Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 78/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 54, art. 101
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku F. J. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku F. J. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2008 r. Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 22 kpa w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta K. – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w K. a Prezydentem Miasta R. – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w R. i wskazanie organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej F. J.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, F. J. pismem z dnia [...] zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o wydanie skierowania do Domu Pomocy Społecznej w K., w którym przebywa od dnia [...]. Wnioskodawca wskazał, iż jest osobą schorowaną i ze względu na pogarszający się stan zdrowia i podeszły wiek wymaga całodobowej opieki. F. J. oświadczył, iż jest bardzo zadowolony z pobytu w Domu Pomocy Społecznej w K., posiada wielu znajomych, którzy odwiedzają go w ośrodku, a siostra zamieszkuje niedaleko K. Wobec powyższego wnosi on o skierowanie go na pobyt w tym właśnie ośrodku.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2007 r. Prezydent Miasta R., działając w oparciu o art. 65 § 1 i art. 123 kpa oraz art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) przekazał wniosek F. J. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., reprezentującego Prezydenta Miasta K., jako organu właściwego.

W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gminą właściwą do przyznania świadczenia w ramach pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się. Z zebranego materiału wynika, iż F. J., po wieloletnim pobycie w [...], wrócił do kraju na przełomie [...] 2005 r. Początkowo mieszkał w Z., następnie mieszkał u siostry w R. przy ul. [...]. Przebywał również w sanatorium z H. oraz w mieszkaniu swego brata w K. przy ul. [...]. Po ponownym krótkim pobycie w Z., F. J. został umieszczony w prywatnym Domu Pomocy Społecznej w T., gdzie był zameldowany czasowo do dnia [...]. Od dnia [...] przebywa w Domu Pomocy Społecznej w K., natomiast jest zameldowany w mieszkaniu brata W R. Organ wskazał, iż F. J. nie wie, czy pozostanie w Domu Pomocy Społecznej w K., lecz w chwili obecnej z miejscem tym jest na stałe związany i w nim znajduje swoje centrum życiowe.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że Gmina K. jest organem właściwym do załatwienia sprawy.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzyło postępowanie zażaleniowe. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż Prezydent Miasta K. nie posiada legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie o przekazaniu wniosku według właściwości z uwagi na fakt, że nie przysługuje mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Ponadto Kolegium zauważyło, iż organ jest związany postanowieniem wydanym w trybie art. 65 § 1 kpa, a w razie powzięcia wątpliwości co do swojej właściwości miejscowej organ może rozważyć skorzystanie z instrumentów procesowych zawartych w rozdziale 4 kpa.

Wobec powyższego Prezydent Miasta K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. W ocenie organu sam fakt przebywania osoby w domu pomocy społecznej nie przesądza o miejscu zamieszkania. W ocenie organu za przyjęciem poglądu, iż F. J. nie ma woli przebywania na stałe w K. przemawiają następujące okoliczności:

1) F. J. jest zameldowany na terenie R.;

2) F. Janik nie jest w stanie sam odpowiedzieć na pytanie, gdzie chce przebywać;

3) F. J. zgłasza bliżej niesprecyzowane roszczenia do mieszkania w R.;

4) na terenie R. przebywa cała rodzina F. J.;

5) osoby zarządzające sprawami F. J. zamieszkują na terenie R.;

6) F. J. posiada rachunek bankowy w rzeszowskim oddziale banku.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Prezydent Miasta K. uznał, iż miejscem zamieszkania F. J. jest teren gminy R., a Prezydent Miasta R. jest właściwy do wydania skierowania do domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta R. wniósł o jego rozstrzygnięcie poprzez wskazanie, jako organu właściwego Prezydenta Miasta K. Jednocześnie uznając argumenty Prezydenta Miasta K. za niezasadne, wskazał, iż:

1) fakt przebywania rodziny F. J. w R. nie przesądza o jego miejscu zamieszkania, gdyż jest on osobą posiadającą pełnię praw;

2) zamieszkiwanie osób zajmujących się sprawami osobistymi F. J. w R. nie świadczy o jego miejscu zamieszkania;

3) samo założenie rachunku bankowego w [r.] oddziale banku świadczy jedynie o fakcie założenia w przeszłości konta w tymże oddziale, co nie uniemożliwia działań dotyczących rachunku i wkładu tam zgromadzonego poprzez inne oddziały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy Prezydentem Miasta K. i Prezydentem Miasta R. wymaga udzielenia odpowiedzi na pytanie, który z organów jest właściwy do skierowania F. J. do domu pomocy społecznej i ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodku.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej – w myśl art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Jak natomiast wynika z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Jako że na gruncie ustawy o pomocy społecznej nie zostało zdefiniowane pojęcie miejsca zamieszkania, należy posiłkowo posłużyć się definicją miejsca zamieszkania zawartą w art. 25 kc, zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Powszechnie w literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie (K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz. Zakamycze 2003).

Odnosząc powyższe do sytuacji F. J. należy jako miejsce zamieszkania wskazać K..

Po pierwsze, poza sporem pozostaje fakt, iż K. jest miejscem pobytu F. J., gdyż od dnia [...] przebywa on w Domu Pomocy Społecznej w K..

Po wtóre, z treści wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej wynika, iż zamiarem F. J. jest dalszy pobyt w tymże ośrodku, na co wskazuje już samo tylko żądanie umieszczenia w tym właśnie domu pomocy społecznej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiaru przebywania w K. – w Domu Pomocy Społecznej w K. – nie podważają okoliczności wskazane we wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, takie jak posiadanie zameldowania w R., założenie rachunku bankowego w oddziale rzeszowskim banku, czy też wskazywana potencjalna możliwość nabycia lokalu mieszkalnego, znajdującego się w R., od brata.

Nie ulega wątpliwości, że zameldowanie pod określonym adresem w danej miejscowości nie oznacza zamieszkiwania w tej miejscowości w rozumieniu art. 25 kc, zatem adres zameldowania nie może stanowić przesłanki pozwalającej na ustalenie miejsca zamieszkania osoby fizycznej.

Nie sposób również uznać, iż posiadanie rachunku bankowego w danym oddziale banku ma znaczenie dla ustalenia miejsca zamieszkania, skoro sprawy F. J. prowadzi jego siostra i wybór banku, w którym został założony rachunek bankowy należy rozpatrywać jedynie w kategoriach dogodności położenia, nie zaś identyfikacji miejsca zamieszkania.

Natomiast oświadczenie F. J. w kwestii ewentualnego posiadania lokalu mieszkalnego w R. jako zdarzenie przyszłe i niepewne również nie może stanowić okoliczności wskazującej na zamiar zamieszkania w R.. Nie można bowiem tracić z pola widzenia i tego faktu, że F. J. jest osobą starszą i cierpi na chorobę [...], zatem wymaga stałej opieki, której nie mogą mu zapewnić członkowie rodziny, przy czym względy medyczne wykluczają samodzielną egzystencję.

Skoro zatem F. J. przebywa w K. i wykazuje chęć dalszego tam pobytu, uznając K. za ośrodek swoich interesów życiowych, a uzasadnienie wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej świadczy o więzi z tym ośrodkiem, należy stwierdzić, iż miejscem zamieszkania jest właśnie K.. W konsekwencji organem właściwym do skierowania F. J. do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta K.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.