Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 731/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9, art. 89
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 roku sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty wierzytelności zajętej na podstawie zawiadomienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 71a § 9 w związku z art. 89 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia S. B. na postanowienie z dnia [...] Nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. określił nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu kwotę wierzytelności, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec M. K. W toku tego postępowania organ egzekucyjny skierował do S. B. zawiadomienie z dnia 12.09.2018 r. Nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tj. wierzytelności "z tytułu wzajemnych rozliczeń".

Zawiadomienie zawierało wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenie:

1. o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego,

2. o przekazaniu organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie

należności lub,

3. o odmowie przekazania organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności oraz jej przyczynie,

4. w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.

Ponadto zawiadomienie zawierało pouczenie dla dłużnika zajętej wierzytelności, iż zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia tego zawiadomienia, a ponadto, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Ww. zajęcie doręczono S. B. w dniu 12.09.2018 r.

W odpowiedzi na ww. zawiadomienie o zajęciu, w dniu 16.10.2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo z dnia 01.10.2018 r., w którym S. B. poinformował, że nie ma żadnych zobowiązań względem M. K. Umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego zawarta w dniu 14.03.2018 roku pomiędzy nim jako dzierżawcą, a M. K. jako wydzierżawiającą została rozliczona w dacie zawarcia umowy - par. 3 przedmiotowej umowy.

Jednakże na podstawie faktur zarejestrowanych w Jednolitym Pliku Kontrolnym organ egzekucyjny ustalił, iż zobowiązana M. K. w okresie od października do grudnia 2018 r. dokonywała sprzedaży na rzecz S. B., wystawiając faktury VAT.

W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. działając w oparciu o art. 36 u.p.e.a., skierował do S. B. pismo z dnia 30.01.2019 r. z wezwaniem do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia otrzymania przedmiotowego pisma i wskazania przyczyn nieprzekazania na rachunek organu egzekucyjnego płatności dokonywanych na rzecz dostawcy – M. K.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie S. B. wskazał, że należności takie nie istnieją, wobec dokonania potrącenia w trybie art. 498 i art. 499 k.c. Skarżący wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia stosownych dokumentów na potwierdzenie ww. twierdzenia, wskazując na trudności w zgromadzeniu dokumentów, które związane są m. in. z zabezpieczeniem ich części przez organy ścigania.

Następnie w dniu 21.02.2019 r. do Urzędu Skarbowego w O. wpłynęło pismo skarżącego z dnia 19.02.2019 r., do którego załączono kopie umowy z dnia 10.01.2018 r. na dostawę piasku, zawartą pomiędzy Firmą A a Firmą B, a także oświadczeń o kompensacie z dnia 30.04.2018 r., 17.09.2018 r., 17.10.2018 r.,16.11.2018 r., 31.12.2018 r.

W odpowiedzi na ww. wezwanie organu do przedłożenia kopii faktur S. B. pismem z dnia 11.03.2019 r. poinformował organ egzekucyjny, iż nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów, gdyż w dniu 27.11.2018 r. na wniosek Prokuratury Rejonowej w T. zostały one wydane oskarżycielowi skarbowemu z Urzędu Skarbowego w T.

Następnie w dniu 02.04.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., działając na podstawie art. 268a w związku z art. 71a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, upoważnił pracowników Urzędu Skarbowego w O. do przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, tj. zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonanego przez Naczelnika Urzędu skarbowego w O. zawiadomieniem z dnia 12.09.2018 r.

Z przeprowadzonych czynności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego został 17.04.2019 r. sporządzony protokół. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, iż pismem z dnia 01.10.2018 r. S. B. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., że w chwili obecnej nie ma żadnych zobowiązań względem M. K. Umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego zawarta w dniu 14.03.2018 roku pomiędzy M. K. jako wydzierżawiającą a S. B. jako dzierżawcą została rozliczona w dacie zawarcia umowy.

Kolejnym pismami z dnia 12.02.2019 r. i 19.02.2019 r., w odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego do złożenia wyjaśnień w zakresie braku realizacji zajęcia wierzytelności przysługujących M. K., skarżący wyjaśnił, że nie istnieją żadne należności w zakresie wzajemnych rozliczeń, bowiem dokonano ich potrącenia w trybie art. 498 i art. 499 Kodeksu Cywilnego. Ponadto dłużnik zajętej wierzytelności przedłożył kserokopię umowy na dostawy piasku zawartą w dniu 10.01.2018 r oraz oświadczenia o kompensacie z dnia 30.04.2018 r., 17.09.2018 r., 17.10.2018 r., 16.11.2018 r. 31.12.2018r.

Ustalono, iż zgodnie z zapisem § 4 ust. 1 umowy zawartej między M. K. a S. B. na dostawy piasku, rozliczenie należności dokonywane będzie na podstawie faktur częściowych wystawionych do 30 dnia miesiąca, za miesiąc poprzedni, natomiast w ust. 2 przewidziano, że na poczet przyszłych dostaw zamawiający zobowiązuje się regulować w imieniu dostawcy bieżące rachunki i inne wskazane przez dostawcę jego zobowiązania. W przestawionych oświadczeniach o kompensacie w formie tabeli wykazano z jednej strony jako "nasze zobowiązania" numery faktur, daty i kwoty wynikające z faktur wystawionych przez M. K. dla S. B., a z drugiej strony jako "wasze zobowiązania" numery faktur i innych dokumentów, daty i kwoty wynikające z faktur wystawionych przez różnych dostawców dla M. K.

Organ wskazał, że w piśmie z dnia 11.03.2019 r, skarżący oświadczył, że faktury i inne dokumenty wykazane w oświadczeniach o kompensacie zostały na wniosek Prokuratury Rejonowej w T. wydane oskarżycielowi skarbowemu z Urzędu Skarbowego w T.

W dniu okazania upoważnienia do przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w dniu 08.04.2019 r. skarżący upoważnił pisemnie pracowników Urzędu Skarbowego w O. do wglądu w zabezpieczone dokumenty.

W związku z powyższym w dniu 11.04.2019 r. w Urzędzie Skarbowym w T. sporządzono kserokopie dokumentów wykazanych w oświadczeniach o kompensacie, które stanowią załączniki do omawianego protokołu. W protokole zaznaczono jednak, iż nie wszystkie dokumenty wykazane w oświadczeniach o kompensacie odnaleziono wśród dokumentów znajdujących się w Urzędzie Skarbowym w T.

Nie stwierdzono również innych dokumentów, w szczególności umów cesji wierzytelności bądź innych dotyczących kompensaty wzajemnych zobowiązań. Ponadto kontrolujący stwierdzili, iż z przedłożonych podczas kontroli dokumentów wynika, że skarżący skompensował własne zobowiązania wobec M. K. wynikające z wystawionych faktur VAT z zobowiązaniami M. K. wobec jej dostawców oraz zobowiązaniami z tytułu zaciągniętych kredytów. Ponadto ustalono, że w oświadczeniu o kompensacie z dnia 30.04.2018 r. w części "wasze zobowiązania" wykazano fakturę nr [...] z dnia 18.05.2018 r. na kwotę 15 744,00 zł, a jednocześnie w kolejnym oświadczeniu również z dnia 30.04.2018 r. w tej samej części ("wasze zobowiązania") wykazano również fakturę z datą 18.05.2018 r. na tę samą kwotę, tj. 15744,00 zł z tym, że z numerem[...]. W okazanych dokumentach brak było faktury nr[...], co może świadczyć o pomyłce pisarskiej w sporządzonym oświadczeniu o kompensacie i jednocześnie o podwójnym ujęciu tej samej faktury.

Skarżący, po zapoznaniu się z treścią protokołu, nie wniósł do niego żadnych uwag.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał w dniu [...] postanowienie, którym określił nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu przez skarżącego kwotę z tytułu zajęcia innych wierzytelności należnych dla M. K. w łącznej wysokości 161 414,47 zł.

W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. Wniesiono o wstrzymanie się z dalszymi czynnościami egzekucyjnymi wobec skarżącego, gdyż ich kontynuowanie grozi niepowetowaną stratą, upadłością jego firmy oraz w konsekwencji roszczeniami odszkodowawczymi wobec Skarbu Państwa. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego wskazał, iż w sprawie nastąpił zbieg egzekucji, o którym mowa w art. 62 u.p.e.a., gdyż z wniosku S. B. przeciwko M. K. toczą się "dwie egzekucje przed Komornikiem Sądowym M. R. w T.. oraz M. W. w O." na kwotę co najmniej 400000 zł.

Wobec tego, w ocenie pełnomocnika, S. B. będąc wierzycielem M. K. oraz wszczynając egzekucję ma co najmniej równe prawa jako wierzyciel egzekwujący jak wierzyciel w postępowaniu administracyjnym. Dokonując zatem potrąceń (czyni to także egzekucyjny organ skarbowy), działa legalnie i zgodnie z prawem. W tej sytuacji, być może nastąpił zbieg egzekucji, gdyż pomimo zajęć w Urzędzie Skarbowym w O. organ ten nie przekazuje żadnych należności.

Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wyjaśnienia kwestii odmowy uznania za wiążącą strony umowy z dnia 10.01.2018 r. o dostawy, zawartej pomiędzy dłużnikiem M. K., a S. B., a w szczególności kwestii potrącenia dokonanego w tejże umowie, przed zajęciem wierzytelności, (w dniu 12.09.2018 r.). W ocenie pełnomocnika strony, umowa dostawy jest umową zbliżoną do umowy sprzedaży, konsensualną , odpłatną, wzajemną, kauzalną. Cecha konsensualności przesądza, że dochodzi ona do skutku już w momencie złożenia zgodnego oświadczenia przez obie strony, bez potrzeby dokonania jakichkolwiek innych czynności. Lektura powyższej umowy skłania więc do konstatacji, iż już w dacie jej zawarcia strony dokonały rozliczenia tej umowy do kwoty umowy poprzez kompensatę wzajemnych roszczeń. Wyglądało to tak, iż dostawca zobowiązany do dostawy określonego towaru (dłużnik US), nie mógł żądać zapłaty w gotówce, a jedynie, co wynikało ze zobowiązania odbiorcy (dłużnika zajętej wierzytelności) do oczekiwania, iż odbiorca będzie regulował inne rachunki dostawcy z tytułu zawartych umów z innymi kontrahentami np. z tytułu umów kredytowych, czy leasingów, ect." Aby stwierdzić powyższe nie ma żadnej konieczności dowodzenia, choć zdaje się, że Urząd Skarbowy taki dowód uzyskał, tego czy odbiorca wykonał swoje zobowiązanie wobec dostawy i zapłacił rachunki. Zatem treścią zobowiązania odbiorcy była zapłata w formie zobowiązania odbiorcy do uregulowania zobowiązań dostawcy, z założenia opartej na cywilistycznej konstrukcji przekazu. Już w dniu 10.01.2018 r. strony umowy dostawy określając obowiązek zapłaty po stronie odbiorcy, nie poprzez zapłatę do rąk dostawcy, a poprzez kompensatę wzajemnych roszczeń opartej dodatkowo o konstrukcję przekazu, dokonały rozliczenia umowy. Istotne jest to, iż stało się tak przed zawiadomieniem S. B. o zajęciu wierzytelności.

Z ostrożności pełnomocnik skarżącego podniósł, że wskazana kwota zajętej wierzytelności jest sporna, gdyż jak wynika z uzasadnienia naliczono nieadekwatne koszty egzekucyjne (przed ściągnięciem całej należności) w sytuacji, gdy brak jest podstawy prawnej do naliczania tak wysokich kosztów. Zostały one zaskarżone przez dłużnika. A zatem już z tego tytułu zajęcie jako nieodpowiadające stanowi faktycznemu nie może odnieść skutku wobec dłużnika zajętej wierzytelności.

Końcowo pełnomocnik S. B. podniósł na wypadek, gdyby organ odwoławczy nadal nie widział podstaw do przyjęcia powyższej argumentacji, iż S. B. sam jest wierzycielem M. K. także z tytułu alimentów na kwotę około 360000 zł na jego dzieci, stwierdzonych tytułem wykonawczym (załączonym do zażalenia). W ocenie pełnomocnika, wobec powyższego oraz regulacji art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego, dającej bezwzględne pierwszeństwo w egzekucji alimentów, skarżący nie był zobowiązany do przekazania jakichkolwiek kwot, gdyż miał prawo zaliczyć je na zaległe alimenty.

Do zażalenia załączono pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T., z którego wynika, że na wniosek wierzyciela S. B. , zgodnie z tytułem wykonawczym - aktem notarialnym zawartym w dniu 30 marca 2018 r sygn. akt Rep [...] zaopatrzonym w klauzulę wykonalności (postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 26.06.2018 r sygn.[..]) zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi M. K. o zapłatę 400000 zł (należność główna). Załączono także akty notarialne Rep [...] - oświadczenia M. K. o poddaniu się egzekucji z tytułu zaległych alimentów na każde z dzieci w kwocie 120000 zł (łącznie 360000 zł) wraz z postanowieniami SR w T. o nadaniu aktom klauzuli wykonalności.

Utrzymując zaskarżonym postanowieniem postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził, że stan faktyczny zaistniały w sprawie oraz ustalenia dokonane w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego uzasadniają wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Bezsprzecznym jest bowiem, że w dniu 10.01.2018 r. Firma A, występując jako dostawca, zawarła umowę dostawy z Firmą B , jako zamawiającym, na dostawę piasku i żwiru suszonego frakcjowanego w ilości do 30000 ton. Umowa ta zawarta została na okres do dnia 31.12.2019 r. lub do momentu wyczerpania zakresu rzeczowego umowy lub wartości brutto, tj. 1 845000 zł.

Organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniem z dnia 12.09.2018 r. (w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem M. K.) - zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Podstawę prawną przedmiotowego zajęcia stanowił art. 89 u.p.e.a.

Organ podkreślił, że zawiadomienie dnia 12.09.2018 r. - odebrane przez skarżącego w dniu 12.09.2018 r. - wpłynęło do dłużnika zajętej wierzytelności po podpisaniu ww. umowy z dnia 10.01.2018 r. na dostawę piasku. Jednakże w odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, w dniu 16.10.2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo z dnia 01.10.2018 r., w którym skarżący stwierdził: "w chwili obecnej nie mam żadnych zobowiązań względem w/w, M. K. Umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego zawarta w dniu 14.03.2018 roku pomiędzy M. K. jako wydzierżawiającą a S. B. jako Dzierżawcą została rozliczona w dacie zawarcia umowy - par. 3 przedmiotowej umowy".

Natomiast z danych zawartych w Jednolitym Pliku Kontrolnym (JPK) ustalono, iż po dniu dokonania zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. po dniu 12.09.2018 r.

zobowiązana - M. K. wystawiła na S. B. następujące faktury VAT: nr [...] z dnia 15.09.2018 r. na kwotę 3775,55 zł, nr [...] z dnia 15.09.2018 r. na kwotę 1 620,53 zł, nr [...] z dnia 15.09.2018 r. na kwotę 3775,55 zł, nr [...] z dnia 15.09.2018 r. na kwotę l 285,35 zł, nr [...] z dnia 17.09.2018 r. na kwotę 6 042,44 zł, nr [...] z dnia 17.09.2018 r. na kwotę 6 035,51 zł, nr [...] z dnia 16.10.2018 r. na kwotę 3775,55 zł, nr [...] z dnia 16.10.2018 r. na kwotę 3775,55 zł, nr [...] z dnia 17.10.2018 r. na kwotę 5 475,37 zł, nr [...] z dnia 17.10.2018 r. na kwotę 5 468,44 zł, nr [...] z dnia 15.11.2018 r. na kwotę 3775,66 zł, nr [...] z dnia 15.11.2018 r. na kwotę 3775,66 zł, nr [...] z dnia 16.11.2018 r. na kwotę 5 475,54 zł, nr [...] z dnia 16.11.2018 r. na kwotę 5 468,62 zł, nr [...] z dnia 17.12.2018 r. na kwotę 3775,66 zł, nr [...] z dnia 17.12.2018r. na kwotę 3 775,66 zł, nr [...] z dnia 17.12.2018 r. na kwotę 5 475,52 zł, nr [...] z dnia 17.12.2018 r. na kwotę 5 468,59 zł, nr [...] z dnia 31.12.2018 r. na kwotę 86 456,37 zł.

Zatem w okresie od dnia 15.09.2018 r. do dnia 31.12.2018 r. wystawiono faktury na łączną kwotę brutto w wysokości 164 477,12 zł.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie okoliczność zajęcia wierzytelności zobowiązanej, przysługujących jej wobec skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności jest bezsprzeczna i nie jest kwestionowana przez stronę. Do przeanalizowania pozostała zatem kwestia "bezpodstawności uchylania się" od przekazania przez skarżącego zajętej wierzytelności, która zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a., stanowi warunek konieczny do wydania przedmiotowego postanowienia, a którą żalący podważa.

Odnosząc się do zarzutu, że nie uzasadniono kwestii odmowy uznania za wiążącą strony umowy z dnia 10.01.2018 r. na dostawy piasku, zawartej pomiędzy dłużnikiem M. K., a S. B., a w szczególności kwestii dokonanego w tejże umowie potrącenia organ wskazał, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych tylko przesłanki prawne, a nie faktyczne mogą być uznane za okoliczności, które pozwalają dłużnikowi zajętej wierzytelności uwolnić się od zarzutu "bezpodstawnego uchylania się", np. przedawnienie, potrącenie itp. Zatem, co do zasady, dokonanie przez dłużnika zajętej wierzytelności i zobowiązanego potrącenia, jest okolicznością prawną która umożliwia dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Jednakże należy mieć na uwadze brzmienie art. 498 § 1 ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1145), zgodnie z którym, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Z powołanego przepisu prawa jasno wynika zatem, iż potrącenie wierzytelności może nastąpić w sytuacji, gdy dwie osoby są względem siebie dłużnikami i wierzycielami.

Tymczasem jak wynika z przedłożonych przez S. B. dokumentów, dokonywał on kompensaty swoich zobowiązań wobec M. K. ze zobowiązaniami M. K. wobec innych kontrahentów.

Ponadto w umowie z dnia 10.01.2018 r. zawarto jedynie ogólne postanowienie, iż "Na poczet przyszłych dostaw Zamawiający zobowiązuje się regulować w imieniu Dostawcy bieżące rachunki i inne wskazane przez Dostawcę jego zobowiązania". Tymczasem ani wśród dokumentów przedłożonych przez skarżącego ani w toku przeprowadzonej przez organ egzekucyjny kontroli dłużnika zajętej wierzytelności nie stwierdzono, aby istniały dokumenty, które konkretyzowałyby, jakie zobowiązania M. K. regulować miałby S. B. Ponadto nie stwierdzono zawarcia żadnych umów cesji wierzytelności.

Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., okoliczności, które powołuje pełnomocnik strony nie są okolicznościami prawnymi, które umożliwiałyby skarżącemu jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, skuteczne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności przysługujących M. K.

Odnosząc się natomiast do argumentacji pełnomocnika strony, który w zażaleniu z dnia 27.05.2019 r., powołując się na art. 62 u.p.e.a., podniósł, iż w sprawie doszło do zbiegu egzekucji, organ wskazał, że zgodnie z powołanym przez pełnomocnika art. 62 § 1 ww. ustawy, w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie. Organ odwoławczy podniósł, że do zbiegu egzekucji dochodzi w sytuacji, gdy są prowadzone dwie egzekucje przeciwko temu samemu dłużnikowi i są one skierowane do tego samego przedmiotu, to jest do tej samej rzeczy lub prawa.

Tymczasem z załączonego do zażalenia z dnia 27.05.2019 r. zajęcia wierzytelności wynika, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T.- M. R. dokonał zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w T. z tytułu nadpłaty podatku oraz zwrotu podatku od towarów i usług.

Z powyższego wynika zatem, iż do zbiegu egzekucji nie doszło, bowiem organ egzekucji administracyjnej i organ egzekucji sądowej skierowały egzekucje do różnych przedmiotów, tj. odpowiednio do wierzytelności przysługującej M. K. od S. B. oraz nadpłaty podatku oraz zwrotu podatku od towarów i usług w Urzędzie Skarbowym w T. Przy czym, nie zmienia to faktu, że nawet gdyby doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej to S. B. zobowiązany byłby do przekazania organowi egzekucyjnemu, który przejąłby łączne prowadzenie egzekucji, kwoty zajętej wierzytelności.

Organ odniósł też się do zarzutu poniesionego przez pełnomocnika strony, że S. B. sam jest wierzycielem M. K. z tytułu alimentów na kwotę 360000 zł na jego dzieci, stwierdzonych tytułem wykonawczym (załączonym do zażalenia), a regulacja art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego, daje bezwzględne pierwszeństwo w egzekucji alimentów, a zatem skarżący nie był zobowiązany do przekazania jakichkolwiek kwot, gdyż miał prawo zaliczyć je na zaległe alimenty.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zauważył, że w myśl art. 1025 § 1 ustawy z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm), z kwoty uzyskanej z egzekucji należności alimentacyjne zaspokaja się w drugiej kolejności, po zaspokojeniu kosztów egzekucyjnych z wyjątkiem kosztów zastępstwa prawnego przyznanych przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym. Przy czym podkreślenia wymaga, iż przepis ten normuje sposób podziału przez komornika sądowego, tj. organ egzekucyjny, kwoty uzyskanej z egzekucji. A zatem nie ma odniesienia do sytuacji prawnej skarżącego, który występuje jako dłużnik zajętej wierzytelności, a zarazem jako wierzyciel M. K.

Organ wskazał, że wyjaśnione już zostało, że w sytuacji gdy dwie osoby są względem siebie dłużnikami i wierzycielami mogą one wzajemnie potrącić wierzytelności. Odnosząc się zatem do argumentacji pełnomocnika strony, stwierdzono, że faktycznie nie ulega wątpliwości, że skarżący posiadając wierzytelność u M. K. z tytułu alimentów zasądzonych na rzecz jego dzieci, mógł za zgodą M. K. potrącić tę wierzytelność z wierzytelności przysługującej M. K. od S. B. z tytułu dostaw piasku.

Jednakże jak wynika z przedłożonych przez skarżącego dokumentów, dokonywał on kompensaty swoich zobowiązań wobec M. K. ze zobowiązaniami M. K. wobec innych kontrahentów. Zatem dłużnik zajętej wierzytelności nie wykazał, iż dokonywał kompensaty wierzytelności z tytułu dostaw piasku z wierzytelnościami z tytułu alimentów, a więc nie może skutecznie powoływać się na tą okoliczność, jako uzasadnienie nieprzekazania zajętej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. kwoty organowi egzekucyjnemu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie zgodził się również z argumentacją pełnomocnika skarżącego, iż wskazana kwota zajętej wierzytelności jest sporna, gdyż naliczono nieadekwatne koszty egzekucyjne (przed ściągnięciem całej należności) w sytuacji, gdy brak jest podstawy prawnej do naliczania tak wysokich kosztów. Pełnomocnik strony podniósł, iż zostały one zaskarżone przez dłużnika. A zatem w ocenie pełnomocnika, już z tego tytułu zajęcie, jako nieodpowiadające stanowi faktycznemu, nie może odnieść skutków wobec dłużnika zajętej wierzytelności, a w szczególności nie może być podstawą do stwierdzenia przesłanki "bezpodstawności uchylenia", skoro nie było obowiązku zapłaty kwoty wskazanej w zajęciu.

Organ odwoławczy zauważył, że stosownie do art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązany jest poinformować organ egzekucyjny, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Przepisy prawa nie przyznają natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności prawa do kwestionowania wysokości dochodzonych od zobowiązanego kwot. Zgodnie bowiem z procedurą przewidzianą w art. 89 § 1 i § 2 ww. ustawy, z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. To zobowiązanemu - z którego składników majątku prowadzona jest egzekucja - przysługują środki ochrony prawnej, które przyznają mu prawo do kwestionowania istnienia dochodzonej należności, prawidłowości określenia egzekwowanego obowiązku, czy wysokości kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem organu drugiej instancji, działania skarżącego były bezpodstawne i naruszały obowiązujące przepisy prawa, a w konsekwencji doprowadziły do sytuacji, w której administracyjny organ egzekucyjny nie otrzymywał należnych mu kwot na pokrycie dochodzonych zobowiązań. Jednocześnie okoliczności zaistniałe w niniejszej sprawie wypełniają dyspozycję art. 71a § 9 u.p.e.a. wobec czego uprawniały organ egzekucyjny do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty.

Jak już wskazane zostało, w okresie od dnia 15.09.2018 r. do dnia 31.12.2018 r. M. K. wystawiła faktury na łączną kwotę brutto w wysokości 164477,12 zł. Z kolei w skierowanym do skarżącego zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12.09.2018 r. wskazano, iż na dzień wystawienia niniejszego zawiadomienia łączna kwota dochodzonych należności wynosi 196228,87 zł, w tym: kwota kosztów egzekucyjnych - 12823,60 zł, kwota kosztów upomnienia - 11,60 zł, kwota należności głównej - 181 445,00 zł, kwota odsetek - 1 948,67 zł. Jednakże w związku z wyegzekwowaniem części dochodzonych od M. K. należności wynikających z tytułu wykonawczego Nr [...], który był podstawą wystawienia ww. zawiadomienia o zajęciu, na dzień wydania zaskarżonego postanowienia do wyegzekwowania pozostała kwota 161 414,47 zł, w tym należność główna- 151 486,89 zł oraz odsetki - 9927,58 zł.

W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. określił nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu kwotę zajętej wierzytelności na podstawie zawiadomienia z dnia 12.09.2018 r. w łącznej wysokości 161 414,47 zł.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego S. B. zarzucił :

1/ na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 498 k.c. w zw. z art. 499 k.c. i art. 1025 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji czego organ przyjął, iż nie doszło do skutecznego potrącenia wierzytelności S. B. przysługującej mu wobec M. K. z tytułu alimentów należnych na jego dzieci z wierzytelnością M. K. przysługującą jej od S. B. z tytułu dostaw piasku.

2/ na podstawie art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a/ art. 6, 7, 8 §1, 77 § 1 k.p.a, w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, czego skutkiem było:

- błędne przyjęcie, iż potrącenie wierzytelności przez S. B. należnej mu od M. K. z tytułu alimentów na dzieci z wierzytelnością M. K. należną jej od S. B. z tytułu dostaw piasku nie nastąpiło mimo, iż S. B. przedstawił tytuł wykonawczy uprawniający go do egzekucji alimentów od M. K. w kwocie 360.000 złotych oraz umowę na dostawę piasku z dnia 10 stycznia 2018 r. pomimo ustalenia przez organ, iż M. K. i S. B. są wzajemnie względem siebie wierzycielami i dłużnikami, a jak wynika to z treści art. 1025 k.p.c. należności alimentacyjne podlegają zaspokojeniu z pierwszeństwem przed pozostałymi należnościami, zaraz po kosztach sądowych.

b/ art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji nieprawidłowego przyjęcia przez organ, iż S. B. uchylił się o obowiązku przekazania zajętej przez organ wierzytelności wobec M. K. organowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy wierzytelność ta w chwili zawiadomienia o zajęciu nie istniała, bo doszło do wzajemnego potrącenia wierzytelności przez M. K. i S. B. do kwoty wierzytelności niższej.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowień I i II instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego popierał skargę i złożył orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania jednego z dzieci oraz zaświadczenie lekarskie. Wyjaśnił, że M. K. nie jest żoną skarżącego, ale pozostaje ze skarżącym w związku nieformalnym i razem z nim zamieszkuje. W jego ocenie to, że kompensata zobowiązań skarżącego i M. K. nastąpiła w dacie zawarcia umowy na dostawę piasku, wynika z § 1 pkt 1 tej umowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakres kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., wydane na podstawie art. 71a § 9 w zw. z art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( j.t. Dz. U. z 2018 poz. 1314 ze zm.), utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. wydane w przedmiocie określenia nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez S. B. kwoty wierzytelności należnej M. K. Wierzytelność zajęta została na podstawie zawiadomienia z dnia 12 września 2018 r. w łącznej wysokości 161 414,47 zł.

W ocenie sądu kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego jakim była egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12a tiret 5 u.p.e.a.) przeprowadzona została zgodnie z prawem i wykazała zasadność wydanego postanowienia.

Istota sporu dotyczy tego, czy organ zasadnie uznał, że skarżący bezpodstawnie, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu, uchylił się od przekazania organowi zapłaty za faktury, jakie M. K. wystawiła za dostarczony mu piasek.

Stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, w ocenie sądu, nie budzi wątpliwości, wynika z załączonych do akt dokumentów i nie był kwestionowany przez skarżącego. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostało doręczone zarówno dłużniczce jak i S. B. w dniu 12 września 2018r. ( k-8 akt adm.). Zgodnie z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą

wierzytelność.

Skarżący nie wywiązał się z powyższego obowiązku, dlatego w dniu 3 października 2018 r. doręczono skarżącemu "Ponaglenie dłużnika zajętej wierzytelności" z prośbą o niezwłoczne nadesłanie odpowiedzi na pismo z dnia 12 września 2018 r. W dniu 16 października skarżący złożył odpowiedź o braku zobowiązań względem M. K., stwierdzając, że umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego z dnia 14 marca 2018 r. została rozliczona w dacie zawarcia umowy, w więc przed doręczeniem mu zawiadomienia o zajęciu.

Nie jest kwestionowany także fakt, że po dniu 12 września 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. M. K., jak ustalił organ egzekucyjny, wystawiła na S. B. 19 faktur VAT na łączną kwotę 164477,12 zł za dostawy piasku realizowane w wykonaniu umowy zawartej 10 stycznia 2018 r. między w/w osobami. Wezwany do złożenia wyjaśnień w tym zakresie S. B. w piśmie z dnia 12 lutego 2019 r. stwierdził, że nie istnieją żadne jego należności wobec M. K. z uwagi na dokonanie potrącenia w trybie art. 498 i art. 499 Kodeksu Cywilnego, a następnie załączył umowę na dostawy piasku i 6 sztuk oświadczeń o kompensacie skierowanych przez niego do M. K. ( jedno z 17 września 2018 r. niepodpisane ). Analiza dokumentów wykazała, z jednej strony wykazywano faktury wystawiane przez M. K. dla S. B. , a z drugiej faktury wystawione przez dostawców M. K. dla M. K. Nie ma dowodu, że oświadczenia o kompensacie dotarły do adresatki. Skarżący i M. K. pozostają w niefomalnym związku, mieszkają razem i mają wspólnie troje dzieci.

Zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2 (który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Natomiast w myśl § 9 ww. przepisu, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Postanowienie wydawane na podstawie ww. art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi zatem konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, w wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie sądu, spełnione zostały przesłanki do wydania przedmiotowego postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności.

Nastąpiło bowiem 1/ skuteczne zajęcie innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności S.B., 2/organ przeprowadził u dłużnika zajętej wierzytelności kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego (do sporządzonego protokołu z kontroli, potwierdzającego ustalenia organu, S. B. nie wniósł żadnych uwag). Ponadto 3/ organ zasadnie ustalił, że skarżący uchylał się od przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu i 4/ uchylanie się od przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu było bezpodstawne.

Spełnienie pierwszej i drugiej przesłanki nie budzi wątpliwości, przy czym gdy chodzi o przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dochodzi do przekonania, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności, należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że wystąpienie tej przesłanki nie jest konieczne , gdy materiał dowodowy sprawy – zgromadzony przy uwzględnieniu regulacji wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. pozwoli na niewątpliwe stwierdzenie , że doszło do bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności ( patrz wyrok NSA z 19 maja 2017 r. sygn. II FSK 1153/15 , wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r. sygn. II GSK 1515/10 , dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl )

Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Stosownie do § 2 cytowanego przepisu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

Zgodnie z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą

wierzytelność.

W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a., z chwilą doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu doszło, do zajęcia wierzytelności pieniężnej należnej M. K. od S.B.. W wyniku zajęcia egzekucyjnego organ egzekucyjny nabył prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym ( art. 1a pkt 18 u.p.e.a.).

W wyniku kontroli organ egzekucyjny ustalił , co nie jest kwestionowane , że M. K. po dokonaniu zajęcia tj. po dniu 12 września 2018 r. wystawiła z tytułu dostaw piasku realizowanych dla S.B. 19 faktur VAT na łączną kwotę 164 477,12 zł. Skarżący nie przekazał jednak organowi egzekucyjnemu kwot należnych od niego M. K.. Uchylił się zatem od wykonania nałożonego na niego obowiązku podnosząc, że należności nie istnieją w związku z dokonaniem potrącenia w trybie art. 498 i 499 Kodeksu cywilnego.

Z załączonej przez niego umowy na dostawy piasku zawartej w dniu 10 stycznia 2018 r pomiędzy Firmą A M.K. ( Dostawcą) , a Firmą B S. B. (Zamawiającym) wynika , że jej przedmiotem jest dostawa piasku, żwirku suszonego frakcjowanego w ilości do 30 000 ton . Dostawca sprzedaje , a Zamawiający nabywa przedmiot umowy określony w ust1. Z § 2 umowy wynika, że umowa została zawarta na okres od dnia 10 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. lub do momentu wyczerpania zakresu rzeczowego umowy lub wartości brutto określonej w § 3 ust. 1 ( 1 845 000 zł ). Odbiór piasku następować miał sukcesywnie z transportem Dostawcy i na jego koszt. § 4 umowy przewidywał, że rozliczenie należności dokonywane miało być na podstawie faktur częściowych wystawianych do 30 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Na poczet przyszłych dostaw Zamawiający zobowiązał się regulować w imieniu Dostawcy bieżące rachunki i inne wskazane przez Dostawcę jego zobowiązania . Nie zostały one jednak w umowie bliżej określone.

Należy podkreślić, że dopiero wezwany do wyjaśnień Skarżący 21 lutego 2019 r. złożył w Urzędzie Skarbowym w O. umowę na dostawy piasku i powołał się na potrącenie wzajemnych zobowiązań z M.K., o których wcześniej, wzywany do złożenia oświadczenia nie wspomniał.

Przedłożone przez skarżącego oświadczenia o kompensacie ( 6 zestawień) kierowane są do M. K., jednak nie wynika z nich aby dotarły one do adresata. Jedno z oświadczeń dotyczące kompensaty kwoty 22 643,29 zł z 17.09.2018 r. nie zostało podpisane przez skarżącego, znajduje się na nim jedynie pieczątka firmowa. Faktury wystawione przez M.K. dla S.B. w złożonych zestawieniach kompensowane są należnościami M. K. wobec jej dostawców oraz zobowiązaniami z tytułu zaciągniętych kredytów.

W związku z powyższym wobec zgłoszenia przez skarżącego zarzutu potrącenia należało rozważyć czy jest on skuteczny . W ocenie organu okoliczności, które powołuje pełnomocnik skarżącego nie są okolicznościami prawnymi, które umożliwiałyby S. B., jako dłużnikowi zajętej wierzytelności uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności przysługujących M. K.. Potrącenie wierzytelności, zgodnie z art. 498 § 1 K.c. może nastąpić w sytuacji, gdy dwie osoby są względem siebie dłużnikami i wierzycielami, a tymczasem skarżący dokonywał kompensaty swoich zobowiązań wobec M. K. ze zobowiązaniami M. K. wobec innych kontrahentów. Ze stanowiskiem organu co do zasady należy się zgodzić.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71 a § 9 u.p.e.a. niezbędne jest nie tylko, aby dłużnik zajętej wierzytelności uchylał się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu, ale także uchylanie się od przekazania wierzytelności musi mieć charakter bezpodstawnego. Nie można wydać postanowienia, o jakim mowa w tym przepisie, jeżeli dłużnik miał podstawy do uchylenia się od przekazania wierzytelności. Orzecznictwo jednolicie przyjmuje, ze przyczyny uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności powinny mieć charakter prawny , a nie faktyczny. Potrącenia nie mogą być dokonywane dowolnie lecz zgodnie z warunkami określonymi w przepisach prawa ( wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r. sygn.. I FSK 2287/14 , wyroki w sprawach I FSK 984/06 , II FSK 2286/14) .

Zwrot "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako równoważny zwrotowi " bez podstawy prawnej" ( patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2007 r. I FSK 984/06) . Bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności zachodzi wówczas, gdy ten po wezwaniu do przekazania kwot stanowiących wierzytelność zobowiązanego dokona czynności prawnych, których stronami obok niego są zobowiązany i jego wierzyciele, w wyniku których zarówno zobowiązany jak i dłużnik zajętej wierzytelności stali się w stosunku do siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, co dawało podstawę do dokonania potrąceń wzajemnych wierzytelności i nieprzekazywania do organu kwot należnych od zobowiązanego ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r. III SA/Wa 209/08).

Dokonanie potrącenia wzajemnych wierzytelności – w sytuacji uprzedniego zajęcia jednej z nich może zatem stanowić podstawę do przyjęcia bezpodstawnego uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swojego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności.

O braku bezpodstawności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności można mówić w tych przypadkach, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela ( np. zarzut przedawnienia, potrącenia , przelewu wierzytelności itp.).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należało ocenić czy powołanie się skarżącego na treść art. 498 i 499 K.c. mogło być skuteczne .

Zgodnie z art. 498 § 1 K.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami każda może potrącić swoją wierzytelność ( pieniężną) z wierzytelnością pieniężną drugiej strony gdy obie są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Co istotne , zgodnie z art. 499 K.c. , potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie i ma ono moc wsteczną od chwili kiedy było możliwe .

W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut potrącenia nie jest zasadny, gdyż zgodnie z przedłożonymi oświadczeniami o kompensacie miałoby dojść do zapłaty zobowiązań M. K. przez S. B. wobec osób trzecich. W takim przypadku nie można mówić o potrąceniu, gdyż przepis wymaga, aby dwie osoby były jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. Instytucja zmiany dłużnika i przejęcie długu, w tym wypadku M. K., przez osobę trzecią – S. B., zgodnie z art. 519 § 1 i § 2 pkt 2 K.c. wymaga zgody wierzyciela. Taka sytuacja oznacza równocześnie bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od obowiązku przekazania organowi egzekucyjnemu kwot stanowiących wierzytelność zobowiązanego, bowiem dłużnik zajętej wierzytelności mógłby według swojego uznania bądź nawet w porozumieniu z dłużnikiem decydować o przeznaczeniu zajętych wierzytelności z pominięciem organu egzekucyjnego i bez jego zgody, co byłoby sprzeczne z istotą zajęcia. Jak wynika z art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a. z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością. Trafnie także organ zwraca uwagę, że bardzo ogólne sformułowanie zawarte w § 4 umowy z dnia 10 stycznia 2018 r., że Zamawiający zobowiązuje się regulować w imieniu Dostawcy bieżące rachunki i inne wskazane przez niego zobowiązania nie jest wystarczające do uznania, że skarżący mógł dowolnie wybierać , które zobowiązania M. K. w zamian za dostarczany przez nią piasek będzie on regulować. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że M. K. wskazała wymienione w zestawieniach faktury wystawione na jej nazwisko jako te, które skarżący ma zapłacić w wykonaniu zawartej umowy. Dodatkowo należy zauważyć, że z oświadczeń o kompensacie nie wynika, iż faktury wystawione dla M. K. zostały przez skarżącego zapłacone.

Odnosząc się do zarzutu potrącenia podniesionego w zażaleniu na postanowienie organu I instancji z powołaniem się na akty notarialne - oświadczenia M. K. z dnia 29 czerwca 2018 r. o poddaniu się egzekucji z tytułu alimentów należnych od niej na troje dzieci, łącznie 360000 zł , płatnych do rąk ich ojca S.B., którym Sąd Rejonowy w T. w sprawach I Co [...], I Co [...] i I Co [...] nadał klauzulę wykonalności stwierdzić należy, że brak jest dowodu, że oświadczenie o potrąceniu zostało przez skarżącego złożone M. K.. Tej okoliczności skarżący nie wykazał. Fakt złożenia tytułów wykonawczych do akt postępowania nie jest równoznaczny z takim oświadczeniem, a ponadto skarżący przez całe postępowanie wykazywał, że dokonał kompensaty swoich zobowiązań z zobowiązaniami jakie M.K. miała wobec swoich kontrahentów. Zatem organ trafnie uznał, że dłużnik zajętej wierzytelności nie wykazał, iż dokonywał kompensaty wierzytelności z tytułu dostaw piasku z wierzytelnościami z tytułu alimentów.

Trafnie organ zauważył także, że art. 1025 k.p.c. określający kolejność zaspokojenia wierzycieli dotyczy podziału sumy uzyskanej z egzekucji sądowej przez komornika sądowego i nie dotyczy dłużnika zajętej wierzytelności. Nie doszło więc do naruszenia art. 498 K.c. w zw. z art. 499 K.c. i art. 1025 k.p.c

Nie sposób także zaakceptować stanowiska pełnomocnika skarżącego, że kompensata zobowiązań skarżącego i M. K. nastąpiła już w dacie zawarcia umowy na dostawę piasku. Treść umowy o dostawy piasku jednoznacznie wskazuje , że zobowiązanie miało być realizowane w częściach, rozlicznie należności miało być dokonywane na podstawie częściowych faktur wystawianych do 30 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Stwierdzenie, że kompensata zobowiązań nastąpiła w całości w chwili zawarcia umowy, co wynika z jej § 1 jest więc niezgodna z jej treścią i ustalonym przez organ sposobem realizacji umowy. Umowa dostawy tworzy między stronami stosunek trwały i organizuje ich przyszłą współpracę, występują w niej elementy typowej umowy o dzieło i umowy kontraktacji oraz umowy sprzedaży. Decydujące znaczenie ma zawsze treść konkretnej umowy ustalonej przez strony.

Za zasadne uznać należy stanowisko organu, iż w sprawie nie doszło do zbiegu egzekucji, o którym mowa w art. 62 u.p.e.a. w związku z tym, że z wniosku S.B. przeciwko M. K. toczą się dwie egzekucje przed Komornikiem Sądowym w T. i w O. na kwotę co najmniej 400 000 zł.

Zgodnie z art. 62 § 1 u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa – organ który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie . Z załączonego pisma Komornika Sądowego w T. wynika, że postępowanie egzekucyjne przeciwko M. K. toczące się z wniosku wierzyciela S.B. na podstawie tytułu wykonawczego - aktu notarialnego zawartego 30 marca 2018 r. Rep A Nr [...] zaopatrzonego w 26 czerwca 2018 r. w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w T., skierowane zostało do wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku oraz zwrotu podatku VAT. Natomiast organ egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie skierował egzekucję do wierzytelności przysługującej M.K. od S.B. , a więc do innego przedmiotu, co oznacza że nie została spełniona przesłanka z art. 62 § 1 u.p.e.a.

W związku z powyższym organ trafnie uznał, że działania skarżącego były bezpodstawne i naruszały obowiązujące przepisy i doprowadziły do sytuacji, w której organ nie otrzymał należnych mu kwot.

Z powyższych względów, skoro zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

EC