Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1789/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 2 w zw. z art. 5  ust. 1 i w zw. z  art. 6   ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej E. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. orzekającą o odmowie potwierdzenia E. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez E. i S. R. w miejscowości R., województwo [...], obecnie [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

E. P. wnioskiem z dnia 1 marca 2006r. wystąpiła do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez E. i S. R.

Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] marca 2011r. odmówił potwierdzenia E. P. – dalej skarżącej, prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez małżonków R. w związku z tym, iż osoba, która złożyła wniosek nie jest osobą uprawnioną do otrzymania przedmiotowej rekompensaty.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o uwzględnienie jej wniosku dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Podniosła także, iż S. M. jest jedynym spadkobiercą uprawnionym do zgłaszania roszczeń wchodzących w skład masy spadkowej, w tym także roszczeń o wypłatę rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez jej rodziców, poza obecnymi granicami Polski i uprawnienia te, tj. swoje udziały spadkowe po zmarłych E. i S. R., w tym roszczenia związane z mieniem pozostawionym poza granicami kraju, notarialną umową darowizny z [...] listopada 1999r. odpowiadającą wymogom z art. 1051i1052 kodeksu cywilnego zbyła na rzecz swojej córki E. P.

Minister Skarbu Państwa wydając powyższe rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji podniósł, że zarówno w okresie obowiązywania ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami jak i obecnie, gdy obowiązuje ustawa z 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przepisy przewidują, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców. Z powyższego wynika, że wskazanie osób uprawnionych do rekompensaty jest skuteczne tylko między spadkobiercami. Wskazanie, jako osoby uprawnionej do rekompensaty osoby nie będącej spadkobiercą jest bezskuteczne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. P. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2011r., zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005r. poprzez błędną interpretację tego przepisu i w konsekwencji przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do ubiegania się o rekompensatę za mienie pozostawione na terenie byłego ZSRR przez E. i S. R. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż wynikiem umowy zbycia spadku jest sukcesja generalna pomiędzy spadkobiercą a nabywcą. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy traktować w obrocie prawnym, tak jak spadkobiercę. Wskazała na wyrok NSA z 27 kwietnia 2007r, sygnatura akt I OSK 044/06.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą rozpoznania sprawy niniejszej są przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Właściciel nieruchomości, o jakiej mowa wyżej, S. R. zmarł [...] kwietnia 1942r w T. Postanowieniem z dnia [...] listopada 1991r. Sąd Rejonowy w K. w sprawie sygnatura akt [...] stwierdził, że spadek po S. R. nabyła wdowa E. R. i dzieci H. C., C. G., D. W. i S. M. E. R. zmarła [...] lutego 1980 r. Spadek po niej w drodze ustawowego porządku dziedziczenia nabyły dzieci: S. M., H. C., C. G. i D. W., po ¼ części spadku każda z nich.

Skarżąca - w drodze umowy notarialnej darowizny zawartej między nią i S. M. w dniu [...] listopada 1999r. - nabyła wchodzące w skład majątku spadkowego po zmarłych E. i S. małżonkach R. roszczenia związane z mieniem, pozostawionym poza granicami kraju, w T., dawniej powiat [...], obecnie [...]. Samo pojęcie spadku zostało uregulowane w prawie cywilnym a nie administracyjnym, co musi być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu spraw w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 922 kc spadek są to prawa i obowiązki zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób, z wyjątkiem praw i obowiązków ściśle związanych z jego osobą oraz praw, które w chwili śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Wprawdzie art. 922 kc stanowi o prawach i obowiązkach majątkowych zmarłego, jednak na spadkobierców mogą przejść niektóre sytuacje prawne, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, ale może powstać. Jak wynika z treści art. 1051 kodeksu cywilnego spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo tyczy zbycia udziału spadkowego. Umowa darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły – art. 1052 kc. Zgodnie z treścią art. 1053 kc nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy.

Darowizna spadku przez spadkobiercę, jak w niniejszej sprawie, powoduje taki skutek, że nabywca spadku traktowany jest na równi ze spadkobiercą spadku, niezależnie od tego, czy zbycie spadku następuje w całości czy też w części (uchwała Sądu Najwyższego z 10 grudnia 1969r. sygn. akt III CZP 91/69, OSN 1970, nr 6, poz. 107). Oznacza to, jak stwierdzono wyżej, że stosownie do art. 1053 kc nabywca spadku, w tym wypadku skarżąca, w zakresie objętym umową darowizny z dnia [...] listopada 1999r., wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy, a zatem uzyskuje wszelkie korzyści i przejmuje wszelkie zobowiązania związane z dziedziczeniem jako sukcesją uniwersalną, chyba że w umowie określono co innego, a w umowie z [...].11.1999r nie określono (por. wyrok 7 sędziów NSA z 13 października 2003r. OSA 4/03, wyrok NSA z 27 kwietnia 2007r. I OSK 844/06).

Wstąpienie w sytuację prawną spadkobiercy ma miejsce z chwilą zawarcia umowy, bez potrzeby dokonywania dodatkowych czynności. Reasumując skarżącą należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającą legitymację do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Powołanie się przez organ I instancji na stanowisko zawarte w wyroku WSA z 8 maja 2007r., iż tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzenie nabycia spadku lub o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, jako podstawę odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty nie jest prawidłowe. W przywołanej sprawie nie miała, bowiem miejsca sytuacja określona w art. 1053 kc, tak jak w sprawie niniejszej, a skarżąca powoływała się na nieprawidłowości dotyczące ogłoszenia testamentu i stwierdzenia nabycia spadku, wywodząc swe prawa z faktu posiadania dokumentów wymaganych do potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.

-----------------------

4