Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 709/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka Joanna Runge-Lissowska (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Sz 1037/05 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22.02.2006 r. sygn. akt II SA/Sz 1037/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę S. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] nr [...]. Decyzją tą Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz S. W. nieruchomości oznaczonej jako działki nr 277/16, 277/18, 229/12 i nr 413/2, stanowiących część wywłaszczonej od niej nieruchomości decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 23.03.1979 r. nr 2/79 pod budownictwo mieszkaniowe – jednorodzinne, odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr 757 i 766 oddanych w użytkowanie wieczyste oraz umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości wykorzystanej na inny cel, wypłaty odszkodowania za działkę nr 5/31 zbytą na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 26.04.1974 r., zwrotu działki o dawnym numerze 8/1, wypłaty odszkodowania za działki poprzednio oznaczone nr 5/2 – 5/28. Organy wyjaśniły, że działki nr 277/16, 277/18, 229,12 i 413/2, znajdujące się w zasobie miasta [...], podlegają zwrotowi jako niezagospodarowane na cel wywłaszczenia, natomiast jeśli działki idzie o nr 757 i 766 to zostały oddane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w [...], aktem z dnia 2.10.1989 r. co zostało ujawnione w księdze wieczystej , przy czym prawo do działki nr 757 zostało zbyte na rzecz S. i T. B., zatem zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o ich zwrot nie przysługuje, z kolei art. 229a tej ustawy stanowi, że roszczenie nie przysługuje również i wtedy, gdy na nieruchomości został zrealizowany inny cel aniżeli określony w decyzji o wywłaszczeniu, a część wywłaszczonej nieruchomości została wytyczona na budownictwo wielorodzinne i ulicę [...], a wobec tego żądanie odszkodowania za te nieruchomości jest bezprzedmiotowe. Organy uznały też, że bezprzedmiotowe jest żądanie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zbytą aktem notarialnym, gdyż z akt sprawy wywłaszczeniowej wynika, że kwota za nieruchomość została wypłacona, natomiast jeśli strona uważa, że jest odwrotnie do może dochodzić roszczenia na drodze cywilnej, zaś co do działki dawniej oznaczonej jako nr 8/1, to nieruchomość ta nie była nigdy własnością S. W., która nieruchomości stanowiące gospodarstwo rolne otrzymała od swego ojca A., a on nie był właścicielem tej działki, co wynika z orzeczenia z dnia 22.11.1971 r. o wykonaniu aktu nadania, w którym wskazano, iż w skład gospodarstwa wchodzą działki 8/2, 5/29 i 31, zatem żądanie odszkodowania za te działki jest też bezprzedmiotowe. Skarga S. W. (jak i odwołanie) dotyczyła tylko części decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości i umarzającej postępowanie i oddalając ją Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, gdy została ona oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa zostały ujawnione w księdze wieczystej, a taka sytuacja ma miejsce jeśli idzie o działki nr 757 i 766, że art. 229a został zastosowany prawidłowo w odniesieniu do działek wykorzystanych na drogi i pod budownictwo wielorodzinne, natomiast kwestia zapłaty za nieruchomość zbytą aktem notarialnym, nie należy do drogi postępowania administracyjnego i organy nie były zobowiązane do badania czy dowód wypłaty został sfałszowany i przez kogo (taki był zarzut skargi).

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła S. W., reprezentowana przez radcę prawnego, podkreślając, że dotyczy ona tylko negatywnej części decyzji, tj. o odmowie zwrotu i umorzeniu postępowania, a nie części dotyczącej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 136 ust. 3, art. 137 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie, domagając się uchylenia lub zmiany wyroku w zaskarżonej części. W uzasadnieniu podkreślono, że skarżąca nie zgadza się z odmową zwrotu działek nr 757 i 766, gdyż przekazanie ich Spółdzielni Mieszkaniowej "P." było niezgodne z celem wywłaszczenia, zatem z pewnością jest należny zwrot działek, zaś przekazanie państwu B. miało miejsce po dniu wejścia w życie ustawy, czyli art. 229 nie ma zastosowania, to samo dotyczy działek zajętych pod drogę i budownictwo wielorodzinne, nikt nie pytał b. właścicieli o zmianę przeznaczenia, co zaś do zapłaty za nieruchomość zbytą aktem notarialnym, to nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego, komu wypłacono odszkodowanie i kto sfałszował dokument o jego odbiorze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczyła tej części decyzji organów, w której odmówiono zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z 2004 r. Nr 262, poz. 2603 ze zm.) oraz umorzono postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 kpa i tę część decyzji oceniał Wojewódzki Sąd, odnosząc się do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 229 tej ustawy, przez ich błędną interpretację i zastosowanie.

Zarzut dotyczy naruszenia art. 136 ust. 3 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy to przez ich błędną wykładnię, czy przez niewłaściwe zastosowanie, należy uznać za nietrafny. Przepisy te miały zastosowanie tylko w tej części decyzji, która dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zatem niezaskarżonej, a tym samym nieocenianej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Odmowa zwrotu nie nastąpiła z powodu niewystąpienia przesłanek wskazanych w art. 137 ust. 1, ale z uwagi na treść art. 229. Art. 137 nie miał zatem w tej części zastosowania i Wojewódzki Sąd nie odniósł się do niego, nie można wobec tego czynić Sądowi zarzutu błędnej jego wykładni, gdyż go nie stosował, ani niewłaściwego zastosowania, bo nie był i nie mógł być podstawą odmowy, inne bowiem przesłanki decydowały o niej. Nadto podkreślić należy, że przepis ten dzieli się na niższe jednostki redakcyjne, ustępy i punkty, zatem w podstawie skargi kasacyjnej należy wskazać konkretną jednostkę, aby zarzut odpowiadał wymogom art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Jeśli idzie o art. 136 ust. 3, to wniosek złożony na jego podstawie wszczyna postępowanie, którym organ ocenia czy wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi i takie stwierdzenie zawarł Wojewódzki Sąd w zaskarżonym wyroku. Nie narusza one tego przepisu ani przez błędną wykładnię, ani przez niewłaściwe zastosowanie, przepis ten niewątpliwie miał zastosowanie w sprawie, bowiem na jego podstawie skarżąca złożyła wniosek, domagając się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, który wszczął postępowanie mające na celu ocenę, czy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia i podlega zwrotowi, czy też nie może być zwrócona, gdyż nie zaszły przesłanki wskazane w art. 137 lub zaistniały przesłanki wskazane w art. 229 i 229a.

Wojewódzki Sad Administracyjny uznał, że organy właściwie orzekły, iż co do części wywłaszczonej nieruchomości ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami a wadliwą interpretację i zastosowanie tego przepisu zarzucono Sądowi w skardze. Stanowi on, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z akt sprawy wynika, iż część nieruchomości (dz. 757, 766) zostały oddane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "P." i prawo ujawniono w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy, zaś podany w skardze zarzut, iż S. i T. B. Spółdzielnia prawo to przekazała po dniu wejścia w życie ustawy nie ma w sprawie znaczenia, gdyż na dzień wejścia w życie ustawy istniało już prawo użytkowania wieczystego, co uniemożliwia zwrot wobec brzmienia art. 229. Tak więc zarzut ten nie jest usprawiedliwiony.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.