Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2608/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 66/16 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] 2015 r. [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 2608/16

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w

Szczecinie oddalił skargę W. K. na decyzję Wojewody Z. z

dnia [...] r. w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej.

W wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2

ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 oraz art. 74 ustawy z dnia 20 kwietnia

2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 149),

Starosta Powiatu w M. orzekł o utracie przez W. K. statusu osoby

bezrobotnej z dniem [...] r. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżąca mimo, iż

w dniu [...] r. składając dokumenty do rejestracji, zapoznała się z

oświadczeniem bezrobotnego w karcie rejestracyjnej i informacją dla osób

rejestrujących się m.in. o obowiązku zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu

pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub złożenia wniosku o wpis do

ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności

powodujących utratę statusu osoby bezrobotnego, (potwierdzając powyższe

własnoręcznym podpisem), po przyznaniu jej statusu osoby bezrobotnej od dnia [..] r. świadczyła pracę w dniu [...] r. na podstawie umowy

zlecenia, nie informując o tym fakcie Powiatowego Urzędu Pracy w M.. Organ I

instancji podniósł, iż skarżąca również w piśmie z dnia [...] r. złożyła

oświadczenie, w którym potwierdziła, iż w dniu [...] r. podjęła pracę

zarobkową, w związku z powyższym w świetle przepisów ustawy należało W.

K. pozbawić statusu bezrobotnego z dniem podjęcia pracy, tj. z dniem [...] r.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., Wojewoda

Z. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję

organu I instancji. Organ wyjaśnił, że w dniu [...] r. W. K.

stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy i zgłosiła problem dotyczący ubezpieczenia

zdrowotnego córki w związku z czym organ zatrudnienia pozyskał z bazy osób

ubezpieczonych ZUS informację dotyczącą zbiegu tytułu ubezpieczeń w dniu [...]r. W dniu [...]r. skarżąca złożyła oświadczenie, że w dniu [...]

1

r. przeprowadziła wykład, który trwał dwie godziny, nadto wyjaśniła, iż

uzyskane wynagrodzenie ledwo pokryło koszty podróży i nadmieniła, iż nie pobiera

żadnych środków finansowych z tytułu posiadania statusu osoby bezrobotnej.

Organ II instancji wyjaśnił, iż w świetle art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2

ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia jakakolwiek aktywność mająca na celu

uzyskiwanie zarobków mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w ustawie jako

zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, skutkuje albo niemożliwością zarejestrowania

się w charakterze bezrobotnego albo też stanowi przesłankę do utraty tego statusu.

Zgodnie z ustawową definicją innej pracy zarobkowej, może ona być wykonywana na

podstawie umów cywilnoprawnych np. umowy zlecenia, o dzieło, przy czym nie chodzi

jedynie o rzeczywiste wykonywanie pracy, ale pozostawanie w stosunku prawnym, z

którego wynika uzyskiwanie dochodów (niezależnie, czy rzeczywiście one były

uzyskiwane w danym okresie oraz podleganie ubezpieczeniom społecznym i

zdrowotnym. Organ II instancji zauważył, iż skarżąca zarówno w piśmie z dnia [...]r., jak i w odwołaniu od zaskarżonej decyzji potwierdziła, że w dniu [...] r. świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia, co stanowi przesłankędo utraty statusu osoby bezrobotnej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Szczecinie W. K. podniosła, iż była przez cały czas gotowa i zdolna do

zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin, a 2 - godzinny wykład dla Z. L.

P. przy K. G. w S. w dniu [...] r. miał charakter kurtuazyjny, nie oznaczał podjęcia przez skarżącą pracy. Uzyskane wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto stanowiło symboliczny zwrot kosztów, który pokrył koszty dojazdu. Skarżąca podała, iż poszerza swoje kompetencje zawodowe,

współpracuje z Powiatowym Urzędem Pracy, terminowo stawia się na wymagane

spotkania i udziela wszelkich niezbędnych informacji. Skarżąca obawia się, iż

wyrejestrowanie z datą wsteczną, (po upływie [...] miesięcy) może skutkować

obciążeniem jej kosztami leczenia i hospitalizacji, której była poddawana na przełomie

[...]r. i [...] r., co w jej sytuacji życiowej - jest matką samodzielnie wychowującą

dziecko, może skutkować powstaniem długów, których nie będzie w stanie spłacić.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie,

podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

2

W uzupełnieniu skargi ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wskazał, iż

skarżąca wprawdzie podpisała umowę cywilnoprawną, lecz nie miała ona charakteru

zarobkowego, nie była zawarta w celu świadczenia przez skarżącą pracy czy usług,

służyła wyłącznie rozliczeniu kosztów przejazdu skarżącej, a samo wygłoszenie

wykładu miało na celu podwyższenie kwalifikacji skarżącej. Podstawowe znaczenie dla

oceny stosunku zobowiązaniowego ma zamiar stron i cel umowy, a ten w sytuacji

skarżącej nie zmierzał do podjęcia przez nią pracy w związku z czym skarżąca nie

osiągnęła żadnego dochodu. Jednocześnie zarzucił, iż organy obu instancji nie zbadały

charakteru, motywów i przesłanek zawarcia przez skarżącą umowy, co skutkowało

naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej złożył do akt oświadczenie

biblioteki [...], z którego wynika, iż spotkanie zostałozorganizowane w dniu [...]r. W kontekście złożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnik podnosił, iż umowa zlecenia została podpisana [...] r. po przedstawieniu przez skarżącą wysokości wydatków związanych z

przygotowaniem się do spotkania. Były to koszty podróży i materiałów dydaktycznych,

zatem umowa nie miała charakteru zarobkowego, jej celem nie było osiągnięcie przez

skarżącą jakiegokolwiek dochodu.

Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej złożył do akt

dokumenty podpisane przez skarżącą przy zawieraniu umowy, w tym oświadczenie do

umowy zlecenia i o dzieło jednocześnie wskazując, iż umowa została zawarta ustnie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził,

że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd uznał za bezsporną okoliczność, że w dniu [...] r. skarżąca

zawarła umowę zlecenia mającą na celu poprowadzenia wykładu, a także, iż skarżąca

za wykonaną pracę otrzymała jednorazowe wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto.

Powyższe przyznała sama skarżąca.

W ocenie Sądu I instancji, z powyższych okoliczności jednoznacznie wynika, iż

skarżąca na podstawie zawartej umowy wykonywała inną pracę zarobkową w

rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia w dniu [...] r., a

zatem w dniu jej zawarcia przestała spełniać warunki uprawniające ją do uznania jej za

osobę bezrobotną. Natomiast bez znaczenia dla dokonanej wyżej oceny pozostaje,

3

zdaniem Sądu, podnoszona przez skarżącą kwestia nazewnictwa, charakteru zawartej

umowy, motywów jej zawarcia - chęć podwyższenia kwalifikacji. Niezależnie bowiem

od tego, jak strony nazwałyby zawartą umowę, to z charakteru wykonywanych przez

skarżącą czynności, w szczególności samodzielności w prowadzeniu wykładu, jego

przygotowaniu jednoznacznie wynika, że skarżąca świadczyła pracę. Dodatkowo

podkreślić wypada, iż za pracę tę otrzymała wynagrodzenie, a więc niewątpliwie w dniu

zawarcia umowy przestała być "osobą niewykonującą inną pracę zarobkową". Należało

zatem uznać, iż organy obu instancji orzekły trafnie.

Za chybione, w ocenie Sądu, należało uznać zarzuty skarżącej, że zawarta przez

nią umowa cywilnoprawna nie miała charakteru zarobkowego, nie była zawarta w celu

świadczenia przez skarżącą pracy czy usług, służyła wyłącznie refundacji poniesionych

przez nią kosztów. Z załączonego do pisma skarżącej z dnia [...] r. dowodu

przelewu (k. [...] akt administracyjnych) wynika, iż wynagrodzenie zostało przez

zleceniodawcę przelane na rachunek bankowy skarżącej tytułem zleconej pracy, a nie

tytułem refundacji kosztów podróży. Faktu otrzymania wynagrodzenia nie kwestionuje

również skarżąca. Należy pamiętać, iż zawierając umowę zlecenia strony mogły

postanowić, iż zlecenie będzie nieodpłatne. Fakt przelania środków na rachunek

bankowy świadczy o jej odpłatnym charakterze.

Poza tym, wbrew twierdzeniu skarżącej nie ma znaczenia dla sprawy, na jaki cel

skarżąca miała wydatkować otrzymane wynagrodzenie. Nie zmienia to bowiem faktu, iż

została zawarta umowa zlecenia poprowadzenia wykładu i za tę pracę skarżąca

otrzymała wynagrodzenie. Wbrew twierdzeniu skarżącej brak jest jakichkolwiek

wątpliwości, co do treści i charakteru umowy.

Końcowo Sąd I instancji stwierdził, że problematyka poruszona w skardze,

dotycząca konieczności zwrotu przez skarżącą kosztów leczenia w związku z utratą

statusu bezrobotnego, nie może mieć wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę legalności

zaskarżonej decyzji, gdyż nie mieści się w granicach sprawy w rozumieniu art. 135

p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego

W. K., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu w osobie radcy

prawnego, podniosła zarzut naruszenia:

1) prawa materialnego, tj.

4

- art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i

instytucjach rynku pracy poprzez jego zastosowanie,

- art. 65 kodeksu cywilnego poprzez jego nieuwzględnienie,

2) przepisów postępowania, tj.:

- art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy

niezgodnie ze stanem rzeczywistym (błąd w ustaleniach faktycznych), tj. błędne

przyjęcie, że kwota w wysokości [...] zł stanowiła wynagrodzenie za wykonaną przez

skarżącą usługę, podczas gdy z przedstawionych dowodów jednoznacznie wynika, że

kwota ta miała jedynie pokryć koszty podróży i przygotowania wykładu, błędne

przyjęcie, że wygłoszenie wykładu stanowiło pracę zarobkową, podczas gdy skarżąca

świadczyła usługę nieodpłatnie w celu podwyższenia kwalifikacji koniecznych do

uzyskania stopnia doktora,

- naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, polegającej na przekroczeniu

przez Sąd swobodnej i kontrolowanej oceny dowodów, poprzez zaniechanie

wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w

szczególności poprzez błędną analizę treści ustnej umowy zlecenia, a tym samym

błędne i dowolne przyjęcie odpłatnego charakteru umowy, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik postępowania, błędne ustalenie

przez Sąd stanu faktycznego, pominięcie istotnych okoliczności faktycznych i prawnych,

brak odniesienia się do wszystkich zarzutów, co nie pozwala skarżącej w pełni poznać

przesłanki, jakimi kierował się Sąd wydając zaskarżony wyrok.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że skarżąca pomimo zawarcia ustnej umowy zlecenia nie podjęła się zatrudnienia, a tym samym nie podjęła się żadnej pracy zarobkowej czy też świadczenia usług pozwalających na zakwalifikowanie jej jako pracownika zatrudnionego na umowę o pracę lub osobę zatrudnioną na podstawie innego stosunku cywilnoprawnego. Wobec powyższego nie mogła utracić statusu osoby bezrobotnej. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę wyjaśnień skarżącej popartych dowodami, a wskazującymi, że wygłoszenie wykładu nie stanowiło pracy, lecz stanowiło konieczny element uzyskania stopnia doktora, a tym samym uzyskana kwota [...] zł nie stanowiła wynagrodzenia skarżącej prowadzącego douzyskania przychodu, lecz refundację kosztów podróży i przygotowania wykładu

5

(materiały dla uczestników). Skarżąca podnosiła samodzielnie swoje kwalifikacje

poprzez otwarcie przewodu doktorskiego w celu uzyskania stopnia doktora.

Wygłoszenie wykładu miało więc charakter naukowy/szkoleniowy i służyło nabyciu

doświadczenia i dokształcaniu umiejętności potrzebnych do pozytywnego

przeprowadzenia przewodu doktorskiego. Sąd I instancji nie zbadał treści zawartej

umowy ani celu i zgodnego zamiaru stron, przyjmując dowolnie, że skarżąca na

podstawie odpłatnej umowy podjęła pracę zarobkową. Obowiązkiem Sądu było

ustalenie treści umowy, co stanowi o naruszeniu art. 134 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i

naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów.

Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych skarżąca kasacyjnie

wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a także

zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa

pełnomocnika według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) -

zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach

skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W

niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie

wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności

zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność

orzeczenia z innymi przepisami prawa.

W myśl art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę

kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się

rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi

kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor podniósł zarzut naruszenia

zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W takiej sytuacji w

pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania.

6

W ramach tej podstawy kasacyjnej skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut

naruszenia art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., którego istota sprowadza się

do zarzutu błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że kwota w wysokości [...] zł

stanowiła wynagrodzenie za wykonaną przez skarżącą usługę, podczas gdy z

przedstawionych dowodów jednoznacznie wynika, że kwota ta miała jedynie pokryć

koszty podróży i przygotowania wykładu. Tak sformułowany zarzut nie może zostać

uznany za skuteczny.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe

przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk

pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie te

elementy zawiera kwestionowany skargą kasacyjną wyrok. To, że skarżąca kasacyjnie

nie zgadza się z oceną zaistniałego stanu faktycznego przez Sąd I instancji nie dowodzi

naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przy pomocy zarzutu naruszenia przepisów art. 134 i

art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać przyjętego przez sąd wojewódzki

stanu faktycznego czy też prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego.

Autor skargi kasacyjnej podniósł również zarzut "naruszenia zasady swobodnej

oceny dowodów, polegającej na przekroczeniu przez Sąd swobodnej i kontrolowanej

oceny dowodów, poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w

sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędną analizę treści ustnej

umowy zlecenia, a tym samym błędne i dowolne przyjęcie odpłatnego charakteru

umowy". Formułując powyższy pogląd autor skargi kasacyjnej nie wskazał na żaden

przepis prawa, co uniemożliwia uznanie takich zarzutów za zgłoszone w ramach

prawidłowo skonstruowanej podstawy kasacyjnej.

Wadliwość formułowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania wywołuje

ten skutek, że nie sposób uznać, że stan faktyczny stanowiący podstawę orzekania

został podważony. W konsekwencji należy przyjąć, że Sąd I instancji prawidłowo uznał,

że skarżąca uzyskała wynagrodzenie z tytułu świadczonej na podstawie umowy

zlecenia usługi, nie zaś, że kwota [...] zł stanowiła wyłącznie zwrot kosztów dojazdu i

kosztów przygotowania materiałów szkoleniowych.

W takich okolicznościach faktycznych rozważenia wymaga, czy Sąd I instancji

prawidłowo przyjął, że skarżąca podjęła się "innej pracy zarobkowej", co mogło stanowić przesłankę do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej.

7

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia bezrobotnym jest

osoba, która m.in. nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, zdolna i

gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w

danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej. Z kolei definicja

legalna terminu "inna praca zarobkowa", została zamieszczona w art. 2 ust. 1 pkt 11

ustawy. I tak, na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia "inna praca zarobkowa"

oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów

cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia czy umowy o dzieło.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie,

czy podjęcie się przez skarżącą wygłoszenia dwugodzinnego wykładu za

wynagrodzeniem w czasie, gdy była ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna, może

być traktowane jako "wykonanie innej pracy zarobkowej". Warto w tym miejscu zwrócić

uwagę, że pod pojęciem "innej pracy zarobkowej’ ustawodawca rozumie wykonywanie

pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy

agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej

spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.

Jeżeli zatem w sprawie zostało ustalone, a nie zostało skutecznie zakwestionowane w

skardze kasacyjnej, że skarżąca świadczyła usługę w ramach umowy zlecenia i z tego

tytułu uzyskała wynagrodzenie w kwocie [...] zł, należy przyjąć, że działanie to

wyczerpało znamiona uznania za "wykonywanie innej pracy zarobkowej", niezależnie

od incydentalnego charakteru owego działania. W ocenie Naczelnego Sądu

Administracyjnego uzasadnia to konstatację, że skarżąca nie spełnia warunków do

uznania jej za osobę bezrobotną, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 2 ust. 1

pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku

pracy.

Reasumując, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i

instytucjach rynku pracy, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy istniały podstawy do pozbawienia W. K. statusu osoby

bezrobotnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.

184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi

8

skarżącej wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdyż wynagrodzenie to

przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w

przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

9