Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 12/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 80 poz 526
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Finansów decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526, z późn. zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zobowiązał Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości 1.473.844 zł (jeden milion czterysta siedemdziesiąt trzy tysiące osiemset czterdzieści cztery złote).

W uzasadnieniu tej decyzji Minister Finansów odniósł się do wyników kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w [...] w Powiecie [...] w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania wybranymi środkami publicznymi w 2010 r., która odbyła się w okresie: 19-31 lipca 2012 r., 1-14 sierpnia 2012 r., 3-20 września 2012 r. i 10 października 2012 r. Kontrola wykazała, iż w wyniku błędów popełnionych przez dyrektorów szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez Powiat łączna liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 337,6973 uczniów.

Pismem z dnia 4 lutego 2013 r. nr [...] Powiat [...] został powiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010.

W piśmie z dnia 20 lutego 2013 r. Powiat [...] uznał za zasadne ustalenia Urzędu Kontroli Skarbowej dotyczące wprowadzania przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w [...], Zespół Szkół Zawodowych w [...] i Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w [...] do systemu informacji oświatowej nieprawidłowych danych i ich niezweryfikowanie przez Powiat, co miało wpływ na wysokość otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010. Równocześnie Powiat zakwestionował zasadność stwierdzenia nieprawidłowości w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...].

Minister Finansów wskazał, że zakres zadań realizowanych przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, w tym przez Powiat [...], stanowiący podstawę do naliczenia subwencji na rok 2010, określony został na podstawie danych o liczbie uczniów (wychowanków) w roku szkolnym 2009/2010, wykazanych przez szkoły i placówki w systemie informacji oświatowej (według stanu na dzień 30 września 2009 r. i na dzień 10 października 2009 r.).

[...] Ośrodek Wychowawczy "[...]" im. [...] w [...] wykazał w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r. 77 wychowanków korzystających z zakwaterowania, którzy przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 zostali przeliczeni wagą P34, podczas gdy na dzień 30 września 2009 r. 11 nieletnich nie przebywało w [...] Ośrodka Wychowawczym w [...] a 1 nieletni został z dniem 30 września 2009 r. wypisany z Ośrodka. Nadto w wyniku wykazania w systemie informacji oświatowej jako uczniów Gimnazjum funkcjonującego w Ośrodku wyżej wymienionych nieletnich, przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu [...] została również zawyżona o 12 uczniów liczba uczniów ogółem oraz przeliczona wagami P1, P26, P40, R i wskaźnikiem Lw,i a o 4 uczniów liczba uczniów przeliczona wagą P2.

Organ wskazał, że w myśl § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku wychowawczym (DZ. U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.) obowiązującego do dnia 30 grudnia 2011 r., właściwy starosta wydawał skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji młodzieżowego ośrodka wychowawczego. W § 4 ww. rozporządzenia zostały określone obowiązki dyrektora młodzieżowego ośrodka wychowawczego po przybyciu nieletniego do ośrodka. Dyrektor ośrodka jest obowiązany między innymi powiadomić właściwy organ kontrolujący spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Skoro zatem nieletni w momencie wykazywania danych w systemie informacji oświatowej nie zostali przyjęci do [...] Ośrodka Wychowawczego, a tym samym nie byli wychowankami Ośrodka ani uczniami Gimnazjum wchodzącego w skład Ośrodka, brak było podstaw do ich wykazania w systemie informacji oświatowej a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu [...] na rok 2010.

Skierowanie nieletnich do Ośrodka Wychowawczego w [...] nie stanowiło podstawy do ich wykazania w systemie informacji oświatowej i uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu [...] na rok 2010.

Część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010, o której Powiat [...] został powiadomiony pismem z dnia 9 lutego 2010 r. nr [...], została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej, o 337,6973 uczniów, liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 20.548.407 zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia 337,6973 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 19.074.563 zł.

Wobec powyższego za nienależną i podlegającą zwrotowi do budżetu państwa należało uznać kwotę 1.473.844 zł, stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat [...] na rok 2010 a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu.

Pismem z dnia 16 czerwca 2014 r. Powiat [...] wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi;

- sporządzenie uzasadnienia decyzji z dnia [...] maja 2014 r. z naruszeniem art. 107 § 3 i 8 kpa;

- powołanie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. (Dz.U. nr 222, poz. 1756), które nie obowiązywało w dniu 30 września 2009 r., tj. w dacie sporządzania sprawozdania SIO;

- błędne przyjęcie, że skierowanie do Ośrodka w [...] nie stanowiło podstawy do wykazania danych osób w Systemie Informacji Oświatowej i nie stanowiło podstawy do naliczania na nie subwencji oświatowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej zwrotu nienależnie uzyskanej przez Powiat [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 r. Minister Finansów decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]maja 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów, działając jako organ II instancji, odniósł się do algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2010 przy wagach P2, P3 i P54, zgodnie z którym do podziału mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w Systemie Informacji Oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., posiadający orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o którym mowa w art. 71b ust. 3-3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, tj. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisie właściwych im wag, bądź orzeczenie o niedostosowaniu społecznym. Przy wagach P33 i P34 mogli zostać uwzględnieni wychowankowie korzystający z zakwaterowania w wymienionych w opisie wag placówkach, w tym w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.

Organ podkreślił, że w myśl § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 26 lipca 2004 r. Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz. U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.), obowiązującego do dnia 30 grudnia 2011 r., właściwy starosta wydawał skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego. W świetle przepisów tego rozporządzenia nieletni z chwilą otrzymania skierowania do młodzieżowego ośrodka wychowawczego nie stawał się jednocześnie wychowankiem tego ośrodka. Wychowankiem jest nieletni przyjęty do placówki. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzaju tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225, z późn. zm.) przyjętego do młodzieżowego ośrodka wychowawczego wychowanka wpisuje się do księgi wychowanków. W związku z powyższym skoro nieletni do dnia 30 września 2009 r., tj. do terminu wykazywania danych w systemie informacji oświatowej nie zostali przyjęci do [...] Ośrodka Wychowawczego, a tym samym nie byli wychowankami tego Ośrodka i nie korzystali z zakwaterowania w nim, brak było podstaw do ich wykazania w Systemie Informacji Oświatowej a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu [...] na rok 2010 przy wadze P34 przeznaczonej dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z zakwaterowania.

Organ II instancji uznał za prawidłowe ustalenie, że [...] Ośrodek Wychowawczy "[...]" im. [...] w [...] wykazał w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., 77 wychowanków korzystających z zakwaterowania, którzy przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 zostali przeliczeni wagą P34, pomimo, iż faktycznie 11 nieletnich na dzień 30 września 2009 r. nie przebywało w [...] Ośrodku Wychowawczym w [...] a 1 nieletni został z dniem 30 września 2009 r. wypisany z tego Ośrodka. Za prawidłowe organ II instancji uznał także wskazanie, że w wyniku wykazania w Systemie Informacji Oświatowej jako uczniów Gimnazjum funkcjonującego w tym Ośrodku wyżej wymienionych nieletnich, przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu [...] została również zawyżona o 12 uczniów liczba uczniów ogółem oraz przeliczona wagami P1, P20, P40, R i wskaźnikiem Lw, i a o 4 uczniów liczba uczniów przeliczona wagą P2.

Tak więc rozpatrując powtórnie sprawę, Minister Finansów ustalił, że łącznie z przyznanymi przez Stronę jako nieprawidłowe danymi ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...], Zespołu Szkół Zawodowych w [...] i Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w [...] - część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010, o której Powiat [...] został powiadomiony pismem z dnia 9 lutego 2010 r. nr [...], została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych o 337,6973 uczniów i wynosiła 20.548.407 zł.

Organ II instancji podkreślił, iż dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu przez Powiat [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 istotne jest ustalenie ilu wychowanków [...] Ośrodka Wychowawczego w [...] uwzględnionych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy wadze P34 jako wychowankowie korzystający z zakwaterowania w młodzieżowym ośrodku wychowawczym faktycznie korzystało z zakwaterowania w Ośrodku. Z opisu wagi P34 jednoznacznie wynika, że wagą tą mogli zostać przeliczeni jedynie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystający z zakwaterowania w tych ośrodkach. Opis tej wagi był spójny z przepisami dotyczącymi działania młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów, szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467) młodzieżowe ośrodki wychowawcze zapewniają wychowankom całodobową opiekę.

Odnosząc się do zarzutu, że w chwili sporządzania sprawozdania Systemu Informacji Oświatowej w dniu 30 września 2009 r. nie obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. organ II instancji wskazał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia, że rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej weszło w życie po terminie wykazywania danych w systemie informacji oświatowej. Dane o liczbie uczniów szkoły i placówki wykazywały w Systemie Informacji Oświatowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463, z późn. zm.). Zgodnie z algorytmem stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej podstawę do kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 stanowiła liczba uczniów ustalana na podstawie danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2009 r. i dzień 10 października 2009 r.

Organ nie zgodził się także z zarzutem, że Minister Finansów naruszył art. 8 i 107 § 3 Kpa. Według niego postępowanie przeprowadzone zostało wnikliwie, mając na uwadze zasadę zaufania do władzy publicznej, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2014 r. organ I instancji wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną decyzji.

Minister Finansów, wydając decyzję z dnia [...] maja 2014 r. zgodnie z przepisami prawa materialnego w ściśle określonym prawem postępowaniu, nie naruszył zasady określonej w art. 8 Kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Finansów w dnia [...] października 2014r., utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Finansów w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010r. Powiat [...] zarzucił organowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym i na tej podstawie wnosił o:

1. uchylenie decyzji w całości,

2. wstrzymanie wykonania decyzji w całości,

3. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji,

4. zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Powiat [...] podniósł, iż przed podjęciem decyzji przez Ministerstwo Finansów wielokrotnie zgłaszał wątpliwości dotyczące naliczenia subwencji oświatowej na wychowanków Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych. Wbrew stanowisku organu, zdaniem Powiatu, finansowanie powinno dotyczyć wychowanków, którzy uzyskali skierowanie do Ośrodka a nie zostali jeszcze do niego dowiezieni. Zgodnie ze znowelizowanym rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, nieletniemu, który został skierowany do ośrodka, należy przez okres 4-tygodni rezerwować miejsce w placówce. Interpretacja Urzędu Kontroli Skarbowej w [...], zgodnie z którą jedynie fizyczna obecność wychowanka umożliwia otrzymanie subwencji, wywołuje – zdaniem Powiatu -dysharmonię w funkcjonowaniu systemu oświaty. Ustawodawca nakazuje zachować stan gotowości na przyjęcie nieletniego przez cztery tygodnie od dnia wskazania ośrodka przez Ośrodek Rozwoju Edukacji tak, by potencjalny wychowanek miał zagwarantowane wszelkie uprawnienia, które przyznają mu przepisy prawa. Oczekiwanie w gotowości w tym rozumieniu nie oznacza biernego czekania na pojawienie się nieletniego a konieczność ciągłego prowadzenia ośrodka, przygotowania pod względem finansowym i kadrowym.

Na potwierdzenie prawidłowości swej interpretacji Powiat [...] przytoczył:

- stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej zawarte w piśmie z dnia [...] września 2011 r., w którym zawarte jest stwierdzenie: "Dotacja przysługuje, jeżeli wychowanek jest skierowany do ośrodka";

- odpowiedź z dnia 25 maja 2012r. Sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej na interpelację złożoną przez posłankę na Sejm RP Izabelę Leszczynę (SPS- 023-4731/12), która zawiera potwierdzenie, iż w ciągu 1 miesiąca gotowości placówki do przyjęcia nieletniego należy go "zgodnie z przepisami rozporządzenia, traktować jak wychowanka tej placówki";

- stanowisko Rzecznika Praw Dziecka wyrażone w piśmie do Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2014 r., w którym stwierdza, iż organ prowadzący młodzieżowe ośrodki wychowawcze ponosi koszty związane z utrzymaniem gotowości do przyjęcia skierowanego tam dziecka.

Powiat wskazał, iż odmienną kwestią jest zarzut nienależnego otrzymania subwencji oświatowej na uczniów szkół specjalnych, którzy w dniu wypełnienia sprawozdania w ramach Systemu Informacji Oświatowej nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Powiat podniósł, iż uzyskanie takiego orzeczenia w ciągu 30 dni (od 1 września, kiedy uczeń rozpoczyna naukę w nowej szkole do 30 września, kiedy tworzone jest sprawozdanie SIO) jest utrudnione a czasem nawet niemożliwe w sytuacji, gdy na terenie Powiatu [...] funkcjonowała do tej pory jedna publiczna Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna, która nie była w stanie przeprowadzić badań i wydać orzeczenia wszystkim potrzebującym ich uczniom w ciągu jednego miesiąca. Nadto wszystkie egzemplarze orzeczenia odbiera rodzic / opiekun prawny ucznia i ma prawo nie okazać ich w szkole. Natomiast brak aktualnego orzeczenia nie zmniejsza u ucznia ograniczeń umysłowych wynikających z upośledzenia. Przyjęcie takich uczniów do klasy specjalnej było obarczone błędem formalnym, jednakże ze społecznego punktu widzenia jak najbardziej uzasadnionym.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Jego zdaniem, nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym, zresztą Strona w uzasadnieniu skargi nie wskazała, w jakim zakresie decyzja Ministra Finansów narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Minister Finansów nie naruszył także art. 8 i 107 § 3 kpa. Minister Finansów wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające mając na uwadze zasadę zaufania do władzy publicznej, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2014 r. wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną decyzji.

Bezzasadny jest również zarzut, że uzasadnienie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2014 r. narusza zasadę wynikającą z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Odnosząc się do pozostałych kwestii poruszonych w uzasadnieniu skargi podkreślił, że:

1. Zakres zadań realizowanych przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, w tym przez Powiat [...], stanowiący podstawę do naliczenia subwencji na rok 2010, określony został na podstawie danych o liczbie uczniów (wychowanków) w roku szkolnym 2009/2010, wykazanych przez szkoły i placówki w systemie informacji oświatowej (według stanu na dzień 30 września 2009 r. i na dzień 10 października 2009 r.). Zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, podzielił część oświatową subwencji ogólnej na rok 2010 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756). Algorytm przewidywał odrębne wagi, przy których przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, mogli być uwzględnieni uczniowie wykazani w Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. w tym wagi P2, Ps, P4 dla uczniów posiadających orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.).

W myśl art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty uzależniają objęcie ucznia wymagającego stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy kształceniem specjalnym od posiadania przez niego orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego.

Nie można zatem przyjąć tezy zawartej w uzasadnieniu skargi Powiatu [...] zmierzającej do pominięcia w rozpatrywaniu sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej za rok 2010 braku aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów.

2. Zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2010, określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010, przy wagach P33 i P34 mogli zostać uwzględnieni wychowankowie korzystający z zakwaterowania w wymienionych w opisie wag placówkach, w tym w młodzieżowym ośrodku wychowawczym.

W myśl § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 26 lipca 2004 r. Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz. U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.) obowiązującego do dnia 30 grudnia 2011 r. właściwy starosta wydawał skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji młodzieżowego ośrodka wychowawczego. W świetle przepisów ww. rozporządzenia nieletni z chwilą otrzymania skierowania do młodzieżowego ośrodka wychowawczego nie stawał się jednocześnie wychowankiem tego ośrodka. Wychowankiem jest nieletni przyjęty do placówki. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzaju tej ; dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225, z późn. zm.), przyjętego do młodzieżowego ośrodki j wychowawczego wychowanka wpisuje się do księgi wychowanków.

Dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu przez Powiat [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 istotne było ustalenie, ilu wychowanków [...] Ośrodka Wychowawczego w [...] uwzględnionych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy wadze P34 jako wychowankowie korzystający z zakwaterowania w młodzieżowym ośrodku wychowawczym faktycznie korzystało z zakwaterowania w Ośrodku. Z opisu wagi P34 jednoznacznie wynika, że wagą tą mogli zostać przeliczeni jedynie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystający z zakwaterowania w tych ośrodkach. Opis tej wagi był spójny z przepisami dotyczącymi działania młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów, szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467) młodzieżowe ośrodki wychowawcze zapewniają wychowankom całodobową opiekę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Ministra Finansów, nakładającej na Skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Wobec uznania przez Powiat [...], w piśmie z dnia 20 lutego 2013 r., za zasadne ustaleń dotyczących nieprawidłowości we wprowadzaniu danych do Systemu Informacji Oświatowej przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w [...], Zespół Szkół Zawodowych w [...] i Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w [...] obecnie sporne jest wyłącznie zakwestionowanie zasadność stwierdzenia nieprawidłowości w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...].

Sąd w pełni podziela ustalenia dokonane w tym zakresie przez Ministra Finansów.

Dla pełnego wyjaśnienia sprawy Sąd wskazuje, iż do zadań własnych Powiatu należy zakładanie i prowadzenie między innymi Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych, których celem jest eliminowanie przyczyn i przejawów niedostosowania społecznego oraz przygotowanie wychowanków do życia zgodnego z obowiązującymi normami społecznymi i prawnymi. W tym zakresie Powiat jako jednostka samorządu terytorialnego realizuje konstytucyjne zadanie Państwa jakim jest oświata. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt K 13/10, (dotyczącym zgodności art. 30a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela z art. 2, art. 7 oraz z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, jednakże mającym bezpośrednie odniesienie do rozpoznawanej sprawy) w finansowaniu tego zadania znaczący udział mają środki pochodzące z budżetu państwa, ale nie są one jedyne. Władze lokalne ponoszą dodatkowe wydatki ze swoich dochodów własnych, bowiem subwencja oświatowa nie musi pokrywać 100% wydatków oświatowych i samorząd terytorialny musi w tych wydatkach partycypować.

Na tym tle należy stwierdzić, iż organ zasadnie przyjął, że zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na 2010 rok przy wadze P34 mogli być uwzględnieni jedynie nieletni wykazani w Systemie Informacji Oświatowej, którzy według stanu na 30 września 2009 r. byli zakwaterowani i przebywali w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.

Środków na utrzymanie podnoszonej w skardze "gotowości" do przyjęcia nieletniego Skarżący winien natomiast szukać w swych dochodach własnych.

Inne stanowiska, przytoczone przez Skarżącego w skardze, nie mają charakteru wiążącego.

Zgodnie z przepisami, obowiązującymi w rozpoznawanym okresie, właściwy starosta, na podstawie dokumentacji nieletniego sporządzał wniosek o wskazanie odpowiedniego dla niego ośrodka i przekazywał wniosek do Ośrodka Rozwoju Edukacji. Na podstawie tego wniosku ORE wskazywał staroście odpowiedni dla nieletniego ośrodek oraz powiadamiał o tym sąd rodzinny, wskazany ośrodek oraz rodziców lub opiekunów. Właściwy starosta wydawał skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez ORE ośrodka i przekazywał skierowanie do tego ośrodka (§ 3 ust. 1, 4 i 5 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.U.2004.178.1833).

Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy prowadzi księgę wychowanków, do której m. innymi wpisuje się datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków (§ 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U.2002.23.225).

Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę (§ 21 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U.2005.52.467 ).

Dla wychowanków Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych korzystających z zakwaterowania w tych Ośrodkach przypisana jest waga P34 przewidziana w algorytmie określonym z załączniku do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. (Dz.U. nr 222, poz. 1756).

Sąd stwierdził, iż organ prawidłowo ustalił, że sporni uczniowie na dzień 30 września 2009 r. (termin wykazania danych w SIO) nie zostali przyjęci do [...] Ośrodka Wychowawczego w [...] poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze. Nie byli w tym Ośrodku zakwaterowani i nie podlegali jego całodobowej opiece. Zasadnie zatem organ przyjął, iż nie byli wychowankami w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. Doszło zatem do wprowadzania przez [...] Ośrodek Wychowawczy w [...] do Systemu Informacji Oświatowej nieprawidłowych danych, co nie zostało zweryfikowanie przez Powiat.

W ocenie Sądu, wobec unormowań ustawowych, nie może także odnieść skutku podniesiony przez Powiat w skardze zarzut nieuwzględnienia przez organ społecznego uzasadnienia dla przyjmowania dzieci do klasy specjalnej bez aktualnego orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej.

Algorytm określony w załączniku do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. przewiduje wagi P2, P3 i P4 dla uczniów posiadających orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej. Orzeczenia te określają zalecane formy kształcenia specjalnego. Jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień 30 września a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, stanowić mogły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego. W związku z powyższym okoliczności, na które powoływała się Strona, m.in. niedostateczna ilość poradni psychologiczno-pedagogicznych na terenie powiatu czy brak wpływu placówki na złożenie orzeczenia przez rodziców lub opiekunów - nie mogły mieć wpływu na decyzję zobowiązującą do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. Przepis art. 37 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie przewiduje bowiem takich przesłanek wydania decyzji. Przesłanką wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej jest wyłącznie fakt otrzymania tej subwencji w kwocie wyższej od należnej.

Także zarzut naruszenia art. 8 i 107 § 3 kpa należy uznać za bezzasadny. Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a postępowanie prowadzone było w sposób w żądnej mierze nie naruszający zasady budzenia zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.