Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 719/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 1946 nr 49 poz 279
law: Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska
journal: Dz.U. 1951 nr 46 poz 340
law: Dekret z dnia 6 września 1951 r. o  ochronie  i  uregulowaniu  własności  osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia ciężaru realnego z tytułu niezapłaconej ceny działki i inwentarza I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. W. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]Starosta na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm.), art. 2 ust. 2 i art. 3a Dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. z 1946 r. Nr 39, poz. 233 ze zm.), art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy

z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 października 2008 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres pierwszych trzech kwartałów

w 2007 r. (MP Nr 81, poz. 717), po rozpatrzeniu wniosku P. W.

z dnia [...]., w pkt 1 ustalił wartość ciężaru realnego w wielkości [...]kwintali żyta określonego w księdze wieczystej nr [...]prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Koszalinie w 2009 r. na kwotę [...]zł, zaś w pkt 2 orzekł, iż kwota ta obowiązuje w przypadku wpłaty należności do dnia [...]r. na konto Starostwa.

Pismem z dnia [...]r. P. W. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji zarzucając jej rażące naruszenie art. 2 ust. 2 i art. 3 a dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie oraz art. 5 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego, wobec rozpoznania sprawy, której przedmiot należy do kompetencji Banku Gospodarstwa Krajowego.

Po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, objętej wnioskiem P. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]w oparciu o art. 158 § 1 i 2 w związku z art. 156 § 2 K.p.a. oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Nr [...]Starosty z dnia [...]r. w sprawie ustalenia wartości[...]kwintali żyta będących ciężarem realnym obciążającym nieruchomość wpisaną do księgi wieczystej nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż zarzuty rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji Starosty z dnia [...]r. są niezasadne.

Organ wyjaśnił, że wprawdzie przepisy powołane w decyzji Starosty nie mogą być podstawą prawną rozstrzygnięcia, jednakże decyzja ta ma umocowanie prawne w obowiązujących przepisach zawartych w dekrecie z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych

i byłego Wolnego Miasta Gdańska, a także, zależnie od sposobu nabycia gospodarstwa, który jest w tym postępowaniu nieznany, ewentualnie w dekrecie

z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych.

Dekret o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska szczegółowo normuje kwestie związane z nabywaniem nieruchomości, ustalaniem ceny za nadawane gospodarki (działki), rozliczaniem tych płatności, itd. W art. 33 dekret jednoznacznie stanowi, że organem właściwym, w jego rozumieniu, są starostowie. W zakresie tejże właściwości mieści się ustalenie, wartości ciężaru realnego wpisanego do księgi wieczystej z tytułu niezapłaconej ceny za nadane gospodarstwo rolne, które Starosta wyliczył w sposób prawidłowy.

Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, Bank Gospodarstwa Krajowego nie jest organem właściwym do wydawania decyzji określających wartość kwintala żyta,

a przedmiotowa decyzja nie naruszyła kompetencji BGK do wydawania oświadczeń, o jakich mowa w art. 5 ustawy o BGK, tj. mających moc dokumentu urzędowego

w rozumieniu art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, umożliwiających wykreślenie wpisów ujawnionych w działach III i IV ksiąg wieczystych lub zbiorach dokumentów, dokonanych na rzecz Skarbu Państwa

z tytułu nabycia ziemi i inwentarza z Państwowego Funduszu Ziemi, utworzonego dekretem z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Według SKO w decyzji ostatecznej wskazano niewłaściwego adresata wpłaty ustalonej kwoty z tytułu należności niezapłaconej ceny gospodarstwa wpisanej do księgi wieczystej jako ciężar realny, co stanowi naruszenie prawa jednakże nie jest ono rażące, gdyż nie przekreślono tym samym możliwości przekazania pieniędzy zgodnie z właściwością do Banku Gospodarstwa Krajowego.

Mimo stwierdzonych uchybień w podstawie prawnej decyzji i w treści 2 punktu sentencji decyzji, Kolegium nie stwierdziło nieważności tej decyzji z uwagi na wywołanie przez nią pośrednio nieodwracalnych skutków prawnych wobec wydania przez Starostę zaświadczenia, będącego podstawą wykreślenia wpisu o ciężarze realnym z księgi wieczystej. Zdaniem organu pierwotnym źródłem wykreślenia

z księgi wieczystej obciążenia nieruchomości wnioskodawcy jest decyzja Starosty i dokonana w jej wykonaniu zapłata należnej kwoty należności za nieruchomość. Na skutek skonkretyzowania w decyzji wartości ciężaru realnego obciążającego nieruchomość wnioskodawcy doszło do usunięcia wpisu w księdze wieczystej, powodującego, że nieruchomość gruntowa, dla której księga została założona, jest obecnie w całości spłacona. W tej sytuacji usunięcie z obiegu prawnego decyzji Starosty pozbawiłoby podstaw prawnych dokonanego już wykreślenia obciążenia w księdze wieczystej. Jednocześnie stwierdzenie nieważności decyzji nie stworzyłoby możliwości przywrócenia stanu pierwotnego treści tej księgi. W rezultacie wytworzyłby się stan sprzeczny z zasadami praworządności i zasadami słuszności, ponieważ wnioskodawca stałby się właścicielem oczyszczonej z obciążeń finansowych nieruchomości bez wniesienia należnej za nią zapłaty, przy czym żaden organ nie miałby już roszczenia o dokonanie takiej zapłaty.

Powyższą decyzję zakwestionował P. W. wskazując na naruszenie przez organ : art. 156 § 2 i § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 K.p.a., przepisów dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych oraz przepisów o właściwości wynikających z ustawy o Banku Gospodarstwa Krajowego. Skarżący ponowił twierdzenia zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wywodząc, iż organem właściwym do wydania decyzji ustalającej wartość ciężaru realnego w świetle przepisów prawa jest Bank Gospodarstwa Krajowego, a nie starosta. Na poparcie swojego twierdzenia przedłożył pismo [...] z dnia [...]r., w którym ustalono wartość ciężaru realnego wyrażonego w obowiązującej jednostce pieniężnej dla innej nieruchomości położonej w [...].

W ocenie skarżącego decyzja ostateczna, której stwierdzenia nieważności żąda, nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, albowiem w przypadku wyeliminowania jej z obrotu prawnego możliwe jest wszczęcie postępowania wieczystoksięgowego mającego na celu przywrócenie wpisu jak i ponowne zgodne

z prawem określenia aktualnej wysokości przedmiotowej wierzytelności na skutek odpowiednich działań organu jak i skarżącego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ wyjaśnił, że intencją ustawodawcy wyrażoną w tzw. ustawach kompetencyjnych, związanych z podziałem między organy administracji rządowej i samorządowej kompetencji wynikających

z ustaw i dekretów powziętych przed 1990 r., było przekazanie większości spraw, związanych z realizacją dekretów o reformie rolnej na Ziemiach Odzyskanych, starostom. Wyrazem tego jest nowelizacja tych dekretów, polegająca na skonkretyzowaniu kompetencji starostów. W konsekwencji Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego, że to Bank Gospodarstwa Krajowego posiada właściwość do ustalania wartości ciężaru realnego obciążającego gospodarstwa rolne. Z przepisów ustawy regulującej działanie tego Banku wynika właściwość jedynie do wystawiania zaświadczeń o spłacie obciążenia oraz określania aktualnej wysokości ujawnionej wierzytelności w związku z denominacją złotego, a nie do wypowiadania się na temat wartości wynikającej z ceny kwintala żyta.

Odnosząc się do przedłożonego przez skarżącego dowodu w postaci pisma, organ podniósł, iż pismo to pozbawione jest podstaw prawnych. Ponadto Bank nie wziął pod uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było ustalenie wysokości ciężaru realnego wyrażonego w kwintalach żyta wedle ceny kwintala żyta obowiązującej

w roku spłaty zobowiązania.

Kolegium zaznaczyło, że Starosta w świetle prawa był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie przeliczenia wartości wierzytelności i prawidłowo zastosował przelicznik wartości wierzytelności ceny kwintala żyta obowiązującej

w roku wydania decyzji.

Organ II instancji zaaprobował również pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji, iż na skutek decyzji z dnia [...]r. doszło do wykreślenia wierzytelności księgi wieczystej, co wywołało nieodwracalne skutki prawne. Podniósł, iż podstawą wykreślenia było zaświadczenie Starosty o spłacie zobowiązania i pomimo tego, iż wydał to zaświadczenie niewłaściwy organ, sąd wieczystoksięgowy przyjął je, jako dokument rodzący skutki prawne. Twierdzenia skarżącego o możliwości przywrócenie zapisu o obciążeniu są jedynie hipotetyczne, gdyż z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że skoro już nieruchomość opisana

w księdze wieczystej "oczyszczona" została z zapisu o wierzytelności na niej ciążącej, skarżący nie będzie miał żadnej motywacji, aby zastosować się do właściwego, jego zdaniem, trybu postępowania. Nie bez znaczenia jest także fakt, że rezultatem stwierdzenia nieważności decyzji byłby zwrot zapłaconej kwoty wraz

z oprocentowaniem, co tym bardziej pozbawiałoby motywacji do starań o ponowny wpis wierzytelności do księgi wieczystej i podjęcia starań o ponowną zapłatę ciężaru. Natomiast ewentualne postępowanie wieczystoksięgowe z inicjatywy Starosty pozbawione byłoby racjonalnych podstaw z uwagi na koszty, czas i właściwość.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium z dnia [...]r. P. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując stanowisko zajęte w korespondencji skierowanej do organu. Skarżący dodatkowo wskazał, iż Kolegium nie przytoczyło przepisów

z których wynikać by miała właściwość starosty do rozpoznania niniejszej sprawy. Powołanie się w tej mierze na intencje ustawodawcy i uwarunkowania historyczne nie jest wystarczające. Skarżący zanegował sposób przeliczania wartości ciężaru realnego dokonanego przez organ z uwzględnieniem cen żyta obowiązującego

w dniu spłaty. Podniósł, iż organ bezpodstawnie dokonał oceny stosowania przepisów przez Bank przy przeliczaniu ciężaru realnego. Z kolei argumentacja Kolegium, dotycząca nieodwracalności skutków, pomija prawne rozumienie tego pojęcia. O błędnym rozumieniu tego pojęcia świadczy pogląd organu, iż stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej naruszałoby cel, dla realizacji którego ustanowiona została instytucja wpisów do księgi wieczystej obciążeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, bowiem decyzje I i II instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...], w której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...]r. ustalającej, na wniosek skarżącego, wartość ciężaru realnego, obciążającego nieruchomość, wpisaną do księgi wieczystej na rzecz skarbu Państwa z tytułu niezapłaconej ceny działki nabytej w trybie reformy rolnej.

Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sposób uzasadniony Kolegium uznało, iż decyzja Starosty nie jest obarczona wadą z art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm.) dalej : K.p.a., skutkującą stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz czy wystąpiła przesłanka negatywna, wymieniona w art. 156 § 2 K.p.a.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte na wniosek skarżącego. Domagający się stwierdzenia nieważności w pismach kierowanych do organu wywodził, iż ustalenie wartości ciężaru realnego z tytułu niezapłaconej ceny działki należy do właściwości Banku Gospodarki Krajowej, a nie starosty. W tej sytuacji uznać należy, że wadę decyzji strona upatrywała de facto w braku podstawy prawnej do działania organ administracji publicznej, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa

w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W doktrynie przyjmuje się, że gdy decyzja rozstrzyga sprawę w ogóle nie należącą do postępowania administracyjnego, to w takim przypadku mamy do czynienia z zarzutem podjęcia decyzji bez umocowania w przepisach prawa (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Lex", Warszawa 2011 r., s. 948). Organ administracji publicznej zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli ta została wydana bez podstawy prawnej.

Zgodnie z ukształtowanym stanowiskiem judykatury i orzecznictwa o braku podstawy prawnej można mówić, gdy brak jest przepisu prawnego, powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w określony sposób lub umocowywałby administrację publiczną do działania, jak również w przypadku wyjścia przez organ w załatwieniu sprawy poza granice dopuszczone przepisem prawnym (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1981 r. sygn. akt SA 819/80, publ. ONSA 1981/1/6, wyrok NSA z dnia 25 marca 1981 r. sygn. akt SA 353/81, publ. ONSA 1981/1/25, wyrok NSA z dnia 3 września 1985 r. sygn. akt SA/Lu 355 publ. OSPiKA 1986/5/105, B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2006 r., s. 741).

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji zgodnie przyjęły, iż istnieje podstawa prawna do działania starosty jako organu uprawnionego do wydania decyzji w sprawie określania wartości ciężaru realnego, jednakże – w ocenie Sądu- argumentacja uzasadnień tychże decyzji nie odpowiada wymogom stawianym w art. 107 § 3 K.p.a. jak i narusza przepisy prawa materialnego.

Podkreślić należy, że na organie ciąży obowiązek uzasadnienia decyzji. Motywy rozstrzygnięcia powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i tok rozumowania organu, a zatem argumenty przemawiające za zasadnością decyzji winny być przedstawione w sposób dokładny i kompletny, tak aby strona zrozumiała jakimi względami kierował się organ przy załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie powyższym wymogom nie sprostało uzasadnienie decyzji obu instancji. Kolegium odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, zasadność działania starosty upatrywało w przepisach dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym

i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. z 1946 r. Nr 49, poz. 279 ze zm.), ewentualnie dekretu z dnia 6 września 1951 r.

o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1951 r. Nr 46, poz. 340 ze zm.) oraz bliżej nieokreślonych ustawach kompetencyjnych. Tymczasem samo wskazanie tytułu aktów prawnych czy też rodzaju aktów prawnych jest niewystarczające do przyjęcia, iż organ uzasadnił w sposób prawidłowy istnienie podstawy prawnej uprawniającej starostę do podjęcia decyzji w sprawie ustalenia wartości ciężaru realnego. Podstawą prawną decyzji nie jest akt prawny, lecz zamieszczony w nim przepis prawny, z którego można wywieść normę prawa umocowującą organ administracji publicznej do załatwienia sprawy. Tymczasem Kolegium nie wskazało jednostki redakcyjnej takiego przepisu jak i nie przytoczyło jego treści. Tego warunku nie spełnia powołanie się na bliżej nieokreśloną "intencją ustawodawcy", czy też ogólny zakres unormowania aktów, które według organu stanowią źródło podstawy prawnej.

Powyższe uchybienie organu nie można byłoby uznać za mające wpływ na wynik postępowania, gdyby podstawa prawna rzeczywiście we wskazanych aktach istniała. Jednakże z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Bezspornym jest, iż dekret z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. z 1946 r. Nr 39, poz. 233 ze zm.), nie zawiera podstawy prawnej do wydania decyzji w postępowaniu administracyjnych w zakresie określenia wartości ciężaru realnego. Należy w tym względzie podzielić pogląd organu, iż przepisy dekretu wskazane w podstawie prawnej decyzji Starosty, na dzień wydania tejże decyzji ostatecznej, tj. [...]r., uprawniały starostę jedynie do złożenia wniosku o wpis do księgi hipotecznej ograniczenia własności

w postaci ciężaru realnego należności w związku z niezapłaconą ceną działki

i inwentarza.

Nie można jednakże zgodzić się z dalszymi sugestiami organu, iż decyzja ostateczna Starosty miała umocowanie prawne w przepisach dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska czy też dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Akty te normują wprawdzie kwestie związane

z nabyciem własności nieruchomości w trybie reformy rolnej, wskazując jako organ właściwy starostę, jednakże brak jest unormowania, które dotyczyłoby przeliczeń ujawnionego w księdze wieczystej ciężaru realnego określonego w kwintalach żyta. Dekrety te nie przewidują domniemania kompetencji starosty w zakresie wszystkich spraw związanych z nabyciem nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej. Tylko kwestie, które zostały unormowane w poszczególnych przepisach objęte zostały działaniem starosty. W tej sytuacji, jak już wyżej wskazano, nieuprawnione jest wywodzenie podstawy prawnej do działania organu administracji publicznej

z ogólnego zakresu unormowania dekretów, jak to uczynił organ.

Powyższe rozważania w istotny sposób determinują ocenę Sądu co do argumentu organu, iż ustawy kompetencyjne w swoich przepisach zawierają podstawę prawną. Należy zauważyć, iż skoro ww. dekrety nie dotyczą sprawy objętej decyzją, co do której prowadzone jest postępowanie nieważnościowe, to w przepisach ustaw kompetencyjnych związanych z podziałem zadań między organami administracji rządowej i samorządowej wynikających z tych dekretów również nie sposób doszukać się umocowania starosty do ustalenia w formie decyzji wartości ciężaru realnego. Z uwagi na to, iż organ nie sprecyzował jakie to ustawy kompetencyjne stanowią podstawę prawną decyzji z dnia [...]r., to Sąd ograniczył się tylko do oceny stanowiska organu w zakresie wyżej wskazanym.

Niewykazanie przez organ istnienia podstawy prawnej decyzji z dnia

[...]. powoduje, iż przedwczesna, a więc bezprzedmiotowa byłaby ocena Sądu co do prawidłowości sposobu przeliczenia należności z tytułu ciężaru realnego z kwintali żyta na wartość pieniężną.

Sąd dokonując oceny stanowiska organu co do istnienia podstawy prawnej do działania starosty w sprawie nie może wypowiadać się co do zakresu działania instytucji funkcjonujących poza sferą administracji publicznej, tj. Banku Gospodarstwa Krajowego. Poza przedmiotem niniejszego postępowania pozostają zatem kwestie związane z ewentualnym naruszeniem przepisów o właściwości Banku Gospodarstwa Krajowego. Kontrola Sądu nie obejmuje rozważań na temat jaki podmiot jest właściwy w sprawie, tylko czy Kolegium odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji wykazało umocowanie administracji publicznej do wydania decyzji w sprawie ustalenia wartości ciężaru realnego.

Kolejnego uchybienia organu Sąd dopatrzył się w konstatacji, iż wykreślenie wierzytelności z księgi wieczystej stanowi nieodwracalny skutek prawny decyzji Starosty. Wywołanie przez decyzję nieodwracalnego skutku prawnego, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji, co wynika z art. 156 § 2 K.p.a., jednakże organ błędnie rozumie ww. pojęcie. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z orzecznictwem w powyższym przepisie chodzi wyłącznie o skutki prawne decyzji, oraz, że w analizie tego przepisu nie należy kierować się faktami, lecz trzeba uwzględniać wyłącznie przepisy obowiązującego prawa.

Z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wówczas, gdy skutków prawnych wywołanych przez decyzję organ administracji publicznej w ramach swoich uprawnień nie jest władny odwrócić na drodze postępowania administracyjnego. Przy czym należy odróżnić skutki prawne, które wywoła decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi (wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2001/10 lex nr 1138036, uchwala NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1698/10, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie istotne jest ustalenie, czy wpis (wykreślenie) dokonane w księdze wieczystej jest skutkiem samej decyzji ustalającej wartość ciężaru realnego, czy też zdarzeń późniejszych, które są wprawdzie związane z decyzją, aczkolwiek jej skutkiem nie są.

Zdaniem Sąd, wykreślenie z księgi wieczystej obciążenia w postaci ciężaru realnego ustanowionego na rzecz Skarbu Państwa nie jest skutkiem decyzji ostatecznej, co do której toczyło się postępowanie nieważnościowe. Podkreślenia wymaga, że wpis został dokonany na podstawie dokumentu w postaci zaświadczenia Starosty, a nie decyzji tegoż organu, co przesądza o tym, iż wpis jest skutkiem zaświadczenia.

Decyzja ostateczna Starosty określa jedynie wysokość ciężaru realnego w celu spłaty kwoty nabycia nieruchomości związanej z reformą rolną na wskazane w niej konto i tylko w takim zakresie wywołała skutki prawne. Wprawdzie decyzja wpłynęła w pewnym zakresie na czynność faktyczną jaką jest spłata obciążenia w określonej wysokości, która następnie skutkowała wydaniem zaświadczenia co w rezultacie doprowadziło do wykreślenia ciężaru realnego z księgi wieczystej, jednakże źródłem ani podstawą tego wykreślenia nie była. Wykreślenie wpisu z księgi wieczystej i ustalenie wartości ciężaru realnego są odrębnymi od siebie zdarzeniami prawnymi, chociaż powiązanymi pod względem faktycznym. Do wykreślenia doprowadził bowiem ciąg zdarzeń, którego poszczególne etapy obejmowały zarówno czynności faktyczne jak i prawne, jednakże brak jest bezpośredniego związku prawnego między postępowaniem prowadzonym

w przedmiocie przeliczenia obciążenia wyrażonego w kwintalach żyta na wartość pieniężną a postępowaniem wieczystoksięgowym. Wobec powyższego należy przyjąć, że skutek prawny w postaci wykreślenia został wywołany nie przez decyzję, ale późniejsze zdarzenia, które nie mogą stanowić podstawy do oceny, że decyzja

z dnia [...]. wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Skoro wykreślenie ciężaru realnego z księgi wieczystej nie jest skutkiem decyzji, zatem bez znaczenia jest kwestia budząca spór miedzy organem

a skarżącym odnosząca się do możliwości przywrócenia usuniętego wpisu.

Reasumując należy wskazać, że Kolegium po pierwsze : nie wykazało, aby istniała podstawa prawna uprawniająca starostę do określenia wartości ciężaru realnego, a po drugie : błędnie przyjęło, iż wykreślenie wpisu z księgi wieczystej

o obciążeniu nieruchomości ciężarem realnym z tytułu niezapłaconej ceny działki stanowi nieodwracalny skutek prawny decyzji, która była przedmiotem wniosku

o stwierdzenie nieważności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien zbadać spełnienie przesłanki pozytywnej jak i negatywnej stwierdzenia nieważności decyzji

z uwzględnianiem powyższych rozważań prawnych i wydać stosowne do wyniku ustaleń rozstrzygnięcie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję jak

i poprzedzającą ją decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152, zaś w pkt III - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.