Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 676/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165a par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant N. N. po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M. N. i M. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Syg. akt I SA/Bd 676/12

U Z A S A D N I E N I E

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. przeprowadził postępowania kontrolne nr 4867 w firmie handlowej W. Spółka Jawna Ma. N., M. N. (skarżących) oraz nr 4869 u M. N.. Protokół z kontroli doręczono skarżącym w dniu 13 grudnia 2011r. Do protokołów tych nie wniesiono zastrzeżeń.

W dniu 7 lutego 2012r. skarżący złożyli w Trzecim Urzędzie Skarbowym w B. pismo zatytułowane "wniosek dowodowy wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowań kontrolnych nr 4867 i 4869".

Postanowieniem z [...]. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej O.p.), odmówił skarżącym wszczęcia postępowania w sprawie z przedmiotowego wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodu wskazanego i zawieszenia postępowań kontrolnych nr 4867 i 4869 z uwagi na ich zakończenie w dniu 13 grudnia 2011r. Przeprowadzenie dowodów wskazanych we wniosku nie było możliwe z uwagi na fakt, iż w dacie jego złożenia organ podatkowy nie prowadził postępowania podatkowego wobec skarżących.

W zażaleniu od tego postanowienia skarżący wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji celem przeprowadzenia postępowania podatkowego przeciwko R. N.. Rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie art. 165 O.p.; powołali się na doniesienie o podejrzeniu dokonania przestępstwa karnego skarbowego przez byłego pracownika ich firmy, R. N., które złożyli w organie 29 czerwca 2011r. Zdaniem skarżących przedmiotowe doniesienie spowodowało wszczęcie postępowania podatkowego, które nie zostało zakończone, pomimo sporządzenia i doręczenia protokołów kontroli.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ przywołując stan faktyczny sprawy wskazał, że postępowania kontrolne prowadzone wobec firm skarżących zostały zakończone w dniu 13 grudnia 2012 r. Organ wyjaśnił, że dokumenty zebrane w toku kontroli podatkowej są dowodami w postępowaniu podatkowym, zgodnie z art. 181 O.p.

Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w dacie złożenia wniosku przez skarżących, tj. w dniu 7 lutego 2012 r., nie prowadził postępowania podatkowego wobec firmy handlowej W. Spółka Jawna M. N. i M. N., jak również wobec M. N.. Dyrektor stwierdził, że doniesienie skarżącej z 20 czerwca 2011r "w sprawie przestępczego działania R. N.", nie stanowiło wszczęcia postępowania podatkowego na żądanie strony. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca nie ma legitymacji prawnej do żądania wszczęcia postępowania podatkowego wobec R. N.. W konsekwencji organ I instancji nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu określonego w tym wniosku oraz zawieszenia postępowań kontrolnych nr 4867 i 4869.

W skardze do sądu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji zarzucając naruszenie:

- art. 121 § 1 pkt 2 O.p. przez odmowę zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego w sprawie [...];

- art. 122 O.p. przez odmowę przeprowadzenia dowodów wskazujących na to, że niezaksięgowane transakcje kupna - sprzedaży walut w 2009r. i 2010r. były wynikiem przestępczego działania R. N. na własny rachunek pod firmą W.;

- art. 122 O.p. przez odmowę uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w B. [...] oraz z załączonych do ww. sprawy dowodów w postaci nagrań z monitoringu wewnątrz i na zewnątrz kantoru, a nadto o porównanie zaobserwowanych faktów z zapisami komputerowymi przychodów i rozchodów obu kantorów należących do skarżących na okoliczność, czy i jakiej wartości pieniężne środki własne wprowadził do obrotu kantoru kasjer R.N., jakie wprowadzone środki pieniężne pochodziły z dokonanych przez niego przestępstw wyłudzenia,

- art. 133 O.p. przez stwierdzenie, że skarżąca nie ma legitymacji prawnej do żądania wszczęcia postępowania podatkowego wobec R. N.;

- art. 165 § 1 i § 3 O.p. przez bezzasadne stwierdzenie, że doniesienie M.N. w sprawie przestępczego działania R. N. nie było wszczęciem postępowania na żądanie strony, podczas gdy w dacie złożenia żądania skarżących o wszczęcie postępowania w sprawie ujawnienia i kontroli nie zgłoszonej przez R. N. działalności gospodarczej postępowanie podatkowe zostało wszczęte i mimo upływu roku nie zostało przeprowadzone wbrew licznym ponagleniom;

- art. 180 O.p. przez bezzasadną odmowę przeprowadzenia wszystkich dowodów, dotyczących przestępczych działań R. N., o które skarżący wnosili; bez ich przeprowadzenia ustalenie stanu faktycznego w sprawie nie jest możliwe, gdyż prowadzi to do ograniczenia ustalonych nieewidencjonowanych przychodów tylko do sprzedaży walut do banku, podczas gdy zawnioskowane dowody wskazują na to, że nieewidencjonowany obrót był wielokrotnie wyższy.

W uzasadnieniu skarżący opisali dowód przeprowadzony 16 czerwca 2011r. w sprawie [...] przed Sądem Rejonowym w B., w sprawie oskarżonego R. N., wskazując, że uzasadnione pozostaje stanowisko, że przez ostatnie dwa lata pracy ich pracownik prowadził niezgłoszoną własną działalność gospodarczą (wymianę walut) pod firmą skarżących. Po ustaleniu tych okoliczności skarżący złożyli zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez R. N. przestępstwa z art. 55 k.k.s., informując że mogło to doprowadzić do uszczuplenia podatku dochodowego od osób fizycznych o kwotę przewyższającą 200.000 zł.

Skarżący podali, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.wszczął w dniu 12 września 2011r. trzy kontrole podatkowe nr 4867, 4868 i 4869 dotyczące wszystkich prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. W trakcie kontroli organ stwierdził niezaewidencjonowany dochód z kupna - sprzedaży walut. Nie przeprowadzono jednak dowodów na okoliczność przyczyn, które mogłyby udowodnić, że za niezaewidencjonowane dochody nie mogą ponosić odpowiedzialności skarżący. Dlatego złożono wniosek o zawieszenie postępowań kontrolnych, gdyż dowody te wymagają uprzedniego ich przeprowadzenia przez Sąd Rejonowy w B..

Odnosząc się do zaskarżonego postanowienia skarżący stwierdzili, że, wbrew stwierdzeniom organu, są stroną i mają interes prawny w ustaleniu prawidłowości opodatkowania ustalonych przez nich i potwierdzonych w toku postępowania kontrolnego dochodów z nieewidencjonowanych transakcji kupna - sprzedaży walut obcych. Odmienne ich traktowanie przez organ narusza art. 133 O.p. Skarżący mają prawo współpracować z organem podatkowym i żądać od niego w toku całego postępowania, tak kontrolnego jak i wymiarowego, przeprowadzania dowodów w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy dla prawidłowego merytorycznego jej zakończenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r, poz. 270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Sporny problem w sprawie między stronami ma charakter procesowy. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organów odmawiającym wszczęcia postępowania w przedmiocie przeprowadzenia dowodu i zawieszenie wskazanych przez nich postępowań kontrolnych.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 165a § 1 O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z art. 165 § 1 O.p. wynika, że postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Skarżący składając w czerwcu 2011r zawiadomienie do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez R.N., ich pracownika, spowodowali wszczęcie trzech kontroli podatkowych dotyczących: W. Spółka Jawna M. N. i M. N. (kontrola 4868), działalności gospodarczej prowadzonej przez M.N. (kontrola 4868) oraz W. M. N. (kontrola nr 4869) - wszystkich działalności gospodarczych prowadzonych przez M. i M. N..

Należy wskazać, że kontrola podatkowa, uregulowana w Dziale VI O.p. ma na celu sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego (§ 2 art. 281 O.p.) Kontrola ta ma odmienny charakter niż kontrola skarbowa podejmowana na podstawie ustawy o kontroli skarbowej. Na podstawie art. 282 O.p. kontrolę podatkową podejmuje się z urzędu, mimo, że sygnał do jej wszczęcia może pochodzić z różnych źródeł zewnętrznych. W sprawie bodźcem takim stało się "doniesienie" skarżących. Wszczęcie kontroli podatkowej co do zasady następuje wraz z momentem doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do jej przeprowadzenia (art. 284 § 1 O.p.) a kończy się sporządzeniem i doręczeniem kontrolowanemu protokołu, do którego ten ostatni może w terminie 14 dni złożyć zastrzeżenia (art. 290 § 6 i art. 291 § 4 O.p.).

Nie ma w sprawie sporu co do okoliczności, że po doręczeniu skarżącym protokołów kontroli nr 4869 i 4867 w dniu 13 grudnia 2011r, nie złożyli oni do tych protokołów żadnych zastrzeżeń, aż do momentu złożenia spornego wniosku 7 lutego 2012r. Oznacza to, że termin do złożenia zastrzeżeń upłynął bezskutecznie i organ miał podstawy do uznania, że skarżący nie kwestionują ustaleń kontroli (art. 291 § 3 O.p.).

Bez wątpienia pismo z 7 lutego 2012r zawierające wnioski dowodowe i wniosek o zawieszenie postępowań "trafił w próżnię procesową", albowiem musi być prowadzone postępowanie przewidziane przepisami, by można było rozważać przeprowadzenie dowodów, czy zawieszenie takiego toczącego się postępowania. Analiza prejudycjalności postępowania karnego dla postępowania w "niniejszej sprawie" nie uwzględnia obiektywnej okoliczności braku postępowania, które mogłoby być przedmiotem zawieszenia.

Większość zarzutów skargi, przedstawiająca treść i istotę dowodów, o które wnioskowali skarżący, nie dotyczy przedmiotu sprawy. Ani organ, ani Sąd nie ocenią merytorycznie zasadności wskazywanych dowodów albowiem organ w zaskarżonym postanowieniu nie odmówił ich przeprowadzenia, lecz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ich przeprowadzenia. Wszelkie dowody mogą być przeprowadzone w ramach postępowania podatkowego, które, jak wynika z oświadczenia pełnomocnika na rozprawie, już zostało wszczęte.

Twierdzenie skarżących, że "doniesienie" z czerwca 2011r wszczęło postępowanie podatkowe w sprawie jest nietrafne i nie ma uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy, w których, do momentu wydania postanowienia przez organ I instancji nie kwestionowano charakteru toczącego się postępowania. Należy przy tym zauważyć, że wysokość zobowiązania w podatku dochodowym wynika z deklaracji podatników albo decyzji właściwych organów wydanych po przeprowadzeniu postępowania podatkowego. Postępowanie w ramach kontroli podatkowej nie zmieniało więc zakresu zobowiązania podatkowego skarżących. Treść "doniesienia" nie wskazywała na podstawy do wszczęcia postępowania podatkowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ, zdaniem Sądu miał podstawy prawne do odmowy wszczęcia postępowania o zawieszenie zakończonych postępowań kontrolnych. Zasadnie także wskazał, że skarżąca nie jest stroną w postępowaniu dotyczącym działalności prowadzonej wyłącznie przez jej męża albowiem nie jest żadną z osób wymienionych w art. 133 O.p. Organ wyłącznie skarżącej odmówił przymiotu strony i to w zakresie postępowania dotyczącego wyłącznie M. N, stąd zarzut (wywody na str 8 skargi), że takiego statusu odmówił obojgu skarżącym, jest wyrazem niezrozumienia treści rozstrzygnięcia organu

W ocenie Sądu, za prawidłowe należało uznać stanowisko organu, że wobec braku toczącego się postępowania nie było podstaw prawnych do rozważania o zasadności przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a