Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 586/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 63 ust. 1, 4, art. 66, art. 68, art. 72 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 77 ust. 1 pkt 1, 2, 4, art. 80 ust. 1 pkt 1-3, art. 81 ust. 1-3, art. 82, art. 85, art. 86 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skarg M. D. i E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia -skargi oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg M. D. i E. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Inwestor T. J. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] w G. (inwestor) złożył w dniu 21 kwietnia 2017 r. wniosek w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn. "Wydobycie piasku ze złoża [...], gm. [...], pow. [...] woj. [...]". Dla terenu objętego przedsięwzięciem brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] organ I instancji stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.

Po rozpoznaniu odwołania M. D. od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1333/17, po rozpoznaniu skargi M. D., uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że zasadnicze znaczenie dla negatywnej kwalifikacji legalności kontrolowanych decyzji wydanych w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (art. 84 ustawy z dnia 3 października 2008 r.) ma niedokonanie prawidłowego rozważenia, oceny oraz uwzględnienia warunków określonych w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z dnia [...] lipca 2017 r. Sąd stwierdził, że powyższa opinia miała charakter opinii warunkowo pozytywnej, co oznacza, że organ ochrony środowiska uznał, że "nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko" dla przedsięwzięcia polegającego eksploatacji kruszywa naturalnego (piasku) ze złoża "[...]" na działkach nr 2554 i 2509 oraz na części działek nr 2503, 2506/4 i 2555/2, o ile będą spełnione określone warunki, szczegółowo opisane w pkt 1-3 opinii. Sąd wskazał, że szczególnie istotne są warunki związane z obowiązkiem przeprowadzenia prac przygotowawczych związanych z udostępnieniem złoża poza okresem lęgowym ptaków krajobrazu rolniczego (poza okresem marzec-sierpień – pkt 1 opinii) oraz z obowiązkiem magazynowania wytwarzanych odpadów poza terenem wyrobiska oraz sukcesywnego przekazywania odpadów do odzysku lub unieszkodliwiania (pkt 3 opinii). W ocenie Sądu powyższe warunki nie zostały jednak rozważone oraz uwzględnione przez organy orzekające w sprawie, które ograniczyły swoje ustalenia na ten temat do powtórzenia treści opinii w uzasadnieniach decyzji pierwszej i drugiej instancji. Również charakterystyka przedsięwzięcia, stanowiąca jako załącznik integralną część decyzji w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.) nie zawierała informacji na temat uwzględnienia warunków wskazanych przez RDOŚ. Sąd stwierdził, że powyższe uchybienia naruszały prawidłowość wykładni i zastosowania przepisów art. 84 ust. 2 pkt 2, art. 84 ust. 3, art. 84 ust. 1a w zw. z art. 64 ust. 3a w zw. z art. 82 ust. 1 pkt. 1 lit. b) ustawy z dnia 3 października 2008 r. Sąd wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia potrzeby przeprowadzenia oceny środowiskowej, opinia regionalnego dyrektora ochrony środowiska o braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 64 ustawy z dnia 3 października 2008 r.) jest wydawana przed wydaniem postanowienia stwierdzającego brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 2 w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.) oraz przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 84 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Jeżeli RDOŚ, działając na podstawie art. 64 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. i korzystając z przewidzianej tam kompetencji fakultatywnej, wskazał w opinii stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny środowiskowej na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożenia obowiązku działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r., to niewątpliwie organy orzekające w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach muszą co najmniej rozważyć i ocenić powyższe warunki lub wymagania oraz szczegółowo i precyzyjnie uzasadnić ich uwzględnienie albo nieuwzględnienie w treści postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r., oraz w treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 84 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Natomiast niedokonanie przez organy orzekające w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia szczegółowych i własnych rozważań oraz ocen w powyższym zakresie stanowi istotne naruszenie wskazanych wyżej przepisów. Sąd wyjaśnił, że wnioskowi temu nie stoi na przeszkodzie fakt, że przepis art. 84 ust. 1a ustawy z dnia 3 października 2008 r. stanowi, że w decyzji, o której mowa w art. 84 ust. 1, właściwy organ może określić warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożyć obowiązek wykonania działań, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b, w szczególności jeżeli wynikają one z postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 2a. Fakultatywna kompetencja organu do uwzględnienia w treści decyzji warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub do nałożenia w niej obowiązku wykonania działań, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b, nie może być bowiem odczytywana jako upoważnienie do pominięcia przez organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. powyższych przesłanek, nawet jeśli ostatecznie organ nie skorzysta z kompetencji do określenia w decyzji warunków lub wymagań lub do nałożenia obowiązku. W konsekwencji Sąd przyjął, że w sytuacji wydania na podstawie art. 64 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. przez RDOŚ warunkowej opinii pozytywnej wskazującej na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożenia obowiązku działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r., organy wydające postanowienia i decyzje, o których mowa w art. 63 ust. 2 oraz w art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., mają obowiązek rozważenia wskazań wynikających z powyższej opinii oraz szczegółowego i precyzyjnego wyjaśnienia powodów i przesłanek, które ostatecznie zadecydowały o ich uwzględnieniu albo nieuwzględnieniu. Szczególnie istotne jest szczegółowe i wyczerpujące wyjaśnienie prawnych oraz faktycznych podstaw pominięcia wskazań RDOŚ zarówno w postanowieniu, o którym mowa w art. 63 ust. 2, oraz w decyzji, o której mowa w art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Ujawnienie motywów powyższego pominięcia jest bowiem niezbędne do oceny legalności niewykonania kompetencji fakultatywnych, o których mowa w art. 63 ust. 2a oraz w art. 84 ust. 1a ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, Sąd stwierdził, że kontrolowane organy nie tylko pominęły zawarte w warunkowej opinii pozytywnej RDOŚ z dnia [...] lipca 2017 r. wskazania, o których mowa w art. 64 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r., lecz dodatkowo nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych i ocen w powyższym przedmiocie oraz nie przedstawiły uzasadnienia dokonanego wyboru co do nieskorzystania z kompetencji do wskazania w postanowieniu i decyzji, o których mowa w art. 63 ust. 2 i art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., konieczności określenia warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożenia obowiązku działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. Organy orzekające w sprawie nie mogły w szczególności nie zająć stanowiska co do konieczności uwzględnienia w treści wskazanych wyżej postanowienia oraz decyzji warunków, wymagań lub obowiązków związanych z ochroną ptaków krajobrazu rolniczego w okresie lęgowym oraz koniecznością magazynowania w odpowiedni sposób odpadów poza terenem wyrobiska oraz sukcesywnego przekazywania odpadów do odzysku lub unieszkodliwiania (pkt. 1 i 3 opinii RDOŚ z dnia [...] lipca 2017 r.). Powyższe okoliczności nie zostały również uwzględnione w treści charakterystyki przedsięwzięcia stanowiącej załącznik do decyzji, o której mowa w art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W konsekwencji w sprawie doszło również do naruszenia ogólnych wymogów proceduralnych związanych z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz uzasadnianiem wydanych rozstrzygnięć na tle przesłanek, o których mowa w art. 64 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. (naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 140 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.). Dodatkowo Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącej zawarte w odwołaniu z dnia 18 września 2017 r. nie zostały szczegółowo rozważone i ocenione przez organ odwoławczy, co powoduje, że doszło do naruszenia zasady administracyjnego toku instancji w zakresie prawa do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy w jej całokształcie (art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 i art. 104 § 1 k.p.a.). Do akt drugiej instancji nie dołączono również dowodów publicznego obwieszczenia decyzji z dnia [...] października 2017 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] organ I instancji ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego, tj. piasku ze złoża [...], na działkach nr 2554 oraz 2509 oraz części działek 2503, 2506/4 i 2555/2 o powierzchni 1,09 ha w miejscowości [...] pn.: "Wydobycie piasku ze złoża [...], gm. [...], pow. [...] woj. [...]".

Organ I instancji określił szczegółowy zakres przedsięwzięcia: w ramach przedmiotowego przedsięwzięcia planuje się wydobycie kruszywa naturalnego (piasku) ze złoża [...], na działkach nr 2554, 2509 oraz częściach działek nr 2503, 2506/4 i 2555/2 w miejscowości [...], gm. [...], na łącznej pow. ok. 1,09 ha, do głębokości 5 m. Złoże podzielone zostało na dwa pola. Pole A obejmuje działki o nr: 2554 i część działki 2555/2, natomiast pole B obejmuje działki nr: 2509 oraz część działek 2503 i 2506/4. Złoże graniczy z eksploatowanym złożem [...] oraz ze zrekultywowanymi złożami [...], [...] i [...] (które bezpośrednio graniczy ze złożem [...] - Pole B). Maksymalny roczny limit wydobycia piasku planuje się na poziomie ok. 20 000 m3. Przewidywane zasoby geologiczne wynoszą ok. 45 000 m3. Złoże kruszywa zalega pod nadkładem o miąższości ok. 0,2 m. Miąższość utworów złożowych wynosi ok. 4,8 m. Eksploatacja kopaliny prowadzona będzie do głębokości 5 m p.p.pt. Średnia rzędna stropu warstwy złożowej pola zachodniego wynosi 182,3 m n.p.m, a spągu - 177,5 m n.p.m., natomiast średnia rzędna stropu warstwy pola wschodniego wynosi - 183,3 m n.p.m., a spągu - 178,5 m n.p.m. Złoże nie jest zawodnione. Zwierciadło wód podziemnych występuje poniżej spągu złoża na głębokości ok. 6,0 m p.p.t. Metoda odkrywkowa eksploatacji piasku wymagać będzie zdjęcia wierzchniej warstwy glebowej (humusu) i jej spryzmowanie (wraz ze stosownym zabezpieczeniem) do wykorzystania w pracach rekultywacyjnych. Eksploatacja złoża prowadzona będzie warstwami, za pomocą koparki. W ramach realizacji przedsięwzięcia nie będzie prowadzona przeróbka wydobytej kopaliny. Podczas eksploatacji zachowane będą kąty nachylenia skarp i zboczy zapewniające ich stateczność, co stanowiło będzie zabezpieczenie przed ich obrywaniem. W celu ochrony terenów przylegających do złoża przed zagrożeniami związanymi z działalnością eksploatacyjną pozostawione zostaną pasy ochronne o szerokości min. 6 m od granic złoża, zgodnie z normą PN-G-02100 "Górnictwo odkrywkowe. Pas zagrożenia i pas ochronny wyrobisk odkrywkowych, Użytkowania i szerokość.", jednakże w związku z tym, że kopalnia graniczy ze zrekultywowanymi złożami [...] i [...] oraz eksploatowanym złożem [...] zrezygnowano z pozostawienia pasów gruntu rozdzielających powstałe po ww. wydobyciach obniżenia terenu. Wywóz kruszywa prowadzony będzie po gruntach będących własnością inwestora, a następnie po drogach znajdujących się na działkach o nr ewidencyjnych 2513 i 2550, w kierunku drogi wojewódzkiej nr [...]. Po zakończeniu eksploatacji piasku planuje się przeprowadzenie rekultywacji przekształconego terenu w kierunku leśnym. Po uformowaniu skarp, na ich powierzchni oraz na powierzchni dna niecki poeksploatacyjnej wykonane zostaną nasadzenia drzew. Rekultywacja prowadzona będzie sukcesywnie, wraz z prowadzoną eksploatacją, celem m.in. zminimalizowania oddziaływania na wody podziemne. Do rekultywacji wykorzystany zostanie nadkład oraz część urobku, która nie spełnia parametrów jakościowych i nie nadaje się do sprzedaży. Morfologicznie teren złoża nie jest zróżnicowany. Rzędne wysokościowe wynoszą ok. 182,00 - 184,00 m n.p.m. Znajduje się on w obrębie płaskiej terasy [...]. Teren złoża nie posiada szczególnych walorów krajobrazowych ani przyrodniczych.

Organ ustalił następujące warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich:

1. na potrzeby eksploatacji złoża należy wyznaczyć stałe miejsce do tankowania wykorzystywanego sprzętu, które będzie wyposażone w środki zabezpieczające przed przenikaniem szkodliwych substancji do gleby, ziemi lub wód (np. sorbenty, maty sorpcyjne).

2. miejsce tankowania maszyn zabezpieczyć przed możliwością infiltracji substancji ropopochodnych do gleby, ziemi oraz wód poprzez: utwardzenie i uszczelnienie powierzchni oraz stosowanie w trakcie tankowania misy (wanny) olejowej.

3. teren złoża należy wyposażyć w przenośny sanitariat, z zapewnieniem odbioru ścieków bytowych przez firmy posiadające stosowne uprawnienia do prowadzenia tego typu działalności.

4. zapewniony zostanie nadzór nad wykonawcami prac, w celu kontroli sposobu eksploatacji (w tym m.in. kontroli: stosowania sprawnych maszyn i sprzętu oraz ich prawidłowej eksploatacji i konserwacji, użytkowania środków transportu i maszyn bez ich przeciążania i przeładowywania).

5. wydobywanie kopaliny będzie prowadzone znad poziomu zwierciadła wód podziemnych, tj. do głębokości ok. 5,0 m p.p.t.

6. bezpośrednio po wydobyciu kruszywo będzie wywożone poza teren złoża, transportem należącym do Inwestora lub odbiorców kruszywa, bez procesów jego przerobu (uszlachetniania).

7. eksploatacja prowadzona będzie z zachowaniem min. 6 metrów pasów ochronnych od gruntów obcych (nienależących do inwestora), sąsiadujących ze złożem.

8. drogi wywozu kruszywa prowadzące do drogi wojewódzkiej nr 935, w okresach bezdeszczowych będą zwilżane wodą.

9. woda wykorzystywana na cele zwilżania dróg, którymi wywożone będzie kruszywo, będzie dostarczana na teren eksploatacji.

10. wytwarzane odpady należy magazynować poza terenem wyrobiska, w odpowiednio przygotowanych i wydzielonych miejscach, w sposób zabezpieczający przed ich rozprzestrzenianiem się w środowisku i sukcesywnie przekazywać do odzysku lub unieszkodliwiania.

11. prace przygotowawcze związane z udostępnieniem złoża, tj. związane ze zdjęciem wierzchniej warstwy glebowej (humusu) zostaną przeprowadzone poza głównym okresem lęgowym ptaków krajobrazu rolniczego, tj. poza okresem marzec-sierpień. W przypadku zaistnienia konieczności wykonania ww. prac przygotowawczych w okresie lęgowym, możliwe jest ich wykonanie jedynie w przypadku potwierdzenia przez ornitologa, iż dany teren nie jest wykorzystywany przez ptaki jako miejsce gniazdowania, jak również, że prace na nim prowadzone nie będą stanowiły zagrożenia dla innych gniazdujących w sąsiedztwie ptaków (obserwacje te powinny się odbyć w okresie 1-3 dni przed terminem planowanych prac). W razie stwierdzenia występowania chronionych gatunków ptaków, prace należy wstrzymać do momentu wyprowadzenia lęgów przez te gatunki lub do momentu uzyskania stosowanych zezwoleń na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do chronionych gatunków ptaków.

12. w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego stosowane będą wyłącznie masy ziemne zgromadzone podczas eksploatacji złoża (nadkład i część urobku, która nie spełnia parametrów jakościowych i nie nadaje się do sprzedaży), nie będące odpadami.

13. operacje i czynności związane z udostępnianiem, eksploatacją złoża "[...]" i późniejszą rekultywacją oraz transport samochodowy wywożący kopalinę prowadzone będą wyłącznie w porze dziennej tj. w godzinach od 06:00 - 22:00.

14. czas pracy koparki wydobywającej urobek i ładującej go na samochody nie będzie przekraczał 4 godzin w ciągu okresu 8 godzin pory dziennej (cykl: 30 minut praca - 30 minut przerwa).

15. przedsięwzięcie nie może wywierać negatywnego wpływu na zdrowie ludzi.

Organ I instancji ustalił następujące wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w koncesji na wydobywanie kopaliny: koncesja na wydobywanie kopaliny musi uwzględniać ustalenia wymienione w punkcie I i II niniejszego postanowienia. Organ I instancji stwierdził również, że przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie ma obowiązku przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, natomiast charakterystyka przedsięwzięcia stanowiąca załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uwzględnia planowane działania z wyszczególnieniem ich charakterystycznych parametrów.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie przedłożonych dokumentów ustalił, iż zgodnie przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, inwestycja zakwalifikowana została do przedsięwzięć wymienionych w §3 ust. 1 pkt 40 lit. a, tj. "wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a, bez względu na powierzchnię obszaru górniczego - w odległości nie większej niż 250 m od terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska ( Dz. U z 2018 r., poz. 799 )". Zgodnie z tym rozporządzeniem, przedmiotowa inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może być wymagany. Jednocześnie dla przedmiotowej inwestycji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto, wypełniając dyspozycję art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. organ zwrócił się do organów: w dniu 2 lipca 2018 r. do RDOŚ oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (PPIS), oraz w dniu 7 czerwca 2018 r. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (Dyrektor RZGW) o wydanie opinii odnośnie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla w/w przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby - o określenie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko. W dniu [...] lipca 2018 r. organ otrzymał opinię z Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (znak: [...]), w której stwierdzono, że dla planowanego przedsięwzięcia przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest wymagane.

W dniu [...] lipca 2018 r. RDOŚ pismem znak [...] wyraził opinię, że dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego, tj. piasku ze złoża [...] na działkach nr 2554 oraz 2509 oraz części działek 2503, 2506/4 i 2555/2 o powierzchni 1,09 ha w m. [...] nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określił warunki do spełnienia. W dniu [...] lipca 2018 r. PPIS wydał opinię (znak: [...]), w której określił, że w przedmiotowej inwestycji pod względem spraw sanitarno- higienicznych i zdrowotnych występuje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko, w tym na zdrowie ludzi i jest wymagany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia. PPIS z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] zajął stanowisko, że w związku z otrzymanym od inwestora pismem z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowania opinii dotyczącej potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i sporządzenia raportu, został wprowadzony w błąd przez strony postępowania i dlatego ww. pismem zajął stanowisko o zaktualizowaniu przez inwestora karty informacyjnej przedsięwzięcia. Organ I instancji pismem z dnia 26 lipca 2018 r. przekazał PPIS zaktualizowaną kartę informacyjną przedsięwzięcia. W dniu 16 sierpnia 2018 r. organ I instancji otrzymał opinię sanitarną znak: [...], w której stwierdzono potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz określono zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko. Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. organ I instancji stwierdził konieczność sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko dla w/w przedsięwzięcia zgodnie z wymogami art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W dniu 18 października 2018 r. inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W związku z powyższym organ I instancji pismem z dnia 5 listopada 2018 r. zwrócił się do RDOŚ, PPIS oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP) celem uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia oraz stosownie do art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. powiadomił strony o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania z możliwością składania wniosków na podstawie zgromadzonej dokumentacji.

W dniu [...] listopada 2018 r. PPIS pismem znak: [...] uzgodnił warunki środowiskowe na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, określając jednocześnie je pod względem spraw sanitarno- higienicznych. PGW WP pismem znak: [...] podtrzymało swoją opinię wyrażoną wcześniej, stwierdzając że nie zachodzi potrzeba przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko. W dniu 5 grudnia 2018 r. RDOŚ wezwał inwestora do uzupełnienia raportu. Uzupełnienia oraz wyjaśnienia do raportu zostały złożone przez inwestora w siedzibie RDOŚ w dniach 19 grudnia 2018 r. oraz 7 stycznia 2019 r., a w organie I instancji w dniach 20 grudnia 2018 r. oraz 10 stycznia 2019 r. W dniu 8 stycznia 2019 r. organ I instancji otrzymał postanowienie RDOŚ znak: [...], uzgadniające realizację przedsięwzięcia pod warunkami, które zostały przytoczone w sentencji decyzji z dnia [...] lutego 2019 r.

Organ I instancji stwierdził, że głównymi źródłami uciążliwości akustycznych, w czasie eksploatacji złoża [...] będzie praca koparki służącej do wydobycia kruszywa oraz transport urobku poza teren kopalni. Najbliższy teren chroniony pod względem akustycznym to budynek mieszkalny typu zagrodowego znajdujący się w odległości ok. 60 m od krawędzi projektowanego wyrobiska. Jak wynika z przedstawionej analizy akustycznej, emisja hałasu pochodząca od źródeł związanych z funkcjonowaniem omawianego przedsięwzięcia określona poprzez przebieg izolinii: 55 dB(A) (określającej wartość dopuszczalną poziomu hałasu dla terenów zabudowy zagrodowej w porze dziennej) nie wychodzi swoją wartością na ww. teren chroniony pod względem akustycznym. Biorąc pod uwagę obliczone wartości równoważnego poziomu hałasu na granicy obszarów chronionych akustycznie, położonych najbliżej terenu inwestycji w porze dnia w wyznaczonych punktach obserwacji (punkty nr 10-19) na wysokości 4,0 m, wynoszące maksymalnie 48,1 dB(A) w przy eksploatacji północnej części złoża "[...]" i maksymalnie 47,0 dB(A) przy wydobyciu prowadzonym na jego południowej części, organ I instancji stwierdził, iż przedsięwzięcie nie będzie powodować przekroczeń wartości dopuszczalnych hałasu dla pory dnia (55 dB), odnoszących się do źródeł emisji hałasu związanych z eksploatacją przedsięwzięcia, spełniając tym samym wymagania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Następnie organ I instancji wskazał, że w związku z eksploatacją piasków, przedsięwzięcie będzie generować do powietrza zanieczyszczenia związane z pracą maszyn wydobywczych i pojazdów transportujących urobek oraz pyleniem hałd zgromadzonego nadkładu.

W ocenie organu są to odziaływania, których nie można wyeliminować, lecz które mają charakter okresowy, odwracalny i ustaną wraz z zakończeniem eksploatacji. W celu ograniczenia emisji niezorganizowanej podczas eksploatacji kruszywa wykorzystywany będzie sprawny technicznie sprzęt, a drogi transportu kruszywa będą zraszane, celem ograniczenia pylenia. Ponadto zostanie ograniczona prędkość pojazdów wywożących kruszywa do 20 km/h. Dalej organ I instancji wskazał, że działania związane z eksploatacją złoża skutkować będą powstawaniem odpadów. Organ wyjaśnił, że w celu prawidłowej gospodarki odpadami powstającymi w czasie realizacji przedsięwzięcia, przestrzegane będą ogólne zasady gospodarowania odpadami wynikające z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Powstające odpady magazynowane będą selektywnie z zabezpieczeniem przed przedostaniem się z nich zanieczyszczeń do środowiska, a następnie przekazywane będą podmiotom zewnętrznym, posiadającym odpowiednie zezwolenia na transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów. W celu selektywnego gromadzenia odpadów będzie wykorzystany blaszany garaż, wyposażony w metalowe lub plastikowe pojemniki. W procesie rekultywacji wyrobiska wykorzystany zostanie zgromadzony podczas eksploatacji nadkład oraz ta część urobku, która nie spełnia parametrów jakościowych i nie nadaje się do sprzedaży. W celu zabezpieczenia środowiska gruntowo-wodnego przed zanieczyszczeniem, podczas prac wydobywczych wykorzystywany będzie sprawny i właściwie eksploatowany sprzęt. Tankowanie sprzętu mechanicznego wykorzystywanego przy wydobyciu surowca, odbywało się będzie na utwardzonym stanowisku (np. szczelna betonowa płyta), z wykorzystaniem wanny (misy) przeciwrozlewczej, podkładanej pod wlew paliwa. Na terenie eksploatacji zabezpieczony będzie zapas środków do neutralizacji ewentualnych wycieków substancji ropopochodnych (np. sorbenty, maty sorpcyjne). W przypadku wycieku płynów eksploatacyjnych z wykorzystywanego podczas prac sprzętu, podjęte będą niezwłoczne działania mające na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Potrzeby sanitarne pracowników zabezpieczone będą w przenośnych sanitariatach. W celu ochrony terenów przylegających do złoża, nienależących do inwestora, przed zagrożeniami związanymi z działalnością eksploatacyjną, pozostawione zostaną pasy ochronne o szerokości min. 6 m od granic złoża, zgodnie z normą PN-G-02100 "Górnictwo odkrywkowe. Pas zagrożenia i pas ochronny wyrobisk odkrywkowych, Użytkowania i szerokość.", jednakże w związku z tym, że kopalnia graniczy ze zrekultywowanymi złożami [...], [...] i [...] oraz eksploatowanym złożem [...] zrezygnowano z pozostawienia pasów gruntu rozdzielających powstałe po ww. wydobyciach obniżenia terenu. Organ I instancji wyjaśnił, że na obszarze złoża nie występują cieki powierzchniowe, ani urządzenia wodne. Granica terenu planowanego przedsięwzięcia zlokalizowana jest w odległości ok. 580 m na wschód od koryta rzeki [...] i ok. 2 km na południe od koryta rzeki [...] oraz ok. 160 m na wschód od starorzecza [...]. Złoże będzie eksploatowane powyżej zwierciadła wód podziemnych, które zalega na przedmiotowym terenie na głębokości ok. 6 m p.p.t. (zgodnie z informacjami podanymi w Raporcie, w trakcie prac geologicznych poziom wód gruntowych stabilizował się na głębokościach 5,6 - 6,2 p.p.t.), dlatego też planowane przedsięwzięcie nie powinno mieć wpływu na zmianę stosunków wodnych kształtujących się na obszarze oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia oraz na jakość wód podziemnych. Dalej organ I instancji podał, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi mapami zagrożenia powodziowego opublikowanymi na stronie internetowej Hydroportalu KZGW, przedmiotowe przedsięwzięcie znajduje się poza obszarem szczególnego zagrożenia powodzią. Obszar planowanego przedsięwzięcia znajduje się poza ustanowionymi strefami ochronnymi ujęć wód powierzchniowych i podziemnych oraz w obrębie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] "[...]". Zgodnie zaś z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (PGW), ww. działania będą realizowane w obrębie Jednolitej Części Wód Powierzchniowych (JCWP) "[...]" - kod: [...], typ: rzeka nizinna piaszczysto - gliniasta (19). Organ wyjaśnił, że wskazana JCWP jest naturalną częścią wód. W PGW jej stan jest oceniony jako dobry (w tym stan ekologiczny - dobry i stan chemiczny - dobry). Jest ona wskazana jako niezagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, celem środowiskowym dla jednolitych części wód powierzchniowych niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione jest ochrona oraz poprawa ich stanu ekologicznego i stanu chemicznego, tak aby osiągnąć co najmniej dobry stan ekologiczny i dobry stan chemiczny wód powierzchniowych, a także zapobieganie pogorszeniu ich stanu ekologicznego i stanu chemicznego. Natomiast zgodnie z PGW, działania w ramach przedmiotowego projektu realizowane będą w obrębie Jednolitej Części Wód Podziemnych JCWPd nr [...] (kod: [...]). W PGW jej stan jest oceniony jako dobry (w tym stan ilościowy - dobry, stan chemiczny - dobry). Jest ona wskazana jako niezagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych. W świetle zapisów art. 59 ustawy Prawo wodne, celem środowiskowym dla jednolitych części wód podziemnych jest: zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania do nich zanieczyszczeń, zapobieganie pogorszeniu oraz poprawa ich stanu, ich ochrona i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnianie równowagi między poborem a zasilaniem tych wód, tak aby osiągnąć ich dobry stan. Ponadto, ww. JCWPd została zaliczona do obszarów chronionych, przeznaczonych do poboru wody na potrzebę zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Organ I instancji wyjaśnił, że ze względu na fakt, iż przedsięwzięcie nie oddziałuje na obszary chronione, nie poddano analizie kwestii zaostrzenia celów środowiskowych jednolitych części wód powierzchniowych względem obszarów, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c w Dyrektywie 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej. Uwzględniając działania podejmowane w celu minimalizacji skutków realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia uznano, że nie spowoduje ono znaczących negatywnych oddziaływań na środowisko gruntowo-wodne, a tym samym nie będzie stanowiło istotnego zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych wyznaczonych dla jednolitych części wód. Dalej organ I instancji podał, że przedmiotowe przedsięwzięcie planowane jest do zrealizowania poza granicami wielkopowierzchniowych form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w tym poza obszarami Natura 2000. Najbliżej położonymi obszarami Natura 2000 są: oddalony o ok. 3,4 km obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] oraz oddalony o ok. 8,8 km obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...]. Planowane przedsięwzięcie znajduje poza granicami głównych korytarzy ekologicznych wyznaczonych w Projekcie korytarzy ekologicznych łączących Europejską Sieć Natura 2000 w Polsce. Następnie organ I instancji wskazał, że działki przeznaczone pod eksploatację kruszywa stanowią grunty orne klasy V. Bezpośrednie otocznie terenu planowanego przedsięwzięcia stanowią grunty rolne oraz obszary poeksploatacyjne, w większości zrekultywowane. Obszar złoża [...] porośnięty jest roślinnością trawiastą, na jego terenie brak jest drzew i krzewów. Biorąc pod uwagę rodzaj, zakres i lokalizacje planowanego przedsięwzięcia, organ I instancji stwierdził, że planowane zamierzenie nie będzie się wiązać z oddziaływaniem na przedmioty ochrony ww. obszarów Natura 2000, ich integralność oraz spójność sieci Natura 2000. Przedsięwzięcie nie wymaga zatem przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko a także oceny wymaganej zapisami art. 6.3. Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Organ I instancji nadmienił, iż realizacja przedsięwzięcia będzie możliwa wyłącznie po uzyskaniu stosownych zezwoleń, o których mowa w art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków objętych ochroną prawną, jeżeli zaistniałaby konieczność naruszenia tych zakazów w związku z realizacją przedsięwzięcia. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest tożsama z zezwoleniem na przeprowadzenie czynności zakazanych w stosunku do gatunków chronionych. Organ I instancji podał, że w zakresie oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na klimat przewiduje się, że z uwagi na charakter i lokalizację przedmiotowego zamierzenia nie będzie ono w sposób istotny powodować zmian w zakresie oddziaływania na klimat. Mając na uwadze dostosowanie przyjmowanych rozwiązań do możliwych zmian klimatu, przedmiotowe przedsięwzięcie nie obejmuje elementów wskazywanych jako szczególnie wrażliwe na zmiany klimatu, a przyjęte rozwiązania sprzyjają zmniejszeniu skali możliwego oddziaływania. Organ I instancji stwierdził, że pomimo, iż przedsięwzięcie będzie miało wpływ na krajobraz na skutek zajęcia i naruszenia terenu na powierzchni ok. 1,09 ha, a w wyniku realizacji przedsięwzięcia nastąpi przekształcenie krajobrazu rolniczego, to częściowe zasypanie wyrobiska nadkładem i częścią urobku (która nie spełnia parametrów jakościowych i nie nadaje się do sprzedaży) oraz zakładana rekultywacja w kierunku leśnym, nie spowoduje znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na lokalny krajobraz. Natomiast ze względu na konieczność zachowania wymogów ochrony środowiska uznano za niezbędne nałożenie dodatkowych warunków opisanych w punkcie II decyzji. Organ wyjaśnił, że warunki te są rozstrzygnięciami indywidualnymi. Niezależnie od nich dla przedsięwzięcia konieczne jest przestrzeganie ogólnie obowiązujących przepisów na etapie udostępniania, eksploatacji i rekultywacji złoża. W ocenie organu I instancji, z przedłożonego materiału dowodowego wynika, że przedsięwzięcie dzięki zastosowanym rozwiązaniom organizacyjnym, technicznym i technologicznym nie będzie powodować zagrożeń wystąpienia poważnych awarii. Z uwagi na odległość od najbliższej granicy państwa oraz lokalny zasięg oddziaływań przedsięwzięcia wskutek wprowadzanych do środowiska substancji i energii, nie wystąpi oddziaływanie o charakterze transgranicznym w żadnym komponencie środowiska. Wobec powyższego nie określono uwarunkowań w tym zakresie. Organ i instancji stwierdził, że strony postępowania zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. i art. 49 k.p.a. były zawiadamiane na każdym etapie postępowania o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonych materiałów w sposób zwyczajowo przyjęty. Strony skorzystały z przysługującego im prawa. Podczas całego postępowania administracyjnego w wyznaczonym terminie jedna ze stron postępowania, złożyła wniosek w dniu 19 listopada 2018 r. składając zastrzeżenia do wniosków raportu dotyczących poziomu hałasu wytwarzanego przez urządzenia wydobywcze tj. koparkę typu Waryński, którą inwestor będzie wydobywał kruszywo, podając, że pomiary dokonane aplikacją w telefonie komórkowym znacznie przekraczają dopuszczalne normy. Organ stwierdził, że badanie norm hałasu zostało podane w raporcie sporządzonym przez Zespół Usług Ekologicznych "[...]" w [...] i odpowiada wymaganiom rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Podmiot wydający opinię uwzględnił dane z raportu, że emisja hałasu pochodząca od źródeł związanych z funkcjonowaniem projektowanej inwestycji, nie osiąga wartości ponadnormatywnych na terenach podlegających ochronie, spełniając tym samym wymagania ochrony środowiska w zakresie akustycznym. Organ I instancji podał również, że ta sama strona złożyła w dniu 23 stycznia 2019 r. wniosek dotyczący przeprowadzenia badań geotechnicznych w celu sporządzenia przez biegłego opinii w przedmiocie wpływu wydobycia piasku z kopalni w [...] na stan pobliskich zabudowań mieszkalnych. Do wniosku strona dołączyła opinię techniczną wykonaną na zlecenie mieszkanki miejscowości [...] będącej w niedalekim sąsiedztwie kopalni. Opinia wykonana została przez [...]. W ocenie organu, przedłożona opinia techniczna nie stanowi dla organu wydającego decyzję dokumentu wiarygodnego, ponieważ nie widnieje na niej podpis osoby sporządzającej. Ponadto strona w składanych wnioskach odnosiła się do stanu technicznego działki nr ewid. 2513 - obręb [...], stanowiącej drogę dojazdową do kopalni. W ocenie organu przedmiotowa droga ma nawierzchnię gruntową - ulepszoną, której stan pozwala na bezpieczne korzystanie z niej przez wszystkich użytkowników. Załącznikiem do decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. jest "Charakterystyka przedsięwzięcia dla planowanego zadania pn. "Wydobycie piasku ze złoża [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]"".

Po rozpoznaniu odwołań E. R. i M. D. od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że problematykę będącą przedmiotem niniejszego postępowania regulują przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Kwestie proceduralne normuje zaś ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Organ przytoczył następnie treść art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Następnie organ odwoławczy zacytował treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji oraz treść Załącznika Nr 1 do decyzji, tj. charakterystyki przedsięwzięcia. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a. Prowadzone postępowanie nie wykazało zagrożenia powstania konfliktu społecznego, organ szczegółowo odniósł się do problemu ewentualnego postania zapylenia, wykonane ekspertyzy jednoznacznie wykazały poziom wód gruntowych, a rozstrzygnięcie jednoznacznie określa warunki ich ochrony. Przedstawiony raport oddziaływania na środowisko w sposób kompleksowy i szczegółowy określa ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, podczas gdy nie przeprowadzono obserwacji związanych z ustaleniem czy lokalizacja przedsięwzięcia nie pokrywa się z terenami lęgowymi ptactwa i zwierzyny dziko żyjącej. Zdaniem organu odwoławczego: 1) brak jest podstaw materialnych do stawiania tezy, że realizacja inwestycji spowoduje znaczące oddziaływanie na lokalny krajobraz; 2) sporządzona analiza wykazała jednoznacznie, że nie nastąpi wpływ wydobycia na stan techniczny budynków znajdujących się w bliskim sąsiedztwie kopalni; 3) wydana decyzja w sposób jasny i jednoznaczny określa ochronę stanu dróg związanych z eksploatacją kopaliny. Organ odwoławczy wskazał również, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. Przesłanki odmowy zgody polegać mogą wyłącznie na: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ww. ustawy), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ww. ustawy), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy, wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 u.o.p. (art. 81 ust. 2 ww. ustawy), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j u.p.w. (art. 81 ust. 3 ww. ustawy). Jeśli więc żadna z wymienionych wyżej okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań. Zdaniem organu odwoławczego, w analizowanym stanie faktycznym nie wystąpiła żadna z powyższych negatywnych przesłanek. Odnosząc się jednak do opinii lokalnego społeczeństwa organ zwrócił uwagę, że sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie wymóg udziału społeczeństwa został spełniony. Następnie organ odwoławczy wskazał, że organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, nie musi zawrzeć w jej osnowie rozstrzygnięcia na temat kwestii, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o ile nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 82 ust. 2 tej ustawy, a więc wówczas, gdy organ stwierdza konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, biorąc pod uwagę wskazane w tym przepisie okoliczności. Jednakże uzasadniając tę decyzję organ zobowiązany jest, na podstawie art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c ww. ustawy, uzasadnić zajęte w tej kwestii stanowisko, niezależnie od tego czy decyzja zawiera stanowisko, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, czy też nie. Nie zawarcie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uzasadnienia stanowiska czyni decyzję wadliwą, a naruszenie to ma wpływ na jej treść. Organ odwoławczy wskazał również, że postępowanie uzgodnieniowe ma charakter akcesoryjny i jest częścią szeroko rozumianego postępowania w sprawie głównej; przy czym jego wynik jest niezbędny dla organu prowadzącego postępowanie główne wiąże ten organ i nie może być przez ten organ samodzielnie weryfikowany nawet wówczas, gdy postępowanie uzgodnieniowe obarczone jest wadami proceduralnymi. Organ podkreślił jednak, iż stosownie do przepisu art. 68 ustawy z dnia 3 października 2008 r. organ I instancji samodzielnie określił zakres raportu i raport ten został - po uprzednim uzupełnieniu przez inwestora na wezwanie RDOŚ - pozytywnie uzgodniony przez ten organ. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia.

W ustawowym terminie, skargi na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosły E. R. i M. D..

E. R. w swojej skardze zarzuciła:

1) naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, w sytuacji gdy w dotychczasowym postępowaniu nie zostały poddane prawidłowej ocenie wszystkie kryteria łącznie wynikające z treści wskazanego przepisu, a przemawiające za obowiązkiem przeprowadzenia stosownej oceny oddziaływania na środowisko;

2) naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących przedmiotowej sprawie, poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wydanie decyzji pomijającej słuszny interes obywatela - strony niniejszego postępowania;

3) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, brak jakiegokolwiek odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do wszystkich stawianych zarzutów;

4) naruszenie art. 104 § 2 i art. 138 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez wydanie decyzji powielającej treść zaskarżonego uprzednio orzeczenia bez przeprowadzenia dogłębnej analizy która powinna prowadzić do odmiennych wniosków aniżeli te zaprezentowane przez organ, przez ogólnikowe odniesienie się do zarzutów odwołania, bądź zupełne ich zignorowanie;

5) naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji jej podstawy faktycznej i prawnej;

6) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że dalsza potrzeba przeprowadzenia badania oddziaływania inwestycji na środowisko nie zachodzi bowiem już na samym początku planowanego przedsięwzięcia wszystkie jego skutki są dobrze znane i nie budzą wątpliwości, w sytuacji gdy w dotychczasowym postępowaniu nie zbadano ani nie wyjaśniono stronom czy i jakie szeroko pojęte skutki będzie miała prowadzona inwestycja na pobliskie tereny mieszkalne, uprawne, a dotychczas ustalony stan faktyczny sprawy nie odpowiada rzeczywistemu stanowi.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca E. R. oświadczyła, że popiera argumenty zawarte w skardze M. D. i zgadza się z jej stanowiskiem. W szczególności zdaniem skarżącej dotychczasowa analiza wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz pobliskie obszary zarówno uprawne jak i zabudowane - mieszkalne jest niepełna, nie uwzględnia wielu istotnych aspektów i ujemnych czynników pozostających w związku z planowanym wydobyciem piasku. Nieprawidłowe są ustalenia faktyczne dotyczące błędnej kwalifikacji zabudowy sąsiadującej z planowanym wyrobiskiem jako zagrodowej, podczas gdy w pobliskiej odległości od przedsięwzięcia znajdują się budynki zabudowy jednorodzinnej mieszkaniowej (a nie wyłącznej zagrodowej), co powinno skutkować dokonaniem rozszerzającej analizy wpływu kopalni na sąsiadujące tereny mieszkalne pod względem akustyki, morfologii terenu, zapylenia, oddziaływania na pobliskie ujęcia wody. W bezpośredniej bliskości planowanego wyrobiska znajdują się rozległe tereny uprawne, na które ujemny wpływ ma działalność przedsiębiorstwa. M. D. poczyniła ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych, które pozwalają przyjąć iż dotychczasowe prowadzenie tożsamej działalności przez inwestora dotknięte było wieloma nieprawidłowościami, z czym w zupełności zgadza się skarżąca E. R.. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zaakceptowaniem przez organ zaledwie 6 m pasów ochronnych od granic złoża, co jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami, oraz tym, że w toku postępowania środowiskowego nie jest brany pod uwagę sprzeciw wielu mieszkańców pobliskich domostw, a samo postępowanie prowadzone jest pomimo iż nie wykazano następców prawnych zmarłych stron tegoż postępowania - tj. T. U. i S. P. Skarżąca E. R. oświadczyła, że jest właścicielką dwóch działek rolnych, w tym jednej bezpośrednio sąsiadującej z kopalnią piasku. Dalsza ekspansja kopalni wpłynie negatywnie i obniży wartość działek, które skarżąca w niedalekiej przyszłości ma zamiar przekształcić w działki mieszkalne. Skarżąca ma w planach osiedlenie się wraz ze swoimi dziećmi i ich rodzinami na w/w działkach, tak więc na wszystkie negatywne skutki działalności kopalni podniesione zarówno przez nią jak i M. D. będzie narażona zarówno sama skarżąca jak i jej najbliższa rodzina. Dodatkowo skarżąca nadmieniła, że kontynuowanie prac kopalnianych niesie za sobą poważne ryzyko uszkodzenia przyszłych domostw, oraz wpłynie negatywnie na prawidłowy przepływ wód gruntowych, które na skutek obniżenia terenu będą w nieprawidłowy sposób odpływać z działki skarżącej, naruszając równowagę biologiczną terenu.

Skarżąca M. D. w swojej skardze zarzuciła:

1) obrazę przepisów art. 7 oraz art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy:

- brak powzięcia inicjatywy w zakresie ustalenia szkodliwego wpływu wyrobiska na utratę stabilności materii gruntu i tym samym zagrożenie uszkodzenia budynków mieszkalnych usytuowanych w bezpośrednim sąsiedztwie wyrobiska pomimo iż strony przedstawiły w toku postępowania opinię prywatną wskazującą na takie zagrożenia i powstałe uszkodzenia budynku;

- pominięcie przez organ, że planowana inwestycja generuje znaczny konflikt społeczny i brak jest w dalszym ciągu zaproponowanych rozwiązań tego konfliktu;

- brak ustalenia przez organ ścisłych wytycznych mających przeciwdziałać znacznemu zapyleniu okolicznych terenów zamieszkałych w trakcie eksploatacji wyrobiska i transportu kopalin;

- brak przeprowadzenia analizy głębokości złoża wód podziemnych i wyrażenie zgody na eksploatację wyrobiska do poziomu 5 m p.p.pt powyżej zwierciadła wód podziemnych podczas gdy rzeczywisty poziom zwierciadła tych wód znajduje się na głębokości 4 mp.p.pt.;

- brak ustaleń w zakresie konfliktu komunikacyjnego pomiędzy pojazdami transportującymi urobek, a innymi użytkownikami dróg - rolnikami, pieszymi, rowerzystami i pojazdami osobowymi;

- brak ustaleń w zakresie wpływu pojazdów transportujących urobek, na stan nawierzchni dróg jakimi poruszać się będą te pojazdy;

- brak uwzględnienia uwag składanych przez strony w trakcie postępowania w zakresie nieprawidłowości jakich inwestor dopuścił się w trakcie eksploatacji poprzednich wyrobisk, w sytuacji gdy zgoda na eksploatację udzielona mu była warunkowo;

- brak analizy wpływu inwestycji na obszary chronione przyrodniczo - Natura 2000, brak obserwacji i ustaleń czy inwestycja nie pokrywa się z terenami lęgowymi ptactwa i zwierzyny dziko żyjącej;

- brak przeprowadzenia badań w zakresie rzeczywistego poziomu emisji hałasu na terenie objętym inwestycją;

2) obrazę przepisów art. 75, art. 78, art. 84 i art. 85 k.p.a. poprzez pominięcie zgłoszonego przez stronę wniosku dowodowego w postaci opinii eksperckiej w zakresie wpływu funkcjonowania kopalni na materię gruntu i powstałe uszkodzenia budynku mieszkalnego usytuowanego w bezpośrednim sąsiedztwie kopalni tylko dlatego, że przedłożony egzemplarz był niepodpisany, a w sytuacji powzięcia przez organ informacji o zagrożeniu dla stabilności budynków mieszkalnych organy winny dołożyć wszelkich starań aby wyjaśnić wpływ inwestycji na ewentualną utratę stabilności gruntu, w szczególności winny powołać biegłych z zakresu budownictwa oraz szacowania szkód górniczych oraz przeprowadzić oględziny terenu objętego inwestycją pod kątem ewentualnych szkód budowlanych;

3) obrazę przepisu art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a wydanie decyzji powielającej dosłownie treść "Charakterystyki przedsięwzięcia" stanowiącej załącznik do decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2019 r. przez co nie można przyjąć że organ odwoławczy dokonał jakiegokolwiek odniesienia się do skarg i wniosków strony postępowania, oraz że "ocenił" całokształt ustaleń poczynionych w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że decyzja organu odwoławczego nie spełnia kryteriów ani standardów jakie winno realizować orzeczenie wydane w toku kontroli instancyjnej. Organ odwoławczy w treści uzasadnienia swej decyzji w ogóle nie odniósł się do zarzutów jakie zostały skierowane pod adresem decyzji organu I instancji, wobec czego trudno przyjąć że organ ten rozważył wszystkie okoliczności sprawy i dokonał oceny materiału dowodowego. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie zawiera jakichkolwiek argumentów i elementów wskazujących na rozpoznanie sprawy, rozważenie zarzutów jakie strona wskazała w treści odwołania. Uzasadnienie stanowi w zasadniczej jego części przytoczenie treści przepisów prawnych oraz kolejno - kopię tekstu zaczerpniętego z "Charakterystyki przedsięwzięcia stanowiącej załącznik do decyzji organu i instancji. Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, trudno przyjąć, że organ odwoławczy w myśl przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 oraz art. 78 k.p.a. dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, uprzednio wyczerpująco zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy, czyniąc to w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej i kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Skarżąca wskazała, że przedmiotem inwestycji w związku, z którą toczy się przedmiotowe postępowanie jest wydobycie kruszywa naturalnego - tj. piasku ze złoża [...], w miejscowości [...]. Skarżąca zauważyła, że inwestycja budzi sprzeciw mieszkańców pobliskich domostw, a także właścicieli nieruchomości położonych w bezpośrednim pobliżu terenu inwestycyjnego. W dotychczasowym postępowaniu przed organami administracyjnymi zgłoszonych zostało szereg uwag w zakresie eksploatacji wyrobiska, wpływu eksploatacji na tereny mieszkalne, pobliskie zabudowania - w tym ewentualnych szkód górniczych, ponadto podnoszone były kwestie związane ze znacznym pogorszeniem się warunków życiowych mieszkańców pobliskich domów pod kątem zapylenia, hałasów, zanieczyszczeń, niszczenia nawierzchni dróg, obniżenia poziomu bezpieczeństwa innych użytkowników dróg. Szereg krytycznych uwag dotyczyło wpływu inwestycji na środowisko, w szczególności na obszary chronione ze względu na tereny lęgowe ptactwa i zwierzyny dziko żyjącej, a także kwestionowano możliwość prowadzenia przez inwestora kolejnej inwestycji tożsamego charakteru, w sytuacji gdy dotychczas udzielania mu była warunkowa koncesja na wydobycie, przy czym eksploatacja poprzednich złóż zdaniem skarżącej nie była prawidłowa. Od początku postępowania skarżąca nie zgadzała się z przedstawionymi przez inwestora jak i organ parametrami generowanych przez inwestycję hałasu, zapylenia, zanieczyszczeń - gdyż dane zawarte w raportach, którymi posługiwał się zarówno inwestor jak i organy na potrzeby wcześniejszych rozstrzygnięć, nie są zindywidualizowane, odnoszą się do danych uśrednionych, a nie faktycznych. Zdaniem skarżącej, mając na uwadze sprzeciw mieszkańców i obawę związaną z prowadzeniem wydobycia z tak wielu względów, organy, nie wspominając o samym inwestorze, nie poczyniły żadnych kroków aby załagodzić powstały na tym tle konflikt społeczny. W dotychczasowym postępowaniu pomimo zgłaszanych przez skarżącą pisemnie wniosków i uwag związanych z przedmiotowym wydobyciem, nie przeprowadzono niezbędnych czynności pozwalających przyjąć, iż stan faktyczny sprawy został należycie, wszechstronnie ustalony, a wszelkie jej okoliczności zostały wyjaśnione w oparciu o rzetelną i wszechstronną analizę materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, że w toku postępowania pismem z dnia 19 listopada 2018 r. złożyła organowi I instancji opinię techniczną opracowaną przez [...], dotyczącą wpływu wydobycia złóż piasku z kopalni [...] na stan techniczny pobliskich zabudowań mieszkalnych. Z opinii tej wynika, iż zaburzenia gruntowo- wodne oraz drgania podłoża w związku z prowadzonym wydobyciem mogły negatywnie wpłynąć na konstrukcję budynku mieszkalnego znajdującego się na działce 2582 - w związku z czym pojawiły się uszkodzenia jego elementów konstrukcyjnych. Opinia zaleca przeprowadzenie badań geotechnicznych oraz wykonanie stałej kontroli pęknięć oraz obserwację pogłębiania się uszkodzeń. W świetle treści opinii, skarżąca wniosła o przeprowadzenie przez organ określonych badań i opinii eksperckich. Organ doszedł jednak do przekonania iż skoro przedłożona przez skarżącą opinia techniczna jest niepodpisana, to nie może stanowić dowodu w sprawie, co jest sprzeczne z treścią art. 78 k.p.a., gdyż przedmiotem dowodu była okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy, tj. ustalenie, czy prowadzenie wydobycia na złożu [...] nie narusza substancji gruntu w taki sposób, aby powodowało to zagrożenia dla bezpieczeństwa mieszkańców wskutek technicznego uszkodzenia budynku. Zdaniem skarżącej, w świetle przedłożonej opinii prywatnej organ powinien powziąć wszelkie niezbędne kroki celem wyjaśnienia wpływu wydobycia na materię obiektów znajdujących się w jego obszarze, czego zaniechał. Treść przedłożonego dokumentu stanowiła wystarczającą podstawę do uznania konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego w tymże zakresie, w szczególności poprzez zasięgnięcie przez organ opinii biegłego z zakresu chociażby budownictwa, czy też szkód górniczych. Zaniechane tej aktywności organu może w przyszłości stanowić narażenie mieszkańców pobliskich zabudowań mieszkalnych na niebezpieczeństwo, w tym na ewentualne zniszczenie ich mienia. Brak przeprowadzenia postępowania w kierunku ustalenia ewentualnego wpływu działalności kopalni na stan techniczny pobliskich zabudowań mieszkalnych skutkował błędnym przyjęciem szerokości pasów ochronnych przed zagrożeniami związanymi z działalnością eksploatacyjną o szerokości zaledwie 6 m od granicy złoża, podczas gdy w ocenie skarżącej szerokość pasa ochronnego winna być zwiększona. Kolejno, w dotychczasowym postępowaniu pomimo zgłaszanych uwag i zastrzeżeń nie podjęto jakichkolwiek kroków zmierzających do przeprowadzenia badań rzeczywistego natężenie zapylenia jak i hałasu w związku z prowadzonym wydobyciem. Skarżąca nie zgadza się z przyjętymi na potrzeby decyzji wartościami zrównoważonego poziomu hałasu, gdyż ustalenia te nie zostały poparte jakimikolwiek badaniami, a wynikają z przyjętych uśrednionych danych producenta sprzętu jaki wykorzystywany będzie przez inwestora. Skarżąca naprowadza, że posługiwanie się danymi producenta nie stanowi ustalenia faktycznego w sprawie, gdyż w rzeczywistości sprzęt za pomocą jakiego prowadzone jest wydobycie jest stary, wyeksploatowany, co ma znaczenie dla generowanego stopnia hałasu. Skarżąca stwierdziła, że inwestycja nie może być akceptowana także ze względu na zapylenie, jakie powstaje w związku z wydobyciem oraz transportem uzyskanego urobku. Ustalenie, iż urobek ten ma być transportowany bezpośrednio po wydobyciu bez jego uszlachetniania samochodami nakrytymi plandeką po zroszonej wodą drodze jest zdaniem skarżącej jedynie iluzoryczną próbą rozwiązania tegoż problemu. W rzeczywistości w porze suchej zapylenie w obszarze działalności kopalni jest tak duże, że uniemożliwia codzienne funkcjonowanie. W godzinach prowadzenia wydobycia (rzeczywiste normy czasowe pracy i liczba transportów są znacznie przekroczone i nie odpowiadają wytycznym organu), co powoduje, że nie ma możliwości aby w ciągu dnia np. przewietrzyć dom, wywiesić pranie, wykonywać prace na zewnątrz obejścia, gdyż zapylenie to uniemożliwia. Nikt w toku dotychczasowego postępowania nie zainteresował się szkodliwością i wpływem takiego zapylenia na stan zdrowia osób narażonych na przebywanie w obszarze działalności wydobywczej. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że w trakcie prowadzenia przez inwestora działalności wydobywczej, kierowcy pojazdów transportujących urobek z jego kopalni dokonują celowych i złośliwych działań powodujących zwiększenie zapylenia, poprzez przyśpieszanie na drodze nie utwardzonej, w taki sposób aby zapylenie za jadącym pojazdem było jak największe i jak najbardziej dolegliwe. Samochody transportujące urobek nie zawsze są pokryte plandeką, a jeśli już, to jest to wykonane tak niedbale. że nie zapewnia realnej ochrony przed usypywaniem się i wydostawaniem piachu spod plandeki. Polewanie dróg nieutwardzonych wodą jest abstrakcją, która nigdy nie ziściła się w rzeczywistości. W toku postępowania nie zostało też sprawdzone jaki wpływ będzie miał transport urobku samochodami ciężarowymi na nawierzchnię drogi przeznaczonej do wspólnego korzystania, która już znajduje się w stanie fatalnym, jest pełna kolein, a w porze deszczowej zamienia się w błoto uniemożliwiające przejazd i przechód. Skarżąca wskazała również, że ruch pojazdów transportujących urobek koliduje z użytkowaniem drogi przez innych uczestników ruchu jak np. okoliczni mieszkańcy i rolnicy, piesi i rowerzyści. Na trasie przeznaczonej do transportu urobku nie wykonano mijanek dla pojazdów. Poruszające się pojazdy ciężarowe stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu w tej okolicy. Ponadto w toku dotychczasowego postępowania nie przeprowadzono właściwej analizy wpływu inwestycji na tereny chronione przyrodniczo, ze względu na miejsca lęgowe ptactwa i zwierzyny dziko żyjącej. W tym zakresie posłużono się nieaktualnymi danymi, nie popartymi wcześniejszą obserwacją obszaru inwestycji. Błędnie ustalono także głębokość eksploatacji wyrobiska do 5 m p.p.t. podczas gdy poziom wód gruntowych jest znacznie wyższy, w rzeczywistości wynosi około 4 m p.p.t. Na jednym z wyrobisk bezpośrednio sąsiadującym ze sporną inwestycją poziom wód gruntowych jest tak wysoki, że w niecce pojawiła się roślinność typowa dla terenów podmokłych tzw. pałki wodne. Ponadto, skarżąca podkreśliła, że dotychczas inwestor uzyskiwał warunkowa zgodę na eksploatację kopalni, czego organy nie wzięły pod uwagę, wydając przedmiotową decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych.

W odpowiedziach na skargi, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o ich oddalenie.

Pismem z dnia 23 września 2019 r. inwestor złożył odpowiedź na skargi, wnosząc o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skargi w niniejszej sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem Sąd w toku legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz – rozszerzając na podstawie art. 135 p.p.s.a. granice rozpoznania skarg – także decyzji organu pierwszej instancji nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby ingerencję w moc obowiązującą kwestionowanych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Tym samym należy stwierdzić, że decyzje organu odwoławczego oraz organu pierwszej instancji odpowiadają prawu w świetle zakresu i treści kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego.

Legalność proceduralna decyzji oraz prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne są wystarczające oraz znajdują odpowiednie potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Sąd podziela także stanowisko organów w zakresie wykładni oraz zastosowania przepisów prawa materialnego.

Podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego są pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że kontrolowane decyzje zostały wydane w wyniku modyfikacji pierwotnego wniosku inwestora w związku z prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 27 lutego 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Rz 1333/17, w którym uchylono decyzje organów obydwu instancji w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Inwestor pismem z dnia 4 września 2018 r., odstępując od żądania stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zwrócił się o wydanie postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz określającego zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Uwzględnienie powyższego żądania i wydanie postanowienia z dnia [...] września 2018 r., o którym mowa w art. 63 ust. 1 i 4 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (u.o.ś.), spowodowało, że wynikające z cyt. wyroku z dnia 4 września 2018 r. ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania uległy dezaktualizacji.

Konsekwencją powyższego postanowienia było złożenie przez inwestora raportu o odziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia pn. "Wydobycie piasku ze złoża [...], gm. [...], woj. [...]". Złożony raport spełnia w stopniu koniecznym i wystarczającym wymagania określone w postanowieniu wydanym na podstawie art. 63 ust. 1 i 4 w zw. z art. 68 i art. 66 u.o.ś.

Zgodnie z treścią art. 77 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.o.ś. organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji przeprowadził procedurę uzgodnienia i opiniowania warunków realizacji przedsięwzięcia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (RDOŚ), właściwym organem powiatowym Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PPIS) oraz właściwym organem Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP). Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. RDOŚ w [...] (sprostowanym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r.), po uprzednim uzupełnieniu przez inwestora raportu, uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia w proponowanym przez inwestora wariancie realizacyjnym. W opinii z dnia [...] listopada 2018 r. PPIS w [...] ocenił pozytywnie pod względem sanitarno-higienicznym środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia i określił warunki sanitarno-higieniczne realizacji przedsięwzięcia. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] jako właściwy organ PGW WP w piśmie z dnia 28 listopada 2018 r. stwierdził, że podtrzymuje opinię z dnia [...] lipca 2018 r., że dla planowanego przedsięwzięcia nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu weryfikacji formy i treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskaniu wymaganych ustawą opinii i uzgodnień (art. 77 ust. 1 u.o.ś.), zapewnieniu możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.ś.), uwzględniając ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki uzgodnień i opinii organów współdziałających oraz brak wyników postępowania z udziałem społeczeństwa (art. 80 ust. 1 pkt 1-3 u.o.ś.), wydał na podstawie art. 80 ust. 1, art. 82 i art. 85 w zw. z art. 72 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 u.o.ś. decyzję o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań realizacji dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego, tj. piasku ze złoża [...], na działkach nr 2554 oraz 2509 oraz części działek 2503, 2506/4 i 2555/2 o powierzchni 1,09 ha w miejscowości [...] pn. "Wydobycie piasku ze złoża [...], gm. [...], pow. [...] woj. [...]", określając szczegółowy zakres powyższego przedsięwzięcia.

Dla pozytywnej oceny prawidłowości kontrolowanych decyzji istotne znaczenie miały przede wszystkim następujące względy:

1) niewadliwe przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, zgodnie z wymogami określonymi w art. 3 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 u.o.ś.;

2) uwzględnienie przy wydawaniu decyzji wszystkich istotnych przesłanek, o których mowa w art. 80 ust. 1 u.o.ś., w tym poddanych weryfikacji ustaleń raportu oraz warunków określnych w uzgodnieniu RDOŚ oraz opiniach PPIS i właściwego organu PGW WP;

3) pozytywna ocena strony formalnej raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, pozwalająca na uznanie, że przedłożony dokument jest wyczerpujący (kompletny) i spójny w świetle wymogów określonych w treści art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. (por. np. wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r., II OSK 2105/11; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r., II OSK 639/13; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., II OSK 495/13; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., II OSK 602/14); jakkolwiek raport jest dokumentem prywatnym sporządzanym na zlecenie inwestora, to jednak – jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych – przysługuje mu szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego i eksperckiego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia, a podważenie ustaleń i wniosków raportu jest zasadniczo dopuszczalne jedynie poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących porównywalną wiedzą fachową jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora (por. np. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., II OSK 383/08; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. II OSK 602/14);

4) brak stwierdzenia istnienia podstaw do wydania decyzji negatywnej, a więc decyzji o odmowie wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia.

Wobec powyższego i wobec uznania, że przesłanki obligatoryjne wydania decyzji pozytywnej w postaci warunku zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 u.o.ś.), warunku nienaruszania przez zamierzoną działalnością górniczą przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 3 u.o.ś.) zostały spełnione, a jednocześnie nie zostały zrealizowane przesłanki obligatoryjnego wydania decyzji negatywnej, o których mowa w art. 81 ust. 1-3 u.o.ś., należy przyjąć, że wobec uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organy współdziałające (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 1-1b i 4 u.o.ś.), kontrolowane organy były zobowiązane do wydania decyzji pozytywnej w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Odnosząc się do zarzutów pierwszej skargi (M. D.), należy stwierdzić, co następuje.

Skarżąca podniosła w swojej skardze zarzuty, które zmierzają w istocie do podważenia ustaleń i ocen organów przede wszystkim w zakresie związanych z realizacją spornego przedsięwzięcia okoliczności dotyczących: a) potencjalnego wpływu nowego wyrobiska na "utratę stabilności materii gruntu" oraz zagrożenia "uszkodzenia budynków mieszkalnych" znajdujących się w sąsiedztwie; b) problemu "zapylenia" w okresie eksploatacji wyrobiska okolicznych terenów zabudowanych; c) rzeczywistego poziomu zwierciadła wód podziemnych, który według skarżącej ma znajdować się powyżej poziomu ustalonego przez organy (4 m p.p.t. zamiast 5 m p.p.t.); d) wpływu transportu kruszywa naturalnego na stan nawierzchni drogi dojazdowej do obszaru wydobycia oraz możliwego "konfliktu komunikacyjnego" z innymi użytkownikami powyższej drogi; e) braku analizy wpływu inwestycji na obszar Natura 2000; f) braku badań w zakresie rzeczywistego poziomu emisji hałasu na tereny sąsiednie.

Powyższe zarzuty są pozbawione usprawiedliwionych podstaw w świetle ustaleń i ocen organów na tle procesu weryfikacji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyjaśnień inwestora oraz innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz ocen współdziałających organów specjalistycznych (RDOŚ, PPIS, organ PGW WP), które łącznie i całościowo kontrolowane organy oceniły jako wiarygodną podstawę powyższych ustaleń i ocen, bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Skarżąca musi uwzględnić, że planowane przedsięwzięcie jest już piątym przedsięwzięciem tego rodzaju (działalność wydobywcza w zakresie eksploatacji piasku ze złóż geologicznych) na spornym obszarze (aktualnie przedmiotem eksploatacji jest nadal złoże [...], natomiast pozostałe złoża zostały poddane już zamknięciu lub rekultywacji), a zakres czasowy planowanej eksploatacji jest ograniczony. Z kontrolowanych decyzji wynika, że zasób złoża wynosi 45.000 m sześć., co przy maksymalnym rocznym limicie wydobycia (20.000 m sześć.) oznacza, iż okres eksploatacji powinien wynieść ok. 3 lat (zob. s. 13 raportu). Obawy skarżącej związane z problematyką wpływu eksploatacji przedsięwzięcia na lokalne warunki geologiczne lub geotechniczne zostały nie tylko poddane wystarczającej analizie w samym raporcie (s. 10-16) oraz poddane pozytywnej weryfikacji przez organy, lecz także będą lub już stały się przedmiotem oceny specjalistycznych organów (w tym m.in. organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz organów administracji geologiczno-górniczej w postępowaniu koncesyjnym). Jeżeli chodzi o zagadnienie potencjalnego "szkodliwego wpływu" inwestycji na okoliczne zabudowania w związku z przedłożeniem przez skarżącą M. D. niepodpisanej opinii technicznej z 2018 r. (złożonej do akt sprawy, jednak trafnie niedopuszczonej przez organy jako dowód z dokumentu), to trzeba wyraźnie wskazać, że pomijając ocenę formalną i merytoryczną tego dokumentu, jak również zawartych w nim konkluzji, opinia ta dotyczy innego budynku (nr 191) znajdującego w innej (bliższej) odległości (ok. 60 m) niż budynek skarżącej (budynek nr 731, należący do skarżącej znajduje się w odległości co najmniej 180 m od krawędzi projektowanego wyrobiska – zob. s. 35 raportu). Ponadto ewentualne szkody związane z eksploatacją zakładu górniczego mogą być dochodzone na zasadach określonych w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (p.g.g.). Nie są również uzasadnione zarzuty związane z przekroczeniem obowiązujących normatywów lub nieuwzględnieniem okoliczności związanych z emisją hałasu lub substancji w związku z fazą eksploatacji złoża. Zagadnienie oddziaływania przedsięwzięcia w zakresie emisji substancji do powierza oraz emisji hałasu (praca koparki służącej do wydobycia kruszywa oraz transport urobku poza teren kopalni) zostało poddane szczegółowej analizie prawnej, faktycznej i specjalistycznej w raporcie (s. 20-47), a następnie stało się przedmiotem pozytywnej weryfikacji organów współdziałających oraz organów orzekających w sprawie. Rezultatem powyższej weryfikacji stało się wyznaczenie w opinii PPIS z dnia [...] listopada 2018 r. oraz w postanowieniu RDOŚ z dnia [...] stycznia 2019 r. warunków higieniczno-sanitarnych oraz środowiskowych realizacji planowanego przedsięwzięcia. W opinii sanitarnej określono nie tylko warunki w zakresie wpływu inwestycji na zdrowie ludzi, lecz także stwierdzono, że "prace realizacyjne, jak i późniejsze użytkowanie nie będą źródłem niekorzystnego, ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi, w zakresie dopuszczalnego zanieczyszczenia powietrza oraz rozprzestrzeniania się emisji hałasu" (s. 2). Bardzo szczegółowy charakter mają również warunki realizacji przedsięwzięcia określone w postanowieniu środowiskowym z dnia [...] stycznia 2019 r. Właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska po szczegółowym określeniu zakresu planowanego przedsięwzięcia ustalił szczegółowe warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (pkt II postanowienia, s. 2-3). Warunki te dotyczą m.in. wyznaczenia poziomu wykonywania prac wydobywczych względem zwierciadła wód podziemnych (ok. 5 m p.p.t.), zasad nawilżania drogi dojazdowej do wyrobiska w okresach bezdeszczowych (w celu ograniczenia emisji substancji do powietrza), czasu wykonywania pracy przez urządzenia wydobywcze i wykonywania transportu samochodowego (w celu ograniczenia emisji hałasu), zasad ochrony gatunków ptactwa (zob. ppkt. 5, 6-7, 11, 13-14 pkt. II postanowienia, s. 2-3). Zagadnienia stanu nawierzchni drogowej nie były przedmiotem bezpośredniej oceny. Organy prawidłowo uznały jednak, że stan ten jest wystarczający do prowadzenia planowanej działalności. Zagadnienie ochrony flory i fauny (w tym co do ochrony terenów lęgowych ptactwa) oraz obszarów Natura 2000 stało się natomiast przedmiotem ustaleń i ocen w raporcie (s. 52 i n.), postanowieniu RDOŚ oraz kontrolowanych decyzjach. Najbardziej istotne jest jednak to, że w pkt. III powyższego postanowienia RDOŚ ustalił wiążąco, że koncesja na wydobywanie kopaliny musi uwzględniać ustalenia wymienione w pkt. I i II wydanego postanowienia. Powyższe warunki i ustalenia organów współdziałających stały się następnie częścią orzeczenia organów pierwszej i drugiej instancji (zob. pkt. I-III decyzji z dnia [...] lutego 2019 r.), natomiast istotne dla wydanego rozstrzygnięcia ustalenia, parametry i oceny stały się częścią załącznika do powyższych decyzji w postaci charakterystyki przedsięwzięcia. Decyzje te wraz z załącznikiem są wiążące dla organów wydających decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.o.ś. (art. 86 pkt 2 u.o.ś.). Oznacza to m.in., że organy administracji architektoniczno-budowlanej orzekające w sprawie wydania pozwolenia na budowę oraz organy administracji geologiczno-górniczej orzekające w sprawie udzielenia koncesji są zobowiązane do uwzględnienia treści powyższych decyzji oraz postanowienia w swoich orzeczeniach. Odrębną kwestią jest natomiast sprawa bieżącego monitorowania przestrzegania przez inwestora warunków określonych w decyzjach i postanowieniu wydanych w postępowaniu o ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. W przypadku nieprzestrzegania powyższych warunków właściwe organy nadzorcze oraz właściwy organ koncesyjny (wobec niewypełniania warunków środowiskowych określonych w koncesji) mają obowiązek podjęcia właściwych czynności kontrolnych i nadzorczych. W szczególności właściwy organ koncesyjny ma w takim wypadku obowiązek wszczęcia postępowania kontrolnego, o którym mowa w art. 37 ust. 1 p.g.g. Postępowanie to może doprowadzić do cofnięcia koncesji bez odszkodowania (art. 37 ust. 2 pkt 1 p.g.g.).

Odnosząc się natomiast do zarzutów drugiej skargi (E. R.), należy stwierdzić, że część podniesionych zarzutów okazała się bezprzedmiotowa (zarzut naruszenia art. 63 ust. 1 u.ś.o. jest związany z sprawą o sygn. II SA/Rz 1333/17, zakończoną prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 27 lutego 2018 r.), natomiast dalsze zarzuty zostały ocenione zbiorczo w ramach zaprezentowanych wyżej rozważań (art. 6, 7, 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 § 2, art. 107 § 1 i § 3, art. 138 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy, mając na względzie wyniki pełnej kontroli legalności rozstrzygnięcia sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skarg.