Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1774/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 214 ust. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 104/13 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach studenta 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od G. K. na rzecz Rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 104/13 oddalił skargę G. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach studenta.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. o zawieszeniu G. K. w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2011 r. do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie wpłynęło pismo Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Lublinie informujące o wszczęciu postępowania przygotowawczego przeciwko G. K. – studentowi IV roku studiów niestacjonarnych, kierunek [...] Uniwersytetu Medycznego w Lublinie oraz o zastosowaniu wobec niego przez Sąd Rejonowy [...] w Lublinie tymczasowego aresztowania.

Pismem z dnia 17 listopada 2011 r. skierowanym do rzecznika dyscyplinarnego Rektor Uniwersytetu Medycznego polecił wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec G. K., przedstawiając rzecznikowi pismo prokuratora informujące o przedstawieniu studentowi zarzutów i zastosowaniu tymczasowego aresztowania.

W dniu 12 grudnia 2011 r. rzecznik dyscyplinarny dla studentów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie wszczął wobec G. K. postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej popełnienia czynów z art. [...], w związku z art. [...] oraz art. [...]. Następnie w dniu 14 grudnia 2011 r. Dziekan I Wydziału [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, na wniosek G. K., wyraził zgodę na udzielenie urlopu dziekańskiego w roku akademickim 2011/2012. Z uwagi na zastosowanie wobec G. K. tymczasowego aresztowania uznanego za długotrwałą przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania wyjaśniającego, rzecznik dyscyplinarny w dniu 11 stycznia 2012 r. zawiesił postępowanie wyjaśniające.

W dniu 6 września 2012 r. G. K. poinformował Dziekana I Wydziału [...] z [...], że podejmie naukę w roku akademickim 2012/2013, po powrocie z urlopu dziekańskiego. W dniu 28 września 2012 r. skarżący złożył pismo do Prodziekana wymienionego wyżej Wydziału informujące o gotowości podjęcia studiów, załączając między innymi zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego. Z dołączonych dokumentów wynikało, że skarżący został zwolniony z aresztu, postępowanie przygotowawcze jest zakończone, a akt oskarżenia skierowano do Sądu Okręgowego w Lublinie.

W dniu 11 października 2012 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, z tym że na wniosek skarżącego z dnia 23 października 2012 r. rzecznik postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. ponownie zawiesił postępowanie, uzasadniając zawieszenie wnioskiem studenta oraz oczekiwaniem na wynik procesu karnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie zawiesił G. K. w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.

Ponownie rozpatrując sprawę, Rektor podkreślił, że z art. 214 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm., dalej powoływanej także jako ustawa), wynika, że w razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Z aktu oskarżenia z dnia [...] lipca 2012 r. wynika, że G. K. został oskarżony o popełnienie przestępstw określanych jako [...]. Jedną z podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej studenta określoną w art. 211 ust. 1 ustawy jest przewinienie dyscyplinarne polegające na popełnieniu czynu uchybiającego godności studenta.

Organ wskazał, że istnieją przesłanki do zawieszenia skarżącego w prawach studenta, ponieważ istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstw, przy czym zarzuty są na tyle poważne, że same w sobie uzasadniają zawieszenie. Ponadto jednak zawieszenie jest uzasadnione, gdyż z uwagi na rodzaj przestępstwa i materiał dowodowy będący podstawą sporządzenia przez prokuratora aktu oskarżenia i przekazania go do sądu jest wysoce prawdopodobne skazanie studenta przez sąd powszechny, a tym samym orzeczenie przez komisję dyscyplinarną kary wydalenia z uczelni.

Powołując się na art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy, organ zaznaczył, że podstawowym zadaniem uczelni oprócz nauczania jest wychowanie studentów w poczuciu odpowiedzialności i poszanowania praw człowieka.

Skargę na powyższą decyzję wniósł G. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji podniósł, że wprawdzie podstawa prawna decyzji Rektora o zawieszeniu studenta w prawach studenta (art. 214 ust. 5 ustawy) zamieszczona została w rozdziale 6 działu IV ustawy zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna studentów" i sama decyzja związana jest z odpowiedzialnością dyscyplinarną studentów, to jednak nie jest wydawana w ramach postępowania dyscyplinarnego, ani w ramach poprzedzającego go postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. 215 ust. 1 ustawy, postępowanie wyjaśniające przeprowadza rzecznik dyscyplinarny do spraw studentów, a postępowanie to wszczyna na polecenie rektora, którego informuje o dokonanych ustaleniach (art. 216 ust. 1 ustawy). Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny umarza postępowanie, albo kieruje do komisji dyscyplinarnej wniosek o ukaranie albo składa rektorowi wniosek o wymierzenie kary upomnienia lub o przekazanie sprawy do sądu koleżeńskiego (art. 216 ust. 2 ustawy).

Z analizy omówionych przepisów i art. 214 ust. 5 ustawy zdaniem Sądu pierwszej instancji wynika, że decyzja rektora o zawieszeniu studenta w prawach studenta wydawana jest przez organ, który nie wykonuje żadnych czynności w ramach postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego. Decyzja może też być wydana zanim wszczęte zostanie postępowanie wyjaśniające. Z art. 214 ust. 5 ustawy wynika, że rektor może taką decyzję wydać jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a więc również zanim postępowanie zostanie wszczęte przez rzecznika dyscyplinarnego. Stwierdzenie, że decyzja rektora o zawieszeniu studenta w prawach studenta nie jest wydawana w ramach postępowania dyscyplinarnego, ani w ramach poprzedzającego go postępowania wyjaśniającego jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 223 ustawy, do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k. z wyłączeniem art. 82. Skoro decyzja rektora o zawieszeniu studenta w prawach studenta jest wydawana poza postępowaniem wyjaśniającym i dyscyplinarnym, to znaczy, że brak jest podstawy do stosowania przez rektora przepisów k.p.k.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Rektor mógł bez naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., zdecydować na podstawie informacji pochodzącej od prokuratora, najpierw o przedstawieniu zarzutów, a następnie o wniesieniu aktu oskarżenia z określonymi zarzutami, że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przez skarżącego przestępstw opisanych w zarzutach aktu oskarżenia. Weryfikacja tego podejrzenia następuje w postępowaniu karnym oraz w postępowaniu dyscyplinarnym, w którym stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k. Okoliczność, że przedstawione zostały studentowi zarzuty w postępowaniu przygotowawczym, a tym bardziej wniesienie aktu oskarżenia, wystarczająco wskazują na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez studenta, pozwalające rektorowi na wydanie rzecznikowi dyscyplinarnemu polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego, a także na ustalenie, że istnieje konieczna przesłanka do zawieszenia studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.

Sąd podkreślił, że decyzja administracyjna wydana przez rektora w przedmiocie zawieszenia studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną ma charakter uznaniowy. Przemawia za tym treść art. 214 ust. 5 ustawy, w którym ustawodawca określa, jakie są warunki niezbędne (przesłanki konieczne) do zawieszenia studenta w prawach studenta (uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez studenta oraz wydanie przez rektora rzecznikowi dyscyplinarnemu polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego), a następnie stwierdza, że jeżeli te konieczne warunki są spełnione, to wówczas rektor może zawiesić studenta w prawach studenta. Do rektora należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja rektora może być dowolna. Organ powinien uzasadnić rozstrzygnięcie, wskazując w szczególności jakie okoliczności skłoniły go do wyboru możliwości zawieszenia studenta w prawach studenta.

Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 214 ust. 5 ustawy sprawia, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji. Kontrola sądu obejmuje badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez rektora oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań wynikać powinno dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony. Uzasadnienie to w pewnym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego z zachowaniem prerogatyw organu wynikających z działania w ramach uznania administracyjnego. Ocenie sądu w takiej sytuacji podlega zatem, czy okoliczności podane przez rektora nie są dowolne i czy rozsądnie rzecz biorąc mogą uzasadniać skorzystanie przez rektora z możliwości zawieszenia studenta w prawach studenta.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ wystarczająco wyjaśnił podjętą decyzję, przedstawiając motywację, która uzasadnia zawieszenie skarżącego w prawach studenta, choć nie wszystkie przyczyny przedstawione przez Rektora usprawiedliwiałyby jego decyzję. Taką usprawiedliwioną motywacją nie może być antycypowanie orzeczenia kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni jako wyniku postępowania dyscyplinarnego, z wyjaśnieniem, że istnieje niebezpieczeństwo, że student skończy studia przed zapadnięciem orzeczenia komisji dyscyplinarnej. W takim przypadku zawieszenie studenta w prawach studenta stawałoby się surogatem kary dyscyplinarnej, która w praktyce nie mogłaby być wykonana ze względu na ukończenie studiów przez ukaranego. Natomiast pozostałe okoliczności podawane przez Rektora, podejmującego decyzję w ramach uznania administracyjnego (powaga zarzutów, ochrona dobrego imienia uczelni), wystarczająco wyjaśniają i usprawiedliwiają wydaną przez niego decyzję. Powaga zarzutów stawianych studentowi w akcie oskarżenia nie może być w niniejszej sprawie brana pod uwagę tylko jako okoliczność, która sama w sobie mogłaby uzasadniać zawieszenie studenta w prawach studenta. Ma natomiast bardzo istotne znaczenie przede wszystkim dlatego, że wzmacnia uzasadnienie decyzji Rektora stwierdzającego, że zawieszenie jest niezbędne z uwagi na dobre imię uczelni, ponieważ czyny zarzucane skarżącemu uchybiają godności studenta. Ocena Rektora, że zarzuty stawiane skarżącemu są poważne, jest prawidłowa. Skarżący jest bowiem oskarżony o [...] oraz o [...]. Nie ma wątpliwości, że czyny takie uchybiają godności studenta. Uprawnione jest w związku tym stanowisko Rektora, że wzgląd na dobre imię uczelni wymaga zawieszenia skarżącego w prawach studenta. Uczęszczanie na zajęcia i korzystanie z innych praw studentów przez skarżącego, obciążonego uzasadnionym podejrzeniem popełnienia opisanych wyżej poważnych przestępstw niewątpliwie szkodzi dobremu imieniu uczelni.

Środek zapobiegawczy przewidziany w art. 214 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, czyli zawieszenie studenta w prawach studenta, może być użyty przez rektora uczelni także w celu ochrony dobrego imienia uczelni.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, bezzasadny jest sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 214 ust. 5 ustawy przez zawieszenie skarżącego w prawach studenta z uchybieniem terminu. W ocenie skarżącego rektor uczelni wyższej może zawiesić studenta w prawach studenta wyłącznie jednocześnie z poleceniem wszczęcia w jego sprawie postępowania wyjaśniającego, podczas gdy w niniejszej sprawie Rektor podjął decyzję po upływie roku od takiego polecenia. Z obszernego uzasadnienia tego zarzutu skargi wynika, że skarżący opiera się wyłącznie na językowej wykładni wymienionego wyżej przepisu, wywodząc ponadto, że niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przepisu ze względu na to, że środek unormowany w art. 214 ust. 5 ustawy jest istotnym ograniczeniem podmiotowego prawa każdego studenta, to jest prawa do czynnego udziału w zajęciach i korzystania z wszelkich uprawnień studenta. Zdaniem skarżącego, użycie w treści art. 214 ust. 5 ustawy przysłówka "jednocześnie" wprost wskazuje na to, że ustawodawca przewidział możliwość wydania decyzji o zawieszeniu tylko i wyłącznie jednocześnie z wydaniem polecenia przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Odnosząc się do przedstawionego zarzutu i jego argumentacji Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przyjmuje się orzecznictwie, że wykładnia językowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie sposobów wykładni. Jakkolwiek przyjęło się dawać pierwszeństwo wykładni językowej, to coraz częściej stosuje się także pozostałe sposoby interpretacji lub wspólny wynik kilku spośród nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wbrew wrażeniu prima facie i wbrew argumentacji przedstawionej w skardze, wykładnia językowa art. 214 ust. 5 ustawy w rozważanym kontekście wcale nie prowadzi do jednoznaczności wyinterpretowanej normy prawnej, a co więcej prowadzi do rozwiązania, które nie może być zaakceptowane z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania. Jeżeli przyjmie się słownikowe znaczenie określenia "jednocześnie" jako między innymi "w tym samym czasie", "w jednej chwili", "naraz", "równocześnie", "symultanicznie", "równolegle", to okazuje się, że w ogóle nie byłaby możliwa realizacja dyspozycji normy prawnej. Nie jest bowiem możliwe, aby ta sama osoba (rektor) w tym samym czasie dokonywała naraz dwóch czynności, to jest polecała przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz zawieszała studenta w prawach studenta. Wykonanie tych czynności wymaga dwóch oddzielnych aktów skierowanych do dwóch różnych osób, to jest aktu wewnętrznego w postaci polecenia skierowanego do rzecznika dyscyplinarnego oraz decyzji administracyjnej skierowanej do studenta. Akty te w praktyce nie mogą być dokonane jednocześnie, a co najwyżej w krótkim odstępie czasu, jeden po drugim. Nigdy jednak nie będą to akty symultaniczne, dokonywane w jednej chwili.

Określenie "jednocześnie" niekoniecznie oznacza działanie w tym samym czasie. Jeżeli zatem logicznie rzecz biorąc dwie czynności rektora, to jest polecenie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zawieszenie studenta w prawach studenta, nie mogą być wykonane w jednej chwili, należy stwierdzić, że nie jest możliwe dokonanie prawidłowej wykładni art. 214 ust. 5 ustawy, w zakresie czasu kiedy możliwe jest zawieszenie studenta w prawach studenta tylko przy użyciu wykładni językowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji należy w związku z tym posłużyć się wykładnią systemową oraz wykładnią funkcjonalną. Dokonując wykładni art. 214 ust. 5 ustawy należy spojrzeć na funkcje jakie względem siebie mają "polecenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego" oraz "zawieszenie studenta w prawach studenta", a także na cel tej drugiej instytucji. Takie spojrzenie pozwala na stwierdzenie, że określenie "jednocześnie" w zamiarze ustawodawcy miało oznaczać granicę czasową kiedy najwcześniej można zawiesić studenta w prawach studenta. Jednak, jak wcześniej wyjaśniono, taka jednoczesność działań rektora jest niemożliwa, a więc jedyna dająca się obronić wykładnia art. 214 ust. 5 w omawianym zakresie prowadzi do wniosku, że zawieszenie studenta w prawach studenta nie może nastąpić bez uprzedniego polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego.

Polecenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji o zawieszeniu studenta, czyli w chwili wydania przez rektora tej decyzji musi jednocześnie być już wydane (istnieć) polecenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Powyższe oznacza, że zawieszenie studenta może nastąpić natychmiast po poleceniu wszczęcia postępowania wyjaśniającego, ale także w dłuższym czasie po tym poleceniu. Takie następstwo czasowe działań rektora jest zgodne z celem zawieszenia studenta w prawach studenta jako swoistego środka zapobiegawczego, a także pełni rolę gwarancyjną powodując, że bez wszczęcia formalnej procedury mogącej prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej, nie jest możliwe stosowanie przez rektora środka w postaci zawieszenia studenta. Możliwość odłożenia w czasie zawieszenia studenta jest wbrew twierdzeniom skarżącego, ogólnie rzecz biorąc, korzystna dla studentów, wobec których wszczyna się postępowanie wyjaśniające. Nie wymusza bowiem w praktyce natychmiastowego, niejako "na zapas", zawieszania studenta po poleceniu wszczęcia postępowania wyjaśniającego, co niewątpliwie miałoby miejsce częściej, gdyby rektorzy nie mieli możliwości skorzystania z tego środka później, kiedy uznają go za naprawdę niezbędny.

W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, niecelowe było zawieszenie studenta w prawach studenta natychmiast po poleceniu wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Skarżący nie korzystał wówczas w pełni z praw studenta, ponieważ był tymczasowo aresztowany oraz skorzystał z urlopu dziekańskiego. Sytuacja zmieniła się z chwilą pojawienia się skarżącego w uczelni, co wyjaśnia zmianę spojrzenia Rektora na celowość zastosowania środka w postaci zawieszenia studenta w prawach studenta.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył G. K., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie art. 214 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym przez jego błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że zawieszenie skarżącego w prawach studenta po upływie roku od polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego nastąpiło z zachowaniem warunków przewidzianych w tym przepisie. Art. 214 ust. 5 stanowi że rektor uczelni może zawiesić studenta w prawach studenta tylko i wyłącznie jednocześnie ze skierowaniem wniosku o wszczęcie w jego sprawie postępowania wyjaśniającego.

W związku z powyższym, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczono, że decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie dotycząca zawieszenia w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną została wydana [...] listopada 2012 r., podczas gdy postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte przez Rzecznika Dyscyplinarnego Studentów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie w dniu 12 grudnia 2011 r. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] grudnia 2012 r. wskazywało, że przyczyną tak późnego wydania decyzji o zawieszeniu w prawach studenta była okoliczność stosowania wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Stanowiło to w opinii Rektora długotrwałą przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, wydanie zaskarżonej decyzji było niedopuszczalne ze względów formalnych. Z treści art. 214 ust. 5 ustawy wynika, że ustawodawca przyznał rektorowi szkoły wyższej możliwość zawieszenia studenta w prawach studenta w przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez studenta i wobec braku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w stosunku do tego studenta.

Podkreślono, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zawieszeniu studenta w jego prawach w sytuacji, gdy wcześniej zostało wszczęte wobec niego postępowanie wyjaśniające. Omawiany przepis przyznaje uprawnienie do zawieszenia studenta w jego prawach nawet przed wszczęciem postępowania wyjaśniającego, ale nie po jego wszczęciu.

Z uwagi na brzmienie art. 214 ust. 5 ustawy, rektor uczelni wyższej nie może w dowolnie wybranym przez siebie momencie zawiesić studenta w prawach studenta, podczas gdy postępowanie wyjaśniające zostało już wszczęte i jest w toku. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wykładnia językowa jest podstawową zasadą wykładni prawa, a użycie w art. 214 ust. 5 ustawy wyrazu "jednocześnie" nie nastręcza problemów przy jego interpretacji i wiąże możliwość wydania przez rektora decyzji o zawieszeniu studenta w prawach studenta z postępowaniem wyjaśniającym. Nie można więc uznać za prawidłowe wydanie decyzji o zawieszeniu studenta w prawach studenta po upływie roku od momentu, kiedy wydanie takiej decyzji byłoby zasadne.

Gdyby pogląd Sądu pierwszej instancji był trafny, oznaczałoby że ustawodawca całkowicie zbędnie użył wyrazu "jednocześnie" w art. 214 ust. 5 ustawy, co jest sprzeczne z założeniem racjonalności działania ustawodawcy. Ustawodawca ograniczył tym samym uprawnienia rektora uczelni wyższej do zawieszenia studenta w jego prawach do czasu, w którym poleca on rzecznikowi dyscyplinarnemu wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Przepis art. 214 ust. 5 ma więc również dla studenta charakter gwarancyjny. W przypadku gdy przepisy nie przewidują wyraźnie kompetencji organu państwowego czy samorządowego, nie wolno jej domniemywać. Omawiany przepis jako unormowanie ograniczające uprawnienia studenta i mogące być podstawą zawieszenia go w jego prawach podlega zawsze ścisłej wykładni literalnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Organ zaznaczył, że mógł wydać decyzję o zawieszeniu studenta w jego prawach w tym samym czasie kiedy wydał polecenie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż już wówczas zachodziło uzasadnione podejrzenie popełnienia przez studenta przestępstwa. Mając jednak na względzie zarówno dobro Uczelni, jak i studenta, wydał decyzję dopiero po zgromadzeniu materiału dowodowego przez prokuraturę i skierowaniu do sądu aktu oskarżenia. Wydanie decyzji w późniejszym terminie świadczy o dogłębnej, wszechstronnej analizie sprawy, w szczególności w zakresie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez studenta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, jak należy rozumieć sformułowanie "jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego" zawarte w art. 214 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, określające ramy czasowe, w których rektor może zawiesić studenta w prawach studenta. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, art. 214 ust. 5 ustawy stanowi, że rektor uczelni może zawiesić studenta w prawach studenta "tylko i wyłącznie jednocześnie" ze skierowaniem wniosku o wszczęcie w jego sprawie postępowania wyjaśniającego. Omawiany przepis przyznaje więc uprawnienie do zawieszenia studenta w jego prawach nawet przed wszczęciem postępowania wyjaśniającego, ale nie po jego wszczęciu i dlatego też, zawieszenie skarżącego w prawach studenta po upływie roku od polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego nastąpiło z naruszeniem warunków przewidzianych w tym przepisie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ratio legis wprowadzenia przepisu art. 214 ust. 5 ustawy było stworzenie normy gwarancyjnej. Użycie w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym słowa "jednocześnie", zgodnie z celem ustawodawcy miało wyznaczyć najwcześniejszy moment, w którym możliwe jest zawieszenie studenta w prawach studenta, nie ograniczając go jednak do literalnie rozumianej "chwili" wydania polecenia przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przewidziana w ustawie "możliwość" "jednoczesnego" zawieszenia studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną nie oznacza automatycznie "konieczności" podjęcia decyzji o zawieszeniu studenta tylko i wyłącznie w tym momencie.

Zgodnie z zaprezentowaną wykładnią art. 214 ust. 5 ustawy, rektor nie będzie musiał rozważać podjęcia decyzji o takim dużym stopniu dolegliwości dla studenta tylko dlatego, że później nie będzie już mieć takiej możliwości – i to także wówczas, jeżeli w momencie wydania polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego nie zostaną jednoznacznie ujawnione okoliczności uzasadniające zawieszenie studenta w prawach studenta,

Wykładnia wskazanego przepisu umożliwiająca rektorowi podjęcie decyzji o zawieszeniu studenta w prawach studenta dopiero, kiedy ujawnią się wskazane okoliczności oznacza, że student może studiować bez przeszkód, pomimo wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Zatem, wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną, przedstawiona wykładnia art. 214 ust. 5 ustawy prowadzi do ustalenia normy o charakterze ochronnym wobec studenta, nie ograniczając jednocześnie przyznanych rektorowi uprawnień.

W sprawie, nie można zarzucić Rektorowi Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, że zbyt długo nie podejmował decyzji o zawieszeniu studenta w prawach studenta. Organ prawidłowo ocenił całokształt sprawy i uznał, że dopiero z momentem powrotu studenta z urlopu dziekańskiego i skierowaniem aktu oskarżenia do Sądu Okręgowego w Lublinie zaistniały okoliczności uzasadniające, w niniejszej sprawie, zawieszenie skarżącego w prawach studenta.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.