Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 53/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 80 § 1 - 3, art. 67 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr. / Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. S. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] oddalające skargę S. S. na czynność egzekucyjną.

Z uzasadnienia zaskarżonych postanowień wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził, jako organ egzekucyjny, w stosunku do S. S. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...]z dnia [...] maja 2017 r. Tytuł wystawił Wójt Gminy J., a dotyczył on opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za I i II kwartał 2014 r. Organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, które pozwoliło na wyegzekwowanie dochodzonych należności. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności (bankowi) oraz zobowiązanemu wraz z tytułem wykonawczym.

Na czynność zajęcia rachunku bankowego S. S. wniósł skargę, rozpoznaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. W ocenie Naczelnika, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ czynności zajęcia były przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z art. 80 § 1 - 3 oraz art. 67 § 1 - § 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) dalej określanej skrótem: "u.p.e.a.". Zobowiązanemu doręczono zawiadomienie z odpisem tytułu wykonawczego. Mając to na uwadze, na podstawie art. 54 § 5 u.p.e.a., skargę postanowiono oddalić.

W zażaleniu S. S. zarzucił, że nie doręczono mu odpisu tytułu wykonawczego, ponieważ doręczona mu przesyłka nadana przez organ [...] czerwca 2017 r. dokumentu takiego nie zawierała. Zarzucił, że pomiędzy treścią zwrotnego potwierdzenia doręczenia, a opisem na kopercie co do jej zawartości istnieje rozbieżność, której nie wyjaśniono. Tryb doręczania korespondencji przez doręczyciela pocztowego uniemożliwia porównanie, czy opis na kopercie i potwierdzeniu jest tożsamy. Ponadto informował on organ egzekucyjny, że dochodzoną w postępowaniu egzekucyjnym należność zapłacił na rzecz Gminy jeszcze w marcu i maju 2014 r. Postępowanie egzekucyjne powinno zatem zostać umorzone, skoro obowiązek został wykonany przed jego wszczęciem.

Opisanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał postanowienie I instancji w mocy, podzielając ustalenia i ich ocenę prawną zaprezentowaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Organ odwoławczy podał, że zawiadomienie o zajęciu przesłano dłużnikowi zajętej wierzytelności środkami komunikacji elektronicznej, a jego wydruk przesłano zobowiązanemu za pośrednictwem operatora pocztowego wraz z niezbędnymi pouczeniami. Wbrew zarzutom zażalenia, do zajęcia nie doszło przed wszczęciem postępowanie egzekucyjnego, a podpisane przez niego zwrotne potwierdzenie doręczenia wskazuje, że przesyłka zawierała dokument tytułu wykonawczego opatrzonego numerem systemowym [...] oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku. S. S. nie podważył zaś skutecznie domniemania prawdziwości zwrotnego potwierdzenia odbioru. Wprawdzie koperta, w której nadano przesyłkę, ma istotne znaczenie dla sprawy, w szczególności jako dowód daty nadania przesyłki, ale już treść umieszczonych na niej adnotacji (lub ich brak) nie mogły pozbawić mocy dowodowej zwrotnego potwierdzenia odbioru. Na przedłożonej przez stronę kopii koperty widniał numer przesyłki poleconej [...] oraz adnotacja [...], ale ma ona charakter tylko pomocniczy. Ponadto przepis art. 26 § 5 u.p.e.a. przewiduje dwa alternatywne sposoby wszczęcia egzekucji administracyjnej, tj. doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, w zależności od tego, które następuje wcześniej. Z akt sprawy wynikało zaś, że odpis tytułu wykonawczego nr [...] został zobowiązanemu doręczony wraz z wydrukiem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu [...] czerwca 2017 r., a zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego bankowi w dniu [...] czerwca 2017 r. i w tym dniu doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej. W toku niniejszego postępowania nie można było natomiast rozpoznać zarzutu wykonania zobowiązania, a więc istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W skardze S. S., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o kosztach postępowania, podniósł, że pomimo zapłacenia należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi przeprowadzono przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Pomimo stawianych zarzutów nie odniesiono się do zasadniczej dla niego kwestii, tj. różnicy w opisie zawartości przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia oraz kopercie. Tytuł wykonawczy, który otrzymał wraz z pismem z dnia [...] września 2017 r., nie miał oznaczenia [...], lecz [...] Na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia nie było zatem podanego numeru tytułu wykonawczego, a - jak podał organ, numer systemowy sprawy organu egzekucyjnego. Na dokumencie tym nie było również opisanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Tym samym nie doręczono mu tytułu wykonawczego, przez co postępowanie egzekucyjne nie mogło być prowadzone. Nie mógł przez to również zgłosić zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem sporu jest prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, tj. instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a.

Trafny jest pogląd organów administracji, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.

W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ nadzoru na skutek wniesionej skargi dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany niekiedy w orzecznictwie (por wyrok z 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, CBOSA), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej - zajęcia rachunku bankowego - z uwagi na dokonanie tej czynności przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, która następuje poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego.

W ocenie Sądu zarzut ten jest nieuprawniony. Jak wynika z ustaleń organów w sprawie, które nie zostały skutecznie podważone, skarżącemu w jednej przesyłce doręczono wydruk zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz odpis tytułu wykonawczego.

Ponadto w rozpoznawanej sprawie podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis ten oznacza, że czynności dokonane przed doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu są także skuteczne jeżeli nastąpiły po doręczeniu dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.

Reasumując uznać należało, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował niewadliwie środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Podstawą prawną zajęcia pieniędzy był art. 80 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącemu i dłużnikowi zajętej wierzytelności zaś do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał elementy określone wart. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej, tj. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego. Dlatego, zdaniem Sądu, czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Z tych powodów nie miało miejsca w sprawie naruszenie - art. 54, art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4, art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych w zw. z art. 67 § 2 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.