Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2096/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 1a pkt 20, art 27 par 1 i 2, art 29, art 32, art 33 pkt 1 i 10
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art 31 par 2
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: art 141 par 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 maja 2011 roku, sygn. akt II SA/Lu 712/10 w sprawie ze skargi H. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2010 roku nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 2096 / 11

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę H. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2010 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczy nieuiszczonych opłat za wyłączenie działek nr [...] i [...] położonych w miejscowości Z. z produkcji rolnej i przeznaczenia ich na rozbudowę budynku mieszkalno- usługowego. H. G. był zobowiązany wnosić takie opłaty na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r. oraz z dnia [...] maja 1999 r. na rzecz Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych.

Zarząd Województwa Lubelskiego, będący wierzycielem wszczął postępowanie egzekucyjne, wystawiając cztery tytuły wykonawcze, przyjęte do realizacji przez Naczelnika III Urzędu Skarbowego w Lublinie:

1. nr [...] obejmujący zaległość za 2005 r. w kwocie 5.526,20 zł,

2. nr [...] obejmujący zaległość za 2006 r. w kwocie 4.090,00 zł,

3. nr [...] obejmujący zaległość za 2007 r. w kwocie 4.367,40 zł (kwota zaktualizowana),

4. nr [...] obejmujący należność za 2008 r. w kwocie 756,40 zł (kwota zaktualizowana).

Pismami z dnia 4 listopada 2009 r. H. G. zgłosił do Naczelnika III Urzędu Skarbowego w Lublinie zarzuty do postępowania egzekucyjnego, wskazując na błąd, co do osoby zobowiązanego oraz na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z toczącym się postępowaniem upadłościowym prowadzonym w stosunku do jego żony S. G. Na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.- zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska odnośnie tych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Zarząd Województwa Lubelskiego uznał je za bezzasadne. Rozstrzygnięcie to zostało następnie uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, Zarząd Województwa Lubelskiego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 121, poz. 1266 ze zm.- zwanej dalej ustawą o ochronie gruntów leśnych i rolnych) oraz art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 4 i art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał za bezzasadne zarzuty strony w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu swego postanowienia organ stwierdził, że zarzuty zostały wniesione po terminie (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Nadto nie zachodzi błąd, co do osoby zobowiązanego, ponieważ w decyzjach z dnia [...] kwietnia 1999 r. oraz z dnia [...] maja 1999 r. jako osoba zobowiązana do wnoszenia opłat na rzecz Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych został wskazany H. G. Również egzekucja nie może być uznana za niedopuszczalną, gdyż upadłość S. G., prowadzącej działalność gospodarczą, została ogłoszona wyłącznie w stosunku do niej postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2005 r. (sygn. akt [...]). Wobec powyższego przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 ze zm.- zwanej dalej Prawem upadłościowym i naprawczym) mają zastosowanie wyłącznie do niej, a nie do H. G, a wobec tego tylko w stosunku do S. G. niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji.

Na skutek złożenia przez H. G. zażalenia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W oparciu o art. 124 ust. 1- 5 Prawa upadłościowego i naprawczego organ odwoławczy stwierdził, że wszystkie tytuły wykonawcze zostały prawidłowo wystawione na zobowiązanych, tj. zarówno na H. G., jak i na jego żonę S. G., jednak z uwagi na ogłoszenie upadłości wobec żony dłużnika, nie może być wobec niej prowadzona egzekucja. Wobec H. G. prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest natomiast dopuszczalne. Wystawione tytuły wykonawcze nie są wadliwe, gdyż wyłączona z produkcji rolnej część działki nr [...] była przedmiotem wspólności majątkowej małżeńskiej. Prowadzenie egzekucji wobec H. G. nie wymaga też udziału syndyka, prowadzącego postępowanie upadłościowe dotyczące jego żony.

Skargę na powyższe postanowienie złożył H. G., zarzucając mu naruszenie art. 144 ust. 1 i art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, gdyż przepisy te obligowały organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na ogłoszenie upadłości wobec żony skarżącego i przeprowadzenie likwidacji majątku upadłego, w tym majątku wspólnego. Skoro egzekucja dotyczyła majątku, który w całości wszedł do masy upadłości (tj. działek, na których S. G. prowadziła działalność gospodarczą- art. 124 ust. 4 Prawa upadłościowego i naprawczego), to po przeprowadzeniu likwidacji w toku, której wierzyciel nie zgłosił swojego roszczenia, postępowanie egzekucyjne stało się bezprzedmiotowe. Nadto w świetle ustawy o ochronie gruntów rolnych wyłącznie zobowiązaną do uiszczenia opłat za "odrolnienie" była S. G., zaś ustawa ta nie przewiduje odpowiedzialności solidarnej.

Dodatkowo, w piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2011 r. skarżący podniósł, że tytuły wykonawcze faktycznie nie zostały mu doręczone, dlatego postępowanie egzekucyjne nie powinno być prowadzone. Wskazał również, iż nie jest prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez organy administracji, że kwestionowane cztery tytuły wykonawcze zostały prawidłowo wystawione na H. G. Posiada on w świetle art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji status zobowiązanego.

Zdaniem Sądu "w istniejącym stanie prawnym zgłoszenie tego zarzutu wywoływać może po stronie organów wyłącznie potrzebę badania tożsamości podmiotu objętego egzekucją". Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), nie może zmierzać w kierunku merytorycznej kontroli tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny. Na podstawie art. 30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w przypadku niewykonania obowiązków określonych w ustawie stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz wskazał, że stosownie do art. 124 ust. 1- 5 Prawa upadłościowego i naprawczego z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa, o której mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.).

Sąd pierwszej instancji podzielił także stanowisko organów, iż z uwagi na postanowienie Sądu Rejonowego w Lublinie (z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt [...]) osobą, wobec której ogłoszono upadłość była S. G., a więc przepisy Tytułu III Działu V Rozdziału 2 "ustawy z dnia 28 lutego 2003 r." znajdują zastosowanie jedynie do niej. Ogłoszenie upadłości nie powoduje ipso iure przeniesienia prawa własności składników majątkowych wchodzących do wspólności małżeńskiej na upadłego małżonka (art. 124 § 1 ust. 1 ww. ustawy). Skutkiem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków dla ustroju wspólności majątkowej jest to, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, a ich zarząd poddany jest reżimowi przepisów Kodeksu cywilnego, traktujących o współwłasności (art. 200- art. 209 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 135 Kodeksu cywilnego). Niezasadny jest, więc zarzut skarżącego, że w stanie faktycznym sprawy zobowiązania H. G. wygasają z mocy prawa lub przechodzą na upadłego. Tym samym, pomimo ogłoszenia upadłości S. G. (żony skarżącego) egzekucja opłat z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej winna być dalej prowadzona w stosunku do zobowiązanego H. G.

Nadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż na podstawie art. 12 ust. 4 oraz art. 30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych opłaty za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej za rok 2007 i 2008 zostały przez wierzyciela proporcjonalnie rozliczone pomiędzy poprzedniego oraz aktualnego właściciela i zobowiązanie ograniczono do kwot należnych od poprzedniego właściciela.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 250 tej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł H. G., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, poprzez jego niezastosowanie, a mianowicie:

a. art. 31 § 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2011 r.,

b. art. 118 Kodeksu cywilnego,

c. art. 41 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy- Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1691);

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.- zwanej dalej P.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zb. z art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia następujących przepisów postępowania przed organem I i II instancji administracyjnej:

1. art. 1a pkt 20, art. 26 § 5, art. 27 § 1 pkt 2, 6 i 9, art. 33 pkt 1, 4, 6, 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

2. art. 144 ust. 1, art. 146 ust. 1 i 4 Prawa upadłościowego i naprawczego w brzmieniu obowiązującym zarówno przed 2 maja 2009r., jak i po tej dacie,

3. art. 6, art.7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.,

b. art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego zarzutów: zarzutu przedawnienia, zarzutu nieistnienia przedmiotu egzekucji, zarzutu błędów w ustaleniu stanu faktycznego, zarzutu niespełnienia wymogów z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niedoręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych, a także nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu do tych zarzutów, a także nie skonfrontowanie wyżej wskazanych zarzutów ze stanowiskiem organu oraz pominięcie istotnej okoliczności faktycznej posiadania przez S. G. przymiotu osoby zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym.

Wskazując na powyższe zarzuty kasacji, jej autor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego według norm prawem przepisanych oraz zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu wedle norm prawem przepisanych, oświadczając, że wynagrodzenie nie zostało zapłacone w całości lub w części.

W uzasadnieniu kasacji skarżący odnośnie zarzutów oznaczonych powyżej jako "I.a." i "I.b." wskazał, że opłata za 2005 r. przedawniła się, zaś tytuły wykonawcze nigdy nie zostały mu doręczone, a więc egzekucja nie została prawidłowo wszczęta i termin do złożenia zarzutów nie otworzył się. Uwzględniając zaś cywilnoprawny charakter opłat z tytułu wyłączenia gruntów z działalności rolniczej i konieczność zastosowania w sprawie art. 118 Kodeksu cywilnego, skarżący doszedł do wniosku, że również opłata za 2006 i 2007 r. przedawniła się z dniem 1 stycznia 2011 r.

W odniesieniu do zarzutu oznaczonego powyżej jako "I.c." podkreślono, że decyzja z dnia [...] kwietnia 1999 r. została wystawiona na wniosek S. G., zaś H. G. nigdy nie udzielił jej zgody na zaciągnięcie tego zobowiązania.

Uzasadniając kolejny zarzut kasacji (oznaczony jako "II.a.1") skarżący podniósł, iż Sąd pierwszej instancji błędnie uznał jedynie jego za zobowiązanego, gdy taki status przysługuje również jego żonie, na podstawie tych samych tytułów wykonawczych. Nadto, egzekucja nie została prawidłowo wszczęta. Brak jest dowodów doręczenia tytułów wykonawczych skarżącemu, a które to tytuły winny zostać wystawione na S. G. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie przewiduje odpowiedzialności solidarnej małżonków, zobowiązanych do uregulowania należności z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Także wadliwe jest wystawienie wszystkich tytułów wykonawczych na podstawie dwóch decyzji (z dnia [...] kwietnia 1999r. i z dnia [...] maja 1999 r.), zaś organ winien dokonać oceny podniesionych zarzutów w oparciu o art. 33 pkt 6 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odniesieniu do błędu, co do osoby zobowiązanego podkreślono, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 1999 r. wystawiona została na wniosek S. G., zaś niedopuszczalność egzekucji wynika z niemożności prowadzenia jej wobec małżonków i toczącego się wobec S. G. postępowania upadłościowego, co także świadczy o zasadności zarzutu "II.a.2".

W odniesieniu z kolei do zarzutu "II.a.3" wskazano, iż organ nie ustalił daty ogłoszenia upadłości i uprawomocnienia się postanowienia w tym przedmiocie, jak również daty wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, ani nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązania decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r. Argumentując z kolei zarzut "II.b.", skarżący wskazał na braki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Oceniając rozpoznawaną kasację w granicach określonych art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i nie stwierdzając przy tym wystąpienia przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, wskazać trzeba, iż ze względu na częściową zbieżność argumentacji przedstawionej odnośnie tak zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, ich rozpoznanie należało usystematyzować w następującej kolejności.

I tak, za nieskuteczne trzeba uznać próby wykazania, iż brak ustalenia daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak również brak określenia tak przez organy administracyjne, jak i Sąd pierwszej instancji daty doręczenia stronie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych, stanowiły o istotnym naruszeniu prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Po pierwsze zauważyć należało, że zawarte w rozpoznawanej kasacji twierdzenia, iż odpisy wystawianych w sprawie tytułów wykonawczych nie zostały nigdy doręczone stronie skarżącej, nie znajdują swojego oparcia we wcześniej złożonych przez samą stronę skarżącą wyjaśnieniach. Jak oświadczył bowiem wprost H. G. w pismach z dnia 4 grudnia 2009 r., zawierających zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tytuły te zostały mu doręczone w dniu 29 października 2009 r. Zamieszczona na tych dokumentach prezentata organu egzekucyjnego z dnia 5 listopada 2009 r. świadczyła, w świetle tych wyjaśnień, o zachowaniu siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutów.

Po drugie, dostrzec trzeba i tę kwestię, że okoliczność zachowania terminu do wniesienia zarzutów była kwestionowana przez organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2010 r., jednakże pomimo tego organ ten dokonał merytorycznej oceny złożonych przez stronę zarzutów. Co istotne z punktu zachowania praw procesowych strony, okoliczność zachowania terminu do złożenia zarzutów nie była następnie kwestionowana ani przez organ odwoławczy, ani Sąd pierwszej instancji. Tym samym nastąpiła merytoryczna kontrola przedstawionych przez stronę skarżącą zarzutów, zapewniając zobowiązanemu w tym zakresie najdalej idącą ochronę uprawnień procesowych.

Po trzecie, zwrócić także trzeba uwagę na sformułowany w orzecznictwie pogląd, podzielany również przez Sąd rozpoznający niniejszą kasację, iż brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie pozbawia zobowiązanego prawa do składania zarzutów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt I FSK 427/06- orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulującego relacje między wierzycielem a organem egzekucyjnym, nie wynika bowiem, że organ egzekucyjny uprawniony jest do badania kwestii doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu przez wierzyciela. Przepis ten w § 2, mówiąc o tytule wykonawczym, odsyła do wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy, które to przepisy regulują jednak zawartość tytułu wykonawczego, a nie jego doręczenie. Doręczenie przy tym zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego może nastąpić też dopiero na etapie przystąpienia do czynności egzekucyjnych (art. 32 ww. ustawy).

Wskazując na powyższe, uznać należało, iż pomimo, że treść akt sprawy nie prowadzi do jednoznacznych wniosków odnośnie ustalenia daty doręczenia tytułów wykonawczych i zachowania siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów liczonego od tego momentu, co rzeczywiście stanowi o uchybieniu w procedowaniu organów egzekucyjnych, to jednak nie można zakwalifikować takiej wady, jako podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, szczególnie w świetle wyjaśnień skarżącego złożonych w pismach z dnia 4 grudnia 2009 r. i zachowania uprawnień zobowiązanego do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W nawiązaniu do tej kwestii, rozważyć także należało kolejny zarzut kasacji dotyczący przedawnienia części opłat w stosunku, do których wystawiono przedmiotowe tytuły wykonawcze. Podkreślenia wymagało to, iż w sytuacji, gdy zagadnienie dotyczące przedawnienia określonych opłat nie zostało przedstawione w zgłoszonych zarzutach do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. na etapie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, to problem ten nie może zostać skutecznie podniesiony w skardze do sądu administracyjnego. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem, wszczynającym postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego na tym etapie, to nie może on być rozpoznany przez organ egzekucyjny, a więc również nie może stanowić przedmiotu oceny sądowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1057/06). Stanowiłoby to, bowiem niedopuszczalne rozszerzenie zakresu kontroli zaskarżonego aktu, do której sąd administracyjny nie jest uprawniony. Do takiej natomiast sytuacji doszłoby w efekcie podzielenia argumentacji kasacji, w której nawet jej autor nie kwestionował tego, iż zarzut przedawnienia nie został sformułowany na etapie wnoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ale jak przyznał wprost, dopiero po wniesieniu skargi do sądu. Z tych też względów wskazywanie na zarzut przedawnienia pozostawało również bez znaczenia dla oceny rozpoznawanej kasacji. Z podobnych przyczyn nie można było odnieść się do zarzutu egzekucyjnego wskazanego w art. 33 pkt 10 ustawy o egzekucji w administracji.

Mając na uwadze powyżej przedstawioną ocenę okoliczności sprawy, za bezzasadne uznać należało zarzuty kasacji dotyczące naruszenia: art. 31 § 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (I.a.), art. 118 Kodeksu cywilnego (I.b.), art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zb. z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 26 § 5, art. 27 § 1 pkt 2, 6 i 9 i art. 33 pkt 1 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (część zarzutu II.a.1.) oraz za częściowo bezzasadne zarzuty dotyczące narsuzenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zb. z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 (II.a.3.) oraz art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 151 P.p.s.a. (II.b.). Odnośnie ostatniego z przytoczonych zarzutów, stwierdzić trzeba, iż pomimo że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji jest dość lapidarne w swej treści, to jednak nie narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu uzasadniającym konieczność uwzględnienia kasacji. Dla uchylenia zaskarżonego wyroku wymagane jest, bowiem wykazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc że gdyby Sąd pierwszej instancji dostrzegł określoną kwestię, jego rozstrzygnięcie mogłoby być inne od kontrolowanego. Powyżej zaprezentowana analiza okoliczności sprawy wykluczała jednak taką możliwość.

Kolejna kwestia sporna wynikła na tle niniejszej sprawy koncentrowała się na ustaleniu podmiotu właściwego, do którego należało skierować egzekucję obowiązków wynikających z decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r. i [...] maja 1999 r. W tym zakresie należało stwierdzić, iż zarówno organ, jak i również Sąd pierwszej instancji, wadliwie w części określili adresatów powyższych decyzji. O ile adresatem decyzji z dnia [...] maja 1999 r. i nałożonych w niej obowiązków byli S. i H. G., o tyle decyzja z dnia [...] kwietnia 1999 r. została skierowana jedynie do S. G. Nie winno stanowić wątpliwości to, że skierowanie łącznie do małżonków decyzji z dnia [...] maja 1999 r. powodowało, iż należało wystawić na nich tytuł wykonawczy jako zobowiązanych. Przedstawiony przez stronę skarżącą problem dotyczył natomiast wystawienia takiego tytułu na oboje małżonków w sytuacji, gdy adresatem decyzji była jedynie małżonka skarżącego, a nadto, gdy w tytule wykonawczym jako podstawę prawną należności wskazano obie ww. decyzje.

Zaznaczyć trzeba w związku z niektórymi twierdzeniami skarżącego, iż nie stanowiło wątpliwości w sprawie to, że S. G. została przez organy uznana za zobowiązaną do wykonania obowiązków pieniężnych nałożonych na nią ww. decyzjami (art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Świadczy o tym już chociażby fakt, że wszystkie cztery tytuły wykonawcze zostały wystawione, jak w nich zaznaczono, "na małżeństwo (rodzaj zobowiązanych)", z wymienieniem małżonków G. Nie budził również w sprawie wątpliwości fakt, iż odnośnie osoby S. G. została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2005 r. upadłość. Skutki jej ogłoszenia, szczególnie dla majątku wspólnego zostały opisane w art. 124- art. 126 Prawa upadłościowego i naprawczego. W ich świetle, słusznie wywodził skarżący, iż majątek ten został zaliczony do masy upadłości, znajdującej się w zarządzie syndyka, zaś skarżący może dochodzić należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu- komisarzowi. Zauważyć jednak należy, iż okoliczność ta nie wyklucza w żaden sposób odpowiedzialności skarżącego jako zobowiązanego z tytułu decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r. za okresy objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczym, a więc nie wyłącza możliwości skierowania do niego egzekucji na ich podstawie. Działka, której dotyczy decyzja z dnia [...] kwietnia 1999 r., jak wskazywał organ odwoławczy znajdowała się, bowiem pierwotnie w majątku wspólnym małżonków, czego zresztą skarżący nie kwestionował. Stąd też adresowanie tej decyzji, nawet tylko do jednego z małżonków, wywoływało skutki prawne również względem drugiego, w tym te dotyczące ustalonej w drodze tej decyzji należności z tytułu wyłączenia z rolniczego użytkowania, bowiem dotyczyło przedmiotu znajdującego się w ich majątku wspólnym (na dzień wydania decyzji). Bez znaczenia przy tym był brak zgody współmałżonka i zastosowanie regulacji z art. 41 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, bowiem należność określona ww. decyzją administracyjną nie jest zaciągnięciem zobowiązania, o którym mowa w tym przepisie. Także późniejsze ustanie wspólności majątkowej na skutek ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, nie powodowało, iż skarżący nie miał praw do rzeczy, która wcześniejszej znajdowała się w tym majątku, pomimo iż utracił prawo zarządu nim. Tym samym utrzymywały się jego obowiązki uiszczania stosownych opłat. O zasadności skierowania omawianego tytułu wykonawczego do skarżącego jako zobowiązanego przesądził fakt, iż w dacie wydania decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu, działka wyłączona z rolniczego użytkowania stanowiła przedmiot majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonki, a tym samym zgodnie z art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można przyjąć, aby organ uchybił przepisom określającym osobę zobowiązaną do realizacji nałożonego obowiązku. Z powyższych przyczyn, mimo wskazanej wyżej wadliwości, uznać trzeba, że stwierdzone uchybienie pozostawało bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.

Nie można również przyjąć, aby skuteczny był zarzut odnoszący się do faktu sprzedaży działek, objętych ww. decyzjami (zarzut "nieistnienia przedmiotu egzekucji"), bowiem fakt ten został uwzględniony przez wierzyciela poprzez aktualizację wystawionych tytułów wykonawczych.

Z przyczyn powyższych, za bezzasadne uznać należało zarzuty kasacji dotyczące naruszenia skarżonym wyrokiem art. 41 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (I.c.), art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zb. z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 1a pkt 20, art. 33 pkt 4 i 6 ustawy o egzekucji administracyjnej (część I.a.1.), art. 144 i art. 146 ust. 1 i 4 Prawo upadłościowe i naprawcze, art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. (pozostała część zarzutu II.a.3) oraz art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 151 P.p.s.a. (pozostała część zarzutu II.b.).

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Odnośnie wniosku dotyczącego zwrotu kosztów postępowania z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej wyjaśnić trzeba, iż wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258- 261 P.p.s.a.