Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1188/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adw. Katarzyny Sitnik kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych i 40/100) złotych, w tym 110,40 (słownie sto dziesięć złotych i 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia(...) . Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121 z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy J P (dalej: strona, skarżący) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, postanowił uchylić decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W z dnia (...) r. nr (...) w całości i odmówić umorzenia należności z tytułu: 1. składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia zgłoszonych ubezpieczonych, w tym na: ubezpieczenia społeczne za okres od (...) r. do (...) r. i od (...) r. do (...) r., w kwocie (...) zł; Fundusz Pracy i FGŚP za okres: (...) r. od (...) r. do (...) r., od (...) do (...) r. w kwocie (...) zł; 2. odsetek od składek w części finansowanej przez płatnika i przez ubezpieczonych naliczonych na dzień (...) r. w łącznej kwocie (...) zł.

Z akt sprawy wynika, że strona wniosła w dniu(...) . o umorzenie zadłużenia od nie opłaconych składek. Wniosek motywowała trudną sytuacją finansową i zdrowotną.

W dniu (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania w części. W dniu (...) r. wydana została również decyzja nr (...) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za jakie odpowiada skarżący.

W dniu (...) r. złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji z dnia (...) r. nr (...) oraz w dniu (...) r. złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia zadłużenia zakończonej decyzją z dnia (...) nr (...). Skarżący zakwestionował wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał skarżący, że wnioskiem doręczonym do ZUS dnia (...) r zwrócił się o umorzenie całości należności z tytułu składek, w tym należności głównej i odsetek oraz że we wniosku podał, iż jest zatrudniony w (...) i otrzymuje zasiłek w wysokości (...) zł, zaś żona uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości (...) zł oraz że na utrzymaniu pozostają dzieci. Powołał się na uchylenie przez Prezesa ZUS decyzji o odmowie umorzenia należności i zobowiązanie do ponownego przeanalizowania sprawy oraz na fakt, że pomimo powyższego Zakład uznał, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi sytuacja wymieniona w przepisie art. 28 ust. 3 pkt. 5 i nie została dokonana analiza sprawy w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a. W ocenie strony wydana decyzja jest nieprawidłowa, gdyż nie został w należyty sposób przeanalizowany przedstawiony stan faktyczny i ustalony przez ZUS, nie zostało również rozważone istnienie innych przesłanek z art. 28 ust. 3 ustawy, aniżeli z pkt 5. Skarżący podniósł, że organ powołuje się na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez NUS w O, zaś taki organ nigdy wobec skarżącego takiego postępowania nie prowadził, a jedynie NUS we W. Wskazał, że brak stwierdzenia przez NUS istnienia majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie oznacza że taki stan nie miał miejsca. Podniósł, że ZUS nie wskazał w części gdzie wymienia dokumenty, czy zapoznał się z całymi aktami właściwego Urzędu Skarbowego czy tylko z postanowieniem o umorzeniu postępowania, gdzie wskazane są przyczyny tego umorzenia. Dodatkowo, zdaniem strony, ZUS nie wskazał czy przeanalizował inne przesłanki z art. 28 ust. 3, a to np. pkt. 3 i 6 ustawy, choć w ocenie strony znajdują one zastosowanie, przy uwzględnieniu sytuacji materialnej w jakiej się znalazła rodzina. Według skarżącego zachodzi przesłanka z art. 28 ust.3 pkt.3 gdyż zaprzestał prowadzenia działalności, nie ma żadnego majątku, brak jest również szans, by taki majątek mógł posiadać. ZUS nie odniósł się również w żaden sposób do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt. 6, pomimo, że jest oczywiste, że w postępowaniu nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto ZUS nie wskazał czy kwota jaka pozostaje na życie przewyższa wydatki czy też nie. Obecnie skarżący nie osiąga dochodu, żona otrzymuje średnio (...) zł. W związku z wydatkami na mieszkanie (...) zł pozostaje na życie ok.(...) zł i za tę kwotę trzeba kupić żywność dla rodziny, zapewnić podstawową opiekę medyczną, kupować leki dla żony, odzież, bilety na dojazdy do szkoły. Łączny dochód na jednego członka rodziny wynosi (...) zł. Trudna sytuacja materialna i rodzinna powoduje, iż oczywistym jest, że postępowanie egzekucyjne nie doprowadzi do pozyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie strony, kwoty wykazane w decyzji nie obejmują składek na ubezpieczenie zdrowotne, co stanowi naruszenie prawa przez ZUS. Skarżący ponownie zakwestionował kwotę zadłużenia, powołał się na przedawnienie należności lub umorzenie o czym pisze ZUS w treści decyzji, powołując się na postanowienie Urzędu Skarbowego.

Rozpatrując powtórnie wniosek strony, ZUS zważył, że prowadząc działalność gospodarczą skarżący zobowiązany był odprowadzać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na własne ubezpieczenia społeczne oraz za zatrudnionych pracowników. Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku opłacania składek, na koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie, które według stanu na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. na (...) r., wraz z odsetkami za zwłokę wynosi (...) zł (zadłużenie dotyczy nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład stwierdził, że w sentencji wydanej decyzji o odmowie umorzenia zadłużenia z dnia (...) r. nr (...) organ I instancji błędnie wskazał należności z tytułu składek w stosunku do których odmówiono umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o sus. Nie wykazano łącznej kwoty odsetek za zwłokę w części finansowanej przez płatnika i przez ubezpieczonych, które mogą podlegać umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3 (zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych tylko do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie stosuje się art. 28, a zatem przepis art. 30 nie odnosi się do odsetek za zwłokę, które mogą być umorzone zarówno w części finansowanej przez ubezpieczonych jak i w części finansowanej przez płatnika składek). ZUS zważył również, że po zakwestionowaniu przez skarżącego wysokości zaległości z tytułu nieopłaconych składek i po przeanalizowaniem stanu konta i wydaniu decyzji o wysokości zadłużenia zmienił się stan zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na FP i FGŚP. W decyzji o odmowie umorzenia organ pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich przesłanek z art. 28 ust. 3. Natomiast organ nie podzielił argumentu skarżącego, że Zakład nie wykazał w sentencji decyzji składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż one z uwagi na źródło ich finansowania nie podlegają rozpatrzeniu na podstawie art. 28 ust. 3 i w tym zakresie ZUS wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w dniu (...) r. nr (...) Zdaniem organu niesłuszne jest stanowisko, że zapłata należności głównej nie powoduje zaspokojenia odsetek od tychże należności. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.04.2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 78 poz. 465), wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na FP i FGŚP dokonane przez płatnika składek po terminie określonym w ustawie powinny obejmować również odsetki za zwłokę. Natomiast zgodnie z ustępem 4 w przypadku gdy wpłata, o której mowa w ust. 3, nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie określonym w ustawie, Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład podkreślił, że stan faktyczny sprawy został przeanalizowany i oceniony w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z następujących podstaw prawnych: art. 28 ust. 1, 2 i ust. 3 powołanej w sentencji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; art. 28 ust. 3a ww. ustawy;

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być przez Zakład umarzane w całości lub w części tylko w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W myśl art. 32 ww. ustawy do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W ocenie organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b gdyż okoliczności z nich wynikające nie wystąpiły.

Dokonując natomiast analizy zgromadzonego materiału dowodowego w świetle art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zdaniem organu należy wskazać, że działalność gospodarcza nie jest już prowadzona przez skarżącego, nie stwierdzono występowania nieruchomości stanowiących własność czy też ruchomości o znacznej wartości rynkowej. Jednakże w toku przeprowadzonego postępowania ustalono występowanie następców prawnych, żony i dzieci. Z brzemienia przesłanki wynika, iż wszystkie wskazane w niej okoliczności musza wystąpić jednocześnie, co oznacza, że fakt niewystąpienia choćby jednej z nich powoduje, że cała przesłanka nie jest spełniona. Z dokonanego rozliczenia wynika, że zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą 11,60 zł, zatem nie spełnione są okoliczności określone w art. 28 ust. 3 pkt 4a. Odnosząc się do przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 organ wskazał, że aktualnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. Organ ten nie umorzył postępowania z uwagi na nieściągalność tj. brak majątku podlegającego egzekucji a jedynie umorzył postępowanie egzekucyjne w części z innych przyczyn, tj. niepodjęcia przez ZUS postępowania egzekucyjnego w ciągu 12 miesięcy po jego zawieszeniu oraz wygaśnięcia części zobowiązań. W ocenie organu dopiero po przeprowadzeniu pełnego postępowania egzekucyjnego możliwe będzie określenie sposobu jego zakończenia, tj. poprzez wyegzekwowanie zobowiązania lub stwierdzenie braku majątku, z którego możliwe jest wyegzekwowanie należności. Zatem omawianą przesłankę należy uznać za niespełnioną. Uwzględniając, że do dnia dzisiejszego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne nie można uznać za oczywiste, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, co oznacza, że niespełnione są także warunki określone w art. 28 ust. 3 pkt 6.

Po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, jak również okoliczności występujących w sprawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując wniosek pod kątem wystąpienia przesłanek do umorzenia ustalił, że przypadku skarżącego nie wystąpiły przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy. Ponadto w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wyznaczające zasady umarzania należności na podstawie art.28 ust. 3a ustawy, ze względu na ograniczenie możliwości zastosowania tego przepisu wyłącznie do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Z powyższego wynika, że nie ma prawnej możliwości merytorycznego rozpoznania w oparciu o powołaną podstawę wniosku w zakresie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników.

ZUS podsumował, że brak - określonej w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. - "całkowitej nieściągalności" wyklucza możliwość umorzenia zadłużenia.

Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:art.28 ust.3 pkt 3 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki umorzenia należności z tytułu składek podczas gdy znajdują one zastosowanie przy uwzględnieniu sytuacji materialnej w jakiej znalazł się skarżący oraz jego rodzina; art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 k.p.a. i art. 138 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w kontekście złożonego wniosku o umorzenie, zarzutu przedawnienia jak również nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych twierdzeń.

Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Skarżący uzasadnił swoje stanowisko. Wskazał m.in., że brak jest podstaw do przyjęcia, że nie zaistniały przesłanki art.28 ust.3 pkt 3 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Analizując przesłanki umorzenia należności z tytułu składek organ ma obowiązek rozważyć aktualną sytuacje majątkowa skarżącego istniejąca w dacie wydania decyzji, a nie uwzględniać potencjalne rokowania na przyszłość, co do których nie ma pewności czy się ziszczą. Ponadto organ ZUS nie rozstrzygnął należycie wniosku o zbadanie przedawnienia przynajmniej części z istniejącej zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Doręczone pismo w sprawie nie wskazuje terminu, jaki pozostał do przedawnienia składek, ani też nie wyjaśnia czy i ewentualnie jaki wpływ na termin przedawnienia miał fakt zaniechania przez organ egzekucyjny podjęcia postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w następstwie którego terminy przedawnienia, zawieszone z chwilą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, powinny biec dalej.

W ocenie skarżącego podniesienie zarzutu przedawnienia powinno łączyć się z tym, że organ ZUS zweryfikuje czy faktycznie doszło do przedawnienia składek ewentualnie wyjaśnienia dlaczego jego zdaniem należności te nie przedawniły się, tak by skarżący mógł w tym zakresie zweryfikować prawidłowość decyzji organu ZUS i ewentualnie złożyć tym zakresie odwołanie bądź skargę. Składki, które były przedmiotem decyzji, również ulegają przedawnieniu jako należności pieniężne i w tym zakresie nie ma wyjątku. Jak wskazuje szereg korespondencji ZUS - u i Naczelnika Urzędu Skarbowego - organu egzekucyjnego część należności jednak musiała się przedawnić. ZUS wielokrotnie zmieniał kwoty, które jego zdaniem stanowią moją zaległość.

Mimo wieloletniej i regularnej spłaty długu, pozostaje on wciąż na tak wysokim poziomie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia należności, których odsetki są akcesoryjną konsekwencją.

W odpowiedzi na skargę, ZUS wniósł o jej oddalenie.

Organ podkreślił, że przeprowadzona w niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego i jego ocena z punktu widzenia podstaw prawnych doprowadziła do wniosku, iż nie wystąpiły merytoryczne podstawy umorzenia należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że do akt zostało dołączone pismo skarżącego z dnia z dnia(...) ., odpowiedź sporządzoną w dniu(...) . oraz kserokopię korespondencji kierowanej pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego. W niniejszym piśmie wskazano przepisy regulujące zasady przedawnienia należności, które obowiązywały na przestrzeni lat oraz okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie terminu przedawnienia. Nadto szczegółowo wyjaśniono, z czego wynika łączna kwota zaległości określona w poszczególnych pismach i decyzjach.

Zaległości widniejące na koncie skarżącego nie uległy przedawnianiu z uwagi na to, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W od września (...) r. po doręczeniu Skarżącemu w dniu (...) r. tytułów wykonawczych. Brak jest możliwości podania daty przedawnienia składek, ponieważ bieg przedawnienia został zawieszony w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że art. 133 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. Co więcej,

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (stosownie do art. 135 u.p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Sąd uznał, że wydanie decyzji poprzedziło postępowanie, w którym uchybiono regułom procesowym.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja ZUS o uchyleniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r. nr (...) w całości i odmowie umorzenia należności z tytułu: 1. składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia zgłoszonych ubezpieczonych, w tym na: ubezpieczenia społeczne za okres od (...) r. i od (...) r. do (...) r., w kwocie (...) zł; Fundusz Pracy i FGŚP za okres: (...) r. od (...) r. do (...) r., od(...) . do (...) r. w kwocie (...) zł; 2. odsetek od składek w części finansowanej przez płatnika i przez ubezpieczonych naliczonych na dzień (...) r. w łącznej kwocie (...) zł.

Stosownie do treści art. 23 ust. 1 u.s.u.s., od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Przepis wprowadza sankcję za nieterminowe opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne w postaci obowiązku uiszczenia przez płatnika - oprócz zaległych składek - również odsetek za zwłokę, na zasadach analogicznych jak w przypadku powstania zaległości podatkowych. Odsetki za zwłokę nie są świadczeniem samodzielnym, oderwanym od zaległości składkowej, lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do należności głównej, którą stanowi zaległość składkowa. Zobowiązanie do zapłaty odsetek może powstać jedynie wówczas, gdy powstała sama zaległość składkowa i że brak zaległości w opłaceniu składek (w całości lub w części) przesądza o braku zobowiązania z tytułu odsetek za zwłokę (w całości lub w części).

Słusznie zarzuca w skardze skarżący, że organ w zaskarżonej decyzji nie rozpoznał zarzutu dotyczącego przedawnienia należności.

Sąd stwierdza, że przystępując do załatwienia sprawy w przedmiocie umorzenia, organ administracji - pierwotnie - winien ustalić, czy w rozpoznawanej sprawie istnieje przedmiot postępowania, tj. należność, która może być umarzana (w niniejszej sprawie należność i odsetki będące konsekwencją zaległości od nie zapłaconych składek za zatrudnionych pracowników). W stanie sprawy było to uzasadnione tym bardziej, że zaległość dotyczy składek za poszczególne okresy lat (...) – (...) , które - co do zasady - uległy już przedawnieniu.

W rozpoznawanej sprawie, ZUS powinien zatem - na wstępie - przeanalizować kwestię istnienia zaległości składkowych, których odsetki są konsekwencją, czego nie uczynił a co wynika z lektury wydanych decyzji i analizy akt niniejszej sprawy. I tak, ZUS nie odniósł się do kwestii przedawnienia należności składkowych, zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (m.in. nie wskazał, czy w sprawie zastosowanie znajduje 5, czy 10-letni okres przedawnienia; czy bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony). Z uzasadnienia decyzji nie wynika także, kiedy w stosunku do strony podjęto skutecznie pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, co ewentualnie stanowiłoby podstawę dla stwierdzenia zawieszenia biegu terminu przedawniania (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Powyższe potwierdza, że w sprawie naruszono m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 (także art. 8 i art. 9) K.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 4 i art. 28 u.s.u.s. przez nie wyjaśnienie kwestii istnienia w sprawie należności, które mogą być przedmiotem umorzenia zgodnie z przepisami u.s.u.s. Odniesienie się organu do kwestii przedawnienia w pismach organu do strony, a nie w decyzji stanowi naruszenie art.107 k.p.a.

Przedwczesna jest zatem ocena, czy w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy materialne u.s.u.s., traktujące o umorzeniu należności (odsetek) z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Ponownie rozpatrując sprawę, ZUS obowiązany będzie uwzględnić wskazania Sądu, tj. ustalić, czy istnieje przedmiot postępowania - należność, którą można ewentualnie umorzyć.

Z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa procesowego, Sąd - uwzględniając regulację art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości.

Orzeczenie o przyznaniu kosztów pełnomocnikowi z urzędu opiera się na art.200 w zw. z art.205 §.2 p.p.s.a.