Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 85/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b i c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 30 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 7, art. 132, art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Referent Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nabycia prawa użytkowania budynku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2000 roku, nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. O. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem nr [...], wydanym po rozpoznaniu wniosku F. R. z dnia 17 kwietnia 1948 roku, Prezydent Miasta orzekł, że budynek położony przy ul. S. [...] w G. został uszkodzony wskutek wojny w 65,31 % i zamierzona jego naprawa jest naprawą gruntowną. Za podstawę prawną orzeczenia przyjęto przepisy dekretu Rady Ministrów z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1947 roku, nr 37, poz. 181 ze zm.).

Prezydium Miejskiej Rady Narodowej– orzeczeniem z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...], wydanym na podstawie przepisów wskazanego powyżej dekretu Rady Ministrów z dnia 26 października 1945 roku, stwierdziło, że budynek położony w G. przy ul. K. [...] (dawna ul. S.), uszkodzony wskutek wojny w 65,31 %, został doprowadzony przez F. R. do stanu używalności wskutek gruntownej naprawy, i że F. R. uzyskał na okres 20 lat - poczynając od dnia 1 marca 1957 roku - prawo użytkowania nieruchomości, część składową której stanowi naprawiony budynek z placem o łącznej powierzchni 1.096m2.

Orzeczeniem z dnia 29 września 1961 roku, oznaczonym numerami [...] i [...], Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wprowadziło poprawkę w ww. decyzji określając powierzchnię placu, na którym położony jest przedmiotowy budynek, na 400m2.

W skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego piśmie z dnia 30 czerwca 1999 roku – zatytułowanym "Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium MRN z dnia 23.03.1959 r., nr [...]" – M. R. - żona zmarłego F. R. - wniosła o stwierdzenie nieważności "decyzji Prezydium MRN z dnia 23.03.1957 r., nr [...] oraz nr [...] i [...] oraz decyzji nr [...] z dnia 26 czerwca 1949 roku" jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadniając wniosek stwierdziła, iż powyższe decyzje zostały wydane na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, podczas gdy zastosowanie w sprawach będących ich przedmiotem powinny mieć przepisy ustawy z dnia 3 lipca 1947 roku o popieraniu budownictwa (Dz. U. z 1947 roku, nr 52, poz. 270). W myśl art. 2 pkt 2 tejże ustawy budowę nową stanowiły naprawy budowli zniszczonych odpowiednio w ponad 33 % lub 66 %. W celu ustalenia, jaki procent przedmiotowego budynku został odbudowany M. R. wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa.

Decyzją z dnia 15 maja 2000 roku, nr [...] - wydaną po rozpoznaniu wniosku M. R. w sprawie decyzji Prezydium MRN z dnia 23 marca 1959 r., nr [...] dotyczącej budynku przy ul. S. [...] w G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze – powołując się na art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. – w skrócie k.p.a.), umorzyło postępowanie w sprawie uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ wnioskodawczyni nie przedłożyła wskazanej powyżej decyzji, której stwierdzenia nieważności się domagała.

Rozpoznając ponownie sprawę – na skutek wniosku M. R. – Kolegium (pismem z 11 stycznia 2005 roku) wezwało jej pełnomocnika do sprecyzowania treści wniosku z dnia 30 czerwca 1999 roku poprzez podanie czy dotyczy on decyzji z dnia 23 marca 1959 r., nr [...] (jak podano we wniosku), czy też decyzji z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...] (jak podano w uzasadnieniu wniosku).

Wykonując zobowiązanie pełnomocnik wnioskodawczyni wyjaśnił, iż pismem z dnia 30 czerwca 1999 roku M. R. domagała się stwierdzenia nieważności:

▪ decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...];

▪ decyzji Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 29 września 1961 roku, nr [...] ([...]);

▪ decyzji Zarządu Miejskiego nr [...].

Po otrzymaniu powyższego pisma - decyzją z dnia 19 stycznia 2005 roku, nr [...], Kolegium uchyliło decyzję własną z dnia 15 maja 2000 roku i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...].

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 233/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2005 roku, nr [...], uznając, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd wyjaśnił nadto, iż w postępowaniu w trybie art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ nie może zmieniać rodzaju sprawy i wypowiadać się w przedmiocie nieobjętym uprzednio postępowaniem. Stanowiłoby to rozszerzenie zakresu przedmiotowego i prowadziło w konsekwencji do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozstrzygania sprawy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1460/00, Baza Orzeczeń LEX nr 81677).

Po ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze - decyzją z dnia 6 czerwca 2007 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło decyzję własną z dnia 15 maja 2000 roku i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wyjaśniło, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko w przypadku, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Kolegium stwierdziło, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1947 roku o popieraniu budownictwa, zarówno ta ustawa, jak i dekret z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, normowały zasady i tryb uznawania budynków za zniszczone lub uszkodzone wskutek wojny oraz określały skutki prawne takiego uznania, w tym uprawnienia podmiotów dokonujących naprawy. Na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 1947 roku o popieraniu budownictwa osoby dokonujące naprawy budowli zniszczonych więcej niż w 66 % nabywały uprawnienie do uzyskania własności czasowej terenów pod budynkami, a na podstawie ww. dekretu prawo użytkowania nieruchomości. Ponieważ uszkodzenia przedmiotowego budynku wyniosły 65,31 %, zatem prawidłowo zastosowano przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, w związku z czym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...], bowiem decyzja ta nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Odnośnie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia jaki procent budynku został rzeczywiście odbudowany - Kolegium wyjaśniło, iż budynek został odbudowany w 65,31 % i kwestia ta nie budziła wątpliwości, natomiast odrębną sprawą jest fakt dobudowania do tego budynku przybudówki, która łączy przedmiotowy budynek z budynkiem sąsiednim. Fakt ten nie może, zdaniem Kolegium, zmienić stawki procentowej uszkodzenia lub zniszczenia budynku wskutek działań wojennych, zatem wniosek dowodowy strony nie mógł zostać uwzględniony.

W skardze na powyższą decyzję A. O. – spadkobierca M. R., wniósł o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 10 § 1, art. 28 i art. 30 § 4 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji w stosunku do zmarłej w dniu 22 kwietnia 2007 roku M. R. Ewentualnie, na wypadek nie uwzględnienia powyższego zarzutu, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na przyjęciu, że decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...], nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 84 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, mimo iż był to dowód niezbędny do należytego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi A. O. stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została w dniu 6 czerwca 2007 roku w stosunku do M. R., która zmarła dnia 22 kwietnia 2007 roku. Powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w sprawach o sygnaturze: II SA 261/83 (wyrok z dnia 27 kwietnia 1983 roku, OSP 1984/5/108), IV SA 2272/97 (wyrok z dnia 17 grudnia 1998 roku, Baza Orzeczeń LEX nr 45697), I SA 2462/99 (wyrok z dnia 14 listopada 2001 roku, Baza Orzeczeń LEX nr 82653), I SA 428/01 (wyrok z dnia 20 września 2002 roku, OSP 2004/3/33) oraz I SA 2422/03 (wyrok z dnia 12 lipca 2005 roku, Baza Orzeczeń LEX nr 190564), skarżący podniósł, że prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z czym wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jest zasadny.

Skarżący wskazał ponadto, że decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z tego względu, że oparto ją na przepisach dekretu z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, a nie na przepisach ustawy z dnia 2 lipca 1947 roku o popieraniu budownictwa. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 2 lipca 1947 roku o popieraniu budownictwa z dniem wejścia jej w życie utraciły moc wszelkie przepisy regulujące w sposób odmienny "przedmioty ustawą tą unormowane". Tym samym, w ocenie skarżącego, utracił moc dekret z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. Zasadność powyższego poglądu została, zdaniem skarżącego, potwierdzona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1996 roku (sygn. akt III AZP 35/95), w której stwierdzono, że po wejściu w życie ustawy o popieraniu budownictwa nie mogły być wydawane decyzje na podstawie dekretu. W ocenie skarżącego okoliczność, że organ administracji orzekający w 1957 roku - zamiast ustawy z dnia 2 lipca 1947 roku o popieraniu budownictwa, zastosował nieobowiązujące przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny i rozporządzenia wykonawczego, zupełnie pozbawiła F. R. możliwości skorzystania z dobrodziejstwa w postaci pomocy państwa udzielanej na podstawie przepisów ustawy.

Skarżący podniósł nadto, że stopień odbudowy przedmiotowego budynku ze zniszczeń był na tyle wysoki, iż przekraczał obydwa, określone przez ustawę o popieraniu budownictwa, progi procentowe. Wyliczenie wskazujące, że zniszczenia przedmiotowego budynku wyniosły 65,31 % nie było miarodajne, gdyż nie brało pod uwagę, że F. R. wybudował budynek większy niż ten, który został zniszczony wskutek działań wojennych (poprzez dobudowanie przybudówki). Skarżący wskazał, iż liczba wyrażająca procent uszkodzenia budynku jedynie o dziesiąte procenta rozmija się z liczbą 66 %, uprawniającą osobę, która odbudowała budynek, do skorzystania z pomocy państwa, zatem wniosek o zweryfikowanie poprawności poczynionych ustaleń należało uznać za zasadny. A. O. zauważył przy tym, że nawet gdyby uznać ustalony procent zniszczenia budynku za miarodajny to i tak, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o popieraniu budownictwa, naprawę budowli zniszczonej w takim stopniu uważać należało za budowę nową. Skarżący powołał się również na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2002 roku, sygn. akt I ACa 1100/02, który przyjął, że na terenach byłego Wolnego Miasta Gdańska dla przyjęcia przesłanki z art. 4 ust. 1 ustawy o popieraniu budownictwa, warunkującego powstanie roszczenia cywilnoprawnego, wystarczy ustalenie, iż sporny budynek był zniszczony o więcej niż 33 %. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że konkluzja, do jakiej doszło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest rażąco wadliwa, ponieważ decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a zatem jest ona nieważna w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skarżący zarzucił również, iż zaniechanie przez Kolegium przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiło merytoryczną kontrolę ustaleń poczynionych przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Kwestia procentowej wielkości zniszczeń przedmiotowego budynku budzi, zdaniem skarżącego, poważne wątpliwości, wnioskodawczyni M. R. od początku postępowania kwestionowała fakt uszkodzenia budynku w 65,31 %, a jej wniosek dowodowy zmierzał właśnie do ich wyjaśnienia. Kolegium jednak arbitralnie przyjęło, że ustalenia poczynione w tym zakresie są poprawne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie posiadało informacji o zgonie strony – M. R. Jej pełnomocnik nie poinformował Kolegium o powyższym fakcie.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2007 roku postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego po zmarłej M. R. Prawomocnym postanowieniem z dnia 30 października 2007 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt [...] roku, Sąd Rejonowy G.-P. w G. stwierdził, że spadek po M. R. nabył w całości A. O.

Po podjęciu postępowania w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego orzeczenia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, iż w toku postępowania (przed wydaniem zaskarżonej decyzji) zmarła jedna ze stron postępowania – wnioskodawczyni M. R.. W ocenie Sądu nie powinno także budzić wątpliwości stwierdzenie, zgodnie z którym przedmiotowe postępowanie dotyczyło praw wnioskodawczyni o charakterze majątkowym, a mianowicie kwestii związanych z nakładami poczynionymi przez męża M. R. na nieruchomość położoną w G. przy ul. K. [...] (dawna ul. S.). Tym samym w postępowaniu administracyjnym toczącym się w niniejszej sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż wydanie przez organ decyzji bez ustalenia następców prawnych strony, która zmarła w toku postępowania dotyczącego jej uprawnień o charakterze majątkowym, narusza prawo następców prawnych osoby zmarłej do czynnego udziału w tym postępowaniu, stanowi zatem przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Tym samym Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w powołanym przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2002 r. (sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33), iż rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania, uznać należy za rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W ocenie Sądu wskutek śmierci osoby fizycznej gasną jej prawa i obowiązki. W przypadku praw zbywalnych służących zmarłemu, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, uprawnienia przysługujące zmarłemu przechodzą na inne osoby, stosownie do nabytych przez nie uprawnień związanych ze śmiercią tej osoby. Z chwilą śmierci M. R. prawa majątkowe związane z nakładami poczynionymi na przedmiotową nieruchomość przysługują zatem jej spadkobiercy. Wydając decyzję bez ustalenia kto jest spadkobiercą wnioskodawczyni, a zatem nie ustalając należycie kręgu stron postępowania – organ naruszył art. 7 k.p.a. oraz naruszył prawo spadkobiercy wnioskodawczyni do udziału w niniejszym postępowaniu, pozbawiając go (bez jego winy) możliwości udziału w tym postępowaniu – co stanowiło przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2007 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1333/06, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach www.nsa.gov.pl).

Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2007 roku (sygn. akt

I SA/Wa 1800/06, Baza Orzeczeń LEX nr 320561) oraz z dnia 23 lutego 2006 roku (sygn. akt I SA/Wa 1104/05, Baza Orzeczeń LEX nr 203887). W wyroku z 17 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził: "Podstaw do stwierdzenia nieważności nie mogą stanowić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które dotyczą procesowych obowiązków organu względem strony, związanych z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wspólnym mianownikiem tego rodzaju uchybień jest naruszenie przez organ przepisów postępowania będące podstawą do wznowienia postępowania (dawny

art. 127 § 1 pkt 4, a obecny art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.)". Podobnie wypowiedział się w wyroku z dnia 23 lutego 2006 roku stwierdzając: "Przeprowadzenie postępowania administracyjnego bez udziału jednej ze strony nie może zatem stanowić przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w związku z rażącym naruszeniem art. 132 k.p.a., bowiem może stwarzać podstawę do wznowienia postępowania".

Należy w tym miejscu podkreślić, iż zarówno w doktrynie (zob. Krzysztof Sobieralski "Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego" PRESSCOM Sp. z o.o. Wrocław 2005, str. 46), jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2005 roku, sygn. VII SA/Wa 826/04, Baza Orzeczeń LEX nr 168040 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 1998 roku, sygn. IV SA 912/97, Baza Orzeczeń LEX nr 45693 i z dnia 17 listopada 1998 roku, sygn. I SA 758/98, Baza Orzeczeń LEX nr 45120), uznaje się, że nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Również z tej przyczyny wydanie decyzji w sytuacji gdy zmarła strona postępowania, a dalsze postępowanie winno toczyć się z udziałem jej spadkobierców, nie może być uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Taka sytuacja powoduje bowiem pozbawienie strony (spadkobiercy) możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym co stanowi podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż za wyjątkiem przytoczonego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2002 r. (sygn. I SA 428/01, OSP 2004/3/33), pozostałe orzeczenia, na które powołuje się strona skarżąca, zostały wydane w innym stanie faktycznym niż ustalony w niniejszej sprawie, dotyczą one bowiem sytuacji, w których wszczęto postępowanie w stosunku do osoby, które już w tej dacie nie żyła.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2007 roku została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, co zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadniało jej uchylenie. Sąd miał przy tym na uwadze, że naruszenie to stanowiło przesłankę uzasadniającą uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał także na uwadze, iż zgodnie z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Mając na uwadze treść ww. przepisu Sąd dokonał także kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2000 roku, nr [...] i również co do tego orzeczenia stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.

Wydając ww. decyzję Kolegium przyjęło, iż pismo M. R. z dnia 30 czerwca 1999 roku stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium MRN z dnia 23 marca 1959 r., nr [...]. Kolegium wskazało bowiem, iż umarza postępowanie w "wymienionej sprawie" tj. "w sprawie decyzji b. Prezydium MRN z 23 marca 1959 r. nr [...] dot. budynku przy ul. S. [...] w G.".

Tymczasem w piśmie tym - zatytułowanym "Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium MRN z dnia 23.03.1959 r., nr [...]" – M. R. zażądała stwierdzenia nieważności "decyzji Prezydium MRN z dnia 23.03.1957 r., nr [...] oraz nr [...] i [...] oraz decyzji nr [...] z dnia 26 czerwca 1949 roku".

Zdaniem Sądu treść ww. pisma powinna wzbudzić w organie wątpliwości dotyczące tego czego w istocie domaga się M. R., w szczególności w sytuacji, gdy do pisma tego wnioskodawczyni załączyła jedynie kserokopie orzeczeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...]

i z dnia 29 września 1961 roku, nr [...], [...], oraz Prezydenta Miasta nr [...]. Nie przedstawiła natomiast organowi decyzji Prezydium MRN z dnia 23 marca 1959 r., nr [...].

Pomimo niesprecyzowanego żądania organ – nie wyjaśniając czego w istocie domaga się M. R. – wydał decyzję z dnia 15 maja 200 roku, nr [...], a dopiero po otrzymaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z dnia 11 stycznia 2005 roku, wezwał stronę do sprecyzowania treści wniosku z dnia 30 czerwca 1999 roku poprzez podanie czy dotyczy on decyzji z dnia 23 marca 1959 r., nr [...] (jak podano we wniosku), czy też decyzji z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...] (jak podano w uzasadnieniu wniosku).

Wykonując to zobowiązanie pełnomocnik M. R. wyjaśnił (vide pismo pełnomocnika M. R. z dnia 17 stycznia 2005 roku), iż "wniosek o stwierdzenie nieważności datowany na 30 czerwca 1999 roku, dotyczył:

▪ decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1957 roku, nr [...],

▪ decyzji Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 29 września 1961 roku, nr [...] ([...]),

▪ decyzji Zarządu Miejskiego nr [...].

Wyżej wymienione decyzje wymienione zostały w petitum wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 30 czerwca 1999 roku. Omyłkowo zatytułowano wniosek. Kopie wszystkich decyzji, których stwierdzenia nieważności domaga się wnioskodawczyni, załączone zostały do wniosku z dnia 30 czerwca 1999 roku".

W ocenie Sądu działania Kolegium podjęte w celu sprecyzowania żądania strony, na etapie ponownego rozpoznawania sprawy, były spóźnione. Mając na uwadze nieprecyzyjną treść pisma skarżącej z dnia 30 czerwca 1999 roku oraz załączone do niego kserokopie orzeczeń, Kolegium winno było od razu po otrzymaniu pisma z dnia 30 czerwca 1999 roku zażądać sprecyzowania przedłożonego przez M. R. wniosku. Dopiero bowiem po doprecyzowaniu jego treści mogło stwierdzić jakich decyzji wniosek ten dotyczy. Nie podejmując czynności zmierzających do wyjaśnienia żądania strony Kolegium naruszyło w sposób istotny art. 7 k.p.a., który stanowi, iż w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. O tym, że naruszenie to było istotne i miało wpływ na wynik sprawy świadczy to, iż w wyniku niesprecyzowania przedmiotowego wniosku Kolegium wydało orzeczenie rozstrzygając w sprawie decyzji nie objętej w rzeczywistości żądaniem strony. Umorzyło bowiem postępowanie w sprawie decyzji Prezydium MRN z dnia 23.03.1959 r., nr [...], która – jak to wynika z pisma pełnomocnika M. R. z dnia 17 stycznia 2005 roku, nie była objęta wnioskiem z dnia 30 czerwca 1999 roku.

Jak słusznie zwrócił przy tym uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 8 listopada 2006 roku (sygn. akt II SA/Gd 233/05), ponownie rozpoznając sprawę Kolegium tego błędu nie mogło już należycie skorygować, bowiem w postępowaniu w trybie art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ nie może zmieniać rodzaju sprawy i wypowiadać się w przedmiocie nieobjętym uprzednio postępowaniem. Stanowiłoby to rozszerzenie zakresu przedmiotowego i prowadziło w konsekwencji do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozstrzygania sprawy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1460/00, Baza Orzeczeń LEX nr 81677). Skoro zatem po raz pierwszy organ orzekł o decyzji Prezydium MRN z dnia 23 marca 1959 r., nr [...], to ponownie rozpoznając sprawę nie mógł orzekać o innej decyzji Prezydium.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wydając decyzję z dnia 15 maja 2000 roku bez wyjaśnienia treści żądań zgłoszonych przez M. R. w piśmie z 30 czerwca 1999 roku, Kolegium naruszyło art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też przyczyn – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił także tę decyzję Kolegium.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku

z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądzając zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 257 zł (wynagrodzenie – 240zł i opłata od pełnomocnictwa 17zł).

Sąd zważył przy tym, iż w świetle powyższych ustaleń merytoryczne rozstrzyganie o zasadności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2007 roku byłoby przedwczesne albowiem to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając treść pisma pełnomocnika wnioskodawczyni M. R. z dnia 17 stycznia 2005 roku, precyzującego wniosek z dnia 30 czerwca 1999 roku, musi najpierw rozpatrzeć prawidłowo niniejszą sprawę z udziałem następcy prawnego wnioskodawczyni A. O. i w tym celu przeprowadzić postępowanie administracyjne w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego. Należy w tym miejscu zauważyć także, że jeżeli Kolegium – po przeanalizowaniu treści ww. pism, będzie nadal miało wątpliwości dotyczące tego czego w istocie domaga się strona, w zależności od powziętych wątpliwości, mając na uwadze art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – winno zażądać od strony stosownych wyjaśnień i uzupełnień.