Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 734/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant starszy sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił przyznania T. M. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup odzieży, żywności, pokrycie opłat za mieszkanie, czynszu oraz zakup leków. Decyzja ta została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wcześniejszego rozstrzygnięcia tegoż organu z dnia [...]

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona w dniu 21 grudnia 2011 r. złożyła wniosek o pomoc finansową na wskazane potrzeby. Do wniosku T. M. dołączył, jako jedyny dokument potwierdzający jego sytuację, zaświadczenie z Państwowego Urzędu Pracy w T. We wniosku strona wskazała jako swój adres ul. [...] w T. Organ mając świadomość, iż wnioskodawca pod wskazanym adresem nie mieszka (został bowiem wyeksmitowany; pozostaje tam jedynie zameldowany choć toczy się postępowania o wymeldowanie) i nie chce wskazać miejsca swojego faktycznego pobytu, pismem z 27 lutego 2012r. wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zgodnie z wymogami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. Nr 27 , poz. 138) . Przepis § 2 ust. 3 tego aktu wymaga przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania osoby lub rodzinny albo w miejscu ich pobytu. W odpowiedzi z dnia 29 lutego 2012 r. T. M. poinformował, iż "pan pilnujący mieszkania umożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w mieszkaniu przy ul. [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. (dalej: MOPS) ponownie wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu. Strona pismem z dnia 14 marca 2012 r. wskazała jako miejsce pobytu klatkę schodową przy ul. [...].

W dalszej kolejności organ wskazał, iż w dniu 18 kwietnia 2012 r. pracownicy socjalni udali się pod wskazany adres celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. T. M. podał, iż przebywa na klatce schodowej przy skrzynkach pocztowych, nie posiada żadnych rzeczy osobistych ani przedmiotów świadczących o zamieszkiwaniu w tym miejscu. Jak wynika z dokumentacji posiadanej przez MOPS, lokal przy ul. [...] znajduje się w dyspozycji [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...] po przeprowadzonej eksmisji wnioskodawcy z tego lokalu, a postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego jest w toku.

Jak wynika z informacji uzyskanych do Komendy Miejskiej Policji w T., nie odnotowano żadnych zgłoszeń bądź skarg dotyczący osób, które mogłyby zamieszkiwać na klatce schodowej przy ul. [...]. Policja ustaliła, iż strona jest widywana w tej klatce w celu odbioru korespondencji, jednak tam nie zamieszkuje, a aktualne miejsce pobytu strony nie jest znane. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i uzyskaniu powyższych informacji organ doszedł do wniosku, że podany adres nie jest miejscem zamieszkania ani pobytu strony. Ponadto Poczta Polska pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. wskazała, iż przesyłki przychodzące do T. M. są doręczane zwykle przez listonosza na klatce schodowej przy ul. [...] a w przypadku jego nieobecności zawiadomienie o nadejściu przesyłki listonosz pozostawia w skrzynce oddawczej oznaczonej numerem wymienionym w uzasadnieniu.

W tej sytuacji organ I instancji nie był w stanie ustalić sytuacji materialnej wnioskodawcy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 13 kwietnia 2012r. poinformował, że T. M. nie uzyskuje żadnego świadczenia. Jak stwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. w piśmie z dnia 20 kwietnia 2012 r., strona nie złożyła także zeznania podatkowego za rok 2010 r. i za rok 2011r. Wedle wyjaśnień T. M. utrzymuje się on z pożyczek od znajomych i rodziny. Odmawia natomiast podania wysokości kwot, którymi dysponuje oraz danych pożyczkodawców. Podniesiono, iż strona składając wniosek o przyznanie zasiłku celowego nie udokumentowała wydatków na leki w postaci rachunków imiennych bądź recept, jak również wydatków na czynsz, energię, gaz w formie książeczek opłat mieszkaniowych .

Z uwagi na brak współpracy strony z pracownikiem socjalnym i tym samym brak możliwości ustalenia jej faktycznej sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej i materialnej organ I instancji, działając na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, uznał za zasadne odmówić przyznania wnioskowanych świadczeń.

Od tej decyzji odwołanie wniósł T. M., który wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Wskazał na celowe działanie pracownika socjalnego zmierzające do pozbawienia go mieszkania, zdrowia i życia. Doprowadziły one m.in. do utraty mieszkania ze względu na nie przyznanie mu zasiłku. Jak podkreślił w odwołaniu, jego miejscem zameldowania jest lokal przy ul. [...] w T., zaś miejscem pobytu klatka schodowa. Wyraził gotowość udzielenia odpowiedzi na każde pytanie pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W pierwszej części uzasadnienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. W części kolejnej wskazano na ogólne zasady przyznawania pomocy społecznej, w tym określone m w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej, jak również szczególne odnoszące się do zasiłków celowych zawarte w art. 39 i 41 tego aktu. Podkreślono, iż organy pomocy społecznej, rozpatrując wnioski o przyznanie pomocy materialnej obowiązane są ustalić rzeczywistą sytuację osoby lub rodziny ubiegającej się o takie świadczenie, wykorzystując w tym celu wywiad środowiskowy, przeprowadzany w miejscu zamieszkania strony lub w miejscu jej pobytu. Decyzję administracyjną o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia, jak wynika z art. 106 i 107 ustawy, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin. Wywiad środowiskowy stanowi podstawowy element postępowania wyjaśniającego w sprawie z pomocy społecznej i jest traktowany jako obowiązkowy sposób zbierania informacji o wnioskodawcy. Specyfika postępowania wyjaśniającego w sprawie o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy, którego rolą jest wprowadzenie pracownika socjalnego w swoją trudną sytuację życiową. Nie jest bowiem możliwe dokonanie wszechstronnych ustaleń w tym zakresie bez podmiotu ubiegającego się o pomoc.

Następnie organ odwoławczy przedstawił działania organu I instancji mające na celu ustalenie faktycznego miejsca pobytu strony i przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Kolegium stwierdziło, że w trakcie postępowania wyjaśniającego zostały podjęte kroki zmierzające do ustalenia rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony. T. M. nie wskazał jednak aktualnego miejsca zamieszkania bądź pobytu, nie udzielił również wyjaśnień pozwalających na ustalenie jego faktycznej sytuacji życiowej. Stwierdzono, że strona bardzo dobrze zna zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym tyczące konieczności ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji osobistej i dochodowej wnioskodawcy. Jednakże wszelkie próby uzyskania informacji odnoszących się do jej sytuacji życiowej kończą się niepowodzeniem.

W konsekwencji tych ustaleń organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym zachowanie strony polegające na niewskazaniu aktualnego miejsca pobytu, a tym samym uniemożliwienie poczynienia ustaleń tyczących jej sytuacji życiowej, przesądza o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na zawiniony przez stronę brak możliwości ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony, co jest przejawem braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, stanowiącym samodzielną podstawę do odmowy przyznania stronie wnioskowanej pomocy (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. M. zakwestionował rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, która zmuszona jest korzystać z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. W jego ocenie MOPS ponosi odpowiedzialność za jego obecną sytuację. Zamiast udzielać mu pomocy, do czego jest zobowiązany, celowo pozbawia go mieszkania, zdrowia i życia. Zdaniem skarżącego Kolegium nie sprawdziło jego miejsca pobytu, ale oparło się na "fałszywym działaniu pracownika socjalnego i Ośrodka". Jak skarżący podnosi, spełnia on wszelkie wymogi konieczne do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Podnosi także, iż otrzymywał pomoc do czerwca 2011r. Nadto wskazał organowi miejsce aktualnego pobytu oraz wniósł o wyznaczenie terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu, za nielegalny w rozumieniu w/w przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art.134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, jest prowadzona na szczególnych zasadach. Polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykazała bowiem, iż rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot nie narusza obowiązującego prawa. Podjęcie jej poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013, poz. 182, dalej: u.p.s.)., zgodnie z którym zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 39 u.p.s., nosi znamiona aktu uznaniowego. Przyjęcie tego rodzaju konstrukcji przez ustawodawcę oznacza wyposażenie organu administracji w uprawnienie do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych (wyrok NSA z 3 września 2010 r. , II GSK 745/09, Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Ramy owej swobody prawo materialne może ograniczać w różny sposób, w szczególności zaś określając kierunkowe dyrektywy korzystania uznania w normach stanowiących podstawę rozstrzygnięcia (granice zewnętrzne uznania), jak również w przepisach wskazujących na cel regulacji prawnej, w której zamieszczone zostało upoważnienie do podjęcia aktu uznaniowego (granice wewnętrzne uznania). Jeśli chodzi o przepisy prawa procesowego , to ramy te wyznacza przede wszystkim zasada ogólna uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli określona w art. 7 k.p.a.

Przenosząc te ustalania na grunt rozpatrywanej sprawy przyjdzie zauważyć co następuje.

Zewnętrznych granic uznania pozostającego w dyspozycji organu podejmującego rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego poszukiwać należy w normie zawartej w art. 39 u.p.s. (dyrektywy pozytywne) , ale także w przepisach art. 11 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 12 u.p.s. (dyrektywy negatywne).

Na gruncie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. należy wyróżnić dwie podstawowe dyrektywy pozytywne: po pierwsze - zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej; po drugie – ust. 2 art. 39 wskazuje rodzaje owych potrzeb, które mogą polegać na konieczności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyliczenie rodzajów niezbędnych potrzeb bytowych poprzedzone jest zwrotem " w szczególności", zatem mogą w grę wchodzić także inne potrzeby nie ujęte w przepisie, o ile zostaną przez organ zakwalifikowane jako niezbędne i bytowe. Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za niezbędną potrzebę bytową należy uznać taką, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka (wyrok NSA z 3 października 2008 r. , I OSK 1523/07 , LEX nr 529118). Niezbędna potrzeba to taka zwłaszcza taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (wyrok NSA z 30 września 2008 r. , I OSK 1451/07 , LEX nr 489096).

Przywołane wyżej dyrektywy pozytywne mają o tyle istotne znaczenie dla rozstrzygania w kwestii zasiłku celowego, że dokonanie kwalifikacji potrzeby objętej wnioskiem jako "niezbędnej potrzeby życiowej" otwiera możliwość prowadzenia dalszego postępowania w takiej sprawie, z uwzględnieniem dyrektyw przytoczonych poniżej. Natomiast przyjęcie stanowiska przeciwnego, a więc odmowa uznania potrzeby objętej wnioskiem za niezbędną, skutkuje koniecznością podjęcia rozstrzygnięcia negatywnego bez dalszego badania sprawy.

Przyjdzie w tym miejscu zauważyć, że przedmiotem wniosku strony było przyznaniem zasiłku celowego na zakup odzieży, żywności, pokrycie opłat za mieszkanie, czynszu oraz zakup leków, które można zaliczyć do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych.

Dyrektywy negatywne, a więc takie, które mimo zakwalifikowania potrzeby bytowej jako niezbędnej, wyłączają możliwość przyznania zasiłku celowego, to marnotrawstwo (art. 11 ust. 1 u.p.s.), brak współdziałania (art. 11 ust. 2 u.p.s.) oraz dysproporcja miedzy deklarowanym dochodem a sytuacją majątkową wnioskodawcy (art. 12 u.p.s.).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.s., w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

Po myśli art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Również w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia (art. 12 u.p.s.).

Dyrektyw wyznaczonych celami regulacji prawnej trzeba poszukiwać w postanowieniach art. 2 ust. 1 i 3 ust. 1 oraz art. 4 u.p.s. Jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r. I OSK 116/10 LEX nr 594935, w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 u.p.s. W świetle art. 2 zasadniczym celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych uprawnionych, przy równoczesnym umożliwieniu przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których uprawnione osoby i rodziny nie są w stanie pokonać przy użyciu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wsparcie osoby (rodziny) w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb (art. 3 ust. 1) oraz umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.) . Dokonując wykładni art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i art. 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. przyjąć należy następujące dyrektywy korzystania z uznania administracyjnego w sferze odnoszącej się do zasiłków celowych określonych art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.: po pierwsze - zasiłek celowy może być przyznany jedynie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej ; po drugie – wsparcie takie może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoba (rodzina) samodzielnie nie jest w stanie tej niezbędnej potrzeby bytowej zaspokoić; po trzecie – zasiłek celowy, podobnie jak inne świadczenia z zakresu pomocy społecznej, mają charakter pomocniczy - wspierają osobę (rodzinę) w wysiłkach podejmowanych dla zaspokojenia potrzeby; po czwarte - osoba (rodzina) ubiegająca się o wsparcie powinna współdziałać z instytucjami pomocowymi w rozwiązywaniu jej sytuacji życiowej; po piąte - celem świadczenia pomocowego powinno być umożliwienie jego adresatowi życia w godnych warunkach.

Organy orzekające w sprawie za podstawę decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego uznały wystąpienie przesłanki negatywnej w postaci braku współdziałania T. M. z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Współpraca ta powinna polegać przede wszystkim na ujawnieniu swojej rzeczywistej sytuacji życiowej, majątkowej czy zdrowotnej. Posiadanie aktualnej i pełnej wiedzy o niezaspokojonych niezbędnych potrzebach, jak również o możliwościach po stronie beneficjentów pomocy społecznej, przeciwdziała trwonieniu środków przeznaczonych na wsparcie dla najbardziej potrzebujących. Środki publiczne przekazywane w ramach pomocy społecznej muszą być skierowane wyłącznie do tych osób czy rodzin, które rzeczywiście nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej. Z tych też względów ustawodawca uzależnił możliwość wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia od przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o czym mowa w art. 106 ust.4 i art.107 ustawy o pomocy społecznej.

W myśl art. 107 ust. 1 ustawy rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Stosownie do treści art. 107 ust. 5 pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

Sprawę miejsca przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012r. poz. 712), które zastąpiło rozporządzenie tego Ministra z dnia 25 stycznia 2011r. Zgodnie z treścią § 2 ust. 3 obu tych aktów prawnych wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu.

Obowiązkiem skarżącego, jako osoby wnioskującej o przyznanie mu pomocy ze środków publicznych, było udzielenie organowi administracji wszelkich niezbędnych informacji w celu ustalenia jego sytuacji osobistej oraz dochodowej. Tymczasem materiał przedstawiony w aktach nie pozwala jednak uznać, że wypełnił on ten obowiązek. Z tych przyczyn trafne jest stanowisko organów administracji, co do tego, że zachowanie skarżącego wyczerpuje znamiona braku współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji, co zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżący podał jako miejsce zamieszkania (przebywania) klatkę schodową domu przy ul. [...] w T. W tym miejscu w dniu 18 kwietnia 2012 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy i skarżący ponownie wskazał jako adres pobytu klatkę schodową, a adres zamieszkania lokal przy ul. [...]. Ustalono, że skarżący nie posiada tam żadnych rzeczy osobistych ani przedmiotów świadczących o zamieszkiwaniu na terenie klatki schodowej. Jednocześnie, jak wynika z pisma Policji z dnia 16 kwietnia 2012r, nie odnotowano zgłoszeń bądź skarg dotyczących osób, które miałyby zamieszkiwać w klatce schodowej przy ul,[...] w T. Wedle pisma [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z dnia 18 kwietnia 2012 r., lokal mieszkalny przy ul. [...] pozostaje w dyspozycji tej spółdzielni. Skarżący został z tego lokalu wyeksmitowany. Okoliczności te świadczą o tym , iż T. M. pod wskazanym adresem nie przebywa ani nie zamieszkuje. Jednocześnie, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego organ zwrócił się do strony pismem z dnia 7 maja 2012r. o wskazanie aktualnego adresu pobytu z pouczeniem, iż niewskazanie tej informacji potraktowane zastanie jako brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Pomimo tego skarżący w dalszym ciągu wskazywała klatkę schodową budynku znajdującego się przy ul. [...] jako miejsce swojego pobytu. Uczynił tak mimo pełnej świadomości, co do pozostawania tej informacji w bezspornej sprzeczności z faktami udokumentowanymi w toku postępowania. Przekazywanie niewątpliwie nieprawdziwych danych powinno być traktowane nie tylko jako odmowa współpracy z organem lecz wręcz próba dezinformowania organu. Jednocześnie należy dodać, że skarżący pomimo twierdzeń o pożyczkach od znajomych w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 18 kwietnia 2012r. odmówił podania wysokości kwot, którymi dysponuje oraz danych dotyczących pożyczkodawców. Nadto nie udokumentował wydatków na leki w postaci rachunków bądź recept, jak i nie posiada książeczek opłat mieszkaniowych.

Postawa prezentowana przez skarżącego zasadnie zatem potraktowana została jako brak współdziałania w rozwiązywaniu trudności życiowych. Natomiast, co trzeba przypomnieć, po myśli art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu, skarżący ubiegając się o wsparcie ze środków publicznych, powinien mieć świadomość, że pomoc społeczna nie jest bezwzględnym uprawnieniem przysługującym każdemu, kto o nią wystąpi. Spośród wielu potrzebujących, wybór najbardziej legitymowanych do pomocy ze środków budżetowych, należy do organu. Decydujące znaczenie ma tu stan faktyczny sprawy, a w tym możliwości własne beneficjenta i jego zasoby. Dlatego tak ważny jest obowiązek współdziałania stron z organami. W tej sytuacji niepodanie danych na temat miejsca pobytu uniemożliwia sprawdzenie faktycznych warunków życiowych wnioskodawcy i określenie jego sytuacji osobistej oraz majątkowej. Tym samym odmowa współdziałania z organem zasadnie oceniona została jako przyczyna negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego.

T. M. podniósł w skardze, że jako osoba niepełnosprawna zmuszony jest do korzystania za pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. Tymczasem skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, co nie umożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Ponadto okoliczność, iż otrzymywał on pomoc do czerwca 2011r. nie przesądza o tym, że każdy kolejny wniosek o przyznanie zasiłku będzie rozpoznany pozytywnie. Stanowiska organów wyrażone w innych sprawach nie mogą bowiem stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Reasumując należy stwierdzić, że toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte stanowisko.

W tym stanie rzeczy należało orzec, po myśli art. 151 p.p.s.a, jak w sentencji