Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 756/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198, art. 215 § 1, art. 216, art. 231
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. W. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1357/18 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi R. W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z 7 czerwca 2018 r., IV SA/Wa 1357/18, Przewodnicząca Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała R. W. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie B., obręb 0009 K., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0639 ha, nr [...] o pow. 0,0511 ha, nr [...] o pow. 0,2039 ha, [...] o pow. 1,8898 ha, nr [...] o pow. 0,7924 ha, nr [...] o pow. 0,3668 ha, przeznaczonej pod budowę autostrady A-4 Z. – K. Stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193; dalej jako: "rozporządzenie"), wysokość wpisu określono na kwotę 100 000 zł i jednocześnie wskazano, że wpis należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi.

Zażalenie na powyższe zarządzenie wywiódł R. W., wnosząc o jego zmianę przez ustalenie wpisu sądowego stosując zasady ustalania wpisu stałego lub zasady ustalania wpisu stosunkowego licząc od wysokości przyznanego odszkodowania w skarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie miał żadnych podstaw prawnych, aby żądać podania różnicy między wysokością odszkodowania, którego domaga się skarżący, a wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji i na tej podstawie ustalać wysokość wpisu sądowego. Kwota odszkodowania jakiej domaga się skarżący nie może stanowić podstawy do ustalenia wpisu sądowego, ponieważ przedmiotem zaskarżenia jest wyłącznie rozstrzygnięcie Ministra Inwestycji i Rozwoju, który uznał, że odszkodowanie za nieruchomość wynosi 2 502 362 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "p.p.s.a.") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub wpis stały. Pismami wszczynającymi postępowanie w sprawie są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Zgodnie zaś z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest zatem istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi, a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w powołanych przepisach chodzi zatem o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Należy zatem przyjąć, że w sprawie odszkodowawczej wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tego, co w ramach odszkodowania jako przedmiotu zaskarżonej decyzji jest przez stronę kwestionowane. Podkreślić należy, że według art. 215 § 1 p.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia.

Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem ustalenie, czy z uwagi na jej przedmiot, wpisem należnym od wniesionej przez R. W. skargi na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2018 r. był wpis stosunkowy, czy też stały.

Rozpoznawana sprawa dotyczy wyłącznie ustalenia i przyznania odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Zaskarżona decyzja bezpośrednio wiąże się zatem z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja ustalająca odszkodowanie, należy uiścić wpis stosunkowy.

Potwierdza to uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r., I OPS 1/16, w której stwierdzono, że skoro przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie, to wpisem od skargi należnym w takiej sprawie jest wpis stosunkowy określony w art. 231 p.p.s.a. w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Przedmiotem zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale ustalenie należności pieniężnej, ponieważ skarżący może kwestionować jedynie ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. W powołanej uchwale stwierdzono również, że choć do wydania decyzji odszkodowawczej potrzebne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie, to jednak decyzja o ustaleniu odszkodowania posiada odrębny byt, jest formalnie i materialnie odrębną sprawą od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania.

Jednocześnie wskazać należy, że wpis stosunkowy ustala się na podstawie wcześniej oznaczonej wartości przedmiotu zaskarżenia, którą stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. Nie jest nią zatem kwota odszkodowania ustalona przez organ, lecz wyłącznie zakwestionowana przez stronę wysokość odszkodowania, stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą odszkodowania, które według strony skarżącej powinno zostać jej przyznane za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości a kwotą odszkodowania faktycznie przyznaną w zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody D. z [...] czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania w łącznej wysokości 2 502 362 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie B., obręb 0009 K., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0639 ha, nr [...] o pow. 0,0511 ha, nr [...] o pow. 0,2039 ha, [...] o pow. 1,8898 ha, nr [...] o pow. 0,7924 ha, nr [...] o pow. 0,3668 ha, przeznaczonej pod budowę autostrady A-4 Z. – K. dla odcinka od km 44+900 do km 51+400 w województwie dolnośląskim. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest należność pieniężna, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że należny będzie wpis stosunkowy. Ponadto, Sąd w sposób prawidłowy wezwał skarżącego do podania wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. różnicy między wysokością odszkodowania, którego domaga się skarżący, a wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 13 663 000 zł (k. 29 akt sąd.). Prawidłowo zatem, w zaskarżonym zarządzeniu określono wysokość wpisu sądowego od przedmiotowej skargi na kwotę 100 000 zł, albowiem stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i w przypadku spraw, w których wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi ponad 100 000 zł stanowi on 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak 2 000 zł i nie więcej niż 100 000 zł.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjnych, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.