Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2210/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.2 pkt 1, art.7, art.9 ust.3 i 4, art.17 ust.1 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 116 poz 975
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Nina Pruk po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 102/14 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. B. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., oddalił skargę J. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 3 [...] 2012 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

W dniu 16 [...] 2011 r. J. B. złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. We wniosku zadeklarował powierzchnię działek rolnych do następujących pakietów: Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - powierzchnia 2,22 ha, wariant, 2.3 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - powierzchnia 5,26 ha, wariant 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) – powierzchnia 0,44 ha, wariant 2.11.1 – pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) – powierzchnia 0,23 ha; Pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1- ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - powierzchnia 0,19 ha, wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarska na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 - powierzchnia 1,37 ha.

W dniu 6 [...] 2011 r. w gospodarstwie skarżącego odbyła się kontrola na miejscu z zakresu programu rolnośrodowiskowego, w wyniku której stwierdzono, iż: działka rolna AA (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 0,19 ha, ma powierzchnię 0,12 ha, co skutkowało zastosowaniem kodu błędu DR13+; działka rolna B (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 0,26 ha, ma powierzchnię 0,38 ha, co skutkowało zastosowaniem kodu błędu DR13-; działka rolna CD (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 0,11 ha, ma powierzchnię 0,20 ha, co skutkowało zastosowaniem kodu błędu DR13-; działka rolna D (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 3,70 ha, ma powierzchnię 3,38 ha, co skutkowało zastosowaniem kodu błędu DR13+; działka rolna DD (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 0,50 ha, ma powierzchnię 0,69 ha, co skutkowało zastosowaniem kodu błędu DR13-; działka rolna H (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 0,12 ha, ma powierzchnię 0,18 ha, co skutkowało zastosowaniem kodu błędu DR13- oraz z uwagi na nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów zastosowaniem kodu E7; działka rolna I (położona na działce ewid. nr [...], [...], [...]) o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 0,19 ha, ma powierzchnię 0,21 ha, co skutkowało zastosowaniem kodu błędu DR13-.

Decyzją z dnia 15 [...] 2012 r., Kierownik ARiMR orzekł o przyznaniu beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości 2.513,46 zł w tym: do Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wysokości 1.756,86 zł z tytułu wariantu 2.3 – 1.099,59 zł i wariantu 2.9 – 657,27 zł oraz do Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone w wysokości 756,60 zł z tytułu wariantu 3.1.1 - 92,15 zł i wariantu 3.1.2 - 664,45 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazując na dokonane w wyniku kontroli ustalenia podał, iż po kompensacji stwierdzonej powierzchni działek rolnych A, D i I w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) z płatności wykluczono powierzchnię 0,30 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.3, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 6,05 % i wobec tego, zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011 r. str. 8), skutkowało pomniejszeniem płatności o podwójną stwierdzoną różnicę.

Wskazał, iż w odniesieniu do wariantu 2.11.1 - Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na działce rolnej H w kontroli na miejscu zastosowano kod E7 (nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów) i jest to drugie wystąpienie nieprawidłowości E7 dla Pakietu 2 wariantu 2.11.1, bowiem pierwsza nieprawidłowość wystąpiła w 2010 r., co wynika z decyzji z dnia 20 [...] 2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2010 rok.

W odniesieniu do wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) płatność nie została przyznana ze względu na rozbieżności danych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a danymi przekazanymi przez Jednostkę Certyfikującą Ekogwarancja PTRE sp. z o.o. W ramach tego wariantu beneficjent zadeklarował uprawy na powierzchni 2,22 ha, a wykazy przekazane przez jednostkę certyfikującą potwierdzającą powierzchnię 0,00 ha. Złożone przez skarżącego (w wyjaśnieniu ww. okoliczności) oświadczenie, iż informował jednostkę certyfikującą o kontrolach, jakie odbyły się w jego gospodarstwie, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. w ramach Pakietu 3 – wariant 3.1.1. organ I instancji podniósł, iż z protokołu kontroli na miejscu wynika, że skarżący nie przestrzega minimalnych wymogów dotyczących czystości i porządku w gospodarstwie (nieprawidłowość PW14). Z adnotacji inspektora terenowego wynika, iż przy kontroli beneficjent przedstawił fakturę za wywóz śmieci, brak umowy oraz faktury za wywóz nieczystości płynnych, zaś gospodarstwo nie jest podłączone do kanalizacji, co skutkowało zastosowaniem 3% (całkowitej kwoty) sankcji ze względu na wystąpienie nieprawidłowości PW14.

Decyzją z dnia 3 [...] 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy podał, iż przepisy regulujące przyznanie pomocy w postaci płatności rolnośrodowiskowej wymagają od beneficjenta spełnienia szeregu wymogów i norm zarówno właściwych dla danego pakietu i wariantu, jak również ogólnych wymogów określonych w przepisach dotyczących tej formy płatności, jak też w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów pakietu rolnictwo ekologiczne, możliwe jest po wcześniejszym zweryfikowaniu wykazu producentów rolnych, którzy w danym roku realizowali produkcję metodami ekologicznymi. Przedmiotowy wykaz Jednostki Certyfikujące uprawnione do certyfikacji producentów rolnych corocznie przesyłają do Prezesa ARiMR.

W wykazie przekazanym ARiMR za 2011 r. przy nazwisku beneficjenta dane o powierzchni realizacji produkcji ekologicznej dla upraw rolniczych (z certyfikatem zgodności) wskazywały wartość 0,00 ha, natomiast deklaracja skarżącego dotyczyła powierzchni 2,22 ha. Organ odwoławczy podał, iż przeprowadzona w [...] 2011 r. kontrola Jednostki Certyfikującej [...] sp. z o.o. wskazuje brak upraw na dzień kontroli oraz zachwaszczenie działek. Fakt ten został również potwierdzony przez beneficjenta w odwołaniu poprzez wskazanie, iż stwierdzone przez jednostkę certyfikującą nieprawidłowości w gospodarstwie rolnym zostały pod koniec [...] 2011 r. usunięte, w związku z tym beneficjent spełnia wymagania dotyczące produkcji ekologicznej. Jednakże fakt zasiania rośliny pod koniec lipca nie świadczy o prowadzeniu uprawy, a tym bardziej o uzyskaniu plonu.

Dyrektor ARiMR wskazał również, iż kod PW14 został zastosowany w niniejszej sprawie w związku z brakiem umowy i faktur na wywóz nieczystości płynnych, zatem dołączone do odwołania kopie faktur na wywóz śmieci oraz umowa dotycząca odbioru odpadów komunalnych stałych nie mają wpływu na powyższe.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości. Podał, iż realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 [...] 2008 r. do chwili obecnej, a przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości nastąpiło z winy jednostki certyfikującej, która w okresie od 5 [...] 2011 r. do 26 [...] 2012 r. nie przeprowadziła dodatkowej nieodpłatnej kontroli w jego gospodarstwie rolnym, w celu weryfikacji upraw i działań naprawczych. Zdaniem beneficjenta spełnia on wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego według stanu na rok 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności skarżący zadeklarował powierzchnię działek rolnych do następujących pakietów: Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - powierzchnia 2,22 ha (działki rolne: [...]), wariant, 2.3 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - powierzchnia 5,26 ha (działki rolne: [...]), wariant 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) – powierzchnia 0,44 ha (działki rolne: [...]), wariant 2.11.1 – pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) – powierzchnia 0,23 ha (działki rolne: [...]); Pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1- ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - powierzchnia 0,19 ha (działka rolna [...]), wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarska na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 - powierzchnia 1,37 ha (działka rolna [...]). Nie sporne jest także, iż w wykazie przekazanym Prezesowi ARiMR na 2011 r., przy nazwisku skarżącego w odniesieniu do powierzchni upraw realizowanych w ramach Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne – wariant 2.1, jednostka certyfikująca wskazała wartość 0,00 ha. Zmiany w tym zakresie jednostka certyfikująca pomimo korespondencji z beneficjentem nie zgłosiła. Ponadto z ustaleń kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniu 6 [...] 2011 r. wynika, iż brak jest upraw na ww. działkach (...), nadto działki te są zachwaszczone. Okoliczność powyższą w uzupełnieniu odwołania potwierdza sam skarżący. Ewidentnym jest zatem, iż w 2011 r. skarżący nie realizował produkcji w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne, a w konsekwencji wnioskowana przezeń z tego tytułu płatność na 2011 r., beneficjentowi nie przysługuje.

W ocenie Sądu I instancji, dysponując ustaleniami z kontroli na miejscu, w odniesieniu do działalności realizowanej w ramach Pakietu 2 – wariant 2.11.1 organ właściwie ocenił, iż płatność z tego tytułu nie przysługuje. Na działce rolnej [...] nie utrzymywano bowiem minimalnej obsady drzew i krzewów, co skutkowało zastosowaniem kodu E7, a ponieważ jest to drugie wystąpienie nieprawidłowości E7 dla Pakietu 2 wariantu 2.11.1. (pierwsza nieprawidłowość wystąpiła w 2010 r.) zastosowano § 27 ust 3 rozporządzenia z 2009 r., wedle którego, jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje temu rolnikowi w danym roku i roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu. Zatem płatność w odniesieniu do ww. wariantu nie przysługuje skarżącemu także w 2011 i 2012 r.

Prawidłowo również, zdaniem Sądu, organy oceniły, iż deklarowana w ramach Pakietu 2 – wariant 2.3 powierzchnia działek rolnych (...) została zawyżona o 0,30 ha. Odpowiada to 6,05 % różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną w ramach tego wariantu, co skutkowało pomniejszeniem przyznanej z tego tytułu płatności o podwójną stwierdzoną różnicę.

Odnosząc się do obniżenia płatności rolnośrodowiskowej w Pakiecie 3 wariant 3.1.1 Sąd stwierdził, iż organy trafnie przyjęły, że skarżący nie spełnił jednego z podstawowych warunków zobowiązania rolnośrodowiskowego określonego § 3 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. W sytuacji gdy gospodarstwo skarżącego nie jest podłączone do sieci kanalizacyjnej niezbędnym jest wywóz nieczystości płynnych, potwierdzony odpowiednią umową i fakturami potwierdzającym realizację tej umowy. Powyższa przesłanka nie została w niniejszej sprawie spełniona. Zasadnie zatem, wobec zastosowania kodu PW14, przyznana w ramach Pakietu 3 wariant 3.1.1 płatność została pomniejszona o 3% sankcję zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami § 26 rozporządzenia z 2009 r. i art. 71 rozporządzenia 1122/2009.

Sąd I instancji podkreślił, że wykaz jednostki certyfikującej ma decydujące znaczenie dla przyznania płatności rolnośrodowiskowej, zaś ewentualne zarzuty skarżącego wobec jednostki certyfikującej nie mogą odnieść pożądanego skutku w stosunku do organów ARiMR. Również pozostałe wywody skarżącego w zakresie jego sytuacji materialnej i zdrowotnej nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J. B., zaskarżając tego wyrok w całości wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu za instancję odwoławczą wg norm przepisanych, a które to koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

l. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż to producent rolny jest zobowiązany do zadbania o to, aby jednostka certyfikująca dostarczyła wymagany prawem certyfikat w terminie zakreślonym ustawą w sytuacji, gdy wykładnia taka jest sprzeczna z treścią tegoż przepisu, stanem faktycznym sprawy oraz z zadaniami jednostek certyfikujących wynikającymi z tejże ustawy;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania: nie zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i nie uwzględnienie, że zaskarżona decyzja naruszyła art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżącego dowodów z zeznań świadków, a ponadto nierozważenie wszystkich faktów i dowodów, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w szczególności niewyjaśnienie przyczyny niezamieszczenia w wykazie producentów mających kluczowe znaczenie dla działek rolnych [...] o pow. 2,22 ha w wariantach 2.1 w obowiązującym planie rolnośrodowiskowym, stanu zdrowia skarżącego mający wpływ na wykonywanie prac w gospodarstwie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od wnoszącego skargę kasacyjną na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z skargi kasacyjnej oraz postawionych w niej zarzutów, które oparte zostały na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011 stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi. Według Sądu I instancji, organy administracji prawidłowo ustaliły, że przyznanie stronie wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości uzasadnione było po pierwsze, brakiem potwierdzenia przez jednostkę certyfikującą danych dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), co skutkowało nieprzyznaniem płatności w tym zakresie, po drugie, w odniesieniu do wariantu 2.11.1 – pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), brakiem utrzymywania deklarowanej uprawy na działce H, co skutkowało ponownym - w relacji do stwierdzonej po raz pierwszy w 2010 roku nieprawidłowości - zastosowaniem kodu E7 (nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów), a w konsekwencji nieprzyznaniem płatności w tym zakresie, po trzecie, przedeklarowaniem powierzchni działek deklarowanych do wariantu 2.3 – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), co skutkowało pomniejszeniem płatności o podwójną stwierdzoną różnicę i w końcu po czwarte, nieprzestrzeganiem przez wnioskodawcę minimalnych wymogów dotyczących czystości i porządku w gospodarstwie w zakresie odnoszącym się do nieczystości płynnych, co ze względu na wystąpienie nieprawidłowości PW14 skutkowało zmniejszeniem płatności o 3% całkowitej kwoty.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja nie jest niezgodna z prawem.

Merytoryczną ocenę zarzutów opartych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a., poprzedzić należy koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach wymienionej podstawy kasacyjnej nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w ten sposób, że w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Omawiane zarzuty kasacyjne, tj. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1 oraz art. 85 § 1 k.p.a. nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą przede wszystkim dlatego, że wbrew przywołanym powyżej wymogom, argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu tych zarzutów w ogóle nie wyjaśnia na czym miałoby polegać naruszenie wymienionych przepisów postępowania oraz jaki miałby być wpływ zarzucanego ich naruszenia na wynik rozpatrywanej sprawy. Uzasadnienie omawianych zarzutów nie udziela odpowiedzi na powyższe pytania, ani też nie zawiera żadnej argumentacji, z której mogłoby wynikać, że wymienione przepisy - a w istocie rzeczy dekodowane z nich tzw. normy dopełnienia - stanowiąc wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie zostały w dostatecznym stopniu uwzględnione przez Sąd I instancji w procesie kontroli jej legalności, co nie pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. Z uzasadnienia tych zarzutów, adresowanych wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nie wynika również, w jakim zakresie, a przede wszystkim dlaczego z punktu widzenia poszczególnych spośród zarzucanych naruszeń przepisów postępowania, stan faktyczny sprawy, na gruncie którego operował Sąd I instancji uznać należało za wadliwy, czy to w całości, czy to w zakresie odnoszącym się do konkretnych jego elementów istotnych dla wyniku postępowania w sprawie. Oceny odnośnie do istnienia w analizowanym zakresie daleko idących deficytów, w żadnym stopniu nie niweczy argument o odmowie przeprowadzenia przez organ dowodów z przesłuchania świadków, skoro autor skargi kasacyjnej nie wskazał, nie dość, że o jakich konkretnie świadków chodzi, to również i na jaką konkretnie okoliczność (okoliczności) dowód ten miałby być przeprowadzony. Z punktu widzenia istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, a w tym kontekście tej spornej w sprawie kwestii, która odnosi się do braku potwierdzenia przez jednostkę certyfikującą danych dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), sformułowanej w bardzo ogólny sposób, a przez to i dowolnej tezy, że "świadkowie mogliby potwierdzić warunki, jakie spełniało gospodarstwo skarżącego w przedmiotowym okresie", autor skargi kasacyjnej nie skonfrontował z przepisami art. 2 pkt 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 9 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, ani też z art. 17 ust. 3 przywołanej ustawy, co uwzględniając konsekwencje wynikające z tego przepisu wymagałoby podważania prawidłowości stanu fatycznego rozpatrywanej sprawy z punktu widzenia zarzutu naruszenia art. 76 § 1 i § 3 k.p.a., który nie został jednak postawiony we wniesionym środku zaskarżenia.

Wadliwości stanu fatycznego, który przyjęty został za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie nie sposób również upatrywać w braku rozpatrzenia i wyjaśnienia przez organ administracji, a w konsekwencji również przez Sąd I instancji, okoliczności odnoszących się do stanu zdrowia wnioskodawcy, który uniemożliwiał dotrzymanie warunków prowadzenia produkcji ekologicznej, co miałoby tym samym świadczyć o braku podstaw do pomniejszenia płatności. Jakkolwiek bowiem faktem jest, że w rozumieniu art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 oraz § 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, za siłę wyższą, czy też wyjątkową okoliczność niezależną od rolnika, uniemożliwiającą niedotrzymanie warunków prowadzenia produkcji ekologicznej można uznać, między innymi, długotrwałą niezdolność do wykonywania zawodu, to jednak nie sposób zasadnie twierdzić, że brak wyjaśnienia i odniesienia się do podnoszonej przez stronę okoliczności świadczy o wadliwości oceny, że kontrolowana decyzja nie jest zgodna z prawem. Przede wszystkim dlatego, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby z akt sprawy administracyjnej wynikało, że w odniesieniu do podnoszonej kwestii spornej wnioskodawca uczynił zadość obowiązkowi poinformowania organu we właściwej formie oraz we właściwym terminie o wystąpieniu okoliczności, na którą się powołuje - nota bene, okoliczność ta podniesiona została dopiero na etapie postępowania przez wojewódzkim sądem administracyjnym, co nastąpiło przy tym bez jakiegokolwiek uprawdopodobnienia jej zaistnienia. Skoro tak, to ustaleniom faktycznym przyjętym za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie nie sposób zarzucić deficytu w zakresie odnoszącym się do podnoszonej przez stronę skarżącą okoliczności. Zwłaszcza, gdy w analizowanym zakresie podkreślić i to, że w przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja wydana w sprawie przyznania, a nie zwrotu płatności.

Podnieść należy również, że omawiane zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą także i z tego powodu, że sposób w jaki zostały one skonstruowane oraz uzasadnione - niezależnie od przedstawionych powyżej ich deficytów – pomija te istotne konsekwencje, która wynikają z art. 21 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Najogólniej rzecz ujmując wyrażają się one w tym, że postępowanie regulowane wymienioną ustawą – w tym rzecz jasna postępowanie, w którym wydana została decyzja kontrolowana przez Sąd I instancji - ma charakter postępowania szczególnego, którego odrębność w relacji do ogólnego postępowania administracyjnego polega po pierwsze, określeniu innego katalogu obowiązków organów administracji (stanie na straży praworządności; rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; udzielanie stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków; zapewnienie stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwienie im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań) po drugie, na wyłączeniu stosowania w tych postępowaniach przepisu art. 81 k.p.a. i po trzecie, na zaadresowaniu do stron i innych osób uczestniczących w postępowaniu, obowiązku przedstawiania dowodów oraz wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek z jednoczesnym wyeksponowaniem stosowania w tym postępowaniu zasady, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Za niezasadny uznać należało również zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym polegający – zdaniem strony skarżącej – na przyjęciu przez Sąd I instancji, że to producent rolny jest zobowiązany do zadbania o to, aby jednostka certyfikująca dostarczyła wymagany prawem certyfikat w terminie zakreślonym ustawą w sytuacji, gdy wykładnia taka jest sprzeczna z treścią tegoż przepisu, stanem faktycznym sprawy oraz z zadaniami jednostek certyfikujących wynikającymi z tejże ustawy.

Odnosząc się do tego zarzutu, w punkcie wyjścia podkreślić i przypomnieć zarazem należy, że zarzut "błędnej wykładni prawa" to zarzut mylnego zrozumienia treści przepisu przez sąd administracyjny I instancji, który wymaga - aby mógł być rozpatrzony - wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy i jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą. Przede wszystkim dlatego, że wbrew jej twierdzeniom, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby w zakresie odnoszącym się do interpretacji spornego w spawie przepisu Sad I instancji wyraził stanowisko (pogląd), którego prawidłowość podważa strona skarżąca. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jedynie, że Sąd I instancji skonfrontował treść regulacji prawnej zawartej w art. 17 ust. 1 ust. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym z tym, że "[...] w wykazie przekazanym Prezesowi ARiMR na 2011 r., przy nazwisku skarżącego w odniesieniu do powierzchni upraw realizowanych w ramach pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne – wariant 2.1, Jednostka Certyfikująca wskazała wartość 0,00." oraz, iż pomimo korespondencji z beneficjentem jednostka ta nie zgłosiła zmian w tym zakresie, co skutkowało konkluzją, "[...] iż w 2011 r. skarżący nie realizował produkcji w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne [...]." Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika więc, aby Sąd I instancji podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne w odniesieniu do art. 17 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, a tym samym, aby w ich rezultacie wyraził pogląd kwestionowany przez stronę skarżącą. Tym samym, nie sposób nie ustrzec się refleksji, że autor skargi kasacyjnej podjął polemikę ze stanowiskiem, które nie istnieje.

Naruszenia art. 17 ust. 1 ustaw z dnia 25 czerwca 2009 r. nie sposób upatrywać również w niewłaściwym jego zastosowaniu, o czym przekonują powyżej już przedstawione argumenty, w świetle których za nieusprawiedliwione uznać należało zarzuty oparte na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a.

Uwzględniając wszystkie dotychczas przedstawione argumenty, w tym zwłaszcza konsekwencje wynikające z przepisów art. 2 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 3 i 4 oraz art. 17 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, z punktu widzenia istoty spornego w sprawie zagadnienia przyjąć należy więc, że nieumieszczenie skarżącego w wykazie producentów oznacza, że upoważniona jednostka certyfikująca, w ramach posiadanych kompetencji stwierdziła, że nie spełnia on wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym (por. również wyrok NSA z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt Ii GSK 56/13).

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

-----------------------

14