publicznej, będących odpowiednikiem polskiego Inspektoratu Transportu Drogowego, z której to korespondencji wynika, że Skarżąca nie mogła uzyskać w Wielkiej Brytanii świadectwa kierowcy dla białoruskiego pracownika pozostającego w zatrudnieniu przez podmiot polski, albowiem wyklucza to jednoczesne pozostawanie w dyspozycji spółki brytyjskiej;

c) zaniechania przeprowadzenia innych dowodów, z których wynikałaby fakt legalnego pozostawania w dyspozycji Skarżącej białoruskiego pracownika, pomimo że przesłanką nałożenia kary, jaką ustalić ma organ jest fakt legalności pozostawania w dyspozycji na podstawie prawa brytyjskiego;

d) braku ustalenia, czy na zasadzie wzajemności istnieje możliwość nałożenia kary przez brytyjskie organy administracji publicznej na podmiot mający siedzibę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, z powodu nieposiadania świadectwa kierowcy.

II. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła też naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu:

1. art. 2 w zw. z art. 32a w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 6 i 7 utd poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż na zasadzie wzajemności organy administracyjne I i II instancji były uprawnione do nałożenia na Skarżącą kary, pomimo że w analogicznych okolicznościach brytyjskie organy administracyjne uznawały brak pozostawania kierowcy w dyspozycji Skarżącej, co oznaczało brak wymogu posiadania dla niego świadectwa kierowcy;

2. art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że osoba prowadząca pojazd pozostawała w dyspozycji Skarżącej w rozumieniu ww. przepisu;

3. art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1072/2009 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że osoba prowadząca pojazd nie mogła posługiwać się w trakcie przewozu świadectwem kierowcy wydanym dla B. T. sp. j.;

4. art. 4 w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) poprzez jego błędną wykładnię i jednoczesne niezastosowanie i przez to uznanie, że posiadanie licencji transportowej i międzynarodowego listu przewozowego CMR są dowodami pozostawania osoby prowadzącej pojazd w dyspozycji Skarżącej, podczas gdy są wyłącznie dowodami zawarcia umowy międzynarodowego transportu rzeczy.

Podnosząc te zarzuty Skarżąca wniosła:

1. w sytuacji uznania zasadności zarzutu przedstawionego w pkt I ust. 1 lub 2 lub 3 – o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;

2. w sytuacji uznania zasadności zarzutu przedstawionego w pkt II ust. 1 lub 2 lub 3 lub 4 - rozpoznanie skargi zgodnie z art. 188 ppsa i uchylenie w całości decyzji administracyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2016 r. oraz przekazanie sprawy organowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także związanie go wykładnią prawa w zakresie uznania, że kierowca nie pozostawał w dyspozycji Skarżącej w okolicznościach danej sprawy.

Wniosła też o zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie wniósł odpowiedzi na skargę. Jego pełnomocnik na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz Organu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 ppsa, można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty oparte na obydwu podstawach określonych w art. 174 ppsa. Ze skargi wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii właściwej wykładni przepisów prawa materialnego i ich zastosowania. Mimo rozpisania zarzutów na zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, a nawet zarzutu dotyczącego nieważności zaskarżonej decyzji, wszystkie one dotyczą kwestii, czy dopuszczalne jest nałożenie przez polskie organy kary administracyjnej na podmiot mający siedzibę w Wielkiej Brytanii wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy przez terytorium Polski przy wykorzystaniu kierowcy dysponującego świadectwem kierowcy wydanym na rzecz polskiego przewoźnika.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu z punktu I. 1. petitum skargi kasacyjnej sprowadzającego się do naruszenia art. 32a w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 6 i 7 utd.

Art. 32a utd stanowi, że do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy.

Przepis ten miał zastosowanie, bowiem bezspornie ustalono, że spełnione zostały wszystkie przesłanki stosowania tego przepisu: kierowca nie był obywatelem państwa członkowskiego UE, był zatrudniony przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonywał międzynarodowy transport drogowy. Zatem na kierowcy ciążył określony w art. 87 ust. 1 pkt 4 utd posiadania i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. świadectwa kierowcy. Stwierdzenie naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego stanowiło podstawę nałożenia kary pieniężnej zgodnie z art. 92 ust. 1, 2 i 6 utd. Należy przy tym zauważyć, że kara została nałożona za naruszenie określone w lp. 3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie), to jest za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Naruszenie to polegało na naruszeniu art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1072/2009.

Zatem zarzut dotyczący rażącego naruszenia prawa jest całkowicie nieuzasadniony.

Przechodząc do oceny kolejnych zarzutów należy zauważyć, że postawione zarzuty naruszenia przepisów postępowania mają swoje źródło w rozbieżnym rozumieniu przez Skarżącą z jednej strony, a organy i Sąd I instancji z drugiej strony rozumieniu przepisów prawa materialnego.

Skarżąca nie kwestionując, że przewóz międzynarodowy był wykonywany przez nią, uważa, że skoro zawarł umowę o kierowanie pojazdem przez polską spółkę, to wystarczające było posiadanie świadectwa kierowcy kierującego pojazdem wystawione dla tej spółki.

Takie stanowisko Skarżącej jest błędne. Skarżącą jako podmiot mający siedzibę w Wielkiej Brytanii, a więc na terenie Unii Europejskiej, wykonującą transport drogowy na terenie Unii Europejskiej obowiązywały przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. Przepisy art. 5 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia określają przy tym, czym jest świadectwo kierowcy. Zgodnie z nimi świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim

i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz w odpowiednich przypadkach,

ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.

Z przepisów tych wynika, że kierowca wykonujący przewóz międzynarodowy niebędący obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE na rzecz przewoźnika mającego siedzibę na terenie Unii Europejskiej musi mieć dotyczące tego kierowcy świadectwo kierowcy wydane na rzecz tego przewoźnika. Świadectwo to może by wydane tylko wtedy, gdy tego przewoźnika i kierowcę łączy stosunek zatrudnienia lub umowa o świadczenie usług zgodna z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w państwie członkowskim siedziby przewoźnika. Jak wynika z pkt. 16 preambuły do tego rozporządzenia, celem wystawiania świadectwa kierowcy jest umożliwienie państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Chodzi wiec o kontrolę legalności bezpośredniego stosunku prawnego między przewoźnikiem wykonującym przewóz a kierowcą kierującym pojazdem używanym do tego przewozu.

Zatem skoro to Skarżąca wykonywała przedmiotowy przewóz międzynarodowy (czego nie kwestionowała), to kierujący pojazdem powinien dysponować dotyczącym go świadectwem kierowcy wystawionym na rzecz Skarżącej. Nie zmieniał tego obowiązku nawet fakt zlecenia usługi kierowania pojazdem B. T. Sp. j. Skarżąca nie wskazywała wszak, by to ta spółka na mocy umowy wykonywała część przewozu międzynarodowego na terenie Polski. Nie są zatem trafne zarzuty naruszenia przepisów art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1072/2009. Niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 2 w zw. z art. 32a w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 6 i 7 utd. Wskazana w art. 2 utd zasada wzajemności nie ma tu znaczenia, bowiem jak wyżej wskazano podstawą nałożenia kary było naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa unijnego dotyczących jednolitego na terenie UE rynku usług międzynarodowego transportu drogowego. Nie miał w sprawie zastosowania art. 32a utd. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy zasady wykonywania międzynarodowego transportu drogowego przez kierowcę - obywatela państwa spoza Unii Europejskiej - zostały określone w art. 32a utd tylko w stosunku do polskich przedsiębiorców oraz w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 w stosunku do przedsiębiorców innych krajów Unii Europejskiej. Zatem do Skarżącej miały zastosowanie przede wszystkim wspomniane przepisy rozporządzenia nr 1072/2009.

Przepis art. 87 ust. 1 pkt 4 utd określa obowiązek posiadania świadectwa kierowcy, zaś przepisy art. 92a ust. 1, 6 i 7 utd określają zasady i wysokość kar za naruszenie obowiązków związanych z wykonywaniem przewozu drogowego. Za takie obowiązki uważane są również, zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. k) utd (w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia), obowiązki wynikające z rozporządzenia nr 1072/2009. Zatem za niezasadne należało również uznać zarzuty naruszenia tych przepisów.

Nie mógł być też naruszony art. 4 w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), przepisy te nie były bowiem w sprawie stosowane.

Wobec wykazanej prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego podstawą wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie następujących okoliczności faktycznych:

a) wykonywanie w czasie przedmiotowej kontroli przewozu w transporcie międzynarodowym przez Skarżącą - czego Skarżąca nie kwestionuje;

b) nieokazanie przez kierującego pojazdem w czasie kontroli świadectwa kierowcy dotyczącego tego kierowcy, lecz wystawionego dla Skarżącej B. T. LTD – czego Skarżąca też nie kwestionuje.

Zatem ustalanie okoliczności faktycznych podnoszonych przez Skarżącą w pkt I.2. i I.3. petitum skargi kasacyjnej takich jak: cel zawarcia umowy przez Skarżącą z B. T. sp. j., znaczenie CMR co do określenia, w czyjej dyspozycji pozostawał kierowca, niemożność uzyskania świadectwa dla tego kierowcy na terenie Wielkiej Brytanii, możliwość nałożenia kary na polskiego przedsiębiorcę w analogicznej sytuacji w Wielkiej Brytanii, nie miało wpływu na wynik sprawy. Czyni to niezasadnymi te zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji, postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 ze zm.).