Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 321/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Go 376/20 w sprawie ze skargi R. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 29 czerwca 2020 r. nr SKO-2776/466-O/20 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Go 376/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim: 1. oddalił skargę R. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego; 2. przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz r. pr. J. L. wynagrodzenie w kwocie 240 zł, powiększone o należna stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz K. (dalej Burmistrz, organ I instancji), powołując m.in. art. 8 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 104 ust. 2, 3, art. 106 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej ups), decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2020 r.) zmienił decyzję z [...] października 2018 r. nr [...], przyznając R. Ż. (dalej skarżący) zasiłek stały od 1 maja 2020 r. do 28 lutego 2021 r. w kwocie 367,67 zł miesięcznie i od 1 marca 2021 r. bezterminowo w kwocie 645,00 zł miesięcznie; objął R. Ż. ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania ww. świadczenia; nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że 26 lutego 2020 r. skarżący wniósł o przyznanie pomocy finansowej, informując, że wziął 4000 zł kredytu gotówkowego na remont mieszkania. Organ I instancji wskazał, że kredyt gotówkowy nie podlega odliczeniu od dochodu i podlega wliczeniu do źródeł utrzymania na zasadach ogólnych określonych w ups. Organ przedstawił miesięczny dochód R. Ż. Wyjaśnił, że w lutym 2020 r. osiągnął dochód w wysokości 333,33 zł. Zatem należny zasiłek stały w marcu 2020 r. winien wynieść: kryterium dochodowe 701,00 zł - dochód 333,33 zł = 367,67 zł. Ponieważ w marcu 2020 r. wypłacono zasiłek stały w wysokości 645,00 zł, powstało nienależnie pobrane świadczenie w następującej wysokości: zasiłek stały wypłacony 645,00 zł - zasiłek stały należny 367,67 zł = świadczenie nienależnie pobrane 277,33 zł. W marcu 2020 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 333,33 zł. Zatem należny zasiłek stały w kwietniu 2020 r. winien wynieść: kryterium dochodowe 701,00 zł - dochód 333,33 zł = 367,67 zł. Ponieważ w kwietniu 2020 r. wypłacono zasiłek stały w wysokości 645,00 zł, powstało nienależnie pobrane świadczenie w następującej wysokości: zasiłek stały wypłacony 645,00 zł - zasiłek stały należny 367,67 zł = świadczenie nienależnie pobrane 277,33 zł. Łącznie świadczenie nienależnie pobrane w okresie od marca 2020 r. do kwietnia 2020 r. wynosi zatem: 277,33 zł + 277,33 zł = 554,66 zł. W związku z tą sytuacją - zdaniem organu - należało zmienić od maja 2020 r. kwotę zasiłku stałego. Od tego miesiąca zasiłek stały wynosił: kryterium dochodowe 701,00 zł - dochód 333,33 zł = zasiłek stały 367,67 zł. Zasiłek stały w kwocie 367,67 zł przysługiwał do końca lutego 2021 r. Od miesiąca marca 2021 r. zasiłek stały przysługuje w kwocie 645,00 zł. Świadczenie przysługuje na czas ważności orzeczenia o niepełnosprawności, czyli na stałe.

Od decyzji z 25 maja 2020 r. odwołał się R. Ż., nie zgadzając się z decyzją zmieniającą wysokość zasiłku stałego od 1 maja 2020 r. do 28 lutego 2021 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium) decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2020 r.) utrzymało w mocy decyzję z [...] maja 2020 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu są zamknięte na gruncie ups. Zarówno katalog odliczeń, jak i katalog pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych z tytułu pożyczki. W żadnym przepisie ups nie postanowiono, że kwota pożyczki nie podlega zaliczeniu do dochodu bądź że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu.

R. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając decyzji z [...] czerwca 2020 r. naruszenie prawa i dowolne, wybiórcze powoływanie się na orzeczenia sądowe. Skarżący wskazał, że organy pomocy społecznej winny kierować się dobrem osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, a dobrem tym jest - w ocenie skarżącego - ochrona życia i zdrowia (k. 4-5 akt sądowych).

Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 7-11 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem II SA/Go 376/20 na podstawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej ppsa), oddalił skargę. Powołując § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68), przyznał r. pr. J. L. wynagrodzenie w kwocie 240 zł, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że bezsporne w tej sprawie jest, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania pomocy w formie zasiłku stałego. Spór w sprawie dotyczył tego czy organy prawidłowo określiły dochód skarżącego, wliczając do tego dochodu kwotę pożyczki (4.000 zł) zaciągniętą przez skarżącego. Wliczenie do dochodu skarżącego powyższej kwoty spowodowało istotną zmianę w jego sytuacji finansowej, skutkującą niekorzystną dla skarżącego zmianą decyzji przyznającej pierwotnie świadczenie.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ups, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 690 i 1220), 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851) oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 998 i 1076), 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. z 2018 r. poz. 1272).

Przytoczywszy ww. przepisy, Sąd I instancji ocenił, że rację mają organy, że zarówno w katalogu przychodów odliczanych od dochodu, jak też w katalogu obciążeń pomniejszających dochód ustawodawca nie wymienił pożyczki (kredytu gotówkowego). W żadnym innym przepisie ups nie zawarto postanowienia, że kwota pożyczki nie podlega wliczeniu do dochodu. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna jest instytucją publiczną, mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tych względów Sąd przyjął, że nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, bo darowizna czy pożyczka - nieistotne na jaki cel przeznaczona - stanowi dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ups.

Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że enumerację negatywną określoną w art. 8 ust. 4 ups należy uznać za zamkniętą. NSA w wyroku z 21.4.2016 r. I OSK 1631/14 (Lex 2081127) stwierdził, że katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu są na gruncie ustawy zamknięte. Zarówno katalog odliczeń, jak i pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych z tytułu pożyczki. W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, że kwota pożyczki nie podlega zaliczeniu do dochodu bądź że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu (także wyroki: NSA z 6.10.2017 r. I OSK 421/17, Lex 2429474; WSA w Gdańsku z 29.1. 2015 r. III SA/Gd 763/14, Lex 1644057).

Sąd I instancji skonstatował, że wszelkie przychody, bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód. Ustawodawca wskazał zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do wysokości dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z opieki społecznej. Uzyskanie przez skarżącego jednorazowego dochodu niewątpliwie prowadziło do zmiany jego sytuacji dochodowej w świetle przepisów ups. Mając na uwadze art. 8 ust. 11 pkt 1 ups, otrzymaną przez skarżącego jednorazowo kwotę "darowizny" [winno być "dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,..." - verba legis] należało podzielić na 12 części, przypisując mu w każdym miesiącu odpowiedni dochód. Zmianie uległa sytuacja dochodowa strony i zasadnie została dokonana zmiana decyzji pierwotnie przyznającej świadczenie w zakresie i trybie przewidzianym przepisem art. 106 ust. 5 ups. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak było zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, sąd I instancji oddalił skargę (art. 151 ppsa; k. 46, 50-52 akt sądowych).

Skargę kasacyjną od wyroku II SA/Go 376/20 (złożył R. Ż., reprezentowany przez r. pr. J. L., zaskarżając ów wyrok w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups przez zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim dokonanej przez organy błędnej kwalifikacji środków pod tytułem zwrotnym (pożyczki) jako dochodu skarżącego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez uznanie, że brak jest naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 3 i 4 oraz 11 pkt 1 ups polegającym na błędnym uznaniu, że kredyt gotówkowy stanowi dochód skarżącego, gdy w rzeczywistości stanowi świadczenie zwrotne i nie wchodzi w zakres pojęcia "dochodu" w rozumieniu przedmiotowego przepisu;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 100 ust. 1 ups przez niezasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przepisów postępowania polegającego na niezastosowaniu dyrektywy stanowiącej, że sąd w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej powinien kierować się, przede wszystkim, dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych;

4. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez niezastosowanie w niniejszej sprawie dyrektywy wynikającej z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ups, co w konsekwencji spowodowało, że skarżący nie jest w stanie żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka, bo znacznie pogorszyła się jego i tak już trudna sytuacja życiowa.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania; przyznanie od Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone dotychczas zarówno w całości, jak i w części; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 57-61 akt sądowych).

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Pismem z 20 maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (k. 72-86 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Sąd I instancji trafnie wskazał, że istotna sporu w tej sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zaciągnięta przez skarżącego kasacyjnie pożyczka powinna zostać wliczona do jego dochodu w kontekście przyznanej mu pomocy socjalnej w formie zasiłku stałego.

Sąd I instancji prawidłowo przywołał wszystkie istotne przepisy ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji obu instancji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), w oparciu o które prawidłowo dekodował normę prawną (s. 3-4 uzasadnienia wyroku II SA/Go 376/20).

Zarzuty skargi kasacyjnej, z uwagi na ich charakter, wymagały łącznego ich rozpoznania.

Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4, 11 pkt 1, art. 100 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ups, okazały się niezasadne.

Z ustawowej definicji dochodu wynika, że za dochód należy uznawać jedynie takie jego składniki, które powodują przysporzenie majątkowe. O ile rację ma skarżący, że pożyczka lub kredyt są przychodami podlegającymi co do zasady zwrotowi, o tyle nie oznacza to, że nie stanowią one przysporzenia majątkowego. Z pewnością żadne tego rodzaju świadczenie nie znajduje się w katalogu pomniejszeń zawartym w art. 8 ust. 3 ups, jak i w katalogu przysporzeń majątkowych zawartym w art. 8 ust. 4 ups, enumeratywnie wyliczającym przypadki przysporzeń których nie wlicza się do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ups. Sposób sformułowania przez ustawodawcę obu tych katalogów wskazuje, że mają one charakter zamknięty.

W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje interpretacja wpisująca się w argumentację skarżącego kasacyjnie, jednakże bazuje ona na przepisach nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. (Dz. U. z 1998 r. nr 64 poz. 414 ze zm., dalej ustawa z 1990 r.). W wyroku z 20.11.2002 r. II SA/Ka 460/01 (dalej wyrok II SA/Ka 460/01), NSA uznał, że przez dochód w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z 1990 r. należy rozumieć jedynie przysporzenie majątkowe, do których nie należy pożyczka jako podlegająca z istoty zwrotowi. Odmienne rozumowanie prowadziłoby bowiem do podwójnego naliczenia kwoty pożyczki jako dochodu, gdyż spłata pożyczki musi pochodzić z określonych środków stanowiących dochód.

O ile Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie zauważa pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku II SA/Ka 460/01, o tyle przychyla się do stanowiska przeciwnego, które wyrażone zostało, m.in., w uzasadnieniu wyroku NSA z 8.12.2006 r. I OSK 700/06 (dalej wyrok I OSK 700/06), wydanego pod reżimem obecnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm.). NSA w wyroku I OSK 700/06 stwierdził, że pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, bo pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela ten pogląd i przyjmuje go za własny. Taka wykładnia znajduje potwierdzenie także w doktrynie. Konstrukcja dochodu przyjęta w art. 8 ups jest zbliżona do potocznego rozumienia tego terminu i taka zapewne była intencja ustawodawcy, który nakazuje brać rzeczywiste wpływy osoby wnioskującej o pomoc, konkretyzując przy tym odliczenia i dochody, których nie bierze się pod uwagę. Nie budzi wątpliwości, że w pomocy społecznej pożyczka lub kredyt są dochodem. Tego rodzaju dochody nie zostały wyłączone w art. 8 ust. 3 ani ust. 4 ups z oceny sytuacji dochodowej osób ubiegających się o pomoc lub z niej korzystających. Pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł ani źródło uzyskiwania tych dochodów, a kredyt jest dochodem mogącym stanowić źródło utrzymania. Dlatego zaciągnięty kredyt, z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej, stanowi dochód i musi być uwzględniony przy ustalaniu sytuacji dochodowej rodziny. Spłata kredytu nie może być traktowana jako utrata dochodu, a środki przeznaczane na tę spłatę nie podlegają odliczeniu od dochodu. Zaciągający kredyt winien uwzględnić związane z nim ryzyko znalezienia się w trudnej sytuacji. Przyjęcie innej interpretacji mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej kwalifikowałoby się wiele osób uzyskujących wysokie dochody i mających jednocześnie znaczące zobowiązania finansowe (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, Wolters Kluwer 2017, s. 85 i 86; a także wyroki NSA z 9.1.2015 r.: I OSK 1541/13, Lex 1769206 i I OSK 1542/13, Lex 1769207; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 30.12.2008 r. II SA/Ke 732/08, Lex 488507).

W kontekście przeprowadzonej analizy prawnej zarzuty skarżącego kasacyjnie zmierzające do podważenia kwalifikacji pożyczki jako dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za bezzasadne. Przywołane przez autora skargi kasacyjnej wyroki Sądów na tle ustaw podatkowych (s. 3-4 skargi kasacyjnej) nie prowadzą do odmiennych wniosków niż zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, bowiem ustawy podatkowe zawierają odmienne definicje przychodów i dochodu, niż ustawa o pomocy społecznej, znajdująca zastosowanie w kontrolowanej sprawie.

Podobnie ocenić należy zarzut, że Sąd I instancji w odniesieniu do skarżącego nie zastosował dyrektywy stanowiącej, że sąd w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej winien kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ups, w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. Norma ta nie oznacza, że dobro osób korzystających z pomocy społecznej jest w każdym przypadku równoznaczne z uwzględnieniem ich wniosków o przyznanie tej pomocy we wnioskowanym przez nich wymiarze. Wykładnia proponowana przez skarżącego kasacyjnie jest dowolna i prowadziłaby do zaprzeczenia istoty funkcjonowania systemu pomocy społecznej, skoro każdy wnioskujący o pomoc społeczną otrzymałby ją w każdym czasie, we wnioskowanym zakresie, niezależnie od przesłanek ustalania jego rzeczywistej sytuacji dochodowej, gdyż to byłoby zgodne z jego dobrem. Nie taki jest cel regulacji zawartej w art. 100 ust. 1 ups, na co wskazuje zdanie drugie tego przepisu. Chodzi bowiem o to, by zapewnić osobom korzystającym z pomocy społecznej ochronę ich dóbr osobistych. Takie dobro beneficjentów pomocy społecznej jest objęte dyspozycją art. 100 ust. 1 ups. Z tych samych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał za bezzasadny zarzut, że wskutek zaskarżonych decyzji i wyroku Sądu I instancji naruszona została godność skarżącego kasacyjnie. Zarówno organy administracyjne, jak i Sąd I instancji działały w granicach przepisów prawa, prawidłowo oceniając, że w realiach tej sprawy zaistniały przesłanki do zmiany decyzji z [...] października 2018 r. nr [...] i zmiany wysokości zasiłku stałego przyznanego skarżącemu, przy czym nie godziło to w jego dobro jako osoby korzystającej z pomocy społecznej, jego dobra osobiste, jak i jego godność.

Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (Wojciech Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny z 2004/1/, s. 8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania osób mających własne źródła dochodów i własny majątek - nawet ubogich. O subsydiarnym charakterze prawa pomocy świadczy m.in. art. 3 ust. 1 ups. Stanowi on, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny a nie je wyręcza. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ups).

Skarżący korzysta z zasiłku stałego. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest, że wyrok II SA/Go 376/20 jest jedynym wyrokiem, który zapadł ze skargi skarżącego (art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 228 § 2 kpc; cbosa). Skarżący może rozważyć zwrócenie się do organu pomocy społecznej np. o zasiłek celowy bądź specjalny zasiłek celowy na dożywianie bądź o kolejny zasiłek celowy na remont pieca (k. 30 akt administracyjnych).

Dlatego skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. O przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu kasacyjnym na podstawie odrębnego wniosku i stosownego oświadczenia orzeknie - na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ppsa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim.