Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1827/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek,, asesor WSA Artur Kot (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości


UZASADNIENIE

Pismem z 31 stycznia 2006 r. R. B. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, z należnymi odsetkami za zwłokę. Uzasadniając wniosek zobowiązana powołała się na błędy jakie popełniła prowadząc działalność gospodarczą, które doprowadziły do powstania zaległości składkowych. Podniosła, że umorzenie zaległości składkowych pozwoliłoby jej odzyskać płynność finansową, dokonać spłaty pozostałego zadłużenia i opłacać na bieżąco zobowiązania publicznoprawne. Wyjaśniła, że w prowadzeniu działalności pomaga jej mąż, pomimo kłopotów zdrowotnych. Oświadczyła, że wspólnie z mężem utrzymują dwoje nieletnich dzieci. Mieszkają w przedwojennym budynku wspólnie z osiemdziesięcioletnią babcią, która wymaga opieki. Dodała, że w 2006 r. zamierza regularnie opłacać składki, a w razie niepowodzenia, zlikwiduje działalność gospodarczą. Do wniosku załączyła oświadczenie, że nie korzystała z pomocy publicznej w okresie trzech lat poprzedzających złożenie wniosku i występuje o udzielenie pomocy de minimis. Złożyła nadto oświadczenia o stanie majątkowym i kopie dowodów związanych zarówno z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, jak i posiadanym majątkiem, sytuacją rodzinną oraz stanem zdrowia jej męża.

Decyzją z [...] marca 2006 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako "Zakład" - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") odmówił skarżącej umorzenia należności składkowych. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład powołał się na dokonane ustalenia, z których wynika, że mąż skarżącej pozostaje bez pracy, choć utracił status osoby bezrobotnej. Czteroosobowa rodzina skarżącej pozostaje w trudnej sytuacji majątkowej, korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłków na dwójkę małoletnich dzieci. Skarżąca uzyskała dochody z działalności gospodarczej w wysokości 18.855,65 zł za 2004 r. oraz w kwocie 23.859,37 zł za 2005 r. Posiada majątek o znacznej wartości. Pomimo tego nie opłacała składek na ubezpieczenia społeczne i nie podejmowała żadnych prób zmierzających do spłaty posiadanego zadłużenia. Powołując się na art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem", Zakład zauważył, iż "nie można jednoznacznie stwierdzić, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną" skarżąca pozbawiona jest możliwości "opłacania należności za osobę prowadząca działalność gospodarczą". Zakład ustalił nadto, że skarżąca posiada zadłużenie z tytułu należności składkowych za osoby ubezpieczone, które nie są płatnikami składek. W tej części wniosek rozpatrzono z uwzględnieniem przesłanek dotyczących całkowitej nieściągalności. Zakład poinformował jednocześnie skarżącą, że posiada ona "zaległości z tytułu składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone", natomiast z art. 30 u.s.u.s. wynika, że Zakład nie posiada możliwości umorzenia tych zaległości.

Pismem z 22 marca 2006 r. R. B. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując ustalenia faktyczne dokonane przez Zakład, a także podważając wnioski, jakie organ ten wyciągnął na podstawie złożonych przez nią dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jej rodziny. Przedstawiła kwoty jakie posiada na utrzymanie czteroosobowej rodziny. Oświadczyła, że posiadany majątek nie wystarczy na spłatę zadłużenia. Powołała się nadto na próby jakie podejmowała, aby wywiązać się z obowiązku uiszczania należności składkowych. Do wniosku załączyła kopie dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację majątkową.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 83 ust 4 u.s.u.s., decyzją z [...] kwietnia 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako "Prezes Zakładu") - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z [...] marca 2006 r. Uzasadniając swoje stanowisko zauważył, że skarżąca nie przedstawiła "dowodów, które mogłyby mieć istotny wpływ na przebieg postępowania i stanowić podstawę do zmiany wydanej decyzji". Odnosząc się do argumentacji i zarzutów skarżącej wyjaśnił, że podejmowane przez nią próby spłaty zadłużenia okazały się bezskuteczne, natomiast skarżąca prowadziła działalność gospodarczą ze świadomością narastającego zadłużenia.

Powołując się na przepisy art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia, Prezes Zakładu podniósł, że przesłankę umorzenia zaległości składkowych mogą stanowić wyłącznie niezależne od strony, nadzwyczajne zdarzenia losowe. Po rozpoznaniu sprawy, nie dopatrzył się wystąpienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności składkowych.

Niezadowolona z rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu, pismem z 8 maja 2006 r. R. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na jego decyzję z [...] kwietnia 2006 r. Występując do Sądu o "pozytywne rozpatrzenie jej wniosku" ponownie przedstawiła swoją sytuację majątkową oraz okoliczności towarzyszące prowadzonej działalności gospodarczej. Powtórzyła, że w 2004 r. jej miesięczny dochód na członka rodziny wynosił 392,82 zł, a w 2005 r. - 497,07 zł. W związku z tym pobierała zasiłek rodzinny na dwoje uczących się dzieci. Wyjaśniła, że wypłacona mężowi odprawę za zwolnienie z pracy (kopalni) zainwestowali w działalność gospodarczą. Zaciągnęli nadto kredyt bankowy i pożyczki od członków dalszej rodziny. Z uwagi na posiadane wykształcenie zawodowe mają wspólnie z mężem niewielkie szanse na podjęcie innego zatrudnienia, gdyby zostali zmuszeni do likwidacji działalności gospodarczej. Powtórzyła nadto, że wszelkie próby jakie podejmowała w celu wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań finansowych okazały się dotychczas bezskuteczne. Wystąpiła zatem o uwzględnienie jej wniosku, gdyż umorzenie zaległości składkowych pozwoliłoby jej kontynuować działalność gospodarczą i wyjść z kryzysu finansowego.

Odpowiadając na skargę, pełnomocnik organu podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Uznał bowiem, że jest ona nieuzasadniona, gdyż na podstawie stanu faktycznego w sprawie nie można stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie opłacić należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych względów niż w niej podniesione.

I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. - powoływanej dalej jako u.p.s.a.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Podkreślić na wstępie należy, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych strony skarżącej, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu - zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r.

II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu

w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W myśl natomiast art. 28 ust 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił rozporządzeniem szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części.

III. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach.

Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95).

Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., zgodnie z art. 180 § 1. Na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Obowiązany zatem jest prawidłowo stosować zarówno przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania.

IV. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu oraz poprzedzająca ją decyzją Zakładu wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypełniona została zatem przesłanka uchylenia tych decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a.

Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, Prezes Zakładu nie dopatrzył się przesłanek umorzenia zaległości, wymienionych zarówno w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia (choć nie wskazał tego przepisu), a w konsekwencji utrzymał w mocy decyzję Zakładu. Swojego stanowiska w tej mierze nie uzasadnił jednakże w sposób należyty. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził nadto, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapewniając o ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie dał jednak temu wyrazu w lakonicznym uzasadnieniu swojej decyzji.

V. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem ewentualnej zmiany zakresu wniosku. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy (w tym przypadku Prezes Zakładu) obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. Sąd zauważył nadto, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiadając na skargę Prezes Zakładu i pełnomocnik organu wypowiadają się niekiedy w imieniu Zakładu (organu), co mogłoby wskazywać na to, że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ. Taki stan rzeczy powodowałby zaś konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Prezes Zakładu, jeżeli będzie ponownie rozpoznawał sprawę, powinien konsekwentnie wskazywać właściwy organ.

Podkreślenia wymaga, że badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej (podkreślenie Sądu) podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku). Rozstrzygnięcie sprawy nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, że sytuacja majątkowa zobowiązanego może ulec w przyszłości poprawie, jeżeli podejmie zatrudnienie. Szczególne w sytuacji, gdy organ nie bada zdolności zarobkowych zobowiązanego.

VI. W ocenie Sądu, działanie organów dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jest ono również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać także w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez organ wymogu zapewnienia stronie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Wymóg ten ciąży na organach zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez organ.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie tylko nie miała możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim.

Niewywiązanie się przez Prezesa Zakładu oraz Zakład z obowiązków nałożonych na mocy art. 10 § 1 K.p.a. mogło mieć wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione, a tym samym zasadność oparcia na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 K.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. W aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, brak jest informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że zarówno Prezes Zakładu, jak też Zakład, naruszyli jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a.

VII. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład obowiązany przy tym będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Obowiązany nadto będzie odnieść się należycie do argumentacji i zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą. Zakład zebrał materiał dowodowy, ale nie wyciągnął odpowiednich wniosków, natomiast Prezes Zakładu uchylił się w zasadzie od merytorycznego rozpoznania sprawy, koncentrując swoją uwagę na nieefektywnym podważaniu argumentacji przedstawionej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zamiast dokonać analizy sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdolności płatniczych skarżącej. Pomimo tego, że w aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy pozwalający na wyciągnięcie spójnych wniosków, zgodnych z zasadami logiki, to w ocenie Sądu, po dokonaniu analizy przebiegu postępowania w sprawie oraz zgromadzonego materiału dowodowego uzasadniony jest wniosek, że organy zdecydowały się przyjąć linię postępowania zmierzającą od początku do odmownego rozpatrzenia wniosku skarżącej. Naruszając przepisy postępowania ograniczyły do minimum możliwość osiągnięcia konsensusu co do sposobu spłaty należności składkowych. Nie podważyły przy tym skutecznie argumentacji i zarzutów skarżącej, która deklarując wolę spłaty zadłużenia, wskazuje jednocześnie na konieczność zachowania podstaw do egzystencji czteroosobowej rodziny.

Uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn procesowych i nie oznacza, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia umorzenie w całości należności składkowych. Zdaniem Sądu, organy powinny jednak rozważyć, czy stan majątkowy, sytuacja rodzinna i zdolności płatnicze skarżącej, na tle podejmowanych przez nią prób utrzymania rodziny i spłaty zadłużenia, nie stanowią wystarczającej podstawy do stworzenia jej możliwości wywiązania się z ciążących na niej obowiązków, poprzez umorzenie części odsetek za zwłokę i rozłożenie na raty spłaty zaległości składkowych, jeżeli skarżąca wystąpi ze stosownym wnioskiem i potwierdzona zostanie jej argumentacja, iż nawet w przypadku zbycia posiadanego majątku nie będzie miała możliwości spłaty zadłużenia. Poza ustawowymi przesłankami udzielenia ulgi w spłacie zaległości składkowych w postaci ich umorzenia, w interesie Zakładu leży stworzenie płatnikowi składek realnych możliwości wywiązania się z ciążących na nim obowiązków, jeżeli przejawia takową wolę (art. 28 i art. 29 u.s.u.s.) Z oświadczeń skarżącej wynika natomiast, że jej celem jest zachowanie jedynego źródła utrzymania czteroosobowej rodziny i wywiązywanie się ze swoich zobowiązań względem Zakładu oraz Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu, skarżąca wskazuje na okoliczności, które uniemożliwiają jej spłatę zaległości. Jeżeli organy zdecydują się ponownie odmówić jej udzielenia ulgi w spłacie zaległości, to obowiązane będą uzasadnić swoje stanowisko w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, z uwzględnieniem przedstawionych wyżej rozważań.

Organy obowiązane będą nadto wyjaśnić skarżącej, że brak jest podstaw prawnych do udzielenia ulgi w spłacie należności składkowych finansowanych przez ubezpieczonych, którzy nie są płatnikami składek - zgodnie z art. 30 u.s.u.s.. Sąd zauważył przy tym, że taką próbę podjął Zakład, odstąpił natomiast od obowiązku udzielania zobowiązanej stosownych informacji Prezes Zakładu. Podkreślić należy, że prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego, także w sprawach o udzielenia ulgi w spłacie zaległości, stwarza stronom możliwość osiągnięcia pożądanego rezultatu, bez konieczności stosowania środków przymusu.

Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152, mając na względzie art. 210 § 1 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.