Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 494/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2b, art. 9b ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 47 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: Art. 47 a, art. 47b ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: Par. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 243 poz 2432
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 października 2004 r. w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek spr. Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. P. i A. P. na decyzję Wojewody z dnia 25 marca 2009 r nr : [...] w przedmiocie odmowy zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 374 zł ( trzysta siedemdziesiąt cztery złote ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 23 lipca 2008r. do Urzędu Miasta wpłynął wniosek M. P. o zameldowanie jej wraz z mężem i dwójką dzieci pod adresem: K., ul. A. 5 wraz z wypełnionymi przez nią i jej męża A. P. drukami "Zgłoszenie pobytu stałego". We wniosku wyjaśniono, że M. i A. P. wraz z dwojgiem małoletnich dzieci od ponad pięciu lat mieszkają w domu położonym na terenie ogródków działkowych i nie są zameldowani pod żadnym adresem, gdyż w dniu 27 lipca 2005r. zostali zmuszeni wymeldować się z pobytu stałego przy ul. B. w K. Brak zameldowania utrudnia im życie, zwłaszcza z uwagi na sprawy szkolne ich dzieci. Podano, że [...] Ogród Działkowy E położony jest na ziemi należącej do Gminy, a działka, na której mieszka rodzina graniczy z ul. A. i znajduje się między nr 3 i nr 7, co wskazuje, że powinna być oznaczona numerem 5. Podano, że całe życie tej rodziny jest skumulowane w przedmiotowym miejscu, że rachunki z elektrowni wystawiane są na ten adres i na ten adres dostarczana jest dla nich cała korespondencja, a ostatnio uzyskano zgodę i warunki z Wodociągów na indywidualne doprowadzenie wody do budynku, który zajmują.

Decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił zameldowania na pobyt stały M. i A. P. wraz z małoletnimi dziećmi G. P. i A. P. w budynku przy ul. A. 5 w K. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Z kolei zgodnie z art. 10 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Art. 6 ust. 1 wspomnianej ustawy określa, że "pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania", a art. 9 ust 2b precyzuje, iż "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Organ I instancji stwierdził, iż wprawdzie do akt sprawy zostały dołączone wypełnione i podpisane druki zgłoszenia pobytu stałego w budynku przy ul. A. 5 przez M. P. i pozostałych członków jej rodziny, ale brak jest na nich podpisu właściciela lokalu potwierdzającego, że osoba meldująca się przebywa pod wskazanym adresem. Prezydent Miasta podał, że M. i A. P. zostali przesłuchani przed organem w dniu 29 sierpnia 2008r. i wyjaśnili do protokołu, iż od 5 lat zamieszkują wraz z dziećmi w budynku mieszkalnym, przerobionym z budynku gospodarczego i garażu położonego na terenie ogródków działkowych przy ul. A. w K. znajdującym się w zasobie Zarządu Działkowców przy ul. D. w K. Budynek ten został wybudowany w latach 80-tych bez pozwolenia i nie posiada nadanego numeru porządkowego. Wnioskodawcy oświadczyli, że skoro działka, na której mieszkają graniczy z ul. A w K. i jest pomiędzy budynkami nr 3 i 7, to logiczne jest, iż przysługuje jej nr 5. Organ I instancji stwierdził, że z wyjaśnień stron wynika, iż w budynku który zajmują panują dobre warunki mieszkaniowe, podłączone są wszystkie media, a zainteresowani posiadają do niego swobodny dostęp i ponoszą koszty związane z jego utrzymaniem. Ponadto w chwili obecnej centrum ich wszelkich spraw życiowych koncentruje się właśnie w przedmiotowym budynku. Organ I instancji podniósł, że w dniu 10 października 2008r. przesłuchano do protokołu T. B. – inspektora ds. terenowo-prawnych występującego jako przedstawiciel Polskiego Związku Działkowców, który wyjaśnił, iż budynek w którym mieszka M. P. z rodziną, znajduje się na działce geodezyjnej nr 423/1 położonej w obrębie [...], o numerze ewidencyjnym nr [...], która wchodzi w skład terenu na którym znajduje się [...] Ogród Działkowy "E" położony pomiędzy ul. A. a ul. C. na działkach geodezyjnych nr 303/2, 423/2, 423/1. Jak wynika z wyjaśnień T. B., przedmiotowy budynek nie posiada nadanego numeru porządkowego i znajduje się na terenie ogródków działkowych rozciągających się pomiędzy ul. A. a ul. C., w stosunku do których nie używa się nazwy ulicy ponieważ istnieją bramy wejściowe zarówno od ul. A. jak i od ul. C. Przedstawiciel strony oświadczył, iż na działce nr 423/1 znajduje się powiększona altana ogrodowa, jednak nie dysponował wiedzą, czy ktokolwiek w niej zamieszkuje. W uzasadnieniu decyzji podano, że w toku prowadzonego postępowania zwrócono się do Wydziału Geodezji Referat Nazewnictwa Ulic i Numeracji Nieruchomości Urzędu Miasta z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej działki geodezyjnej nr 423/1 położonej w obrębie [...] i w odpowiedzi z dnia 9 października 2008r. Wydział Geodezji Urzędu Miasta poinformował, że przedmiotowej działce znajdującej się pomiędzy ulicami A. i C. nie był nadany numer porządkowy. Pismem z daty wpływu 29 października 2008r. Polski Związek Działkowców poinformował, że ani Zarząd Ogrodu "E", ani Okręgowy Zarząd PZD nigdy nie występowali o nadanie numeru porządkowego dla budynku na nieruchomości składającej się z działki nr 423/1 okręg [...] i M. i A. P. sami nadali altanie ponadnormatywnej (budynkowi) numer 5. Organ I instancji stwierdził, że w sprawach o zameldowanie na pobyt stały lub czasowy właściwy organ administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego bada, czy w odniesieniu do osoby ubiegającej się o zameldowanie spełniony jest warunek określony w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pozwalający na wydanie decyzji o zameldowaniu osoby pod wskazanym adresem. Warunkiem do dokonania zameldowania pod podanym adresem jest fakt zamieszkiwania – przebywania pod wskazanym adresem w dacie dokonania czynności meldunkowej, natomiast nie jest rozpatrywana sprawa uprawnień do lokalu. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ I instancji uznał, iż nie zostały spełnione warunki do zameldowania M. P. i jej rodziny pod wskazanym przez nich adresem. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała bowiem przesłanka zawarta w art. 9b ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którą zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 9b ust. 2 zameldowanie na terenie danej gminy o statusie miasta na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem, który musi posiadać następujące dane: nazwę miasta (dzielnicy), ulicy, numeru i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego. Natomiast jak wykazało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające przedmiotowy budynek znajduje się na terenie ogródków działkowych [...] Ogrodu Działkowego "E", który nie posiada nadanego numeru porządkowego. Wynika to z informacji Wydziału Geodezji Urzędu Miasta z dnia 9 października 2008r. oraz pisma Polskiego Związku Działkowców z dnia 29 października 2008r. Organ dał wiarę wyjaśnieniom zainteresowanych, iż zamieszkują w budynku położonym na terenie ogródków działkowych [...] Ogrodu Działkowego "E". Wskazał jednak, iż obowiązujące przepisy prawa nakładają na organ meldunkowy obowiązek dokonania rejestracji pobytu stałego pod określonym adresem. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że budynek w którym zamieszkuje rodzina M. P. nie ma nadanego numeru i tym samym nie ma adresu w K. Nie istnieje tez adres terenu ogródków działkowych [...] Ogrodu Działkowego "E", a w związku z tym, zdaniem Prezydenta Miasta, nie zaistniała przesłanka niezbędna do zameldowania na pobyt stały M. i A. P. wraz z małoletnimi dziećmi, polegająca na zamieszkiwaniu w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i A. P. domagając się jej uchylenia i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji organu I instancji zarzucili naruszenie art. 9b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się uznaniem, iż brak podstaw do zameldowania odwołujących się w budynku położonym na terenie [...] Ogrodu Działkowego "E" usytuowanego przy ul. A., ze względu na fakt, że budynek ten nie posiada adresu. Odwołujący się stwierdzili, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za pobyt stały należy uważać zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z pobytem stałym związana jest wola koncentracji w danym miejscu spraw życiowych określonej osoby, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Odwołujący się wskazali, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie kwestionuje faktu rzeczywistego ich zamieszkania w lokalu, a także faktu koncentrowania przez nich w przedmiotowym budynku ich wszystkich spraw życiowych. Zdaniem odwołujących się, problem w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni przepisu art. 9b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ich ocenie - wykładni tego przepisu należy dokonywać w duchu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., w którym Trybunał stwierdził, że zameldowanie w lokalu jest instytucją służącą wyłącznie celom ewidencyjnym potwierdzającą fakt pobytu w danym lokalu. Oznacza to, iż czynność zameldowania ma jedynie na celu potwierdzenie stanu już istniejącego. Odwołujący się podnieśli, iż należy się zastanowić, czy w niniejszej sprawie należy zastosować wykładnię językową przepisu art. 9b cytowanej ustawy, czy też w związku z tym, iż wykładnia taka nie prowadzi do wniosku zbieżnego z wyrokiem TK powinno się zastosować wykładnię celowościową tego przepisu. Zdaniem odwołujących się, fakt zameldowania pod określonym adresem decyduje o tym, iż możliwe jest ustalenie, gdzie określona osoba przebywa, a co za tym idzie prowadzenie z nią korespondencji urzędowej, zindywidualizowanie jej przez organy ścigania etc. Innymi słowy, fakt zameldowania ułatwia innym podmiotom skontaktowanie się z adresatem poprzez swoiste domniemanie, iż tam gdzie określona osoba jest zameldowana tam ona w rzeczywistości przebywa. a co za tym idzie możliwe jest doręczenie jej wszelkiej korespondencji. Fakt zameldowania w określonym miejscu decyduje tez o pewnych prawach takiego podmiotu jak np. możliwość głosowania w wyborach samorządowych, przynależność do określonego NFZ, czy też o istotnej - z punktu widzenia odwołujących się (dwójka małoletnich dzieci) – rejonizacji oświatowej. Odwołujący się uważają, iż adres, o którym mowa w art. 9b omawianej ustawy powinien być podany w taki sposób aby możliwe było jej zindywidualizowanie w przestrzeni oraz możliwe było doręczenie korespondencji pod wskazany adres. Zauważyli przy tym, iż pomimo kwestionowania przez organ I instancji faktu istnienia adresu A. 5 w K., decyzja została wysłana pod taki adres i została ona bez problemu doręczona. Zdaniem odwołujących się, oznacza to, że wnioskodawcy zamieszkują w takim miejscu, iż możliwe jest ich jednoznaczne zlokalizowanie, a co za tym idzie "posiadają" oni oznaczony adres w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. Ponadto odwołujący się podnieśli, że nawet gdyby twierdzić, że warunkiem sine qua non złożenia wniosku o zameldowanie jest przebywanie pod ustalonym adresem (takim, w którym podana jest ulica, numer domu i lokalu), to zameldowanie wnioskodawców i tak jest możliwe. Nie są oni bowiem uprawnieni do złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego nieruchomości, na której znajduje się budynek będący przedmiotem wniosku. Nie oznacza to jednak - ich zdaniem - że na obecnym etapie nie jest możliwe nadanie takiego numeru. Odwołujący się zwrócili uwagę, iż kwestie związane z ustalaniem numeracji porządkowej nieruchomości oraz prowadzeniem i aktualizowaniem ewidencji numeracji, w świetle art. 47a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.), należą do zadań gmin, a szczegółowy tryb postępowania w tych sprawach określono w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 października 2004r. w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości (Dz. U. Nr 243, poz. 2432). Zdaniem odwołujących się, nie mogą oni ponosić negatywnych skutków sytuacji, w której gmina mimo istniejącego obowiązku ustawowego nie dokonała ustalenia numeracji odnoszącej się do terenu ogródków działkowych. Dodali przy tym, iż skoro podmiot właściwy do złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego nieruchomości nigdy nie wnioskował o nadanie takiego numeru to organ administracyjny, powinien podjąć z urzędu postępowanie i w jego wyniku nadać taki numer. Zdaniem odwołujących się, oznacza to, że w niniejszej sprawie, wobec złożenia wniosku o zameldowanie oraz ustalenia, iż ogródki działkowe nie mają nadanego numeru porządkowego, organ administracyjny powinien wszcząć z urzędu postępowanie o nadanie numeru porządkowego nieruchomości, a następnie po jego nadaniu wydać decyzję w niniejszej sprawie.

Decyzją z dnia 25 marca 2009r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego przebywania jest obowiązkiem każdego obywatela. Obowiązek zarejestrowania pobytu wynika wprost z przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że osoba przebywająca w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu obowiązany jest - zgodnie z art. 29 ust. 1 cyt. ustawy - potwierdzić fakt tego pobytu na formularzu meldunkowym, a jeśli uchyla się od wykonania tego obowiązku, to wówczas organ gminy o dokonaniu zameldowania rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 47 ust. 2 cyt. ustawy sprawdzając, czy osoba dokonująca zameldowania faktycznie w przedmiotowym lokalu mieszka. Orzekając o zameldowaniu organ administracji publicznej bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji. Z kolei zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy – o czym stanowi z kolei przepis art. 47 ust. 2 omawianej ustawy. Organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie wątpliwości organu I instancji dotyczyły adresu, który podali M. i A. P. na przedstawionych w Urzędzie Miasta drukach "Zgłoszenie pobytu stałego", tj. ul. A. 5 w K. Budynek ten znajduje się na terenie ogródków działkowych [...] Ogrodu Działkowego "E" i nie posiada nadanego numeru porządkowego. Natomiast zameldowanie następuje pod oznaczonym adresem, który w gminach nie posiadających statusu miasta powinien być identyfikowany poprzez podanie: nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice (art. 9b ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Wojewoda potwierdził ustalenia organu I instancji, że M. i A. P. od 5 lat mieszkają na terenie ogródków działkowych w budynku przerobionym z budynku gospodarczego i garażu i w budynku tym posiadają wszystkie swoje rzeczy osobiste, jak również w nim koncentruje się ich życie. Przedmiotowy budynek posiada ogrzewanie elektryczne, łazienkę oraz dopływ prądu i wody i został wybudowany w latach osiemdziesiątych bez pozwolenia na budowę. Nie nadano też temu budynkowi numeru porządkowego, a numer porządkowy "A 5" ustalili odwołujący się sami, gdyż działki usytuowane są pomiędzy budynkami numer 3 i 7 przy ul. A. w K. Prowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż budynek znajdujący się na terenie ogródków działkowych [...] Ogrodu Działkowego "E" na działce nr 423/1, obr. [...], w którym M. i A. P. wraz z małoletnimi dziećmi niezaprzeczalnie zamieszkują nie posiada nadanego numeru porządkowego, a oznakowanie altany ponadnormatywnej (budynku) numerem 5 przez M. i A. P. jest ich samowolą. Organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę utrzymał w mocy decyzję organu I instancji albowiem - jak ustalono - zarejestrowanie pobytu M. i A. P. wraz z małoletnimi dziećmi G. P. i A. P. pod deklarowanym adresem jest niemożliwe, gdyż budynek położony na terenie ogródków działkowych [...] Ogrodu Działkowego "E" nie posiada adresu. Wojewoda nadmienił również, iż na podstawie art. 47a ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) do zadań gminy należy między innymi ustalanie numerów porządkowych nieruchomości zabudowanych, zaś art. 47b ust. 2 tej ustawy precyzuje, iż oznaczenie nieruchomości numerem porządkowym następuje na wniosek właściciela nieruchomości.

Z powyższą decyzją nie zgodzili się M. i A. P. i pismem z dnia 22 kwietnia 2009r. wnieśli na nią skargę domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucili – podobnie jak w odwołaniu - naruszenie art. 9b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się uznaniem, iż brak podstaw do zameldowania odwołujących się w budynku położonym na terenie [...] Ogrodu Działkowego "E" w K. usytuowanego przy ul. A. Skarżący zarzucili również, iż zaskarżona decyzja narusza art. 47b ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), poprzez uznanie, iż oznaczenie nieruchomości może nastąpić jedynie na wniosek właściciela nieruchomości, podczas gdy z przepisu tego wynika jednoznacznie, że oznaczenie to następuje bądź z urzędu, bądź na wniosek właściciela. Podnieśli też naruszenie przez organy art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez twierdzenie, iż nie jest możliwe zameldowanie wnioskodawców pod wskazanym przez nich adresem ze względu na fakt, iż taki adres nie istnieje, podczas gdy równocześnie organy administracyjne całą korespondencję kierowały do skarżących właśnie na ten adres. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili ponadto, iż nie zgadzają się z argumentacją powołaną przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji, albowiem nie jest prawdą, iż zgodnie z treścią art. 47b ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego numer porządkowy nieruchomości nadaje się tylko i wyłącznie na wniosek właściciela. Z przepisu tego wynika, że właściwy minister wyda rozporządzenie, w którym określi sposób nadawania numeru porządkowego z uwzględnieniem faktu iż nadaje się go albo z urzędu, albo na wniosek właściciela. Dodatkowo z § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 października 2004r. w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości wynika, iż w przypadku gdy oznaczenie nieruchomości numerem porządkowym następuje z urzędu, o fakcie oznaczenia nieruchomości numerem porządkowym zawiadamia się pisemnie właściciela (współwłaścicieli) ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości), a w przypadku braku takiego właściciela - inną osobę lub osoby ujawnione w tej ewidencji. W związku z powyższym skarżący stwierdzili, że stanowisko Wojewody w zakresie podmiotów władnych do zainicjowania postępowania w sprawie nadania numeru porządkowego jest błędne, ponieważ z przepisów prawa w sposób jednoznaczny wynika iż możliwe jest wszczęcie postępowania z urzędu. Uzasadniając zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 8 Kpa skarżący podnieśli, iż zgodnie z tym przepisem organ administracyjny zobowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Tymczasem w niniejszej sprawie odmówiono wnioskodawcom zameldowania ich na pobyt stały ze względu na fakt, iż miejsce, w którym zamieszkują nie jest oznaczone numerem porządkowym. Równocześnie jednak zarówno Prezydent Miasta jak i Wojewoda prowadzili korespondencję z wnioskodawcami na adres, który ich zdaniem nie istnieje. W ocenie skarżących, takie działanie organów administracyjnych w żaden sposób nie potwierdza argumentacji przytoczonej przez nie w pisemnych uzasadnieniach decyzji. Tym samym, zdaniem skarżących, wewnętrzna sprzeczność w zachowaniu organów w żaden sposób nie może służyć pogłębieniu zaufania wnioskodawców do organów państwa, a wręcz przeciwnie tworzy niezrozumiałą dla nich sytuację, w której organ (w zależności od swoich potrzeb) raz twierdzi, że adres istnieje bowiem wysyła na niego korespondencje, innym razem twierdzi, że określony adres w obrocie prawnym nie istnieje.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postępowanie o zameldowanie na pobyt stały pełni jedynie rolę postępowania rejestracyjnego, którego celem jest wskazanie miejsca pobytu i zamieszkania danej osoby. Zdaniem Wojewody, bezspornym jest, że M. i A. P. wraz za małoletnimi dziećmi zamieszkiwali, w dacie złożenia wniosku o zameldowanie, na terenie ogródków działkowych w budynku przerobionym z budynku gospodarczego i garażu, któremu nie nadano numeru porządkowego. Wobec powyższego organ stwierdził, że niemożliwe było zarejestrowanie pobytu skarżących z uwagi na brak wskazania właściwego adresu. Dla wskazania adresu danej nieruchomości dla celów ewidencyjnych niezbędne jest bowiem ustalenie w jakiej miejscowości położona jest ta nieruchomość, przy jakiej ulicy oraz jakim numerem porządkowym została oznaczona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu wniesiona przez M. i A. P. skarga jest całkowicie uzasadniona i z tego względu zasługuje na uwzględnienie.

Niespornym w sprawie jest fakt zamieszkiwania od około pięciu lat przez M. i A. P. wraz z dwojgiem małoletnich dzieci na terenie ogródków działkowych w budynku będącym – jak określił to organ "ponadnormatywna altaną" lub – jak określili to skarżący przebudowanym "budynkiem gospodarczym z garażem". Jest bezspornym, że budynek, w którym zamieszkują skarżący jest samowolą budowlaną oraz to, że do chwili obecnej ani właściciel gruntu – Gmina, ani ich użytkownik – Polski Związek Działkowców nie uniemożliwili w sposób prawny faktycznego zamieszkiwania rodzinie P.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy można zameldować skarżących w budynku usytuowanym na obszarze ogródków działkowych, jeżeli nieruchomości, na której znajduje się budynek nie nadano numeru porządkowego.

Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że każda osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma obowiązek zameldować się w miejscu pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy:

"Art. 6. 1. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania."

Natomiast art. 10 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy stanowi:

"Art. 10. 1. Osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia."

O zameldowaniu decyduje organ gminy prowadzący ewidencję ludności (art. 47 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych):

"Art. 47. 1. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym.

2. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy."

Sąd zauważa, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2b cyt. ustawy). Zameldowanie osoby w lokalu jest więc jedynie potwierdzeniem ustalonego faktu, a czynność materialno-techniczna jak i administracyjna decyzja o zameldowaniu nie powoduje przyznania tej osobie prawa do lokalu, podobnie jak i decyzja administracyjna wymeldowania nie pozbawia prawa do lokalu. Celem ewidencji ludności jest zatem odzwierciedlanie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod danym adresem. Zauważyć przy tym wypada, że z punktu widzenia celów ewidencji ludności warunek legitymowania się prawem do lokalu przez osobę dopełniającą zameldowania stracił na znaczeniu na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01. W wyroku tym stwierdzono niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który dla skuteczności zameldowania wymagał przedstawienia dokonanego przez właściciela (zarządcę) pisemnego potwierdzenia uprawnienia zainteresowanego do przebywania w lokalu.

Sąd podkreśla, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O kwalifikacji pobytu nie decyduje oświadczenie osoby meldowanej, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar osoby, której obowiązek meldunkowy dotyczy, tj. miejsce skoncentrowania najważniejszych spraw życiowych, częstotliwość pobytu w miejscu stałego zameldowania wraz z powodami, dla których tam bywa. O takiej kwalifikacji pobytu przesądza możliwość ustalenia, że osoba tam mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Z akt sprawy wynika, że skarżący mieszkają w przedmiotowym budynku położonym na obszarze [...] Ogrodu Działkowego "E" w K. od co najmniej 2003r. Potwierdziła to kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji w dniu 22 grudnia 2008r. (k. 51 akt administracyjnych). W miejscu tym skoncentrowane są ich najważniejsze sprawy życiowe, mieszkają tam i nocują, odbierają również korespondencję, o czym świadczą znajdujące się w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenia odbioru, np. decyzji obu instancji. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący zamieszkują w budynku położonym na terenie [...] Ogrodu Działkowego "E" w K. z zamiarem stałego przebywania.

Zgodnie z treścią art. 9b ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych:

"Art. 9b. 1. Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem.

2. Adres określa się przez podanie:

1) w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego;"

Skarżący jako swój adres podają K. ul. A. 5. Jednak organy administracyjne obu instancji stwierdziły, iż budynek położony na terenie [...] Ogrodu Działkowego "E" nie posiada adresu. Organy powołały się przy tym na pismo Wydziału Geodezji Urzędu Miasta z dnia 9 października 2008r. oraz pismo Polskiego Związku Działkowców z dnia 29 października 2008r., z których wynika, że w/w nieruchomości nie nadano numer porządkowy. Ponadto Wojewoda stwierdził, iż na podstawie art. 47a ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) do zadań gminy należy między innymi ustalanie numerów porządkowych nieruchomości zabudowanych, zaś art. 47b ust. 2 tej ustawy precyzuje, iż oznaczenie nieruchomości numerem porządkowym następuje na wniosek właściciela nieruchomości.

Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 47a ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.):

"Art. 47a. Do zadań gminy należy:

1) umieszczanie i utrzymywanie w należytym stanie tabliczek z nazwami ulic i placów w miastach oraz innych miejscowościach na obszarze gminy;

2) ustalanie numerów porządkowych nieruchomości zabudowanych oraz nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także prowadzenie i aktualizowanie ewidencji numeracji porządkowej nieruchomości."

Z kolei art. 47b ust. 2 tej ustawy stanowi:

"Art. 47b.

2. Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania numerów porządkowych oraz oznaczania nimi nieruchomości, uwzględniając w szczególności, że oznaczenie nieruchomości numerem porządkowym następuje z urzędu lub na wniosek właściciela nieruchomości."

Wbrew twierdzeniom Wojewody z treści art. 47b ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wyraźnie wynika, iż nadanie nieruchomości numeru porządkowego może nastąpić także z urzędu. Na podstawie delegacji z cyt. powyżej art. 47b ust. 2 Minister Infrastruktury wydał w dniu 28 października 2004r. rozporządzenie w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości (Dz. U. Nr 243, poz. 2432), w którego § 3 stwierdzono, że:

"§ 3. Z zastrzeżeniem § 4 i 5, każda nieruchomość powinna mieć jeden numer porządkowy. Tym samym numerem porządkowym oznacza się również budynki położone na nieruchomości, nawet jeżeli stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności."

Należy zatem stwierdzić, że organy administracyjne obu instancji przedwcześnie odmówiły zameldowania skarżących. W pierwszej kolejności powinny były bowiem rozważyć kwestię, czy w związku z tym, że nieruchomości, na której znajduje się [...] Ogród Działkowy "E" nie nadano numeru porządkowego, nie należałoby najpierw wystąpić do właściwego organu Gminy o nadanie takiego numeru, a wówczas nadanie numeru porządkowego usunęłoby wskazywaną przez organy przeszkodę w zameldowaniu skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaznacza, że podziela w całości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 5/07 (opubl. LEX nr 453395), wyrażone na tle sprawy o zameldowanie rodziny na pobyt stały w altanie, położonej na działce rekreacyjnej Polskiego Związku Działkowców – Pracowniczego Ogrodu działkowego "S" w S.:

"1. Nie zasługuje na aprobatę pogląd, iż "oznaczony adres" w rozumieniu art. 6 ust. 1 i art. 9b ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obejmujący "numer domu" i "numer lokalu", o którym mowa w art. 9b ust. 2 pkt 2 tej ustawy to wyłącznie oznaczenie lokalu o numerze nadanym w trybie przepisów art. 47a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 października 2004 r. w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości (Dz. U. Nr 243, poz. 2432).

2. Żaden przepis nie wymaga, aby organ meldunkowy dokonywał oceny zdatności pomieszczenia (domu, altany) do wypełniania funkcji mieszkaniowej. Nie mogą z tego powodu zostać podzielone argumenty, stwierdzające, że altana działkowa nie spełnia wymogów stawianych samodzielnemu lokalowi mieszkalnemu oraz budynkowi jednorodzinnemu, w rozumieniu odpowiednio: przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.).

3. Przepisy prawa nakazują realizację obowiązku meldunkowego także wówczas, gdy pobyt osób ma miejsce w pomieszczeniach (obiektach), które nie spełniają standardów budynków (lokali) mieszkalnych przeznaczonych na stały pobyt osób."

Sąd podziela w pełni także stanowisko Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Poznaniu zawarte w wyroku z dnia 20 maja 2008 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Po 168/08 (opubl. LEX nr 509787):

"1. Zameldowanie na działce w ogrodzie działkowym jest zgodne z prawem. Obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Nie jest także rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności, dokonywanie oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i uzależnianie od tej oceny możliwości zameldowania.

2. Fakt, że brak właściwego oznaczenia nieruchomości uniemożliwia dokonanie zameldowania, w żadnym razie nie uzasadnia posłużenia się w tym celu numerami innego rodzaju, nawet jeśli faktycznie są one przyjęte zwyczajowo dla identyfikacji danej nieruchomości. Taka sytuacja winna natomiast skłonić organ administracji do podjęcia kroków zmierzających do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie nadania numeru porządkowego. Obowiązek organu w tym zakresie wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.)."

Zdaniem Sądu - przytoczone wyżej stanowiska sądownictwa administracyjnego organy administracyjne wezmą pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd – na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji jak w pkt I wyroku.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. – jak w pkt II wyroku.