Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 524/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 372
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 107 § 3; art. 129; art. 134
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Komisja Lekarska z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia bezskuteczności odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lipca 2022 r. Komisja Lekarska stwierdziła bezskuteczność odwołania R. K. od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej E – "trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej".

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Skarżący R. K. pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. wniósł odwołanie od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej i jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Skarżący wyjaśnił m.in., że przedmiotowe orzeczenie komisji lekarskiej nie zostało mu doręczone i nie rozpoczął swojego biegu termin do wniesienia odwołania. Skarżący wskazał, że nigdy nie zapoznał się z dokumentacją medyczną, na podstawie której wydano sporne orzeczenie. Podkreślił, że w dniu wydania orzeczenia jak i teraz, nie spełniał i nie spełnia przesłanek do ustalenia i określenia kategorii E.

Wojewódzka Komisja Lekarska stwierdziła bezskuteczność wniesionego odwołania argumentując, że stanowisko o braku doręczenia orzeczenia komisji lekarskiej pozostaje w sprzeczności z brzmieniem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 372 ze zm.). Przepis ten przewidywał, że orzeczenie rejonowej komisji lekarskiej doręcza się poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśnie wraz z uzasadnieniem. Powyższe oznacza, że orzeczenie zostało doręczone odwołującemu w dniu 15 maja 1996 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 29 maja 1996 r. Tymczasem odwołanie zostało wniesione do Wojskowego Centrum Rekrutacji w L. w dniu 6 lipca 2022 r. (po upływie przewidzianego prawem terminu). Warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienia odwołania jest natomiast zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Ponadto, argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego. W tej sytuacji rozpatrzenie wniesionego odwołania przez organ II instancji w trybie zwyczajnym jest niedopuszczalne, naruszałoby bowiem zasadę trwałości decyzji określoną w art. 16 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skarżący wyjaśnił, że w trakcie ubiegania się o przyjęcie do Wojsk Obrony Terytorialnej ("WOT") został poinformowany, że posiada kategorię zdolności do służby wojskowej E - trwale niezdolny do służby wojskowej i w związku z tym nie może wstąpić do WOT. Ponownie stwierdził, orzeczenie lekarskie nie zostało mu doręczone i nigdy nie zapoznał się z dokumentacją medyczną stanowiącą jego podstawę. Stanowisko Komisja Lekarska opiera się jedynie na treści przepisów prawa w sytuacji, kiedy brak jest jakichkolwiek dowodów (np. w postaci pokwitowania odbioru) potwierdzających, że orzeczenie zostało stronie doręczone. Fakt wydania książeczki wojskowej nie jest równoznaczny z wydaniem orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 15 maja 1996 r. nr [...].

Komisja Lekarska wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Komisja Lekarska z dnia 28 lipca 2022 r. stwierdzające bezskuteczność wniesionego odwołania. Postanowienie to wydano w trybie art. 134 k.p.a.

Zgodnie z powyższym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zdanie pierwsze). W zdaniu drugim przepis ten stanowi, że postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

W orzecznictwie sygnalizuje się, że ww. przepis zawiera dwie odrębne instytucje – niedopuszczalność odwołania i wniesienie odwołania z uchybieniem terminu (zob. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1998 r. sygn. III SA 898/97, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 września 2020 r. sygn. III SA/Kr 733/20). Zaskarżone postanowienie pomimo niewłaściwego sformułowania o "bezskuteczności wniesionego odwołania" nie narusza przepisów prawa, w tym art. 134 k.p.a., który nie przewiduje rozstrzygnięcia o treści wskazanej we wspomnianym przepisie.

Skład orzekający WSA w Lublinie uznał, że tego rodzaju uchybienie nie jest istotne w rozpoznawanej sprawie dotyczącej proceduralnej kwestii wywołanej spóźnionym odwołaniem wniesionym przez skarżącego. Stwierdzona przez organ bezskuteczność odwołania skutkowała bowiem odmową jego merytorycznego rozpoznania.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ, wydając przedmiotowe postanowienie stwierdzające bezskuteczność odwołania od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...], nie dopuścił się naruszenia art. 134 k.p.a.

Warunkiem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji (orzeczenia) organu I instancji jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do dokonania takiej czynności procesowej. Uchybienie terminowi powoduje, że odwołanie nie może być rozpatrywanie przez organ odwoławczy.

Sposób i termin wniesienia odwołania został określony w art. 129 k.p.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.

Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie ( art. 129 § 2 k.p.a.).

Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (art. 129 § 3 k.p.a.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się także, że ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na skarżącym (wyrok NSA z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt II GSK 10/08).

Z analizy akt zgromadzonych przez organ wynika jednoznaczny wniosek, że skarżący niewątpliwie uchybił terminowi do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego, które zapadło ponad 26 lat temu. Z akt sprawy wynika ponadto, że odrębnym postanowieniem z dnia 28 lipca 2022 r. Komisja Lekarska odmówiła skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Podstawowym argumentem użytym przez skarżącego na poparcie stanowiska o wadliwości badanego postanowienia o "bezskuteczności" odwołania było to, że orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, nie zostało stronie doręczone.

Zdaniem Sądu, argumentacja ta nie jest wiarygodna z powodu braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego. Znamiennym jest, że skarżący nie neguje tego, że w 1996 r. otrzymał książeczkę wojskową. Przy czym podkreśla on, iż fakt wydania książeczki wojskowej nie jest równoznaczny z wydaniem (doręczeniem) mu orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 15 maja 1996 r. nr [...]. Z braku formalnego potwierdzenia odbioru orzeczenia skarżący wyprowadza wniosek, że sporne orzeczenie nie zostało mu nigdy doręczone.

Odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi należy wyjaśnić, że faktu doręczenia orzeczenia komisji lekarskiej nie można skutecznie podważyć. Wszystkie okoliczności sprawy świadczą, że doręczenie orzeczenia nastąpiło w dniu 15 maja 1996 r. Od Wojskowego Centrum Rekrutacji w L., organu zajmującego się aktualnie rekrutacją wojskową nie można wymagać, aby dysponował on pełną dokumentacją dotyczącą postępowań sprzed ponad 26 lat, chociażby z uwagi na reguły postępowania związane z archiwizacją dokumentów dotyczących ustalania kategorii zdolności do służby wojskowej. Zagadnie to zostało w sprawie wyjaśnione, czego dowodem jest pismo Wojskowego Centrum Rekrutacji w L. z dnia 26 czerwca 2022 r. informujące skarżącego o przechowywaniu dokumentacji (orzeczeń) przez okres dziesięciu lat oraz o protokolarnym niszczeniu dokumentów. Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. wskazało również, że nie posiada orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w L. z dnia 15 maja 1996 r. nr [...].

W innym piśmie z dnia 20 lipca 2022 r. adresowanym do Przewodniczącego Komisja Lekarska, Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. powołując się na zapisy w księdze ewidencji (skorowidzu) stwierdziło, że Rejonowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 15 maja 1996 r. nr [...] rozstrzygała w sprawie R. K. i jego kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "E". Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. stwierdziło ponadto, że R. K. nie wniósł odwołania. W tym przypadku orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej stało się ostateczne i na tej podstawie skarżącego skreślono z ewidencji wojskowej. Wojskowe Centrum Rekrutacji w L. wyjaśniło też, że skarżącemu wydano książeczkę wojskową w trakcie czynności podejmowanych przez Komisję Poborową Nr [...] w L..

Nieuzasadnionym jest więc zarzut skargi o błędnym ustaleniu przez Komisja Lekarska daty doręczenia skarżącemu orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w L.. Zdaniem organu, nastąpiło to w dniu 15 maja 1996 r.

Komisja Lekarska logicznie wywodzi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że do oceny zdarzeń mających miejsce w 1996 r należy zastosować przepisy nieobowiązującej już ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa ta utraciła moc z dniem 23 kwietnia 2022 r.

Przypomnienia wymaga, że w myśl art. 26 ust. 1 cyt. ustawy, określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do rejonowych i wojewódzkich komisji lekarskich, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1.

Rejonowe i wojewódzkie komisje lekarskie powołują wojewodowie w porozumieniu z szefami wojewódzkich sztabów wojskowych i przewodniczącymi okręgowych rad lekarskich (art. 26 ust. 2).

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania rejonowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz zasady przeprowadzania badań lekarskich, a także zasady współdziałania komisji z terenowymi organami rządowej administracji ogólnej i organami samorządu terytorialnego (art. 26 ust. 3).

Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej określa, w drodze rozporządzenia, kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz zasady zaliczania do poszczególnych kategorii (art. 26 ust. 4).

Według art. 28 ust. 1 ustawy, orzeczenie rejonowej komisji lekarskiej doręcza się poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśmie wraz z uzasadnieniem.

Od orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej przysługuje poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie czternastu dni od dnia doręczenia orzeczenia. Orzeczenie to może być zmienione przez wojewódzką komisję lekarską również z urzędu, jeżeli zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa (art. 28 ust. 2 ustawy)

Członkom rejonowej komisji lekarskiej przysługuje prawo wnoszenia do wojewódzkiej komisji lekarskiej sprzeciwów od orzeczeń rejonowej komisji lekarskiej w terminie czternastu dni od dnia wydania orzeczenia (art. 28 ust. 3 ustawy).

Ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez rejonową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany (art. 28 ust. 4 ustawy).

Ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień i komisji poborowych (art. 28 ust. 5 ustawy).

Komisja Lekarska wyjaśniła, że orzeczenie rejonowej komisji lekarskiej należało doręczyć poborowemu oraz wojskowemu komendantowi uzupełnień na piśmie wraz z uzasadnieniem. W tej sytuacji uznała, że orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej nr [...] zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 maja 1996 r. i termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 29 maja 1996 r.

W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia Komisja Lekarska wymieniła, po pierwsze art. 134 k.p.a., a po drugie, przepis art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz jej art. 28 ust. 2.

Powyższe prowadzi do wniosku, że Komisja Lekarska dokonała prawidłowej dwutorowej oceny formalnej odwołania bo w kontekście art. 134 k.p.a. oraz zasad wnoszenia odwołania na podstawie szczególnej regulacji (art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP).

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2022.655 ze zm.) w art. 819 przewiduje, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Sprawa ustalenia skarżącemu kategorii "E" została wszczęta i zakończona orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia 15 maja 1996 r. Z akt sprawy wynikało, że skarżący nie wniósł odwołania pod rządem ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. Skoro odwołanie zostało wniesione przez skarżącego w dniu 6 lipca 2022 r. (data wpływu do organu) rzeczą Komisja Lekarska było zastosowanie przede wszystkim przepisu o charakterze proceduralnym (art. 134 k.p.a.).

Z uwagi na charakter sporu w niniejszej sprawie należy zauważyć, że z obowiązującego wówczas § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie doręczania wojskowych dokumentów osobistych i trybu postępowania z tymi dokumentami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2264 ze zm.), książeczka wojskowa jest wojskowym dokumentem osobistym, stwierdzającym stosunek jej posiadacza do obowiązku służby wojskowej. Książeczkę wojskową odbiera osobiście za potwierdzeniem odbioru osoba objęta ewidencją prowadzoną przez wojskowego komendanta uzupełnień (ust. 2).

W § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992 r. Nr 57, poz. 278 ze zm.) wymienione zostały kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej. Kategoria określona w § 1 ust.1 pkt 4 ww. rozporządzenia - kategoria E - dotyczyła osób trwale niezdolnych do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Mając na uwadze procesowy charakter zaskarżonego postanowienia trzeba wyraźnie stwierdzić, że skarżący niezasadnie zarzuca, że Komisja Lekarska nie odniosła się do meritum sprawy wywołanej wniesionym odwołaniem oraz że nie skierowała skarżącego na badania lekarskie w celu weryfikacji wadliwego rozstrzygnięcia Rejonowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia 15 maja 1996 r. Powyższe oznacza, że nowe informacje o dobrym stanie zdrowia skarżącego (wynikające z przedłożonej dokumentacji, w tym z orzeczenia Lotniczo-Lekarskiego wydanego przez Urząd Lotnictwa Cywilnego) nie zobowiązywały Komisja Lekarska do wypowiedzi odnośnie dyskwalifikującego stronę orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia 15 maja 1996 r.

Nie jest sporne, że R. K. nie odbywał służby wojskowej z powodu orzeczenia kategorii "E" zdolności do służby – a to oznacza, że skarżący od samego początku znał treść orzeczenia wydanego przez Rejonową Komisję Lekarską w Nr [...] w L. w dniu 15 maja 1996 r. Z tego względu jego twierdzenia o braku doręczenia orzeczenia okazały się niewiarygodne.

Wobec powyższego organ nie naruszył art. 134 k.p.a., jak również art. 107 § 3 k.p.a. określającego elementy składające się na uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.

Ubocznie należy podnieść, że skarga na postanowienie Komisja Lekarska z dnia 28 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. III SA/Lu 523/22.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., należało skargę oddalić.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).