Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 260/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej ze skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] "B." sp. z o.o. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 909/13 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "B." sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wpłat na PFRON za okres od grudnia 2007 r. do listopada 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Przedsiębiorstwa [...] "B." sp. z o.o. z siedzibą w O. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FSK 260/14

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwo [...] "B." z siedzibą w O. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2007 r. do listopada 2008 r.

Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzja z dnia 12 października 2012 r. określił skarżącej Spółce na kwotę 52.972 zł wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2007 r. do listopada 2008 r., jako podstawę prawną decyzji wskazując art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), który na mocy art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dale: u.r.z.), ma zastosowanie do wpłat na PFRON. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.z.r. skarżąca była zobowiązana do dokonywania wpłat na Fundusz w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając jednocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne według określonego wzoru, czego jednak nie czyniła. Po bezskutecznym wezwaniu skarżącej do nadesłania deklaracji miesięcznych i rocznych, deklaracji ZUS DRA, dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, decyzję oparto na danych dotyczących wielkości zatrudnienia w skarżącej uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes wielokrotnie.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że w zakładzie w Polsce nie zatrudniała więcej, niż 4-6 pracowników, w związku, z czym nie miała obowiązku składania deklaracji oraz dokonywania wpłat na PFRON oraz że ma zakład w B., który jednak jest samodzielny organizacyjnie, posiada własny majątek i zatrudnia pracowników, jest więc pracodawcą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej: K.p.) i rozlicza się ze wszystkich zobowiązań, w tym księgowych i podatkowych, na terenie Niemiec. W istocie skarżąca swoją działalność prowadzi wyłącznie w Niemczech, a biuro w Polsce spełnia jedynie funkcję służebną wobec oddziału w Niemczech.

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 13 lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON, stwierdzając, że niemieckiemu oddziałowi skarżącej nie można przypisać przymiotu samodzielnego pracodawcy, którym jest tylko skarżąca, bowiem umowy z pracownikami wykonującymi pracę w Niemczech zawierał prezes zarządu skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 210 § 1 pkt 5, pkt 6 i pkt 8 oraz § 4 w związku z art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 6, a także art. 199 O.p. oraz art. 3 K.p., podnosząc, że wobec oznaczenia okresu, którego dotyczy, przy zastosowaniu formuły "2011-06, 2011-07", nie wiadomo, jakiego okresu dotyczy obowiązek zapłaty składek, wskutek czego decyzja jest niewykonalna, a w jej uzasadnieniu brak wskazania wiarygodnego sposobu ustalenia liczby zatrudnionych pracowników.

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzja z dnia 12 października 2012 r. określił skarżącej Spółce na kwotę 4.397 zł wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za czerwiec i lipiec 2011 r., jako podstawę prawną decyzji wskazując art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), który na mocy art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dale: u.r.z.), ma zastosowanie do wpłat na PFRON. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.z.r. skarżąca była zobowiązana do dokonywania wpłat na Fundusz w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając jednocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne według określonego wzoru, czego jednak nie czyniła. Po bezskutecznym wezwaniu skarżącej do nadesłania deklaracji miesięcznych i rocznych, deklaracji ZUS DRA, dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, decyzję oparto na danych dotyczących wielkości zatrudnienia w skarżącej uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes wielokrotnie.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że w zakładzie w Polsce nie zatrudniała więcej, niż 4-6 pracowników, w związku, z czym nie miała obowiązku składania deklaracji oraz dokonywania wpłat na PFRON oraz że ma zakład w B., który jednak jest samodzielny organizacyjnie, posiada własny majątek i zatrudnia pracowników, jest więc pracodawcą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej: K.p.) i rozlicza się ze wszystkich zobowiązań, w tym księgowych i podatkowych, na terenie Niemiec. W istocie skarżąca swoją działalność prowadzi wyłącznie w Niemczech, a biuro w Polsce spełnia jedynie funkcję służebną wobec oddziału w Niemczech.

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 13 lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON, stwierdzając, że niemieckiemu oddziałowi skarżącej nie można przypisać przymiotu samodzielnego pracodawcy, którym jest tylko skarżąca, bowiem umowy z pracownikami wykonującymi pracę w Niemczech zawierał prezes zarządu skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 210 § 1 pkt 5, pkt 6 i pkt 8 oraz § 4 w związku z art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 6, a także art. 199 O.p. oraz art. 3 K.p., podnosząc, że wobec oznaczenia okresu, którego dotyczy, przy zastosowaniu formuły "2007-12, 2008-01", nie wiadomo, jakiego okresu dotyczy obowiązek zapłaty składek, wskutek czego decyzja jest niewykonalna, a w jej uzasadnieniu brak wskazania wiarygodnego sposobu ustalenia liczby zatrudnionych pracowników.

Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że prawidłowe i zgodne z udzielnym pełnomocnictwem są podpisy pod decyzją organu pierwszej instancji, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oddziału skarżącej w B. nie można było uznać za pracodawcę w rozumieniu art. 3 K.p. oraz że w celu ustalenia poziomu zatrudnienia u pracodawcy należało zsumować stan zatrudnienia we wszystkich jej jednostkach organizacyjnych, jak to uczyniły organy orzekające w sprawie. Sąd podzielił w konsekwencji stanowisko, zgodnie z którym w rozumieniu K.p. to skarżąca była pracodawcą osób wykonujących pracę na terytorium Niemiec. Jednocześnie nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze strony osób uprawnionych do działania w imieniu skarżącej na okoliczność samodzielnego charakteru oddziału w B., nie stanowi naruszenia art. 199 O.p., bowiem informacje, które miały być ujawnione w tym przesłuchaniu, skarżąca mogła przekazać w formie pisemnych wyjaśnień. Przyjęty w decyzji sposób oznaczenia miesięcy i lat przy pomocy cyfr arabskich, jest stosowany w praktyce. Wskazana w decyzji liczba pracowników, przyjęta do wyliczenia wysokości należnych od skarżącej wpłat na PFRON, znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. W aktach sprawy znajduje się bowiem wydruk elektroniczny z bazy danych ZUS, poświadczony za zgodność z oryginałem przez pracownika Zakładu, na podstawie którego ustalano liczbę pracowników zatrudnianych przez skarżącą w poszczególnych okresach wymienionych w decyzji. Do korzystania z powyższych danych organy orzekające w sprawie uprawnione były na podstawie art.49c u.r.z. wobec nieprzedstawienia przez skarżącą informacji i dokumentów w tym zakresie; dane te potwierdzają, że w okresach, których dotyczyła decyzja, skarżąca zatrudniała wskazaną w decyzji liczbę pracowników.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszanie:

I. prawa materialnego, a to art. 3 K.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że oddział spółki w B. nie jest pracodawcą w rozumieniu tego przepisu.

II. przepisów postępowania, a to:

a) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a. w związku z art. 210 § 1 pkt 5, 6 i 8 oraz § 4, a także art. 143 § 1 O.p. w związku oraz art. 247 § 1 pkt 3 i 6 O.p., przez zaakceptowanie przez Sąd, że wydana decyzja: jest niewykonalna, nie wskazuje, jaki okres obejmuje obowiązek zapłaty składek na PFRON, nie wskazuje wiarygodnego sposobu ustalenia liczby zatrudnionych pracowników i podpisana została przez osoby nieuprawnione;

b) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a. w związku z art. 199 O.p. przez pominięcie zarzutu dotyczącego nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że niewłaściwe jest stanowisko, jakoby zostały przedstawione pełnomocnictwa upoważniające do wydania decyzji w imieniu organu pierwszej instancji, są to bowiem pełnomocnictwa do reprezentowania PFRON na zewnątrz, udzielone w trybie art. 53 ust. 3 pkt 2 u.r.z., a nie upoważnienia do wydania decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 143 § 1 O.p.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalanie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Rozstrzygnięcie sprawy zależy w znacznej mierze od oceny okoliczności natury faktycznej, a konkretnie tego, czy zagraniczny oddział skarżącej powinien być uznany za pracodawcę w rozumieniu u.r.z. Przed przystąpieniem do oceny tej kwestii należało jednak ocenić zasadność zarzutów natury procesowej.

Odnośnie nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzutu dotyczącego podpisania decyzji organu pierwszej instancji przez osoby do tego nieuprawnione, wyjaśnić przede wszystkim należy, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a w zasadzie jego Prezes, nie jest organem podatkowym w klasycznym tego pojęcia znaczeniu. Fundusz ustanowiony został jako państwowy fundusz celowy w rozumieniu przepisów o finansach publicznych. Posiada on osobowość prawną (art. 45 ust. 1 i 2 u.r.z.), jego organami są: Rada Nadzorcza i Zarząd (art. 50 ust. 1 u.r.z.), w skład Zarządu wchodzą Prezes Zarządu i dwaj jego zastępcy (art. 51 ust. 1 u.r.z.). Zgodnie z art. 53 ust. 1 u.r.z. jedynie Prezes Zarządu jest uprawniony do reprezentowania Funduszu na zewnątrz, co stanowi podstawę do wydawania w imieniu Funduszu decyzji administracyjnych. Norma ta nie oznacza jednak, że Prezes Zarządu w realizowaniu powierzonych mu kompetencji musi występować samodzielnie, bowiem na mocy art. 53 ust. 2 u.r.z. może powoływać pełnomocników Zarządu, ustalając granice ich umocowania, a oświadczenia w imieniu Funduszu, oprócz Prezesa, składać mogą zarówno zastępcy, jak i dwaj pełnomocnicy łącznie. Konsekwencją powyższego jest, że Prezes Zarządu był uprawniony do wydania zaskarżonej decyzji, ale także powierzenia tej kompetencji podległym sobie pracownikom. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej, wystawione w trybie art. 53 u.r.z. pełnomocnictwa, na podstawie których wydano decyzję, nie mogły powodować jej wadliwości formalnej, skoro pełnomocnictwa te wydane zostały przez uprawniony podmiot, w ramach przysługujących mu uprawnień, dwóm osobom, które reprezentując Prezesa Zarządu działały łącznie. Prawidłowo zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzutu tego nie podzielił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także stanowiska skarżącej odnośnie niejasnego określenia okresu, którego dotyczyć miały wydane w sprawie decyzje. Przede wszystkim skarżąca jako przedsiębiorca powinna dysponować wiedzą, że wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dokonuje się w okresach miesięcznych. Już sama ta okoliczność, w przypadku zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości, powinna sugerować sposób odczytania zawartego w decyzji zapisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi zatem podstaw do podnoszenia wątpliwości, iż dokonany cyframi arabskimi zapis daty, np. 2007-12, uniemożliwia jego prawidłowe zrozumienie, skoro w sposób oczywisty chodzi o grudzień 2007 r. Do odczytania tej daty nie jest wymagana jakakolwiek wiedza specjalna czy szczególne doświadczenie życiowe.

Na aprobatę nie zasługują również twierdzenia co do braku wyjaśnienia przez organy sposobu ustalenia liczby pracowników skarżącej. Jak trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku, w aktach sprawy znajduje się wydruk z bazy danych ZUS, poświadczony za zgodność z oryginałem przez pracownika Zakładu, z którego to wydruku wyraźnie wynika zarówno data jego sporządzenia, jak i personalia osoby (z podaniem stanowiska służbowego), która tej czynności postępowania dokonała. Wydruk ten szczegółowo wskazuje pracodawcę oraz liczbę zatrudnionych przez niego pracowników, z podziałem na poszczególne okresy rozliczeniowe. Ponieważ art. 49c u.r.z. upoważnia do korzystania przez Fundusz z danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pracownik Funduszu uprawniony był do skorzystania z tych danych i odnotowania uzyskanych informacji w aktach. Potwierdzenie tego zdarzenia znalazło się w uzasadnieniu decyzji.

Mając na uwadze brak współdziałania skarżącej w postępowaniu, na uwzględnienie nie mógł zasługiwać zarzut związany z odmową przeprowadzenia dowodu z przesłuchania jej przedstawiciela jako strony. Istotna dla rozstrzygnięcia kwestia liczby zatrudnionych przez skarżącą pracowników powinna zostać wykazana odpowiednią dokumentacją, czemu jednak skarżąca nie sprostała. Dlatego też wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, która mogła przedstawić pisemne oświadczenie, nie był więc celowy.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie zaaprobował poczynione w sprawie ustalenia, przyjmując je za podstawę faktyczną wydanego wyroku. W ich świetle skarżąca nie wykazała, że jej zagraniczny oddział był pracodawcą w rozumieniu art. 3 K.p., jako że nie funkcjonował samodzielnie, nie prowadził odrębnej księgowości, nie składał odrębnych sprawozdań finansowych, ale przede wszystkim nie zatrudniał pracowników, z którymi umowy zawierał prezes zarządu skarżącej w Polsce i kierował ich do pracy zagranicą w formie delegacji.

W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz strony przeciwnej kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.