Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1323/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  pkt 4a
journal: Dz.U. 2015 poz 1412
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], na podstawie art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), zwanego dalej: "rozporządzeniem wykonawczym", nie stwierdził u skarżącej - S. S., brucelozy wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ I instancji powyższe rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Decyzję wydano na podstawie orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I-go stopnia - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z dnia [...].02.2016 r., nr [...] i orzeczenia jednostki orzeczniczej II-go stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...].10.2016 r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz z oceny narażenia zawodowego opracowanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., z którego wynika, że skarżąca była zatrudniona, jako:

- lekarz weterynarii: od [...].07.1994 r. do [...].06.1997 r. (w uzasadnieniu omyłkowo 1977), Państwowy Instytut Weterynaryjny w P. Oddz. w B., ul [...], (obecnie nie istnieje),

- specjalista ds. marketingu: od [...].06.1997 r. do [...].05.2002 r., [...] Sp. z o.o. w B., ul. [...],

- przedstawiciel medyczno-handlowy: od [...].10.2002 r. do [...].12.2003 r. - Farmaceutyczne Przedsiębiorstwo [...],

- starszy inspektor weterynaryjny; od [...].12.2003 r., do obecnej chwili - Powiatowy Inspektorat Weterynarii w B., ul. [...].

Skarżąca pracę zawodową rozpoczęła w dniu [...].07.1994 r., w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w P. Oddział w B. na stanowisku stażysty, następnie lekarza weterynarii/asystenta do dnia [...].06.1997 r. - w pełnym wymiarze godzin. Do obowiązków jej należało:

1. praca w terenie: badanie zwierząt - pobieranie próbek krwi, mleka, pobieranie wymazów z gruczołu mlecznego,

2. praca w laboratorium - posiewy z wymazów, hodowla, przesiewanie, izolowanie i diagnozowanie drobnoustrojów, -wykonywanie antybiotykogramów oraz badań serologicznych,

Praca w Instytucie Weterynarii związana była z narażeniem na czynniki biologiczne. Jednak, jak stwierdził organ, w czasie kiedy skarżąca pracowała, nie prowadzono badań w kierunku pałeczek brucelozy (Brucella abortus), zgodnie z informacją zawartą w karcie oceny narażenia zawodowego.

Od dnia [...].06.1997 r., wykonywała pracę bez narażenia na czynniki biologiczne.

W listopadzie 1994 r., wykonano u skarżącej badania przesiewowe w kierunku brucelozy, z wynikiem negatywnym OWD i wynikiem w mianie 1:80 metodą Wrighta (w tym czasie - bez objawów ostrej brucelozy).

Od 2010 r., skarżąca, z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa (wskutek zmian zwyrodnieniowych - głownie odcinka lędźwiowo-krzyżowego L4-L5), była leczona zachowawczo, a następnie skierowana na leczenie operacyjne w lutym 2015 r., - do Szpitala Uniwersyteckiego nr [...] im. dr. J. B. w B. - celem operacyjnego leczenia dyskopatii lędźwiowej.

Wcześniej tj. w styczniu 2015 r., hospitalizowana w Wojewódzkim Szpitalu Obserwacyjno-zakaźnym w B., w celu obserwacji w kierunku brucelozy przewlekłej.

Na podstawie wykonanych badań (poziomu przeciwciał anty - Brucella abortus w surowicy krwi, OWD i odczyn Wrighta, wynik ujemny) - nie stwierdzono zakażenia pałeczką Brucella abortus, co potwierdziło orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej I-go stopnia - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z dnia [...].02.2016 r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej,

Kwestionując treść uzasadnienia w/w orzeczenia, skarżąca skorzystała z przysługującego jej prawa złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania do jednostki orzeczniczej II-go stopnia, odwołując się w dniu [...].02.2016 r., do Instytutu Medycyny Pracy im .Prof. J. Nofera w Łodzi - za pośrednictwem WOMP w B..

W Instytucie Medycyny Pracy Kliniki Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Oddziału Chorób Zakaźnych w Łodzi skarżąca została poddana obserwacji klinicznej. Podczas hospitalizacji - w dniach [...].08.2016 r., w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Oddziału Chorób Zakaźnych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, wykonano badania przeciwciał Brucella IgG, metodą ELISA (służącą do różnicowania ostrej i przewlekłej postaci brucelozy), oraz przeprowadzono konsultację z zakresu chorób zakaźnych.

Po zakończeniu wszystkich niezbędnych badań, Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi wydał na ich podstawie orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej.

Pismem z dnia [...].10.2016 r., Instytut ten w uzasadnieniu ww. orzeczenia, stwierdził, że skarżąca, poza dolegliwościami ze strony kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego i objawami rwy kulszowej, nie podaje aktualnie ani w wywiadzie dolegliwości typowych dla brucelozy. Powyższe, dość mocno zaznaczone objawy, u podłoża których miałby stać przewlekły proces destrukcyjny układu kostnego i nerwowego o etiologii brucelozy, nie wykazuje korelacji z badaniami serologicznymi, których negatywne wyniki przeczą kontaktowi pacjentki z pałeczką ronienia bydła tj. Brucella abortus bovis.

Poza tym podano, że w okresie wskazywanym jako okres narażenia - nie odnotowano w Polsce przypadków brucelozy wśród bydła (w tym miejscu zatrudnienia pacjentki).

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca podniosła, że podczas zajęć w Zakładach Mięsnych w L. miała kontakt z potencjalnie zarażonym bydłem, o czym informowała Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Ponadto wyjaśniła, że podczas zajęć praktycznych w Zakładach Mięsnych w L. ubijane było bydło zza wschodniej granicy. Zdaniem skarżącej w latach 90-tych w krajach byłego ZSSR bruceloza bydła jeszcze występowała. W jej ocenie zasadnym byłoby dotarcie do dokumentacji badania bydła ubijanego. Zakwestionowała także uzasadnienie decyzji organu I instancji i powołanie się na ujemne miano w kierunku pałeczek Brucella abortus jako dowód braku zakażenia brucelozą. Skarżąca przywołała dane literaturowe, z których wynika, że dodatnie odczyny immunologiczne w przewlekłej postaci brucelozy występują u mniej niż połowy chorych. Ponadto w listopadzie 1994 r. w badaniach przesiewowych w kierunku brucelozy stwierdzono u niej miano dodatnie w odczynie aglutynacji (odczyn Wrighta 1:80). Jednakże nie stwierdzono objawów ostrej brucelozy. Wywodziła, że z danych literaturowych wynika, iż często choroba przybiera od początku postać pierwotnie przewlekłą. Oprócz braku typowych objawów brucelozy w postaci tej badania serologiczne mogą być ujemne lub wątpliwe. Strona podniosła, iż rozpoznano u niej zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie lędźwiowo-krzyżowym oraz szyjnym. Dolegliwości bólowe jej zdaniem odczuwalne były od kilkunastu lat. Z uwagi na powyższe przeszła dwa zabiegi operacyjne dyskopatii L4/L5. Od około 10 lat cierpi także z powodu zwyrodnień obu stóp (zmiany w stawach śródstopno-paliczkowych MTP 1), które powodują duże nasilenie bólu utrudniające chodzenie. Strona zarzuciła, że dodatni odczyn Wrighta sprzed lat w korelacji z poważnymi zmianami w układzie kostno-stawowym obecnie może świadczyć o kontakcie z brucelozą. W ocenie odwołującej nie wyczerpano wszystkich możliwości aby ustalić możliwość jej kontaktu z pałeczką brucelozy.

Inspektor Sanitarny, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235ą, 235˛ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 917 ze zm.), rozporządzenia wykonawczego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy ustalił tożsamy stan faktyczny sprawy do ustalonego przez organ I instancji i powyższe rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Jednostki orzecznicze I i II stopnia nie znalazły podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (orzeczenia lekarskie nr [...] z dnia [...].02.2016 r. oraz nr [...] z dnia [...].10.2016 r.). W wywiadzie skarżąca podała, że pierwsze dolegliwości pod postacią bólów kręgosłupa - głównie odcinka lędźwiowo-krzyżowego pojawiły się pod koniec lat dziewięćdziesiątych. Stopniowo dołączyły drętwienia kończyn, głównie kończyny dolnej lewej. Leczona początkowo zachowawczo, następnie zabiegowo. Dodatkowo strona zgłaszała bóle stawów śródstopno-paliczkowych palucha obydwu kończyn dolnych, zwiększoną potliwość (od około dwóch lat) oraz okresowe bóle brzucha - leczone doraźnie środkami rozkurczowymi. W trakcie hospitalizacji w Instytucie wykonano badanie ELI SA Brucella IgG oraz przeprowadzono konsultację z zakresu chorób zakaźnych.

Analiza narażenia zawodowego, dokumentacji medycznej, wywiadu, aktualnych badań i konsultacji specjalistycznych pozwoliła stwierdzić, że pacjentka poza dolegliwościami ze strony kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego i objawami rwy kulszowej, nie podaje dolegliwości typowych dla brucelozy. Powyższe objawy u podłoża których miałby stać przewlekły proces destrukcyjny układu kostnego i nerwowego o etiologii brucelozy nie wykazuje korelacji z badaniami serologicznymi, których negatywne wyniki przeczą kontaktowi pacjentki z pałeczką ronienia bydła (Brucella abortus bovis). Ponadto jednostka orzecznicza II stopnia zaznaczyła, że w okresie wskazywanym jako okres narażenia nie odnotowano w Polsce przypadków brucelozy wśród bydła (w tym w miejscu zatrudnienia pacjentki). Analiza całości dostępnej dokumentacji medycznej oraz danych z wywiadu pozwoliły jednostce orzeczniczej II stopnia wydać orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej pod postacią brucelozy.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235˛ Kodeksu pracy).

Stosownie do § 8 rozporządzenia wykonawczego, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Dokonano oceny całości dokumentacji. Z pisma z dnia [...].02.2017r. wynika, że skarżąca od [...].10.1992r. do [...].01.1994r. uczestniczyła w zajęciach realizowanych w ramach przedmiotu Higiena zwierząt rzeźnych i mięsa oraz Higiena żywności i przetwórstwa spożywczego. W trakcie tych zajęć zobowiązana była odbyć zajęcia praktyczne na terenie Zakładów Mięsnych w L., które polegały na badaniu zwierząt rzeźnych głównie bydła i świń. Strona w ramach obowiązującego programu studiów odbyła także dwutygodniowe praktyki rzeźniane w Zakładach Mięsnych, których celem było badanie przed i poubojowe zwierząt rzeźnych. W latach 1991-1993 skarżąca uczestniczyła w zajęciach praktycznych z położnictwa w Zakładach Mięsnych w L. ul. [...] (obecnie zakłady nie istnieją). Zajęcia te polegały na badaniu rektalnym krów przeznaczonych do uboju (pismo z dnia [...].02.2017r.). Pismem dnia [...].02.2017r. strona oświadczyła, że w 1992r. i 1993r. odbyła także praktyki studenckie w Weterynaryjnym Inspektoracie Sanitarnym Oddział przy Rzeźni WPSS w G.. Podniosła także, że do [...] rzeźni trafiało bydło zza wschodniej granicy. Strona poinformowała organ odwoławczy, że podczas praktyk studenckich, które odbywała w Lecznicy dla zwierząt w K. przy ul. [...] w dniu [...].07.1992r. brała udział w zabiegu odklejenia zatrzymanego łożyska.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego Inspektor Sanitarny ustalił, że brak jest dokumentów badania zwierząt rzeźnych w kierunku brucelozy w rzeźni na terenie powiatu [...]. Z ustaleń wynika, że w latach 1991-1994 na terenie powiatu [...] nie odnotowano przypadków brucelozy u zwierząt rzeźnych.

Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w L. pismem z dnia [...].07.2017r. poinformował organ II instancji, że ww. choroba była stwierdzona w dwóch powiatach na terenie województwa [...] (w 1992r. i 1993r.) w powiecie [...] i 1994r. w powiecie [...].

[...] Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w O. także nie potwierdził przypadków brucelozy bydła na terenie województwa [...]. Z danych przekazanych przez Państwowy Inspektorat Weterynarii w G. wynika, że na terenie obecnego powiatu giżyckiego, należącego w latach 1991-1992 do województwa [...] nie stwierdzono przypadków brucelozy. M. Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w K. poinformował organ administracyjny, że na terenie województwa [...] od momentu wejścia Polski do UE mikrobiologicznie nie potwierdzono wystąpienia brucelozy. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego potwierdzenia zakażenia się brucelozą od bydła w latach 90-tych, organ II instancji nie potwierdził jego występowania.

Pismem z dnia [...].12.2017r. i [...].01.2018r. skarżąca przedłożyła organowi II instancji kserokopię "karty informacyjnej z leczenia szpitalnego" oraz protokół operacyjny [...] wydane przez Klinikę Ortopedii i Chirurgii Urazowej Narządu Ruchu [...] Szpitala Klinicznego z Polikliniką w B.. W dniu [...].12.2017r., przeszła zabieg operacyjny polegający na protezoplastyce stawu MPT źródeł stopy prawej. Z uwagi na równie zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe w stawie MPT drugiej stopy. Strona w przyszłości zostanie również poddana kolejnemu zabiegowi operacyjnemu stopy lewej.

Organ II instancji dwukrotnie zwrócił się do jednostki orzeczniczej II stopnia o wydanie opinii uzupełniającej. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wyjaśnił, że po przeanalizowaniu dostarczonej dokumentacji medycznej i wykonanych w trakcie procesu diagnostyczno-orzeczniczego badaniach, nie znalazł podstaw do uznania, iż stwierdzone zmiany w obrębie palucha stopy prawej należy uznać za objaw/ następstwo choroby zawodowej. Jak wspomniano w orzeczeniu lekarskim wyniki badań skarżącej w kierunku brucelozy dały u niej wynik ujemny, wykluczając wcześniejszy kontakt pacjentki z pałeczką ronienia bydła.

Ze źródeł literaturowych wynika, że źródłem zakażenia jest bydło rogate, owce, kozy i świnie. Droga zakażenia jest przez uszkodzoną skórę, przewód pokarmowy. Do potwierdzenia brucelozy konieczne jest wykonanie badań serologicznych:

- odczyn wiązania dopełniacza OWD - wynik dodatni w każdym mianie potwierdza rozpoznanie,

- odczyn aglutynacyjny Wrighta w mianie > 1:100.

Warunkiem koniecznym do rozpoznania choroby zawodowej jest potwierdzenie, że w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W omawianym przypadku nie rozpoznano choroby zawodowej z uwagi na brak potwierdzenia zakażenia pałeczką z rodzaju Brucella (OWD i odczyn aglutynacyjny Wrighta - ujemne).

W przedmiotowej sprawie w procesie orzeczniczym brały udział jednostki orzecznicze I i II stopnia. Jednostki orzecznicze wydające w sprawie orzeczenia lekarskie dysponowały prawidłowo zebranym i wyczerpującym materiałem dowodowym obrazującym warunki i środowisko pracy skarżącej. Zgodnie z § 5 rozporządzenia wykonawczego, właściwą osobą do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 1184), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Podstawą wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej było orzeczenie lekarskie z dnia [...].10.2016 r., które zostało wydane przez uprawniony podmiot i nie budzi zastrzeżeń.

Odwołująca podała, że w listopadzie 1994r. w badaniach przesiewowych w kierunku brucelozy stwierdzono u niej miano dodatnie w odczynie aglutynacji (odczyn Wrighta 1:80), po czym nie stwierdzono objawów ostrej brucelozy. Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że kwestia dotycząca oceny dokumentacji medycznej leży w kompetencji lekarza i jednostki orzeczniczej. Lekarz orzecznik na podstawie dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dysponując dokumentacją medyczną obie jednostki orzecznicze zaznaczyły w treści orzeczenia lekarskiego, że w 1994r. wykonano u skarżącej badania przesiewowe w kierunku brucelozy, uzyskując wynik negatywny OWD i wynik w mianie 1:80 metodą Wrigtha. W tamtym okresie bez objawów ostrej brucelozy.

Przed wydaniem decyzji administracyjnej organ II instancji zawiadomieniem z dnia [...].03.2018 r. umożliwił wszystkim stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i zgłoszenie ewentualnych uwag. S. S. skorzystała z możliwości zapoznania się z dokumentacją w niniejszej sprawie, wnosząc uwagi w tej sprawie. Z uwagi na zarzuty strony Inspektor Sanitarny zwrócił się o ustosunkowanie się jednostki orzeczniczej II stopnia do treści otrzymanej dokumentacji. Ponowna analiza dokumentacji medycznej oraz danych literaturowych nie dały podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej -brucelozy.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne i dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych wskazują jednoznacznie na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - choroby zakaźnej i pasożytniczej albo ich następstw - brucelozy. Inspektor Sanitarny, oceniając postępowanie diagnostyczno-orzecznicze uznał, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mające walor opinii biegłego, są zgodne w kwestii braku rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej oraz w sposób jasny i czytelny uzasadniają brak podstaw do jej rozpoznania.

Pismem z dnia [...] października 2018 r. S. S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organowi odwoławczemu organowi:

- rozpatrzenie materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w łodzi z dnia [...].10.2016 r. nr [...], w którym nie wykorzystano możliwych do wykonania istotnych badań takich jak odczyn aglutynacji z 2 merkaptoetanolem (2ME) oraz określenie poziomu Iga; badań takich u skarżącej nie wykonano, a są one uznawane za wiarygodne dla rozpoznania późnej brucelozy,

- naruszenie art. 235ą i 235˛ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy oraz §8.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca w sprawie chorób zawodowych, poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszej instancji pomimo, że w sprawie nie doszło do ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że objawy choroby u skarżącej nie są objawami brucelozy, pomimo wskazań skarżącej i przedstawienia przez nią dokumentów wskazujących na narażenie na kontakt z pałeczkami brucelozy w latach 1991-1994 podczas obowiązkowych zajęć w zakładach mięsnych w L..

W uzasadnieniu skargi wskazała, że w obu tych orzeczeniach, na których oparły się organy, założeniami, które zdecydowały o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - brucelozy były:

ujemne wyniki testów serologicznych w kierunku brucelozy, które przeprowadzono u skarżącej podczas obserwacji prowadzonej w ramach postępowania,

brak możliwości zarażenia się chorobą w okresie wskazanym w karcie narażenia zawodowego z uwagi na niewystępowanie brucelozy bydła w tamtych latach na terenie Polski.

Skarżąca wskazała, że w toku prowadzonego przez PWIS postępowania dostarczyła nową dokumentację potwierdzającą jej narażenie na kontakt z pałeczkami brucelozy we wskazanym okresie (zaświadczenia o uczestnictwie w zajęciach praktycznych z Higieny Zwierząt Rzeźnych i Mięsa oraz z Rozrodu Zwierząt w Zakładach Mięsnych w L. w latach 1991-1994). Dostarczyła również dokumentację medyczną (wypisy ze szpitala oraz protokoły operacyjne) potwierdzającą przeprowadzone u niej zabiegi ortopedyczne i neurochirurgiczne spowodowane wystąpieniem zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych w stawach oraz dyskopatią.

W ocenie skarżącej organy obu instancji nie wyjaśniły w dostateczny sposób, dlaczego stwierdzane obecnie u skarżącej objawy chorobowe nie mogą być spowodowane brucelozą.

Wskazała, że twierdzenia organu odwoławczego co do braku wystąpienia na terenie powiatu [...] zakażenia zarazkiem brucelozy w latach 1991-1994 oraz wystąpienia takiego zakażenia ma terenie powiatu [...] (w 1992 r. i 1993 r.) i [...] (w 1994 r.) są niejasne, ponieważ nie podjęto próby ustalenia gdzie zakażone sztuki bydła zostały ubite. Nie można wykluczyć, że uboju dokonano w rzeźni [...], w której skarżąca odbywała w tym czasie praktyki i w związku z tym mogło wówczas dojść do zakażenia zarazkiem brucelozy.

Wydając decyzję organ II instancji oparł się wyłącznie na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...].10.2016 r. nr [...] oraz opiniach uzupełniających. IMP w Łodzi w każdej ze swych opinii stoi na stanowisku, że uzyskanie wyników ujemnych w badaniach serologicznych świadczy o braku możliwości kontaktu z pałeczką ronienia bydła. Nie jest to prawdą. W literaturze naukowej obecne są poglądy, które wskazują na to, że u osób przewlekle chorych miano przeciwciał z biegiem lat spada, a nawet zanika. U mnie do kontaktu z czynnikiem chorobotwórczym doszło około 25 lat temu. W wykonanych badaniach serologicznych w roku 1994 otrzymano wynik dodatni (odczyn Wrighta 1:80). Lekarze orzecznicy uznali ten odczyn jako niski, a nie ujemny. Ze względu na fakt, że było to jedyne badanie jakie przeprowadzono u niej w owym czasie, nie ma innych wyników, z którymi można by było ten odczyn porównać. Ponadto Instytut Medycyny Pracy w Łodzi przeprowadził u niej tylko testy immunologiczne (IgG oraz IgM) - nie wykorzystano innych możliwych badań takich jak badania poziomu IgA , odczyn aglutynacji z 2 merkaptoetanolem czy odczyn Burneta.

Pomimo uzupełnienia materiału dowodowego o nowe informacje, tzn. dostarczenie dowodów na występowanie brucelozy bydła na terenie województwa [...] w latach 1991-1994, Instytut nie wziął pod uwagę tych okoliczności. Nieprawdziwe jest twierdzenie organu, że we wskazanym okresie narażenia nie wystąpiło w [...] zakażenie brucelozą wśród bydła. Uzupełniony, pismem Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w L. z dnia [...].07.2017 r. materiał dowodowy, potwierdził występowanie w latach 1992-1994 choroby u bydła na terenie województwa [...]. Nie zostało to uwzględnione przez jednostkę orzeczniczą, a występowanie brucelozy w tym okresie na tym terenie jest sprzeczne z argumentacją w orzeczeniu lekarskim IMP w Łodzi, w którym stwierdza się, że w latach 1992-1994 bruceloza nie występowała na terenie Polski.

W swej opinii IMP w Łodzi nie neguje występowania u zaawansowanych zmian chorobowych ze strony kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego, jednakże nie dostrzega związku przyczynowo-skutkowego z narażeniem zawodowym skarżącej a wystąpieniem zmian patologicznych charakterystycznych dla brucelozy przewlekłej. Jednostka orzecznicza zarówno w orzeczeniu lekarskim [...], jak i w karcie informacyjnej leczenia klinicznego ([...]) potwierdza wystąpienie choroby zwyrodnieniowej stawów śródstopno-paliczkowych, choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa oraz dyskopatii odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.

Powoławszy § 8. 1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych skarżąca podniosła, że organ oparł się jedynie na orzeczeniu lekarskim wydanym przez IMP w Łodzi nie biorąc pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. W przedłożonych zaświadczeniach skarżąca potwierdziła swoje uczestnictwo w zajęciach praktycznych w rzeźni [...] w latach 1991-1994, a w tym okresie na terenie województwa [...] stwierdzono występowanie brucelozy u bydła na tym terenie. Powołując wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1502/16 wskazała, że istnieje domniemanie powstania choroby zawodowej. Niepełna diagnostyka immunoserologiczna uzasadniała zaś poddanie skarżącej badaniom w innej jednostce orzeczniczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 235ą oraz 235˛ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 108 ze zm. – dalej "k.p."), zgodnie z którymi za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U z 2013 r., poz. 1367 – dalej "rozporządzenie"), wydane na podstawie delegacji z art. 237 pkt. 3-6 k.p. Właściwe jednostki medyczne, do których należy rozpoznanie chorób zawodowych, określone zostały w § 5 rozporządzenia, zaś załącznik do rozporządzenia zawiera wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

W świetle art. 235ą oraz 235˛ w zw. z § 5 rozporządzenia i załącznikiem do tego rozporządzenia, aby możliwe było stwierdzenie przez organy choroby zawodowej, konieczne jest stwierdzenie dwóch pozostających ze sobą w związku przyczynowym przesłanek, tj. choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia oraz choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Orzeczenie lekarskie, stwierdzające rozpoznanie choroby zawodowej stanowi zatem zasadniczy dowód w sprawie i ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego, którą organ administracyjny, podobnie jak Sąd, jest związany. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. I OSK 335/10 (dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.

Zakwestionowania samego orzeczenia lekarskiego właściwy do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej organ sanitarny może dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), nie zaś w zakresie dotyczącym jego merytorycznej treści. Oznacza to, że organy administracji, nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają podstaw do formułowania wniosków innych niż te, które wynikają z badań stanowiących podstawę wydania tych orzeczeń. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, wyroki WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06 oraz z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 752/09, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, właściwie ustalił stan faktyczny oraz oparł się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, nie naruszając zasad postępowania dowodowego określonych art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Skarżąca S. S. w latach 1994-1997 zatrudniona była w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w P., Oddział w B. na stanowisku stażysty, później lekarza weterynarii i asystenta. Bezsporną i wynikającą z dołączonej do akt sprawy karty oceny narażenia zawodowego (k. 42 akt adm.) okolicznością jest to, że wykonywała ona pracę w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe – czynniki biologiczne.

Jak wynika z akt sprawy, w toku prowadzonego przez Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. postępowania w sprawie o uznanie choroby skarżącej za zawodową Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z [...].02.2016, w którym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – brucelozy: wskazano na negatywny wynik OWD i wynik w mianie 1:80 metodą Wrighta po badaniach przesiewowych w kierunku brucelozy (badania w 1994 r.) oraz ujemny wynik badania poziomu przeciwciał anty-Brucella abortus w surowicy krwi (badanie w styczniu 2015 r.). W wyniku odwołania skarżącej od powyższego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi, orzeczeniem nr [...] z [...].10.2016 ponownie stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – brucelozy, wskazując, że przeprowadzono w IMP badanie ELISA Brucella IgG, że skarżąca poza dolegliwościami ze strony kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego i objawami rwy kulszowej nie podaje dolegliwości typowych dla brucelozy, zaś objawy, u podłoża których miałby stać przewlekły proces destrukcyjny układu kostnego i nerwowego o etiologii brucelozy nie wykazuje korelacji z badaniami serologicznymi, których negatywne wyniki przeczą kontaktowi pacjentki z pałeczką ronienia bydła; nie stwierdzono nadto w okresie wskazywanym jako okres narażenia (lata 1994-1997) przypadków brucelozy w miejscu zatrudnienia skarżącej.

Działające w procesie orzeczniczo-diagnostycznym upoważnione jednostki dwukrotnie i jednoznacznie zatem opowiedziały się za brakiem podstaw do stwierdzenia brucelozy u skarżącej, jasno uzasadniając swoje stanowisko. Lekarze orzecznicy obydwu wymienionych placówek diagnostycznych, w wyniku przeprowadzonych badań serologicznych wykluczyli istnienie u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

W toku postępowania odwoławczego, w reakcji na wnoszone przez skarżącą uwagi wobec ustaleń jednostek orzeczniczych, Inspektor Sanitarny dwukrotnie zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi – jednostki orzeczniczej II stopnia – o ustosunkowanie się do podniesionych przez skarżącą okoliczności, tj. możliwości zarażenia się bakterią Brucella w Zakładach Mięsnych w L. w latach 1991-1994, przypadków stwierdzenia brucelozy w latach 1991-1994 w dwóch powiatach na terenie województwa [...] oraz protokołu operacyjnego skarżącej nr [...] z dnia [...].12.2017 r. Organ odwoławczy wypełnił tym samym dyspozycję § 8 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Jednostka orzecznicza II stopnia ustosunkowała się do wniesionych uwag, uzasadniając brak przesłanek do zmiany wcześniejszego orzeczenia. Wskazała, że zmiana, którą poddano operacji protezoplastyki totalnej bezcementowej (protokół operacyjny nr [...]) nie jest następstwem lub objawem brucelozy, oraz że wykonane badania serologiczne, badania dodatkowe oraz karta oceny narażenia zawodowego nie potwierdzają zakażenia płaczką z rodzaju Brucella – nie można bezspornie i z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że to warunki pracy spowodowały obecnie zgłaszane dolegliwości.

Organ rozpoznający merytorycznie sprawę skarżącej w drugiej instancji, uzyskawszy dodatkowe stanowisko jednostki orzeczniczej II-go stopnia, dwukrotnie negatywnie wypowiadającej się o możliwości stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej, prawidłowo powziął zaskarżoną decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji, nie będąc uprawnionym do kontestowania lub weryfikowania we własnym zakresie specjalistycznych ustaleń zawartych w sporządzonych na potrzeby postępowania orzeczeniach lekarskich. Skoro wyspecjalizowane podmioty uprawnione na mocy rozporządzenia do orzekania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi) jednoznacznie opowiedziały się za niemożnością stwierdzenia bezspornego i wysoce prawdopodobnego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy skarżącej na obecnie dotykające ją dolegliwości, to organ rozstrzygający w sprawie nie mógł powziąć decyzji sprzecznej z takimi, jednoznacznymi ustaleniami dowodowymi.

Podkreślić powtórnie należy, że orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 6 rozporządzenia (wydawane przez upoważnionego lekarza na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego), stanowi w myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia podstawowy dowód w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. W rozpoznawanej sprawie jednostki orzecznicze: I-go stopnia i – dwukrotnie – II-go stopnia, dysponując dokumentacją medyczną skarżącej oraz oceną narażenia zawodowego, stwierdziły brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skarżącej. Ustaleń merytorycznych wynikających z tych orzeczeń nie mogły weryfikować zarówno organy rozstrzygające w sprawie, jak i nie może tego zrobić Sąd rozpoznający niniejszą skargę.

Skarżąca nie przeciwstawiła tym orzeczeniom dowodów na okoliczność wykazania ich wadliwości. Nie przedstawiła w toku postępowania wyników badań mogących mieć w sprawie charakter kontrdowodu, tj. potwierdzających wystąpienie u niej zakażenia bakterią z rodzaju Brucella, a którą to okoliczność jednoznacznie i konsekwentnie negowały jednostki orzecznicze działające w sprawie. Badania przeprowadzone w 1994 r. nie wykazały zachorowania skarżącej na brucelozę, nie miała ona w tamtym okresie również objawów tej choroby. W 2015 r. przeprowadzono zaś obserwację w kierunku brucelozy przewlekłej, a więc choroby w postaci, jak utrzymuje ona, dotyczy skarżącej. Odczyn aglutacyjny i odczyn wiązania dopełniacza, z wynikiem ujemnym, uniemożliwił stwierdzenie choroby przez jednostkę orzeczniczą I-go stopnia, zaś przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi badanie metodą ELISA Brucella IgG również nie wykazało, by skarżąca miała styczność z przedmiotową bakterią.

W odniesieniu do treści skargi wskazać należy, że powoływane przez skarżącą publikacje naukowe, jako opracowania teoretyczne i nieodnoszące się bezpośrednio do skarżącej, nie mogły odnieść takiego wpływu na pozyskane w toku postępowania orzeczenia lekarskie, by orzeczenia te – mające przecież za przedmiot konkretny przypadek skarżącej – uznać za niewiarygodne. Powtórzyć przy tym należy, że Sąd, podobnie jak organy, nie ma kompetencji kontestować specjalistycznych ustaleń medycznych dokonywanych przez jednostki orzecznicze w zakresie badań laboratoryjnych i wniosków z nich wypływających, nawet gdyby wnioski te na gruncie danych publikacji naukowych poddawane były w wątpliwość.

Co się zaś tyczy zarzutu, jakoby organy pominęły w sprawie wynikłą w toku postępowania okoliczność występowania w latach 1992-1994 na terenie województwa [...] brucelozy, to wskazać należy, że okoliczność ta w obliczu jednoznacznych wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez organy orzecznicze obu stopni, traci na znaczeniu. Występowanie przedmiotowej choroby na wskazanym terenie i w określonym czasie mogłoby stanowić okoliczność uprawdopodobniającą związek zachorowania skarżącej na brucelozę z wykonywaniem przez nią pracy zawodowej w tym czasie i miejscu. W sytuacji zaś, gdy przeprowadzone przez jednostki orzecznicze badania laboratoryjne stwierdziły brak choroby zawodowej – brucelozy u skarżącej, wynikająca z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w L. okoliczność występowania tej choroby w latach 1992-1994 na terenie województwa [...] i to jedynie w powiecie [...] i 1994r. w powiecie [...] (poza terenem praktyk i pracy skarżącej) niewątpliwie nie uzasadnia uznania, że skarżąca na taką chorobę zawodową cierpi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.