Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 28/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 28/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Asesor: WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2009 r., sprawy ze skargi T. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 5 listopada 2007 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2000 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Podatnik T. S. , wnioskiem z dnia [...] września 2006r. zwrócił się do Urzędu Miasta o umorzenie podatku od nieruchomości za okres II-IV 2000r. o umorzenie odsetek i rozłożenie zaległości podatkowej na raty po 50 zł miesięcznie od dnia [...] października 2006r. (zaległość od 2002r. do 2006r.) z uwagi na ich przedawnienie i trudna sytuacje materialna podatnika.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] , organ I instancji Prezydent Miasta odmówił, umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 152, 00 zł oraz należnych odsetek w kwocie 141,00 zł z uwagi na brak spełnienia przesłanek określonych w art. 67a §1 Ordynacji podatkowej (dalej O.p.) i jednocześnie rozłożył na 15 rat zaległość podatkową w wysokości 2023, 30 zł z odsetkami wskazując, iż brak jest przesłanki istnienia ważnego interesu podatnika, który by uzasadniał umorzenie zaległości podatkowej.

W dniu[...] lutego 2007r. podatnik T. S. złożył kolejny wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami egzekucyjnymi z uwagi na brak środków finansowych i trudną sytuację materialną.

Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...] znak: [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 2.517, 30 zł oraz należnych odsetek w kwocie 1.127, 00 zł argumentując, iż ponoszenie ciężarów podatkowych i innych świadczeń publicznych jest podstawowym obowiązkiem każdego podatnika. Podatnik będący właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości jest obowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości. Ponadto sytuacja podatnika nie uległą zmianie od czasu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie zatem nie wystąpiły okoliczności, które można określić jako ważny interes podatnika.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. S. wnosząc o umorzenie zaległości podatkowej.

Organ II instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 05 listopada 2007r. znak: [...] , uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że organ I instancji na skutek ponownego złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej winien umorzyć postępowanie w sprawie gdyż podatnik złożył kolejny wniosek o umorzenie zaległości po 4 miesiącach od chwili kiedy odmówiono podatnikowi umorzenia zaległości a w tym czasie nie zmieniła się jego sytuacja materialna. Jednocześnie podniesiono, że notoryczny brak środków pieniężnych na zapłatę podatku od nieruchomości nie stanowi podstawy do jego umorzenia.

Skargę do Sądu na powyższą decyzje złożył T.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o wyjaśnienie przyczyn opóźnienia działania organów podatkowych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej został złożony w dniu [...] lutego 2007r. a końcowa decyzja w sprawie została wydana [...] maja 2007r. a tym samym naruszono art. 139§1 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno sprawę załatwić w ciągu dwóch miesięcy od dnia wniesienia odwołania co spowodowało naruszenie art. 139§3 Ordynacji podatkowej. Sytuacja Skarżącego pogorszyła się na skutek opóźnienia w rozpoznaniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Analiza akt przeprowadzonego postępowania doprowadziły Sąd do przekonania , iż skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów niż wskazano w skardze. W procesie decyzyjnym organ II instancji naruszył bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 233§1 pkt 2 a O.p. organ II instancji uchyla decyzję organu I instancji w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie.

Jak wynika z analizy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 05 listopada 2007r. organ przyjął , iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania albowiem podatnik T. S. ubiegający się o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości, wystąpił do organu podatkowego o umorzenie tej zaległości zaledwie po upływie czterech miesięcy od wydania decyzji w tej sprawie a nadto jego sytuacja materialna nie zmieniła się od tego czasu.

Stanowisko organu II instancji jest błędne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieuzasadniony przyjęło, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może być rozstrzygnięte merytorycznie.

W tym miejscu należy przywołać poglądy prezentowane przez sądy administracyjne w licznych orzeczeniach , że postępowanie podatkowe należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (vide wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995r. sygn. akt: SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80, wyrok WSA w Warszawie z dnia 02 czerwca 2004r. sygn. akt: III Sa 1253/03, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2001r. sygn. akt: III SA 102/00, PP 2001, nr 9, s.63). Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tutaj w grę zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. Postępowanie podatkowe uznaje się za bezprzedmiotowe gdy brak jest podstaw faktycznych lub prawnych do prowadzenia postępowania podatkowego, czyli od początku nie istnieje przedmiot tego postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza , że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty.

Umorzenie zaś postępowania z powodu bezprzedmiotowości w przypadku, gdy istniały podstawy do wydania decyzji ustalającej sytuację prawną strony, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. (vide wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2003r. sygn. akt: SA/Bd 1488/03 LexPolonica nr 366170). Tak też się stało w niniejszej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieuzasadniony przyjęło , iż w rozpoznawanej sprawie nie ma przedmiotu postępowania ponieważ podatnik wystąpił do organu podatkowego (Prezydenta Miasta) z kolejnym wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości przywołując te same argumenty, które uprzednio już wskazywał a sytuacja materialna nie uległa takiej zmianie, która czyniłaby argumentację podatnika zasadną.

Przedmiot postępowania istnieje, jest nią sprawa administracyjna (podatkowa), której istota dotyczy umorzenia istniejącej ( w dalszym ciągu) zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości.

Dodatkowo należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie podatnik domagając umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości wniósł odwołanie do organu II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno stosownie do treści art. 127 O.p. w zw z art. 220 O.p. rozpoznać odwołanie wniesione przez podatnika od decyzji wydanej przez organ I instancji- Prezydenta Miasta. Dwuinstancyjność postępowania oznacza bowiem że złożone przez stronę odwołanie od decyzji organu I instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie. (vide wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 stycznia 2006r. sygn. akt: I SA/Bk 37/05 LEX nr 194572). Tymczasem jak wynika z akt sprawy poddanej osądowi, organ II instancji nie rozpoznał odwołania lecz przyjął, iż ,,niezmienność" sytuacji materialnej, majątkowej podatnika w ciągu ostatnich czterech miesięcy nie uzasadniała umorzenia zaległości podatkowej i umorzył postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 233§1 pkt 2a, art. 127 i art.220 Ordynacji podatkowej co powoduje konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno prawidłowo przeprowadzić postępowanie odwoławcze biorąc pod uwagę zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz uwzględnić wskazanie i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200, art. 209 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie ponoszone przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zm.).