Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1915/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit .c, art.200, art.205
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec –Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia (...) sierpnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (OB) 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz C." Sp. z o.o. w N. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w N.(dalej: strona, spółka lub skarżąca) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] sierpnia 2017r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. (dalej: Kierownik ARiMR lub organ I instancji) z [...] maja 2017r., nr [...] odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 (OB).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] lipca 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynął wniosek C." sp. z o.o. w organizacji (świadczą o tym nr REGON i nr identyfikacyjny producenta rolnego) o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 (OB). We wniosku strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 101,68 ha.

W dniu [...] lipca 2016 r. Kierownik ARiMR poinformował stronę o stwierdzonych brakach formalnych (nie zostały wyrysowane wszystkie działki rolne na załączonym załączniku graficznym, bądź też nie dostarczono załączników graficznych do określonych działek rolnych) oraz podał podstawy prawne wskazujące, że poprawienie wniosku możliwe było do 11 lipca 2016 r. Nieprawidłowości dotyczyły powierzchni 11,15 ha. Do rozpatrzenia pozostała łącznie powierzchnia 90,53 ha.

Organ I instancji przeprowadził kontrolę administracyjną wniosku i wykrył nieprawidłowości dotyczące kontroli krzyżowej działek ewidencyjnych zadeklarowanych przez producentów do płatności oraz brak działek podrzędnych dla części działek głównych zadeklarowanych we wniosku. W związku z powyższym pismem z [...] września 2016 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości dotyczących działek rolnych oraz innych kwestii szczegółowo opisanych na 7 stronach wezwania.

W dniu 22 września 2016 r. do organu I instancji wpłynęła korekta wniosku, a 23 września 2016 r. wpłynęło wycofanie części wniosku (dokumentem tym wycofano działkę ewidencyjną 2109 o powierzchni 0,95 ha). Potwierdzono tym samym, że zadeklarowane do płatności działki rolne użytkowali inni producenci.

Podczas składania wyjaśnień A. S. oświadczył, że wszystkie kontrole krzyżowe w jego wniosku i wnioskach spółek wynikają z pomyłki doradcy rolnego (J. L.), co potwierdza w dniu 21 kwietnia 2017 r. w oświadczeniu dotyczącym wyjaśnień sposobu użytkowania działek rolnych oraz w piśmie z 24 kwietnia 2017 r. Działki o powierzchni 7,66 ha wykluczono z płatności.

Ponadto organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2016 r. w odrębnym postępowaniu złożono wniosek o wpis do ewidencji producentów o nadanie numeru identyfikacyjnego producenta dla podmiotu C. spółka z o. o. w organizacji. Do wniosku załączono akt notarialny, z którego wynikało, że siedzibą spółki jest miejscowość N.. Taki sam adres zamieszkania i do korespondencji podał inny producent – A. S.. Spółka, jak i ww. podmiot do celów kontaktowych podali jednakowy numer telefonu. Z aktu notarialnego (z [...] kwietnia 2016 r., Repertorium [...]) wynika, że udziałowcami spółki jest A. S. (75 udziałów o łącznej wartości nominalnej 3750 zł) oraz M. B. (25 udziałów o łącznej wartości nominalnej 1250 zł), który został jednocześnie prezesem zarządu spółki. Powyższe potwierdza informacja z KRS. M.B. uzyskał wpis do ewidencji producentów ARiMR dla spółki w formie prawno-organizacyjnej podmiotu, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.

Pismem z [...] lutego 2017 r. Kierownik ARiMR wezwał spółkę do dostarczenia m.in. dokumentów potwierdzających sposób wykorzystania płodów rolnych otrzymanych z użytkowania działek rolnych, jak również dokumentów potwierdzających stan posiadania jak i prawo do użytkowania gruntów, wykaz środków trwałych oraz obrotowych będących w stanie posiadania. Pismem tym poinformowano również o możliwości aktualizacji formy prawnoorganizacyjnej podmiotu, tzn. w celu uzyskania osobowości prawnej (do tej pory spółka figurowała, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), należy złożyć zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów. Pismo w dniu 24 lutego 2017 r. odebrał A. S., podając stopień pokrewieństwa "wujek".

Pismem z [...] lutego 2017 r. Kierownik ARiMR zawiadomił, że termin załatwienia sprawy przyznania płatności ulegnie przedłużeniu do 28 kwietnia 2017 r., z uwagi na konieczność wykonania wszystkich obowiązkowych kontroli wniosku oraz skomplikowany charakter sprawy. Pismo odebrał A. S., podając stopień pokrewieństwa "szwagier.

W dniu 3 marca 2017 r. do organu I instancji zgłosił się M. B. i przedstawił dokumenty potwierdzające posiadanie sprzętu rolniczego w postaci: kultywatora z wałkiem, ciągnika rolniczego Same Silver, kosiarki bijakowej, tylnej gumy dużej oraz bijaków. Rolnik złożył również zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów wraz z załącznikami, tj. postanowieniem o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego i zaświadczeniem o dokonaniu wpisu. Dokumenty potwierdziły, że z dniem 13 października 2016 r. spółka uzyskała osobowość prawną.

Pismem z [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji zawiadomił o możliwości zapoznania się z aktami w sprawie przyznania płatności na 2016 r. Pismo z [...] kwietnia 2017 r. odebrał A. S., podając stopień pokrewieństwa "domownik".

W dniu 10 kwietnia 2017 r. M. B. złożył oświadczenie, które stanowiło uzupełnienie wyjaśnień i wskazał, iż nie dysponuje żadnymi dokumentami potwierdzającymi stan posiadania gruntów rolnych przez spółkę. Ponadto stwierdził, że posiadanie gruntów zgłoszonych do dopłat w ramach wsparcia bezpośredniego nie koniecznie następuje poprzez umowy i inne dokumenty sporządzane na piśmie. Wyjaśnił, że płody rolne otrzymywane z użytkowania wszystkich działek rolnych były wykorzystane do kamienia i opasania bydła sztuk trzech, które zakupił M. B., a które zarejestrowała w swojej siedzibie matka wnioskodawcy. Siano zbierano z działek rolnych w postaci siana sprasowanego w kostki lub bele, sprzętem pożyczonym od znajomych rolników. M. B. podkreślił, że nic więcej nie będzie wyjaśniał, ponieważ wszystko co miał do przedstawienia zawarł w oświadczeniach.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, decyzją z [...] maja 2017 r. Kierownik ARiMR odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności OB, z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278, dalej: "ustawa o płatnościach"). Organ I instancji zauważył, że wskazane wyżej warunki nie zostały spełnione ze względu na stworzenie przez skarżącą sztucznych warunków, o których mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. UE L z 2009 r., nr 30, s. 16 ze zm., dalej: "rozporządzeniem nr 73/2009") w celu uzyskania nienależnych płatności, poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

Organ podkreślił, że A. S. w porozumieniu z W. W. i M. B. zawiązali kilka spółek i każda z nich wraz z osobą fizyczną A. S. złożyli oddzielnie wnioski o przyznanie płatności.

Kierownik ARIMR zauważył, że w 2016 r. z odrębnymi wnioskami o płatności w roku 2016 wystąpili: A. S. oraz spółki A. spółka z o.o., S. spółka z o. o. oraz C.spółka z o.o. Powołując się na skład własnościowy tych spółek, organ I instancji zauważył, że własność udziałów skupiła się głównie w rękach A. S. (udziałowiec A.– 50% udziałów, pozostałe posiada W. W. oraz udziałowiec skarżącej – 75%, pozostałe udziały posiada M. B.) oraz w niewielkim wymiarze W. W. (wspólnika A. S. oraz udziałowiec S. – 99 udziałów, a także udziałowiec A. sp. z o.o.) oraz M. B. (członka rodziny A.S. i udziałowiec skarżącej). Zdaniem organu spółki te są jedynie inną formą prawną posiadanego przez A. S. gospodarstwa. Ponadto adres skarżącej i numer do kontaktu pokrywa się z adresem i numerem do kontaktu A. S.

Organ I instancji zauważył, że wskazane wyżej 4 podmioty (A. S., skarżąca, A.sp. z o.o., S.sp. z o.o.) zawnioskowały łącznie: do płatności JPO i płatności na zazielenienie 486,18 ha (A. S. – 229,73 ha, S.– 122,55 ha, A.– 32,22 ha, skarżąca 101,68 ha), do płatności redystrybucyjnej 108 ha (wszystkie podmioty zadeklarowały po 27 ha), do płatności dla młodych rolników – 101,68 ha (do tej płatności wniosek złożyła tylko skarżąca), do płatności ONW 454,02 ha (A. S. – 206,95 ha, S.– 113,17 ha, A.– 32,22 ha, strona – 101,68 ha). Kierownik ARiMR zwrócił uwagę na obowiązujące przepisy i wskazał, że podział gospodarstwa nastąpił z powodu ominięcia przepisów modulacyjnych dotyczących powierzchni gospodarstw. W jego ocenie to A. S. jest rolnikiem i to on wykonywał większość prac agrotechnicznych na deklarowanych przez wszystkie podmioty gruntach. Ponadto stwierdził, że poszczególne podmioty nie wykazały faktu rzeczywistego posiadania w roku 2016 zadeklarowanych gruntów oraz prowadzenia na nich odrębnej działalności rolniczej.

Organ I instancji dodatkowo zauważył, że skarżąca nie była w stanie przekazać żadnych dokumentów potwierdzających stan posiadania przez nią gruntów (tytułu prawnego). Z analizy gruntów zadeklarowanych do płatności przez skarżącą wynika, że grunty te nie stanowią jej własnością i były użytkowane bezumownie. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami również nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę postępowania, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. W ocenie organu związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy powołał się na treść przepisu art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z 20 grudnia 2013. nr 347 s. 549 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1306/2013") oraz art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. UE L z 1995, nr 312, s. 1) i wyjaśnił, że nie przyznaje się płatności w wypadku stwierdzenia obchodzenia prawa.

Organ odwoławczy zauważył, że kluczowe znaczenie w sprawie nabiera ocena, czy strona postępowania była istotnie rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą, w rozumieniu powołanych aktów prawnych. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 91 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013 definiującego gospodarstwo rolne i stwierdził, że skarżąca zadeklarowała do płatności grunty, które nie stanowią wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, którymi faktycznie zarządzała. Podkreślił, że nie podważa obowiązującej w prawie polskim zasady odrębności podmiotów, jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej analizowanych podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, korzystając ze wspólnego zaplecza, parku maszynowego wskazuje, że strona znajdując się w grupie osób prawnych zawiązanych przez A.S. prowadzącego jedno, spójne gospodarstwo, nie była w roku 2016 rolnikiem prowadzącym (posiadającym) gospodarstwo rolne. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że podmiot wnioskujący nie spełnił warunków do przyznania wnioskowanych płatności określonych w art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach.

Dyrektor ARiMR stwierdził istnienie powiązań pomiędzy A. S. a ww. podmiotami, które również wnioskowały o przyznanie płatności. Wskazał, że A. S. występował w tych spółkach jako wspólnik lub członek zarządu lub wykonywał dla tych podmiotów prace rolne (patrz np. umowa z 15 maja 2016 r., zawarta pomiędzy A. sp. z o.o. i A. S. oraz z 31 marca 2016 r. zawarta pomiędzy S. sp. z o.o. a A. S.). W świetle powyższego stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania, są de facto zarządzane przez tę samą osobę – A. S., grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez A. S. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem lub członkiem zarządu lub wykonawcą prac rolnych, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie, czy też technologicznie. Przeciwnie, wzajemne powiązania osobowe oraz biznesowe dają podstawy do twierdzenia, że podmioty te zostały zawiązane przez A. S. oraz grupę osób z nim związanych jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych płatności. Podejmowane przez A. S. czynności, miały na celu obejście przepisów prawa. Jako takie należy rozumieć czynności, które jakkolwiek nie są prawnie zakazane, lecz podejmowane są dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Czyli z formalnego punktu widzenia nie budzą zastrzeżeń, jednak faktycznie, pod względem materialnym, służą realizacji celu zabronionego przez przepisy prawa.

Zdaniem organu II instancji w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Natomiast z akt wynika, że strona nie posiada odrębnego gospodarstwa rolnego, nie podejmuje decyzji co do sposobu użytkowania gruntów w sposób niepowiązany.

W ocenie organu w ten sposób stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności, gdyż pomimo różnej formy organizacyjnej wymienionych podmiotów, to A. S. występował w ich imieniu w postępowaniach przed organami ARiMR. Wg organu odwoławczego powyższe spółki są jedynie inną formą prawną posiadanego gospodarstwa przez A. S.. To ten ostatni podmiot prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo skarżącej zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności poprzez ominięcie progów modulacyjnych dla płatności OB, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach oraz dla płatności dodatkowej (27 ha) — stosownie do art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach.

Organ II instancji stwierdził, że skarżąca mimo posiadania własnego sprzętu rolniczego, to i tak wg. oświadczenia jej prezesa wszystkie zabiegi koszenia wykonywał A.S. W ocenie organu to A. S. faktycznie decydował o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych przy pomocy posiadanych środków, w tym parku maszynowego. Strona niniejszego postępowania nie posiadała żadnej odrębności pod tym względem, a praca rolne wykonywał A. S., o czym świadczą przedstawione umowy i zebrane wyjaśnienia poszczególnych osób. W ocenie Dyrektora ARiMR działalność spółki skupiona wyłącznie na uzyskaniu dopłat realizowanych przez ARiMR nie może zostać uznana za działalność rolniczą. Podmiot ten bowiem nie wykazuje faktycznej odrębności, a jedynie odrębność pozorną w kwestiach dotyczących prowadzonej działalności rolniczej.

Organ podkreślił, że to A. S. udzielając odpowiedzi na wezwania organu oraz składając wyjaśnienia w toku postępowania był jedyną osobą doskonale zorientowaną co do miejsca i rodzaju prowadzonych upraw, rodzaju wykonywanych zabiegów agrotechnicznych. W przypadku analizowanych podmiotów, to A.S. wykonywał poszczególne prace rolne posługując się swoim parkiem maszynowym. Analizowane podmioty nie zachowywały natomiast odrębności w sferze technicznej, w tym też w zakresie parku maszynowego, czy też kwestii zarządzania, które konsekwentnie sprawował S. Osoby powiązane poprzez analizowane spółki z A. S. nie potrafiły w udzielanych organowi wyjaśnieniach dokładnie sprecyzować na czym konkretnie polegało użytkowanie gruntów rolnych podanych we wniosku, kiedy i jakie prace rolne były wykonywane, jakie uprawy znajdowały się na poszczególnych działkach zgłoszonych do płatności, wreszcie jakie maszyny rolne i do jakich prac były im użyczane przez sąsiadów. Nie przedstawili oni też żadnych dowodów na poparcie swoich argumentów, mogących świadczyć, że faktycznie samodzielnie i w sposób niepowiązany z A. S. dokonywali prac rolnych z wykorzystaniem użyczonego im sprzętu rolnego od znajomych. Osoby te jedynie ogólnie wtórowały wyjaśnieniom S., w których wskazywał on na wykonanie przez siebie zabiegów agrotechnicznych, rzekomo zleconych mu przez powiązane z nim osoby.

Ustalony przez organ związek pomiędzy analizowanymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, tj. prowadzenia przez podmioty (de facto zarządzane przez A. S.) tego samego rodzaju działalności rolniczej, nie pozwala na przyjęcie, że działalność w takiej formie jest uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. Wyodrębnienie kilku spółek i poprzez te podmioty aplikowanie o pomoc tych samych osób, zdaniem organu, należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Tym samym, zdaniem Dyrektora ARiMR, zasadnie uznano, że w sprawie została wypełniona dyspozycja art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Zauważył, że problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na tle art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (wyrok w sprawie C-434/12). W jego ocenie w świetle zaprezentowanej przez TSUE wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz wywodu Trybunału zawartego w orzeczeniu w sprawie Emsland-Stärke (sprawa C-94/05), aby mówić o stworzeniu sztucznych warunków musi zaistnieć element obiektywny i subiektywny. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich. Zdaniem Dyrektora ARiMR w sprawie organ I instancji rozważył wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli - zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego. W toku postępowania ustalono bowiem, że utworzone spółki - w tym skarżąca - nie posiadają odrębnego kierownictwa, nie są wyodrębnione pod względem technicznym ani ekonomicznym, są ze sobą ściśle powiązane osobowo, nie prowadzą działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Zostały utworzone wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Pismem z 17 września 2017r. strona złożyła skargę na ww. decyzję wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.:

1) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L z 28 stycznia 2011 r., nr 25, s. 8 ze zm. dalej: rozporządzenie 65/2011), art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, w wyniku uznania, że zachodzą przesłanki stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności w postaci wskazanych w decyzji okoliczności oraz wobec braku wykazania okoliczności, które rzeczywiście wypełniałyby dyspozycję wskazanych przepisów oraz braku wykazania subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taką płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia EFRROW;

2) art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez błędne stwierdzenie niespełnienia przez skarżącą przesłanek w tym przepisie zawartych, podczas gdy skarżąca jest rolnikiem oraz posiadaczem faktycznym gruntów rolnych;

ll. prawa procesowego, tj.:

1) art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a.") poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez pracownika organu odwoławczego pełniącego funkcję zastępcy dyrektora, nie działającego z upoważnienia organu, na co wskazuje podpis pod decyzją;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, a co za tym idzie odmowę przyznania płatności mimo, że okoliczności sprawy uzasadniały przyznanie skarżącemu wnioskowanych płatności;

3) art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy w sposób wyczerpujący i przekonujący, a to poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności w sprawie oraz brak wnikliwej analizy kwestii sztucznego stworzenia warunków wobec:

a) nie podjęcia przez organ choćby próby wykazania, że zamierzeniem strony było uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia;

b) błędnego przyjęcia, że w okolicznościach sprawy miały miejsce osobowe i własnościowe powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi wskazanymi w decyzji, podczas gdy rzekome powiązania pomiędzy ww. podmiotami nie wynikają z materiału dowodowego sprawy, w taki sposób jak przedstawił to organ, co więcej - w sposób który miałby przemawiać za stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków;

c) niewykazania istnieniu zamierzonej koordynacji działań podmiotów, tj. skarżącej, spółki S. sp. z o.o., A. sp. z o.o. i A. S., podczas gdy ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że są to odrębne podmioty tak pod względem gospodarczym jak i też rolnym;

d) niewykazania, że gospodarstwo skarżącej nie jest samodzielną jednostką gospodarczą (pod względem technicznym, ekonomicznym i kierowniczym), które to okoliczności świadczyłyby, że stanowi sztuczny podział gospodarstwa;

4) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań świadków, tj. M. B., J. L., podczas gdy dowody z zeznań tych świadków mogły, wbrew twierdzeniom organu, przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją argumentację i stanowisko odnoszące się do powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 12 czerwca 2018 r. skarżąca, odnosząc się do argumentów organu zawartych w odpowiedzi na skargę, dokonała podsumowania zawartych w skardze zarzutów z jednoczesnym rozwinięciem przedstawionego w skardze ich uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na wstępie Sąd odniesie się do zarzutu najdalej idącego i dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z powodu podpisania decyzji przez zastępcę dyrektora, niedziałającego z upoważnienia organu. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że zarzut ten jest niezasadny. K. M. pełniący funkcję Zastępcy Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie miał upoważnienie do podpisywania decyzji, o czym świadczy upoważnienie z dnia 25 stycznia 2016r., w którym jednoznacznie wskazano, że osoba ta może wydawać decyzję administracyjne w tym także odnoszące się do spornej w sprawie problematyki (karta 50 akt sądowych). Tym samym zarzut naruszenia art. 268a k.p.a. - który stanowi, że organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem - jest zupełnie niezasadny, gdyż osoba wydająca decyzję odwoławczą była właściwie umocowana do jej wydania.

Przechodząc do istoty sporu należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy zgromadzony przez organy materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że w sprawie doszło do stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków wyłącznie w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji (zwłaszcza w kontekście rozwiązań wspólnotowych) płatności, o które ubiegała się strona.

Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem 2988/95. Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje się, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Obejście prawa czy też jego nadużycie nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot (pkt 52-53 wyroku ETS z 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; LEXIS.pl nr 405322 ).

Prawodawstwo unijne zawiera normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznania płatności przyznanej oraz odmowy przyznania płatności. Normę, o której mowa w ostatnim z wymienionych przypadków, zawiera art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013. Zgodnie z jego treścią, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Wykładni pojęcia "sztucznych warunków" dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). Co prawda wyrok odnosi się do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, ale poddawana wykładni norma prawna jest zbliżona z zastosowanym przez organy art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013.

Trybunał uznał, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia Trybunał wskazał również, że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (zob. analogicznie wyrok z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Vonk Dairy Products, Zb.Orz. s. I-239, pkt 31, pkt 33).

Jednakże Trybunał również orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (zob. wyrok z dnia 21 stycznia 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., Zb.Orz. s. I-1609, pkt 75). To z całości elementów obiektywnych sprawy głównej powinno wynikać, że podstawowym celem wybranych sposobów realizacji rozpatrywanych projektów inwestycyjnych jest wypłata pomocy z systemu wsparcia przy wykluczeniu jakiegokolwiek innego uzasadnienia powiązanego z celami wspomnianego systemu.

Trybunał uznał, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub, że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Dokonując analizy wydanego przez Trybunał wyroku należy uznać, że aby można było mówić o zaistnieniu w sprawie sztucznych warunków organ jest zobowiązany: (1) zweryfikować obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia, (2) zweryfikować obiektywne dowody pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jednocześnie należy podkreślić, że w ramach weryfikowania, kontrolowania i analizowania zaistnienia obiektywnych okoliczności i dowodów popierających te okoliczności organ powinien udowodnić, że skarżący ubiegający się o skonkretyzowaną płatność zamierzał tylko i wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu.

Biorąc pod uwagę sankcyjny charakter art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013 i niekwestionowane uprawnienie organów do odmowy przyznania płatności, przez co pozbawienie możliwości uzyskiwania powszechnie obowiązujących dopłat, organ prowadzący tego typu postępowanie, które ma charakter wielopłaszczyznowy i wielowątkowy, powinien wykazać się nadzwyczajną starannością, a dowody zebrane w tym postępowaniu w sposób bezsprzeczny powinny udowadniać postawioną przez organy tezę.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie wykazał, aby doszło do spełnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia. Również zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Podkreślić bowiem należy, że uzasadnienie sporządzone przez organ odwoławczy nie spełnia warunków, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. i w związku z tym nie poddaje się kontroli. Innymi słowy naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wiadomo bowiem na podstawie jakich dowodów organ ustalił przedstawiony stan faktyczny. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że przedstawione przez organ powiązania w zakresie różnego rodzaju powiązań pomiędzy podmiotami tworzącymi w ocenie organów sztuczne warunki nie mogą być jednak same w sobie wyłączną i akceptowalną przez Sąd podstawą do wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do kwestii wykazania, że doszło do spełnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia należy stwierdzić, iż organ nie przedstawił argumentacji przez co nie udowodnił, że działanie skarżącej powoduje, że nie może zostać osiągnięty zindywidualizowany cel zamierzony przez system wsparcia. Organ w tym względzie wskazuje na powiązania własnościowe i osobowe pomiędzy skarżącą, a spółkami z o.o. A. i S. oraz A. S. Organ uzasadnia powiązania wskazując na taki sam zakres działalności tych podmiotów, tego samego wspólnika i głównego udziałowca we wszystkich z nich, tę samą siedzibę i adres. Nie wiadomo jednak na podstawie jakich dowodów organ doszedł do powyższego przekonania. Powyższe ustalenia nie znajdują bowiem oparcia w zebranym materiale dowodowym. O ile A. S. jest bądź wspólnikiem, bądź członkiem zarządu w spółkach z o.o. A. i C. to wbrew twierdzeniom organu nie ma żadnego związku ze spółką Stand 4. Organ wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w odniesieniu do spółki, w której A. S. nie jest wspólnikiem i nie pełni żadnych funkcji w zarządzie. Nie wiadomo zatem jaki wpływ ma na działalność ww. spółki. Powyższa kwestia powinna zostać przez organ wyjaśniona. Jednocześnie, w odniesieniu do powiązań podmiotowych, za niewystarczające należy uznać dowody, na podstawie których organ dokonał ustalenia, jakoby M. B. miał być członkiem rodziny A. S.. Oceny tej dokonano bowiem jedynie na podstawie pokwitowania odbioru korespondencji skierowanej do ww., a odebranej przez A. S., gdzie widniało określenie "szwagier, wujek, domownik". W ocenie sądu okoliczność ta nie została należycie wyjaśniona zwłaszcza, że A. S. kwestionował istnienie pokrewieństwa z M. B., wnosząc w tym zakresie wniosek dowodowy.

Organ nie przedstawił również dowodów na podstawie których ocenił, że grunty zgłaszane w poszczególnych wnioskach były w istocie jednym gospodarstwem rolnym nadzorowanym przez A. S., który wykonywał większość prac agrotechnicznych na zadeklarowanych we wnioskach ww. podmiotów gruntach. Nie wiadomo bowiem na czym organ oparł swoje przekonanie, że koszenie i zbieranie traw, o których to czynnościach mowa w powołanych przez organ umowach zawartych przez A. S. z A.i S.(umowy z 15 maja 2016 r. i 31 marca 2016 r.) stanowi większość prac na ww. gruntach. Powyższej oceny sądu nie zmienia fakt, na który powołuje się organ, że podczas przesłuchań skarżąca nie wykazała się znajomością położenia działek ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach. Jednakże organ w tym zakresie nie powołał się na jakikolwiek dokument, który powyższe by potwierdzał. Tym samym trudno jest obecnie uznać, że m.in. działalność rolna na gruntach C. "zawsze" nadzorowana (kontrolowana) była przez A. S..

Podobnie ocenić należy rozważania organu co do siedziby spółek. Nie znajdują one odzwierciedlenia w dokumentach zgromadzonych w sprawie, bo choć siedzibą zarówno spółki S. jak i A. jest [...], to inne są lokale, w którym mieszczą się siedziby poszczególnych spółek (lok. 42 w przypadku spółki S. w przypadku A.). Należy również przyznać rację skarżącej, która zarzuciła, iż o ile organ wskazuje na ww. powiązania - to już nie wykazuje w istocie, na czym polega sprzeczność owych powiązań z celem wsparcia. Jednocześnie w zaskarżonej decyzji brak jakiegokolwiek wyjaśnienia odnośnie powoływanych przez organ wymiernych korzyści jakie wiążą się ze złożeniem odrębnych wniosków przez ww. podmioty. Organ powołuje się w tym zakresie na "wyliczenia", których brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jeśli w istocie organ dokonał tych wyliczeń, to winien je przedstawić uzasadniając zaskarżoną decyzję zwłaszcza w kontekście sugerowanych "wymiernych korzyści".

Wobec powyższego wskazać należy, że organ ustalając stan faktyczny nie wskazał dowodów na których się oparł i które były podstawą uznania, iż utworzenie powyższych spółek przez powiązany krąg podmiotów było przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności lub płatności w kwocie wyższej niż przysługiwałaby w przypadku istnienia jednego dużego gospodarstwa, nie zaś przejawem działania nastawionego na cel gospodarczy poszczególnych podmiotów.

W ocenie sądu organ nie wykazał, że zamierzeniem strony było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Nie bez znaczenia jest tu również okoliczność, że strona złożyła korektę do wniosku natychmiast po tym, jak tylko dowiedziała się o nieprawidłowości w zakresie wskazywanych działek oraz fakt, że pomyłki we wniosku mogły w istocie wynikać z obszernej dokumentacji i zbliżającego się końca terminu do złożenia wniosku. Nie wykazano, że powyższe nieprawidłowości były zamierzone i miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.

W ocenie Sądu organ nie wskazał, na podstawie jakich dowodów doszedł do przekonania, że poprzez sztuczne stworzenie warunków skarżąca zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Co więcej, zwrócić należy w tym miejscu uwagę, iż kwestia spełniania kryteriów rolnika i kwestia stworzenia sztucznych warunków to odrębne zagadnienia prawne, do których mają zastosowanie inne przepisy prawne i zarazem odrębne przesłanki odmowy przyznania płatności (vide wyrok NSA z 27 lutego 2018 r. sygn.akt II GSK 1322/16). Jeśli dana osoba (beneficjent) ubiegająca się o płatności bezpośrednie nie spełnia kryteriów rolnika wymienionych w art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L z dnia 21 października 2003 r., Nr 270, str. 1; dalej: rozporządzenie nr 1782/2003), to stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania płatności. Nie ma potrzeby dokonywania dodatkowych ustaleń dotyczących stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności. Natomiast odmowa przyznania płatności ze względu na stworzenie sztucznych warunków dotyczyć może tylko osób, które będąc rolnikami, stworzyły warunki wymagane do uzyskania wsparcia sprzeczne z celami systemu wsparcia. A zatem, aby zastosować art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 konieczne jest uprzednie stwierdzenie, że osoba ubiegająca się o wsparcie, spełnia kryteria przyznania jej płatności, w tym kryterium podmiotowe – posiada status rolnika. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji stwierdziły, iż skarżąca nie jest rolnikiem i jednocześnie badały kwestię stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności. Takie działanie należy uznać za nieprawidłowe. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż brak było podstaw do wskazania, iż skarżąca nie jest rolnikiem. Należy bowiem zauważyć, że z definicji działalności rolniczej zawartej w przepisie art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.) (odpowiednik art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1782/2003) nie wynika obowiązek rolnika wykonywania osobiście pracy w gospodarstwie rolnymi czy też pracy przy wykorzystaniu własnego sprzętu czy pracowników bezpośrednio zatrudnionych. Świadczy o tym choćby przedmiotowe ujęcie tego, co jest działalnością rolniczą poprzez wskazanie czynności, na których ono polega. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalenie, że skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej jest nieprawidłowe. Powierzenie wykonania bezpośrednich prac rolnych osobom trzecim nie dowodzi nieprowadzenia w ogóle działalności rolniczej. W żadnym wypadku nie można uznać, że zawieranie umów zlecenia (świadczenia usług, umów o dzieło itp.) z innymi podmiotami oznacza zaniechanie prowadzenia działalności.

Należy ponadto zaznaczyć, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, publ. na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. W odniesieniu do treści art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust. 3 in fine ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może jednak umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków.

Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2016 r., o sygn. akt II GSK 3581/16).

Organ przede wszystkim w toku prowadzonego postępowania administracyjnego powinien skupić się na ocenie, czy ubiegający się o przyznanie skonkretyzowanej płatności zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu. Tego typu rozważań na próżno doszukiwać się w wydanym rozstrzygnięciu.

Biorąc powyższe pod uwagę, oraz fakt, że to na organie ciąży obowiązek wykazania utworzenia sztucznych warunków w ocenie Sądu w sprawie doszło nie tylko do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, ale też prawa procesowego w sposób mogący mieć istotne znaczenie w kontekście rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy w postaci braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 8 (zasady zaufania), art. 107 § 3 (obligatoryjne elementy uzasadnienia faktycznego decyzji) Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym organ musi zatem wziąć pod uwagę wszystkie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku spostrzeżenia Sądu. Organ musi również w sposób jednoznaczny wyjaśnić, takie kwestie jak: czy w kontekście wszystkich powiązanych podmiotów można mówić, że faktycznie funkcjonowało jedno gospodarstwo, jakie korzyści wynikały ze zgłaszania określonej powierzchni przez poszczególne podmioty, czy korzyści te były wyłącznym celem takiego ukształtowania struktury podmiotów i gruntów.

Sąd tym samym nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu w sprawie sztucznych warunków – wskazując jedynie, że w kontekście obowiązujących przepisów prawa, w tym wyroku TSUE organ nie wskazał dowodów na podstawie, których wykluczył skarżącej od ubiegania się o stosowne dofinansowanie. Wydając ponownie decyzję organ weźmie pod uwagę obecnie naruszony przepis art. 107 § 3 k.p.a. W wypadku ponownego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji organ odwoławczy wykaże jednoznacznie element subiektywny i obiektywny świadczący o stworzeniu sztucznych warunków. Natomiast wydając odmienną decyzję wskaże własne stanowisko w sprawie, które winno uwzględniać ocenę prawną wyrażoną w wyroku.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed sądem przez radcę prawnego. Na łączną kwotę 680 zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi oraz 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.