Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 503/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1,  par. 9 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W., działając między innymi na mocy art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, Dz. U. z 2013 r. poz. 361), oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania A. M.-K. (dalej skarżąca) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] marca 2014 r. (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu [...] maja 2013 r., do Biura Powiatowego ARiMR w G., wpłynął wniosek kontynuacyjny skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. We wniosku zadeklarowano realizację:

1. Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne: wariant 2.1 - Uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 3,27 ha; wariant 2.2 - Uprawy rolnicze w okresie przestawiania na powierzchni 7,08 ha; wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 6,90 ha; wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania na powierzchni 3,71 ha.

2. Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 6,50 ha.

3. Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 65,00 ha.

4. Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000: wariant 5.1- Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 38,50 ha; wariant 5.4 – Łąki trzęślicowe i selernicowe na powierzchni 28,00. Do wniosku strona dołączyła oznaczone załączniki graficzne.

W dniu [...].05.2013 r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji (pismo z dnia [...].05. 2013 r.) o wyrażenie zgody na wycofanie z płatności w wariancie 2.4 łąkę o powierzchni 2,88 ha, stanowiącą działkę rolną H, ponieważ zamierza zgłosić ją do wariantu 4.4. W piśmie tym zobowiązała się także do zwrotu pobranych płatności za rok 2012. Dnia [...].05.2013 r. do BP ARiMR w G. wpłynęła zmiana do wniosku, w której skarżąca dokonała zmiany deklaracji wariantów zgodnie z informacją podana we wcześniejszym piśmie, tj. działkę H położoną na działkach ewidencyjnych nr 85 i 87, na której dotychczas realizowany był wariant 2.4 zadeklarowano w wariancie 4.4 - Łąki trzęślicowe i selernicowe. Do zmiany skarżąca załączyła pismo, w którym poinformowała, że działka H nadal będzie podlegać certyfikacji z tytułu rolnictwa ekologicznego i nadal będą na niej przestrzegane obowiązki wynikające z pakietu 2.

W odpowiedzi na pismo z dnia [...].05.2013 r., Kierownik BP ARiMR w G., pismem z dnia [...] maja 2013 r. (wysłanym w dniu [...].06.2013 r.) poinformował skarżącą, że złożenie przez rolnika zmiany do wniosku nie wymaga dodatkowej zgody Kierownika BP. Zmiany wniosku składa sie do 31 maja każdego roku, można ją złożyć najpóźniej do 10 czerwca 2013 r. . Zmiana ta powoduje zmniejszenie kwoty płatności, odnoszącej sie do powierzchni działek.

W tym stanie, decyzją z [...].03.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., przyznał skarżącej płatności rolnośrodowiskowe w łącznej kwocie [...] zł. Decyzja ta w całości uwzględniała wniosek strony wraz z dokonaną w dniu [...].05.2013 r. zmianą co do wariantów 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 3.1.2. 4.1, 5.1 i 5.4. Nie uwzględniła jednak zmiany polegającej na zadeklarowaniu 2,88 ha do wariantu 4.4. Wskazano w tym zakresie, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 nie przewidują możliwości wymiany wariantu 2.4 na wariant 4.4.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że w dniu [...].05.2013 r. złożyła do Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. pismo odnośnie zamiany działek w pakietach, na które uzyskała pozytywną odpowiedź. Ponadto wskazała, że na działce H nadal jest realizowany wariant 2, ale z powodu dodania wariantu 4.4 nie może być ona objęta jednocześnie płatnością z tytułu wariantu 2.4.

W uzasadnieniu zakażonej decyzji – utrzymującej w mocy decyzję organy pierwszej instancji - Dyrektor Oddziały Regionalnego ARiMRi przywołał podstawy prawne w sprawie.

Wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2013 jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.). Rozporządzenie rolnośrodowiskowe, w wersji sprzed wprowadzeniem nowelizacji z dnia 14.03.2014 r.

Zgodnie z paragraf 2 ust. 1 pkt. 1-4 tego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej " rolnikiem "jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisowo krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej " numerem identyfikacyjnym ";

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Jak stanowi § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa.

Natomiast zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, co do zasady powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu. Od zasady tej przewidziane są wyjątki określone w ust. 1 pkt 1 - 9 tego przepisu, a mianowicie zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta polega na:

1) zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, lub zmniejszeniu tego obszaru, jeżeli mimo tego zmniejszenia zobowiązaniem tym będzie objęty obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia nr 73/2009;

2) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 lub 6;

3) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7;

4) zmianie:

miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, lub

rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach któregokolwiek z tych wariantów, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, lub

wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2;

jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie;

5) zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach:

wariantu pierwszego, drugiego lub trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6,

wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8

jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i bez względu na zmianę wielkości obszaru, na którym to zobowiązanie jest realizowane;

6) zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.;

7) zmianie wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inny z tych wariantów;

8) zmianie wariantu pierwszego lub drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 realizowanych na gruntach rolnych, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, na wariant trzeci lub czwarty tego pakietu, jeżeli grunty rolne, na których są uprawiane te mieszanki, stały się trwałymi użytkami zielonymi;

9) zmianie wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 na inny z wariantów tego pakietu.

W przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego zmianę wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej (ust. 2). Zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolno środowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej (ust. 3).

Z kolei § 52 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który obowiązywał w odniesieniu do wniosków złożonych w roku 2013, stanowił, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2012 r. na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, może z dniem 15 marca 2013 r. zmienić to zobowiązanie przez zamianę realizowanego pakietu, w całości lub w części, na pakiet wymieniony w § 4 ust. 1 pkt 5, jeżeli rolnik ten spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach tego pakietu lub jego wariantów określone w niniejszym rozporządzeniu.

Natomiast w myśl § 9 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym dla wniosków złożonych w roku 2013, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w ramach dowolnej liczby pakietów, z tym że warianty trzeci lub czwarty pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 nie mogą być realizowane równocześnie na tych samych gruntach rolnych z wariantami pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5.

Następnie w uzasadnieniu Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR we W. podniósł, że skarżąca bezsprzecznie podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012 deklarując wówczas działkę rolną H o pow. 2,88 ha do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.4. W sprawie tej została wydana pozytywna dla strony decyzja, uwzględniająca jej żądanie. We wniosku o płatność złożonym na rok 2013, a konkretnie w zmianie do tego wniosku, skarżąca na działce H, na której dotychczas realizował wariant 2.4 zadeklarowała wariant 4.4, a taka zmiana zobowiązania nie została przewidziana przez ustawodawcę. Możliwości takiej nie przewiduje cytowany wyżej § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jak i dalsze wskazane przepisy tego rozporządzenia. Ustawodawca w roku 2013 zezwolił jedynie, zgodnie z zacytowanym wyżej § 52 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, na zmianę zobowiązania polegającą na zmianie pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone na pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w odniesieniu do tych rolników, którzy podjęli zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012.

Tym samym, zdaniem organu, brak jest podstaw do przyznania skarżącej płatności do 2,88 ha położonych na działkach ewidencyjnych nr 85 i 87 w ramach wariantu 4.4, skoro skarżąca swoje zobowiązanie rolnośrodowiskowe na tych gruntach podjęła w ramach pakietu 2.

Podkreślono w tym miejscu, że rolnik składając pierwszy wniosek o płatność rolnośrodowiskową podejmuje 5-letnie zobowiązanie, które zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa. Zobowiązanie takie co do zasady nie może ulec zmianie, poza przypadkami wymienionymi enumeratywnie w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Dokonana zmiana zobowiązania przez skarżącą - polegająca na zmianie wariantu 2.4 na pakiet 4 - nie mieści się w katalogu wyżej cytowanych wyjątków od zasady zakazu zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do argumentu skarżącej, że na pismo z dnia [...].05.2013 r. uzyskała pozytywną odpowiedź Kierownika Biura Powiatowego wskazano w uzasadnieniu, że w żądnym miejscu pisma organu, wysłanego do strony dnia [...].06.2013 r., nie znajduje się informacja, że planowana zmiana we wniosku jest zgodna z przepisami rozporządzenia oraz, że zostanie pozytywnie rozpatrzona poprzez przyznanie płatności. Pismo to informuje jedynie, że do składania zmian do wniosku z inicjatywy strony nie jest wymagana żadna indywidualna zgoda organu oraz informuje o wynikających z przepisów terminach na składanie zmian do wniosków.

W tym miejscu podkreślono w uzasadnieniu, że w myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich pomoc, o jakiej mowa w ustawie, jest udzielana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Rolnik każdorazowo składając wniosek o płatności do gruntów rolnych ponadto oświadcza, iż znane są mu zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego (sekcja IX "Oświadczenia i Zobowiązania" wniosku). To wnioskodawca kształtuje zakres swojego żądania także poprzez składane przez siebie zmiany deklaracji. Tymczasem rolą kierownika biura powiatowego Agencji jest weryfikacja tego wniosku pod względem formalnym jak i merytorycznym czyli z punktu widzenia spełnienia warunków do uzyskania danego rodzaju pomocy, czemu następnie organ daje wyraz w decyzji administracyjnej kończącej sprawę. Nie dopuszczalnym jest aby organ rozstrzygał o prawach lub obowiązkach strony przed dokonaniem weryfikacji jej wniosku i to w formie nieprzewidzianej przez przepisy prawa, tj. w postaci odrębnego pisma. Jak wynika z treści pisma wysłanego stronie dnia [...].06.2013 r. (a zatem po dacie, w jakiej strona z własnej inicjatywy złożyła zmianę do wniosku) wbrew twierdzeniom strony zwartym w odwołaniu, organ I instancji tego nie uczynił, a jedynie poinformował producenta rolnego o terminach dokonywania zmian we wnioskach.

Odnośnie argumentu, że faktycznie na działce H strona realizuje jednocześnie pakiet ekologiczny jak i wariant 4.4. Podkreślono w uzasadnieniu, że zgodnie § 9 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ustawodawca wskazuje, iż warianty trzeci lub czwarty pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 nie mogą być realizowane równocześnie na tych samych gruntach rolnych z wariantami pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5. Regulacja ta zatem wyraźnie dotyczy zakazu jednoczesnej realizacji omawianych wariantów, a strona w swoim piśmie sama przyznała, że zadania wynikające z pakietu 2 na tych działkach realizuje.

Odnośnie argumentu zawartego w piśmie z dnia [...].05.2014 r., że zmiana zobowiązania jest niezbędna z powodu bardzo cennego siedliska występującego na tych łąkach, podniesiono w uzasadnieniu, że trudno przyjąć aby siedlisko w postaci łąk trzęślicowych i selernicowych pojawiło się na działce H nagle w roku 2013. W interesie rolnika było prawidłowe zakwalifikowanie wszystkich znajdujących się w jej gospodarstwie gruntów w roku rozpoczęcia zobowiązania z udziałem doradcy rolnośrodowiskowego i oraz eksperta przyrodniczego, tym bardziej, iż z usług takiego eksperta strona korzystała w 2012 roku oraz będąc świadomym ograniczeń jakie nakładają przepisy rozporządzenia w odniesieniu do możliwości dokonywania zmian zobowiązania.

W zakończeniu uzasadnienia podkreślono, że przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego mają charakter norm prawa publicznego, a zatem bezwzględnie obowiązującego (ius cogens) i nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów Agencji w ustaleniu kryteriów dostępu do programu, czy też wysokości płatności za realizację przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Natomiast obowiązkiem organów Agencji jest działanie na podstawie i w granicach prawa.

W skardze na rozstrzygnięcie drugoinstancyjne wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:

wadliwą interpretację rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013,

brak starannego przeanalizowania jej wniosków zarówno przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. jak i Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału ARiMR we W. i wyciągnięcie pochopnych, krzywdzących wniosków, sprzecznych z jejinteresem jak i nieuwzględniających istotnych elementów ochrony środowiska.

Wniosła o:

1 uchylenie decyzji Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2014 r. jak i decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] marca 2014 r o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości,

2 wydanie decyzji o treści zgodnej z treścią wniosku (przyznanie pełnej płatności) lub skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu wskazała, że wniosek zmieniający złożyła w dniu [...] maja 2013 r., a wiec w terminie i obowiązującym trybie. Podniosła, że wobec braku w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym możliwości prostej kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce H uwzględniającej zmianę wariantu 2.4 na wariant 4.4, będąc świadoma tego faktu, zadeklarowała zmniejszenie pakietu 2 wariant 2.4 (zmniejszenie obszaru z obowiązkiem zwrotu - art 39 ust. 2 pkt 2 tzw. rozporządzenia rolnośrodowiskowego) z jednoczesnym rozpoczęciem nowego zobowiązania na tej działce w ramach Pakietu 4 .wariant 4.4 - Łąki trzęślicowe i selernicowe (dozwolone jednorazowe dodanie w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7; - art 6 ust. 1 pkt 3 tegoż rozporządzenia). Taka zmian pozostaje, zdaniem skarżącej, w zgodzie z duchem i literą rozporządzenia rolnośrodowiskowego

Podniosła w uzasadnieniu, że argumentacja organu II instancji ogranicza się jedynie do powtórzenia tezy organu I instancji, że zamiana wariantu 2.4 na pakiet 4 nie mieści się w katalogu wyjątków od zasady zakazu zmiany zobowiązania rolno środowiskowego. Jest ona chybiona, bowiem w jej przypadku nie ma mowy o prostej zamianie lecz o zmniejszeniu zobowiązania wraz z wszystkimi skutkami (zwrot otrzymanego dofinansowania) a następnie, niejako równocześnie, dodanie nowego pakietu zobowiązania rolnośrodowiskowego w oparciu o powyżej cytowane przepisy rozporządzenia. Żadna z tych zmian nie jest rozporządzeniem zabroniona - wręcz przeciwnie, każda z nich jest jednoznacznie dopuszczona.

Dalej podniesiono w uzasadnieniu, że jej oświadczenie, iż w rzeczywistości zadania wynikające z pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne na działce rolnej H (2,88 ha) będą nadal realizowane - jest bez znaczenia. Bowiem we wniosku zgłosiła zmniejszenie powierzchni pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne oraz zgłosiła do płatności wariant 4.4 Łąki trzęślicowe i selernicowe na tej samej powierzchni 2,88 ha.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR we W. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie uchybia prawu w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu. Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem procesowym i materialnym.

Jak wynika z akt sprawy, we wniosku kontynuacyjnym skarżąca wystąpiła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., deklarując realizację:

1. Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne: wariant 2.1 - Uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 3,27 ha; wariant 2.2 - Uprawy rolnicze w okresie przestawiania na powierzchni 7,08 ha; wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 6,90 ha, wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania na powierzchni 3,71 ha; (działka H)

2. Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 6,50 ha;

3. Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 65,00 ha;

4. Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000: wariant 5.1- Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 38,50 ha; wariant 5.4 – Łąki trzęślicowe i selernicowe na powierzchni 28,00.

Następnie, w dniu [...].05.2013 r. złożyła zmianę powyższego wniosku polegającą na: działkę H położoną na działkach ewidencyjnych nr 85 i 87, na której dotychczas realizowany był wariant 2.4 zadeklarowano w wariancie 4.4 - Łąki trzęślicowe i selernicowe. Do zmiany załączono pismo, w którym poinformowano, że działka H nadal będzie podlegać certyfikacji z tytułu rolnictwa ekologicznego i nadal będą na niej przestrzegane obowiązki wynikające z pakietu 2.

Utrzymanym w mocy zaskarżoną decyzją rozstrzygnięciem z dnia z [...].03.2014 r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącej płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości. Nie uwzględniono zmiany polegającej na zadeklarowaniu 2,88 ha do wariantu 4.4, bowiem skarżąca zobowiązania rolnośrodowiskowe na tych gruntach podjęła w ramach Pakietu 2 (wariant 2.4). Wskazano, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. nie przewidują możliwości wymiany wariantu 2.4 na 4.4.

Natomiast, zdaniem skarżącej stanowisko organów ARiMR jest nieuzasadnione, bowiem zadeklarowała zmniejszenie pakietu 2 - wariant 2.4 (zmniejszenie obszaru z obowiązkiem zwrotu – art. 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego) z jednoczesnym rozpoczęciem nowego zobowiązania na tej działce w ramach Pakietu 4, wariant 4.4 - Łąki trzęślicowe i selernicowe (dozwolone jednorazowe dodanie w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7 (art. 6 ust. 1 pkt 3 tegoż rozporządzenia).

Jak wynika bezsprzecznie z akt sprawy, skarżąca podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012 deklarując wówczas działkę rolną H o pow. 2,88 ha do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.4. W sprawie tej została wydana pozytywna dla strony decyzja, uwzględniająca jej żądanie. We wniosku o płatność złożonym na rok 2013, skarżąca na działce H, na której dotychczas realizował wariant 2.4, zadeklarowała wariant 4.4.

Wskazuje to niewątpliwie na zachowanie skarżącej polegające na wycofanie z płatności w wariancie 2.4 łąki o powierzchni 2,88 ha, stanowiącej działkę rolną H, i zgłoszenie tej działki do wariantu 4.4. Oznacza to sytuację wymiany (zamiany) części wariantu 2.4. na wariant 4.4., poprzez zmniejszenie obszarów gruntów rolnych objętych pakietem 2.4 i zwiększenie obszarów gruntów rolnych objętych pakietem 4.4, w ramach podjętego wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego. Tak też odczytały wniosek skarżącej organy ARiMR, nie uzasadniony jest wiec zarzut barku staranności przy analizie przedłożonego wniosku.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy obowiązujące w dacie rozstrzygania przez organy ARiMR przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie rolnośrodowiskowe), wykluczają (tak jak chcą organy ARiMR) taką zamianę, czy też nie, jak chce skarżąca.

Jak trafnie wskazał organ ARiMR, stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów. Natomiast, zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, co do zasady powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu. Od zasady tej przewidziane są jedynie określone wyjątki.

I tak, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 - 9 tego rozporządzenia, zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzania dopuszczają dokonanie takiej zmiany, w szczególności gdy zmiana ta polega na:

1) zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 (rolnictwo zrównoważone), lub zmniejszeniu tego obszar. Taka sytuacja w sprawie nie występuje, dotyczy bowiem rolnictwa zrównoważonego (Pakietu 1, a nie Pakietu 2 czy Pakietu 4).

2) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 lub 6 (a więc min. wariantu 4.4). Ta sytuacja jednak w sprawie nie występuje. Skarżąca bowiem w ramach podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zgłosiła gruntów objętych Pakietem 4 dla realizacji wariant 4.4. Natomiast dopuszczona zmian dotyczy zwiększenia gruntów wcześniej (pierwotnie) zgłoszonych w ramach tego zobowiązania, w sprawie odnośnie wariantu 4.4 – jak wyraźnie stanowi przepis: "...na których to zobowiązanie jest realizowane".

3) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7, czyli min. wariantu 4.4.). Ta sytuacja, wbrew stanowisku skarżącej zwartym w skardze, w sprawie także nie zachodzi. Idzie bowiem (w ramach tego przypadku) o możliwość dodania kolejnych wariantów (min. 4.4.) w ramach realizacji pojętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w Pakiecie 4, ale na zgłoszonych wcześniej gruntach rolnych. Przepis ten (art. 6 ust.1 pkt 3) bowiem nie przewiduje zwiększenia obszarów gruntów na których to zobowiązania (w ramach pakietu 4) jest realizowane, w przeciwieństwie do wskazanego powyżej przypadku o którym mowa w art.6 ust. 1 pkt 2. W sprawie dokonana zamiana powoduje zwiększenie obszaru gruntów rolnych na których w 2013 r. ma być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 4.

4) zmianie

a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, lub

b) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach któregokolwiek z tych wariantów, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, lub

c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2;

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie.

Ta sytuacja w sprawie nie występuje, nie dotyczy bowiem wariantu 2.4. Podobnie, dalsze wskazane w § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przypadki, nie zachodzą w rozpatrywanej sprawie.

Powyższe wskazuje, że opisane w § 6 ust.1 pkt 1-9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sytuację dopuszczające zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie dotyczą więc zaproponowanej w sprawie zmiany polegającej na wymianie (zamianie) części wariantu 2.4. na wariant 4.4., polegającej na zmniejszeniu obszarów gruntów rolnych objętych pakietem 2.4 i zwiększeniu obszarów gruntów rolnych objętych pakietem 4.4, w ramach podjętego wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego. Także takiej możliwości nie dopuszczają także inne przepisy tego rozporządzenia, tj. § 50, § 50a, § 52, § 57a.

Wbrew stanowisku skarżącej, podstawą do takiej zamiany nie jest § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przepisy te bowiem regulują przypadki zwrotu płatności rolnośrodowiskowych, w tym w sytuacji zmniejszenia obszarów na których realizowane winno być zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a nie przypadki zmiany realizowanych wariantów zobowiązania rolnośrodowiskowego na określonych gruntach. Także argument dotyczący ochrony środowiska, nie stwarza - jak wskazał organ prawnej możliwości akceptowania zaproponowanej zmiany.

Nie uzasadniony jest więc zarzut skargi, wadliwiej interpretacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W konsekwencji w sprawie, wobec zmniejszenia obszaru gruntów na których skarżąca zobowiązała się realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 2.4, organy Agencji zasadnie zmniejszyły przyznaną na rok 2013 płatność. Skarżącą nie wskazuje na inne okoliczności uzasadniające odstąpienie od dokonanego pomniejszenia przyznanej płatności.

Co do argumentu skarżącej - uzyskania pozytywnej odpowiedź Kierownika Biura Powiatowego na wnioskowaną zmianę. Podzielić należy stanowisko, że w żądnym miejscu pisma organu, wysłanego do strony dnia [...].06.2013 r. (a więc już do złożeniu korekty wniosku), nie znajduje się informacja, że planowana zmiana we wniosku jest zgodna z przepisami rozporządzenia oraz, że zostanie pozytywnie rozpatrzona poprzez przyznanie płatności. Jak wynika z akt sprawy, pismo to informuje jedynie skarżąca, że złożenie przez rolnika zmiany do wniosku nie wymaga dodatkowej zgody Kierownika BP, że zmiany wniosku składa sie do 31 maja każdego roku - można ją złożyć najpóźniej do 10 czerwca 2013 r., że zmiana powoduje zmniejszenie kwoty płatności, odnoszącej sie do powierzchni działek.

Odnośnie podnoszonej przez skarżącą okoliczności, że faktycznie na działce H strona realizuje jednocześnie pakiet ekologiczny jak i wariant 4.4. Zasadnie organ ARiMR wskazał, że zgodnie § 9 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego warianty trzeci lub czwarty pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (czyli min. wariant 2.4) nie mogą być realizowane równocześnie na tych samych gruntach rolnych z wariantami pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5 (czyli min. wariantem 4.4). Regulacja ta zatem wyraźnie wprowadza zakaz jednoczesnej realizacji omawianych wariantów na tych samych gruntach.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania poprawności zaskarżonego rozstrzygnięcia, stąd zgodnie z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.