Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 865/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20
journal: Dz.U. 2017 poz 1856
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].01.2018 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia [...] kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 935) oraz art. 29 ust. 1, 2, 7 i 8 ustawy z dnia [...] maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (Dz.U. 2017 r., poz. 2137) w związku z:

. art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia [...] marca 2007 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017, poz. 1856),

. art. 1 ust. 2, art.3 ust. 1, art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr [...] w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), zwane dalej "rozporządzeniem Nr [...],"

. art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr [...] dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr [...], (WE) nr [...], (WE) nr [...], (WE) nr [...], (WE) nr [...](WE) nr [...] (Dz. Urz. UE L 347 z [...].12.2013, str. 549 z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem Nr [...],"

. art. 5 ust. 1 i 2, rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr [...] w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr [...], str. 8 z [...].1.2011, z późn. zm.);

. art. 54 ust 1 rozporządzenia (UE) NR [...] z dnia [...] grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr [...], (WE) nr [...], (WE) nr [...], (WE) nr [...], (WE) nr [...](WE) nr [...] (Dz. Urz. UE, L 347 z [...].12.2013 r., str. 549-607) w związku z art. 41 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z [...].8.2014, str. 18—58),

. art. 43 i 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z [...].06.2014 r. str. 48),

. art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] października 2012 r. zmieniającego rozporządzenia (WE) nr [...](UE) nr [...] w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr [...], wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr [...] (Dz. Urz. L Nr [...] z [...].10.2012, str. 2),

w wyniku wszczętego w dniu [...] kwietnia 2016 r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2013-2014, ustalił T. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...].05.2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął "Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013" T. K..

Po przeprowadzeniu wymaganych kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w dniu [...].04.2014 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości w kwocie [...]zł. Płatności przyznane na mocy ww. decyzji zostały przekazane na rachunek bankowy, wskazany przez beneficjenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...].05.2014 r.

W dniu [...].05.2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął wniosek T. K. w sprawie kontynuacji przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. W dniu [...].05.2014 r. złożono korektę do przedmiotowego wniosku.

Po przeprowadzeniu wszystkich wymaganych kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w dniu [...].12.2014 r., wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Płatności przyznane na mocy ww. decyzji w łącznej kwocie [...]zł zostały przekazane na rachunek bankowy, wskazany przez beneficjenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...].12.2014 r.

W dniach 4 - [...].05.2015 r. w ARiMR miała miejsce kontrola w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od 16 października do [...] grudnia 2014 r. w ramach działania 214 - Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2014. Kontrolerzy Trybunału Obrachunkowego losowo skontrolowali 12 spółek, zarejestrowanych pod tym samym adresem: ul. [...], 87 - 220 R. C.. Przedmiotowe spółki to: K. S.. z o. o., R.-G. Sp. z o. o., R.-O. Sp. z o. o., S.-P. Sp. z o. o., E.-P. Sp. z o. o., R.-S. Sp. z o. o., R.-P. Sp. z o. o., R.-C. Sp. z o. o., R.-J. Sp. z o. o., R.-T. Sp. z o. o., R.-S. Sp. z o. o. i R.-P. Sp. z o. o.

Z ustaleń poczynionych podczas kontroli wynikało, że:

. wszystkie wnioski o płatność zostały złożone przez T. K., za wyjątkiem R.-O. Sp. z o. o. (złożony przez M. H.);

. przedmiotowe spółki deklarowały działki ewidencyjne położone w trzech województwach: kujawsko - pomorskim, pomorskim i warmińsko - mazurskim, niektóre z nich znajdowały się w tej samej gminie, w tym samym obrębie np. R. , P., B. czy G. i zostały zadeklarowane przez kilka spółek; wspólnikiem większościowym w spółkach: K. S.. z o. o., R.-G. Sp. z o. o., R.-O. Sp. z o. o., S.-P. Sp. z o. o., E.-P. Sp. z o. o., R.-S. Sp. z o. o., R.-P. Sp. z o. o., R.-C. Sp. z o. o., R.-J. Sp. z o. o. jest Pan T. K..

Kontrolerzy analizując wnioski o płatność oraz decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. ustalili, że w 18 z 23 płatności zadeklarowano działki w ramach wariantów: 1.1, 2.1, 2.2, 2.3 i 3.1 gdzie stosuje się degresywność płatności dla powierzchni co najmniej 100 ha (pakiety 1 i 3) i 10 ha (wariant 3.1).

Przedmiotowa kontrola została rozszerzona o dodatkową analizę 12 innych podmiotów, tj.: R.-A. Sp. z o. o., K.-P. Sp. z o. o., A.-P. Sp. z o. o., F.-P. Sp. z o. o., M.-P. Sp. z o. o., T.-P. Sp. z o. o., R.-D. Sp. z o. o., R.-D. Sp. z o. o., R.-D. Sp. z o. o., R.-T. Sp. z o. o., R.-D. Sp. z o. o., W.-P. Sp. z o. o. W ww. podmiotach kontrolerzy również dopatrzyli się tworzenia spółek w celu obejścia zasad degresywności i łączenia pakietów.

Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przeprowadził analizę w zakresie przesłanek zaistnienia sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie przez T. K. korzyści finansowych, sprzecznych z celami funduszy unijnych. Przedmiotowe postępowanie objęło wszystkie programy, w których T. K. występował o płatności w roku 2015, tj. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), płatności rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013 oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ I instancji ustalił, że doszło do stworzenia sztucznych warunków - utworzenia przez T. K. oraz M. H. wielu spółek handlowych, powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia przez obejście zasady degresywności oraz zakazu jednoczesnego realizowania programu rolnośrodowiskowego objętego PROW 2007-2013 oraz działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020.

W dniu [...].04.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych T. K. w ramach realizowanego w latach 2013 - 2014 programu rolnośrodowiskowego na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].04.2014 r. i decyzji nr [...] z dnia [...].12.2014 r.

W dniu [...].01.2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Na mocy tej decyzji ustalono T. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, w wysokości [...] zł.

Na skutek zaskarżenia, w dniu [...].11.2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy uznał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w decyzji nr [...] z dnia [...].01.2017 r. nie uzasadnił w należyty sposób kwestii związanych z terminem przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Ponadto wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie odniósł się do art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr [...], tj. nie wskazał momentu ostatecznego zakończenia programu PROW 2007 - 2013, a co za tym idzie nie zbadał, czy doszło, czy też nie, do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego i ewentualnego przerwania, bądź też nie, biegu terminu przedawnienia. Tym samym organ odwoławczy nie mógł odnieść się do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr [...], poprzez nie zastosowanie w niniejszej sprawie przewidzianej w nim dyspozycji w zakresie okresu przedawnienia i wydania błędnej decyzji administracyjnej w tym zakresie. Ostatecznie organ odwoławczy uznał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. naruszył przepisy postępowania, tj. art. 11 i art. 107 § 1 Kpa, gdyż organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 11 Kpa powinien był wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.

W związku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...].01.2018 r. decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Na mocy tej decyzji ustalono T. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, biorąc pod uwagę wskazania Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T.. W dniu [...].12.2017 r. do pełnomocnika strony wystosowano zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i w dniu [...].12.2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło pismo dotyczące wypowiedzenia się strony w przedmiocie zebranego materiału dowodowego oraz uzupełnienia stanowiska strony w sprawie. W treści przedmiotowego pisma pełnomocnik strony wniósł o:

1. zapoznanie strony z datą zamknięcia Programu PROW 2007-2013 oraz datą przedstawienia Komisji Europejskiej deklaracji o zamknięciu programu,

2. uzupełnienie materiału dowodowego o dodatkowe wyjaśnienia strony – zeznania T. K., jako reprezentanta wszystkich podmiotów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które składały wnioski o wypłatę środków objętych przedmiotowym postępowaniem na okoliczności związane z trybem postępowania administracyjnego od początku składania wniosków objętych postępowaniem oraz świadomości strony i jej wiedzy - dotyczących obowiązków stron ubiegających się o przyznanie przedmiotowych środków wsparcia,

3. dopuszczenie materiału dowodowego w postaci dowodów przedstawionych przez stronę w zakresie planów rolnośrodowiskowych, protokołów kontroli z poszczególnych lat w zakresie wykonania przez strony programów rolnośrodowiskowych oraz dowodów w postaci aktów notarialnych dotyczących zakupu ziemi, które strona przedstawiła organowi II instancji.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. postanowił dopuścić w sprawie dowody w postaci uwierzytelnionych kserokopii aktów notarialnych dotyczących nabycia gruntów przez następujące spółki: R.-A. Sp. z o.o., R.-Ó. Sp. z o.o., R.-D. Sp. z o.o., Z.-P. Sp. z o.o., R.-T. Sp. z o.o., K. S.. z o.o., W.-R. Sp. z o.o., R.-P. Sp. z o.o., R.-P. Sp. z o.o., A.-P. Sp. z o.o., W.-P. Sp. z o.o., S.-M. Sp. z o.o., R.-P. Sp. z o.o., R.-G. Sp. z o.o., F.-P. Sp. z o.o., R.-C. Sp. z o.o., R.-F. Sp. z o.o., M.-P. Sp. z o.o., R.-O. Sp. z o.o., R.-D. Sp. z o.o., R.-J. Sp. z o.o., R.-T. Sp. z o.o. i T.-P. Sp. z o.o. oraz umów dzierżawy nieruchomości rolnej zawartych przez spółki: S.-M. Sp. z o.o. i T.-R. Sp. z o.o.

Organ wskazał, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. To uzasadnia żądanie zwrotu wypłaconych środków jako nienależnie pobranych.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia Nr [...], niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem.

W związku z powyższym ustalono, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia przesłanki obiektywnej. Element obiektywny polegał na stworzeniu przez te same osoby (T. K. i M. H.) wielu spółek wnioskujących o płatności rolnośrodowiskowe oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne do deklarowanych przez ww. osoby fizyczne działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności (w latach 2008-2015 o płatności ubiegało się 41 podmiotów związanych z T.K. i M. H. w roku 2015 wnioskowało 19 spółek), co umożliwiło obejście zasady degresywności, zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2 oraz zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowiskowo-klimatycznym.

Z kolei przeprowadzona przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. w zaskarżonej decyzji analiza tworzenia spółek, analiza udziałowców, zarządów (reprezentantów), siedzib, deklarowanych wariantów oraz ich powierzchni, położenia użytkowanych nieruchomości rolnych, wymiany działek ewidencyjnych, struktury poszczególnych gospodarstw, zakupu usług rolniczych oraz zatrudniania pracowników wykazała istnienie przesłanki subiektywnej.

Skład zarządu spółek i sposób reprezentacji w latach 2009-2014 (częściowo także 2015 rok), umożliwiał T. K. oraz M. H. podejmowanie decyzji oraz zaciąganie zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności rolniczej w odniesieniu do kilkudziesięciu spółek (39). Stworzony układ własnościowy i zarządzający pozwalał zdaniem organu administracji na koordynację działań między spółkami, co pozwoliło uznać, że w świetle istniejących powiązań, utworzone w latach 2009-2011 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób, a odrębność utworzonych osób prawnych (spółek) ma jedynie charakter formalnoprawny (z punktu widzenia przepisów prawa handlowego, każda spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębnym podmiotem prawa, posiadając osobowość prawną). Ustalone wielorodzajowe powiązania, zdaniem orzekającego organu dowodzą, że powoływano kolejne spółki w celu obejścia prawa polegającego na stworzeniu systemu optymalizującego wielkość i rodzaj płatności. To zaś wyklucza uznanie, że każda ze spółek prowadziła niezależną, autonomiczną działalność rolniczą. Utworzone przez te same podmioty - T. K. oraz M. H., kolejne spółki zmierzały w ocenie organu wyłącznie do stworzenia sztucznych warunków do prowadzenia działalności nakierowanej na osiągnięcie korzyści.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. uznał więc, że T. K. oraz M. H. byli podmiotami konsolidującym działania poszczególnych spółek, wykorzystywanych do ubiegania się o płatności w sposób stanowiący sprzeniewierzenie się warunkom danego rodzaju płatności co uzasadnia żądanie zwrotu wypłaconych środków.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. K. zarzucił:

1. obrazę przepisów prawa materialnego art. 29 ust. 1, 2, 7 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez błędne zastosowanie i wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobrane bez wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznych decyzji przyznających płatności rolnośrodowiskowe za lata 2013 - 2014, które to decyzje stanowią zagadnienie wstępne, bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem w decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobrane;

2. obrazę przepisów prawa materialnego art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich poprzez błędną wykładnię pojęcia kwoty nienależnie pobranej, co skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej;

3. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. poprzez nie zastosowanie w niniejszej sprawie przewidzianej w nim dyspozycji w zakresie okresu przedawnienia i wydanie błędnej decyzji administracyjnej w tym zakresie dot. lat 2013-2014;

4. art. 80 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65) poprzez błędne zastosowanie niniejszego przepisu i ustalenie płatności nienależnej do zwrotu pomimo nie ziszczenia się przesłanek w tym zakresie oraz nie zastosowanie ust. 3;

5. art. 5 ust. 1 i 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 r., z późn. zm.) poprzez błędne zastosowanie niniejszego przepisu i ustalenie płatności nienależnej do zwrotu pomimo nie ziszczenia się przesłanek w tym zakresie oraz nie zastosowanie ust.3;

6. art. 73 ust. 1-3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez błędne zastosowanie niniejszego przepisu i ustalenie płatności nienależnej do zwrotu pomimo nie ziszczenia się przesłanek w tym zakresie oraz nie zastosowanie ust. 4;

7. art. 43 i 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30.06.2014 r., str. 48), art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L, 347 z 20.12.2013 r., str. 549-607) w związku z art. 41 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu i do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014 r., str. 18-58) poprzez ich zastosowanie niezgodnie z ich dyspozycją;

8. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek;

9. art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r. str. 549) poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek.

Wskazując na powyższe zarzuty, pełnomocnik odwołującego wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie organowi I instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu zamykającego PROW 2007 - 2013 w [...], o który strona wnioskowała w swoim piśmie z dnia [...].12.2017 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...].05.2018 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie organu odwoławczego złożone przez stronę odwołanie od decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazano na art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137), który przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych podkreślając, że przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Zwrócono też uwagę, że ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności, były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Przy czym określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do każdej sytuacji, gdy zostanie stwierdzona konieczność zwrotu całości lub części płatności, z uwagi na zaistnienie przesłanek przewidzianych w przepisach prawa krajowego lub unijnego, a taka właśnie sytuacja w ocenie organu II instancji miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyjaśnił, że decyzja wydawana na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest decyzją pokontrolną, stwierdzającą pewien obowiązek, na skutek niewłaściwego skorzystania z przyznanego stronie uprawnienia. Na potrzeby wydania takiej decyzji nie trzeba wzruszać, (przepisy prawa tego też nie przewidują), wcześniejszej decyzji przyznającej dane uprawnienia. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy zostało ustalone, że beneficjent sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że dla ustalenia kwot świadczeń nienależnie pobranych przez skarżącego w latach 2013-2014, nie było konieczne wzruszenie decyzji przyznających pomoc i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają ostateczne decyzje za lata 2013 - 2014 przyznające płatności.

Odnosząc się do sformułowanego w odwołaniu zarzutu co do naruszenia art. 29 ust. 9 ustawy o ARiMR organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przywołanym przepisem załatwienie sprawy, o której mowa w ust. 1 (ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych), powinno nastąpić w terminie 3 miesięcy. W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wszczął postępowanie windykacyjne w dniu [...].04.2016 r. i po upływie terminu określonego w cytowanym przepisie poinformował stronę, na podstawie art. 36 § 1 Kpa, o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia.

W związku z powyższym, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR w T. uznał za bezzasadny zarzut obrazy przepisów prawa materialnego art. 29 ust. 1, 2, 7, 8 i 9 ustawy z dnia [...] maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez błędne zastosowanie i wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobrane bez wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznych decyzji przyznających płatności rolnośrodowiskowe za lata 2013 - 2014, które to decyzje stanowią zagadnienie wstępne bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem w decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobrane. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., organ I instancji słusznie zastosował przepis art. 29 ust. 1 cytowanej ustawy, przewidujący decyzyjny tryb ustalania nienależnie pobranych płatności.

Organ II instancji nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ustawy z dnia [...] marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez błędną wykładnię pojęcia kwoty nienależnie pobranej, co skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej wyjaśniając, że przez kwoty nienależnie pobranych środków/należności nienależne, należy rozumieć należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika (np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym, brak realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów, zaniechanie realizacji zobowiązania w odniesieniu do płatności w ramach PROW).

W niniejszej sprawie nieprawidłowość, która wynikła ze stworzenia w sposób sztuczny kilkudziesięciu spółek przez T. K. w celu maksymalizacji płatności, w ocenie organu odwoławczego jest nieprawidłowością wynikającą z winy strony, a co za tym idzie płatności podlegające odzyskaniu są płatnościami "nienależnymi" i tym samym organ I instancji prawidłowo określił rodzaj należności.

Podkreślono przy tym, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

Wskazano, że decyzja Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego została wydana w oparciu o stan faktyczny, stwierdzony w trakcie postępowania o przyznanie płatności na rok 2015, kiedy to organ I instancji przeprowadził dogłębną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego i w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowych z uwagi na stworzenie sztucznych warunków dla uzyskania przedmiotowych płatności. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie doprowadziło do uzasadnionego wniosku, że odwołujący nie prowadzi samodzielnej działalności ale jest organizacyjnie, technicznie, osobowo i majątkowo powiązany z innymi podmiotami, założonymi i prowadzonymi przez siebie i Panią M. H., co stanowi zorganizowane, celowe działanie, zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

Na powyższą decyzję T. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia [...].11.2017 r. (sygn. akt II SA/Bd 1086/17) oddalił skargę stwierdzając w uzasadnieniu, że organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, iż w sprawie doszło do wystąpienia przesłanki subiektywnej i wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności (przesłanka obiektywna) tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu gospodarstw o mniejszej powierzchni.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że jego zadaniem w przedmiotowej sprawie nie jest ponowne merytoryczne rozstrzyganie w sprawie prawidłowości decyzji organu I instancji, dotyczącej stworzenia sztucznych warunków przez producenta rolnego występującego o przyznanie określonego wsparcia finansowego, ale zbadanie, czy zaistniałe okoliczności uzasadniały wszczęcie wobec T. K. postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz czy nie zaistniały okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu.

W tym kontekście organ odwoławczy podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1086/17, w dniu [...].11.2017 r. wydał wyrok, w którym uznał za zasadne stanowisko Agencji dotyczące stworzenia przez skarżącego sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] wyłącznie w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji płatności rolnośrodowiskowych. Tym samym, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 i w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr [...], a organ I instancji prawidłowo zastosował przewidziane w nich sankcje.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wyjaśnił, że o samodzielności, czy też niezależności strony, nie świadczy wpis do ewidencji producentów i nadany numer producenta rolnego. Postępowanie w sprawie wpisu do ewidencji producentów T. K. nie obejmowało bowiem weryfikacji jego majątku, czy też ewentualnych powiązań z innymi spółkami również będącymi producentami rolnymi. Dla uzyskania wpisu do ewidencji producentów nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. Wystarczające są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o wpis, przy czym wsteczny charakter obowiązku zwrotu jest uzasadniony celem oraz kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach.

Wobec powyższego za prawidłowe uznano wyliczenia organu I instancji, zawarte w zaskarżonej decyzji zważywszy, że wyliczenia te wynikają z różnicy kwoty płatności przyznanych za poszczególne lata i kwoty podlegającej windykacji w poprzednich latach.

Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu wskazał, że we wszystkich postępowaniach dotyczących ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w odniesieniu do wniosków złożonych przed 1 stycznia 2015 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. art. 5 i art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 oraz art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004), natomiast przepisy rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 będą miały zastosowanie w postępowaniach dotyczących ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności do wniosków złożonych po dniu 1 stycznia 2015 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji, gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, zagadnienie to powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo. W tym zakresie prezentowany jest pogląd, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie (uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA z 1998 r., z. 1, poz. 10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r. SK 39/03, OTK ZU 2004, nr 5/A, poz. 40). W sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Zdaniem organu II instancji z pewnością taką regułą nie może być też automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce przed datą wejścia w życie nowej ustawy.

Wskazano, że do pozytywnych aspektów bezpośredniego działania ustawy nowej najczęściej zalicza się to, że w stosunku do wszystkich podmiotów mają zastosowanie te same nowe przepisy prawa, które przynajmniej z założenia powinny lepiej odzwierciedlać aktualne stosunki prawne. Ponadto, przepisy nowej ustawy są wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później niż wola ustawodawcy, której wyrazem była ustawa wcześniejsza (P. Tuleja, Konstytucyjne podstawy prawa intertemporalnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Kwartalnik Prawa Prywatnego" 1997, z. 1).

To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, zdaniem organu II instancji musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. Na bezpośrednie działanie ustawy nowej, do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, powinien zdecydować się ustawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego K 9/92, OTK 1993, cz. I, s. 69 i nast; K 14/92, OTK 1993, cz. II, s. 328 i nast). Poza tym, bezpośrednie działanie prawa nowego, chociaż wygodne dla ustawodawcy z punktu widzenia porządku prawnego, w praktyce niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady nieretroakcji prawa, które to zasady wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

Wobec powyższego wskazano, że we wszystkich decyzjach o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, należy każdorazowo powoływać się na treść art. 43 oraz 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014.

Podkreślenia zdaniem organu odwoławczego wymaga, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. W przedmiotowej sprawie kwoty przyznanych płatności za lata 2013-2014 nie wynikały z pomyłki organu, lecz z faktu stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, co zostało stwierdzone w ramach postępowania o przyznanie płatności na rok 2015.

Na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego, w przekonaniu organu II instancji nie ulegało wątpliwości, że pomiędzy powołanymi przez T. K. kilkudziesięcioma spółkami istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne. Pomoc była wypłacana na podstawie składanych wniosków przez spółki i T. K.. Natomiast dopiero w dalszym postępowaniu stwierdzono, że płatności były wypłacane niezgodnie z zasadą korzystania z pomocy poprzez stworzenie sztucznych warunków przez wszystkie podmioty.

Na poparcie powyższego wskazano, iż Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w G. po otrzymaniu raportu ETO z wizytacji w dniach 4-8 maja 2015 r., miał obowiązek zbadać wiarygodność zarzutów w nim wskazanych. W tym celu organ podjął niezbędne czynności, aby rzetelnie odnieść się do wskazanych zarzutów, tj. wezwał strony do złożenia wyjaśnień na okoliczność podejrzenia stworzenia sztucznych warunków, przesłuchał T. K. i M. H., przeprowadził wizje lokalne w siedzibach spółek i w gospodarstwie T. K., szczegółowo przeanalizował całokształt złożonego przez pełnomocnika strony oraz zgromadzonego z urzędu materiału dowodowego, włączając do postępowania dowody istotne do rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto wskazano, że pełnomocnik T. K. stwierdziła, iż strona była dwukrotnie weryfikowana za lata 2013 i 2014, co do sztucznych warunków i nie stwierdzono sztucznych warunków. Wszystkie decyzje ARiMR jak i jej pracowników były wydawane na podstawie prawa krajowego oraz unijnego. Organ odwoławczy, odnosząc się do pozytywnych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. za lata poprzednie, tj. 2013 i 2014 wskazał, że każdy wniosek o przyznanie płatności wszczyna nowe, odrębne postępowanie administracyjne, w ramach którego organ prowadzi od nowa postępowanie wyjaśniające i w ramach tego postępowania nie jest związany wynikami postępowań z lat ubiegłych. Oznacza to, że każde postępowanie administracyjne w sprawie płatności rolnośrodowiskowej jest autonomiczne i organ weryfikuje spełnienie przez producenta rolnego kryteriów wymaganych do przyznania płatności w odniesieniu do każdego złożonego wniosku o jej przyznanie i taka sytuacja miała również miejsce w niniejszej sprawie. Pełnomocnik strony zarzucił w uzasadnieniu odwołania, że na podstawie pozytywnych decyzji organu strona podejmowała nieodwracalne decyzje gospodarcze, wydając w dobrej wierze środki uzyskane z płatności oraz zaciągając zobowiązania finansowe, lecz zarzut ten, w świetle przywołanej powyżej odrębności postępowań administracyjnych, zdaniem organu odwoławczego należy uznać za bezzasadny.

Podkreślono ponadto, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., w ramach postępowania w sprawie przyznania T. K. płatności rolnośrodowiskowej, odrębnie dla roku 2013 i 2014, zweryfikował kwestię ewentualnego stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Z decyzji organu I instancji za poszczególne lata wynika, że organ - po ocenie zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego, który stanowiły wyjaśnienia strony wraz z dowodami (m.in. aktualny odpis z rejestru przedsiębiorców pobrany z centralnej informacji krajowego rejestru sądowego, fakturami VAT dotyczącymi sprzedaży przez spółkę płodów rolnych bądź dokonywanych zakupów, wyciągi elektroniczne ksiąg wieczystych dotyczące posiadania gruntów) - uznał, że brak jest formalnych przeszkód do przyznania wnioskowanych płatności. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do stwierdzenia, że T. K. stworzył sztuczne warunki do przyznania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zwrócił uwagę, że materiał dowodowy zebrany przez organ w postępowaniu w sprawie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 i 2014 rok w żaden sposób nie jest równoważny do materiału zebranego w ramach postępowania w sprawie przyznania spółce płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, w ramach którego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. dokonał szczegółowej analizy funkcjonowania wszystkich spółek T. K., wnioskujących o przyznanie płatności w kampanii 2015. W postępowaniu dotyczącym przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. organ zgromadził obszerny materiał dowodowy, włączając do tego postępowania zarówno dowody przedstawione przez stronę, jak i dokumentację dotyczącą postępowań prowadzonych w odniesieniu do pozostałych podmiotów wnioskujących o przyznanie płatności na 2015 rok, powiązanych z T. K. i M. H.. Analiza całości dokumentacji związanej z ubieganiem się o płatności na rok 2015 wszystkich powiązanych podmiotów wykazała, że odwołujący znalazł się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa. Kierunek analizy sprawy przez organ I instancji pod kątem wzajemnych powiązań między podmiotami wynikał z ustaleń kontroli w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od 16 października do [...] grudnia 2014 r. w ramach działania 214 - Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2014.

Wskazano, że organ I instancji w ramach postępowań prowadzonych w kampaniach 2013 i 2014 podjął rozstrzygnięcie w kwestii sztucznych warunków na podstawie dowodów przedłożonych przez stronę, w tym wyjaśnienia, że odwołujący samodzielnie prowadził gospodarstwo rolne. Jak wykazało postępowanie prowadzone w odniesieniu do wniosku strony za 2015 r., wyjaśnienie to nie było zgodne ze stanem faktycznym.

Tym samym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 i 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 r., z późn. zm.) poprzez błędne zastosowanie niniejszego przepisu i ustalenie płatności nienależnej do zwrotu pomimo nie ziszczenia się przesłanek w tym zakresie oraz nie zastosowanie ust. 3.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że w zaskarżonej decyzji podstawy prawne określające zasady ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, w tym przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych, dla zobowiązań podjętych w ramach PROW 2007-2013, określone zostały m.in. w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.), mającym zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2011 - 2014. Natomiast art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ma zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2005-2009 roku, a art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ma zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2010 roku. Tym samym zarzuty dotyczące naruszenia ww. przepisów uznać należy zdaniem organu za bezpodstawne.

W rozpatrywanej sprawie w przekonaniu organu odwoławczego nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UEL 312, s. 1 z dnia 23.12.1995 r. ze zm.), który stanowi, iż okres przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wynosi cztery lata (maksymalnie osiem lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika za którą należy uznać co do zasady:

. datę złożenia wniosku o przyznanie płatności (w przypadku wniosku zawierającego nieprawidłowe deklaracje),

. lub datę zaprzestania realizacji zobowiązania (w przypadku płatności w ramach PROW),

. lub upływ terminu na wykonanie określonych działań (w przypadku braku realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów) lub (o ile tak obliczony termin byłby dłuższy) upłynął okres 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła realizacja płatności na rzecz rolnika (uwzględniając ewentualne zawieszenie biegu przedawnienia na podstawie art. 68 § 5 Ordynacji podatkowej) z tym, że w odniesieniu do programów wieloletnich w każdym przypadku okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przy tym upływ terminu przedawnienia (uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia. P. program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, organ odwoławczy przyjął, że okres przedawniania biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, przy czym pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej. Stosownie do powyższego w ramach PROW 2007 - 2013 będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) oraz nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. EU L nr 209 z 11.08.2005r., str. 1, ze zm.).

Podkreślenia zdaniem organu II instancji wymaga, że cytowany przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sposób szczególny reguluje okres przedawnienia dla programów wieloletnich, który biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Oznacza to, że termin przedawnienia wynikający z ww. przepisu lub dłuższy termin stosowany na mocy prawa krajowego zgodnie z ust. 3 tego przepisu, będzie mógł trwać nawet po zakończeniu programu. Z drugiej strony, termin przedawnienia czynności, do której odnosi się art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, nie może zakończyć się przed momentem ostatecznego zakończenia programu.

Ponadto wyjaśniono, że z art. 28 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, zatytułowanego "Wypłaty i salda zamknięcie programu" wynika, że datą ostatecznego zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest data 30 czerwca 2016 r. przewidziana dla przekazania przez Państwo Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu budżetowego. Również termin złożenia ostatniego rocznego sprawozdania z postępu realizacji upływał dnia 30 czerwca 2016 r. (art. 82 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005).

Zatem w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013, w ocenie organu odwoławczego okres przedawnienia ulega przedłużeniu do dnia zamknięcia programu wynikającego z deklaracji zamykającej program wysłanej do Komisji Europejskiej, a więc co najmniej do dnia 31 grudnia 2015 r., jednakże nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2016 r., bowiem w myśl art. 37 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art. 41 ust. 4 lit c rozporządzenia (UE) nr 907/2014 za ostatni rok realizacji programu sprawozdania roczne należy przedstawić Komisji nie później niż 6 miesięcy po ostatecznym terminie kwalifikowalności wydatków, który upłynął dnia 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie przekazały Komisji kompletne sprawozdanie finansowe do dnia 30 czerwca 2016 r. (vide motyw 4 preambuły do decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2015/213 z dnia 30 listopada 2016 r. w sprawie rozliczenia rachunków agencji płatniczych państw członkowskich dotyczących wydatków finansowanych przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ostatnim roku realizacji programu dla okresu programowania 2007-2013 EFRROW (16 października 2014 r. - 31 grudnia 2015 r.) (notyfikowana jako dokument nr C092016)7690).

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowej objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 mamy do czynienia z programem wieloletnim co oznacza, że okres przedawnienia w każdym przypadku nie upłynął wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż do dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005). Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do ww. daty. W przypadku realizowania przez stronę programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, okres przedawnienia w przypadku kampanii: 2013 i 2014, zdaniem organu odwoławczego nie upłynął wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wpłat w ramach programu) i nie później niż do dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu). Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia 30 czerwca 2016 r.

Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu" wskazano, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r., sygn. akt C-436/15 podniósł, że rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenia programu", ponieważ [...] moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Dla kampanii: 2013 i 2014 okres przedawnienia liczy się od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą przyjmuje się datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej dla danej kampanii do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia [...] czerwca 2016 r. Daty składania wniosków przez T. K. przedstawiono w zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zwrócił uwagę, że przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu, okres przedawnienia biegnie na nowo. W niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności miało miejsce w dniu [...].04.2016 r., tj. dzień doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności; tym samym nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przez T. K. nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2013 i 2014.

Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. nie dopatrzył się, wbrew zarzutom skarżącego, błędnego ustalenia przez organ I instancji kwoty płatności do zwrotu przez nie zastosowanie się do przepisów regulujących tę kwestie w rozporządzeniu Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 i nie ustalenia prawidłowo terminu zamknięcia programu PROW 2007-2013 dla [...]. Jeszcze raz należy podkreślono, że zgodnie z art. 28 rozporządzenia (WE) nr [...], zatytułowanego "Wypłaty i salda zamknięcie programu" datą ostatecznego zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest data [...] czerwca 2016 r. przewidziana dla przekazania przez Państwo Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu budżetowego. W tej sytuacji ustalenie rzeczywistej daty zamknięcia Programu PROW 2007-2013 dla [...] i prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego jest zbyteczne.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w pełni podzielił ustalenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.. W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: [...] zł za rok 2013 oraz [...] zł za rok 2014. Stwierdzić należy, iż każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro, co także wykazano dokładnie w zaskarżonej decyzji, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr [...]. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W skardze do Sądu T. K. zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie:

1. art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr [...] w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr [...], str. 8 z [...].1.2011 r. z późn. zm.) poprzez błędne nie zastosowanie niniejszego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych, co doprowadziło do braku odstąpienia przez Agencję od żądania zwrotu płatności od T. K. za lata 2013-2014,

2. art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji błędnej oceny całokształtu materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organ w zakresie przesłanek dotyczących braku obowiązku zwrotu tj. wystąpienia pomyłki właściwego organu oraz możliwości wykrycia błędu przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach,

3. art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak precyzyjnego odniesienia się co do wiarygodności dowodów i określenia ich mocy dowodowej, a także braku wskazania w uzasadnieniu powodów w odniesieniu do obydwu przesłanek z art. 5 ust 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia 27 stycznia2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr [...] w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr [...], str. 8 z [...].1.2011 r. z późn. zm.), którymi kierował się organ stwierdzając, iż nie zaszły przesłanki do braku obowiązku zwrotu płatności.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz ewentualne uchylenie w całości decyzji organu I instancji.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenie od organu na kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący wyjaśnił, że przesłanki przepisu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr [...] w odniesieniu[...] w niniejszej sprawie zostały spełnione, a zaistniały błąd nie został popełniony przez skarżącego, a przez organ, wskutek błędnych postępowań administracyjnych i kontrolnych, co doprowadziło do wypłaty płatności rolnośrodowiskowych podkreślając, że błąd, który zarzuca organ administracji, nie mógł zostać wykryty przez skarżącego w zwykłych okolicznościach.

Ponadto skarżący zarzucił, że Agencja zawiadomiła o nieprawidłowościach dopiero w 2016 r., dlatego też do tego roku skarżący pozostawał w świadomości prawidłowego postępowania w zakresie płatności rolnośrodowiskowych.

Skarżący podkreślił, iż od 2004 r. jako producent rolny składający wnioski o płatności działał w dobrej wierze. Spełniał wszelkie cele programu oraz kryteria dostępu do PRŚ - realizując Plan Działalności Rolnośrodowiskowej. Przechodził rokrocznie kontrole administracyjne oraz na miejscu. Otrzymywał cyklicznie płatności z PROW na podstawie decyzji organu - Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.. Organ mając pełen materiał dowodowy za każdym razem wskazywał, iż gospodarstwo T. K. spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania płatności.

T. K. zwrócił uwagę, że zawsze stawiał się na wszelkie wezwania Agencji i dokonywał stosownych wyjaśnień, jeśli pojawiły się jakiekolwiek wątpliwości. Poddawał się wszelkim inspekcjom. Powyższe działania organu jednoznacznie utwierdzały skarżącego, że nie jest w błędzie co do prawidłowości składanych deklaracji we wnioskach. Zaznaczył również, że organ wydając decyzję pozytywną za 2013 r. i 2014 r. weryfikował daną sprawę w zakresie sztucznych warunków, nie doszukując się nieprawidłowości.

T. K. podkreślił, iż na podstawie decyzji pozytywnych wydawanych przez Agencję od roku 2004 r. podejmował nieodwracalne decyzje gospodarcze wydając w dobrej wierze środki uzyskane z płatności zatrudniając pracowników oraz dokonując inwestycji w gospodarstwo, a także co istotne zaciągając długoterminowe zobowiązania finansowe.

Skarżący wyjaśnił, że nie jest ekspertem w zakresie działań rolnośrodowiskowych tak, jak wyspecjalizowani urzędnicy Agencji, którzy przez kilkanaście lat weryfikowali jego wnioski. Zawsze zlecał wypełnianie wniosków PRŚ certyfikowanym Doradcom Rolnośrodowiskowym. Podkreślił, iż Agencja w ramach korespondencji z ETO po gruntownym przeanalizowaniu wniosków oraz wszelkich dowodów w sprawie przez Departament Płatności Bezpośrednich oraz prawników Agencji utrzymywała, iż w ramach ponownej weryfikacji nie dopatrzyła się sztucznych warunków T. K. oraz, że beneficjent spełnia warunki wynikające z przepisów.

Odnosząc się do zarzutu Agencji w zakresie sztucznych warunków i wiedzy w tym zakresie skarżącego podkreślił, iż Agencja dopiero we wniosku na rok 2015 wpisała oświadczenie: "5) nie stwarzam sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art. 11 ust. 4, art. 41 ust. 7, art. 61 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr [...], w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy".

Ponadto "świadomość", na jaką powołuje się organ mówiąc, że jej brak świadczy w sposób oczywisty o winie rolnika, w ocenie skarżącego jest argumentem niedostatecznym, także w tym znaczeniu, że zasady które winien znać rolnik, powinien znać organ i właściwie je stosować, a przynajmniej podjąć szybkie działania zamierzające do eliminacji błędu. Skoro organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po roku i wystąpił o zwrot nadpłaty po 3 latach, to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach.

Ponadto skarżący podkreślił, iż w prawie administracyjnym nie ma klauzul dotyczących zasad współżycia społecznego, jednakże taką rolę powinny spełniać przepisy zwalniające z obowiązku zwrotu.

Skarżący oświadczył, że środki z dopłat zainwestował i w chwili obecnej ich nie posiada, gdyż podejmował nieodwracalne decyzje gospodarcze, zaciągał zobowiązania, a w przypadku zwrotu jest wielkie prawdopodobieństwo, iż będzie musiał doprowadzić do bankructwa swoją działalność gospodarczą, zwolnić wielu pracowników.

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów skarżący stwierdził, że organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej ich oceny, gdyż całokształt materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, iż zaistniały przesłanki z art. 5 ust 3 rozporządzenia co powinno doprowadzić do braku obowiązku zwrotu kwoty pozyskanych płatności za rok 2013 i rok 2014. Ze zgromadzonego materiału, zdaniem skarżącego wynika, iż jako indywidualny rolnik składa wnioski o wszelkiego rodzaju płatności od 2004 r. tj. przez kilkanaście lat. Jako rolnik indywidualny składał swój pierwszy wniosek o płatności z UE. Przez te wszystkie lata składając wnioski o płatności działał w dobrej wierze. Spełniał wszelkie cele programu oraz kryteria dostępu do PRŚ - realizując Plan Działalności Rolnośrodowiskowej. Miał własny sprzęt i środki produkcji. Ze zgromadzonego materiału wynika, iż rokrocznie Agencja dokonywała wobec jego wniosków kontrole administracyjne oraz na miejscu. W wyniku kontroli otrzymywał cyklicznie płatności z PROW na podstawie decyzji Organu - Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.. Podkreślił, iż organ mając pełen materiał dowodowy za każdym razem wskazywał, iż gospodarstwo T. K. spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania płatności.

Zdaniem skarżącego, z materiału dowodowego wynika również, że organ wydając decyzję pozytywną za 2013 r. i 2014 r. weryfikował daną sprawę w zakresie sztucznych warunków nie doszukując się nieprawidłowości. Materiał dowodowy potwierdzał, iż skarżący zawsze zlecał wypełnianie wniosków PRŚ certyfikowanym Doradcom Rolnośrodowiskowym.

Zdaniem skarżącego, z materiału dowodowego wynika, że jeśli organ dokonałby prawidłowej jego oceny, to uznałby, że jeśli zaistniała pomyłka to była to pomyłka organu, a nie skarżącego, a ponadto skarżący jako rolnik nie był w stanie wykryć błędu w zwykłych okolicznościach.

W uzasadnieniu decyzji, w ocenie skarżącego nie sposób doszukać się realizacji dyspozycji przepisu art. 107 § 3 Kpa wskazującego na przypisanie wiarygodności poszczególnym dowodom lub ich odmowy innym, a także wskazania ich mocy dowodowej. Ponadto, zdaniem skarżącego brak jest szczegółowego wyjaśnienia przez organ, dlaczego w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia tj. płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, przy czym organ nie odniósł się precyzyjnie do poszczególnych przesłanek, sugerując wyłącznie zaistnienie sztucznych warunków. Nie wyjaśnił zatem w uzasadnieniu, dlaczego przepis art. 5 ust. 3 nie znalazł zastosowania.

Z powyższego, zdaniem skarżącego wynika, iż nie miał on możliwości poznania motywów rozstrzygnięcia organu co do braku zastosowania art. 5 ust 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 r. z późn. zm.) w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy Decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2013 i 2014.

Zgodnie z art. 29 ust.1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137) - dalej jako: ARiMR.

ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Wyłączenia zawarto w ustępie 5 tego artykułu i dotyczą one kwoty odstąpienia od odzyskania. Z uwagi na wysokość kwoty ustalonej do zwrotu w niniejszej sprawie, podane wyjątki nie maja zastosowania.

Zgodnie z art. 29 ust. 1ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856, z późn. zm.), pobrana nienależnie pomoc, podlega zwrotowi wraz z odsetkami. W ust 2, ustawodawca określił w jakich okolicznościach dochodzi do nienależnie pobranych środków. W większości przypadków, nienależnie pobrana pomoc powiązana jest z przyczynami leżącymi po stronie rolnika, czyli przypadkami, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Mają one jednak charakter przykładowy na co wskazuje zwrot " w szczególności".

Słusznie organ wskazał, że żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej płatności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przed wydaniem decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy więc do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości np. przez stworzenie sztucznych warunków, które skutkują na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w związku z art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści.

Zwrot nienależnie pobranych płatności reguluje art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, z późn. zm.):

1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki, obliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Na mocy art. 43 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 z dnia 2014.06.20) utraciły moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenie (WE) nr 1122/2009 i wymienione Rozporządzenie (UE) nr 65/2011. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do:

a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.;

b) wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych oraz wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2015 zgodnie z art. 66 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005; oraz

c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Rozpoznawana sprawa dotyczy ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności- przyznanych Tomaszowi Kawskiemu w ramach realizowanego w latach 2013 - 2014 programu rolnośrodowiskowego na mocy decyzji Nr 0032-2014-001133 z dnia 17.04.2014 r. i decyzji Nr 0032-2014-004071 z dnia 05.12.2014 r.

Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013r., w dniu 10.05.2013 r. Wniosek kontynuacyjny złożono 14. 05. 2014r.- o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014r.

Brak przepisów intertemporalnych uzasadnia przyjęcie, że na podstawie art. 43 i art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., do 1 stycznia 2015 r. (konkretnie do płatności w ramach kampanii 2011-2014) będzie miał zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Przed nim, zastosowanie miał - w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010 - art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009,

Ujmując to zagadnienie historycznie, zgodnie z art. 73 ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, z późn. zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych ( ust. 3). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. (ust.4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. (ust. 5).

Powyższy przepis art. 73 ust. 1-5 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004 ma zastosowanie do płatności przed z dniem 1 stycznia 2010 r. w związku z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65). Powyższy art. 86 stanowi, że Rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. (ust. 1). Odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II (ust. 2).

Natomiast w art. 80 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 uregulowano odzyskiwanie płatności na dalszy okres stanowiąc, że:

1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Na podstawie art. 43 i art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nur 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności przepisy w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie w art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, z późn. zm.).

W przypadku realizowania zobowiązania wieloletniego i konieczności podsumowania jego prawidłowej realizacji jako całości, uzasadnione jest twierdzenie, że treść normy derogującej pozwala zastosować uchylony przepis do oceny poprawności stanu zaistniałego w przeszłości.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie czy zaistniały okoliczności pozwalające na uznanie, że przyznane płatności miały charakter nienależny i jakie jest źródło nieprawidłowości. O nienależnym charakterze przyznanych płatności miało świadczyć stworzenie sztucznych warunków. Organ uznał, że doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania płatności wypłaconych na mocy ww. decyzji.

Stworzenie sztucznych warunków polegało na utworzeniu przez T. K. oraz M. H. wielu spółek prawa handlowego, powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia przez obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietów.

Skarżący był organizacyjnie, technicznie, osobowo i majątkowo powiązany z innymi podmiotami - spółkami założonymi i prowadzonymi przez siebie i M. H., co stanowi zorganizowane, celowe działanie, zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Z uwagi na okoliczność, że mechanizmy działania utworzonych spółek i ich wzajemne powiązania mają wpływ na przyznane i wypłacone płatności za cały okres realizowanego programu, w tym za lata 2013 - 2014, koniecznym było ustalenie czy doszło w tych latach do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu obowiązujących przepisów, a w związku z tym czy zachodziła konieczność wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz wyjaśnienia czy nie zaistniały okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń za płatności wypłacone na podstawie wniosków za lata 2013- 2014.

Stworzenie sztucznych warunków, w ocenie Sądu polega m.in. na stworzeniu wadliwego mechanizmu funkcjonowania legalnie powołanych podmiotów.

Sąd podziela ustalenia organów, że w analizowanej sprawie, z punktu widzenia funkcjonowania działalności skarżącego, doszło do wystąpienia przesłanki subiektywnej i wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności (przesłanka obiektywna) tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu gospodarstw o mniejszej powierzchni. Przez stworzenie zaś bezpośrednich więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści. Stworzenie wielu spółek przez te same osoby - T. K. i M. H., wnioskujących o płatności rolnośrodowiskowe oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne do deklarowanych przez te osoby działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności (w roku 2015 wnioskowało 19 spółek), umożliwiało obejście zasady degresywności, zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2 a także zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Tym samym została spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, bowiem zasada degresywności i zakazu łączenia określonych płatności stanowiła cel obwiązującej regulacji.

Wadliwość działania stworzonego systemu miała charakter intencyjny, przemyślany i zorganizowany przez obejście prawa, polegające na sprzeniewierzeniu się celom i zasadom uzyskania pomocy. Skoro źródłem stworzenia sztucznych warunków było zorganizowane działanie wielu powiązanych ze sobą podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy, to nie może być mowy o pomyłce organu w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 r., z późn. zm.). Przewidziany tym przepisem brak obowiązku zwrotu nienależnej płatności w przypadku pomyłki właściwego organu odnosi się do konkretnej płatności i konkretnego podmiotu. Można mówić o pomyłce gdy błąd odnosi się do konkretnej sprawy, bo wówczas jest on wykrywalny. W rozpoznawanej sprawie, sztuczne warunki dotyczą zewnętrznej, zorganizowanej sfery działania wielu podmiotów, w dłuższym okresie czasu, na szerokim obszarze terytorialnym, w odniesieniu do różnych płatności i tym samym w odniesieniu do wielu wniosków. W tych warunkach, nie może być mowy o pomyłce organu w momencie załatwiania konkretnej sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, by stwierdzić i ocenić wadliwość funkcjonowania stworzonego systemu niezbędne było badanie działania spółek w szerszej perspektywie czasowej.

Na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że pomiędzy powołanymi kilkudziesięcioma spółkami istniały powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne, co potwierdza, iż podmioty te zostały utworzone w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR.

W uzasadnieniu decyzji organy szczegółowo opisały i przeanalizowały sieć powiązań podmiotowych, przedmiotowych i funkcjonalnych.

W tych okolicznościach nie ma więc podstaw do twierdzenia, że niedostrzeżenie przez organ nadużycia prawa w momencie składania wniosków na 2013r. i 2014r. stanowi pomyłkę właściwego organu.

Kolejną przesłanką uzasadniającą brak obowiązku zwrotu pobranej płatności jest to, by błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W ramach stworzonego przez skarżącego zorganizowanego mechanizmu działania wielu podmiotów w celu obejścia przepisów prawa nie może być mowy o błędzie. Działania skarżącego stanowiły znamiona zasady przebicia zasłony korporacyjnej (piersing the corporate veil), które nie mogą być rozpatrywane w kategoriach błędu. U podłoża nadużycia formalnej odrębności spółek prawa handlowego leży świadomość i celowość działania. W tych okolicznościach niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący błędnego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. a w konsekwencji ustalenie płatności nienależnej do zwrotu było prawidłowe, gdyż nie było podstaw do zastosowania ust. 3

Ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna oraz nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia strony, co do poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z ustaleniami i wnioskami, jakie nasuwa analiza zgromadzonych dowodów.

Stanowisko o stworzeniu sztucznych warunków wyrażone zostało w wyroku tut. Sądu z dnia 21 listopada 2017 r. (II SA/Bd 1086/17) oddalającym skargę od decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. Wyrok ten nie jest prawomocny, ale nie jest też wiążący w przedmiotowej sprawie, ponieważ nie dotyczył programu rolnośrodowiskowego za lata 2013-2014. Jest on jednak wynikiem szczegółowej oceny funkcjonowania podmiotów zarządzanych przez skarżącego, działających w celu uzyskania korzyści z naruszeniem zasad systemu pomocy.

Należy też zaznaczyć, że przed tut. Sądem rozpoznane zostały sprawy ze skarg skarżącego oraz powiązanych spółek za lata późniejsze, w których Sąd, wskazując na mechanizm działania i opierając się na wspólnym dla tych spraw materiale dowodowym, potwierdził stanowisko organów o stworzeniu sztucznych warunków. Wyroki Sądu wydane w tych sprawach nie są jeszcze prawomocne. Potwierdzają jednak jednolitość linii orzeczniczej wypracowanej na podobnej ocenie mechanizmów działania podmiotów powiązanych z tą sprawą i osobą skarżącego.

W ocenie Sądu pobieranie płatności w latach 2013-2014 (w tym okresie nastąpiła wypłata pomocy) w ramach stworzonych sztucznych warunków, uzasadnia uznanie tych środków za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi.

Na gruncie przepisów prawa wspólnotowego chronione są interesy finansowe Wspólnoty Europejskiej, poprzez ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Na podstawie art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 s. 1 z dnia 23.12.1995 r., z późn. zm.), w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przyjęto ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

W art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia wprowadzona została definicja nieprawidłowości, która oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

W ocenie Sądu, stworzenie sztucznych warunków należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia.

Powyższe rozporządzenie w art. 2 stanowi, że :

1. Kontrole administracyjne, środki i kary wprowadza się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego. Muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Wspólnot.

2. Sankcji administracyjnej nie nakłada się, jeżeli nie zostało to przewidziane w akcie prawnym Wspólnoty obowiązującym przed datą dopuszczenia się nieprawidłowości. Jeśli po dokonaniu nieprawidłowości nastąpi zmiana przepisów nakładających kary administracyjne i zawartych w zasadach Wspólnoty, stosowane będą z mocą wsteczną mniej surowe przepisy.

3. W postanowieniach prawa wspólnotowego zostaną określone charakter oraz zakres środków administracyjnych i sankcji, jakie są niezbędne dla prawidłowego stosowania danych zasad, z uwzględnieniem charakteru i wagi nieprawidłowości, przyznanej lub uzyskanej korzyści oraz stopnia odpowiedzialności.

4. Z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego, procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu Państw Członkowskich.

Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549), zawierającego "Klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa" postanowiono, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Wobec zatem art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w związku z art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r., przypadek pozyskania płatności w ramach stworzenia sztucznych warunków skutkuje brakiem podstaw do ich przyznania lub koniecznością wycofania korzyści.

W ocenie Sądu stan faktyczny i prawny w przedmiotowej sprawy nie daje podstaw do uznania zarzutów skargi za uzasadnione. Ustalenie nienależnie pobranych płatności oparte jest na wynikach czynności kontrolnych. Akta sprawy potwierdzają, że w dniach 04-08.05.2015 r. w ARiMR miała miejsce kontrola w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od 16 października do [...] grudnia 2014 r. w ramach działania 214 - Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2014. Kontrolerzy Trybunału Obrachunkowego losowo skontrolowali 12 spółek, zarejestrowanych pod tym samym adresem: ul. [...], 87-220 R. C.. Przedmiotowe spółki to: K. sp. z o.o., R.-G. sp. z o.o., R.-O. sp. z o.o., S.-P. sp. z o.o., E.-P. sp. z o.o., R.-S. sp. z o.o., R.-P. sp. z o.o., R.-C. sp. z o.o., R.-J. sp. z o.o., R.-T. sp. z o.o., R.-S. sp. z o.o. i R.-P. sp. z o.o.

Kontrola wykazała, że:

- wszystkie wnioski o płatność zostały złożone przez skarżącego - T. K., za wyjątkiem R.-O. sp. z o.o. (wniosek złożony przez M. H.);

- przedmiotowe spółki deklarowały działki ewidencyjne położone w trzech województwach: kujawsko - pomorskim, pomorskim i warmińsko - mazurskim, niektóre z nich znajdowały się w tej samej gminie, w tym samym obrębie np. R., P., B. R. czy G., zostały zadeklarowane przez kilka spółek;

- wspólnikiem większościowym w spółkach: K. sp. z o.o., R.-G. sp. z o.o., R.-O. sp. z o.o., S.-P. sp. z o.o., E.-P. sp. z o.o., R.-S. sp. z o.o., R.-P. sp. z o.o., R.-C. sp. z o.o., R.-J. sp. z o.o. jest T. K..

Kontrolerzy analizując wnioski o płatność oraz decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. ustalili, że w 18 z 23 płatności zadeklarowano działki w ramach wariantów: 1.1, 2.1,2.2, 2.3 i 3.1 gdzie stosuje się degresywność płatności dla powierzchni co najmniej 100 ha (pakiety 1 i 3) i 10 ha (wariant 3.1).

Przedmiotowa kontrola została rozszerzona o dodatkową analizę 12 innych podmiotów, tj.: R.-A. sp. z o.o., K.-P. sp. z o.o., A.-P. sp. z o.o., F.-P. sp. z o.o., M.-P. sp. z o.o., T.-P. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., R.-T. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., W.-P. sp. z o.o.

W ww. podmiotach kontrolerzy również dopatrzyli się tworzenia spółek w celu obejścia zasad degresywności i łączenia pakietów.

Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przeprowadził analizę w zakresie przesłanek zaistnienia sztucznych warunków pozwalających na zyskanie przez T. K. korzyści finansowych sprzecznych z celami funduszy unijnych. Przedmiotowe postępowanie objęło wszystkie programy, w których skarżący występował o płatności w roku 2015, tj. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), płatności rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013 oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ROW 2014-2020.

W związku z zebranym obszernym materiałem dowodowym i bardzo starannie przeanalizowanym, w ocenie Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie dokonały właściwej jego oceny i prawidłowej subsumpcji.

Zostało wykazane, że producent stworzył sztuczne warunki. Osiągnięty natomiast przez skarżącego cel skutkuje tym, że w dacie złożenia wniosków o pomoc, wsparcie nie powinno zostać przyznane.

Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny i może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. Ustalenia organu wykluczyły działanie skarżącego w dobrej wierze i nieświadomego działania. Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem, że organ popełnił błąd.

Wynik kontroli przeprowadzonej w dniach 04 - [...].05.2015 r. ma też kluczowe znaczenie dla oceny przedawnienia, w szczególności rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia. Płatności za analizowane lata programu przekazano na rachunek bankowy odpowiednio w dniu 09. 05.2014 i 29. 12. 2014 r. Łączna kwota wypłaconych płatności rolnośrodowiskowych w badanym okresie wyniosła [...] zł.

W ten sposób skarżący realizował wieloletnie zobowiązanie.

W art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 postanowiono, że okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W rozpoznawanej sprawie program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim. W tym przypadku okres przedawniania biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej. Stosownie do powyższego, w ramach PROW 2007-2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) oraz nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. EU L nr 209 z 11.08.2005r., str. 1, ze zm.).

Przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sposób szczególny reguluje okres przedawnienia dla programów wieloletnich, który biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Oznacza to, że termin przedawnienia wynikający z ww. przepisu lub dłuższy termin stosowany na mocy prawa krajowego zgodnie z ust. 3 tego przepisu, będzie mógł trwać nawet po zakończeniu programu. Termin przedawnienia czynności, do której odnosi się art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WT EURATOM) nr 2988/95, nie może zakończyć się przed momentem ostatecznego zakończenia programu.

Jak słusznie wskazuje organ, z art. 28 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, zatytułowanej "Wypłaty salda i zamknięcie programu" wynika, że datą ostatecznego zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest data 30 czerwca 2016 r. przewidziana dla przekazania przez Państwo Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu budżetowego.

W konkluzji organ słusznie więc zauważył, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowej objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 mamy do czynienia z programem wieloletnim, co oznacza, że okres przedawnienia w każdym przypadku nie upłynął wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż do dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005). Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do ww. daty. Data zamknięcia programu PROW 2007-20013 jest jednolita dla wszystkich krajów uczestniczących w programie. Nie ma więc konieczności ustalania daty wysłania deklaracji przez państwo polskie do Komisji Europejskiej- albowiem data ta jest nieistotna gdyż całkowite zamknięcie programu nastąpiło 30 czerwca 2016r. Dotyczy to więc kampanii 2013 r. i 2014 r.

W przypadku odwołującego, dla kampanii 2013, 2014, okres przedawnienia liczy się od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą przyjmuje się datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej dla danej kampanii, do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia [...] czerwca 2016 r. Daty składania wniosków przez T. K. przedstawia tabela zamieszczona na str. 66 zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G..

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

W niniejszej sprawie pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2016r., tj. dniu doręczenia zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Tym samym nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2013 i 2014 rok.

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni.

Zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o N. Banku [...] i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor [...]". Stawka odsetek od zaległości podatkowych od dnia [...].10.2014 r. wynosi 8% kwoty zaległości w stosunku rocznym, zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz podwyższonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (Monitor [...] z 2016 r. poz. 20) i może ulec zmianie.

Zastosowanie zatem powyższych przepisów do regulacji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności oznacza, że w przypadku niewpłacenia wskazanej w niniejszej decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu I instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, zwłaszcza w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.