Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 708/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.8 ust. 1 pkt 1, ust. 11, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust.5
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. , nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M.B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] - działający z upoważnienia Burmistrza Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej - przyznał M.B. zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie od dnia [...] stycznia 2014 r. bezterminowo oraz objął go ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia.

W odpowiedzi na wniosek pracownika socjalnego Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej, że w dniu [...] marca 2015 r. w wyniku zdania spółdzielczo-lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] wypłacono pełnomocnikowi upoważnionemu przez M.B. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 2015 r. (Rp. A nr [...]) kwotę 29 930,23 zł tytułem wkładu mieszkaniowego.

Z uwagi na powzięcie przez organ informacji dotyczącej zmiany sytuacji dochodowej M.B. organ pismem z dnia [...] maja 2015 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania działający z upoważnienia Burmistrza Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wydał na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 11, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2015 r. poz. 163 – określanej dalej jako u.p.s.) decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] uchylającą w całości z dniem [...] czerwca 2015 r., decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż M.B. jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W związku ze zdaniem spółdzielczo-lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w miesiącu marcu 2015 r. zmianie uległa jego sytuacja dochodowa. Organ zauważył, iż zgodnie z art.8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Stosując powyższą regulację organ wyliczył, iż dochód M.B. w marcu 2015 r. wyniósł 2 494,18 zł (1/12 z kwoty 29.930,23 zł).

W tej sytuacji organ wskazał na treść art. 37 ust. 1 pkt.1 u.p.s. zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, przy czym kryterium to dla osoby samotnie gospodarującej (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ) wynosi 542 zł.

Mając zatem na uwadze, iż w przypadku M.B. rzeczywisty dochód netto okazał się wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej o kwotę 1 952,19 zł ( 2 494,18 zł - 542 zł = 1952,18 zł) organ uznał, iż zasiłek stały stronie nie przysługuje. Powyższe zaś uzasadniło wydanie przez organ przedmiotowej decyzji w oparciu o treść art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia (..). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał dodatkowo na treść art. 73 pkt. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 581), w myśl którego obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorców zasiłku stałego, obejmuje okres od dnia przyznania zasiłku do dnia utraty prawa do zasiłku, uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku stałego powoduje konieczność zaprzestania opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W wyniku złożonego przez M.B. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, ust 3, ust. 4, ust. 11 pkt 1, art. 106 ust. 3a, ust. 5 u.p.s., § 1 pkt 1 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz.U. z 2012 r. poz. 823), oraz 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 poz. 267 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) uchyliło w części decyzję z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] i w tym zakresie orzekło o uchyleniu w całości z dniem [...] sierpnia 2015 r. decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. o przyznaniu M.B. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego oraz świadczenia niepieniężnego w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Kolegium uznało odwołanie strony za nieuzasadnione podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Istota rozstrzygnięcia zdaniem organu odwoławczego sprowadzona została do ustalenia czy organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył dochód i czy prawidłowo zastosował art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s.

Stwierdzając prawidłowość ustaleń organu I instancji w powyższym zakresie organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności na treść art. 8 ust. 3 u.p.s. zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny lub motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (art. 8 ust. 4).

Z analizy powyższych uregulowań zdaniem organu odwoławczego wynika, iż ustawodawca jednoznacznie zdefiniował w u.p.s. pojęcie dochodu, a także taksatywnie wymienił składniki, których do dochodu się nie wlicza. Nie odniósł się przy tym do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Kolegium z przepisu tego wynika, że dla potrzeb ustalenia dochodu, od którego zależy przyznanie bądź nie pomocy społecznej, należy wziąć pod uwagę kwotę pieniężną uzyskaną w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc lub w którym złożono wniosek, gdy dochód został utracony, bez względu na źródło uzyskania tej kwoty, przy czym pomniejsza się ją o składniki wskazane w pkt 1-3 tego przepisu, z jednym zastrzeżeniem, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zastrzeżenie to należy odnieść do czasu uzyskania dochodu i wyjątek inaczej normujący zasadę wyrażoną w art. 8 ust. 3 zawiera ust. 11 art. 8. Jak podało Kolegium art. 8 ust. 11 u.p.s. jest szczególnym unormowaniem u.p.s. w tym znaczeniu, że stanowi prawną fikcję, polegającą na tym, że dochód jednorazowy traktowany jest jako uzyskiwany przez cały rok, przy czym nie każdy jednorazowy dochód, a jedynie uzyskany w wysokości wskazanej w tym przepisie. Od wyniku rozliczenia na 12 miesięcy tego dochodu zależeć będzie przyznanie bądź odmowa przyznania pomocy społecznej, bądź uchylenie decyzji przyznającej świadczenie.

Organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2012 poz. 361 ze póź. zm. – określanej dalej jako u.d.o.f. ) wolne od podatku dochodowego są: przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni. Kolegium zwróciło jednak uwagę na odrębność regulacji dotyczącej sposobu obliczania dochodu określonej na gruncie u.p.s. i w prawie podatkowym oraz brak podstaw do zastosowania przy obliczaniu dochodu w sprawach o przyznawanie pomocy społecznej przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem kwota otrzymana przez stronę w przedmiotowej sprawie w związku z wypłatą wkładu mieszkaniowego nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jest jednak kwotą, którą zdaniem Kolegium należało uwzględnić w niniejszym postępowaniu.

Za prawidłowe uznało Kolegium ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji w zakresie sytuacji strony oraz w zakresie obliczeń prowadzących do stwierdzenia przekroczenia przez stronę kryterium dochodowego. Ponadto organ ustalił, iż nie ma zastosowania w sprawie art. 106 ust. 3a u.p.s. przewidujący, iż zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, albowiem kwota zmiany przekroczyła w przedmiotowej sprawie 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ponadto kwota otrzymanego przez stronę wkładu mieszkaniowego w wysokości 29.930,23 zł przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (5 x 542 zł = 2710,00 zł), zgodnie z art. 8 ust 11 pkt 1 u.p.s.

Uzasadniając uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i zmianę w zakresie daty uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium zwróciło uwagę, iż decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., która zmienia lub uchyla pierwotną decyzję, przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej ma charakter decyzji konstytutywnej i może ona wywoływać wyłącznie skutki ex nunc. Dlatego brak jest jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną ex tunc - z chwilą zaistnienia zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną może nastąpić jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przepis prawa to przewiduje. Przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. takiej jednak regulacji nie zawiera.

W kontekście powyższych rozważań za nieprawidłowe uznało Kolegium uchylenie przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. z dniem [...] czerwca 2015 r., podczas gdy decyzja wydana została w dniu [...] czerwca 2015r. i doręczona w dniu 29 czerwca 2015 r., uzasadniając tym samym zmianę przez Kolegium daty uchylenia decyzji ostatecznej.

M.B. - reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez wydanie decyzji bez należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego i uznanie, iż skarżący nie spełniła wymogów do otrzymania zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego,

2. art. 37 ust.1 pkt 1 u.p.s. poprzez nie przyznanie skarżącemu zasiłku stałego mimo że jest osobą samotnie gospodarującą niezdolną do pracy, niepełnosprawną,

3. art. 106 ust. 5 u.p.s. wskutek jego zastosowania mimo, iż nie uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie od organu przeciwnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji w ogóle nie zbadał jego sytuacji dochodowej oraz nie wyjaśnił na jaki cel zostały przeznaczone pieniądze wypłacone przez spółdzielnię mieszkaniową. Ponadto zarzucił organowi, iż okoliczność dokonania powyższej wypłaty ustalona została wyłącznie na podstawie pisma spółdzielni mieszkaniowej. Skarżący podał, iż mieszkanie zostało przejęte ze względu na jego zadłużenie. Skarżący w ogóle powyższych pieniędzy nie otrzymał, odebrane zostały one przez M.E.S., który wymusił na skarżącym podpisanie pełnomocnictwa do odbioru pieniędzy, a u którego skarżący mieszka korzystając z jego pomocy finansowej. W związku z wypłatą pieniędzy za wkład mieszkaniowy pełnomocnik przeznaczył je na spłatę zobowiązań i kosztów utrzymania skarżącego względem M.E.S.. Mając powyższe na uwadze zdaniem skarżącego jego sytuacja dochodowa zatem nie uległa zmianie, do tego pozostaje on ułomny psychicznie oraz fizycznie. Według skarżącego spełnia on przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt. 1 u.p.s. uzasadniające przyznanie zasiłku stałego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) przeprowadził dowód z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych załączonych do akt sprawy II SA/Go 868/15 na okoliczność osiągnięcia przez skarżącego dochodu w 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1648 ) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, chyba że ustawy stanowią inaczej . W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w związku z jego wydaniem do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Mając na uwadze powyższy zakres kognicji poddana kontroli decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniających ich wyeliminowanie.

Zgodnie z przepisem 106 ust. 5 u.p.s. – w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji - decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. stanowi lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w przepisach k.p.a. (art. 155 lub art. 161 k.p.a.). Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. nie jest to kontynuowanie, czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 106 ust. 5 u.p.s. ( por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1133/11, wyrok WSA w Łodzi z 19 września 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 477/14 ). Stwierdzenie przez organ administracyjny ziszczenia się przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 u.p.s. wiąże się więc z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc. Oznacza to, iż decyzja wydana w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. wywołuje jedynie skutek na przyszłość. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną może nastąpić jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przepis prawa to przewiduje, a takim przepisem nie jest art. 106 ust. 5 u.p.s. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej ex tunc, tj. wstecz, np. z chwilą zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego ( por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10 ), na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Zważyć należy, iż z pisma SM [...] z dnia [...] maja 2015r. wynika, iż wypłacono skarżącemu połowę wkładu mieszkaniowego w związku ze zdaniem mieszkania, do którego przysługiwało mu lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Z pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego M.S. do odbioru wkładu wynika natomiast, iż wartość tego wkładu została wyliczona zgodnie z art. 11 ust. 21 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych – Dz. U z 2015 r. poz. 1222 ze zm. – określanej dalej jako u.s.m.. Tego rodzaju świadczenie stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. , od którego uzależnione jest otrzymywanie świadczeń z pomocy społecznej. Tytuł ten nie został wymieniony bowiem w art. 8 ust. 4 u.p.s., w którym przewidziano katalog świadczeń niewliczanych do dochodu tj. 1) jednorazowe pieniężne świadczenie socjalne 2) zasiłek celowy 3) pomoc materialna mająca charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty 4) wartość świadczenia w naturze 5) świadczenie przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych

6) dochód z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Pojęcie przychodu w u.p.s. jest bowiem pojęciem szerokim, nie jest ważny tytuł jego uzyskania. Ponadto nie można go interpretować w oderwaniu pozostałych zasad i przepisów ustawy o pomocy społecznej ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2008 r. , sygn. akt I SA/Wa 1176/08 ) .

Przy czym wadliwie organ odwoławczy stwierdził, iż powinna być wliczona do dochodu całość powyższej kwoty przypadającej skarżącemu bez pomniejszenia - stosownie do art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. - o kwotę miesięcznego obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż zgodnie z art. 21 ust 1 pkt 50 u.p.d.o.f. wolne od podatku są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni. Zaznaczyć jednak należy, iż powyższe zwolnienie - jak stanowi powołany przepis in fine - jest tylko do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni. W orzecznictwie w związku z tym wskazuje się, że zwolnieniem na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. objęta jest tylko ta część wypłaconej uprawnionemu wartości rynkowej lokalu ( art. 11 ust. 21 u.s.m.), która odpowiada wysokości faktycznie wniesionego udziału lub wkładu do spółdzielni w rozumieniu art. 10 ust. 2 u.s.m. Wkład ten powiększony jest o wartość poniesionych przez członka spółdzielni wpłat na poczet spłaty kredytu zaciągniętego przez spółdzielnię na sfinansowanie kosztów budowy danego lokalu . Z treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. nie wynika, że zakresem zwolnienia od podatku dochodowego objęta jest nadwyżka ponad wysokość wniesionego wkładu do spółdzielni, wynikająca z waloryzacji tego wkładu, w razie jego zwrotu. Żaden przepis, czy to zawarty w u.p.d.o.f., czy to w u.s.m. nie pozwala na uznanie, że przez użyty w art. 21 ust. 1 pkt 50 zwrot legislacyjny: "do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów", należy rozumieć zwaloryzowaną wysokość wkładu ustaloną przez biegłego ( por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2014 r. , sygn. akt II FSK 1490/11, wyrok WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 414/11, wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 44/14 ) Powyższe naruszenie nie miało jednak wpływu na wynik postępowania, gdyż nawet po odliczeniu podatku dochodowego w wysokości 18 % ( art. 27 ust. 1 u.p.d.f.) od podlegającego wypłacie skarżącemu świadczenia ze spółdzielni mieszkaniowej i tak skarżący przekroczyłby kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r. poz. 823)., wynoszące w chwili wydawania zaskarżonej decyzji 542 zł , od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku stałego wskazanego w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s.

To, iż uprawniona jest teza, że powyższa należność stanowi co do zasady, dochód w rozumieniu u.p.s. wpływający na możliwość dalszego uzyskiwania przez skarżącego świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego, nie zwalniała organu od zbadania, czy istotnie skarżący ten dochód osiągnął . Zważyć bowiem należy, iż za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. należy uznawać jedynie takie uzyskiwane przez stronę świadczenia, które w rzeczywistości zasilają budżet gospodarstwa domowego bądź zmniejszają jego zobowiązania, wpływając na jego sytuację dochodową, a tym samym zdolność finansową do poniesienia kosztów utrzymania bez konieczności zwracania się o pomoc do Państwa. Zgodnie z art. 7 k.p.a. na organie spoczywa powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Rozwinięciem tej zasady jest obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Omówienie i podsumowanie przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego (dowodowego) musi znaleźć wyraz w uzasadnieniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno więc zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie nie spełnia powyższych standardów, organy bowiem poprzestały jedynie na piśmie spółdzielni mieszkaniowej o wypłacie połowy wkładu w kwocie 29 930,23 zł pełnomocnikowi skarżącego M.S. oraz pełnomocnictwie notarialnym z dnia [...] marca 2015 r. upoważniającym tego ostatniego do odbioru powyższego wkładu nie badając, czy środki te w istocie pozostawały w dyspozycji skarżącego lub też zostały wykorzystane lub będą wykorzystane na cele mające jakikolwiek związek z zaspokojeniem potrzeb skarżącego, w tym na spłatę jego zadłużenia. W tym zakresie koniecznym było przeprowadzenie czynności wyjaśniających w celu ustalenia rodzaju oraz charakteru ewentualnych rozliczeń pomiędzy skarżącym, a M.S., w szczególności - czy wspomniane środki pieniężne przeznaczone zostały na spłatę należności względem M.S. oraz ewentualnie z jakiego tytułu, bądź też na bieżące, aktualne potrzeby skarżącego. W ocenie Sądu, w badanej sprawie ma istotne znaczenie kwestia okoliczności faktycznych, które spowodowały przekazanie środków pieniężnych z tytułu zwrotu wkładu mieszkaniowego, bezpośrednio do rąk osoby trzeciej, z pominięciem samego skarżącego. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że niejednokrotnie osoby zwracające się o pomoc społeczną są nieporadne, nie zawsze mają pełną wiedzę o konsekwencjach prawnych podejmowanych przez siebie działań, ich znajomość przepisów prawa może być w danych sytuacjach niewystarczająca i stają się one ofiarami osób wykorzystujących tą nieporadność. Tym bardziej, iż w niniejszej sprawie chodzi o skarżącego, który jak wynika, z poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. W sprawie zachodzi zatem potrzeba wyjaśnienia powyższych istotnych okoliczności związanych z przeznaczeniem wspomnianych środków pieniężnych i przeprowadzenia czynności dowodowych polegających na przesłuchaniu skarżącego oraz M.S.. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje odpowiedzi na postawione wyżej pytania. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2015 r. wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, wynajmuje pokój od kolegi B.B. i z tego tytułu uiszcza 250 zł miesięcznie oraz utrzymuje się z zasiłku stałego, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego wskazał w skardze m.in. , że skarżący mieszka u M.S. i korzysta z jego pomocy finansowej, a środki finansowe z tytułu zwrotu wkładu M.S. przeznaczył na spłatę zobowiązań i kosztów utrzymania skarżącego. Okoliczności te jednak podniesione zostały na etapie postępowania sądowego, a sąd administracyjny orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto pozostają one w sprzeczności z twierdzeniami samego skarżącego, w tym również w prowadzonej równolegle przez organ pierwszej i drugiej instancji sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności (sprawa administracyjna poddana kontroli w sprawie II SA/Go 868/15 ), o które to świadczenie skarżący wystąpił mimo otrzymania wkładu, co stawia pod znakiem zapytania kwestie rzeczywistego utrzymywania skarżącego przez M.S. ze środków uzyskanych ze spółdzielni mieszkaniowej. Tym samym stan sprawy, wynikający z akt administracyjnych, nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego skarżącemu. W związku z powyższym Sąd uznał, iż doszło do naruszenia powyżej wskazanych przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Przedwczesne byłoby natomiast wypowiadanie się do co zasadności zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego. Ocena bowiem prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego może być oparta jedynie na prawidłowo pod względem proceduralnym zbudowanej podstawie faktycznej rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego toku postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Jako, iż skarga została uwzględniona należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądzić od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych przez niego kosztów postępowania, które sprowadzały się do wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 240 zł, ustalonego z zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. z 2013 r. poz. 490).