Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 292/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105  par. 1,  art. 145  par. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 129  ust. 5  pkt 3,  art. 216  ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania [...], decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie z wniosku [...] o ustalenie odszkodowania za udział w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ulicy [...] wynoszący [...] części, objęty umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1960 r., Rep. Nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 4 października 2011 r. M. G., działający w imieniu [...] wystąpił do Urzędu [...] w kwestii udzielenia informacji w temacie możliwości odzyskania, względnie rekompensaty lub odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości gruntowej nabytej aktem notarialnym [...] z dnia [...] marca 1960 roku położonej w [...] przy ul. [...].

Pismem z dnia [...] października 2011 r. Prezydent [...] udzielił odpowiedzi na przywołane powyżej pismo z dnia 4 października 2011 r. Z treści odpowiedzi wynika, iż roszczenie o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – zwanej dalej "ugn" przysługuje dawnym właścicielom lub ich spadkobiercom, a gdy roszczenie dotyczy nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności - wszystkim współwłaścicielom lub ich spadkobiercom, przy czym postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej może być prowadzone tylko na zgodny wniosek wszystkich byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Ponadto w ocenie organu I instancji w myśl art. 23 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. 32, poz. 159) – zwanej dalej "ugtwmo" wynika jednoznacznie, iż nieruchomości przechodziły na własność Państwa bez odszkodowania.

Pismem z dnia 17 października 2011 r. M. G., działający w imieniu Pana [...], wystąpił z wnioskiem ,,o propozycję terminu i sposobu wyliczenia należnego odszkodowania z tytułu utraconego prawa własności". Wnioskodawca wskazał, że zgodnie z treścią art. 23 ust. 3 ugtwmo właścicielom jedynych działek pod budowę domu jednorodzinnego przysługiwało prawo do ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu. Natomiast w sytuacji, gdy oddanie w wieczyste użytkowanie byłoby niezgodne z planami zagospodarowania przestrzennego albo jeżeli niezgodność ta okazałaby się w okresie trwania wieczystego użytkowania, właścicielom winno być przyznane odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Mając na uwadze treść przywoływanego wniosku z dnia 17 października 2011 r. nie pozostawia wątpliwości okoliczność, iż niniejsze postępowanie dotyczy rozpoznania wniosku o ustalenie i przyznanie odszkodowania na rzecz [...] za udział w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] wynoszący [...] części, który to udział został nabyty na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] marca 1960 r., pomiędzy osobami fizycznymi – J. K., a J. P.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, iż nieruchomość opisana w treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1960 r., Rep. [...] położona jest na obszarze uznanym za urbanizacyjny na podstawie ugtwmo oraz wydanym na podstawie art. 23 ust. 1 i 5 tej ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w [...] za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 22, poz. 100).

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Delegatura Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] Urzędu [...] poinformowała, iż nieruchomości opisanej w treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1960 r. Rep. [...] jako działka nr [...] o ogólnej powierzchni [...] m2, pochodząca z Osady [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod numerem [...] pozycja [...] odpowiadają częściom dawnych działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Prezydent [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania za udział wynoszący [...] części w nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ulicy [...], objętej umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1960 r., Rep. [...], z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Od powyższej decyzji [...] wniósł odwołanie. W treści odwołania podniesiono, iż decyzja Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. jest nieprawidłowa, ponieważ organ I instancji nie uwzględnił faktu, iż przedmiotowa nieruchomość była objęta postanowieniami decyzji administracyjnej wydanej w przedmiocie odmowy oddania jej w użytkowanie wieczyste, jak również wydana została decyzja o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na podstawie której przyznano odszkodowanie B. W ocenie skarżącego nie pozostawia wątpliwości okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość "uzyskała odmowę oddania w użytkowanie wieczyste, a odszkodowanie przyznano na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości". Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego, przesądzają, iż żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania za udział w przedmiotowej nieruchomości jest uzasadnione, gdyż stan faktyczny pozwala na jego ustalenie w oparciu o przepisy ugtwmo.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że niniejsze postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem o ustalenie odszkodowania za udział w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej dawniej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, która pochodziła z włościańskiej osady rolnej, zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [...] - pozycja [...] (dawniej nieruchomość położona była we wsi [...]). W zaświadczeniu z dnia [...] lutego 2012 r. (L.dz. [...]) Sąd Rejonowy dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych zaświadczył, iż: dla nieruchomości położonej w [...] [...], ulica [...] pochodzącej z osady włościańskiej, zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [...] - pozycja [...], stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu Nr [...] o powierzchni [...] m2 urządzony został zbiór dokumentów Zd [...] z dnia [...] kwietnia 1959 r. Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] w dniu [...] kwietnia 1959 r., Rep. Nr [...] J. B. oraz jego żona Z. B. nabyli od J. P. na zasadach wspólności ustawowej udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości wynoszący [...] części. Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] w dniu [...] marca 1960 r., Rep. Nr [...] [...]nabył od J. P. udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości wynoszący [...] części.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ugtwmo obszar miast, dzielnic miejskich lub ich części, na którym zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego ma być przeprowadzona skoncentrowana działalność inwestycyjna, może być uznany w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na wniosek Wojewódzkiej Rady Narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z Województwa) za obszar urbanizacyjny. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 2 tej ustawy nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych oraz osób prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej położone na obszarze urbanizacyjnym przechodzą na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w m. st. [...] za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 22, poz. 100) część obszaru o powierzchni około [...] ha zwanego "[...]", położonego w dzielnicy [...] w m. st. [...] w granicach: od strony północnej - ul. [...], od strony wschodniej - ul. [...], od strony południowej - ul. [...] i od strony zachodniej - ul. [...] została uznana za obszar urbanizacyjny. Szczegółowe określenie obszaru urbanizacyjnego zawiera plan sytuacyjny, stanowiący załącznik do niniejszego rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie z dniem 15 czerwca 1967 r., co oznacza, iż z tym dniem prawo własności nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania przeszło na rzecz Skarbu Państwa.

Wojewoda [...] w pełni podzielił pogląd wyrażony w decyzji Prezydenta [...], iż co do zasady nieruchomości stanowiące własność osób ﬁzycznych oraz osób prawnych, nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej, położone na obszarze urbanizacyjnym przechodziły na własność Państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Przesądza o tym treść art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (dalej ugtwmo). Natomiast zgodnie z treścią art. 23 ust. 3 ugtwmo właścicielom domów jednorodzinnych, lokali w małych domach mieszkalnych, budynków przeznaczonych na warsztaty rzemieślnicze, a w miejscowościach uzdrowiskowych i letniskowych również budynków przeznaczonych na prowadzenie małych pensjonatów, właścicielom jedynych działek pod budowę domu jednorodzinnego oraz właścicielom gospodarstw rolnych, sadowniczych i warzywniczych tereny przejęte na rzecz Skarbu Państwa powinny zostać oddane w użytkowanie wieczyste. W sytuacji, gdy oddanie w wieczyste użytkowanie byłoby niezgodne z planami zagospodarowania przestrzennego albo jeżeli niezgodność ta okazałaby się w okresie trwania wieczystego użytkowania, dawnym właścicielom powinno zostać przyznane odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Ustalenie i przyznanie odszkodowania miało zatem charakter wyjątku od ogólnej reguły i następowało jedynie w sytuacji, gdy ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu przejętego na własność Skarbu Państwa nie było możliwe, z uwagi na planowane zagospodarowanie takiej nieruchomości w sposób odmienny od dotychczasowego.

W ocenie Wojewody [...] zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy pozwala na przyjęcie założenia, iż nieruchomość wskazana we wniosku z dnia 17 października 2011 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania wniesionym przez [...] była przedmiotem decyzji administracyjnych, w których orzeczono o odmowie oddania jej w użytkowanie wieczyste dotychczasowym właścicielom, jak również decyzji administracyjnych, w których ustalone zostało odszkodowanie na rzecz dawnych właścicieli. Decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1967 r. ustalono odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] oraz za znajdujące się na niej rośliny i zabudowania w łącznej wysokości [...] zł. Z uzasadnienia przywołanej powyżej decyzji wynika, iż organ ustalający odszkodowanie ustalił krąg osób, którym przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie aktu notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1959 r. Tymczasem, jak już zaznaczono powyżej, z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lutego 2012 r. (L.dz. [...]) wynika jednoznacznie, iż na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1959 r. J. B. oraz jego żona Z. B. nabyli od J. P. na zasadach wspólności ustawowej udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości wynoszący [...] części, dla której urządzony został zbiór dokumentów Zd [...] z dnia [...] kwietnia 1959 r. Natomiast na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym [...] w dniu [...] marca 1960 r., Rep. Nr [...] [...] nabył od J. P. udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości wynoszący [...] części. W treści tego ostatniego aktu notarialnego zaznaczono, iż dla objętej nim działki założony został zbiór dokumentów Zd [...].

Tym samym, w ocenie Wojewody [...], należało przyjąć, że kwestia ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 oznaczoną dawniej jako działka nr [...] była już przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej (stosowna klauzula została umieszczona na egzemplarzu decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1967 r. znajdującym się w aktach sprawy). Powyższa okoliczność nie budzi wątpliwości wnioskodawcy. W odwołaniu z dnia 9 maja 2012 r. podkreślono wręcz, iż przedmiotowa nieruchomość, której współudziałowcem był [...] uzyskała odmowę oddania w użytkowanie wieczyste, tymczasem odszkodowanie zostało przyznane tylko B., stosownie do ich udziałów. Zdaniem Skarżącego ,,przedmiotowa nieruchomość uzyskała odmowę oddania w użytkowanie wieczyste, a odszkodowanie przyznano na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości". W związku z powyższym faktem, zdaniem skarżącego, "prawo do odszkodowania jest bezsporne, kwestią do ustalenia pozostaje jedynie jego wysokość i sposób wypłaty".

Wojewoda [...] podkreślił, że zgodnie z wyrażoną w art. 6 Kpa zasadą praworządności (zasadą legalności) organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W ocenie Wojewody [...] w obecnym stanie prawnym brakuje przepisów na podstawie których możliwe byłoby ustalenie odszkodowania, o które wystąpiono we wniosku z dnia 17 października 2011 r. - tj. ustalenie odszkodowania za grunt przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 23 ust. 1 ugtwmo. Tym samym jakakolwiek wydana na skutek rozpatrzenia przywołanego powyżej wniosku decyzja rozstrzygająca sprawę, co do istoty zostałaby wydana z naruszeniem jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Należy mieć również na uwadze, iż zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego poglądem przez wydanie decyzji bez podstawy prawnej należy rozumieć sytuację, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu upoważniającego organ administracji państwowej do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej (zob. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, str. 856). W szczególności, w ocenie Wojewody [...], nie stanowią podstawy do ustalenia odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa udziału we własności przedmiotowej nieruchomości przepisy ugn. Na gruncie przedmiotowego postępowania, w ocenie Wojewody [...], w aktualnym stanie prawnym przepisy przywołanej powyżej ustawy mogłyby stanowić jedyną możliwą do zastosowania podstawę prawną dla wydania jakiejkolwiek decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty. M. G. wystąpił w imieniu [...] z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 17 października 2011 r., a więc pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym czasie nie obowiązywały już przepisy, na podstawie których zostały wydane wcześniejsze decyzje o przyznaniu odszkodowań następcom prawnym J. P. za przejęty na rzecz Skarbu Państwa udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. Z dniem 1 sierpnia 1985 r., tj. po wejściu w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – ugtwmo straciła moc. Następnie w dniu 1 stycznia 1998 r. weszła w życie obowiązująca obecnie ugn i tym samym - zgodnie z art. 241 - ustawa z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przestała obowiązywać. Zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 ugn wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Z literalnego brzmienia przywołanego powyżej przepisu wynika jednoznacznie, iż odszkodowanie należy się za nieruchomości wywłaszczone. Podkreślić należy, iż zgodnie z powszechnie przyjętą przez doktrynę prawa administracyjnego interpretacją przez wywłaszczenie, na gruncie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami należy rozumieć pozbawienie i ograniczenie praw rzeczowych dotychczasowych podmiotów tych praw, przysługujących do nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, jako indywidualnego aktu władztwa publicznego, mającego zatem charakter przymusu publicznego [zob. M. Wolanin ,,Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. ", Warszawa 2011, str. 792]. Tymczasem, jak to już podkreślił organ I instancji, przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, przy czym przejęcie nastąpiło z mocy samego prawa (ex lege) na podstawie aktu o charakterze generalnym. Tym samym należy uznać, iż w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie faktu, czy nieruchomość, której byłym współwłaścicielem był [...]została wywłaszczona w rozumieniu przepisów prawa, a co za tym idzie, czy aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 128 ugn i następne) przewidują możliwość ustalenia odszkodowania.

Wojewoda przywołał treść art. 216 ugn i wskazał, że według utrwalonej i jednolitej interpretacji art. 216 ugn wymienia wyczerpująco podstawy prawne nabycia oraz przejęcia nieruchomości, kwalifikujące nieruchomość jako wywłaszczoną w znaczeniu szerokim. Tylko podstawy utraty własności wskazane w art.136 ust. 3 ugn i 216 ugn umożliwiają zwrot nieruchomości jako wywłaszczonej. Na podstawie art. 216 nie można dochodzić zwrotu nieruchomości znacjonalizowanych i przejętych na podstawie innych źródeł niż wymienione w tym przepisie [A. Łukaszewska, M. Krassowska, J. Szachulowicz: "Gospodarka nieruchomościami. Komentarz. wyd. 11, Warszawa 2002, str. 544; T. Woś: ,,Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot. wyd. V, Warszawa 2010, str. 319]. Brak wymienienia podstawy przejęcia, czy nabycia nieruchomości w zamkniętym katalogu art. 216 ugn świadczy o bezprzedmiotowości sprawy zwrotowej, obligując organ do umorzenia postępowania [M. Gdesz. ,,Cel publiczny w gospodarce nieruchomościami", Zielona Góra 2002, str. 98; wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r. - I OSK 990/10, z dnia 30 grudnia 2009 r. - I OSK 383/09, z dnia 10 lutego 2011 r. - I OSK 537/10, z dnia 23 września 2010 r. - I OSK 1602/09]. Ostateczny zakres pojęcia wywłaszczenia w znaczeniu szerokim został ustalony przez ustawodawcę w wyniku nowelizacji art. 216 ugn dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która polegała na dodaniu ustępu 2 do cytowanego powyżej przepisu. Przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 w przeciwieństwie do art. 216 ust. 2 pkt 1 i 2, nakazujący odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości do nieruchomości nabytych na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie precyzuje konkretnych przepisów tej ustawy. W związku z powyższym należy odwołać się do znaczenia terminu "wywłaszczenie" w rozumieniu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 47 ust. 1 uggwn wywłaszczenie nieruchomości polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Bezspornie w stanie faktycznym sprawy nie wydawano klasycznej decyzji wywłaszczeniowej. Wykładnia art. 216 ugn prowadzi do wniosku, iż [...]nie utracił nieruchomości w żadnym z trybów będącym wywłaszczeniem w szerokim znaczeniu. Nie doszło bowiem do nabycia, ani przejęcia wywłaszczeniowego na jakiejkolwiek z podstaw enumeratywnie wyliczonych w art. 216 ugn

Wojewoda zauważył, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 r. (Dz. U. z 1967 r. Nr 22, poz. 100), na podstawie którego nastąpiło przejęcie własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, zostało wydane na podstawie art. 23 ust. 1 i 5 ugtwmo. Ustawodawca przyjmując taką konstrukcję art. 216 ugn przesądził tym samym, że nieruchomości przejęte na podstawie art. 23 ust. 1 przywołanej powyżej ustawy w jej pierwotnej wersji (tj. przed opublikowaniem tekstu jednolitego w Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) pozostają poza nawiasem pojęcia wywłaszczenie nawet w jego szerokim znaczeniu. W przedmiotowej kwestii niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 216 ugn. Skoro działający racjonalnie i świadomie ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozróżnienia pomiędzy nieruchomościami przejętymi na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ugtwmo przed dniem 31 lipca 1969 r. (data opublikowania tekstu jednolitego w Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) oraz po tej dacie należało przyjąć, iż uczynił to w określonym celu.

Zatem przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona", w świetle art. 216 ugn należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie obowiązujących ustaw (dekretów z mocą ustaw) regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności nieruchomości za odszkodowaniem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2000 r. (sygn. akt I SA 537/99) uznał, że art. 216 ugn jest normą o charakterze szczególnym, a zatem nie podlega interpretacji rozszerzającej. Tym samym, rację ma organ I instancji przyjmując, iż obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania dotyczącego odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 23 ust. 1 ugtwmo. Aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowań (art. 128-136) nie obejmują nieruchomości przejętych na podstawie ugtwmo w jej pierwotnej wersji, która to ustawa tylko w wyjątkowych wypadkach przewidywała możliwość przyznania odszkodowania, odwołując się do przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 105 § 1 Kpa, zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Nie ulega wątpliwości, że przesłanka bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA z dnia 3 marca 2010 r. w Łodzi II SA/Łd 1043/09 - opubl. strona internetowa CBOSA). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda [...] uznał, iż organ I instancji prawidłowo orzekł, iż wobec braku podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku o ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejęty na rzecz Skarbu Państwa, wynoszący [...] części, udział w prawie własności nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...] należy niniejsze postępowanie umorzyć na podstawie art. 105 § 1 Kpa.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu zwrócił uwagę na opieszałość organu, który potrzebował ponad 180 dni na rozpatrzenie odwołania, przekraczając tym samym wszystkie terminy przewidziane ustawowo. Skarżący wskazał, że pomimo uznania przez Wojewodę, iż przedmiotowa nieruchomość zyskała odmowę oddania w użytkowanie wieczyste i zgodnie z art. 23 ust. 3 ugtwmo jej właścicielowi przysługuje prawo do odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości - ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tym samym należy zatem uznać, iż ustawodawca traktował przedmiotową nieruchomość tak, jakby została ona wywłaszczona, a nie przejęta z mocy samej ustawy. Bez wątpienia intencja ustawodawcy została potwierdzona decyzją z dnia [...] listopada 1967 r. ustalającą odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu za przedmiotową nieruchomość. [...] był współwłaścicielem tej nieruchomości i tylko rażące niedbalstwo ówczesnego organu wydającego decyzję pominęło jego udział w odszkodowaniu, co zostało dostrzeżone dopiero po latach. Zatem niepodważalnym jest fakt, iż nieruchomość została wywłaszczona na podstawie przytoczonej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Obszerny wywód organu ma na celu wyłącznie próbę zniechęcenia do nawiązania merytorycznej analizy przypadku, a wręcz zniekształcenia faktów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

W piśmie z dnia 12 września 2013 r. uzupełniającym skargę [...]zarzucił zaskarżonej decyzji: I. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 105 w zw. z art. 63 Kpa poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania - w sytuacji gdy okoliczności sprawy i prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego nie dawały podstaw do uznania postępowania za bezprzedmiotowe, a w efekcie brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ; 2) art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wyjaśnienia oraz brak rozpoznania istoty sprawy oraz w konsekwencji brak prawidłowego uzasadnienia decyzji przez brak wyjaśnienia istoty wniosku strony, tj. nie rozpoznanie kwestii roszczenia o zwrot przejętej nieruchomości, a także poprzez wadliwe ustalenie okoliczności sprawy i przyjęcie, że część nieruchomości należąca do [...] została objęta już decyzją administracyjną. ll. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 3) art. 136 w zw. z art. 216 ugn i art. 23 (22) ust. 2 ugtwmo poprzez uznanie, iż art. 216 ust. 1 ugn nie ma zastosowania w sprawie, podczas gdy jego prawidłowe zastosowanie prowadzi do wniosku odmiennego; 4) art. 137 ugn poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nie dokonanie analizy sprawy pod kątem przesłanek zwrotu nieruchomości, podczas gdy z uwagi na brak przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania sprawa winna być rozpoznana merytorycznie; 5) art. 129 ust. 5 ugn poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w należycie ustalonych okolicznościach sprawy istniały ku temu przesłanki; 6) art. 142 ust. 2 ugn w zw. z art. 28 i art. 24 i nast. Kpa poprzez udział w sprawie organu, który na mocy przepisów prawa podlega wyłączeniu. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. zawiera szereg błędów uzasadniających jej uchylenie z uwagi na jej sprzeczność z prawem. W pierwszej kolejności skarżący wskazał na błędy w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego, które to doprowadziły dopiero do wadliwego umorzenia postępowania. Nie można zgodzić się z organem, iż kwestia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość była już przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego decyzją, gdyż postępowanie takie toczyło się faktycznie tylko w stosunku do części tej nieruchomości, tj. [...] należącej do J. i Z. B., natomiast nie dotyczyła pozostałej części, tj. [...] należącej do [...], która to część jak i jej właściciel nie były objęte ani postępowaniem, ani treścią decyzji, na którą mylnie powołuje się organ. Ustalenia organu w tym zakresie są wadliwe i oparte na pobieżnej analizie sprawy. Jeżeli by jednak z ostrożności przyjąć, iż cała nieruchomość była przedmiotem decyzji, to sytuacja taka może stwarzać podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.

Następnie skarżący wskazał, że u podstaw wydania, a zarazem wadliwości skarżonej decyzji, leży błędne przyjęcie, iż art. 216 ugn nie ma zastosowania w sprawie żądania zwrotu przejętej nieruchomości. Pomyłka ta wynika z tego, iż w przepisie tym posłużono się nową numeracją przepisów ugtwmo, podczas gdy w roku 1967, kiedy przejęto nieruchomość, podstawą był art. 22 tejże ustawy, a po ujednoliceniu jej tekstu w 1969 i zmianie numeracji - art. 23. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, m.in. w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r., w sprawie sygn. IV SA/Po 872/12, gdzie Sąd przeprowadził kompletny wywód w tej materii, mianowicie stwierdził: "Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa m.in. na podstawie art. 22 ugtwmo. W tym miejscu należy zauważyć, że do dnia 31 lipca 1969 r., tj. do dnia opublikowania tekstu jednolitego ugtwmo, przywołany przepis art. 22 był oznaczony jako "art. 23". Powyższa zmiana formalna nie miała jednak wpływu na merytoryczną treść tego przepisu. Organ II instancji rozpoznając niniejszą sprawę wskazanej zmiany numeracji artykułów nie spostrzegł. Natomiast uwzględnienie dokonanej zmiany, faktycznie jedynie redakcyjnej, prowadzi do wniosków wprost przeciwnych, niż zawarte w skarżonej decyzji, tj. do uznania, że okoliczności niniejszej sprawy kwalifikują się do kategorii w skazanej w art. 216 ugn, a więc i do przyznania należnego odszkodowania. Błąd organu rzutował bezpośrednio na treść wydanego orzeczenia i obecnie czyni wszelkie ustalenia i okoliczności powołane w uzasadnieniu skarżonej decyzji bezpodstawnymi i nie mającymi oparcia w przepisach prawa - co skutkować powinno uchyleniem tejże decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji, na skutek uchybień proceduralnych i bezzasadnego umorzenia postępowania rozpoznając sprawę nie dokonał analizy sprawy pod kątem m.in. przesłanek zwrotu nieruchomości (art. 137 ugn) , a więc organ nie rozważył, czy cel publiczny został zrealizowany, co jest o tyle istotne, iż w braku takiej okoliczności zwrotowi podlegać winna całość lub odpowiednia część gruntu. W myśl art. 136 ugn organ winien więc, w szczególności przeanalizować istniejący plan zagospodarowania przestrzennego i porównać go z treścią właściwego rozporządzenia uznającego przedmiotowo istotny obszar [...] za obszar urbanizacyjny i w efekcie sprawdzić, czy w istocie teren ten w całości został przekształcony w obszar urbanizacyjny (por. dot. sposobu oceny przesłanki w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. II/SA/Po 830/04). Ponadto, organ winien rozważyć (czego błędnie nie uczynił) możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 129 ust. 5 ugn. W myśl tego przepisu starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 ugn; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżący został wywłaszczony ze swego majątku i do chwili obecnej nie uzyskał w związku z tym należnego odszkodowania.

Jeżeli chodzi o błędy proceduralne skarżący wskazał, że wadliwe zastosowanie prawa materialnego doprowadziło w efekcie do bezpodstawnego umorzenia postępowania, bez rozpoznania jego istoty. Organ, umarzając postępowanie, oparł to rozstrzygnięcie o założenie, iż obecnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania dotyczącego odszkodowania za nieruchomości przejęte przez Skarb Państwa na mocy art. 23 ust. 1 ugtwmo. Mając jednak na uwadze przytoczoną wyżej argumentację, założenie takie okazuje się bezzasadnym, co w konsekwencji prowadzi do uznania, iż nie ma podstaw do umorzenia postępowania. Umarzając postępowanie organ jednocześnie poprzestał na stwierdzeniu i wykazaniu faktycznie jedynie podstaw do tego rodzaju rozstrzygnięcia i w ogóle nie rozpoznał istoty wniosku, a więc istoty sprawy. Ponadto nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co łączy się z naruszeniem art. 63 Kpa oraz wprost z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, co skutkowało brakiem wykazania w uzasadnieniu kwestii zasadności wniosku strony w jej materialnoprawnym aspekcie. Naruszenie wskazanych przepisów skutkowało również wadliwym ustaleniem części okoliczności sprawy. Co więcej, rozważeniu powinno podlegać ewentualne wyłączenie Prezydenta [...] od udziału w przedmiotowym postępowaniu, w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość należałaby do [...]. Po dokonaniu pozytywnych ustaleń w tej kwestii, zastosowanie miałby art. 142 ust. 2 ugn w zw. art. 28 i art. 24 i nast. Kpa. Zatem decyzja organu II instancji, a za nią również decyzja organu I instancji, jako tożsama w zakresie rozstrzygnięcia, powinny zostać uchylone, a sprawa winna być przekazana ponownie organowi I instancji do merytorycznego jej rozpoznania, ponieważ nie powinno dojść w ogóle do umorzenia postępowania, jako że wniosek winien być rozpoznany w trybie przepisów art. 136 i art. 137 w zw. z art. 216 ugn i art. 23 [od roku 1969 art. 22] ust. 2 ugtwmo w brzemieniu z dnia 14 lipca 1961 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Wojewoda [...] prawidłowo przyjął, że [...]domaga się odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako dawna działka nr [...] o pow. [...] m2 przy dawnej ul. [...] w [...], stosownie do udziału wynoszącego [...] części tejże nieruchomości, który nabył na mocy aktu notarialnego z dnia [...] marca 1960 r., Rep. [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że [...]pismem z dnia 4 października 2011 r. wystąpił o udzielenie informacji, co do możliwości odzyskania, rekompensaty lub odszkodowania z tytułu wywłaszczenia jego współwłasności do przedmiotowej nieruchomości. Po udzieleniu przez Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w piśmie z dnia [...] października 2011 r. informacji m. in. na temat warunków zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn), skarżący pismem z dnia 17 października 2011 r. sprecyzował swe żądanie i wniósł o przyznanie odszkodowania za utraconą własność z tytułu przejęcia gruntu położonego na obszarze uznanym za obszar urbanizacyjny, określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w m. st. [...] za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 22, poz. 100), które weszło w życie w dniu 15 czerwca 1967 r.

Trafnie zwrócił uwagę Wojewoda [...], że nieruchomość oznaczona jako dawna działka nr [...] przy dawnej ul. [...] w [...] wchodziła w skład obszaru urbanizacyjnego, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w m. st. [...] za obszar urbanizacyjny. Wynika to z porównania planu sytuacyjnego obszaru urbanizacyjnego stanowiącego załącznik do powyższego rozporządzenia i znajdującego się w aktach administracyjnych materiału mapowego. Okoliczności tej nie kwestionował pełnomocnik skarżącego, który w piśmie z dnia 4 kwietnia 2012 r. wskazywał na prawo [...] do odszkodowania przewidzianego ustawą z 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

Prawidłowe jest też stanowisko Wojewody [...], że za przedmiotowy grunt zostało już ustalone odszkodowanie z tytułu przejęcia na własność Państwa nieruchomości uznanej za obszar urbanizacyjny. Zdaniem Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że całość gruntu o pow. [...] m2 z dawnej działki nr [...] zawierała się w większości w granicach działki nr [...] oraz w mniejszej części w granicach działki nr [...] (pismo Urzędu [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] i materiały załączone do tego pisma). Z akt sprawy wynika, że J. P., na mocy aktów notarialnych Rep. Nr [...] z [...] kwietnia 1959 r. i Rep Nr [...] z dnia [...] marca 1960 r., sprzedał wszelkie prawa do nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka nr [...] J. B. (udział wynoszący [...] części) oraz J. K. (udział wynoszący [...] części). Na mocy decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1967 r., nr [...] J. B. przyznano odszkodowanie za powierzchnię wynoszącą [...] m2 części dawnej działki nr [...], natomiast na mocy decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] J. P. przyznano odszkodowanie za pozostałą część dawnej działki nr [...] nabytą na współwłasność przez [...] w 1960 r. Z treści decyzji odszkodowawczej wynika, że J. P. zostało przyznane odszkodowanie jako użytkownikowi gruntu, a nie właścicielowi, ponieważ w dacie wydawania tej decyzji nie był on właścicielem tegoż gruntu. Z treści uzasadnienia decyzji odszkodowawczej z 1968 r. wynika, że za część nieruchomości zbytej przez J. P. J. B. otrzymał odszkodowanie z uwzględnieniem wartości działki normatywnej. Z kolei z treści aktu notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1939 r., treści decyzji odszkodowawczej z dnia [...] stycznia 1975 r., nr [...], pisma Urzędu [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] i materiałów załączonych do tego pisma wynika, że przed W. i S. małż. W. właścicielem sąsiedniej działki nr [...] (część późniejszej działki nr [...]) był A. P. brat J. P.

Skoro zatem ze zgromadzonego sprawie materiału dowodowego wynika, że za grunt oznaczony jako dawna działka nr [...] przy dawnej ul. [...] z tytułu uznania go za obszar urbanizacyjny zostało już ustalone odszkodowanie w trybie art. 23 ust. 3 ugtwmo, to prawidłowe jest stanowisko Wojewody [...], który uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku z dnia 17 października 2011 r. o odszkodowanie za przejęty grunt uznany za obszar urbanizacyjny.

Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji żądanie skarżącego było bezzasadne i w związku z tym właściwą byłaby decyzja odmawiająca ustalenia odszkodowania wydana na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, wobec niespełnienia się przesłanki "pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania". W ocenie Sądu, wydanie w takiej sytuacji decyzji na podstawie art. 105 § 1 Kpa o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego było wadliwe, jednak uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wniosek skarżącego o ustalenie odszkodowania i tak nie mógł zostać uwzględniony, skoro odszkodowanie za przedmiotowy grunt zostało już ustalone stosownymi decyzjami z 1967 r. i 1968 r., choć na rzecz osób innych, niż skarżący. Zatem organ nie był uprawniony, aby ponownie ustalić odszkodowanie, w tym wysokość przysługującej skarżącemu kwoty stosownie do nabytego udziału we współwłasności nieruchomości na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, skoro nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości za odszkodowaniem. Sąd podziela – co do zasady pogląd skarżącego – że za nabycie nieruchomości przez Państwo w trybie art. 23 ugtwmo, w sytuacji gdy nie zostało ustalone odszkodowanie, może być przyznane odszkodowanie w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, mimo, że pozbawienie praw do nieruchomości miało miejsce przed dniem wejścia w życie ugn (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1111/08, LEX nr 582460). Wbrew temu co twierdzi Wojewoda [...] odjęcie dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości w trybie art. 23 ugtwmo mieści się w użytym w przepisie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn "pozbawieniu praw do nieruchomości", które obejmuje różne podstawy przejęcia przez Państwo nieruchomości prywatnych. W ocenie Sądu, art. 23 ugtwmo, w zakresie w jakim następowało przejęcie nieruchomości z mocy prawa za odszkodowaniem, miał charakter wywłaszczeniowy w rozumieniu obecnie obowiązującego przepisu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, skoro na tej podstawie realizowano ustalenia zatwierdzonego planu zagospodarowania przestrzennego (aktu realizującego cele publiczne określone w narodowych planach gospodarczych), a przejście na własność Państwa gruntów wykorzystywanych na cele mieszkalne i działalność rolniczą następowało za odszkodowaniem.

Na gruncie niniejszej sprawy organ orzekający w sprawie o odszkodowanie nie był uprawniony do oceny prawidłowości wydanych w sprawie decyzji odszkodowawczych z 1967 r. i 1968 r. Trafnie wskazał skarżący w piśmie uzupełniającym skargę z dnia 12 września 2013 r., że sytuacja pozbawienia jednego ze współwłaścicieli udziału w postępowaniu odszkodowawczym za grunt przejęty przez Państwo jako część obszaru urbanizacyjnego mogłaby być zakwalifikowana jako podstawa do wznowienia postępowań odszkodowawczych, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Rzecz jednak w tym, że akta sprawy nie potwierdzają, aby [...]kwestionował decyzje odszkodowawcze z 1967 r. i 1968 r., w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności domagał się wznowienia postępowań zakończonych tymi decyzjami.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że przepis art. 216 ust. 1 ugn dawał J. K. prawo do domagania się zwrotu nieruchomości przejętej przez Państwo na podstawie art. 23 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 zew zm.). Sąd zwraca uwagę, że powoływany art. 216 ust. 1 ugn odnosi się do podstawy materialnoprawnej nabycia nieruchomości uznanej za obszar urbanizacyjny jaka widniała w tekście jednolitym ugtwmo, opublikowanym w Dzienniku Ustaw z 1969 r. Nr 22 pod poz. 159. Nie budzi wątpliwości Sądu, że przepis art. 22 wskazany w art. 216 ust. 1 ugn jest odpowiednikiem art. 23 wskazanego w tekście pierwotnym ugtwmo, opublikowanym w Dzienniku Ustaw z 1961 r. Nr 32 pod poz. 159, na który powołują się decyzje odszkodowawcze z 1967 r. i 1968 r. Wobec tego skarżącemu służy uprawnienie do domagania się zwrotu nieruchomości w trybie Rozdziału 6 Działu III ugn. Nie wypowiadając się o zasadności takiego wniosku (kwestia ta wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy) trzeba wskazać, że wniosek o zwrot może być złożony w każdym czasie, ponieważ ugn nie wprowadza przesłanki terminu na jego złożenie.

Wbrew temu co twierdzi skarżący w niniejszej sprawie nie można jednak zarzucić organowi naruszenia art. 7, art. 24, art. 28, art. 77, art. 107 § 3 Kpa oraz art. 136, art. 137 i art. 142 ust. 2 w zw. z art. 216 ugn. Jak była wyżej mowa [...] w piśmie z dnia 17 października 2011 r. domagał się ustalenia odszkodowania, a nie zwrotu nieruchomości w trybie przepisów Rozdziału 6 Działu III ugn. Zatem nie można zarzucić organowi błędu w ustaleniu zakresu żądania [...] i braku analizy sprawy pod kątem przesłanek zwrotu nieruchomości.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Ustawa ta normowała wywłaszczenie nieruchomości na zasadach ogólnych polegające na odjęciu prawa własności nieruchomości za odszkodowaniem na mocy podjętego po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego indywidualnego aktu administracyjnego - prawomocnego orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości (art. 15, art. 20 i art. 30 tej ustawy), które było decyzją administracyjną o charakterze konstytutywnym (wywłaszczenie sensu stricto). Tymczasem odjęcie prawa własności nieruchomości wskazanych w art. 23 ust. 3 ugtwmo za odszkodowaniem z mocy samego prawa, w wyniku wejścia w życie aktu normatywnego o charakterze wykonawczym uznającego dany teren lub część terenu miasta za obszar urbanizacyjny stanowiło jedną ze szczególnych form wywłaszczenia (wywłaszczenie sensu largo).

Podnoszona w skardze opieszałość organu w rozpoznaniu odwołania mogłaby natomiast stanowić zarzut w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody [...].

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.