Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 431/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 13 ust. 3; art. 18 ust. 6 akapit drugi i trzeci
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: art. 3 ust. 2; art. 15 ust. 1, 6; art. 21 ust. 1; art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 7; art. 8; art. 15; art. 44 § 4; art. 64 § 1; art. 77 § 1; art. 79a; art. 81; art. 107 § 3 i 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie WSA Ewa Ibrom, WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), Protokolant Referent Jacek Zięba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: organ, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. (dalej jako: organ I instancji) z [...] lutego 2019 r. w sprawie przyznania R. P. (dalej jako: skarżący) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 11 czerwca 2018 r. R. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w H. wniosek o przyznanie płatności na rok 2018. W przedmiotowym wniosku skarżący ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej do działek rolnych o łącznej powierzchni 172,40 ha oraz o przyznanie płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych do działek rolnych o łącznej powierzchni 52,75 ha.

Wniosek został poddany kontroli kompletności, a następnie kontroli administracyjnej prostej i krzyżowej i decyzją z [...] lutego 2019 r. organ I instancji przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową w wysokości 78 116,37 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 52 426,88 zł i płatność redystrybucyjną - w wysokości 4 742,64 zł oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 733,30 zł. Organ I instancji odniósł się do poszczególnych unormowań prawa krajowego i unijnego w kwestii poszczególnych płatności i wyśnił, że powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 172,40 ha, a powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 172,37 ha. Zgodnie jednak z art. 18 ust. 6 akapit drugi i trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L Nr 181 z 20 czerwca 2014 r. str. 48, ze zm. – dalej jako: rozporządzenie nr 640/2014), w przypadku, gdy różnica między całkowitą powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną a całkowitą powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 0,1 ha i nie jest większa niż 20% całkowitej powierzchni zadeklarowanej kwalifikowanej wówczas powierzchnię stwierdzoną uznaje się za równą powierzchni deklarowanej kwalifikowanej.

Tym samym organ I instancji przyjął, że powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosi 172,40 ha. Następnie organ wyjaśnił, że kwota przyznanych płatności uwzględnia pomniejszenie z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego w oparciu mające zastosowanie unormowania prawa unijnego, które organ przywołał. Organ I instancji wyjaśnił, że początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wynosiła 79 164,36 zł, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 października 2018 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2018 r. (Dz. U. poz. 1966), która uległa pomniejszeniu o kwotę 1 047,99 zł, ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, co w ostateczności dało kwotę przyznanej jednolitej płatności obszarowej w wysokości 78 116,37 zł.

W kwestii płatności za zazielenienie organ I instancji wskazał z kolei, że początkowa kwota tej płatności wyniosła 53 130,23 zł, w oparciu o unormowania rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 października 2018 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2018 r. (Dz. U. poz. 1960), z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia z w uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego przypadająca dla płatności za zazielenienie wyniosła 703,35 złotych, co w ostateczności uzasadniało przyznanie skarżącemu kwotę płatności za zazielenienie w wysokości 52 426,88 zł. Podobnie w kwestii płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), której początkowa kwota wyniosła 4 806,27 zł, w oparciu o stawki określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z 11 października 2018 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2018 r. (Dz. U poz. 1961), a po pomniejszeniu o kwotę 63,63 zł kwota przyznanej płatności dodatkowej wyniosła 4 742,64 zł.

W kwestii płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych organ I instancji wyjaśnił natomiast, że do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 wysłanego przez aplikację eWniosekPlus skarżący załączył umowę kontraktacji na uprawę i dostawę buraków cukrowych zawartą w dniu 15 marca 2018 r. W załączonej umowie, brak było powierzchni na jakiej plantator zobowiązuje się uprawiać buraki. W tych okolicznościach skarżący został wezwany w dniu 4 lipca 2018 r. do usunięcia tego braku w terminie do 10 lipca 2018 r., jako terminie ostatecznym do składania wniosku. Beneficjent nie podjął wezwania w terminie w związku z czym wezwanie zostało zwrócone do Biura Powiatowego 24 lipca 2018 r. Tym samym nastąpiło doręczenie w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) z dniem 20 lipca 2018 r.

W tych okolicznościach, mając na uwadze treść art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312, dalej jako: ustawa o płatnościach), organ I instancji uznał, że skoro skarżący nie usunął braków w przypisanym terminie, to skutkuje to pozostawieniem wniosku w części dotyczącej przyznania płatności do uprawy buraka cukrowego bez rozpoznania. Wniosek został rozpatrzony w zakresie w jakim został złożony oraz w oparciu o dołączone załączniki. W związku z powyższym powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności związanej do powierzchni uprawy buraków cukrowych wyniosła 0,00 ha, co skutkowało odmową przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych.

Organ I instancji wyjaśnił, również, że mając na uwadze, iż w dniu 11 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 oraz kwoty przyznanych skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, skarżący podlega zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2018 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Uwzględniając powyższe przyznana została skarżącemu płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 733,30 zł.

W odwołaniu skarżący nie zgodził się z nieuwzględnieniem (nierozpatrzeniem) wniosku o przyznanie płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych. Skarżący uzasadniał, że jego wniosek był kompletny i organ powinien odnieść się do niego merytorycznie także w zakresie płatności cukrowej. Umowa została skutecznie zawarta, a na potwierdzenie tej okoliczności skarżący załączył do odwołania dwa egzemplarze spornej umowy kontraktacji na kampanię 2018/2019, w tym jeden poświadczony za zgodność przez producenta, gdzie wpisano powierzchnie 56 ha oraz faktury i dokumenty dotyczące płatności za nasiona, za dostawę określonej umownie wielkości surowca, które – w jego ocenie - świadczą, że od początku działał w dobrej wierze, wywiązując się zaciągniętych na siebie zobowiązań.

Organ odwoławczy, po rozpoznaniu sprawy w pełni podzielił ustalenia organu I instancji. W kwestii spornej, odwołując się do treści art. 15 ust. 1 i 6 oraz art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach wyjaśnił, że prawidłowo organ I instancji wskazał termin na usunięcie braków nie później niż do dnia 10 lipca 2018 r. zgodnie z art. 13 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia (UE) Nr 640/2014. Organ zauważył, że wezwanie doręczone zostało zgodnie z art. 44 k.p.a. w dniu 20 lipca 2018 r. i zawierało następujące pouczenie: "nieusunięcie wymienionych braków w terminie wskazanym w niniejszym wezwaniu skutkuje rozpatrzeniem wniosku w zakresie, w jakim został on prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów". Skoro skarżący nie usunął braków w przypisanym terminie, to takie działanie skutkować musiało pozostawieniem bez rozpoznania wniosku, w części dotyczącej przyznania płatności do uprawy buraka cukrowego.

Organ odwoławczy uzasadniał również, że zgodnie z unormowaniami prawa unijnego poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, i za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie. Ostateczny termin na złożenie prawidłowej umowy dostawy, ze wskazaniem powierzchni gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, upłynął w dniu 10 lipca 2018 r.

Intencja prawodawcy unijnego, dotycząca art. 13 rozporządzenia 640/2014, który przewiduje pomniejszania i odmowy przyznania płatności, z uwagi na opóźnienie złożenia wniosku w terminie, została wskazana w motywie 15 preambuły do ww. rozporządzenia, zgodnie z którym przestrzeganie terminów składania wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność i innych deklaracji, terminów zgłaszania poprawek do wniosków o przyznanie pomocy obszarowej lub wniosków o płatność oraz terminów składania dokumentów uzupełniających lub umów jest niezbędne aby organy krajowe miały możliwość planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli poprawności wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność lub innych dokumentów. Dlatego też należy ustanowić przepisy dotyczące terminów, w ramach których będą przyjmowane spóźnione wnioski. Należy ponadto stosować zmniejszenia płatności, aby zachęcić rolników do przestrzegania tych terminów.

W ocenie organu, niewskazanie w umowie kontraktacji powierzchni uprawy buraków cukrowych, nie może być traktowane jako oczywista omyłka wnioskodawcy, lecz jako nieprawidłowość mająca istotny wpływ na przyznanie płatności. Zgodnie bowiem z treścią art. 15 ust. 6 pkt 2 ustawy o płatnościach, płatność związana do powierzchni uprawy buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi do powierzchni gruntów, na której są uprawiane buraki cukrowe, lecz nie większej niż powierzchnia określona w umowie dostawy.

Tym samym w związku z ww. przepisami prawa, na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie postępowania odwoławczego, nie jest możliwe uzupełnienie braków w dokumentacji, co wynika wprost z braku możliwości dostarczenia brakującej dokumentacji po terminie przewidzianym na składanie wniosków oraz zmian do wniosków, który upłynął 10 lipca 2018 r. i termin ten nie podlega przywróceniu.

W skardze do sądu na decyzję organu odwoławczego w części dotyczącej nierozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych R. P. zarzucił naruszenie:

- art. 3 ust. 2 pkt 2 i art. 23 ust. 1ustawy o płatnościach;

- art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, poprzez jego pominięcie i odmowę przyznania skarżącemu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych pomimo spełnienia wszystkich przesłanek merytorycznych uprawniających, do przyznania takiej płatności;

- art. 107 § 4, art. 15 k.p.a. i art. 8 k.p.a., poprzez brak rozważenia zarzutów odwołania oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a tym samym ograniczenie się przez organ II instancji do weryfikacji decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącego zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji we wskazanym zakresie wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podtrzymał argumentację odwołania, że doszło do skutecznego zawarcia umowy kontraktacji. Skarżący argumentował, że otrzymał od producenta cukru nasiona buraka cukrowego, co dokumentuje dołączona faktura z 26 kwietnia 2018 r., oraz że producent dokonywał poboru próbek gleby do analizy zapotrzebowania roślin w składniki pokarmowe. Podnosił, iż z umowy z producentem cukru wywiązał się w zupełności, co potwierdza z kolei faktura za dostawę określonej w umownie wielkości surowca. Dodatkowo skarżący zaznaczył, że dane z umowy zostały naniesione przez producenta cukru w informatycznym portalu plantatorskim, gdzie możliwe jest weryfikowanie warunków kontraktu, terminów dostaw i rozliczeń wzajemnych. Ten fakt jest również potwierdzeniem zawarcia umowy i jej wykonania. Skarżący podkreślał, przy tym, że nie mógł przy zastosowaniu przeciętnego miernika staranności zakładać, że oba egzemplarze umowy mogą się od siebie różnić. W jego ocenie jednak, ta okoliczność w świetle brzmienia art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach jest obojętna, bo spełnił on wszystkie warunki do otrzymania przedmiotowej płatności.

Z ostrożności procesowej skarżący podniósł, że postępowanie organu budzi wątpliwości także w kontekście próby doręczenia skarżącemu wezwania do usunięcia braków formalnych. Wyjaśnił, że nie dysonuję jakimkolwiek awizo dotyczącym wezwania, a ponadto ze względu na zły stan zdrowia w okresie, kiedy korespondencja zawierająca wezwanie miała być awizowana przebywał na zwolnieniu lekarskim, na którą to okoliczność skarżący przedłożył stosowne dokumenty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zasadnie organy odmówiły skarżącemu przyznania płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych i do jakiego momentu skarżący mógł uzupełnić braki wniosku o przyznanie płatności, tu brak na umowie kontraktacji deklarowanej powierzchni uprawy buraków cukrowych.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych. Zgodnie z ust. 6 tego przepisu, płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub

b) umowę z:

- grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

- organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

- zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru:

2) do powierzchni uprawy buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (ust. 2). W przypadku gdy Komisja Europejska, działając w trybie art. 78 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, upoważni Rzeczpospolitą Polską do przedłużenia terminu, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw rozwoju wsi może określić, w drodze rozporządzenia, dłuższy termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w danym roku, mając na względzie okoliczności, którymi kierowała się Komisja Europejska, upoważniając do przedłużenia tego terminu, oraz umożliwienie otrzymania przez rolników należnych im płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz.U. poz. 897) w 2018 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do dnia 15 czerwca (§ 1).

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się.

W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (ust. 2).

Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia.

Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Zgodnie z ust. 3 art. 13 tego rozporządzenia z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4 wniesienie poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność po ostatecznym terminie wnoszenia poprawek, ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot związanych z faktycznym wykorzystywaniem danych działek rolnych.

Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji wezwał skarżącego, z odwołaniem do art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 13 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, do usunięcie braku w terminie nie później niż do 10 lipca 2018 r.

Termin ten jest terminem prawa materialnego, co wynika wprost z przytoczonych wyżej przepisów. Termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza zaś w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Terminów prawa materialnego, co nie jest kwestionowane ani w doktrynie ani w orzecznictwie nie można przywrócić. Tym samym okoliczności uzupełnienia przez skarżącego braku na etapie postępowania odwoławczego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Wezwanie do uzupełnienia braku zostało doręczone w sposób prawem przewidziany. Warunkiem bowiem uznania pisma za doręczone na skutek upływu ustawowego terminu jego przechowywania w placówce pocztowej (art. 44 § 4 k.p.a.) – w sytuacji niemożności jego doręczenia adresatowi osobiście lub za pośrednictwem dorosłego domownika, sąsiada, dozorcy domu - jest prawidłowe, dwukrotne pozostawienie adresatowi zawiadomienia o miejscu przechowywania lub złożenia przesyłki (tzw. awizo). To, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści adnotacji obrazujących przebieg działań związanych z doręczaniem pisma zawartych na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, które dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty. Dowodów doręczenia znajdujący się w aktach potwierdza prawidłowość dokonanych przez organ czynności (koperta k. 83 akt administracyjnych), a skarżący, w ocenie sądu, domniemania doręczenia nie podważył. Ponadto zauważyć należy, że art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach posługuje się terminem niezwłocznie po otrzymaniu wniosku. Niezwłocznie to inaczej bez zbędnej zwłoki, co z kolei podlega ocenie w okolicznościach konkretnego przypadku. W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie sądu, organ od razu po wykryciu przedmiotowego braku, poinformował o nim skarżącego, umożliwiając mu tym samym uzupełnienie brakującego dokumentu i tym samym uniknięcie większych sankcji terminowych. Tym samym organ po otrzymaniu i sprawdzeniu wniosku złożonego w dniu 11 czerwca 2018 r., co niewątpliwie jest związane ze sobą i determinowane ilością składanych wniosków, niezwłocznie gdyż natychmiast po wykryciu przedmiotowego braku, poinformował o nim skarżącego. Skarżący nie wykazał natomiast, że takie niezwłoczne działanie organu nie miało miejsca w sprawie, tymczasem to na nim spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie (art. 3 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy o płatnościach). W tych okolicznościach sąd nie podzielił zarzutu skarżącego co do naruszenia art. 23 ustawy o płatnościach. Zresztą jak nawet wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie sygn. akt I GKS 363/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA - przesłanie wezwania, w terminie uniemożliwiającym w praktyce skuteczne uzupełnienia wniosku, choć naganne, nie może mieć wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie bowiem w ostatnim dniu złożenia wniosku, wniosek skarżącego był niekompletny, a jego uzupełnienie nastąpiło już po upływie powyższego terminu.

Zgodzić się również należy z organem, że brak powierzchni uprawy buraków cukrowych w umowie kontraktacji nie może być traktowany jako oczywista omyłka, oczywisty błąd ale jako nieprawidłowość mająca istotny wpływ na przyznanie płatności. Jak bowiem wynika wprost z brzmienia art. 15 ust. 6 pkt 2 ustawy o płatnościach płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi do powierzchni upraw buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1.

Bez tego elementu umowy nie jest zatem możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku w tym zakresie. Dlatego też trafne jest stanowisko organów o rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie płatności w zakresie w jakim został on prawidłowo wypełniony.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L. Nr 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69, dalej jako: rozporządzenie nr 809/2014) wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym zawarte w art. 4 powołanego rozporządzenia pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwości popełnienia go wskutek "oczywistej omyłko pisarskiej", jak i "oczywistej omyłki rachunkowej". Błąd wniosku jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ, np. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności, błędy o czysto pisarskim charakterze, które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub indentyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych, czy też brak wpisania danych w określonej rubryce (przeoczenie), jeżeli z innych danych wniosku wynika, że strona o taką pomoc wnioskuje. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej bowiem wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonego z dokumentem wolnym od błędu (por. wyrok w sprawie sygn. akt II SA/Bd 656/19, CBOSA i powołane tam orzecznictwo).

Tymczasem w okolicznościach sprawy z taką sytuacja nie mamy do czynienia. O ile bowiem sam brak wymaganego załącznika w postaci umowy kontraktacji dałby się stwierdzić na etapie wstępnej kontroli kompletności wniosku, o tyle już stwierdzenie braków elementów tego załącznika zawartych w jego treści istotnych dla rozstrzygnięcia możliwe było dopiero po odczytaniu i analizie całości jego treści, co mogło z kolei zostać stwierdzone dopiero na etapie kontroli administracyjnej, przeprowadzonej w późniejszym okresie. Przy przyjmowaniu wniosków są one sprawdzane pod względem kompletności w zakresie wymaganych dokumentów, jednakże nie są i nie mogą być weryfikowane pod względem zwartości merytorycznej, co częstokroć wymaga żmudnej i długotrwałej analizy. Dlatego też samo przyjęcie wniosku, nie może równać się z jego poprawnością pod względem merytorycznym. Ponadto jak wynika z przytoczonego wyżej art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 warunkiem przy stwierdzeniu oczywistego błędu jest działanie beneficjenta w dobrej wierze. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej albowiem jak stwierdził skarżący nie mógł on przy zastosowaniu przeciętnego miernika staranność zakładać, że oba egzemplarze mogą się od siebie różnić. Otóż wskazać najpierw należy, że należyta staranność to ostrożność i szczególna dbałość o swoje interesy i nie sposób uznać, że wykrycie tej nieprawidłowości było od skarżącego niezależne i obiektywnie niemożliwe. To skarżący zawierając umowę kontraktacji i znając warunki przyznania płatności powinien szczególnie dopilnować by zawierana umowa była kompletna i zawierała wszytki elementy wymagane przepisami prawa. Wystarczało umowę przeczytać, co nie wymagało od skarżącego nadmiernego wysiłki i nie było niemożliwe. Takie stan rzeczy świadczy raczej o niedbalstwie ze strony skarżącego przy prowadzeniu swoich spraw. Skarżący ponadto miał możliwość sprawdzenia w aplikacji eWniosekPlus, czy wszystkie dokumenty stanowiące załączniki do wniosku zostały złożone prawidłowo i czy są kompletne. Mając stały dostęp do wniosku i załączników, skarżący miał możliwość dokonania w określonym terminie stosownych uzupełnień czy poprawek. Okoliczność, że w 2018 r. wniosek o przyznanie płatności był pierwszy raz składany drogą elektroniczną, tym bardziej czyniła wskazanym sprawdzenie przez podmiot należycie dbający o własne interesy czy wniosek został prawidłowo złożony i nie zawiera błędów lub braków wymaganych dokumentów. Brak zatem podstaw do uznania, że skarżący nie ponosi winy za zaistniałą sytuację, w sytuacji gdy to na nim jako wnioskodawcy ciąży odpowiedzialność za prawidłowe złożenie wniosku, a skarżący niewątpliwe nie dochował należytej staranności w złożeniu kompletnego wniosku w terminie. Nie można uznać, że skarżący działał w dobrej wierze, w sytuacji gdy dobra wiara oznacza taki stan świadomości danej osoby, w którym ma ona błędne ale usprawiedliwione okolicznościami przekonanie o istnieniu jakiegoś prawa lub stosunku prawnego. To taki stan, w którym dana osoba nie wie i nie może się dowiedzieć o danym uchybieniu, błędzie nawet przy dołożeniu należytej staranności.

W okolicznościach niniejszej sprawy, z przyczyn wskazanych wyżej, nie można przyjąć, że skarżący działał w dobrej wierze. Bez wpływu na powyższe pozostaje fakt, niekwestionowany zresztą przez organy, że skarżący zawarł umowę kontraktacji i ją wykonał.

Istotne jest to, że w świetle jasnego brzmienia art. 15 ust. 6 pkt 2 ustawy o płatnościach wskazanie w umowie kontraktacji powierzchni upraw buraków cukrowych jest warunkiem sine qua non przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych.

W konsekwencji nie sposób podzielić zarzutów skargi, co do naruszenia art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach a także art. 3 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Zgodzić się należy z organem, że dokonywanie płatności odbywa się na wniosek strony i to strona deklaruje do których działek, jakich powierzchni i jakie płatności chce otrzymać. Zgodzić się należy z organem, że postępowanie o przyznanie płatności jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a decyzje w sprawie przyznania płatności organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta rolnego we wniosku jak i również wszelkich zmianach i korektach tego wniosku. Sąd zgadza się również z organem, iż to na beneficjencie ciąży obowiązek dopilnowania swoich praw i obowiązków i to on powinien dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

Zwrócić należy również uwagę, że stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu tym organ administracji publicznej stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3) i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących m.in. płatności bezpośrednich. W przeciwieństwie bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania, gdyż drugi z wymienionych przepisów został w całości zastąpiony przez art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach zawierający odmienną niż Kodeksu postępowania administracyjnego regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem jego zbierania z urzędu (por. wyrok NSA w sprawie I GSK 607/19, CBOSA). Zatem nietrafne pozataja zarzuty skargi, co do braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ rozpoznaje sprawę na podstawie złożonych dokumentów i to strona (beneficjent pomocy) ma obowiązek starannego przygotowania wniosku, sprawdzenia jego treści i treści załączników. W przypadku zaniedbań, tak jak wskazał organ, ponosi tego skutki.

Sąd nie znalazł również postaw do uwzględnienia zarzutów skargi co do naruszenia art. 8 k.p.a. (skarżący nie wskazał przy tym o jaki § tego unormowania chodzi) oraz art. 15 i art. 107 § 4 k.p.a. Wskazać należy, że postępowanie prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej odczytywane w powiązaniu z zasadą legalizmu i praworządności to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne. Postępowanie w niniejszej sprawie, jak wskazuje jego przebieg utrwalony w aktach, te standardy spełniało. Natomiast przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych. Skarżący nie wykazał na czym miałoby polegać, w okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie tego przepisu, co uniemożliwia w istocie odniesienie się do tego zarzutu.

Organ, zdaniem sądu, rozpatrzył również całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Skarżący nie wskazał przy tym, w jakim zakresie i do jakich zarzutów organ się nie odniósł w uzasadnieniu swojej decyzji oraz w jaki sposób organ II instancji uchybił zasadzie dwuinstancyjności postępowania

W ocenie sądu, organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Tak jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a., wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wyjaśnił również podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie sądu, motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.