Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 72/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 53 par. 2b, art. 149, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art. 12, art. 35, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 15zzs
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi S. D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018 1. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej S. D. sumę pieniężną w wysokości 600 ( sześćset ) złotych.


UZASADNIENIE

S. D. wniosła w dniu 30 czerwca 2021 r. skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres świadczeniowy 2017/2018.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 i 3, a także art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie "k.p.a.".

Mając na względzie podniesione zarzuty strona wniosła o:

1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci N. D. i O. D. na okres 2017/2018,

2) stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ,

4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 23 listopada 2017 r. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2017/2018 na dzieci N. D. i O. D.. Z uwagi na brak wydanej decyzji wnosiła ponaglenia, jednak do dnia złożenia skargi nie została wydana przez organ decyzja w ww. przedmiocie. Podkreśliła, że od czasu przejęcia sprawy przez Wojewodę, tj. od stycznia 2018 r. do dnia wniesienia skargi minęło ponad trzy lata, a organ nadal nie zakończył postępowania. Uzasadniając wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej wyjaśniła, że pozostaje od ponad trzech lat bez świadczeń na dzieci, pomimo że prawidłowo złożyła wniosek oraz uzupełniającą dokumentację. Ma na utrzymaniu troje dzieci, a z uwagi na sprawowanie opieki nad najmłodszym dzieckiem nie może podjąć zatrudnienia. Niemożność skorzystania ze świadczenia wychowawczego powoduje, że dzieci skarżącej nie mogą na równi z rówieśnikami korzystać z dodatkowych zajęć edukacyjnych czy sportowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie w całości skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania.

Po przytoczeniu niespornych okoliczności stanu faktycznego organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 23 lutego 2021 r. odmówił przyznania świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci skarżącej w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ podkreślił, że w przypadku skargi na bezczynność sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi, a jedną z takich okoliczności jest istnienie przedmiotu zaskarżenia. Jeżeli po wniesieniu skargi na bezczynność organu organ wyda akt lub dokona czynności, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie ma art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Z kolei wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest ograniczone jednie trwaniem niepożądanego stanu przewlekłości. Stąd też, wobec rozpoznania wniosku , skarga - jako bezzasadna- powinna zostać oddalona. Zdaniem organu nie zachodzą przesłanki uzasadniające kwalifikację stanu bezczynności i przewlekłości jako mających miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ rozstrzygnął sprawę, a działań organu nie cechowało duże natężenie braku woli w rozpoznaniu sprawy. Opóźnienie wynikało jedynie z opóźnień istniejących już w chwili przejęcia zadania w 2018 r., niewystarczającej liczby pracowników i dużej ich rotacji. Wnosząc o oddalenie wniosków o wymierzenie grzywny oraz o zapłatę sumy pieniężnej organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące charakteru tej sankcji. Skoro wnioski skarżącej zostały rozpoznane, odpadła podstawa do zastosowania środków represyjnych. Strona nie wykazała doznanej krzywdy czy uszczerbku. Świadczenia, o które strona wnioskowała wypłacane są z wyrównaniem za cały okres, na który został złożony wniosek, a zatem rodzina nie została pozbawiona tych środków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie bowiem do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość),

które - stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.

W sytuacji, gdy organ uchybia przywołanym wyżej terminom, może dojść do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że ponaglenie dotyczące wniosku o ustalenie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018 zostało przez skarżącą wniesione, na co jednoznacznie wskazuje pismo Wojewody z dnia 14 sierpnia 2019 r., skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przekazujące kopię akt w związku z wniesionym ponagleniem , a także złożony przez skarżącą do akt sprawy odpis postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 listopada 2019 r., nr [...], wydanego w sprawie ponaglenia dotyczącego wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci N. D. i O. D. na okres 2017/2018. Formalne przesłanki do wniesienia skargi na bezczynność Wojewody zostały wobec tego w niniejszej sprawie spełnione.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy konieczne jest na wstępie przytoczenie treści przepisów regulujących terminy załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Ponadto, na podstawie art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym, czy też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie tej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Dla załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, czy też sprawy szczególnie skomplikowanej ustawodawca zastrzegł dłuższe terminy, odpowiednio miesiąc lub dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania.

W ramach jednego postępowania może dojść zarówno do bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania, np. gdy okresy bezczynności organu przeplatają się z okresami aktywności , która jest niesprawna i nieskuteczna i powoduje upływ terminów do załatwienia sprawy.

Ustawodawca odróżnia od "bezczynności" organu administracyjnego pojęcie "przewlekłe prowadzenie postępowania". Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 k.p.a., względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla załatwienia sprawy. Ponadto przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego będzie miało miejsce wówczas, gdy organowi skutecznie będzie można przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim prowadzeniu postępowania administracyjnego, żeby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 2332/18, LEX nr 2623647).

W ocenie Sądu w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia zarówno z tak rozumianą bezczynnością, jak i z przewlekłością postępowania.

Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów, na dezaprobatę zasługiwała sprawność działań organu. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika niewątpliwie, że Wojewoda znacznie przekroczył terminy załatwienia spraw, wynikające z art. 35 k.p.a. W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji podejmuje pierwsze czynności celem rozpatrzenia wniosku ze znacznym opóźnieniem. Organ całkowicie ignorował nałożoną na niego w art. 36 k.p.a. powinność i nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyn tego stanu rzeczy i nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.

Analiza akt postępowania administracyjnego pozwala stwierdzić, że w sprawie nie podjęto żadnych czynności od dnia 1 stycznia 2018 r., kiedy to Wojewoda przejął od Marszałka Województwa zadania z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia 12 sierpnia 2019 r. W tym okresie do Wojewody - w dniu 27 lipca 2018 r. - wpłynęły jedynie przekazane przez ośrodek pomocy społecznej dodatkowe oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącą. Tak więc do czasu podjęcia pierwszej czynności przez organ minęło ponad dwanaście miesięcy.

W piśmie z dnia 12 sierpnia 2019 r. organ poinformował Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że do sprawy skarżącej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie na dzieci N. D. i O. D. od 1 kwietnia 2013 r. do nadal, nie mają zaś zastosowania względem dziecka – S. S. Jednocześnie organ w piśmie z dnia 14 sierpnia 2019 r. poinformował skarżącą o wystosowaniu do zagranicznej instytucji właściwej do spraw koordynacji świadczeń rodzinnych formularza serii SED F001, wniosku o ustalenie właściwości dodając, że od 1 listopada 2017 r. do 30 czerwca 2019 r. pierwszeństwo do wypłaty świadczeń jest po stronie niemieckiej. Jedynie w przypadku odmowy przyznania świadczenia przez instytucję zagraniczną Polska, jako drugi kraj, będzie zobligowana do rozpatrzenia wniosku skarżącej. Kolejny okres bezczynności organu trwał od dnia 14 sierpnia 2019 r. do lutego 2021 r., kiedy to dokonano weryfikacji danych wnioskodawczyni i członków jej rodziny, po czym w dniu 23 lutego 2021 r. organ wydał decyzję - a więc przez ponad dziewiętnaście miesięcy (z uwzględnieniem stanu zagrożenia epidemicznego, o czym niżej).

W rozpoznawanej sprawie żaden z przewidzianych w art. 35 k.p.a. terminów załatwienia sprawy nie został zatem dotrzymany. Organ podejmował też czynności bez ich prawidłowej koncentracji i w dużych odstępach czasowych. Powyższe wskazuje na to, że Wojewoda naruszył terminy określone w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz zasady zawarte w art. 8 oraz 12 § 1 k.p.a.

Sąd nie podziela przekonania organu, że załatwienie sprawy przed rozpoznaniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania powinno skutkować oddaleniem skargi. Należy zauważyć, że do dnia wejścia w życie noweli ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - z dnia 9 kwietnia 2015r. ( Dz.U. z 2015 r., poz. 658) - sąd nie był wyposażony w uprawnienie do uwzględnienia skargi poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, albowiem art. 149 p.p.s.a. przewidywał jedynie możliwość uwzględnienia skargi przez zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności.

Aktualnie przepis art. 149 pkt 3 p.p.s.a., jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przewiduje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wymieniony przepis przyznaje więc sądowi administracyjnemu kompetencję do takiego stwierdzenia wówczas, gdy z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonywania czynności.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, wobec czego Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził , że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt. 1. sentencji wyroku).

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu Sąd uznał, że bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Stwierdzona bezczynność wynika wyłącznie z zaniechań organu, a do zaistniałej sytuacji nie przyczyniła się skarżąca. Wojewoda podjął w ciągu postępowania jedynie dwa razy czynności wyjaśniające sprawę (skierowanie formularza SED, weryfikacja informacji o stronie i członkach jej rodziny), dopiero po dziewiętnastu miesiącach od tej czynności wydając decyzję.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której podejmowane czynności cechują się znaczną opieszałością organu, a strona czeka długo na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zwrócić należy uwagę, że sprawa z wniosku z 23 listopada 2017 r. o przyznanie świadczeń na okres świadczeniowy 2017/2018 została zakończona dopiero w lutym 2021 r. Przyjmując nawet moment odbioru przez Wojewodę dokumentów w lipcu 2018 r., organ ten nie podejmował w sposób sprawny i zorganizowany czynności zmierzających do załatwienia wniosku skarżącej. Zdaniem Sądu postępowanie organu, wbrew stanowisku zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, nie znajduje usprawiedliwienia i nie zasługuje na aprobatę, w sposób oczywisty bowiem podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Przyczyną usprawiedliwiającą bezczynność organu i przewlekłość postępowania nie może być – w kontekście całokształtu sprawy – dyspozycja art. 15 zzs ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Zgodnie z tym przepisem w okresie, o którym mowa w ust. 1, tj. w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Biorąc to pod uwagę, Sąd przy dokonywaniu oceny, czy organ dopuścił się rażącej bezczynności i przewlekłości, nie uwzględniał okresu od dnia 14 marca 2020 r. (stan zagrożenia epidemicznego) do 24 maja 2020 r. (uchylenie powyższego przepisu).

Niemniej nie miało to żadnego wpływu na ocenę stanu rażącego naruszenia prawa, bowiem zaniechanie organu trwało od stycznia 2018 r., jak również po uchyleniu stanu zagrożenia epidemicznego do dnia wydania decyzji.

Wobec tego Sąd w pkt. 2. sentencji wyroku stwierdził, że bezczynność Wojewody i przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania miały charakter rażącego naruszenia prawa.

Uprawnienia orzecznicze wynikające z cytowanego wyżej art. 149 § 2 p.p.s.a. przysługują sądowi administracyjnemu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezależnie od tego, w jakim stopniu organ administracji naruszył prawo. Użycie zaś w tym przepisie spójnika "lub" dowodzi, że sąd może wymierzyć organowi grzywę i jednocześnie przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16; publ.: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odniesieniu do wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej określonej sumy pieniężnej wyjaśnić należy, że instytucja sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma na celu przeciwdziałanie bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję przede wszystkim kompensacyjną, a ponadto prewencyjną i dyscyplinującą.

Strona skarżąca, wnosząc o przyznanie jej sumy pieniężnej wywodziła, że jej dzieci doznają krzywdy z powodu pogorszenia sytuacji majątkowej, bowiem nie mogą na równi z rówieśnikami korzystać z dodatkowych zajęć edukacyjnych, sportowych i rekreacji rozwojowej. Wskazywała, że przez trzy lata pozostaje bez świadczeń na dzieci, mimo prawidłowego złożenia wniosku , co narusza słuszny interes skarżącej oraz szeroko rozumiany interes społeczny, bowiem nie jest realizowany cel ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zawarta w skardze argumentacja, mająca uzasadnić żądanie przyznania sumy pieniężnej opiera się w istocie na założeniu, że skarżąca poniosła szkodę związaną z faktem, że Wojewoda powinien przyznać skarżącej świadczenia wychowawcze na dzieci, a brak rozstrzygnięcia powoduje , że nie może ona tymi świadczeniami realnie dysponować. Suma ta nie ma jednak na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidzianą w art. 417¹ § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Suma pieniężna nie zastępuje także zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Otrzymana suma pieniężna ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

Ponadto, odnosząc się do argumentacji skargi wskazać trzeba, że - jak wynika z akt sprawy - Polska jest państwem w drugiej kolejności właściwym do udzielenia skarżącej świadczeń rodzinnych. Kwoty takich świadczeń w państwie mającym pierwszeństwo wynoszą ponad 800 zł na jedno dziecko, wobec czego organ nie przyznał skarżącej dodatku dyferencyjnego, który przyznawany jest wówczas, gdy wysokość przysługujących za granicą świadczeń na dzieci jest niższa od świadczeń, które przysługiwałyby w Polsce. Decyzja wydana przez Wojewodę w dniu 23 lutego 2021 r. rozstrzyga wniosek skarżącej z dnia 23 listopada 2017 r. , odmawiając dodatku dyferencyjnego na dwoje dzieci skarżącej. Skarżąca, na skutek braku załatwienia jej wniosku, nie pozostawała bez świadczeń wychowawczych, które miałby przyznać jej Wojewoda, a jedynie długo oczekiwała na zakończenie postępowania, zainicjowanego jej wnioskiem. Choć argumentacji skarżącej nie można uznać za całkowicie trafną , ma ona prawo do rozpoznania jej sprawy bez zbędnej zwłoki. W niniejszej sprawie procedowanie wniosku zajęło organowi około trzech lat, a strona nie powinna pozostawać tak długo w niepewności co do treści rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącej od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 600 złotych ( pkt. 3 sentencji wyroku). Z uwagi na to, że poza funkcją kompensacyjną suma pieniężna pełni też funkcję prewencyjną i dyscyplinującą, Sąd uznał za niecelowe wymierzenie ponadto organowi grzywny, szczególnie że organ rozpatrzył już wniosek skarżącej i wydał decyzję w sprawie.