Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2498/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 § 1-3, art. 11, art. 13
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: § 11 pkt 4
journal: Dz.U. 1991 nr 42 poz 188
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i  organów samorządu notarialnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Izby Notarialnej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 536/15 w sprawie ze skargi Izby Notarialnej w Gdańsku na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Izby Notarialnej w Gdańsku na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 536/15 oddalił skargę Izby Notarialnej w Gdańsku na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Sąd ten orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 19 maja 2014 r. [...] złożyła wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w Gdyni.

Minister Sprawiedliwości wystąpił do Izby Notarialnej w Gdańsku o wydanie opinii o kandydatce na podstawie art. 10 § 1 i 2 w związku z art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 164 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2291 ze zm.).

Uchwałą z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Izba Notarialna pozytywnie zaopiniowała wniosek o powołanie na stanowisko notariusza co do kandydatki, natomiast negatywnie co do siedziby kancelarii notarialnej.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał [...] na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej zgodnie z wnioskiem kandydatki.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Zdaniem organu, w świetle art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie odmowa powołania na stanowisko notariusza może nastąpić tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymagań określonych w art. 11-13 ustawy - Prawo o notariacie, a także, jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Skoro w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły powyższe okoliczności, nie mógł odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w Gdyni.

Organ stwierdził, że uzasadnienie negatywnej opinii Izby co do siedziby kancelarii notarialnej ma charakter lakoniczny. Sprowadza się do wskazania, że w Gdyni prowadzi kancelarie 37 notariuszy. Cztery osoby złożyły wnioski o powołanie na stanowisko notariusza w tym mieście. Od wejścia w życie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, złożono 10 wniosków o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii w Gdyni liczącej około 250 000 mieszkańców. Minister zauważył, że Gdynia stanowi centrum życiowe kandydatki, a lokal, w którym kandydatka zamierza prowadzić kancelarię notarialną stanowi jej własność. Według stanu na dzień 31 października 2014 r. w Gdyni działały 37 693 podmioty gospodarcze, w tym 5 971 spółek handlowych. Wzrost liczby podmiotów gospodarczych skutkuje zwiększeniem intensywności obrotu gospodarczego i obrotu prawnego, co prowadzi do większego zapotrzebowania na usługi notarialne. Według organu, wyznaczenie w Gdyni kolejnej siedziby kancelarii notarialnej zapewni zwiększoną dostępność do usług notarialnych, zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym, co leży w interesie społecznym. Wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w dużym ośrodku miejskim nie utrudnia dostępu do usług notarialnych w mniejszych ośrodkach, ale prowadzi do zwiększenia dostępności usług notarialnych dla mieszkańców ościennych miejscowości czy powiatów.

Minister powołał się na pogląd zaprezentowany w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym zapotrzebowanie na usługi notarialne w innym mieście nie może stać na przeszkodzie ustaleniu siedziby kancelarii notarialnej w mieście wskazanym przez kandydata na notariusza, w którym również celowe jest powstanie kolejnej kancelarii. Przepisy prawa o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, a liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów jest jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych. Prawo o notariacie nie przewiduje też, aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji, czy też uchronienie już istniejących placówek przed konkurencją ze strony innych kancelarii.

Organ podkreślił, że ograniczenia wolności wykonywania zawodu i wyboru miejsca pracy muszą spełniać wymagania określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zaznaczył, że niecelowe i sprzeczne z zasadą równości wobec prawa byłoby różnicowanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji co do powołania na stanowisko notariusza ze względu na planowaną siedzibę kancelarii. Przywołana zasada nie może doznawać ograniczenia kosztem osób, które chronologicznie później ubiegają się o powołanie na stanowisko notariusza.

Odnosząc się do argumentu Izby o braku planu siedzib kancelarii notarialnych ustalanego zgodnie z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego organ zauważył, że plan siedzib kancelarii notarialnych nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego w sprawie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. W postępowaniu tym - z uwagi na wprowadzenie instytucji przymusu notarialnego - należy uwzględniać przede wszystkim kryterium zapewnienia dostępności korzystania z usług notariuszy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ prawidłowo wskazał w niej strony postępowania - podał w komparycji, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pochodził od Izby Notarialnej w Gdańsku i powtórzył to w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem WSA, samo wskazanie radcy prawnego wśród podmiotów, którym decyzja ma zostać doręczona nie może oznaczać, że decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Oznacza tylko, że decyzja powinna zostać wysłana do pełnomocnika Izby Notarialnej na zasadzie art. 40 § 2 k.p.a.

Sąd I instancji stwierdził, że przyjęcie przez Ministra stanowiska nieodpowiadającego opinii Izby Notarialnej nie stanowi naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd ten zgodził się z organem, że art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, ani żaden inny przepis tej ustawy nie daje podstaw do uznania, że lokalizacja kancelarii notarialnej może stanowić przyczynę odmowy powołania na stanowisko notariusza, jeżeli spełnione zostaną przesłanki o charakterze podmiotowym. W rozpatrywanej sprawie bezsporne pozostaje, że kandydatka spełnia kryteria określone w ustawie, a jej wniosek odpowiadał wymaganiom przewidzianym w art. 13 ustawy - Prawo o notariacie, gdyż zawierał dane o kwalifikacjach osoby zainteresowanej oraz wskazywał lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że § 11 pkt 4 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 1991 r. stanowiący, że w Ministerstwie Sprawiedliwości czynności z zakresu nadzoru nad notariatem w szczególności polegają na ustalaniu siedzib kancelarii notarialnych, nie może być podstawą oczekiwań Izby co do ograniczania liczby kancelarii notarialnych. Zdaniem WSA, przepis ten nie znajduje umocowania w ustawie - Prawa o notariacie i dlatego nie może mieć charakteru bezwzględnie wiążącego w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii.

Sąd I instancji zaznaczył również, że z uzasadnienia projektu tej ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów - Dz. U. z 2013 r., poz. 829 (druk sejmowy VII.806) nie wynika, aby zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie ograniczeń liczbowych przy powoływaniu notariuszy i ustalaniu siedziby kancelarii notarialnej.

Skargę kasacyjną wywiodła Izba Notarialna w Gdańsku, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; powoływana jako: p.p.s.a.) Sądowi I instancji zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organów administracji publicznej nie stwierdził naruszeń prawa, a tym samym nie zastosował środka określonego w ustawie w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. odmawiając uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy została ona wydana z mającymi wpływ na wynik sprawy naruszeniami przepisów postępowania tj.:

- art. 28 w zw. z art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. dalej jako: k.p.a.) poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, co wyczerpuje przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.,

- art. 28 zw. z art.107 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z pominięciem wskazania jako adresata strony postępowania tj. Izby Notarialnej w Gdańsku, co wyczerpuje przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.,

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia i sporządzenie uzasadnienia niezawierającego dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie oddalenia zarzutów podniesionych w skardze, przez co zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188) poprzez uznanie, iż kwestia zapotrzebowania na usługi notarialne na danym terenie nie stanowi przesłanki uzasadniającej wybór miejsca wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Wskazując na powyższe naruszenia strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona argumentowała, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną przewidzianą w art. 156 §1 pkt 4 k.p.a., gdyż w rozdzielniku została zamieszona informacja o jej skierowaniu do radcy prawnego M.C.

Strona podniosła ponadto, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku - z uwagi na niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jego motywów oraz nieustosunkowanie się do większości zarzutów skargi - uniemożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego wyroku. Skarżąca stwierdziła również, że uruchamianie coraz większej ilości kancelarii notarialnych w miejscowościach, w których potrzeby mieszkańców są w pełni zaspokojone prowadzi do zmniejszenia dochodu funkcjonujących kancelarii, co może skutkować obniżeniem cen zmierzającym do zwiększenia ilości dokonywanych czynności, co niewątpliwie wpłynie na obniżenie jakości świadczonych usług. Tego rodzaju działania skutkują negatywnymi konsekwencjami dla notariuszy oraz dla bezpieczeństwa obrotu prawnego. Według przedstawionej przez stronę argumentacji, za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której podaż usług notarialnych w dużych ośrodkach miejskich znacząco przewyższa popyt, a jednocześnie istnieją liczne małe miejscowości, w których dostęp do usług notarialnych nie jest zaspokajany. Podstawowym kryterium, jakie należy brać pod uwagę przy wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej jest zapotrzebowanie społeczne na usługi notarialne na danym terenie. Błędne jest zatem stanowisko Sądu I instancji. Nieprawidłowe zastosowanie art. 10 § 1 p.n., polegające de facto na przyjęciu, że organ wydający decyzję w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej nie jest zobowiązany do zbadania przesłanek uzasadniających wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej na danym terenie, odbiera ww. decyzji przymiot uznaniowości, czyniąc ją związaną. Przy przyjęciu stanowiska wyrażonego przez WSA w Warszawie i odrzuceniu kryterium zapotrzebowania na usługi notarialne w danej izbie – mierzonego liczbą dokonywanych czynności notarialnych – nigdy nie dojdzie do sytuacji, w której Minister będzie mógł odmówić wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej z jakiegokolwiek powodu. Tym samym opinia wydawana w trybie art. 10 § 1 p.n. stanie się dokumentem o iluzorycznej wartości dowodowej, a samorząd zawodowy pozbawiony zostanie przewidzianej w art. 17 ust. 1 Konstytucji kompetencji do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu notariusza w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Na rozprawie przed NSA w dniu 18 kwietnia 2018 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została uwzględniona, gdyż nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA w Warszawie.

Zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały na obydwu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i na naruszeniu przepisów postępowania, które - zdaniem strony - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności ustosunkowania się wymagał zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. jako najdalej idący z punktu widzenia konsekwencji procesowych związanych z ewentualnym stwierdzeniem jego zasadności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymagań. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed Ministrem Sprawiedliwości oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II GSK 470/14; dostępny w CBOSA). NSA podziela stanowisko wyrażane w judykaturze, że sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie; może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Tak, jak ma to miejsce w omawianym uzasadnieniu. Z omówionych względów, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 w związku z art. 151 okazał się bezzasadny.

Nie są także trafne zarzuty sformułowane w pkt 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym. Przesłanka wskazująca na naruszenie tego przepisu mogłaby wystąpić, gdyby Sąd I instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Z kolei do naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. może dojść, jeżeli z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie uchylił zaskarżonej decyzji. W świetle zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że żadna z opisanych wyżej przesłanek nie zachodziła w kontrolowanej sprawie.

Przede wszystkim zauważyć trzeba, iż z przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas gdy decyzja ta rozstrzyga sprawę innego podmiotu niż strona postępowania administracyjnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Na podstawie akt sprawy, zasadnie nie budziło wątpliwości Sądu I instancji, że skarżącej kasacyjnie przysługuje przymiot strony. Postępowanie administracyjne ostatecznie zakończone zaskarżoną decyzją, zainicjowane zostało na wniosek Izby Notarialnej w Gdańsku o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej. Minister Sprawiedliwości wskazał na tę okoliczność zarówno zawiadamiając strony o zamknięciu postępowania administracyjnego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów (pismo z dnia 5 listopada 2014 r.), jak również w zaskarżonej decyzji. Organ prawidłowo też doręczył ww. decyzję ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi Izby Notarialnej radcy prawnemu M. C., co zostało dokonane zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. (jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.). Okoliczność, że radca prawny M. C. jest pełnomocnikiem skarżącej nie była sporna (w aktach znajduje się pełnomocnictwo dla ww. radcy prawnego do reprezentowania Izby Notarialnej w Gdańsku). Zatem adnotacja w końcowej części decyzji, komu zostaje ona doręczona za zwrotnym poświadczeniem odbioru, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, nie oznacza, że decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Jak bowiem wyżej wskazano adresatem decyzji była Izba jako strona postępowania natomiast decyzja została wysłana do pełnomocnika Izby, co było prawidłowe w świetle powołanego art. 40 § 2 k.p.a. i umożliwiło stronie skuteczne wniesienie skargi na powyższą decyzję.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w związku z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego przez uznanie, że kwestia zapotrzebowania na usługi notarialne na danym terenie nie stanowi przesłanki uzasadniającej wybór miejsca wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, podstawę prawną dla Ministra Sprawiedliwości do wydania decyzji stanowi art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie. Zgodnie z tym przepisem notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, zgodnie z art. 10 § 3 ustawy.

W niniejszej sprawie nie było sporne, że kandydatka spełnia wymagania umożliwiające powołanie jej na stanowisko notariusza, określone w art. 11 Prawa o notariacie: posiada obywatelstwo polskie (pkt 1), korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych (pkt 1a), jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (pkt 2), ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3), odbyła aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 4), złożyła egzamin notarialny w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 5), ukończyła 26 lat (pkt 7). Ponadto jej wniosek spełniał wymagania przewidziane w art. 13 ustawy, gdyż zawierał dane o kwalifikacjach osoby zainteresowanej oraz wskazywał lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia. Trafnie Sąd I instancji stwierdził, iż Minister Sprawiedliwości prawidłowo uznał (odwołując się przy tym do stanowiska judykatury), że art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie pozwala na odmowę powołania na stanowisko notariusza tylko wtedy, gdy nie są spełnione przesłanki podmiotowe. Ustawodawca nie dopuszcza sytuacji - ani w tym przepisie, ani w innym ustawy Prawo o notariacie - aby lokalizacja kancelarii notarialnej mogła być podstawą decyzji odmownej w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, jeżeli spełnione zostaną przesłanki podmiotowe przez wnioskodawcę, podkreślając nadto, że w jednej decyzji rozstrzyga się kwestię powołania na notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii, co wynika z art. 10 § 1 i 3 w zw. z art. 13 ww. ustawy.

Zasadnie Sąd I instancji uznał także, że: "Nie może być podstawą oczekiwań Izby co do ograniczania liczby kancelarii notarialnych przepis § 11 pkt 4 rozporządzenia z 30 kwietnia 1991 r. stanowiący, że w Ministerstwie Sprawiedliwości czynności z zakresu nadzoru nad notariatem w szczególności polegają na ustalaniu siedzib kancelarii notarialnych. Przepis ten nie znajduje oparcia w uregulowaniach Prawa o notariacie i dlatego nie może mieć charakteru bezwzględnie wiążącego w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii. Takim przepisem nie jest też art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie, który tylko określa organ uprawniony do powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii oraz tryb postępowania. Przepisy Prawa o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, zatem przypisanie planowi charakteru obligatoryjnego elementu procedury podejmowania decyzji w tych sprawach oznaczałoby wyjście poza kryteria ustawowe określone w art. 11-13 tej ustawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 491/12).".

Wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną, okoliczność funkcjonowania na danym obszarze wielu kancelarii notarialnych nie prowadzi do zakłócenia prawidłowego funkcjonowania rynku usług notarialnych i nie godzi w ochronę konkurencyjności, ale konkurencyjność tę podnosi, co pozostaje w zgodzie z interesem publicznym. Zarówno z punktu widzenia wartości konstytucyjnych, jak i omówionych zasad wynikających z ustawy - Prawo o notariacie nie ma podstaw, by okoliczność ta była kwalifikowana jako przesłanka wyłączająca możliwość wyznaczenia siedziby kolejnej kancelarii.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.).