Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1477/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1477/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr), Sędziowie: WSA Anna Znamiec, NSA Józef Gach, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2006r., sprawy ze skargi W. G., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., z dnia 26 sierpnia 2004r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 750 zł (siedemset pięćdziesiąt złotych).


UZASADNIENIE

W. G. zwrócił się do Urzędu Skarbowego K. z wnioskiem z dnia [...].11.2002r. o objęcie postępowaniem restrukturyzacyjnym posiadanych zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za okres 1999-2002r. w kwocie [...] zł oraz w podatku od towarów i usług za okres 1999-2002r. w łącznej kwocie [...] zł, a także o rozłożenie opłaty restrukturyzacyjnej na 3 raty.

W dniu [...].12.2002r. w siedzibie urzędu skarbowego spisano z podatnikiem protokół, w którym skorygowano kwoty zaległości podatkowych, które miały być objęte restrukturyzacją do faktycznych kwot zaległości podatkowych figurujących w ewidencji urzędu i podlegających restrukturyzacji, których kwota ogółem wyniosła [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Urząd Skarbowy K. w decyzji o warunkach restrukturyzacji z dnia [...].12.2002r. Nr [...], objął postępowaniem restrukturyzacyjnym zgłoszone zaległości podatkowe w ww. skorygowanej kwocie wraz z odsetkami za zwłokę, ustalił opłatę restrukturyzacyjną w wysokości [...] zł wg stawki 15% oraz wyszczególnił wszystkie warunki, o których mowa w art. 10 ustawy restrukturyzacyjnej, których wypełnienie było konieczne dla pozytywnego zakończenia restrukturyzacji.

Decyzją z dnia [...].04.2004r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego K. rozłożył na raty zaległości podatkowe za miesiąc listopad 2002r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł, za miesiąc grudzień 2002r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł, za miesiąc maj 2003r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł, za listopad 2003r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami [...] zł, za miesiąc grudzień 2003r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł.

W trakcie prowadzonego postępowania restrukturyzacyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego K., badając spełnienie przez stronę warunków określonych w art. 10 ustawy restrukturyzacyjnej stwierdził, iż na dzień wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji tj. na [...].04.2004r. podatnik nie wywiązał się z zapłaty całości należnej opłaty restrukturyzacyjnej, jak równie posiadał zaległości podatkowe z tytułów podatkowych nieobjętych restrukturyzacją.

Okazało się bowiem, że podatnik w dniu [...].04.2004r. przedstawił w urzędzie korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc październik 2002 r., z której wynikał podatek do zapłaty w wysokości [...] zł, a także korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc listopad 2002r. obniżającą podatek do zapłaty z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł.

W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego K., powołując się na przepis art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej, decyzją z dnia [...].04.2004r. [...] umorzył postępowanie restrukturyzacyjne ze względu na niespełnienie warunków restrukturyzacji tj.

1. nieuiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej w pełnej, należnej kwocie /wpłacono [...] zł zamiast [...] zł /,

2. posiadanie zaległości podatkowych nieobjętych postępowaniem restrukturyzacyjnym w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2002r. w kwocie [...] zł, w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4 za miesiąc kwiecień 1999r. w kwocie [...] zł oraz odsetki w kwocie [...] zł.

Organ restrukturyzacyjny wskazał także, że podatnik złożył korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc listopad 2002r., w której zmniejszył podatek należny do zapłaty z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł.

W. G. pismem z dnia [...].06.2004r. odwołał się od przedmiotowego rozstrzygnięcia, wnosząc o ponowną analizę całości akt sprawy. Odwołujący się uzasadnił "niedopłatę" części opłaty restrukturyzacyjnej zwykłą pomyłką. Natomiast ujawnienie zaległości w VAT dopiero w dniu [...].04.2004r. tłumaczył niewiedzą w zakresie posiadanych zaległości podatkowych w tym podatku, nieobjętych restrukturyzacją i nieobjętych decyzją ratalną z dnia [...].04.20004r.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia 26.08.2004r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji, podtrzymując w całości argumentację w niej przedstawioną.

Na decyzję ostateczną organu odwoławczego została wniesiona skarga z dnia [...].09.2004r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżący podniósł, że wpłacił całość opłaty restrukturyzacyjnej i tylko przez błędne podanie zaległości przez urzędnika nie dopłacił [...] zł.

Zwrócił także uwagę, na fakt, iż to on sam ujawnił pomyłkę w zaległościach i w terminie złożył prośbę i chęć ratalnej spłaty tych zaległości. Jednakże nie dano mu tej możliwości ani też nie udzielono mu właściwej informacji w tej sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2004r. podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi zważył, co następuje:

Skarga ma uzasadnione podstawy.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ww. ustawy wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie było rozstrzygnięcie umarzające postępowanie restrukturyzacyjne.

Podstawą wydania decyzji przez organ restrukturyzacyjny był przepis art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców / Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm. /.

Zgodnie z ww. przepisami, po upływie 15 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, a w przypadku decyzji o warunkach restrukturyzacji doręczonych przed dniem 31 grudnia 2002r. nie później niż do dnia 30 kwietnia 2004r., organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o zakończeniu restrukturyzacji, w której:

1. stwierdza umorzenie należności podlegających restrukturyzacji, jeżeli warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 zostały spełnione,

2. umarza postępowanie restrukturyzacyjne, jeżeli warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 nie zostały spełnione.

Warunki, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy to:

wpłacenie opłaty restrukturyzacyjnej,

nieposiadanie w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji zaległości z tytułu należności wymienionych w art. 6 ustawy, nieobjętych restrukturyzacją, należących do właściwości danego organu restrukturyzacyjnego.

Organ restrukturyzacyjny w swoim rozstrzygnięciu umarzającym postępowanie restrukturyzacyjne stwierdził, że skarżący nie uiścił opłaty restrukturyzacyjnej w pełnej wysokości /wpłacił kwotę [...] zł, a powinien wpłacić kwotę [...] zł / oraz posiadał zaległości podatkowe nieobjęte postępowaniem restrukturyzacyjnym w podatku od towarów i usług za październik 2002r. w kwocie [...] zł, w podatku dochodowym od osób fizycznych / PIT-4/ za miesiąc kwiecień 1999r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. Organ restrukturyzacyjny wskazał także, że skarżący złożył korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc listopad 2002r., w której pomniejszył podatek należny do zapłaty z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł.

Powyższe fakty niewątpliwie miały istotne znaczenie dla sposobu zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego. Jednakże organ restrukturyzacyjny przyjmując te fakty jako przesłanki jednoznacznie negatywne, skutkujące umorzeniem postępowania restrukturyzacyjnego, całkowicie pominął okoliczności zaistnienia tych faktów.

Stosownie do art. 9 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, do restrukturyzacji stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej w tym także przepisy Działu IV - Postępowanie podatkowe.

Zatem postępowanie restrukturyzacyjne powinno być prowadzone również zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania zawartymi w art. 120 do art. 129 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu, postępowanie restrukturyzacyjne zakończone zaskarżoną decyzją, prowadzone było z naruszeniem zasady ogólnej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasady ogólnej obowiązku organów podatkowych udzielania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego / art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej /.

Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury / por. wyrok NSA z dnia 11 września 2000r. sygn. akt I SA/Ka 559/99, LEX nr 44729 /.

Skarżący tłumaczył w toku postępowania, że nieuiszczenie należnej opłaty restrukturyzacyjnej w pełnej wysokości było spowodowane zwykłą pomyłką co do wysokości opłaty, albowiem w dniu dokonywania wpłaty dysponował odpowiednią kwotą pieniężną, która umożliwiała mu uiszczenie opłaty w pełnej wysokości.

Skarżący podniósł także, że kwotę [...] zł wpłacił w kasie urzędu skarbowego po rozmowie z pracownikiem tegoż urzędu, który potwierdził wysokość należnej opłaty, co jest o tyle istotne, że skarżący nie miał przy sobie decyzji z dnia [...].01.2002r. o warunkach restrukturyzacji, w której została ustalona kwota opłaty restrukturyzacyjnej. Zatem w tym zakresie skarżący opierał się na wiedzy i informacji pracownika organu podatkowego.

W aktach sprawy brak jest dowodu na to, że organ restrukturyzacyjny podjął jakiekolwiek działania nakierowane na umożliwienie skarżącemu uzupełnienie opłaty o brakującą kwotę [...] zł i tym samym wywiązanie z warunku, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej.

Zasada zaufania do organów podatkowych polega m.in. na dbałości o równe traktowanie zaangażowanych w danej sprawie interesów i stron, rozstrzyganiu pojawiających się wątpliwości na korzyść stron oraz starannym prowadzeniu całego postępowania oraz dokumentacji sprawy. Zasada ta wymaga też poszanowania reguł kultury administrowania i reguł kultury w stosunkach międzyludzkich /Jan Zimmermann, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Postępowanie podatkowe str. 19/.

Celem tej zasady jest przede wszystkim humanizowanie stosunków między organami podatkowymi a podatnikami.

W ocenie Sądu, w poczynaniach organu restrukturyzacyjnego w niniejszej sprawie trudno się doszukać ww. elementów postępowania budzącego zaufanie.

W przypadku stwierdzenia na podstawie posiadanej dokumentacji, że opłata restrukturyzacyjna została uiszczona w niepełnej wysokości, obowiązkiem organu restrukturyzacyjnego było powiadomienie o tym skarżącego, w szczególnie w sytuacji, gdy zaistniała pomyłka dotyczyła niewielkiej kwoty, a pociągała dla niego poważne skutki, co do sposobu zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego.

Niewątpliwym jest również, że w dniu [...] kwietnia 2004r. skarżący przedstawił deklarację korygującą VAT-7 za miesiąc październik 2002r., z której wynikał do zapłaty podatek w kwocie [...] zł.

Skarżący ujawniając powyższą zaległość oświadczył jednocześnie, iż deklaracja korygująca VAT-7 za powyższy okres rozliczeniowy wysłana została do urzędu skarbowego listem zwykłym w okresie od [...].01.2003r. do [...].08.2003r.

W dołączonych do akt podatkowych raportach o stanie zaległości podatkowych /karty 29 - 39 / brak jest wzmianki o istnieniu zaległości podatkowej w podatku VAT za miesiąc październik 2002r. jak również jakiejkolwiek informacji, co do złożenia bądź braku deklaracji VAT-7 za ten miesiąc.

Ujawnienie faktu istnienia zaległości podatkowej nastąpiło przez skarżącego, który jednocześnie wyraził wolę ratalnej spłaty tej zaległości, co prawda w sposób wysoce nieudolny, poprzez złożenie prośby o "dołączenie tej kwoty zaległości do zaległości objętych decyzją ratalną z dnia [...].04.2004r.", do której jednak organ powinien się ustosunkować.

W ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji organ restrukturyzacyjny powinien poinformować skarżącego, o możliwości wystąpienia z odrębnym wnioskiem o odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty ujawnionej zaległości podatkowej w trybie art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Stosownie do treści art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ma obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień w toczącym się postępowaniu. Przez niezbędne informacje o przepisach prawa podatkowego należy rozumieć udzielenie informacji zarówno o przepisach materialnego prawa podatkowego jak i prawa procesowego, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Naruszenie tej zasady przejawia się w: 1/ odmowie udzielenia informacji lub wyjaśnień, 2/ nienależycie udzielonej informacji lub wyjaśnienia przez udzielenie informacji lub wyjaśnień niejasnych, błędnych lub niewyczerpujących.

Organom podatkowym nie wolno wykorzystywać nieznajomości prawa przez stronę postępowania, szczególnie w sytuacji, gdy wskutek nieznajomości prawa strona mogłaby ponieść szkodę. W takiej sytuacji organy administracyjne powinny przyjść z pomocą, a nie ograniczać się jedynie do ochrony interesów państwa /por. Rozmaryn S. O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo 1961, Nr 12, str.889 /.

Należy oczekiwać i wymagać od organu podatkowego by udzielił stronie nieorientującej się w zawiłościach procedury stosownych informacji / por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2002r. sygn. akt III SA 2055/00, M. Podat. 2002/7/45 /.

Dla skarżącego informacja o możliwości wystąpienia z wnioskiem o odroczenie płatności lub rozłożenie na raty ujawnionej zaległości podatkowej miała bardzo istotne znaczenie w kontekście przepisu art. 10 ust. 3 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, który stanowił, że "warunek wymieniony w ust. 1 pkt 3 tj. nieposiadanie zaległości podatkowych na dzień wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji uznaje się za spełniony również w przypadku, gdy wymienione w tym przepisie zobowiązanie lub zaległość wraz z odsetkami za zwłokę, nieobjęte postępowaniem restrukturyzacyjnym, zostaną przed wydaniem decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1, rozłożone na raty lub zostaną odroczone terminy ich zapłaty na zasadach określonych w art. 11 lub w odrębnych przepisach".

W decyzji organu restrukturyzacyjnego wskazano także na istnienie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych /PIT-4/ za miesiąc kwiecień 1999r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł.

Przedmiotowa zaległość dotyczyła 1999 roku, zatem powinna zostać objęta restrukturyzacją / art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy restrukturyzacyjnej / tym bardziej, że w dniu [...].12.2002r. został ze skarżącym spisany protokół, w którym skorygowano kwoty zaległości podatkowych z różnych tytułów podatkowych, wykazanych przez niego we wniosku z dnia [...].11.2002r., w oparciu o dane wynikające z ewidencji księgowych urzędu skarbowego. Wtedy tych zaległości organ restrukturyzacyjny nie wykazał.

Według składu orzekającego w sprawie jest niedopuszczalne, aby podatnik dowiadywał się o istnieniu zaległości podatkowej dopiero w decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego z argumentacją, że istnienie m.in. tej zaległości spowodowało konieczność umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego.

Niezrozumiałym jest również powoływanie się przez organy obu instancji na istnienie zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2002r. w kwocie [...] zł w sytuacji, gdy decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia [...].04.2004r. Nr [...] w sprawie rozłożenia na raty została objęta również zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2002r. w kwocie [...] zł.

Według Sądu w składzie orzekającym w sprawie stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, miało istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.