Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 924/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi P. K. P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] stwierdzającą nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę - Miasto [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] grudnia 2014 r. Wojewoda [...] wydał decyzję komunalizacją nr [...], stwierdzającą nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę - Miasto [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...] ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 - opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka [...], zarzucając organowi, brak odniesienia się do dowodów przedstawionych przez [...]. świadczących o tym, że sporna nieruchomość wyłączona była spod komunalizacji. Strona ponadto podniosła, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ta była zarządzana przez Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych. Zarząd ten wynikał wprost z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138). Prawo zarządu czy też prawo użytkowania [...] możne być bowiem wywiedzione z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie tego przedsiębiorstwa (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Wojewody stanowi art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Przy czym decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy tj. z dniem 27 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia nieodpłatnego nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] spornej nieruchomości. Zdaniem organu brak jest dowodów potwierdzających, że w dniu 27 maja 1990 r. [...]. posiadało tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, co wykluczało by komunalizację nieruchomości. Również samo [...] nie przedstawiło dokumentu potwierdzającego fakt wykonywania zarządu nad nieruchomością. Oznacza to, że uprawnienia władcze w stosunku do tej nieruchomości przysługiwały ówczesnemu terenowemu organowi administracji państwowej stopnia podstawowego. Taki tok rozumowania potwierdził Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (publ. OTK 1992, Nr 2, poz. 37).

Organ podkreślił również, że zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...]. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mając charakter ogólnych aktów normatywnych, nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (vide np.: wyrok NSA z dnia 1 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1947/06, wyrok NSA z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1456/06, wyrok NSA z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt. I OSK 1457/06, wyrok NSA z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 187/07, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1941/11, wyrok NSA z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2504/12, wyrok NSA z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I OSK 592/13). Tym samym prawa zarządu, czy też prawa użytkowania [...] nie można wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie, czy też status tego przedsiębiorstwa, na co [...] wskazywało w odwołaniu od decyzji Wojewody.

KKU wskazała, że udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Stosownie do postanowień ww. art. 38 ust. 2 dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, dokonanej na podstawie analizy załączonej dokumentacji, przedsiębiorstwu państwowemu [...] nie przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny do spornej nieruchomości, oparty na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości. Tym samym nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja

1990 r.

Na powyższą decyzję [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie z uwagi na to, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek określonych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r.

W ocenie Spółki organ administracji orzekający w sprawie nie rozpatrzył w sposób prawidłowy całości zgromadzonego materiału dowodowego ograniczając swoje ustalenia jedynie do stwierdzenia, że sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Tymczasem twierdzenia te, nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, o czym świadczą przedstawione w toku postępowania dokumenty:

1. protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] grudnia 1947r. wraz z załącznikiem Nr [...] do tego protokołu "Wykaz gruntów należących do E. K. D. S.A. wg stanu na dzień [...] lutego 1945r.

2. poświadczona za zgodność z oryginałem kopia Orzeczenia Ministra Kolei z dnia [...] stycznia 1956r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa "Kolei: [...] - [...] z odnogami" E. K. D., S. A.;

3. poświadczona za zgodność z oryginałem kopia aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1925r. Rep [...];

4. kopia planu sytuacyjnego części Folwarku [...], zajętego pod budowę K. E. [...] - [...] - [...].

Skarżący zwrócił również uwagę, że przedmiotowa nieruchomość objęta jest księgą wieczystą KW Nr [...]i stanowi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z wpisem w ww. księdze wieczystej:

1. przedmiotowy grunt pochodzi z księgi hipotecznej "E. K. D. - hip nr [...]. Na własność spółki "E. K. D." został nabyty ww. aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1925r. Rep. [...];

2. na własność Skarbu Państwa został przejęty zarządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 31 sierpnia 1946r. (Monitor Polski z 1946r. Nr 111) o ogłoszeniu drugiego wykazu przedsiębiorstw komunikacyjnych, podlegających przejęciu na własność Państwa (załącznik do ww. zarządzenia - Wykaz Nr [...], poz. [...]).

Organ nie dokonał oceny wpływu ww. dokumentów na niniejsze postępowanie, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynika sprawy.

Zgodnie z treścią zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 31 sierpnia 1946r. przedsiębiorstwo "Kolej [...][...] z odnogami" (E. K. D., S. A.)" Państwo przejęło na własność w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem oraz z wszelkimi prawami.

Orzeczeniem Nr 6 z dnia 29 maja 1947r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw komunikacyjnych (Monitor Polski Nr 122 z dnia 6 października 1947r. poz. 775) Minister Komunikacji orzekł o przejęciu na własność Państwa z dniem ogłoszenia ww. orzeczenia przedsiębiorstw wymienionych w załączniku do tego orzeczenia. Zgodnie z treścią ww. orzeczenia z dnia 29 maja 1947r. przedsiębiorstwa te umieszczone zostały w ww. wykazie Nr [...] Ministra Komunikacji z dnia 31 sierpnia 1946r. Przedsiębiorstwa wymienione w załączniku ulegają przejęciu na własność Państwa w całości wraz z ruchomym i nieruchomym majątkiem (załącznik do ww. orzeczenia Nr [...] z dnia 29 maja 1947r" poz. [...]). Następnie dnia [...] grudnia 1947r. został sporządzony protokół zdawczo - odbiorczy dotyczący przejęcia przedsiębiorstwa "Kolej [...][...] z odnogami, S. A., E. K. D." na własność Państwa. Zgodnie z treścią tego protokołu: Zarządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 20 marca 1945r. (Monitor Polski Nr 1 z dnia 15 kwietnia 1945r., poz. 3) ustanowiony został nad tym przedsiębiorstwem przymusowy zarząd państwowy w osobie Ministerstwa Komunikacji. Jednakże faktyczny nadzór i zarząd nad tym przedsiębiorstwem sprawowały podległe Ministerstwu organy [...] już od dnia [...] marca 1945r. Powyższy protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] grudnia 1947r. został zatwierdzony orzeczeniem Ministra Kolei z dnia [...] stycznia 1956r. Orzeczeniem tym ustalono składniki majątkowe przedsiębiorstwa "Kolej [...][...] z odnogami" (E. K. D., S. A.)", a wyznaczoną do jego objęcia była Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w [...].

Z powyższego wynika, że przedmiotowa nieruchomość od 1945r. była zarządzana przez jednostki przedsiębiorstwa państwowego [...] ([...]), której następcą prawnym jest spółka [...] w W.

Skarżący podkreślił również, że ustawą z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970r. Nr 9 poz. 76) a następnie ustawą z dnia 27 kwietnia 1989r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138) zostały określone zasady gospodarowania przez [...] mieniem państwowym. Ustawodawca w art. 1 cyt. ustawy stwierdza, że przedsiębiorstwo [...] jest utworzone w celu zarządzania i eksploatacji państwowych kolei użytku publicznego. Ponadto przepis art. 16 ust. 1, 2 i 3 przewidywał, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a przepis art. 50 ust. 1 stwierdzał, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa [...] działającego dotychczas na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami [...] działającego na podstawie niniejszej ustawy o przedsiębiorstwie państwowym [...]. Powyższe akty prawne już nie obowiązują - zostały zastąpione ustawą z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" ( Dz.U. Nr 95 , poz. 474), a nastąpienie ustawą z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84, poz. 948 ze zm.), to jednak wywołały one skutki prawne, a ustawa z 1989 r. obowiązywała w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, a zatem regulowany nią stan prawny miał istotne znaczenie dla ustalenia charakteru uprawnień [...] do mienia, którym gospodarowała. W takim stanie faktycznym i prawnym zarząd na przedmiotowej nieruchomości powstał z mocy prawa przez fakt oddania tej nieruchomości do eksploatacji przez [...] Również w ewidencji gruntów odnośnie ww. nieruchomości figuruje wpis [...] jako użytkownika omawianej nieruchomości.

[...] podkreśliło, że w niniejszej sprawie na termin "prawo zarządu" należy spojrzeć przez pryzmat przyjętych w okresie PRL, odnośnie własności państwowej, koncepcji prawnych i ich uwarunkowań ustrojowo-ideologicznych. Patrzenie na problematykę zarządu mieniem ogólnonarodowym z obecnej perspektywy prowadzi do zniekształcenia intencji ustawodawcy zamierzającego - po zmianie ustroju - dokonać procesów uwłaszczeniowych tak odnośnie do reaktywowanego samorządu terytorialnego, jak i państwowych osób prawnych - gdyż w ramach tych procesów chodziło raczej o zmianę konstrukcji prawnej (odpowiadającym współczesnym założeniom ustrojowym) niż o daleko idące przesunięcia majątkowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza akt sprawy prowadzi, zdaniem Sądu, do wniosku, że skarga jest nieuzasadniona.

W toku postępowania administracyjnego zakończonego zakwestionowaną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] kwietnia 2015 r. ustalono, że Gmina Miasto [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka nr [...] o pow. [...] m2, położonej przy ul. [...].

Nabycie własności tej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) dalej: "ustawa komunalizacyjna" i wynikało z ustalenia, że Skarżącemu nie przysługiwało do niej w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu. Skarżący nie legitymował się bowiem dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) przedmiotowej nieruchomości, co oznacza, że jako składnik mienia państwowego należała ona wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zdaniem Sądu dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową ocena rozpatrywanej sprawy jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, podzielanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte w tym przepisie przez ustawodawcę sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 593/09 Lex nr 595433, wyrok WSA z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10 Lex nr 750573).

W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna ma bowiem jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.

Podstawowym zatem zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo [...] dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez to Przedsiębiorstwo było jedynie władztwem faktycznym.

Podkreślenia wymaga, że poza sporem w niniejszej sprawie jest, iż Skarżące Przedsiębiorstwo nie dysponowało żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji lub umowy, które ustanowiłby zarząd do niej bądź użytkowanie, na podstawie art. 38 ust.2 ustawy lub aktów wydanych na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów z zakresu gospodarki gruntami, dokumentujących określony tytuł prawny.

Tym samym za uprawniony uznać należy wniosek organu, że P. władało sporną nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny.

Zważyć bowiem należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają do władania nieruchomością. W związku z czym sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje. Dla oceny kwestii istnienia zarządu (jako przeszkody komunalizacji) mają zatem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że określone mienie należało wówczas do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca natomiast w tym czasie ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami [...], jak już zaznaczono, nie dysponuje.

Brak tytułu prawnego [...] w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości (oznacza z kolei, że należała ona wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organ administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.

W tym stanie rzeczy rację ma Komisja formułując ocenę, że w sprawie spełnione zostały wszystkie marterialonoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa. Zaś zarzut naruszenia przez nią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, uznać należy za całkowicie chybiony.

Nadmienić przy tym wypada, że od dłuższego czasu utrwaliła się linia orzecznicza przyjmująca, że w sprawach dotyczących określonego mienia nieruchomego, pozostającego w dyspozycji faktycznej [...] decydujące znaczenie odgrywa okoliczność, czy [...] legitymuje się w stosunku do tego rodzaju mienia decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania). Jedynie bowiem istniejący po stronie [...] tego rodzaju tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa. Tego rodzaju pogląd wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach w tym m. in. w wyrokach: z 30 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1528/09 (Lex nr 745064), z 18 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 942/07 (Lex nr 490835), I OSK 940/07 (Lex nr 490137), I OSK 941/07 (Lex nr 490134), z 27 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1019/07 (Lex nr 490145), z 18 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1884/06 (Lex nr 939292). W orzeczeniach tych Sąd zwracał w szczególności uwagę, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są bowiem tożsame z pojęciem "należy do", które w swym semantycznym zakresie wskazuje na aspekt prawnorzeczowy. Ugruntowany jest również pogląd, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 187/07 Lex nr 453385). Nie można zatem prawa zarządu [...] wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego [...], ponieważ obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) bądź wcześniejsze akty prawne regulujące status kolei nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Przepisy te nie wskazywały expressis verbis, że do mienia będącego w dyspozycji tego przedsiębiorstwa [...] służy prawo zarządu. Nie kreuje także prawa do zarządu konkretną nieruchomością art. 16 ust. 2 ww. ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. zgodnie, z którym mienie [...] stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (9 maja 1989 r.) oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności. Z przepisu tego bowiem

w żaden sposób nie wynikało, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu tego przedsiębiorstwa w stosunku do konkretnych nieruchomości. Z tych względów nie podlega uwzględnieniu wniosek zawarty w skardze aby Sąd termin " prawo zarządu" rozważył w tej sprawie przez pryzmat przyjętych

w PRL, odnośnie własności państwowej, koncepcji prawnych i ich uwarunkowań ustrojowo – ideologicznych.

Podkreślić jednocześnie należy, że wymóg legitymowania się dokumentem potwierdzającym prawo zarządu, nie oznacza hołdowaniu przez organy legalnej teorii dowodowej, lecz jest konsekwencją obowiązujących w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej przepisów, określających tryb ustanawiania zarządu czy użytkowania gruntów, a konkretnie art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Z powyższych przyczyn poglądy przedstawiane przez stronę skarżącą, wskazujące na możliwość kreacji zarządu bądź użytkowania ex lege uznać należy za nieuprawnione, a orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09, na które w większości analogicznych spraw powołuje się strona wyraża pogląd odosobniony i skład orzekający w niniejszej sprawie go nie podziela.

Nie można zatem także uznać za zasadny zarzut wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z komunalizacji na podstawie dokumentów wymienionych w treści skargi tj. protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia [...] grudnia 1947 r. wraz z załącznikiem, kopii orzeczenia Ministra Kolei z dnia [...] stycznia1956 r., kopii aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1925r. oraz kopii planu sytuacyjnego części folwarku [...]zajętego pod budowę kolei.

Stwierdzić więc należy, że rozpoznając sprawę – wbrew temu co podniesiono w skardze – Krajowa Komisja Uwłaszczeniowe nie naruszyła przepisów prawa materialnego czy procesowego, a podjęte w niej rozstrzygnięcie uzasadniła w sposób prawidłowy, umożliwiający jego kontrolę.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.