Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 448/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 5,
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skarg: T. Spółka Akcyjna L. z siedzibą w P. T. Spółka Akcyjna R. . z siedzibą w P. Syndyka masy upadłości T. Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz każdego ze skarżących – tj. T. Spółka Akcyjna L. z siedzibą w P., T. Spółka Akcyjna R. z siedzibą w P. oraz Syndyka masy upadłości T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. – po 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 13 czerwca 2022 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie "WWINB" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażaleń spółki T. Spółka Akcyjna L. S.K.A. oraz Syndyka Masy Upadłości T. sp. z o.o., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z 4 marca 2022 r. nr [...] (znak: [...]) wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych.

Zaskarżone postanowienie WWINB zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W związku z mailem współwłaścicielki działki nr [...] (ark. [...], obr. R.), położonej przy ul. [...] w P., z 6 sierpnia 2014 r. dotyczącym wykonywania muru oporowego bez pozwolenia na budowę, inspektorzy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") w dniu 16 września 2014 r. przeprowadzili czynności kontrolne na nieruchomości przy ul. [...] w P., a następnie na terenie (sąsiedniej) budowy dwudziestu czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie grupowej z czterema segmentami każdy przy ul. [...] w P. - z których sporządzono protokół nr [...]. Ustalono, że w rejonie budynków nr [...] i [...] zlokalizowane jest ogrodzenie z prefabrykowanych wsporczych ścianek oporowych z betonu zbrojonego, produkowanych przez firmę [...], kształt "L", o wymiarach 1,0 m x 1,8 m x 0,9 m. Wysokość ścianek zmienia się skokowo od 147 cm co 25 cm i 30 cm. Prace wykonano na przełomie lipca i sierpnia 2014 r., a zakończono 27 sierpnia 2014 r. Według oświadczenia kierownika budowy w dzienniku budowy nie ma zapisów o wykonaniu muru oporowego. Według oświadczenia architekta uczestniczącego w kontroli projekt nie zawierał dokładnego projektu muru oporowego, ponieważ różnica pomiędzy rzędną projektowaną, a rzędną istniejącą wynosiła około 1,0 m na odległości 6,0 m i nie wymagała wprowadzenia muru oporowego. Zaistniała sytuacja wynikła w trakcie budowy na działce sąsiedniej nr [...] w celu zabezpieczenia skarpy przed osuwaniem się ziemi. Wysokość murów oporowych dobierana była indywidualnie do ukształtowania terenu w ramach nadzoru autorskiego. Ponadto projektant oświadczył, że konieczność zastosowania muru oporowego wynikała z powodu znacznego obniżenia projektowanego terenu na działce nr [...]. Ustalono także, iż w części opisowej do projektu architektoniczno-budowlanego znajduje się zapis (poz. 1.6.7 "Otoczenie" pkt 3): "Krawężniki, murki pod ogrodzenia, murki oporowe z elementów prefabrykowanych dostosowane wysokością do konfiguracji terenu".

Pismem z 19 grudnia 2014 r. spółka T. S.A. oświadczyła, że mur oporowy z prefabrykowanych elementów betonowych Privant 10 produkcji firmy [...] wykonany został zgodnie z planem zagospodarowania oraz decyzją o pozwoleniu na budowę z 23 listopada 2010 r. nr [...] (znak: [...]; zwaną też dalej "Decyzją PnB") wydaną przez Prezydenta Miasta P., a także instrukcją i wytycznymi producenta, i nie stanowi zagrożenia bezpieczeństwa.

Ponowne czynności kontrolne zostały przeprowadzone w dniu 6 listopada 2019 r. na nieruchomościach przy ul. [...] w P. - z których sporządzono protokół nr [...]. Wynika z niego m.in., że na kontrolowanym terenie znajdują się 3 działki zabudowane 3 segmentami budynków jednorodzinnych. Data pozwolenia na użytkowanie obiektów bud.: [...] - [...] lipca 2017 r., [...] - [...] lipca 2017 r., [...] - [...] października 2017 r. Potwierdzono, że z tyłu nieruchomości w granicy z działką przy ul. [...] w P. wykonano mur oporowy. Właściciel budynku nr [...] oświadczył, że prace z tym związane zostały wykonane przez dewelopera przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie. Polegały one na ułożeniu płyty prefabrykowanej typu "L", wypełnieniu piaskiem i wykonaniu wierzchniej warstwy z humusu. Właściciel wykonał sam 15-20 cm po uprzednim usunięciu gruntu nawiezionego przez dewelopera. Na powierzchni został wykonany drenaż rozprowadzony do skrzynek rozsączających. Właściciel nieruchomości przy ul. [...] oświadczył, że prace związane z murem oporowym wykonane zostały przez dewelopera w 2017 r. Ponadto właściciel wykonał wyrównanie terenu i zostało nadłożone 10-15 cm ziemi ogrodowej. Wzdłuż linii ogrodzenia wykonano drenaż (rurki drenarskie wraz z obsypką żwirową). Wykonano również dwie studnie chłonne połączone ze sobą o średnicy 90 cm i głębokości 1,5 m.

Następne czynności kontrolne zostały przeprowadzone w dniu 4 grudnia 2019 r. (protokół nr [...]). Inspektorzy PINB potwierdzili, że na nieruchomości przy ul. [...] w P. wzdłuż granicy działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (ark. [...], obr. R.) wykonany został mur oporowy z elementów prefabrykowanych, wsporników kątowych typu Privant-10 firmy [...]. Do budowy muru wykorzystano elementy o długości 1,0 m oraz wysokości 1,8 m i 2,0 m. Na działkach nr [...], [...], [...], [...] w odległości 15 cm od granicy działki wykonano dodatkowy mur oporowy. Dodatkowo na nieruchomości przy ul. [...] wykonano mur oporowy w odległości 40 cm, a na nieruchomości przy ul. [...] w odległości około 100-96,5 [cm] od granicy działki. W trakcie czynności kontrolnych przedstawiciel inwestora przedłożył kopię wyjaśnienia projektanta z 2 grudnia 2019 r., zgodnie z którym mur oporowy został uwzględniony w części opisowej projektu budowlanego. Ze względu na zmienne, urozmaicone warunki ukształtowania terenu wzdłuż ww. działek, przewidziano murki oporowe o zmiennej wysokości, które każdorazowo należało dopasować do konkretnych różnic wysokości przy poszczególnych budynkach od numeru 8 do numeru 14. Projektowane rzędne terenu zostały opisane na projekcie zagospodarowania terenu. Dodatkowo przedstawiciel inwestora oświadczył, że nie posiada odrębnego projektu muru oporowego, a mur był wykonany według instrukcji z karty katalogowej elementu prefabrykowanego. Przedstawiciel inwestora nie przedłożył projektu budowlanego muru oporowego. Ponadto podczas oględzin stwierdzono, że mur prostopadły do ogrodzenia nieruchomości przy ul. [...] w P. jest odchylony od pionu.

W dniu 14 stycznia 2020 r. w siedzibie organu I instancji stawiła się autorka projektu budowlanego, K. J., która wyjaśniła, że znajdujący się w części opisowej projektu budowlanego zapis: "Otoczenie pozycja 1.6.7 - Krawężniki, murki pod ogrodzenia, murki oporowe z elementów prefabrykowanych dostosowane wysokością do konfiguracji terenu" oznacza, że na etapie wykonawczym należało indywidualnie rozpatrzyć każdą działkę, wykonując w razie potrzeby mur oporowy na podstawie rysunków technicznych. Na planie zagospodarowania terenu w zatwierdzonym projekcie budowlanym nie zostały wkreślone mury oporowe, jednak podane były rzędne terenu i poziom posadowienia "0" budynków mieszkalnych. Projektantka wyjaśniła, że sam fakt istnienia murów oporowych uważa za zgodny z projektem budowlanym, natomiast ich gabarytów i poziomów posadowienia nie jest w stanie określić za zgodny lub nie z projektem budowlanym, z racji braku szczegółowych rysunków na etapie projektu budowlanego, nie wymaganych w 2010 roku przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. (dalej w skrócie "WUiA UMP").

Wydział ten w piśmie z 27 stycznia 2020 r. wyjaśnił, że z projektu budowlanego zatwierdzonego Decyzją PnB wynika, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie udzielił inwestorom pozwolenia na budowę muru oporowego na terenie ww. działek.

Postanowieniem z 19 lutego 2020 r. nr [...] PINB nałożył na inwestorów: 1. T. S.A., 2. T. S.A. L. S.K.A. i 3. T. S.A. R. S.K.A. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej w sprawie stanu technicznego oraz prawidłowości wykonania muru oporowego zrealizowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. wzdłuż granicy działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (ark [...], obr. R.).

Na skutek zażaleń inwestorów, WWINB - postanowieniem z 15 lipca 2020 r. (znak: [...]) - uchylił ww. postanowienie PINB w części dotyczącej elementów, które powinna zawierać ekspertyza techniczna, i w to miejsce orzekł co do istoty, a w pozostałym zakresie postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy.

Dnia 23 września 2020 r. do PINB wpłynęła "Ekspertyza techniczna muru oporowego, zlokalizowanego przy ul. [...] w P. na granicy osiedla domów jednorodzinnych od strony południowej" z sierpnia 2020 r. - wykonana przez rzeczoznawcę budowlanego dra inż. J. N. - która następnie, na żądanie PINB, podlegała uzupełniającemu wyjaśnieniu (pismem rzeczoznawcy z 21.12.2020 r.).

Pismem z 18 stycznia 2021 r. (znak: [...]) PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy zespołu 24 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie grupowej z czterema segmentami każdy i dwóch budynków w zabudowie bliźniaczej I etap - budowa zespołu 24 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie grupowej z czterema segmentami każdy przy ul. [...] w P., z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego, zatwierdzonego Decyzją PnB, przeniesionej decyzją z 09.03.2011 r. oraz z dnia 31.08.2011 r. ([...]), zmienionej decyzją nr [...] z 03.03.2014 r. ([...]), zmienionej decyzją nr [...] z 13.08.2015 r. ([...]), przeniesionej decyzją z 01.03.2016 r. ([...]), przeniesionej decyzją z 20.02.2018 r. ([...]), zmienionej decyzją nr [...] z 15.05.2018 r. ([...]), zmienionej decyzją nr [...] z 19.08.2019 r. ([...]), zmienionej decyzją nr [...] z 08.11.2019 r. ([...]), wydanych przez Prezydenta Miasta P., w zakresie wykonania muru oporowego zrealizowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. wzdłuż granicy działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], ark. [...], obręb R..

Pismem z 10 marca 2021 r. PINB zawiadomił G. Sp. z o.o., tj. Syndyka Masy Upadłości T. S.A. w upadłości (zwanego też dalej "Syndykiem") o wszczęciu ww. postępowania administracyjnego.

Decyzją z 30 kwietnia 2021 r. nr [...] (znak: [...]) nałożył na inwestorów 1. T. S.A. L. S.K.A. i 2. T. S.A. R. S.K.A., w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem ww. budowy, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego spełniającego określone wymagania, w terminie do dwóch miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Wskutek odwołania wniesionego przez ww. inwestorów, WWINB - decyzją z 18 października 2021 r. (znak: [...]) uchylił tę decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że organ ten ponownie prowadząc postępowanie administracyjne powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy na terenie inwestycji są prowadzone roboty budowlane, a następnie prawidłowo zastosować przepisy art. 50-51 pr.bud. Jednocześnie organ musi ustalić, czy adresatem ewentualnych nakazów oraz obowiązków, oprócz istniejących spółek T. S.A. L. S.K.A. i T. S.A. R. S.K.A., nie powinny być także inne podmioty (jednocześnie WWINB w decyzji wskazał, że jednym z inwestorów była m.in. spółka T. S.A., obecnie w upadłości).

W dniu 23 lutego 2022 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę przedmiotowej budowy (protokół nr [...]), w trakcie której ustalono, że trwają roboty budowlane na działkach nr [...], [...], [...] i [...], gdzie znajdują się budynki w zabudowie grupowej (nr [...]) w stanie surowym zamkniętym. Ponadto na działkach nr [...], [...], [...] i [...] trwają prace wykończeniowe (nr [...]) - budynek wykończony w stanie deweloperskim. Tereny, na których trwają prace budowlane, są ogrodzone. W widocznym miejscu na zapleczu budowy umieszczono tablicę budowy.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z 4 marca 2022 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.; dalej w skrócie "pr.bud."), PINB orzekł:

"I. wstrzymuję inwestorom:

1. T. S.A. L. S.K.A. - inwestor

2. T. S.A. R. S.K.A. - inwestor,

3. T. S.A. w upadłości reprezentowanemu przez G. Sp. z o.o., Syndyk Masy Upadłości T. S.A. w upadłości,

prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie zespołu 24-ech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie grupowej z czterema segmentami każdy i dwóch budynków w zabudowie bliźniaczej I etap - budowa zespołu 24-ech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie grupowej z czterema segmentami każdy przy ul. [...] w P., z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją pozwolenia na budowę nr [...], z dnia 23.11.2010r., o sygn. [...], przeniesionej decyzją z dnia 09.03.2011r. oraz z dnia 31.08.2011r., o sygn. [...], zmienionej decyzją nr [...], z dnia 03.03.2014r., o sygn. [...], zmienionej decyzją nr [...], z dnia 13.08.2015r., o sygn. [...], przeniesionej decyzją z dnia 01.03.2016r., o sygn. [...], przeniesionej decyzją z dnia 20.02.2018r., o sygn. [...], zmienionej decyzją nr [...], z dnia 15.05.2018r., o sygn. [...], zmienionej decyzją nr [...], z dnia 19.08.2019r., o sygn. [...], zmienionej decyzją nr [...], z dnia 08.11.2019r., o sygn. [...], zmienionej decyzją nr [...], z dnia 15.07.2021r., o sygn. [...], wydanych przez Prezydenta Miasta P.,

II. nakazuję zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich."

Zażalenia na opisane postanowienie PINB złożyli: T. S.A. L. S.K.A. - która wniosła o umorzenie postępowania naprawczego jako bezprzedmiotowego - a także Syndyk, który zaskarżył ww. postanowienie w zakresie pkt II w części, w jakiej dotyczy on T. S.A. w upadłości i nakazuje tej spółce zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich, w sytuacji braku możliwości wykonania tego nakazu przez Syndyka.

Utrzymując w mocy postanowienie PINB z 4 marca 2022 r. - przywołanym na wstępie postanowieniem z 13 czerwca 2022 r. - WWINB wyjaśnił w uzasadnieniu, że inwestor uzyskał pozwolenie na budowę dla przedmiotowej inwestycji (etap I), tj. Decyzję PnB oraz późniejsze, wyszczególnione przez organ decyzje ww. pozwolenie zmieniające lub przenoszące, a nadto - że inwestor uzyskał dla tej inwestycji częściowe decyzje o pozwoleniu na użytkowanie obiektów zlokalizowanych na ul. [...], jednakże organ nadzoru budowlanego zgłosił sprzeciw wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy m.in. na działkach nr [...], [...], [...], [...], gdzie powstaje obiekt budowlany - budynek mieszkalny - przy którym przebiega mur oporowy. Skoro zatem, jak dalej wywiódł WWINB, inwestycja nie została całkowicie zakończona (m.in. zostały zgłoszone sprzeciwy wobec zawiadomień o zakończeniu budowy), organy nadzoru budowlanego są uprawnione do prowadzenia postępowania w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu. Organ II instancji zauważył, że zatwierdzony projekt przewiduje możliwość wykonania takich elementów, jak: "Krawężniki, murki pod ogrodzenia, murki oporowe z elementów prefabrykowanych dostosowane wysokością do konfiguracji terenu", jednak właściwy organ architektoniczno-budowlany wyjaśnił, że nie udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę muru oporowego w zatwierdzonym Decyzją PnB projekcie budowlanym. Również decyzje zmieniające pierwotne pozwolenie na budowę nie przewidywały muru oporowego. Projekt budowlany, jak i projekty zamienne, nie zawierały zatwierdzonych wskazań dotyczących projektu konstrukcji muru oporowego. Przedmiotowy mur oporowy, powstały wzdłuż granicy działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (ark. [...], obr. R.), został wykonany z elementów prefabrykowanych o długości 1,00 m oraz wysokości 1,8 m i 2,0 m, przy czym regulacja wysokości elementów tego muru dostosowana jest do wysokości terenu. Ponadto z ustaleń kontroli wynika, że mur prostopadły do ogrodzenia nieruchomości przy ul. [...] w P. jest odchylony od pionu, gdzie różnica wynosi 2 cm. Murowane ogrodzenie nieruchomości przy ul. [...] u podstawy muru jest odsunięte o 5 cm, a na wysokości około 155 cm pod opierzeniem o około 2 cm. Opierzenie ogrodzenia styka się z murem.

W tym kontekście WWINB podkreślił, że zgodnie z art. 29-30 pr.bud., w dacie wydania Decyzji PnB, oraz zgodnie z obecnie obowiązującym art. 29 pr.bud., ustawodawca nie zwolnił inwestora z obowiązku uzyskania stosownej decyzji administracyjnej na budowę muru oporowego.

Następnie, przywoławszy treść art. 36a ust. 5 pr.bud., WWINB podzielił stanowisko organu I instancji, że inwestor naruszył art. 36a ust. 5 pkt 1 pr.bud. Ponadto stwierdził, że w sytuacji gdy organ I instancji ustalił, iż na terenie przedmiotowej budowy, realizowanej z odstępstwami od ustaleń i warunków Decyzji PnB, roboty budowlane są prowadzone (ustalenie z kontroli w dniu 23.02.2022 r. dotyczące robót trwających na działkach nr [...], [...] i [...]), to PINB zasadnie wstrzymał prowadzenie robót budowlanych w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 pr.bud. Jednocześnie, wbrew twierdzeniom Inwestorów, prawidłowo nakazał zabezpieczenie placu budowy przed dostępem osób trzecich.

Dalej WWINB ocenił, że organ I instancji prawidłowo określił adresatów nakazu w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z art. 52 pr.bud. Zdaniem WWINB ze zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż inwestorami przedmiotowych robót budowlanych są: T. S.A. L. S.K.A.; T. S.A. R. S.K.A. oraz T. S.A. W tym miejscu organ II instancji wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego P. z 11 grudnia 2020 r. [o sygn. akt [...] - uw. Sądu] ogłoszono upadłość T. S.A. oraz wyznaczono syndyka masy upadłości, powołując do pełnienia tej funkcji spółkę G. Sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (dalej w skrócie "pr.up.") nie można, zdaniem WWINB, podzielić poglądu Syndyka, że adresaci nałożonych obowiązków zostali określeni nieprawidłowo. Skoro T. S.A. był inwestorem realizowanych robót budowlanych, a następnie spółka ta ogłosiła upadłość, to w świetle art. 144 ust. 1 pr.up. na Syndyku ciąży obowiązek wykonania nakazów określonych w zaskarżonym postanowieniu.

Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących faktu wydania przez PINB częściowych pozwoleń na użytkowanie obiektów budowlanych, WWINB wskazał, że "finalnie cała inwestycja nie została zakończona, a organy nadzoru budowlanego wnosiły również sprzeciwy wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektów budowlanych zlokalizowanych na terenie przedmiotowej inwestycji. Skoro zatem inwestycja w sposób całościowy nie została zakończona, jak już powyżej wskazano, organ powiatowy prawidłowo wstrzymał prowadzenie robot budowlanych".

We wniesionych jednym pismem z 22 czerwca 2022 r. skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane postanowienie WWINB - zarejestrowanych w tut. Sądzie pod sygn. akt IV SA/Po 448/22 - spółki T. S.A. L. S.K.A. i T. S.A. R. S.K.A. wniosły o uchylenie postanowień organów obu instancji i wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu rozpatrzenia skargi przez Sąd. W uzasadnieniu skarg ich autor stwierdził, że w zasadzie skarżący nie ma z czym polemizować odnośnie [do] zagadnień opisanych na 15 stronach postanowienia, gdyż zawarte są tam jedynie luźne opisy, nie dotyczące meritum sprawy i stanu faktycznego. Istotnym zagadnieniem jest pomijany przez organy nadzoru fakt, że państwo Zandek (działka nr [...]) usunęli kilkaset metrów sześciennych ziemi i znacznie obniżyli poziom posadowienia swojego budynku, usytuowanego 4 m od północnej granicy działki. Jednocześnie wykonali w niedozwolonej odległości od 0 do 4 metrów miejsce parkingowe przy granicy północnej działki. W podsumowaniu autor skargi stwierdził, że:

1. Nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót, z powodu braku projektu w formie rysunku, na kilkudziesięciu działkach, które uzyskały już dawno pozwolenie na użytkowanie i każdorazowo murek oporowy był oceniany przez PINB w trakcie kontroli.

2. Nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu robót na wymienionych przez organy nadzoru działkach nr [...], [...], [...] i innych z powodu braku projektu muru oporowego, skoro taki projekt został wykonany i został zatwierdzony w zamiennej decyzji o pozwoleniu na budowę lub został dostarczony do organów nadzoru i wydziału urbanistyki.

3. Wszystkie projekty zamienne, o ile powinny być wymagane, skarżący już dodatkowo wykonał w celu zakończenia sporu.

W odpowiedzi na skargi ww. spółek organ II instancji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz podkreślając, że mur oporowy jest powiązany z całą inwestycją budowlaną realizowaną przez inwestora, zatem zasadne, w ocenie WWINB, było utrzymanie postanowienia organu I instancji w mocy, z uwagi na prowadzenie robót budowlanych z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, a tym samym wdrożenie procedury naprawczej wyrażonej w art. 50-51 pr.bud.

Skargę na postanowienie WWINB - zarejestrowaną w tut. Sądzie pierwotnie pod sygn. akt IV SA/Po 456/22 - wniósł także Syndyk, który zaskarżył to postanowienie w części, "tj. w zakresie utrzymania w mocy pkt II postanowienia PINB w części, w jakiej dotyczy on T. S.A. w upadłości i nakazania Spółce T. S.A. w upadłości zabezpieczenia budowy przed dostępem osób trzecich". Zarzuciwszy naruszenie:

1. art. 50 ust. 2 pkt 2 pr.bud. - przez nakazanie inwestorowi T. S.A. w upadłości zabezpieczenia terenu budowy, w sytuacji braku możliwości wykonania ww. nakazu przez Syndyka;

2. art. 8 § 1 k.p.a. - przez brak uwzględnienia w postanowieniu wyjaśnień Syndyka udzielonych w toku postępowania wyjaśniającego;

3. art. 91 ust. 2 pr.up. - przez utrzymanie w mocy postanowienia, w którym nakazano zabezpieczyć plac budowy przed dostępem osób trzecich, w sytuacji gdy wszelkie zobowiązania majątkowe niepieniężne Upadłego zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne;

4. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - przez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji brak uwzględnienia okoliczności ogłoszenia upadłości spółki T. S.A. w upadłości i braku pozwolenia na prowadzenie działalności [przez Syndyka], przy wydaniu postanowienia,

autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonych postanowień WWINB i PINB w części objętej zaskarżeniem, przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego oraz o zwrot kosztów postępowania od organu odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Syndyka organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone we wcześniejszej odpowiedzi na skargi spółek.

Postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 448/22, tut. Sąd połączył sprawy o sygnaturach akt IV SA/Po 448/22 i IV SA/Po 456/22 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., pod sygnaturą akt IV SA/Po 448/22.

Postanowieniem z 17 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 448/22, tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z 8 grudnia 2022 r. uczestnicy postępowania – M. S. i A. Z. (współwłaściciele działki nr [...]) – wskazali, że problem zaczął się zimą 2010/2011, kiedy T. podniósł poziom swojego terenu względem sąsiednich działek o 2-3 m. Usypał sięgającą 3 m skarpę, biegnącą wzdłuż południowej granicy terenu inwestycji, nazwanej L. która graniczyła z działką uczestników (nr [...]), działką drogową (nr [...]) i działką nr [...]. W związku z interwencją uczestników, w 2011 r. inwestor (T. S.A.) zadeklarował budowę muru oporowego oddzielającego skarpę od ich działki, dla zabezpieczenia przed osuwiskiem, a w międzyczasie, na ich żądanie, usuwał koparką ziemię osuwającą się na ich działkę i zbudował tymczasowe zabezpieczenie. Uczestnicy nie spodziewali się, że inwestor wybuduje 2-metrową konstrukcję oporową bez udziału geodety, pozwolenia na budowę czy dokumentacji. Uczestnicy podkreślili, że to oni w 2014 r. zaalarmowali PINB o budowie muru oporowego, jednak pracownik tego organu nie dopuścił ich. do uczestnictwa w kontroli w dniu 16 września 2014 r. (brak możliwości wniesienia uwag i niezgodzenia się z zapisem pokontrolnym). Po tej kontroli, PINB nie wszczął postępowania przez 5 lat. Deweloper w 2018 r. wybudował nielegalnie dalsze ok. 150 mb. muru. Jesienią 2019 r. mur zaczął się przewracać na teren działki uczestników i zniszczył element ogrodzenia. W dalszej części pisma uczestnicy odnieśli się m.in. do okoliczności kontroli przeprowadzonej przez PINB w 2019 r., do treści ekspertyzy muru przedłożonej przez inwestora oraz do jego sprzecznych, zdaniem uczestników, twierdzeń, a także podejmowanych przez inwestora prób skłócenia uczestników z sąsiadami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty okazały się zasadne.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (pkt 2 ab initio) – a do tej kategorii należą bez wątpienia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, co jasno wynika z art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.; w skrócie "pr.bud.").

W sytuacji gdy, tak jak w niniejszej sprawie, przedmiotem skargi jest postanowienie administracyjne, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.) - co też miało miejsce w tej sprawie.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z 13 czerwca 2022 r. ([...]), utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z 4 marca 2022 r. nr [...] ([...]), mocą którego wstrzymano inwestorom: T. S.A. L. S.K.A., T. S.A. R. S.K.A. oraz T. S.A. w upadłości - reprezentowanej przez Syndyka Masy Upadłości T. w upadłości: G. Sp. z o.o. – prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie zespołu 24 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie grupowej z czterema segmentami każdy i dwóch budynków w zabudowie bliźniaczej, I etap: budowa zespołu 24 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie grupowej z czterema segmentami każdy przy ul. [...] w P., z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją nr [...] Prezydenta Miasta P. z 23 listopada 2010 r. o pozwoleniu na budowę ("Decyzją PnB"), które to pozwolenie było następnie zmieniane i przenoszone kolejnymi decyzjami wydanymi przez Prezydenta Miasta P. (pkt I), a także nakazano zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich (pkt II).

Materialnoprawną podstawę ww. postanowień stanowił przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 pr.bud., w myśl którego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że kontrolowane postępowanie administracyjne, które doprowadziło do wydania postanowienia na ww. podstawie prawnej - tzw. postępowanie naprawcze - jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę (tu: zakończonego wydaniem Decyzji PnB). Dlatego, choć Decyzja PnB została wydana (a także była zmieniana i przenoszona) jeszcze przed 19 września 2020 r. - kiedy to weszła w życie obszerna i gruntowna nowelizacja prawa budowlanego dokonana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471, z późn. zm.; zwaną dalej "nowelizacją z 2020 r.", w skrócie "zm.pr.bud.2020") - to ponieważ do wszczęcia kontrolowanego postępowania naprawczego doszło już po tym dniu (zob. zawiadomienie PINB z 18.01.2021 r. znak: [...]; k. 20 akt adm. I inst.), to znajdują do niego zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu po ww. nowelizacji (argument a contrario z art. 25 zm.pr.bud.2020).

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że inkryminowany mur oporowy został wzniesiony w ramach realizacji inwestycji, dla której wydano Decyzję PnB (z późn. zm.). Słusznie nie spierano się w niej również co do tego, że w świetle unormowań art. 29-30 pr.bud. obowiązujących w czasie jego wznoszenia (tj. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r.) budowa takiego muru wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Spór dotyczy natomiast tego, czy budowa inkryminowanego muru oporowego stanowiła istotne odstąpienie od projektu zatwierdzonego Decyzją PnB - jak to uznały organy obu instancji - czy jednak znajdowała dostateczne oparcie w części opisowej tego projektu - jak utrzymują inwestorzy oraz projektant, powołujący się w tym zakresie na zawartą w projekcie wzmiankę (w poz. 1.6.7 "Otoczenie" pkt 3): "Krawężniki, murki pod ogrodzenia, murki oporowe z elementów prefabrykowanych dostosowane wysokością do konfiguracji terenu".

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego oraz organu architektoniczno-budowlanego, który wydał Decyzję PnB (zob. pismo WUiA UMP z 27.01.2020 r.; k. 147 z "teczki 2" akt I inst.), że z zatwierdzonego tą decyzją projektu budowlanego nie wynika, że organ architektoniczno-budowlany udzielił inwestorom pozwolenia na budowę inkryminowanego muru oporowego. I wbrew sugestiom inwestorów, nie chodzi tu tylko o okoliczność, że ów mur (jego przebieg, konstrukcja i wymiary) nie został uwidoczniony na zawartych w projekcie rysunkach (w tym na planie zagospodarowanie terenu) - choć, zdaniem Sądu, uwidoczniony zostać powinien (już z uwagi na jego istotność i gabaryty) - lecz także o to, że nie może on zostać uznany za "murek oporowy", o którym mowa w cytowanym fragmencie części opisowej projektu budowlanego. Dość powiedzieć, że "murek" - zgodnie z językowym znaczeniem tego terminu (zob. np. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003) - to "niski, mały mur" (w tym znaczeniu określenie to używane jest np. w wyrażeniu: "przysiąść na murku"). Wobec tego nie sposób uznać za "murek oporowy" takiego muru, który - tak jak w kontrolowanej sprawie - jest zbudowany z elementów o wymiarach 1,00 m (długość) x 1,80 lub 2,00 m (wysokość) i w efekcie osiąga wysokość 1,80-2,00 m, w dodatku na długości kilkudziesięciu metrów.

W konsekwencji organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że sporny mur oporowy, choć wzniesiony w ramach inwestycji, dla której wydano Decyzję PnB, to jednak nie został w tej decyzji (w zatwierdzonym nią projekcie budowlanym) przewidziany, a więc powstał w istocie bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Mimo to, zdaniem Sądu, organy obu instancji co najmniej przedwcześnie uznały, że istniały dostateczne podstawy do wszczęcia postępowania naprawczego w (pełnym) zakresie określonym w zawiadomieniu PINB z 18 stycznia 2021 r., a także do wydania kwestionowanych postanowień w przyjętym zakresie przedmiotowym i podmiotowym - a to z następujących względów.

Po pierwsze, organy nie wyjaśniły w sposób należyty, czy inkryminowany mur - a przynajmniej określone jego części - nie zostały objęte wydanymi już, co bezsporne, w odniesieniu do określonych części przedmiotowej inwestycji (obiektów budowlanych), częściowych pozwoleń na użytkowanie. Wymagało to analizy każdego z takich pozwoleń pod kątem jego zakresu przedmiotowego - czy mianowicie nie zostały nim również objęte określone fragmenty muru oporowego (wzniesione na działce/działkach, którego/których dotyczyło dane pozwolenia). Analizy takiej organy nie przeprowadziły, a przynajmniej nie uzewnętrzniły jej w uzasadnieniach kwestionowanych postanowień. Brakującej analizy nie mogło zastąpić ogólnikowe stwierdzenie, zawarte w motywach zaskarżonego postanowienia WWINB, że "inwestor uzyskał dla w/w inwestycji częściowe decyzje o pozwoleniu na użytkowanie obiektów zlokalizowanych na ul. [...], jednakże organ nadzoru budowlanego zgłosił sprzeciw wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy m.in. na działce [...], [...], [...], [...] – gdzie powstaje obiekt budowlany – budynek mieszkalny – przy którym przebiega mur oporowy. Skoro zatem inwestycja nie została całkowicie zakończona, m.in. zostały zgłoszone sprzeciwy wobec zawiadomień o zakończeniu budowy, organy nadzoru budowlanego są zatem uprawione do prowadzenia postępowania w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu". W tym przypadku nie chodzi bowiem o to, czy przedmiotowa inwestycja została w całości zakończona, lecz o to, czy wydane już dla określonych części tej inwestycji (częściowe) pozwolenia na użytkowanie nie obejmowały swym zakresem również inkryminowanego muru oporowego (jego określonych fragmentów).

Jest to zagadnienie istotne, gdyż - jak trafnie wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych - "brak jest możliwości prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja administracyjna pozwalająca na użytkowanie obiektu budowlanego, która stanowi swoiste potwierdzenie legalności obiektu" (zob. wyrok NSA z 20.08.2020 r., II OSK 1634/18, i powołane tam dalsze orzecznictwo NSA; por. też wyrok NSA z 21.12.2021 r., II OSK 23/19; wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA"). "Ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie podobnie jak i decyzja o pozwoleniu na budowę podlegają ochronie zgodnie z zasadą trwałości decyzji uregulowaną w art. 16 k.p.a., w myśl której uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczne decyzje organów administracji publicznej korzystają bowiem z domniemania legalności. Innymi słowy, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja organu administracji publicznej wydana w danej sprawie, dopóty organ, podobnie zresztą jak i Sąd, prowadzący postępowanie w tym samym przedmiocie zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia. Każda decyzja ostateczna zgodnie z zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych podlega szczególnej ochronie celem zapewnienia stabilności stosunków prawnych, co w konsekwencji stanowi ochronę praw nabytych adresatów tych decyzji. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu budowlanego. Zatem, tak długo jak w obrocie prawnym będzie pozostawała ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, tak długo wzniesione obiekty nie mogą podlegać ewentualnemu sprawdzeniu przez organy nadzoru budowlanego pod kątem oceny legalności ich wybudowania" (zob. wyrok NSA z 18.05.2020 r., II OSK 2748/19; por. także wyroki WSA: z 19.03.2021 r., VII SA/Wa 1800/20; z 24.02.2021 r., IV SA/Po 1461/20; z 24.03.2021 r., II SA/Gd 535/20; dostępne w CBOSA).

Zaznaczyć przy tym trzeba, że organy nadzoru budowlanego wysunęły zastrzeżenia co do legalności muru oporowego wybudowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zaś WWINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał tylko przykładowo, że organ nadzoru budowlanego zgłosił sprzeciw wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy "m.in. na działce [...], [...], [...] i [...]" - a zatem tylko w stosunku do budów prowadzonych na niektórych spośród ww. działek - natomiast w ogóle nie podał, w odniesieniu do budów na których to konkretnie działkach, i w jakim zakresie, inwestorzy uzyskali (częściowe) pozwolenia na użytkowanie. Kwestie te wymagają wnikliwego wyjaśnienia w ramach ponownie prowadzonego postępowania.

Podobnie wyjaśnienia oraz weryfikacji wymagają ogólne stwierdzenia autora skarg spółek (tj. T. S.A. L. S.K.A. i T. S.A. R. S.K.A.), że wszystkie wymagane projekty zamienne - obejmujące, jak można rozumieć, poszczególne fragmenty inkryminowanego muru oporowego - "skarżący już dodatkowo wykonał w celu zakończenia sporu". Albowiem ewentualne, uprzednie nakazanie przez organ nadzoru budowlanego sporządzenia takich projektów - nie mówiąc już o ich zatwierdzeniu - wyłączałoby dopuszczalność prowadzenia, co do objętych tymi projektami fragmentów muru oporowego, kontrolowanego tu postępowania naprawczego.

Po drugie, organy obu instancji nie wyjaśniły istotnej rozbieżności pomiędzy zakresem przedmiotowym wszczętego postępowania naprawczego - który w zawiadomieniu PINB z 18 stycznia 2021 r. został wyraźnie ograniczony poprzez wskazanie, że chodzi o istotne odstąpienie od projektu "w zakresie wykonania muru oporowego zrealizowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. wzdłuż granicy działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], ark. [...], obręb R." - a zakresem kwestionowanego postanowienia PINB z 4 marca 2022 r., które takiego dookreślenia nie zawiera. Wyjaśnienie przyczyn i znaczenia tej rozbieżności jest istotne zwłaszcza w kontekście zawartego w skargach spółek wytyku, że na działkach, na których w trakcie kontroli stwierdzono prowadzenie robót budowlanych (tj. na działkach nr [...], [...], [...] i, dodajmy do tego wyliczenia WWINB i spółek, za protokołem kontroli PINB: nr [...]), "nie ma obecnie wykonanego muru oporowego, a wprost przeciwnie, jest już wydane nowe pozwolenie zamienne wskazujące na budowę muru oporowego na tych działkach (zarówno w części opisowej jak i rysunkowej)".

Po trzecie, istotne wątpliwości budzi również prawidłowość określenia adresatów obowiązku i nakazu w kwestionowanym postanowieniu PINB - którymi to adresatami zostali, określeni jako "inwestorzy": T. S.A. L. S.K.A., T. S.A. R. S.K.A. oraz T. S.A. w upadłości reprezentowana przez Syndyka Masy Upadłości.

Z jednej bowiem strony, w żaden sposób nie zostały wyjaśnione przyczyny pominięcia w tym wyliczeniu innych podmiotów, którzy byli ujmowani jako "inwestorzy" w wymienionych przez WWINB decyzjach zmieniających lub przenoszących Decyzję PnB (jak: E. sp. z o.o. oraz J. S.).

Z drugiej zaś strony, nie została przekonująco wykazana zasadność skierowania tego postanowienia również do Syndyka.

Oczywiście, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. - Prawo upadłościowe (obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1520, z późn. zm.; w skrócie "pr.up.") po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2).Dochodzenie i zaspokojenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym jest zróżnicowane w zależności od rodzaju wierzytelności. Owe różnice wynikają m.in. z czasu powstania wierzytelności. Jeśli mamy do czynienia z wierzytelnością upadłościową, tzn. powstałą przed ogłoszeniem upadłości, to trybem dochodzenia jest zgłoszenie wierzytelności. Jeśli zaś z wierzytelnością w stosunku do masy, tzn. powstałą po ogłoszeniu upadłości, to dochodzić jej można przeciwko syndykowi na zasadach ogólnych (zob. wyrok SA w Katowicach z 22.01.2019 r., I ACa 727/18, LEX nr 2669723).

Zasadniczo nie jest zatem wadliwym działaniem skierowanie aktu administracyjnego (decyzji / postanowienia) do syndyka masy upadłości, jako do tzw. zastępcy procesowego pośredniego (por. M. Dziurda, Szczególna zdolność sądowa, Warszawa 2019, s. 303 i nast.).

Jednakże - jak stanowi art. 52 ust 1 pr.bud. - "Obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego."

W judykaturze trafnie wskazuje się, że cytowany przepis należy interpretować tak, aby doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu, tj. aby nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego został skierowany do tej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania. Wybór podmiotu zobligowanego do wykonania określonych obowiązków powinien być więc zawsze determinowany możliwością ich legalnego wykonania, co zależy od konkretnego stanu faktycznego (zob. wyrok WSA z 09.06.2022 r., II SA/Ol 200/22; por. także wyrok WSA z 27.07.2021 r., II SA/Bk 320/21; dostępne w CBOSA).

W ocenie Sądu organ II instancji w sposób dalece niewystarczający rozważył kwestię wykonalności nakazu zabezpieczenia terenu przed dostępem osób trzecich - w tej części, w jakiej został on skierowany do Syndyka. A to w szczególności w kontekście wywodów i twierdzeń Syndyka dotyczących braku technicznych i prawnych możliwości wykonania przezeń takiego nakazu (w tym w związku z podniesionym przez Syndyka w zażaleniu brakiem zezwolenia sędziego-komisarza na prowadzenie przedsiębiorstwa Upadłego). Takich rozważań nie mogło skutecznie zastąpić odwołanie się przez WWINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do poglądu prawnego wyrażonego w wyroku NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3961/21 (CBOSA), gdyż nie chodzi w tym przypadku o to, czy syndyk masy upadłości może być adresatem nakazów w zastępstwie upadłego - bo jak to już wyżej wskazano: zasadniczo może - lecz o to, czy w kontrolowanej sprawie być nim powinien, w świetle art. 52 ust. 1 pr.bud. i eksponowanego w tym przepisie wymogu dbałości o wykonalność obowiązków (nakazów/zakazów) nakładanych m.in. w postanowieniu wydawanym na podstawie art. 50 ust. 1 pr.bud.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien zatem rozważyć realną możliwość wykonania nałożonego obowiązku przez Syndyka.

W tym stanie rzeczy Sąd - mając na względzie, że zakres poruczonego organowi uzupełniającego postępowania wyjaśniającego nie wykracza poza art. 136 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił tylko zaskarżone postanowienie WWINB (pkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku), obejmujących koszt wpisu od skargi od każdego ze skarżących, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.