Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1273/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art, 6ka ust. 1, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi "G" Spółdzielni Mieszkaniowej w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 września 2022 r., nr SKO Gd/2148/22 w przedmiocie określenia wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za grudzień 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 9 marca 2022 r., nr KDO.3137.5.18.2022, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 21 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako "SKO" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej jako "O.p.") w zw. z art. 6ka ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., dalej jako "u.c.p.g."), po rozpatrzeniu odwołania G. w G. (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółdzielnia") od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni (dalej jako "Prezydent Miasta" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 9 marca 2022 r., w sprawie określenia wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej w G., przy ul. [...] za miesiąc grudzień 2021 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:

2.1. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2022 r. Prezydent Miasta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obowiązującej za miesiąc grudzień 2021 r., dla nieruchomości położonej w G. przy ul. [...].

Decyzją z dnia 9 marca 2022 r. Prezydent Miasta określił dla ww. nieruchomości wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc grudzień 2021 r. w kwocie 10.127,50 zł.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z powiadomieniami z dni 1 grudnia 2021 r., 15 grudnia 2021 r. i 29 grudnia 2021 r. podmiot odbierający odpady komunalne, tj. K.: P. Sp. z o.o. i U. R. L. (dalej jako "K."), zauważył, że na ww. nieruchomości w pojemniku w kolorze zielonym przeznaczonym na odpady szklane znajdowały się odpady tworzyw sztucznych i metali oraz pozostałości po segregacji. Na potwierdzenie powyższego do organu przekazano dokumentację zdjęciową. Prezydent Miasta powołał treść wybranych przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz uchwały Rady Miasta Gdyni Nr XVI/548/20 z dnia 29 stycznia 2020 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego z 2020 r., Nr 1057) i w związku z niewypełnieniem przez mieszkańców ww. nieruchomości w miesiącu grudzień 2021 r. obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny określił wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Następnie organ pierwszej instancji wyjaśnił, jak została obliczona wysokość opłaty oraz odniósł się do twierdzeń strony podnoszonych w złożonym w toku postępowania piśmie.

2.2. Decyzją z dnia 21 września 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej od ww. decyzji Prezydenta Miasta, SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że odpady komunalne muszą być gromadzone w sposób selektywny i mieszkańcy są zobowiązani do tego, aby poszczególne frakcje gromadzić oddzielnie. Kolegium podkreśliło, że konsekwencją nieselektywnego gromadzenia odpadów jest konieczność poniesienia podwyższonych opłat za ich odbiór. W przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. W przypadku stwierdzeniu nieselektywnego gromadzenia odpadów, obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości podjęcia innych działań ze strony organu administracji, jak tylko określenie właścicielowi nieruchomości opłaty podwyższonej.

Organ stwierdził, że w grudniu 2021 r. w punkcie gromadzenia odpadów przy ul. [...] w G. odpady nie były gromadzone w sposób selektywny. Dokumentacja fotograficzna wykonana przez firmę zajmującą się odbiorem odpadów wskazuje, że w sfotografowanych pojemnikach znajdowały się odpady różnych frakcji. Na zdjęciach w ocenie organu wyraźnie widać, że w pojemniku na szkło znajdował się plastik, elementy papierowe, folie (fotografie z dnia 1, 15 i 29 grudnia 2021 r.). Raporty sporządzone przez odbiorcę odpadów, do których dołączono fotografie, wskazywały ponadto, przy jakiej ulicy zostały wykonane. Każde ze zdjęć zostało także opisane w raporcie wraz z podaniem dokładnej lokalizacji pojemnika. Raport identyfikuje także pojazd odbierający odpady. Brak wykonania obowiązku selektywnej zbiórki odpadów jest zatem w ocenie SKO niewątpliwy.

Organ odwoławczy zaznaczył, że art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. określa, jak ma zachować się odbiorca odpadów komunalnych, gdy stwierdzi, że nie są one gromadzone w sposób selektywny. Przedmiotem powiadomienia, o którym mowa w ww. przepisie, jest poinformowanie o tym, że nieprawidłowo segregowane odpady zostały odebrane jako zmieszane. Powiadomienie mówi zatem, że z określonej lokalizacji odbiorca odebrał nieposegregowane odpady komunalne. Zasadniczym celem powiadomienia jest to, że stanowi ono asumpt do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej. W ramach postępowania wyjaśniającego organ administracji ma obowiązek wyjaśnić, kto korzysta z punktu gromadzenia odpadów komunalnych, z których zostały one odebrane jako zmieszane (pomimo, że podlegały segregacji w ramach określonych frakcji odpadów).

SKO zwróciło uwagę, że ww. przepis nie przewiduje ani formy, ani terminu powiadomienia o stwierdzonej niewłaściwej segregacji. W ocenie SKO dopuszczalne jest zatem poinformowanie właścicieli w każdej formie, która zapewnia zapoznanie się z informacją. W niniejszej sprawie za powiadomienie można zdaniem organu uznać zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w którym wskazuje się, że w związku z niewłaściwą segregacją podmiot odbierający odpady odebrał odpady komunalne jako zmieszane, zatem obowiązek informacyjny został spełniony.

Organ odwoławczy wskazał także, że przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie nie pozwalają na odstąpienie od wymierzenia opłaty w przypadku, gdy brak właściwej segregacji odnosi się do tylko jednej z kilku frakcji odpadów gromadzonych w sposób selektywny. Każdy stwierdzony brak wykonywania obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych, niezależnie od tego, ilu frakcji dotyczy, stanowi wystarczającą przesłankę do określenia opłaty podwyższonej.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta prawidłowo określił wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 u.c.p.g. Ponadto zauważył, że ustawa nie przewiduje możliwości miarkowania wysokości opłaty w zależności od stopnia naruszenia czy częstotliwości niewykonywania obowiązku segregacji odpadów.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO z dnia 21 września 2022 r. w całości, zarzucając:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania jest równoznaczne z powiadomieniem właściciela o nieprawidłowym gromadzeniu odpadów przez odbiorcę odpadów, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że odbiorca odpadów nie dopełnił ustawowego obowiązku polegającego na powiadomieniu właściciela o gromadzeniu odpadów w sposób nieselektywny, a w szczególności organ nie przeprowadził żadnych ustaleń w zakresie stwierdzenia czy podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zawiadomił Skarżącą jako właściciela nieruchomości o braku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości będącej własnością Skarżącej,

II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Skarżąca została powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych poprzez zawiadomienie Skarżącej przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego, podczas gdy podmiot odbierający odpady nie wypełnił obowiązku informacyjnego i nie powiadomił w żaden sposób Skarżącej o niedopełnieniu selektywnego zbierania odpadów,

2) art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ I instancji był uprawniony do wszczęcia postępowania i wydania decyzji, podczas gdy brak powiadomienia Skarżącej o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych stanowi brak spełnienia się przesłanek ustawowych wynikających z przedmiotowej ustawy.

III. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ odwoławczy na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a O.p. winien był zaskarżoną decyzję uchylić w całości i umorzyć postępowanie w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na mocy art. 135 p.p.s.a. o rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji ją poprzedzającej, a ewentualne – o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie Skarżąca wniosła na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a. o zwrot na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia podniosła, że podmiot odbierający odpady nie powiadomił jej o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Informował o tym jedynie Prezydenta Miasta. Skarżąca powzięła wiedzę na ten temat dopiero po otrzymaniu postanowienia Prezydenta Miasta w przedmiocie wszczęcia postępowania. W ocenie Skarżącej oczywistym jest, że podmiot odbierający odpady w sposób notoryczny narusza ciążący na nim obowiązek i nie powiadamia Skarżącej o braku segregacji odpadów. Ponadto, w ocenie Skarżącej SKO nie podjęło wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ponieważ organ nie przeprowadził dowodu z umowy na odbieranie lub odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych, która została zawarta między Prezydentem Miasta a K.. Umowa ta powinna określać szczegółowy sposób postępowania w przypadku stwierdzenia nieselektywnego zbierania odpadów, zatem przeprowadzenie ww. dowodu było konieczne dla wykazania prawidłowości postępowania przez podmiot odbierający odpady w zakresie obowiązku informacyjnego. Ponadto, organ drugiej instancji nie zażądał wyjaśnień ze strony podmiotu odbierającego odpady w odniesieniu do braku informowania o nieselektywnym zbieraniu odpadów właściciela nieruchomości.

Organ odwoławczy dokonał w ocenie Skarżącej dowolnej oceny materiału dowodowego, uznając, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania jest równoznaczne z powiadomieniem właściciela o nieprawidłowym gromadzeniu odpadów. Zupełnie pominął fakt, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało skierowane do Skarżącej przez Prezydenta Miasta, natomiast w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. obowiązek poinformowania właściciela spoczywa na podmiocie odbierającym odpady. Co więcej, zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania z urzędu jest obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie, co wynika wprost z Rozdziału 8 O.p., wobec czego utożsamianie zawiadomienia o wszczęciu postępowania z powiadomieniem właściciela, o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., należy w ocenie strony uznać za nietrafne. W związku z powyższym w ocenie Spółdzielni doszło do naruszenia art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., a także art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g.

Jednocześnie, brak jakiejkolwiek informacji o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów spowodował pogorszenie sytuacji Skarżącej w odniesieniu do właścicieli innych miast, w których podmioty odbierające odpady informują o braku segregacji. Skarżąca nie mogła w żaden sposób poinformować mieszkańców którzy segregują odpady o nieprawidłowościach. Gdyby Skarżąca otrzymała powiadomienia po pierwszym stwierdzonym nieselektywnym gromadzeniu odpadów mogłaby podjąć szereg czynności, przez które brak byłoby notoryjności w zachowaniu osób segregujących odpady. Spełnienie obowiązku informacyjnego przez podmiot odbierający odpady umożliwiłby mieszkańcom uzyskanie informacji umożliwiającej im unikanie omyłek przy wrzucaniu odpadów do niewłaściwych pojemników, przez co nie zostałaby nałożona na nich podwyższona opłata za segregację.

Skarżąca odniosła się również do treści uzasadnienia projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, z którego wynika, że niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów dotyczy tych właścicieli nieruchomości, którzy nie chcą selektywnie zbierać odpadów i np. notorycznie w pojemnikach na odpady zmieszane umieszczają odpady, które powinny być gromadzone selektywnie w pojemnikach na papier, metale i tworzywa sztuczne, szkło oraz odpady ulegające biodegradacji. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, kiedy w wyniku pomyłki o charakterze incydentalnym dany odpad zostanie zdeponowany do nieodpowiedniego pojemnika. Wobec tego Skarżąca twierdzi, że brak powiadomienia jej o niedopełnieniu obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów pozbawił ją możliwości unikania pomyłek przy segregacji odpadów, przez co odebrano Spółdzielni możliwość uznania braku segregacji jako incydentalnego zdarzenia.

4. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta.

5.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości określenia Spółdzielni opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Zdaniem organów obu instancji ze względu na stwierdzone przez podmiot zbierający odpady przypadki braku segregacji odpadów w miesiącu grudniu 2021 r. Skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej.

Natomiast zdaniem strony skarżącej brak powiadomienia Spółdzielni jako właściciela nieruchomości przez podmiot zbierający odpady o fakcie nieprawidłowej segregacji – jako że za takie powiadomienie nie można w jej ocenie uznać postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty – nie pozwala organom na określenie podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W ocenie Sądu w tak zaistniałym sporze rację należy przyznać stronie skarżącej, bowiem brak spełnienia przesłanki powiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady komunalne o fakcie niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów uniemożliwia określenie opłaty z uwzględnieniem stawki podwyższonej.

5.4. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Jak stanowi art. 6ka ust. 2 ww. ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie natomiast z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

Zgodnie natomiast z § 2 ust. 2 uchwały Rady Miasta, wydanej na podstawie m.in. upoważnienia ustawowego zawartego w art. 6k ust. 3 u.c.p.g., ustala się stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, we wskazanej w tym przepisie wysokości, zależnej od powierzchni lokalu mieszkalnego zajmowanego przez gospodarstwo domowe.

Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa więc konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g.

Pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g., należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.). Odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane: a) z gospodarstw domowych, w tym papier i tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, w tym materace i meble, oraz b) ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych – przy czym odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości. Selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce.

5.5. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.

Pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie ww. decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazać należy, że powyższa przesłanka została spełniona. Podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, stanowiącej własność Skarżącej stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów – w pojemniku przeznaczonym na szkło znajdowały się plastik, elementy papierowe i folie. Niedopełnienie przez Spółdzielnię obowiązku selektywnego zbierania odpadów w miesiącu grudniu 2021 r. zostało stwierdzone przez podmiot odbierający odpady trzykrotnie tj. w dniach: 1 grudnia 2021 r., 15 grudnia 2021 r. i 29 grudnia 2021 r.

Tym samym doszło do uchybienia przez Skarżącą obowiązkowi selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przy czym uchybienie to nie miało charakteru incydentalnego, a wystąpiło wielokrotnie.

5.6. Kolejną przesłanką wymienioną w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. warunkującą określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest powiadomienie wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

W przedmiotowej sprawie podmiot odbierający odpady nie powiadomił o nieprawidłowej segregacji odpadów właściciela nieruchomości.

Z treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. wynika jednoznacznie, iż w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych ustawodawca nałożył na podmiot odbierający odpady komunalne obowiązek zarówno odbioru takich odpadów jako niesegregowanych (zmieszanych) jak i powiadomienia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.

Powiadomienie właściciela nieruchomości o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez podmiot odbierający odpady komunalne jest jedną z przesłanek wymienionych w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., które to przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, by możliwe było określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości.

Natomiast zgodnie z art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., organ na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dalej w myśl powołanego powyżej art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. organ określa w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wskazane w tym przepisie okresy, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

Zatem z powołanej regulacji wynika, że warunkiem wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. jest m.in. spełnienie przesłanki powiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zarówno organu, jak i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Natomiast argumentacja organu, że brak wskazania w art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. formy lub terminu powiadomienia przez podmiot odbierający odpady o stwierdzonej niewłaściwej segregacji pozwala na przyjęcie, że spełnieniem tego warunku jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca wyraźnie nałożył na podmiot odbierający odpady obowiązek powiadomienia zarówno organu, jak i właściciela nieruchomości o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co następnie stanowi przesłankę wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. Zatem zawiadomienie strony przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego nie stanowi spełnienia obowiązku nałożonego na podmiot odbierający odpady, wynikającego z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 804/22; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 682/22, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 203/22; wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").

Mając na uwadze powyższe, uznanie przez Kolegium, że spełnieniem warunku powiadomienia Spółdzielni o nieprawidłowościach w zakresie selektywnego zbierania odpadów w niniejszej sprawie jest zawiadomienie jej przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości opłat jest nieprawidłowe i stanowi o błędnej wykładni przepisu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.

Na skutek błędnej wykładni powołanego przepisu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. organ nieprawidłowo zastosował art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g., uznając, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania poprzez doręczenie postanowienia organu spełnia wskazaną przesłankę z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.

Należy zatem stwierdzić, że powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów jest wynikającą wprost z przepisu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. przesłanką pozytywną, warunkującą możliwość wszczęcia postępowania i wydania decyzji na podstawie art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g., natomiast brak takiego powiadomienia skutkuje brakiem podstaw do zastosowania powyższego przepisu i wydania przez organ decyzji w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości.

5.7. Na marginesie można zauważyć, że przepis określający rodzaj podmiotów, które podmiot odbierający odpady komunalne obowiązany jest powiadomić o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów, został zmodyfikowany ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579 ze zm.). Wcześniej, zgodnie z uchylonym przez ww. nowelizację art. 9f u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmował je jako zmieszane odpady komunalne i powiadamiał o tym jedynie gminę. Zatem wolą ustawodawcy było rozszerzenie katalogu podmiotów informowanych o nieprawidłowościach w zakresie selektywnej zbiórki odpadów, celem zapobiegania dalszemu naruszaniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i uwarunkowanie możliwości wydania decyzji na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. od powiadomienia o stwierdzonych naruszeniach tego obowiązku również właściciela nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 803/22; CBOSA).

Ponadto, jak podniosła Skarżąca, niepowiadomienie Spółdzielni przez podmiot odbierający odpady komunalne o stwierdzeniu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, uniemożliwia podjęcie działań mających na celu wyeliminowanie ewentualnych kolejnych uchybień w zakresie selektywnego prowadzenia zbiórki odpadów.

Należy przy tym podkreślić, że regulacje ustawowe nie określają, w jaki sposób podmiot odbierający odpady ma powiadomić właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez niego obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, niemniej jednak z treści omawianego przepisu jednoznacznie wynika, że powiadomienie takie musi być wykonane, aby możliwe było wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie przez organ decyzji określającej opłatę za gospodarowanie odpadami w podwyższonej wysokości.

W tym stanie rzeczy należało uznać za zasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 6ka ust. 1 oraz art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g.

5.8. Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdzono niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości będącej własnością Skarżącej, jak również zasadnie uznano, że nieprawidłowości w zakresie segregacji odpadów miały miejsce wielokrotnie. W powyższym zakresie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.

Niemniej jednak należy zauważyć, że organy obu instancji nie przeprowadziły żadnych ustaleń w zakresie stwierdzenia, czy podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych powiadomił Spółdzielnię jako właściciela nieruchomości o braku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości będącej własnością Skarżącej. Zamiast tego organy stwierdziły jedynie, że za takie powiadomienie można uznać skierowane do strony postanowienie o wszczęciu przez organ postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty. Powyższe stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 122 O.p. (według którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym) w zw. z art. 180 § 1 O.p. (zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem) w zw. z art. 187 § 1 O.p. (według którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy) w zw. z art. 191 O.p. (zgodnie z którym organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak podjęcia przez organy wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę przez organy materiału dowodowego, skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że zawiadomienie Spółdzielni przez organ o wszczęciu postępowania jest równoznaczne z powiadomieniem o nieprawidłowym gromadzeniu odpadów przez odbiorcę odpadów.

5.9. W tym stanie rzeczy Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a także dokona ustaleń, czy podmiot odbierający odpady powiadomił Skarżącą o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

5.10. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu drugiej instancji na rzecz Skarżącej kwotę 400 zł, tj. kwotę uiszczonego przez Skarżącą wpisu od skargi.