Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2422/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 4 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska p.o. sędziego WSA: Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant Referendarz sądowy: Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy, wydaną uprzednio, decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich K. G.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż skarżący uzyskał wspomniane uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, pełniąc służbę wojskową w okresie od dnia 24.maja 1945r. do dnia 23.sierpnia 1947r. Z uwagi zaś na fakt, iż w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że w okresie od dnia 5.lutego 1948r. do dnia 31.grudnia 1956r. był on zatrudniony w organach Urzędu Bezpieczeństwa, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 4 lit a w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit a ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity Dz. U. Nr 142 z 1997r., poz. 950) pozbawiono go uprawnień kombatanckich.

Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, po rozpoznaniu skargi K. G., wyrokiem z dnia 16.stycznia 2001r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 2441/98, uchylił wskazane wyżej decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W motywach orzeczenia wskazano, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący, w okresie od dnia 5.lutego 1945r. do dnia 31.grudnia 1956r., był zatrudniony w magazynach mundurowych Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Magazyny wspomniane miały różne nazwy, lecz były to zawsze te same magazyny, jakie znajdowały się na terenie Łodzi. Stanowiły one jednostki organizacyjne Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Nie ulega zatem, zdaniem Sądu, wątpliwości, iż skarżący we wspomnianym okresie pracował w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, w rozumieniu art. 21.ust. 2 pkt 4a cytowanej ustawy.

K. G. pracował na różnych stanowiskach. Był pomocnikiem odbiorcy, pomocnikiem magazyniera, magazynierem, kierownikiem magazynu a następnie kierownikiem działu magazynów. Pracę tę świadczył początkowo jako pracownik cywilny, zaś od dnia 14.grudnia 1954r. pełnił zawodową służbę wojskową. Z wyjaśnień skarżącego oraz pisma Urzędu Ochrony Państwa, informującego o pełnionych przez K. G. funkcjach, wynikało, iż skarżący pracując w magazynach mundurowych wykonywał wyłącznie czynności nie związane ze zwalczaniem organizacji, działających na rzecz suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej. Organ administracji naruszył zatem prawo materialne, tj. przepis "art. 21 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r.", przyjmując, że K. G. wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał, aby takie sytuacje miały miejsce.

Naruszona została również, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasada swobodnej oceny materiału dowodowego, bowiem wbrew obowiązkowi, wynikającemu z art. 80 k.p.a., organ administracji nie dokonał analizy całego materiału dowodowego, opierając się wyłącznie na informacji, iż skarżący w okresie od dnia 5.lutego 1948r. do dnia 31.grudnia 1956r. pracował w magazynach mundurowych Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

Z powyższych przyczyn, wskazane decyzje naruszyły przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie pozbawił K. G. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Ł. z dnia [...] z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od 24.maja 1945r. do 23.sierpnia 1947r.", podnosząc w uzasadnieniu, iż zmianie uległ stan prawny, regulujący kwestię uprawnień kombatanckich osób, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142, poz. 950 z późn.zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4.marca 1999r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 77, poz. 862) z rygoru pozbawienia uprawnień kombatanckich zostały wyłączone jedynie osoby, które przedłożą dowody, że do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa skierowane zostały przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielania im pomocy. Ponieważ zaś skarżący, będąc pouczony o treści wspomnianego przepisu i wezwany do przedłożenia stosownych dowodów, nie uczynił tego w zakreślonym terminie, przeto pozbawiony został uprawnień kombatanckich, na podstawie art. 25 ust.2 pkt 1 lit.a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a cytowanej ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. G. wskazał, iż organ administracji błędnie zastosował wobec niego art. 21 ust.3 pkt 1 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142, poz. 950 z późn.zm), w sytuacji, gdy objęty był on normą "punktu drugiego" tegoż przepisu. Powołując się na ustalenia poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny, podniósł iż nie wykonywał on zadań, związanych ze stosowaniem represji wobec organizacji niepodległościowych a co za tym idzie pozbawienie go uprawnień kombatanckich stanowi rażące naruszenie prawa i działanie wbrew orzeczeniu sądowemu.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], powtarzając argumentację w niej zawartą.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, K. G., formułując zarzut rażącego naruszenia prawa, wniósł o jego uchylenie w całości. Wskazał, iż organ administracji "błędnie zastosował art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy kombatanckiej", gdyż nie wziął pod uwagę, że jego praca w magazynach mundurowych była zajęciem "w większości fizycznym" i polegała "na przyjmowaniu materiałów i sortów mundurowych z przemysłu oraz wydawaniu ich na poszczególne jednostki". Pozbawienie go uprawnień kombatanckich uznał za niezrozumiałe, niehumanitarne i niesprawiedliwe, zwłaszcza wobec faktu, iż będąc osobą schorowaną i samotną, zmuszony jest korzystać z pomocy osób drugich.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, wskazując na zasadność zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, bedących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142, poz. 950 z późn.zm)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jeżeli zaś jest to niezbędne dla załatwienia sprawy, przewidziane ustawą środki stosuje się w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.s.a.)

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało prawo.

Przed przystąpieniem do przedstawienia szczegółowych motywów orzeczenia, zwrócić należy uwagę na dwie kwestie o charakterze ogólnym, mające wszakże dla rozpoznania sprawy niniejszej, znaczenie zasadnicze.

Po pierwsze: po myśli art. 99 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna, wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1.stycznia 2004r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Po drugie: sąd administracyjny, rozpoznający skargę na akt administracyjny orzeka w oparciu o stan prawny, obowiązujący w dacie jego wydania.

Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokując w dniu 16.stycznia 2001r., w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 2441/98 czynił to w oparciu o stan prawny, obowiązujący w dniu 13.października 1998r. (data wydania zaskarżonej wówczas decyzji).

Tymczasem ustawą z dnia 4.marca 1999r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 77, poz. 862), która weszła w życie z dniem 9.października 1999r., skreślony został art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142, poz. 950 z późn.zm.), pozwalający na zachowanie uprawnień kombatanckich m.in. osobom pełniącym służbę lub funkcję i zatrudnionym w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji, wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji i osób, działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej.

Zatem w tym zakresie, wobec zmiany stanu prawnego, ocena prawna dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie wyroku, straciła swą aktualność. W pozostałej części natomiast, wyrok wspomniany pozostaje wiążący, zarówno dla organów administracji jak i dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, orzekającego w niniejszej sprawie.

Tym samym więc za przesądzone uznać należy, iż skarżący, wykonując pracę w magazynach mundurowych Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, najpierw jako pracownik cywilny, później zaś pełniąc służbę jako żołnierz zawodowy, był zatrudniony a następnie pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, co wypełnia przesłanki z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142, poz. 950 z późn.zm). Osoby te, po myśli art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a cytowanej ustawy obligatoryjnie pozbawione zostały uprawnień kombatanckich, z zastrzeżeniem art. 21 ust.3 ustawy. Jak wyżej wskazano, w dacie wydania zaskarżonej decyzji, (tj. w dniu 30.października 2001r.) tenże przepis zawierał tylko jeden wyjątek (wobec skreślenia jego ustępu 2.), statuując, iż rygoru pozbawienia uprawnień kombatanckich nie stosuje się wyłącznie do osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Ponieważ zaś skarżący, pomimo prawidłowego pouczenia go przez organ o treści cytowanej normy i wezwania do przedłożenia stosownych dowodów pismem z dnia 17.kwietnia 2001r., dowodów tychże nie przedłożył, ograniczając się do oświadczenia z dnia 26.kwietnia 2001r. "o zakończeniu jego sprawy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego", przeto decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu uprawnień kombatanckich uznać należy za prawidłową. W świetle obowiązującej regulacji, bez znaczenia jest bowiem, jakiego rodzaju zatrudnienie wykonywał skarżący w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa.

Reasumując, z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, po myśli art. 151 p.s.a. skargę oddalono, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.