Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 564/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 121
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2020r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz J.D. kwotę 166 zł (słownie: sto sześćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. (zwanego dalej SKO) z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (zwanego dalej Prezydentem) z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w sprawie ustalenia Panu J.D. (dalej zwany również Stroną, Skarżącym) wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020.

Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 29 maja 2020 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia Panu J.D. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020, za nieruchomość zlokalizowaną w C. przy ul. [...], składającą się z zabudowanych działek nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020r. zawiadomiono Pana J.D. o przeprowadzeniu dowodu z oględzin nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], w celu dokonania pomiaru do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Strona nie stawiła się na wyznaczony termin oględzin, w związku z czym czynności zaniechano.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i wyznaczeniu stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Stronie została ustalona wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie 4.149,00 zł. Do opodatkowania zostały przyjęte następujące podstawy opodatkowania: budynek mieszkalny - 28,00 m2, budynki pozostałe - 450,00 m2, grunty pozostałe - 1.660,00 m2 i użytki rolne 0,5339 ha. Użytki rolne zostały opodatkowane podatkiem rolnym, natomiast grunty niestanowiące użytków rolnych i budynki zostały opodatkowane podatkiem od nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał na fakt nabycia przez podatnika prawa własności zabudowanych działek nr [...] w drodze licytacji (postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...]). Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, przeszły na nabywcę wszelkie prawa i obowiązki właściciela. Wskazał również, że przy opodatkowania gruntu zostały uwzględnione dane z ewidencji gruntów, zawarte w Zawiadomieniach o zmianie z dnia 2.12.2008 r., numer zmiany [...]. Dane te potwierdził Starosta C., w piśmie z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr [...]. Ponieważ nie było możliwe dokonanie obmiaru powierzchni użytkowej budynków, do opodatkowania przyjęto dane zawarte w protokole opisu i oszacowania oraz w operacie szacunkowym opracowanym w listopadzie 2006 r.

W odwołaniu od w/w decyzji, Pan J.D. wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy wymiarowej zobowiązania podatkowego, a także uwzględnienie wniosków dowodowych z pisma z dnia 21 marca 2020r., tj. o uzupełnienie materii dowodowej o akta analogicznych postępowań wymiarowych w latach 2013-2018, a także wyniku końcowego postępowania sądowo-administracyjnego o uwiarygodnienie danych katastralnych odnośnie spornej nieruchomości przy ulicy [...] w C.

W odwołaniu został także zawarty wniosek o zawieszenie postępowania podatkowego o zobowiązania publiczno-prawne z tytułu własności nieruchomości przy ul. [...] w C. na czas badania konstytucyjności norm ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zastosowanych w skarżonej decyzji.

SKO wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, SKO wskazało, że w sprawie mają zastosowanie przepisy następujących ustaw: ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 1170) – zwanej dalej "u.p.o.l.", ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 333) – zwanej dalej "u.p.r." oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 325) – zwanej dalej O.p.

SKO wskazało, że Strona na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. Wydziału [...] Cywilnego z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...] o przysądzeniu własności, które uprawomocniło się z dniem 5 kwietnia 2008 r., stała się właścicielem zabudowanych nieruchomości gruntowych oznaczonych nr ew. [...] i [...] położonych przy ul. [...] w C. Postanowienie to stanowi dla nabywcy tytuł własności nieruchomości, na podstawie którego może złożyć wniosek o wpis tego prawa do księgi wieczystej (art. 999 § 1 K.p.c.). Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest aktem przenoszącym na nabywcę własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego, co wiąże się m.in. z obowiązkiem podatkowym. Z dniem prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności przechodzą na nabywcę wszelkie prawa i obowiązki właściciela. Do nabywcy należą pożytki, które przypadają z nieruchomości od dnia przysądzenia własności. Nabywca przejmuje także obowiązek ponoszenia powtarzających się danin publicznych przypadających z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności (art. 999 § 2 K.p.c.).

SKO wskazało, że Pan J.D., będąc właścicielem obiektów budowlanych oraz właścicielem gruntów, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l., jest podatnikiem podatku od nieruchomości, natomiast na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r. jest podatnikiem tego podatku, gdyż jest właścicielem użytków rolnych. Wskazało również, że na mocy art. 6 ust. 6 u.p.o.l. zobowiązano osoby fizyczne do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie tego podatku lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku. Taki sam obowiązek wynika z art. 6a ust. 5 u.p.r. SKO wskazało, że Strona w piśmie z dnia 21 marca 2020r. wskazała, że "czynność ta nie może nastąpić". Zatem ustalenie danych do opodatkowania budynków nastąpiło na podstawie innych dostępnych organowi podatkowemu dokumentów.

SKO wskazało, że dokumentem takim jest "Operat szacunkowy nieruchomości gruntowej zabudowanej" opracowany przez rzeczoznawcę majątkowego T.K. Dokument ten określa m.in. charakter i powierzchnię zabudowy, a także użytkową budynków znajdujących się na działkach przy ul. [...] w C.:

- budynek produkcyjny - o pow. użytkowej 215,00 m2,

- budynek agregatów chłodniczych - o pow. użytkowej 100,00 m2,

- budynek gospodarczy - o pow. użytkowej 113,00 m2,

- budynek mieszkalny - o pow. użytkowej 28,00 nr,

- budynek gospodarczy - o pow. użytkowej 22,00 m2.

SKO wskazało również, że charakter budynków potwierdza drugi dokument jakim jest "Protokół opisu i oszacowania nieruchomości obejmującej działki o numerach [...]" z dnia 9 listopada 2006 r. [...], uzyskany od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. Dane zawarte w Protokole i w "Operacie" nie zawierają sprzecznych ustaleń i ich wiarygodność nie budzi wątpliwości.

Następnie SKO zauważyło, że przy wymiarze poszczególnych podatków: od nieruchomości, rolnego czy leśnego organy podatkowe są zobowiązane do kierowania się treścią art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U.2020.2052), który stanowi, iż podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej i gospodarki gruntami powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym w postępowaniu podatkowym. Zatem organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku i innej klasyfikacji gruntu lub budynku niż te, które zostały wskazane w ewidencji.

Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów znajdującym się w aktach sprawy, wydanym przez Starostwo Powiatowe w C. - zawiadomienie z dnia 2 grudnia 2008 r.:

– część działki nr [...] o pow. 0,2525 ha jest sklasyfikowana jako grunty orne - R kl. III a natomiast pozostała część tej działki o pow. 0,0021 ha jest sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe - B,

– działka nr [...] o pow. 0,0600 ha jest sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe - B,

– działka nr [...] o pow. 0,1269 ha jest sklasyfikowana jako sady klasy Ilia (0,1083 ha) i klasy Illb (0,0186 ha),

– część działki nr [...] o pow. 0,1545 ha jest sklasyfikowana jako sady klasy Ilia natomiast pozostała część tej działki o pow. 0,1039 ha jest sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe - B.

Części działek nr [...] i [...] oraz działka [...] sklasyfikowane jako tereny mieszkaniowe - B podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia, a dla budynków lub ich części ich powierzchnia użytkowa - art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy.

SKO wskazało, że ponieważ grunty i budynki nie są związane z działalnością gospodarczą wymiar podatku jest dokonywany przy zastosowaniu stawek odnoszących się do gruntów i budynków pozostałych, natomiast budynek mieszkalny został opodatkowany preferencyjna stawką dotyczącą budynków mieszkalnych. Powierzchnia gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości wynika z danych zawartych w ewidencji gruntów. Łączna powierzchnia gruntu podlegającego opodatkowaniu tym podatkiem wynosi 1.660 m2.

SKO wskazało następnie, że do wymiaru podatku mają zastosowanie stawki określone w uchwale Rady Miasta Ciechanów nr 157/XIV/2019 z dnia 28 listopada 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14282) w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości: od budynków mieszkalnych - 0,75 zł/1 m2, od budynków pozostałych - 7,35 zł/1 m2, od gruntów pozostałych - 0,40 zł/1 m2.

Pozostałe części działek 116/5, 116/3 oraz działka nr 145/5 sklasyfikowane jako użytki rolne podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym na podstawie art. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.r. Gdy łączna powierzchnia użytków rolnych przekracza 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy stanowią gospodarstwo rolne (art. 2 ust. 1 ustawy). Grunty gospodarstwa rolnego podlegają opodatkowaniu stawką stanowiącą równowartość 2,5 q żyta od 1 ha przeliczeniowego, a grunty nie spełniające normy obszarowej również podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym jednak w wyższej stawce, stanowiącej równowartość 5 q żyta od 1 ha fizycznego - art. 6 ust. 1 u.p.r. W/g danych z ewidencji gruntów powierzchnia użytków rolnych w/w działek wynosi 0,5339 ha. Grunty te nie stanowią gospodarstwa rolnego i do ich opodatkowania ma zastosowanie stawka stanowiąca równowartość 5 q żyta od 1 ha fizycznego. Stawka ta wynosi 292,30 zł, co wynika z Komunikatu Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 października 2019r.

SKO wskazało, że uwzględniając ustalone podstawy opodatkowania gruntów i budynków oraz stawki podatku, wymiar zobowiązania podatkowego na rok 2020 wynika z następującego wyliczenia:

- budynek mieszkalny o pow. 28,00 m2 x 0,75 zł/m2 = 21,00 zł,

- budynki pozostałe o pow. 450,00 m2 x 7,35 zł/m2 = 3.307,50 zł,

- grunty pozostałe o pow. 1.660,00 m2 x 0,40 zł/m2 = 664,00 zł,

- użytki rolne o pow. 0,5339 ha x 292,30 zł = 156,06 zł.

Po dodaniu kwot podatek wynosi 4.148,56 i po zaokrągleniu do 1 zł podatek do zapłaty wyniósł 4.149,00 zł.

W skardze z dnia 19 stycznia 2021 r. Strona zaskarżyła ww. decyzję wnosząc o:

1) Podjęcie skutecznych przedsięwzięć proceduralnych oraz funkcjonalno - operacyjnych w celu spowodowania oceny prawnej w zakresie konstytucyjności rezultatów decyzji podatkowych rewidowanych w niniejszym postępowaniu administracyjno-sądowym.

2) o zmianę we własnym zakresie przez SKO zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2020 r. w taki sposób, że zapadła w I Instancji decyzja Prezydenta z [...] sierpnia 2020 r. zostanie uchylona a sprawa zwrócona Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia postępowania dowodowego w trybie art. 198 Ordynacji podatkowej, zwłaszcza z wizji lokalnej ( oględzin ) nieruchomości stanowiącej w skarżonej sprawie przedmiot wymiaru rocznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. , a także - w oparciu o wyniki zawnioskowanych oględzin - przez uzyskanie nie budzącego żadnych wątpliwości urzeczywistnienia danych wymiarowych przyjętych dotychczas na podstawie archiwalnych, tym samym nie adekwatnych do stanu faktycznego - dokumentów urzędowych

alternatywnie wnosząc o

3) uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skarżonych decyzji podatkowych i o umorzenie postępowania w celu uskutecznienia warunków niezbędnych do zainicjowania okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości ( w sprawie przedmiotu opodatkowania ) przez zajmujące się egzekucją w latach minionych właściwe organy komorniczo-sądowe.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wiele komentowanych uzasadnieniem orzeczenia ostatecznego SKO stanów faktycznych organy podatkowe przyjęły jednostronnie, nie wskazując materii dowodowej, na podstawie której dedukcja rozpatrującego sprawę przyniosła zakomunikowane rezultaty. Skarżący bez własnej winy nie miał możliwości uczestniczyć w toczącym się postępowaniu podatkowym na każdym jego etapie, zwłaszcza w postępowaniu dowodowym co do przedmiotu Sprawy. SKO wbrew obowiązkowi z art. 180 i 187 O.p. milcząco zaaprobował zaniechanie przez Organ I Instancji czynności dowodowej z art.198 O.p., która to czynność była i jest kluczowa dla ustalenia czy przedmiot opodatkowania w ogóle istnieje, a zatem zdecydowanie czy wymiar publicznego zobowiązania pieniężnego, w odniesieniu do substratu materialnego nieruchomości przy ul. [...] w C. jest dopuszczalny ( legalny ). Zaniechanie wizji lokalnej ( oględzin ) jako czynności dowodowej w I Instancji nastąpiło bezprawnie i z pogwałceniem prawa proceduralnego oraz prawa podmiotowego Skarżącego. Postępowanie odwoławcze nie zrewidowało wątpliwości w podniesionej kwestii i usankcjonowało stan nie mający charakteru obiektywnego (skarżone orzeczenie w II Instancji zapadło z pogwałceniem zasady prawdy obiektywnej - kolizja z art. 122 Ordynacji Podatkowej) w procesie odwoławczym Organ II instancji jako pewnik przyjął bezkrytycznie objaśnienia co do przebiegu postępowania prawdopodobnie pochodzące od organu I Instancji. Skarżący wskazał, że nie miał możliwości wypowiedzieć się o zasadności argumentacji przyjętej w I instancji w zakresie merytorycznym sprawy (obrażono zasadę udziału strony w każdym etapie postępowania - został pozbawiony podmiotowego prawa z art. 123 O.p.).

Skarżący wskazał, że na podstawie materii dowodowej sprawy odnosi się wrażenie, że czynności procesowe podporządkowane zostały rezultatowi z góry przyjętemu Tę tendencję udowodnić można choćby przykładowo próbami "dopasowywania" dokumentami procedury np. postanowienie Nr [...] z 28 września 2020 r. określa wstecznie terminy płatności skarżonego zobowiązania pieniężnego kreując sztucznie warunek nieterminowej wpłaty po stronie Skarżącego (skutek: swoiste "wyłudzenie" odsetek za zwłokę). Także fałszowanie prawdy przez pozorowanie ostateczności podatkowej decyzji wymiarowej, podczas gdy o ostateczności postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. orzekło dopiero 3 grudnia 2020 r. (skarżona decyzja).

Skarżący wskazał, że postępowanie odwoławcze obarczone jest wadą formalnego fiskalizmu, obejmuje czynności nie tyle zmierzające do objaśnienia rzeczywistego stanu na gruncie i w przestrzeni, ile swoistego dopasowania dowodów z urzędowych dokumentów do z góry założonego wyniku rozpatrzenia sprawy ( Organ II Instancji naruszył racjonalne granice swobody oceny materii dowodowej sprawy- obraza art. 187 i 188 w związku z art.191 Ordynacji podatkowej).

Zarzucił SKO podjęcie skarżonej decyzji o charakterze fiskalnym w oparciu o dokumenty urzędowe mało adekwatne do stanu faktycznego, gdyż powstałe (na stan majątkowy późniejszych dłużników) kilkadziesiąt lat przed postępowaniem egzekucyjnym, wskutek którego własność opodatkowywanej nieruchomości przeszła na Skarżącego. Prawo własności do przedmiotu niniejszym skarżonego wymiaru podatkowego nastąpiło wyłącznie formalnie, gdyż bez dopełnienia przez organ komorniczo - sądowy wprowadzenia w posiadanie nieruchomości, co zostało przysądzone Skarżącemu odrębne jako nierozłączne prawo podmiotowe. W skarżonym postępowaniu wymiarowym w sposób niedopuszczalny orzeczono wbrew zasadzie ogólnej na gruncie Ordynacji podatkowej (rażące naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej). Bowiem wbrew wnioskowi Skarżącego nie zbadano konstytucyjności zastosowania ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wobec nie wprowadzenia w posiadanie przedmiotu obciążanej fiskalnie własności.

Bezczynność organu komorniczo - sądowego poskutkowała w rezultacie czynem karalnym. Mianowicie, wskutek wad postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego w przeszłości przez organ komorniczy pod nadzorem Sądu Rejonowego w C. nastąpił stan patologiczny i rażąco naruszający prawo, z konstytucyjnym włącznie. Wprowadzono Skarżącego w błąd i niekorzystnie rozporządzono Jego majątkiem : nabywana z licytacji egzekucyjnej własność okazała się wyłącznie "na papierze" – Skarżący zapłacił licytacyjną cenę za nieruchomość, zmuszany jest rokrocznie do ponoszenia zobowiązań publicznych bez prawa pobierania pożytków, a nawet bez prawa i możliwości wstępu na grunt, choćby w celach zaktualizowania danych katastralnych, będących podstawą naliczeń podatków.

W zobrazowanym powyżej stanie faktycznym sprawy w pełni uzasadniony jest wniosek Skarżącego o zbadanie przez organy rozpatrujące konstytucyjności wywołanych decyzją podatkową skutków prawnych, który to obowiązek wynika wprost z art. 2, art.7 i art.8 Konstytucji RP i jest uszczegółowiony art. 120, art.121 i art.122 Ordynacji podatkowej..

W przedstawionym stanie faktycznym sposób ustalenia wysokości skarżonego rocznego zobowiązania pieniężnego zarówno decyzją Organu I instancji jaki w trybie odwoławczym przez SKO w C. są pozbawione umocowania w obowiązującym prawie. Pozostawanie organów podatkowych załatwiających skarżony wymiar podatkowy w nieuzasadnionej bezczynności wobec wniesionego przez Skarżącego wniosku o zbadanie konstytucyjności użytych norm ustawowych jest dowodem na totalną obrazę Jego obywatelskich praw podmiotowych, a także zasad ogólnych postępowania podatkowego, choćby art.121, art.122, ar.123 i 124, art. 180, art.187 i art.188 oraz art.192 i art.194 Ordynacji podatkowej. Organom podatkowym nie przysługuje prawo swoistego "uwalniania się" od obowiązku działania prawnego, także od zbadania konstytucyjności rezultatów czynionych rozstrzygnięć.

Zdaniem Skarżącego o rzeczywistym charakterze czynności w procesie odwoławczym przed SKO w C. świadczą argumenty przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO z [...] grudnia 2020 r. Dotyczą one w przytłaczającej większości sposobu zastosowania stawek podatkowych ustalanych urzędowo, co nie jest sporne. Nie poświęcono natomiast większej uwagi w dedukowaniu rozstrzygnięcia w zakresie zobiektywizowania danych o podstawach opodatkowania poszczególnymi rodzajami danin publicznych. Dane te są wysoko wątpliwe. Dotyczą stanów jakie istniały przed egzekucją, w okresie władztwa właścicielskiego dłużników egzekucyjnych. Zważywszy, że na czas postępowania egzekucyjnego z nieruchomości zarząd substratem majątkowym masy egzekucyjnej powierzony był dłużnikom ( od 2004 r.), a organ komorniczy prowadzący egzekucję z przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w C. utracił jakiekolwiek władztwo nad przedmiotem materialnym postępowania egzekucyjnego, za wielce niewiarygodne i nierzetelne należy przyjąć powoływanie się na dane przytaczane co do powierzchni działek, powierzchni, przeznaczenia i sposobu wykorzystywania budynków i budowli. Jako dowód wskazał choćby dane dotyczące budynku służącego produkcji rolno - spożywczej z okresu sprzed egzekucji ( najwyższa kwota opodatkowania - str. 4 skarżonej decyzji). Podkreślił, że czynność sporządzenia i przedłożenia na potrzeby wymiaru podatkowego stosownej informacji na określonym formularzu nie była możliwa w minionych latach i bieżąco. W tych okolicznościach zawnioskował dowód z wizji ( oględzin ) terenowej uściślając sposoby uczynienia ją skuteczną. Organ podatkowy I Instancji nie uwzględnił Jego propozycji dowodowych, nie wskazując obiektywnych przyczyn rezygnacji z dowodu. Organ odwoławczy bezkrytycznie zaakceptował takie procedowanie, przyjmując za pewnik domniemane dane do wymiaru podatkowego. Ani żadna z zastosowanych w sprawie ustaw podatkowych , ani procedura na gruncie Ordynacji podatkowej nie dopuszcza ustalania danin publicznych w oparciu o domniemanie podstaw decydujących o wysokości zobowiązania pieniężnego. W Jego głębokim przeświadczeniu wymiar poczyniony przez Organ podatkowy I Instancji i ugruntowany skarżoną decyzją odwoławczą jest nieprawidłowy - oparty na danych kontrowersyjnych. W obu instancjach pominięto bez żadnego odniesienia (traktując milcząco ) wskazane i wnioskowane przez Skarżącego czynności dowodowe i proceduralne co odbiera postępowaniu wymiarowemu wiarygodność, rzetelność i prawość. Tym samym czuję się On uprawniony do postawienia zarzutu o braku uzasadnienia merytorycznego skarżonych rozstrzygnięć w obu instancjach. W jego interesie prawnym leży powtórzenie postępowania podatkowego za 2020 r. dla zobiektywizowania jego rezultatów. Tym samym niniejsza skarga jest uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2021 r. Skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał przy tym, że w obu instancjach organy określiły wysokość ciężarów publiczno-prawnych w oparciu o przypuszczenie istnienia przedmiotu opodatkowania. W postępowaniu w Instancji bezkrytycznie przyjęto dane z dokumentów, nie zweryfikowane na dzień licytacji egzekucyjnej, pochodzące sprzed wielu lat przed egzekucją, nie uwzględniające zmian zaszłych w okresie zarządu przedlicytacyjnego w warunkach utraty przez komornika dostępu do masy majątkowej licytowanej. Skarżący nie uzyskał wraz z prawem własności możliwości posiadania i czerpania pożytków z przedmiotowej nieruchomości, ale przede możliwości ustalenia właściwych parametrów geodezyjno-katastaralnych. W tych okolicznościach uzasadniony staje się wniosek o uchylenie decyzji podatkowych obu instancji, zawieszenia postępowania wymiarowego zobowiązań publiczno-prawnych do czasu wykonania przez komornika sądowego nakazu sądowego wprowadzenia J.D. w posiadanie przedmiotowej nieruchomości z odpowiednią aktualizacją danych geodezyjno-katastralnych. Skarżący wskazał, że SKO posługuje się nieprawdą odnośnie przyczyn nieskuteczności dowodu z oględzin. Warunkiem koniecznym skuteczności takiej czynności dowodowej była nieodzowność uczestniczenia komornika sądowego odpowiedzialnego za wprowadzenie w posiadanie J.D., bowiem nie istniała możliwość prawnego wejścia na grunt. Organ I instancji nie zapewnił takiego uczestnictwa w czynności dowodowej, co poczyniło dowód nieskutecznym. Zdaniem Skarżącego nie można przyznać racji SKO, że dokumenty zawierające dane przyjęte do czynności wymiarowych podatków nie budzą zastrzeżeń – przeciwnie dane te są kontrowersyjne, gdyż dotyczą lat wstecznych licytacji egzekucyjnej a władanie zarządcze nieruchomością przypada na okres nieposiadania przez komornika sądowego dostępu do nieruchomości. Organ I instancji dowolnie odstąpił od obowiązku dokładnego zbadania stanu faktyczne, a tego istotną przesłanką jest fakt niedostępności do nieruchomości z uwagi na niewykonanie przez komornika sądowego odrębnie postanowionego przez Sąd Rejonowy w C. wprowadzenia w posiadanie substratu majątkowego objętego licytacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Skarżący kwestionuje prawidłowość decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2020 utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2020 r. ustalającą Skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 za nieruchomość zlokalizowaną w C. przy ul. [...], składającą się z zabudowanych działek nr [...]. Skarżący, wskazując, że prawo własności do przedmiotowej nieruchomości zostało jemu przysądzone (po uprawomocnieniu się przybicia i wykonaniu warunków licytacyjnych), jednak nie został wprowadzony w jej posiadanie, podnosi wątpliwości co do konstytucyjności przepisów, gdy jest zobowiązany "rokrocznie do ponoszenia zobowiązań publicznych bez prawa pobierania pożytków, a nawet bez prawa i możliwości wstępu na grunt, choćby w celach zaktualizowania danych katastralnych, będących podstawą naliczeń podatków". Skarżący zarzuca również naruszenie przepisów postępowania (w szczególności art. 180 i 187 O.p.) w związku z oparciem się na dokumentach wytworzonych w cywilnym postępowaniu egzekucyjnym, tj. w trakcie licytacji nieruchomości zainicjowanej w roku 2006 (operat szacunkowy oraz protokół opisu i oszacowania nieruchomości), które to dokumenty pochodzą sprzed wielu lat przed egzekucją, nie uwzględniają zmian zaszłych w okresie zarządu przedlicytacyjnego w warunkach utraty przez komornika dostępu do licytowanej masy majątkowej. Skarżący podnosi przy tym, że zaniechano wizji lokalnej ( oględzin ) jako czynności dowodowej w I Instancji, co nastąpiło bezprawnie i z pogwałceniem prawa.

Odnosząc się do przedstawionych zarzutów należy w pierwszej kolejności rozważyć kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego. Otóż, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące (m.in.) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (pkt 1); posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (pkt 2). Co szczególnie istotne w niniejszej sprawie, w art. 3 ust. 3 u.p.o.l. zawarto zastrzeżenie (do którego referuje art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.), zgodnie z którym jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 322/19 "[p]rzepis art. 3 ust. 3 u.p.o.l. wyklucza stosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 (właściciel jako podatnik podatku od nieruchomości) zarówno wtedy, gdy kto inny jest właścicielem, a kto inny posiadaczem samoistnym nieruchomości, ale również wtedy, gdy jeden ze współwłaścicieli jest posiadaczem samoistnym, a inni nie. W tym ostatnim przypadku, gdy znani są współwłaściciele nieruchomości, ale tylko jeden z nich jest posiadaczem samoistnym, obowiązek podatkowy będzie ciążył właśnie na nim z wyłączeniem pozostałych, niewładających współwłaścicieli".

Podobnie zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.r. podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2 (pkt 1); posiadaczami samoistnymi gruntów (pkt 2). Ustawa o podatku rolnym zawiera analogiczne zastrzeżenie jak u.p.o.l. Zgodnie z art. 3 ust. 2 (do którego referuje art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r.) jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym.

Jak wynika z powyższych przepisów ustalenie statusu prawnopodatkowego na gruncie u.p.o.l. oraz u.p.r. danego podmiotu będącego właścicielem danej rzeczy objętej zakresem opodatkowania ww. ustaw wymaga wykluczenia, czy ta rzecz nie jest w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. W takim bowiem przypadku obowiązek podatkowy nie ciąży na właścicielu tej rzeczy.

W niniejszej sprawie organu obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie – co do statusu Skarżącego jako podatnika z tytułu podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego od ww. nieruchomości zlokalizowanej w C. przy ul. [...], składającą się z zabudowanych działek nr [...] – na tym, że w następstwie przybicia i wykonania warunków licytacyjnych, a następnie przysądzenia własności tej nieruchomości, Skarżący stał się jej właścicielem. Organy obu instancji w żaden sposób nie odniosły się do kwestii ewentualnej możliwości posiadania samoistnego przedmiotu opodatkowania ww. podatkami przez inną osobę niż Skarżący mimo że Skarżący wielokrotnie na różnych etapach podnosił, że nie jest w posiadaniu tej nieruchomości (w piśmie z dn. 21 marca 2020 r. "od przysądzenia mi prawa własności nieruchomości przy ul. [...] w C. do dziś nie nastąpiło komornicze wprowadzenie w posiadanie", w piśmie z dn. 1 sierpnia 2020 r. "(...)podkreślam istotę ważności takiej czynności proceduralnej [wizji terenowej] zależnej od okoliczności dostępności do nieruchomości, jako że (...) brak było posiadania dostępu do tej nieruchomości spowodowany nie wykonaniem w postępowaniu komorniczym wprowadzenia w posiadanie przedmiotu opodatkowania (...)", z dn. 9 sierpnia 2020 r. "W sprawie niniejszej substrat ten jest przedmiotem odrębnego wyroku Sądu Rejonowego w C. i stale oczekuje na czynność komorniczego wprowadzenia w posiadanie fizyczne prawnego właściciela", w odwołaniu "Podniesiona kwestia ma zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności opodatkowania w sprawie, jako że przedmiotem opodatkowania są składniki wyodrębnione w komorniczym postępowaniu egzekucyjnym długów wobec banku, w warunkach nie wykonania przez komornika sądowego prowadzącego egzekucję wyroku sądu cywilnego o wprowadzeniu w posiadanie [Skarżącego]").

Organu obu instancji nie poczyniły żadnych ustaleń, ani w żaden sposób nie odniosły się do kwestii tego, czy podmiot inny niż Skarżący jest posiadaczem samoistnym (czy też podmiotu takiego brak), mimo że Skarżący konsekwentnie wskazywał na brak posiadania rzeczonej nieruchomości. W tym zakresie odwołanie się wyłącznie do treści art. 999 §2 zd. drugie k.c. (Sąd zgadza się, że przepis ten co do zasady może znajdować zastosowanie w odniesieniu do podatku od nieruchomości i podatku rolnego skoro są to powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości, o których mowa w tym przepisie - por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 266/12, wyrok WSA w Szczecinie z 14.06.2017 r., I SA/Sz 293/17), mimo że orzeczenie będące podstawą przysądzenia własności tej nieruchomości zostało wydane prawie 13 lat wcześniej (a Skarżący obecnie cały czas podnosi, że nie jest w posiadaniu rzeczonej nieruchomości) nie jest wystarczające. Powołanie wskazanego przepisu nie zastępuje kluczowego dla sprawy ustalenia, czy jeśli jest prawdą, że, jak podnosi Skarżący, po prawie 13 latach od wydania orzeczenia nie jest On w posiadaniu tej nieruchomości, to czy ktoś inny jest w jej posiadaniu samoistnym.

W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że Skarżący nie był i nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza, że może nie do końca precyzyjnie formułować zarzuty, nie wskazywać na kluczowe okoliczności (tym bardziej, że organy nie wskazały przepisów u.p.o.l i u.p.r. wyłączających z kategorii podatników właścicieli, których przedmioty są w posiadaniu samoistnym innych podmiotów). W konsekwencji, nie będąc poinformowanym o wskazanej regulacji (wyłączającej opodatkowanie podatkiem od nieruchomości oraz podatkiem rolnym właściciela w razie ustalenia, że przedmiot własności jest w posiadaniu samoistnym innego podmiotu), Skarżący odczuwając niesprawiedliwość regulacji ustawowych domaga się weryfikacji pod kątem ich konstytucyjności.

Rolą organów podatkowy, mając na uwadze przepisy art. 122, 187 §1 oraz 191 O.p. (nakładające na organy podatkowe w toku postępowania obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiał dowodowy, dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oceniania na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona), jak również art. 121 O.p. (statuującego zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie oraz zasadę udzielania informacji), było – w kontekście podnoszonej na każdym etapie postępowania okoliczności braku posiadania rzeczonej nieruchomości – ustalenie, w czyim posiadaniu jest wskazana nieruchomość i w związku z tym, mając na uwadze regulacje art. 3 ust. 3 u.p.o.l. oraz art. 3 ust. 2 u.p.r., wykluczenie, że ktoś inny niż Skarżący jest jej posiadaczem samoistnym. Powyższe bowiem stanowiło warunek konieczny możliwości uznania Skarżącego za podatnika, a co za tym idzie warunkowało w ogóle możliwość prowadzenia postępowania podatkowego w odniesieniu do Skarżącego jako adresata decyzji ustalającej Skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 (które w przeciwnym razie, jako bezprzedmiotowe, musiałoby być umorzone zgodnie z art. 208 §1 O.p.). W tym zakresie doszło do naruszenia wskazanych przepisów

Mając na uwadze powyższą rolę organów należy w tym miejscu zasygnalizować, że jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 2111/19 przepis art. 122 O.p. oznacza obowiązek współdziałania podatnika z organami podatkowymi w gromadzeniu dowodów - nie zwalnia on strony od współudziału w realizacji tego obowiązku. Sam organ nie zawsze będzie bowiem mógł obiektywnie wyjaśnić wszystkie okoliczności. Organy podatkowe nie mogą być też obarczane obowiązkiem poszukiwania dowodów w nieograniczonym zakresie i podważających ich własne ustalenia. Nałożony na organy podatkowe obowiązek zebrania z urzędu wszystkich dowodów i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - nie ma więc charakteru absolutnego, a ciężar dowodu spoczywa także na podatniku. Rolą organów było prowadzenie postępowania dowodowego w celu wykluczenia, że ktoś inny niż Skarżący jest (był) w posiadaniu samoistnym przedmiotowej nieruchomości, natomiast rolą Skarżącego jest współdziałanie z organami w tym zakresie (w celu wykazania, że twierdzenia co do braku posiadania tej nieruchomości nie są gołosłowne).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że przedwczesna byłaby ocena prawidłowości dokonanych ustaleń i ocen w zakresie ustalonego Skarżącemu łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020, a co za tym idzie pozostałych zarzutów skargi. Nie można bowiem wykluczyć, że niniejsze postępowanie nie okaże się bezprzedmiotowe (co miałoby miejsce wówczas, gdyby Organ ustalił, że kto inny niż Skarżący jest posiadaczem samoistnym wskazanej nieruchomości). Co więcej, nawet jeżeli bezprzedmiotowość niniejszego postępowania zostanie wykluczona, podjęte w trakcie prowadzonego postępowania czynności, w szczególności w razie uzyskania możliwości przeprowadzenia dowodu z oględzin (która to czynność miała pierwotnie zostać dokonana i czego domaga się Skarżący) i w konsekwencji jego przeprowadzenia, mogą skutkować koniecznością dokonania odmiennych ustaleń niż poczynione.

Sąd ma świadomość tego, że w sprawach Skarżącego tut. Sąd wyrokiem z dn. 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 442/18 oraz z dn. 20 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 930/18 oddalono skargi od decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. i 2017 r., jednak wobec braku uzasadnienia ww. wyroków (brak wniosku Skarżącego) nie ma możliwości odniesienia się do argumentacji, która leżała u podstaw takich rozstrzygnięć.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Uzasadnieniem dla uchylenia decyzji obu instancji było nierozważenie przez organy obu instancji kluczowej z punktu widzenia niniejszej sprawy kwestii tego (wykluczenie tej okoliczności), czy inny podmiot niż Skarżący jest posiadaczem samoistnym tej nieruchomości. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy podejmą stosowne działania w celu ustalenia tego, czy inny Skarżący nie jest posiadaczem samoistnym. Rolą organów będzie prowadzenie postępowania dowodowego w celu wykluczenia, że ktoś inny niż Skarżący jest (był) w posiadaniu samoistnym przedmiotowej nieruchomości, natomiast rolą Skarżącego będzie współdziałanie z organami w tym zakresie (w celu wykazania, że twierdzenia co do braku posiadania tej nieruchomości nie są gołosłowne).

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 §1 p.p.s.a. Zasądzona kwota 166 zł stanowiła uiszczony wpis od skargi (k. 25 akt sądowych).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) – na podstawie zarządzenia z dn. 28 lipca 2021 r. oraz z dn. 24 sierpnia 2021 r.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.