Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 236/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L. [...] jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2018 r. o nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym :

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku K. [...] Sp. j. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...].02.2016 r. i nr [...] z dnia [...].02.2016 r., obejmujących należności z tytułu dotacji pieniężnej z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] 2007-2013, w łącznej kwocie należności głównej 1.348.480,00 zł plus należne odsetki. Celem realizacji należności dochodzonych na podstawie w/w tytułów wykonawczych, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] działając jako organ egzekucyjny na podstawie art. 80 § 1 ustawy egzekucyjnej dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniami: nr [...] z dnia [...].03.2016 r. w [...] S.A. w L.; nr [...] z dnia [...].03.2016 r. w [...] S.A. w W.; nr [...] z dnia [...].03.2016 r. w [...] S.A. w R.; nr [...] z dnia [...].10.2016 r. w [...] S.A. w S. W odpowiedzi na powyższe zajęcia egzekucyjne dłużnicy poinformowali, że nie prowadzą rachunków bankowych dla Spółki wskazanej w zawiadomieniach lub nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. W celu ustalenia majątku zobowiązanej Spółki organ egzekucyjny podjął szereg czynności prowadzących do uzyskania informacji o składnikach majątkowych, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] wystosował zapytanie do systemu CERBER, które jednak nie dostarczyło informacji o nowych rachunkach bankowych Spółki (nieobjętych wcześniejszymi zajęciami). Z informacji z dnia [...].04.2016 r. i [...].07.2017 r. z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że Spółka nie jest właścicielem/współwłaścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Ponadto Spółka nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców CEPIK jako właściciel pojazdów.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] wystąpił również w trybie art. 36 ustawy egzekucyjnej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udostępnienie wszelkich posiadanych przez ZUS informacji dotyczących Spółki, w szczególności czy figuruje w Centralnym Rejestrze Płatników ZUS oraz o rachunkach bankowych, z których opłaca składki do ZUS lub nazwę wraz z siedzibą płatnika, który składki za Spółkę nalicza i przekazuje do ZUS. W odpowiedzi ZUS poinformował, że co do Spółki brak aktualnych zgłoszeń do ubezpieczeń, podmiot nie prowadzi działalności gospodarczej i nie podał numeru rachunku bankowego. Pismem z dnia [...].03.2016 r. organ egzekucyjny wystąpił z wezwaniem do Prezesa Spółki D. T. do wskazania majątku Spółki z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję. W odpowiedzi z dnia [...].03.2016 r. Prezes zaznaczyła, że Spółka nie jest właścicielem nieruchomości, a ruchomości, które są jej własnością stanowią półprodukty w fazie produkcyjnej, co powoduje, że nie mają one wartości rynkowej. Towary te zostały zajęte ponad 2 lata temu przez komorników, z powyższych przyczyn nie zostały sprzedane. D.T. wskazała, że Spółka posiada rachunek bankowy w [...] S.A., ale rachunek posiada debet i jest zajęty w toku egzekucji komorniczych. Ponadto Spółka od dwóch lat nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada należności od kontrahentów, jak również innych należności i praw majątkowych , mogących być przedmiotem egzekucji administracyjnej.

Pismem z dnia [...].09.2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] wezwał D.T. do wskazania miejsca położenia, stanu fizycznego oraz stanu prawnego ruchomości zakupionych za środki publiczne w ramach realizacji projektów. W odpowiedzi Prezes poinformowała, że nie posiada wiedzy na temat przedmiotowych ruchomości z uwagi na fakt, że dokumenty firmy wraz z komputerami, na których przechowywano dane uległy zniszczeniu na skutek zalania.

Ponadto, tytuły wykonawcze zostały przydzielone poborcy skarbowemu celem dokonania czynności egzekucyjnych bezpośrednio w siedzibie Spółki. Z raportu poborcy skarbowego z dnia [...].12.2017 r. wynika, że czynności nie dokonano, gdyż Spółka pod w/w adresem nie prowadzi działalności i nie posiada majątku. Według informacji podmiotu prowadzącego "wirtualne biuro", umowa została wypowiedziana w dniu [...].12.2017 r. Spółka nie prowadzi również działalności w W. przy ul. [...] (adres biura wirtualnego). Zobowiązana Spółka nie figuruje w rejestrach JPK jako wierzyciel innych podmiotów gospodarczych oraz nie składa plików JPK. Nie rozlicza się również w urzędzie, a ostatnia deklaracja VAT 7 została złożona za 04/2015, co wskazuje na fakt, iż podmiot nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie ujawniono składników majątkowych w aplikacji CZM, natomiast w bazie POLTAX odnotowano liczne zajęcia nadesłane przez komorników sądowych, co oznacza, iż Spółka jest stroną wielu postępowań egzekucyjnych.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...].09.2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku K. [...] Sp. j. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny opisał działania podejmowane w toku prowadzonego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych postępowania egzekucyjnego, mające na celu wyegzekwowanie dochodzonych należności oraz czynności mające na celu ustalenie majątku Spółki, które nie przyniosły wymiernych efektów.

Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia, pismem z dnia [...].10.2018 r. wierzyciel – L. [...] w L. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] nr [...] z dnia [...].09.2018 r., w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. [...] Sp. j., wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie norm prawa procesowego tj. art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. i art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo niewyjaśnienia przez organ egzekucyjny czy zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. doprowadziło do wyegzekwowania jakiejkolwiek należności od zobowiązanej Spółki, jak również czy informacja przekazana przez D.T. o utraceniu dokumentów firmowych została zweryfikowana. W ocenie wierzyciela organ egzekucyjny zaniechał wszechstronnego zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, co skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i przedwczesnym wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...].11.2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] nr [...] z dnia [...].10.2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. [...] Sp. j.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 80 kpa. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez brak prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, polegający na przyjęciu, że dokumentacja firmy wraz z komputerami, na których przechowywane były dane umożliwiające identyfikację ruchomości zakupionych ze środków publicznych uległa zniszczeniu oraz zaniechanie dalszych ustaleń w tej kwestii, co doprowadziło do bezzasadnego przyjęcia, że w prowadzonym wobec Zobowiązanego postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego Strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. nr 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do kwestii, czy organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego K. [...] Sp. j. działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu organy egzekucyjne miały pełne podstawy do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 59 § 2 u.p.e.a., która dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Najistotniejszą przeszkodą w kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego w rozpatrywanej sprawie jest fakt, że przeprowadzone czynności nie doprowadziły do ustalenia majątku K. [...] Sp. j.. W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bezsprzecznie wykazano, iż zobowiązany nie posiada żadnego majątku ruchomego czy też nieruchomego, z którego możliwe jest realne przeprowadzenie egzekucji. Dłużnik nie prowadzi też działalności gospodarczej, nie uzyskuje więc żadnych dochodów. W związku z tym na dzień wydania zaskarżonych postanowień nie było jakiejkolwiek możliwości uzyskania środków pieniężnych celem zaspokojenia kosztów przeprowadzanych czynności o charakterze egzekucyjnym.

Zdaniem Sądu, rozstrzygając spór pomiędzy wierzycielem a skarbowymi organami egzekucyjnymi istotnym jest, aby administracyjne postępowanie egzekucyjne - co do zasady - kończyło się realizacją tytułu wykonawczego. Tylko wyjątkowo zatem może zakończyć się ono z innego powodu, a mianowicie poprzez jego umorzenie. Przesłanki umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego są wyczerpująco i taksatywnie wyliczone w art. 59 u.p.e.a. Są to przesłanki merytoryczne dotyczące bezpodstawności istnienia egzekwowanego w drodze przymusowej obowiązku (np. umorzenie zaległości pieniężnej, nieistnienie obowiązku pieniężnego, wykonanie zobowiązania pieniężnego), albo przesłanki proceduralne (formalnoprawne), które niekiedy mogą być naprawione przy ponownym wszczęciu egzekucji. W świetle natomiast brzmienia art. 59 § 2 i 3 u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne może być ponadto umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tym przypadku postanowienie o umorzeniu, wszczętego na wniosek L. [...], postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego zostało oparte - co do zasady - na uznaniu administracyjnym organu egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji. W badanej sprawie organ egzekucyjny wykazał w zaskarżonym postanowieniu o umorzeniu, iż wykonując czynności egzekucyjne stwierdzono brak możliwości zrealizowania tytułów wykonawczych przeciwko zobowiązanemu, przy zastosowaniu środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6 u.p.e.a.

W ocenie Sądu zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego nie jest poszukiwanie "w nieskończoność" hipotetycznego majątku zobowiązanego, lecz wykonywanie odpowiednich czynności przewidzianych w u.p.e.a., w oparciu o prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy. Wierzyciel zarzucił organowi egzekucyjnemu, że nie wykonał wszystkich możliwych działań w celu ustalenia gdzie znajduje się dokumentacja Spółki oraz przedmioty zakupione ze środków dotacji. Organ egzekucyjny dysponował dokumentem potwierdzającym fakt zalania pomieszczeń spółki ( k 127 akt adm. ), zaś wierzyciel czyniąc zarzut w sposób ogólny, nie wskazuje na czym konkretnie te dalsze czynności mogłyby polegać . Należy zwrócić uwagę na fakt, iż w przypadku wystąpienia prawdopodobieństwa posiadania przez zobowiązanego majątku, który jest ukrywany , wierzyciel ma prawo wystąpienia do właściwego miejscowo i rzeczowo Sądu Rejonowego celem wszczęcia postępowania mającego na celu ujawnienie majątku dłużnika ( art. 913 i nast. K.p.c. ). Należy podkreślić, że postępowanie takie może być wszczęte wyłącznie na wniosek wierzyciela ( z wyłączeniem egzekucji należności alimentacyjnych ). W świetle powyższego nie można zaakceptować sytuacji, w której jeden z organów będących wierzycielem publicznoprawnym nie podejmuje w zakresie swojej właściwości żadnych działań zmierzających do wyegzekwowania należności publicznoprawnych, natomiast wymaga tego wszystkiego od organu administracji, będącego organem egzekucyjnym.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne, powołując się na fakt, iż na obecnym etapie prowadzone czynności nie pozwolą na uzyskanie takich środków, które pozwolą na zaspokojenie należności samego organu egzekucyjnego.

Sąd zwraca dodatkowo uwagę, iż nawet ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza zwolnienia dłużnika od ciążącego na nim obowiązku, a orzeczeniu takiemu nie można nadać waloru powagi rzeczy osądzonej, gdyż organ egzekucyjny nie jest do tego uprawniony. Oznacza to zatem, że postępowanie egzekucyjne, które umorzono, z przyczyn określonych w art. 59 § 2 u.p.e.a. można ponownie wszcząć, gdy wierzyciel złoży m.in. stosowny wniosek o przeprowadzenie egzekucji administracyjnej.

Wobec powyższego za nietrafne uznać także należy zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić trzeba, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w ocenę dowolną, musi być dokonana z zachowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu decyzji/postanowienia organ winien zawrzeć ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię stosowanych przepisów prawa oraz dokonać subsumpcji stanu faktycznego pod stosowną normę prawną. Wszystkie te elementy zawiera zaskarżone postanowienie. W ocenie sądu zarzut skarżącej dotyczący braku przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanki bezskuteczności egzekucji, nie może odnieść zamierzonego skutku, albowiem warunkiem jego skuteczności jest wykazanie przez stronę, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, istotny wpływ na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (tak NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2013 r., I GSK 363/12, LEX 1356919; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., II OSK 1490/11, LEX nr 1286271). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć. Tymczasem sformułowane przez stronę skarżącą w oparciu o art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. zarzuty są gołosłowne i w skardze strona nie podjęła nawet próby wykazania ich wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Przedstawione okoliczności przekonują o braku podstaw do stwierdzenia zarzucanego w skardze naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.