Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 103/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 2,  par. 4 pkt 1, art. 34 par. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz.U. nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 2 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. nr 229, poz. 1954 z późn. zm., dalej: "ustawa egzekucyjna" lub "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia J.M., na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia [...] o nr [...] uznające zarzut przedawnienia obowiązku za bezzasadny – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięć organy przedstawiły dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, w tych ramach wskazały, że w dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wystawił na J.M., zam. w M., ul. [...], tytuły wykonawcze o nr od [...] do nr [...]. Dokumentami tymi wierzyciel dochodzi od J.M., (dalej: "skarżący") zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia do czerwca 2001 r. i wrzesień 2001 r. Jako podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych wskazano deklaracje rozliczeniowe, tj. korekty deklaracji, które wpłynęły elektronicznie do wierzyciela w dniu 5 maja 2010 r. z datą ich wypełnienia 27 kwietnia 2010 r. Klauzula o skierowaniu w/w tytułów wykonawczych do egzekucji została nadana w dniu [...] przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R..

W tym samym dniu organ egzekucyjny sporządził do wskazanych powyżej tytułów wykonawczych zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w A O/C. o nr [...]. Dłużnik zajętej wierzytelności oraz skarżący zawiadomienie to wraz z odpisami tytułów wykonawczych odebrali w dniu 20 kwietnia 2011 r.

W dniu 29 kwietnia 2011 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wpłynęło pismo skarżącego (z datą 26 kwietnia 2011 r.) zatytułowane: "skarga na podjęcie egzekucji z rachunku bankowego w A o/C. na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych", w którym zawarto zarzut przedawnienia obowiązku w oparciu o art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej.

W piśmie tym J.M. podniósł, iż zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Dz. nr 205, poz. 1585, z późn. zm., dalej: "u.s.u.s.") z dniem 1 października 2006 r. przedawniły się jego zobowiązania – zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia do czerwca 2001 r. i wrzesień 2001 r. Na dowód tych twierdzeń przytoczył wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 6 czerwca 2007 r. o sygn. akt III AUa 341/06 w sprawie 5–letniego okresu przedawnienia składek za okres 13 lutego 1999 r. do 10 marca 1999 r., a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2004 r. o sygn. akt II UK 448/03 i z dnia 26 stycznia 2006 r. o sygn. akt II CK 374/05 w sprawie stosowania zasady lex retro non agit i wykładni celowościowej w odniesieniu do zmian powołanej wyżej ustawy, a także przytoczył stanowisko autorów: I. Wielgopolanin, M. Łabnowskiego i J. Wantocha–Rekowskiego w sprawie 5–letniego okresu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne za lata 1999–2002 oraz wspomnianej zasady lex retro non agit, w kontekście przedawnienia należności wynikających ze składek na ubezpieczenie społeczne.

W dalszej części powołał się również na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności na wyrok z dnia 10 grudnia 2007 r. o sygn. akt P 43/07 oraz na wyroki dotyczące zasady niedziałania prawa wstecz, z których wywodzi, iż "skoro w znowelizowanej ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma przepisów o zakresie jej stosowania to nowe przepisy mają zastosowanie tylko do zobowiązań powstałych w okresie ich obowiązywania". Zatem – jak zaznaczył – zobowiązania jego wobec ZUS uległy przedawnieiu.

Organ egzekucyjny powyższe pismo (z dnia 26 kwietnia 2011 r. zatytułowane: "skarga na podjęcie egzekucji z rachunku bankowego w A o/C. na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych") – mając na uwadze tak jego treść, jak i termin jego wniesienia – potraktował jako zarzut przedawnienia obowiązku zgłoszony przez J.M. na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. postanowieniem z dnia [...] o nr [...] – na podstawie art. 18 i 34 ustawy egzekucyjnej oraz art. 123 § 1, art. 134 i art. 222 k.p.a. – uznał zarzut przedawnienia za bezzasadny.

W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), stosuje do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych, a także do zobowiązań powstałych od dnia 1 stycznia 2003 r. Stanowisko powyższe zostało, zdaniem organu egzekucyjnego, potwierdzone m.in. uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. o sygn. akt II UZP 5/08 oraz wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2007 r. o sygn. akt I UK 37/07.

Organ podkreślił, iż należności dochodzone od skarżącego w tym postępowaniu nie uległy przedawnieniu na dzień 1 stycznia 2003 r., a zatem zgodnie z powyższym podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia. Poza tym organ egzekucyjny zauważył, że także na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. [...], należności za okres od kwietnia do czerwca 2001 r. i wrzesień 2001 r. nie były przedawnione, a zatem – jak stwierdził – zarzut skarżącego jest bezzasadny.

Na powyższe postanowienie – Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia [...] ( [...]) w sprawie uznania za bezzasadny zarzut przedawnienia obowiązku – J.M. pismem z dnia 25 maja 2011 r. złożył zażalenie, (na którym omyłkowo wskazał datę "25 kwietnia 2011 r." – zaskarżone rozstrzygnięcie otrzymał bowiem w dniu 23 maja 2011 r.).

W uzasadnieniu zażalenia powtórzył – co do meritum – argumenty, zawarte w piśmie z dnia 26 kwietnia 2011 r., w którym złożył zarzut przedawnienia.

Ponadto zauważył, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny powołał się na uchwałę oraz wyrok Sądu Najwyższego, które nie stanowią obowiązującego prawa, gdyż Sąd ten nie jest organem ustawodawczym w Polsce. Podkreślił, iż "dziesięcioletni okres przedawnienia składek na ubezpieczenia nie może objąć należności powstałych w czasie, gdy ustawa przewidywała okres krótszy oraz zarzucił wierzycielowi niegospodarność, a także wydanie krzywdzącego i błędnego rozstrzygnięcia".

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił kwestię przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskazał przepisy prawa obowiązujące w tym zakresie, przywołując jednocześnie orzecznictwo potwierdzające stanowisko organu egzekucyjnego i Dyrektora Izby Skarbowej w K.. W zasadniczej części powtórzył argumenty zawarte w rozstrzygnięiu pierwszoinstancyjnym, podzielając poglądy w nim wyrażone.

W zakresie zarzutu przedawnienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że zarzut ten jest całkowicie chybiony. Zwrócił uwagę, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.

Na powyższe postanowienie – Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] – J.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, formułując zarzut "naruszenia ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r Kodeks postępowania administracyjnego Art.6; Art. 7; Art.8; Art. 9; Art. 10", oraz kwestionując ogólnie jego prawidłowość i zgodność z prawem.

W motywach swojego stanowiska strona skarżąca powtórzyła argumenty prezentowane w zwyczajnym środku zaskarżenia wywiedzionym w przedmiotowej sprawie, a następnie zaakcentowała przede wszystkim, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] (o nr [...]), gdyż narusza ono art. 6–10 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Z tego powodu skarżący wniósł o zmianę tego postanowienia. Jednocześnie skarżący podtrzymał zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego z dnia [...] (otrzymane w dniu 11 maja 2011 r.) oraz wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego w oparciu o przepis art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do czasu zakończenia trybu odwoławczego w niniejszej sprawie, a także o uznanie przedawnienia, ewentualnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia: "czy art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. rozumiany w ten sposób, że ma zastosowanie do należności powstałych przed tą datą, a nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002 r., jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP".

W uzasadnieniu J.M. wskazał, iż jego zdaniem podstawą wystawienia tytułów wykonawczych – o nr od [...] do nr [...] – nie były korekty deklaracji rozliczeniowych wysłane elektronicznie w dniu 5 maja 2010 r., a dokumenty rozliczeniowe sporządzone z urzędu przez wierzyciela w dniach 21–26 kwietnia 2010 r., i przesłane za pismem z dnia 6 maja 2010 r. Natomiast – jak podał – "korekty deklaracji zostały złożone przez skarżącego w związku z wnioskiem z dnia 12 lutego 2010 r. o umorzenie odsetek za okresy 05/2000, 09/2000– 06/2001 i 09/2001, a następnie w dniu 25 marca 2011 r. zlecił on swemu biuru rachunkowemu złożenie korekt zerowych m.in. za okresy objęte w/w tytułami wykonawczymi".

Następnie zarzucił wierzycielowi, iż przez 10 lat nie podjął żadnych kroków w celu wyjaśnienia jego sytuacji, co narusza – jego zdaniem – art. 6–9 Kpa. Ponadto wskazał, że wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze po 10 latach "na podstawie wyłudzonych korekt deklaracji".

Stwierdził także, iż "postępowanie jest prowadzone w taki sposób, by celowo wprowadzić skarżącego w błąd, "podstępnie wystawić tytuły i zablokować konto". Organowi odwoławczemu zarzucił także, że nie zainteresował go opisany sposób działania wierzyciela, oraz "że nie wziął w zaskarżonym rozstrzygnięciu pod uwagę wyjaśnień skarżącego dotyczących składanych przez niego i sporządzanych z urzędu korekt deklaracji, czym naruszono art. 7 i 8 Kpa w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej".

Ponadto J.M. wskazał, iż w 2006 r. zawarł z wierzycielem układ ratalny, w trakcie którego rozliczono prowadzoną przez skarżącego działalność gospodarczą za okres od lutego 2000 r. do marca 2003 r.

Zatem – jak zaznaczył – "niezrozumiałym jest dlaczego w roku 2005, kiedy został wezwany do złożenia korekt deklaracji, wierzyciel nie domagał się zaległych składek za ten okres". Według J.M. wierzyciel nie domagał się zapłaty, gdyż w jego systemie widniały one jako przedawnione. Zarzucił też, że "gdyby tak nie było to nie zawarłby układu ratalnego za okres od 2003 do 2005 r."

W związku z tym skarżący wskazał, że "w jednym okresie czasu już nie zalegał ze składkami na ubezpieczenie, a w późniejszym okresie stał się dłużnikiem". Zwrócił przy tym uwagę na naruszenie przez wierzyciela zasad płynących z art. 8–9 Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, odnośnie której przytoczył wyroki Trybunału Konstytucyjnego oraz NSA. Działaniom organu rentowego skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 10 k.p.a. w związku z art. 180 k.p.a., oraz powołał się na orzecznictwo, z którego jego zdaniem wynika, że organ rentowy winien przed rozstrzygnięciem sprawy wyjaśnić ją wszechstronnie z udziałem zainteresowanego, który ma mieć zagwarantowany czynny udział w każdym stadium postępowania.

Dalej skarżący przedstawił zarzut z art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej – jak określił go – zarzut przedawnienia z dniem 15 października 2006 r. zobowiązań za okresy od kwietnia do czerwca 2001 i wrzesień 2001 r., zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Na dowód swych twierdzeń przytoczył wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 6 czerwca 2007 r. sygn. akt III AUa 341/06 w sprawie 5–letniego okresu przedawnienia składek za okres 13 lutego 1999 r. do 10 marca 1999 r., wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2004 r. o sygn. akt II UK 448/03 i z dnia 26 stycznia 2006 r. o sygn. akt II CK 374/05 w sprawie stosowania zasady lex retro non agit i wykładni celowościowej w odniesieniu do zmian powołanej wyżej ustawy. Ponownie przytoczył cytowane powyżej artykuły prasowe I. Wielgopolanin, M. Łabnowskiego i J. Wantoch–Rekowskiego w sprawie 5–letniego okresu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne za lata 1999–2002 oraz zasady lex retro non agit, w kontekście przedawnienia należności wynikających ze składek na ubezpieczenie społeczne, a także orzecznictwo sądowe i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2007 r. o sygn. akt P 43/07 (przywoływany powyżej), z których wywodzi swoje twierdzenie, że przedmiotowe zobowiązania wobec ZUS, uległy przedawnieniu, a jak skonstatował "powoływanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego z lat 2008 i 2009 ma się nijak do zaległości skarżącego z roku 2001, gdyż "lex retro non agit".

Końcowo J.M. wskazał, że "Sąd Apelacyjny w Łodzi wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o zgodność art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. z art. 2 Konstytucji RP".

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w K. zauważył, że skarga nie jest uzasadniona i nie dostrzega podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłaszanych przez stronę. W związku z czym podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, powtarzając argumentację w nim zawartą.

Dodatkowo wyjaśnił, że skorygowane deklaracje rozliczeniowe za okres od kwietnia do czerwca 2001 r. i wrzesień 2001 r. zobowiązany złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. elektronicznie w dniu 5 maja 2010 r. Na podstawie tych przesłanych przez skarżącego elektronicznie skorygowanych deklaracji rozliczeniowych, a nie jak twierdzi skarżący wystawionych z urzędu przez wierzyciela, wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze w dniu [...], które organ egzekucyjny przyjął do realizacji. Organ drugoinstancyjny zaznaczył, iż dla sprawy nie ma żadnego znaczenia w jakich wcześniejszych niż 5 maja 2010 r. terminach do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpływały inne deklaracje bądź ich korekty za badany okres, gdyż dokumenty te nie stanowiły podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...].

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia powtórzył, iż orzecznictwo przedmiotu jest zgodne, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.

O powyższej kwestii – jak wskazał – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 sierpnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 466/08 i wyroku z dnia 18 marca 2009 r. o sygn.akt II GSK 835/08, a także w tym zakresie uchwałę podjął Sąd Najwyższy w dniu 8 lipca 2008 r. o sygn.akt I UZP 4/08.

Jednocześnie stwierdził, iż w powołanej powyżej uchwale Sąd Najwyższy przypomniał, iż ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, dokonała zmiany m.in. art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przewidującego wówczas, że "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne", stwierdzając jednocześnie, że "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, (...)". Podkreślił, że ustawa zmieniająca nie zawierała reguł intertemporalnych (przejściowych), czyli takich, które regulowałyby kwestię przedawnienia zaległych składek powstałych sprzed daty jej wejścia w życie.

Jak wskazał Sąd Najwyższy – co do zasady – uznał, iż brak tych przepisów nie przesądza o tym, iż nowe przepisy stosować można tylko do "nowych zaległości". W ocenie Sądu Najwyższego przedłużenie okresu przedawnienia nie stanowi także naruszenia Konstytucji RP. Nie można – jak stwierdził – przyjmować, że istnieje konstytucyjne "prawo do przedawnienia". Instytucja przedawnienia kształtowana jest przez ustawodawcę, który dysponuje swobodą w określaniu czasowego zakresu stosowania nowych okresów przedawnienia.

Tym samym – zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. – "nie znajduje potwierdzenia zarzut skarżącego, że organ odwoławczy nie może w niniejszej sprawie powoływać się na orzecznictwo NSA i SN z lat 2008–2009". Jak dalej argumentował organ – powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, Sąd Najwyższy stwierdził, iż w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa w związku z zasadą lex posterior derogat legi priori, czyli ustawa późniejsza ma pierwszeństwo przed wcześniejszą która znajduje zastosowanie, gdy ustawa późniejsza nie jest hierarchicznie niższa niż ustawa wcześniejsza.

Organ zauważył także, że przywołane przez skarżącego artykuły prasowe o przedawnieniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz fundusz pracy i gwarantowanych świadczeń pracowniczych nie stanowią dla Dyrektora Izby Skarbowej w K. podstawy do wydawania orzeczeń określonej treści. Organ odwoławczy działa tylko i wyłącznie na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał także, że "jest w niniejszej sprawie organem odwoławczym dla rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R.. Nie jest natomiast organem odwoławczym lub organem nadzoru dla wierzyciela, tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., w sytuacji gdy nie wszczęto jeszcze postępowania egzekucyjnego. Zatem zarzucanie mu, iż nie zwraca należytej uwagi na opieszałość w działaniach wierzyciela jeszcze przed wystawieniem tytułów wykonawczych, jest nieporozumieniem".

Ponadto zaznaczył, że "Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie jest organem rentowym jak wskazuje skarżący".

Odnosząc się do pytania prawnego złożonego do Trybunału Konstytucyjnego przez Sąd Apelacyjny w Łodzi – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych organ podkreślił, że "na pytanie Trybunał Konstytucyjny jeszcze nie udzielił odpowiedzi, a ponadto zapytanie to zrodziło się na gruncie sprawy wymiarowej, a nie egzekucyjnej".

Mając powyższe na względzie Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 13 marca 2012 r. poz. 270, dalej: "P.p.s.a.").

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wbrew jej zarzutom zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż jest on w po części sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów i strony skarżącej. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

W tym miejscu Sąd pragnie wskazać jedynie, iż – jak wynika z okoliczności sprawy przedstawionych w toku postępowania oraz informacji podanych w skardze i w odpowiedzi na skargę – J.M. domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego w A o/ C. prowadzonego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. na podstawie tytułów z dnia [...] o nr [...] do [...] w oparciu o przepis art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej i uznanie przedawnienia zobowiązania na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W takich okolicznościach istota sporu między stroną skarżącą a organami orzekającymi w sprawie sprowadza się do kwestii: czy w sprawie wystąpiła przesłanka przedawnienia jako przeszkoda w ściągnięciu zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia do czerwca 2001 r. i wrzesień 2001 r. – jak twierdzi strona skarżąca – czy też nie – jak twierdzi ZUS i organ egzekucyjny .

Odnosząc się do obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, podnieść przede wszystkim należy, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Wówczas obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut (por. wyroki NSA z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10, LEX nr 954961 i z dnia 14 września 2007 r., I OSK 522/07). Również w literaturze przedmiotu uznaje się, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (a nawet jeszcze wcześniej, w ramach postępowania zabezpieczającego na postanowienie o zabezpieczeniu – art. 166b u.p.e.a.), nie zaś w jego toku. W dalszych etapach tego postępowania pozostaje zobowiązanemu tylko obrona przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego – art. 45 u.p.e.a., (zob. C. Kulesza [w:] Dariusz R. Kijowski (red.), Ewa Cisowska–Sakrajda, Małgorzata Faryna, Władysław Grześkiewicz, Cezary Kulesza, Waldemar Łuczaj, Piotr Pietrasz, Joanna Radwanowicz–Wanczewska, Piotr Starzyński, Robert Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX 2010, pkt 2.5. komentarza do art. 33).

Tym samym organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Dlatego zasadnie dodatkowo podkreśla się w orzecznictwie, że:

a) powołanie nowego zarzutu w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, wydane w przedmiocie zarzutów, nie może świadczyć o wadliwości tego postanowienia (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., III SA/Wa 1151/07, LEX nr 441253),

b) jeżeli zarzut przedawnienia nie zostanie zawarty w zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. na etapie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, to nie może on być skutecznie podniesiony w skardze do WSA (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r., I OSK 1057/06, LEX nr 321553).

Egzekucję administracyjną stosuje się, jeżeli zobowiązania wynikają między innymi z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne (art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Jednak w takim przypadku deklaracja rozliczeniowa musi zawierać pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 4 pkt 5 u.s.u.s. deklaracja rozliczeniowa to zestawienie informacji o należnych składkach na fundusze, na które składki pobiera ZUS, kwot rozliczanych w ciężar składek oraz kwot należnych do zapłaty.

Jak wynika z art. 46 ust. 4 u.s.u.s. w deklaracji rozliczeniowej płatnik składek powinien wykazać m.in.:

1) zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych, z uwzględnieniem podziału na składki finansowane przez ubezpieczonego i przez płatnika;

2) zestawienie należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;

3) sumę należnych składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz

4) zbiorcze zestawienie należnych składek i kwot do zapłaty.

Stosownie do art. 47a § 1 u.s.u.s. płatnicy składek są obowiązani przekazywać deklaracje rozliczeniowe, o których mowa w art. 46 ust. 4 oraz korekty tych dokumentów poprzez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego z oprogramowania, którego zgodność z wymaganiami określonymi przez Zakład na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne została potwierdzona w sposób określony w art. 21 i 22 tej ustawy. Tym samym złożona elektronicznie korekta deklaracji ma takie samo znaczenie materialne jak sama deklaracja pierwotna bez względu na przyczynę złożenia korekty.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy powtórzenia wymaga, iż zobowiązany drogą elektroniczną w dniu 5 maja 2010 r. złożył skorygowane deklaracje rozliczeniowe za okres od kwietnia do czerwca 2001 r. i wrzesień 2001 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. Jednakże data wypełnienia deklaracji przez zobowiązanego to dzień 27 kwietnia 2010 r.

Na ich podstawie – tj. przesłanych przez skarżącego elektronicznie skorygowanych deklaracji rozliczeniowych, a nie jak twierdzi strona skarżąca wystawionych z urzędu przez wierzyciela – wierzyciel wystawił w dniu [...] tytuły wykonawcze, które organ egzekucyjny przyjął do realizacji.

Zdaniem Sądu prawidłwo orzekły organy, iż dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), stosuje się:

a) do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych, a także

b) do zobowiązań powstałych od dnia 1 stycznia 2003 r.

Stanowisko powyższe – jak słusznie zauważył organ egzekucyjny –potwierdzone zostało uchwałą Sądu Najwyższego z 2 lipca 2008 r. o sygn. akt II UZP 5/08 oraz wyrokiem tegoż Sądu z dnia 12 lipca 2007 r. o sygn. akt I UK 37/07.

W przedmiotowej sprawie należności dochodzone od skarżącego w tym postępowaniu nie uległy przedawnieniu na dzień 1 stycznia 2003 r., a zatem zgodnie z powyższym podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia. Poza tym słusznie organ egzekucyjny zauważył, że także na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. [...] r., należności za okres od kwietnia do czerwca 2001 r. i wrzesień 2001 r. nie były przedawnione.

Biorąc pod uwagę wnioski wynikające z powyższych przepisów materialnych i okoliczności faktyczne sprawy należy stwierdzić, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył prawa. Organ drugoinstancyjny badał zasadność jednego zarzutu egzekucyjnego, a mianowicie zarzutu przedawnienia na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. nie stwierdzając jego wystąpienia.

Resumując podkreślenia wymaga, iż zobowiązania J.M. za wskazane wyżej okresy nie przedawniły się przed dniem 1 stycznia 2003 r., a zatem stosuje się do nich przepisy o dziesięcioletnim okresie przedawnienia. Przed upływem tego okresu organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, o których skarżący został powiadomiony, zatem zawieszony został bieg terminu przedawnienia tych zobowiązań zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 z późn. zm.) do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Wystawienie tytułów wykonawczych na podstawie deklaracji rozliczeniowych złożonych przez zobowiązanego w dniu 5 maja 2010 r., wszczęcie i prowadzenie przeciwko J. M. postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.