Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1712/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 2 i 3, art.28 ust 3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1712/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r., sprawy ze skargi K.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 września 2014 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku K.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 16 czerwca 2014 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za okres od września 2012 r. do grudnia 2013 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 6.466,27 zł.

Wniosek o umorzenie powyższych należności zobowiązana uzasadniła trudną sytuacją materialną oraz klęską żywiołową, którą została dotknięta. Podała, że firmę otworzyła, ponieważ ojciec podarował jej nieruchomość w zamian za pomoc w spłacie jego zadłużeń. Uzyskała bezzwrotną dotację na otwarcie własnej działalności gospodarczej z Urzędu Pracy. W pierwszym roku firma przyniosła stratę. Dom wymagał bowiem dużego nakładu pracy i pieniędzy, konieczne było spełnienie wszystkich wymogów sanitarnych - działalność miała charakter usługowy (wynajem pokoi). Strona miała duże problemy z pozyskaniem klientów w okresie zimowym, ponieważ stok narciarski, który jest jedną z głównych atrakcji miasta M. został zamknięty. Zarobione pieniądze nie wystarczały na spłatę wszystkich zobowiązań. Mąż strony oraz ojciec są osobami bezrobotnymi. Ojciec jest dodatkowo osobą niepełnosprawną po licznych operacjach i chorobach. Od 2011 r. znajduje się pod opieką wnioskodawczyni. Rodzina korzystała z pomocy społecznej oraz otrzymała pomoc ze swojej parafii (paczki, kartki żywnościowe). Strona podała, że w dniu 21 grudnia 2013 r. doszło do pożaru domu. Zniszczeniu uległo wszystko (wyposażenie, rzeczy prywatne, dokumenty). Strona podała, że rodzina straciła nie tylko dach nad głową, ale i źródło utrzymania. Dom nie był ubezpieczony - szacowane straty wynoszą około 250.000 zł. Strona zawiesiła działalność gospodarczą. Stan zdrowia ojca skarżącej uległ nagłemu pogorszeniu, trafił on do szpitala z podejrzeniem o drugi zawał serca. Strona podała, że jej sytuacja jest bardzo ciężka. Obecnie rodzina zamieszkuje u teściowej.

Decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K.G. umorzenia wnioskowanych należności uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Pismem z dnia 2 lipca 2014 r. zobowiązana złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym rozwinęła argumentację w stosunku do tej z wniosku o umorzenie należności o okoliczności dotyczące stanu zdrowia ojca, męża i dotyczące okoliczności zaprzestania faktycznego wykonywania działalności gospodarczej. Zdaniem strony w długim okresie nie rokuje na poprawę sytuacji materialnej, gdyż mimo młodego wieku jest osobą niewykształconą, bez większego doświadczenia, a na co dzień ponosi liczne obciążenia finansowe, które uniemożliwią jej spłatę zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (koszty leczenia członków rodziny i remont spalonego domu). Utrzymuje się z pomocy rodziny i parafii.

Organ rozpoznając sprawę ponownie, przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy polegający na tym, że K.G. prowadziła działalność gospodarczą, w zakresie wynajmu pokoi (hotele i obiekty zakwaterowania), w okresie od 1 września 2012 r. do 23 grudnia 2013 r. Zgodnie z informacją z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej przedmiotowa działalność z dniem 23 grudnia 2013 r. została zawieszona. Zobowiązana nie zatrudniała pracowników. Wykonując działalność gospodarczą strona zobligowana była do opłacania składek na ubezpieczenia stosownie do zasad ustalonych w przepisach prawa. Niedopełnienie obowiązku opłacania przewidzianych prawem składek na ubezpieczenia spowodowało, że na koncie rozliczeniowym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych powstały zaległości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa od nieterminowo opłaconych składek naliczono odsetki za zwłokę. W stosunku do K.G. nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne tak przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również Naczelnika Urzędu Skarbowego czy Komornika Sądowego. Zobowiązana złożyła oświadczenie z dnia 24 marca 2014 r., że jako przedsiębiorca otrzymała pomoc de minimis z Powiatowego Urzędu Pracy w M. o wartości 17.000 zł na rozpoczęcie działalności. Na potwierdzenie tej okoliczności do akt sprawy załączyła zaświadczenie o pomocy de minimis z dnia 17 sierpnia 2012 r. stwierdzające, że pomoc publiczna udzielona w dniu 17 sierpnia 2012 r. o wartości brutto 17.000 zł - stanowiącej równowartość kwoty 4.176,96 € - jest pomocą publiczną spełniającą warunki określone w rozporządzeniu Komisji Europejskiej (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. K.G. w kwestionariuszu osobowym oświadczyła, że z działalności gospodarczej za 2012 r. osiągnęła przychód w kwocie 676,36 zł i poniosła stratę na kwotę 6.671,07 zł, zaś za 2013 r. uzyskała przychód w kwocie 2.100 zł oraz poniosła stratę w kwocie 6.834,02 zł. Według załączonego PIT-36 za 2012 r. z działalności gospodarczej strona osiągnęła przychód w kwocie 385,19 zł oraz wykazała stratę w wysokości 6.955,88 zł, ponadto uzyskała przychód/dochód z innych źródeł w kwocie 291,20 zł. Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem P.G., który nie uzyskuje dochodu, a według zaświadczenia z urzędu pracy z dnia 7 stycznia 2014 r. jest zarejestrowany od dnia 3 stycznia 2014 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jej ojciec A.M., który jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od 21 marca 2013 r. Ponadto oświadczyła, że ona sama nie jest zatrudniona ani na umowę o pracę, ani na umowę cywilnoprawną i nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. Przedłożyła kserokopię karty rejestracyjnej i decyzji z urzędu pracy, z których wynika, że od dnia 9 stycznia 2014 r., jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni wskazała, że jest właścicielką nieruchomości, to jest działki o pow. 0,0411 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 100 m kw., która jest położona w M., objęta Księgą Wieczystą – [...] . Strona oświadczyła, że nie posiada wartościowych składników majątku ruchomego, w tym samochodów. Według kwestionariusza osobowego K.G. ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat (za energię, gaz itp.) w wysokości 450 zł, które opłaca jej teściowa, gdyż u niej mieszka wraz z mężem i ojcem, a rachunki wystawiane są na nią, a nie na zobowiązaną. W związku z tym nie jest w stanie ich udokumentować. Wnioskodawczyni ponadto wskazuje, iż kwoty za utrzymanie w momencie podjęcia zatrudnienia będzie musiała zwrócić swojej teściowej (już jest to kwota 2. 700 zł). W kwestionariuszu osobowym oświadczyła, że oprócz zaległości w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych posiada zobowiązania firmowe długoterminowe w wysokości 4.500 zł oraz krótkoterminowe w kwocie 350 zł. Ponadto oświadczyła, że posiada zobowiązania prywatne w wysokości 2.000 zł. Natomiast nie wykazała czy posiada zobowiązania publicznoprawne z tytułu podatków. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej obejmującej karty z leczenia szpitalnego, zaświadczenia o stanie zdrowia wynika, iż ojciec strony choruje na ograniczone zaburzenia osobowości, zaburzenia nastroju w przebiegu ZUA, a także na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze oraz chorobę niedokrwienną serca. Orzeczeniem z dnia 18 grudnia 2012 r. został zaliczony do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności, niemniej jednak nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia wynika, że może podejmować pracę na otwartym rynku pracy. Mąż skarżącej doznał w dniu 10 maja 2014 r. urazu to jest wieloodłamowego złamania kości piętowej wraz ze skręceniem stawu skokowego. Jako dowód została załączona dokumentacja medyczna z leczenia szpitalnego. Wysokość kosztów leczenia strona określiła na kwotę 200 zł. Sama nie udokumentowała jakichkolwiek problemów zdrowotnych, z którymi musiałaby się borykać, nie przedłożyła do wniosku o umorzenie jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy. W dniu 21 grudnia 2013 r. doszło do pożaru domu strony położonego przy ul. B. w M. Na skutek pożaru zniszczeniu uległa więźba dochowa i część mieszkalna poddasza wraz z wyposażeniem (ustalono na podstawie poświadczenia Komendy Powiatowej Policji w M. z dnia 30 grudnia 2013 r.). Do akt przedmiotowej sprawy załączono również protokół kontroli z dnia 27 grudnia 2013 r. Decyzją z dnia 30 grudnia 2013 r. strona otrzymała zasiłek celowy w kwocie 2.000 zł na dofinansowanie usunięcia skutków pożaru. Z decyzji wynika, że miesięczny dochód rodziny wynosi 988,40 zł, tj. 329,47 zł na osobę. W wyniku pożaru zniszczeniu uległ jeden z budynków na ul. B., będących własnością strony, przeznaczony na prowadzenie działalności gospodarczej tj. "wynajem pokoi". Z informacji udzielonych podczas wywiadu w chwili pożaru rodzina znajdowała się w drugim domu. Rodzina ma zabezpieczone podstawowe warunki bytowe, ponieważ mieszkania udziela jej matka P.G.. Nie uległy też zniszczeniu żadne rzeczy osobiste oraz dokumenty. Ponadto strona we wniosku podała, że korzysta z pomocy Parafii N.M.P. w postaci paczek żywnościowych. Zasiłek ten był zasiłkiem jednorazowym. Zgodnie z zaświadczeniem Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 3 stycznia 2014 r. ustalono, iż K.G. została objęta pomocą finansową tutejszego ośrodka – wypłacono jej zasiłek celowy w grudniu 2013 r. z powodu zdarzenia losowego, tj. pożar budynku przy ul. B. Pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. poinformował, że A.M. w okresie od 1 września 2011 r. do 30 września 2012 r. pobierał zasiłek stały.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek oraz nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności, wobec czego nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności, które są określone w przepisie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ uznał, iż sytuacja K.G. nie wyczerpuje całości kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 2 tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu. Stanowią one zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Wyjaśniono, że przepis art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który może, ale nie musi umorzyć zaległości. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, czy także w przypadku ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami o kwestię umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz przepisy rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) ustawodawca używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten, przy ustalonym stanie faktycznym, nie ma obowiązku umorzenia zaległych składek. Zakład nie ma także obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy, czy też w powołanym rozporządzeniu, to jest stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Decyzja o umorzeniu (albo o odmowie umorzenia) należności z tytułu składek ma zatem charakter uznaniowy. Oznacza to, iż do organu orzekającego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do zaistniałej w danej sprawie sytuacji faktycznej. Nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności, świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy.

Podkreślono jednocześnie, że całkowita nieściągalność, o której mowa w cytowanym przepisie musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, iż nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika w przyszłości. Natomiast z ustaleń stanu faktycznego wynika, iż zobowiązana w chwili obecnej wprawdzie zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, jednakże organ zaznaczył szczególnie mocno – że zawieszenie działalności gospodarczej nie stanowi definitywnej rezygnacji z jej prowadzenia, a jedynie czasową przerwę aktywnego osiągania bieżących przychodów, co oznacza, iż płatniczka widzi możliwość wznowienia prowadzenia działalności i ponownego uzyskiwania z niej przychodów. Organ nie zakwestionował jednocześnie faktu, iż obecnie miejsce prowadzenia działalności zostało zniszczone, niemniej jednak według załączonego poświadczenia Komendy Powiatowej Policji w Myślenicach na skutek pożaru zniszczeniu uległa więźba dochowa i część mieszkalna poddasza wraz z wyposażeniem. Zatem nie można jednoznacznie dokonać stwierdzenia, że działalność gospodarcza w dłuższej perspektywie czasowej nie zostanie wznowiona. Ponadto wedle ustaleń organu obecnie dzięki Fundacji FRRM zbierane są pieniądze tj. 1% podatku na odbudowę domu. Wyjaśniono, że zgodnie z ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity - Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095. z późn. zm.) osoba prowadząca działalność gospodarczą ma prawo podejmować pewne działania, które pozostają w związku z tą właśnie działalnością. Treść przepisu art. 14a w/w ustawy wskazuje, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca:

ma prawo wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów;

ma prawo przyjmować należności lub obowiązek regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;

ma prawo zbywać własne środki trwałe i wyposażenie;

ma prawo albo obowiązek uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej;

wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa;

ma prawo osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej;

może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą.

Organ przyjął, że sytuacja, w jakiej obecnie znajduje się wnioskodawczyni nie jest łatwa, gdyż straciła miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, a biorąc pod uwagę fakty opisane we wnioskach wiązała z nią przyszłość. Niemniej jednak podjęcie rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony jest w opinii organu przedwczesne. W dłuższej perspektywie czasu zobowiązana zdaniem organu będzie posiadała środki pieniężne, które pozwolą na spłatę zadłużenia.

Zwrócono uwagę szczególnie na nieruchomość będącą w posiadaniu zobowiązanej, która może stanowić przedmiot zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach należących do dłużnika. Zgodnie z art. 24 ust. 5 tej ustawy należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Powyżej przytoczone dowody jednoznacznie zdaniem organu wskazują na posiadanie majątku przez zobowiązaną, z którego może być przeprowadzona egzekucja celem zaspokojenia należności.

Zauważono, że w stosunku do zobowiązanej nie wszczynano do tej pory postępowania egzekucyjnego. Zważywszy na kwotę zaległości, nie można więc wykluczyć zdaniem organu, iż w ramach prowadzonej egzekucji należności z tytułu składek nie zostaną spłacone, choćby częściowo. Zwrócono uwagę, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Dłużnik nie może wywodzić swoich praw z tego, że jego zdaniem w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się od niego kwot przekraczających koszty egzekucji. Ocena, czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest zasadne, ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyści, należy wyłącznie do wierzyciela.

Zaznaczono także, iż informacje będące w posiadaniu organu o braku zatrudnienia czy też o braku majątku ruchomego nie pozwalają na stwierdzenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przypomniano, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Istotne dla organu jest, że strona nie posiada ujawnionych źródeł dochodu to jest nie jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu pozostawania w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę, brak też informacji o dochodach uzyskiwanych w ramach wykonywania umów zlecenia. Co więcej, oświadczyła ona, że oprócz zaległości w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych posiada zobowiązania firmowe długoterminowe w wysokości 4.500 zł oraz krótkoterminowe w kwocie 350 zł. Ponadto oświadczyła, że posiada zobowiązania prywatne w wysokości 2.000 zł. Mimo posiadania powyższych zobowiązań okoliczność ta według organu nie może być wzięta pod uwagę jako główna przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności że należności składkowe ZUS jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie.

Organ zaznaczył, że nie kwestionuje trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się K.G.. Pomimo to zdaniem organu nie wykazała ona, aby jej sytuacja finansowa i materialna wypełniała znamiona ubóstwa. Zwłaszcza, że zobowiązana mimo trudności finansowych nie udokumentowała, iż korzysta regularnie albo zamierza korzystać z pomocy społecznej. Nie jest również wykluczone zdaniem organu, iż wnioskodawczyni jak i jej małżonek w najbliższym czasie znajdą pracę, która pozwoli na regulowanie wszystkich bieżących opłat jak i spłatę zadłużenia, powstałych tak w instytucjach publicznych, finansowych jak i u osób fizycznych. Organ nie kwestionował problemów zdrowotnych męża K.G., niemniej jednak, jak zauważył, po podjęciu rehabilitacji są duże szanse na powrót do pełnej sprawności, bowiem - jak podaje strona - po rehabilitacji za rok małżonek będzie chodził, co pozwoli również na podjęcie zatrudnienia.

Zaznaczono, że przesłanką do umorzenia zaległości, określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest sytuacja, w której zobowiązana wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Tymczasem, według kwestionariusza osobowego K.G. ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat (za energię, gaz itp.) w wysokości 450 zł, które opłaca jej teściowa, gdyż u niej mieszka wraz z mężem i ojcem, a rachunki wystawiane są na nią, a nie na zobowiązaną. W związku z tym nie jest w stanie ich udokumentować a kwoty za utrzymanie w momencie podjęcia zatrudnienia będzie musiała zwrócić swojej teściowej. Biorąc to pod uwagę organ doszedł do przekonania, iż sytuacja materialna strony, choć jest trudna, nie można przyjąć, że spłata przez nią zobowiązania, mogłaby pociągnąć za sobą skutek w postaci pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jej i jej rodziny, co stanowi jedną z przesłanek przemawiających za umorzeniem.

Na uwagę zasługuje również fakt zdaniem organu, iż strona jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a zatem wykorzystuje wszelkie formy aktywnego poszukiwania pracy i tym samym znalezienie zatrudnienia jest kwestią czasu. Fakt, iż K.G. jest osobą młodą stanowi dodatkowy atut, a zatem dzięki własnemu zaangażowaniu w opinii organu jest w stanie znaleźć zatrudnienie. Biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego osoba w wieku zobowiązanej ma spore szanse na podjęcie pracy. Dlatego też w przypadku znalezienia pracy przez wnioskodawczynię jej sytuacja finansowa z pewnością uległaby znacznej poprawie, co skutkowałoby możliwością spłaty zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r. (IIGSK 125/10), w którym stwierdzono, że "Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 kpa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny".

Przesłanką do umorzenia zaległości, określoną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności.

Odnosząc się do problemów zdrowotnych ojca i męża strony podniesiono, że nie kwestionuje się problemów zdrowotnych zarówno ojca, jak i męża, gdyż została dostarczona obszerna dokumentacja medyczna potwierdzająca problemy zdrowotne w/w. Niemniej jednak zauważono, że zwracając się z wnioskiem o umorzenie strona nie powołała się na żadne jej problemy natury zdrowotnej, które uniemożliwiałyby czy ograniczałyby jej możliwości podejmowania aktywności zawodowej. Zobowiązana nie dysponuje orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności czy niezdolności do pracy, co pozwala uznać, iż jest osobą zdolną do pracy i posiadającą możliwości uzyskiwania dochodów własną pracą. Strona nie wykazała również, aby sytuacja zdrowotna uniemożliwiła jej dokonanie zapłaty składek wraz z należnymi odsetkami, a zapłata należności z tytułu składek spowodowała zagrożenie dla Jej egzystencji. A zatem, w świetle przedstawionych okoliczności, przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności, to jest przewlekła choroba zobowiązanego bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiająca zobowiązanego możliwości osiągania dochodu pozwalającego na opłacanie należności, nie będzie miała w stosunku do niej zastosowania.

Uwzględniając całokształt sytuacji materialnej K.G., organ uznał, iż w toku postępowania nie wykazała ona w stopniu wystarczającym dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku, ażeby jej sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia. Zobowiązana nie korzysta z pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokajanie uzasadnionych potrzeb, ani nie przedstawiła żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Biorąc pod uwagę, wysokość zadłużenia oraz fakt, że umorzenie należności zarezerwowane jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu, organ nie znalazł podstaw do podjęcia decyzji korzystnej dla strony.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na powyższą decyzję K.G. wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, "a w szczególności art. 28 ust. 3a, 3b tej ustawy w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej poprzez ich niezastosowanie mimo spełnienia ich przesłanek, nadto za takim rozstrzygnięciem uznaniowym nie tylko przemawia zgromadzony materiał dowodowy, ale także zasady słuszności".

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że spełnia przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy i § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Strona ponownie opisała swoją sytuację materialną i rodzinną. Odniosła się do powstałych w 2006 r. problemów finansowych swoich rodziców, które ostatecznie doprowadziły do rozpadu rodziny i poważnej choroby ojca skarżącej, nad którym cały czas sprawowała i sprawuje opiekę. Wskazała, że rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej było dla niej jedyną szansą na pogodzenie pracy z obowiązkiem opieki nad ojcem. Działalność ta nie przynosiła jednak dochodów, generując coraz większe koszty. Rodzina skarżącej utrzymywała się jedynie z pomocy teściowej oraz Caritas. W 2012 r. mąż skarżącej nie pracował z uwagi na obrażenia, jakie odniósł w wypadku samochodowym. W grudniu 2013 r. doszło do pożaru budynku, w którym skarżąca prowadziła działalności gospodarczą i w którym zamieszkiwała wraz z rodziną. Dom nie był ubezpieczony. Skarżąca wskazała, że po pożarze zamieszkała wraz z rodziną w mieszkaniu teściowej w K. Opisała bezskuteczne poszukiwania pracy, a także wypadek męża, który miał miejsce w maju 2014 r. Obecnie cały czas rodzina skarżącej pozostaje na utrzymaniu teściowej. Strona podała, że nawet, jeśli uda jej znaleźć pracę zarobkową za pensję minimalną, tj. 1.650 zł brutto, to biorąc pod uwagę koszty utrzymania, nie będzie w stanie spłacić w ratach zobowiązania. Skarżąca podała także, że wpis hipoteki na będącej jej własnością nieruchomości doprowadzi do utraty jedynego majątku, jaki posiada oraz w przyszłości dachu nad głową. Strona wskazała, że zwróciła się do FRRM z prośbą o możliwość zbierania 1% podatku na odbudowę domu. Wyraziła w związku z tym nadzieję, że z zebranych pieniędzy uda się wyremontować zniszczona powierzchnię mieszkalną. Skarżąca pokreśliła, że w wyniku klęski żywiołowej, jaką był pożar jej rodzina straciła wszystko co miała. Pożar spowodował załamanie się psychiczne każdego z członków rodziny. Doprowadził też do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca wyjaśniła także, że konieczność opieki nad chorym ojcem, a także mężem uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej.

Podsumowując skarżąca podała, że ona i jej rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Opisane w skardze fakty są potwierdzone stosownymi dokumentami. W ocenie strony jej przypadek kwalifikuje się do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Skarżąca podkreśliła, że otwierając działalność gospodarczą chciała zapewnić rodzinie warunki do życia. Niestety pożar wszystkie plany skarżącej przekreślił. Strona podała, że nie jest w stanie spłacić zaległych składek, nie widzi także szansy na spłacenie ich w niedalekiej przyszłości. W związku z tym zwróciła się z prośbą o wnikliwe przeanalizowanie jej sytuacji i umorzenie należności.

W dodatkowym piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r. skarżąca uzupełniła argumentację przedstawiając aktualna sytuację rodzinna i majątkową.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.), jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365). Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 wskazywanego rozporządzenia wykonawczego stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ustawodawca postanowił zatem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi wiec tylko o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W pierwszym rzędzie należy przyznać rację organowi rentowemu, że w stosunku do skarżącej nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Analiza ww. przepisu prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącej. Wskazać bowiem należy, że płatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Na gruncie niniejszej sprawy organ rentowy wskazał, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości gruntowej i budynkowej, który to majątek może stanowić zabezpieczenie hipoteczne zaległych należności, czy przedmiot ewentualnej egzekucji, ponadto jako osoba zdrowa, młoda, zdolna do podjęcia zatrudnienia, ma hipotetyczne możliwości zarobkowania.

Organ słusznie wskazał (także w kontekście przesłanek z rozporządzenia wykonawczego), że sytuacja życiowa i materialna wnioskodawczyni jakkolwiek obiektywnie trudna i skomplikowana, to jednak nie daje podstaw do umorzenia zaległych należności, gdyż nie można jej nadać przymiotu trwałości i rokuje widoki na poprawę. Jak wskazano wyżej, skarżąca jest bowiem osobą młodą (22 lata), zarejestrowaną w urzędzie pracy, zatem należy przyjąć, że aktywnie poszukuje zatrudnienia. Sama wskazała, że obecnie pracuje na stanowisku kelner/osoba zmywająca. Jak zasadnie podnosi organ rentowy, nie ma żadnych dowodów na to, żeby była niezdolna do pracy lub niepełnosprawna w stopniu uniemożliwiającym jej podejmowanie zatrudnienia. Obecnie zaspokojone są również warunki bytowe rodziny, która zamieszkuje u teściowej skarżącej, która opłaca rachunki, zakupuje jedzenie i leki. Pomimo pożaru, który spowodował utratę źródła zarobkowania, skarżąca podjęła kroki w celu pozyskania środków na odbudowę (nawiązała współpracę z Fundacją FRRM, w ramach której zbierane są pieniądze, tj. 1% podatku na odbudowę domu). Z pola widzenia nie może nadto umknąć fakt, że skarżąca jedynie zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, nie jest zatem wykluczone, że w pewnej perspektywie czasowej podejmie ją na nowo, niekoniecznie w dotychczasowym profilu.

Również, w ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił opisywaną przez skarżącą sytuację zdrowotną jej męża i ojca. Organy nie negują faktu schorzeń obydwu mężczyzn, jednakże mąż skarżącej (także osoba młoda) po wyleczeniu urazu nogi, będzie mógł aktywnie poszukiwać zatrudnienia. Choroba ojca, jakkolwiek poważna, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają i inne osoby (mąż skarżącej, jej teściowa), które mogą wspomóc skarżącą w opiece nad ojcem, sprowadzającej się – jak sama wnioskodawczyni wskazuje - do podania leków, ugotowania obiadu, dopilnowania, aby go zjadł, do rozmowy.

Posiadane zadłużenia o charakterze prywatnoprawnym także nie mogą stanowić przesłanki umorzenia, gdyż nie mogą one mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi.

Podkreślić trzeba również, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne organ ocenia aktualną sytuację wnioskodawcy, a nie zdarzenia z przeszłości. Jakkolwiek zatem pożar piętra domu przeznaczonego dla prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wynajmie pokoi spowodował zawieszenie prowadzenia tej działalności, to jednak automatycznie nie może to wpływać na uznanie braku możliwości wywiązania się z obowiązku zapłaty składek. Przypomnieć bowiem trzeba, że chodzi o składki sprzed daty pożaru, kiedy to skarżąca prowadziła działalność gospodarczą.

W tym kontekście nie mogą zostać nadto uwzględnione podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące niepowodzeń w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, gdyż nie stanowią one przesłanki umorzenia należności składkowych. W sprawach dotyczących kwestii umarzania zaległych należności składkowych istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, nie zaś przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (tak: wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 832/10, LEX nr 1068881). W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Z pola widzenia nie może umknąć podnoszony przez organ fakt, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Organ rentowy przyznał bowiem, że obecnie jednorazowa zapłata zaległych składek nie byłaby możliwa w przypadku skarżącej, jednak nie ma przeszkód co do tego, by stopniowo spłacać zadłużenie w ratach, zwłaszcza mając na uwadze jego wysokość (niecałe 6.500 zł wraz z odsetkami).

Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. (tak: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10, LEX nr 952796).

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organ rentowy wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącą i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.

Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.).