Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1439/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant St. sekr. sądowy Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi H.R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym, wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1860/12 dotyczącym płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. skarżący H. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. po wyroku tego Sądu z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 2121/11, uchylającym decyzję administracyjną wskazanego organu.

Stan faktyczny sprawy jest następujący:

Skarżący ubiegając się o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych złożył w dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2006, w którym zadeklarował do płatności na zalesianie działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha oznaczone symbolami A i B, zlokalizowane na działkach ewidencyjnych o nr [...] leżących w obrębie S. , nr obrębu [...] , gmina C. , powiat b. , woj. [...] oraz na działce ewidencyjnej nr [...] leżącej w obrębie [...], nr obrębu [...] , gmina P. , powiat słupski, woj. [...]. Treścią tego wniosku wnioskodawca zobowiązał się do terminowego wypełniania obowiązków, których spełnienie pozwalało na otrzymanie wnioskowanej pomocy tytułem płatności na zalesianie gruntów rolnych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. w dniu [...] r. wydał postanowienie Nr [...] o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych.

W dniu [...] r. H. R. złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. Oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem potwierdzającym wykonanie prac zalesieniowych zgodnie z planem zalesienia wydanym przez Nadleśnictwo [...] dnia [...] r.

Zgodnie z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 z poźn. zm.) wnioskodawca jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia informacji Nadleśniczemu o założeniu uprawy leśnej, jednakże nie później niż do dnia 31 maja — roku w którym zalesienie wykonano wiosną albo roku następującego po roku, w którym zalesienie wykonano jesienią złożyć Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, do którego dołącza zaświadczenie nadleśniczego potwierdzające ten fakt.

Weryfikując wniosek H. R. stwierdzono, że powyższe oświadczenie zostało złożone po terminie (zaświadczenie zostało wystawione z datą [...] r., a oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w M. w dniu [...] r.). W związku z powyższą sytuacją strona w dniu [...] r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przywrócenie terminu na dokonanie czynności. Wniosek ten nie został uwzględniony, bowiem w dniu [...] r. organ wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu.

Na to postanowienie wnioskodawca w dniu [...] r. złożył do Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w C. zażalenie, jednak organ ten postanowieniem Nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Wobec takiego rozstrzygnięcia, wnioskodawca w dniu 18 grudnia 2007 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/GI 119/08, stwierdził nieważność postanowienia Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w C. z dnia [...] r. oraz poprzedzającego go postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] r.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. rozstrzygnął postępowanie w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych wydając decyzję Nr [...] o odmowie przyznania płatności na zalesianie, wskazując na złożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia w niewłaściwym terminie.

Strona wniosła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. odwołanie od tej decyzji Nr [...] z dnia [...] r., a organ odwoławczy po ponownej analizie sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wobec czego H. R. w dniu [...] r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na Decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w C. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

Wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt IIISA/GI 1561/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną Decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. oraz poprzedzającą ją Decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. Nr [...] .

Od tego wyroku została wniesiona przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. skarga kasacyjna, którą Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył w dniu 27 października 2010 r. i wyrokiem o sygn. akt II GSK 919/09 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. .

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. ponownie rozpatrując sprawę o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych ustalił okoliczności, które w jego ocenie uzasadniały wydanie decyzji Nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności na zalesienie. Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. pismem z dnia [...] r. poinformował stronę o możliwości dochodzenia odszkodowań z tytułu niewypłaconych środków na drodze powództwa cywilnego.

W dniu [...] r. strona po raz kolejny wniosła odwołanie od niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, tym razem od decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] z dnia [...] r., jednak w wyniku analizy zgromadzonej dokumentacji organ odwoławczy ponownie decyzją Nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Nr [...] o odmowie przyznania płatności na zalesianie z dnia [...] r. i podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji.

Wobec powyższego strona w dniu [...] r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Nr [...] wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w C. .

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/GI 2121/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną Decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. .

Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na mocy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, z późn. zm.) uchylił w całości decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. Nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności na zalesienie oraz umorzył postępowanie administracyjne w całości w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych wszczęte na wniosek H. R. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych rok 2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ze względu na treść §1 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187 poz.1929 z późn. zm), zgodnie z którym płatność na zalesienie przyznawana jest do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w Planie na zalesianie gruntów rolnych. Powołał się także na art. 5 ust. 3 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.).

Również i na to rozstrzygniecie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/GI 1860/12 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. Nr [...] z dnia [...] r. Od powyższego wyroku została przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wywiedziona skarga kasacyjna, która na dzień sporządzania odpowiedzi na skargę tj. [...] r. nie została jeszcze rozpoznana, zatem ww. wyrok nie jest prawomocny.

Niezależnie od wyżej wskazanego trybu instancyjnego pismem z dnia [...] r. strona wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku uchylającym decyzję administracyjną, przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych wszczętej na wniosek skarżącego z dnia 11 lipca 2006 r. (znak sprawy: [...] ) i na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosła o:

1. wymierzenie Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. grzywny na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z przewlekłością prowadzenia postępowania przez ww. organ w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych wszczętej na wniosek skarżącego z dnia [...] r. (znak sprawy: [...] ),

2. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu strona podniosła, że w wyroku z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1561/08 Sąd podzielił powołane przez skarżącą okoliczności wskazujące na terminowe złożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia oraz wskazał, że konsekwencje naruszenia terminu z § 9 rozporządzenia są bardzo dotkliwe dla strony, gdyż nawet w sytuacji, gdy spełniła ona wszystkie przesłanki do uzyskania pomocy finansowej przewidzianej w rozporządzeniu, a w szczególności założy stosowną uprawę leśną i poniesie związane z tym wydatki, pomocy tej nie otrzyma. Jednocześnie Sąd w trybie art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazał, że przy ponownym orzekaniu w sprawie interpretacja organu powinna być dokonana w kierunku uznania, iż dochowanie terminu 31 maja 2007 r. jest wystarczające dla uznania, że termin nie został przekroczony, a także zobowiązał organ do wyjaśnienia, jaki wpływ na złożenie przez skarżącą oświadczenia o wykonaniu zalesienia w dniu 28 maja 2007 r. miało wydanie zaświadczenia przez Nadleśniczego dnia 8 maja 2007 r., a zatem po upływie 11 dni po wpływie do nadleśnictwa informacji skarżącej o wykonaniu zalesienia.

Skarżący podniósł dalej, że po wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt IIISA/GI 1561/08 oraz wyroku NSA z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt II GSK 919/09, oddalającym skargę kasacyjną od wyroku z 17 marca 2009 r. zostały wydane następujące decyzje administracyjne:

- decyzja Kierownika Biura nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności na zalesianie,

- oraz na skutek odwołania skarżącego z dnia [...] r., decyzja Dyrektora Oddziału nr [...] z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności na zalesianie.

Dopiero w powyższych decyzjach organy powołały się na art. 5 ust. 3 a ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, zgodnie z którym pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do 30 czerwca 2008 r. Jednakże organy w ogóle nie sprecyzowały, czy odmowa (lub utrzymanie odmowy w mocy) następuje z powodu przekroczenia limitu środków, czy z powodu przekroczenia terminu 30 czerwca 2008 r. Uzasadnienie ww. decyzji sprowadza się praktycznie w całości do zreferowania dotychczasowego postępowania w sprawie, i nie zawiera żadnego wywodu prawnego odnośnie art. 5 ust. 3 a tej ustawy.

Na skutek skargi skarżącego z dnia [...] r., wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 2121/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora Oddziału nr [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Gliwicach wskazał na następujące naruszenia prawa przez organy oraz podniósł, co następuje:

1. argument organów o przekroczeniu terminu 30 czerwca 2008 r. z art. 5 ust. 3a ustawy został uznany przez WSA w Gliwicach za nieuzasadniony, albowiem nie był podnoszony przez organy na etapie postępowania odwoławczego w roku 2008, zakończonego decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r.;

2. organy nie wyjaśniły stanu faktycznego i prawnego sprawy;

3. organ drugiej instancji ponownie nie przekazał do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę pełnych akt sprawy;

4. WSA w Gliwicach wskazał, że przy rozstrzyganiu sprawy jest związany zarówno ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi zakończonej prawomocnym wyrokiem NSA z 27 października 2010 r. (sygn. II GSK 919/09), jak i oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Gliwicach z 17 marca 2009 r. (sygn. III SA/Gl 1561/08). W konsekwencji Sąd stwierdził niewykonanie przez organ wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 marca 2009 r., co skutkowało naruszeniem art. 153 p.p.s.a.;

5. Sąd nie zgodził się także z twierdzeniem organu, iż wykonanie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 marca 2009 r. jest niemożliwe. Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 marca 2009 r., a także wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., zapadły już po dniu 30 czerwca 2008 r., a tym samym sądy te miały możliwość podniesienia kwestii limitów kwotowych i czasowych wynikających z treści art. 5 ust. 3a ustawy - jednakże nie uczyniły tego, zaś zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Skarżący pismem z dnia [...] r. wezwał Dyrektora Oddziału do wykonania wyroku Sądu i wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie zgodnie z wnioskiem.

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału pismem z dnia [...] r. poinformował, że decyzja zostanie wydana bez zbędnej zwłoki.

Następnie organ drugiej instancji wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. uchylającą w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności na zalesianie oraz umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych. W decyzji tej Dyrektor Oddziału wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 a ustawy, w przedmiotowej sprawie z dniem [...] r. został przekroczony termin do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, i że nie jest możliwe obecnie ani wydanie decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie, ani o odmowie przyznania tej płatności, zaś postępowanie powinno być umorzone, gdyż stało się bezprzedmiotowe.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez skarżącego skargą z dnia [...] r., w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nieprawomocnym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gl 1860/12), uchylił decyzję Dyrektora Oddziału nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach wskazał w szczególności, iż mimo jasnych wskazań sądu co do konieczności merytorycznego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu faktu terminowego złożenia oświadczenia o założeniu uprawy leśnej, zawartych zarówno w wyroku z dnia 19 marca 2009 r. o sygn. akt III SA/Gl 1561/08, jak i z dnia 10 kwietnia 2012 r. o sygn. akt III SA/Gl 2121/11, które WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r. o sygn. akt III SA/Gl 1860/12 w całości podzielił, organy cały czas od takiego rozstrzygnięcia się uchylają, a przez to dopuszczają się naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Zdaniem skarżącego przewlekłość postępowania zachodzi zarówno wówczas, gdy organ proceduje opieszale i dokonuje czynności zbędnych z punktu widzenia prawidłowego toku postępowania, jak i w sytuacji, gdy co prawda wydaje rozstrzygnięcie w terminie wynikającym z właściwych przepisów, ale nie uwzględnia ono wskazań Sądu co do dalszego postępowania i sposobu załatwienia sprawy. Oba takie stany faktyczne wskazują na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ i spełniają przesłanki do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 154 § 1 i § 2 p.p.s.a. Przewlekłość postępowania w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a. w niniejszej sprawie obejmowała zatem brak wykonywania wiążących orzeczeń sądów administracyjnych i nastąpiła w istocie dopiero z chwilą wydania decyzji, która nie spełnia wskazówek Sądu co do kierunku rozpoznania sprawy. Tym samym stan przewlekłości nie ustaje z chwilą wydania rozstrzygnięcia, lecz dopiero z tym momentem powstaje, albowiem dopiero wówczas strona ma możliwość stwierdzenia, czy organ wydając rozstrzygnięcie zastosował się do wiążących go wskazań Sądu co do dalszego postępowania.

Uzasadniając wnioski skargi strona powołała się na wyrok NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. II OSK 1956/12, zgodnie z którym przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a), względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Z kolei, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, a w ślad za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 451/12, pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Strona odwołała się także do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wskazywał na tzw. przewlekłość wieloinstancyjną, polegającą na licznych uchyleniach wydawanych decyzji przez organy odwoławcze i wielokrotnym analizowaniu sprawy przez różne organy administracji (jak m.in. w sprawie Kamecki i inni przeciwko Polsce, skarga nr 62506/00, wyrok z 9 czerwca 2009 r.). Skarżący wskazał, że piśmiennictwo dotyczące prawa europejskiego i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, utożsamiają przewlekłość postępowania administracyjnego z niewykonywaniem orzeczeń sądowych przez organy administracji. W wyroku z 19 marca 1997 r. w sprawie Hornsby przeciwko Grecji (skarga nr 18357/91) Trybunał przyjął, że odmowa wykonania orzeczenia sądowego wyrażająca się zaniechaniem wydania w jego następstwie decyzji administracyjnej narusza art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych za 2006 r. strony wielokrotnie korzystały z przysługującego im prawa wnoszenia środków zaskarżenia przewidzianych zarówno w k.p.a. jak i p.p.s.a, co miało bezpośredni wpływ na czas trwania prowadzonego postępowania, a tym samym zarzuty strony co do przewlekłego prowadzenia postępowania należy uznać za bezzasadne.

W piśmie procesowym z dnia [...] r., odpowiadając na wezwanie Sądu, skarżący sprecyzował, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy wyroku WSA w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 2121/11.

Na rozprawie przed tut. Sądem, w dniu 6 lutego 2014 r., pełnomocnik skarżącego dodatkowo na poparcie swojej argumentacji i zajętego stanowiska powołał wyrok NSA z dnia 10 września 2013 r., w sprawie sygn. II GSK 493/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Jak z powyższego wynika, warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi w omawianym trybie jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku (lub załatwienia sprawy). W niniejszej sprawie przesłankę tę skarżący wypełnił, albowiem pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r. w związku z wydaniem w dniu 10 kwietnia 2012 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnego wyroku w sprawie o sygnaturze III SA/Gl 2121/11, wezwał Dyrektora Oddziału do wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 11 lipca 2006 r. i zwrotu kosztów postępowań sądowych. Tym samym należało przyjąć, iż możliwe jest merytoryczne rozpoznanie skargi wniesionej w niniejszej sprawie, w oparciu o art. 154 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznej oceny niniejszej sprawy wskazać trzeba, że w orzecznictwie sadów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność w rozumieniu wskazanego przepisu art. 154 ma miejsce wówczas, gdy wyrok nie został wykonany w ogóle, jak również wtedy, gdy został wykonany (poprzez wydanie stosownego aktu), ale po terminie. Skarga, o jakiej mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. zmierza bowiem do wymierzenia organowi sankcji za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (pierwsza sytuacja) oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności (druga sytuacja). W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy drugiej sytuacji z art. 154 § 1 p.p.s.a.

Istotnym w sprawie jest zatem ustalenie postępowania organu po wydaniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn.. III SA/Gl 2121/11 pod kątem zaistnienia przesłanki przewlekłości, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a.

Przenosząc te uwagi a grunt niniejszej sprawy Sąd zauważył, że akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. III SA/Gl 2121/11 zostały wysłane organowi przez Sąd w dniu 22 sierpnia 2012 r., ( notatka urzędowa - karta 40 akt sprawy), ponadto skarżący pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r. wezwał organ do wydania decyzji. Z kolei, decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR uchylająca rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umarzająca postępowanie w sprawie wydana została w dniu 26 września 2012 r., co wskazuje na fakt, że rozstrzygnięcie zostało wydane bez zbędnej zwłoki, w terminie wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., zgodnie z którym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W ocenie Sądu tak rozumianej bezczynności czy przewlekłości organ się nie dopuścił.

Należy przy tym zauważyć, że nie tyle problem nieterminowego wydania rozstrzygnięcia jest osią sporu w niniejszej sprawie, ale kwestia, czy organ nie dopuszcza się bezczynności także poprzez fakt wydania – po kasacyjnym wyroku sądu administracyjnego - rozstrzygnięcia co prawda terminowego, ale nie respektującego wskazań Sądu co do sposobu i kierunku rozpoznania sprawy. W ocenie strony skarżącej fakt wydania orzeczenia sprzecznego z tymi wskazaniami jest wystarczający dla stwierdzenia przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a.

Poglądu tego Sąd orzekający jednak nie podzielił. Zdaniem Sądu w przypadku wyroku uchylającego zaskarżony akt wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest możliwe wówczas, gdy organ pozostaje bezczynny w kontynuowaniu postępowania administracyjnego, bądź nie kończy sprawy w sposób przewidziany prawem. O takiej sytuacji jest mowa w przywołanym przez pełnomocnika skarżącego wyroku NSA z 10 września 2013 r. w sprawie sygn.. II GSK 493/12, gdzie organ zawiesił postępowanie. W rozumieniu omawianego przepisu nie można jednak mówić o bezczynności w zgoła odmiennej sytuacji gdy organ podjął merytoryczne rozstrzygnięcie kończące postępowanie, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Natomiast brak wykonania w kolejnym rozstrzygnięciu wskazań Sądu zawartych w wyroku - w ocenie Sądu orzekającego - może być podstawą kolejnej skargi do sądu administracyjnego, co zresztą również miało miejsce w stanie faktycznym sprawy, kiedy to skarżąca wywiodła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...]r. w przedmiocie uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w przedmiocie płatności na zalesianie rozpoznaną nieprawomocnym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r. o sygn. III SA/Gl 1860/12.

Sąd podziela wyrażany w piśmiennictwie i orzecznictwie pogląd, że na ocenę istnienia bezczynności organu, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., nie ma wpływu prawidłowość nowego rozstrzygnięcia, lecz tylko to, czy zostało faktycznie wydane. W szczególności niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku sądu nie może skutkować ukaraniem organu grzywną (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 548-550; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 366).

Podobne stanowisko wyraził WSA w Warszawie w wyroku z 28 stycznia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2018/12, gdzie stwierdził, że wymierzenie grzywny w oparciu o przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. nie jest możliwe z tego powodu, iż w ocenie skarżącego wydane przez organ rozstrzygnięcie po wyroku sądu nie uwzględnia wytycznych w nim wskazanych. Podobnie orzekł NSA w wyroku z dnia 13 marca 2012 r., sygn. II OSK 267/11.

Analogiczne stanowisko wyraził uprzednio NSA w postanowieniu z 25 maja 2001 r., sygn., akt V SA 354/01, (ONSA 2002, nr 3, poz. 117), gdzie uznał, że niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być tylko podstawą uchylenia decyzji, nie może natomiast skutkować ukaraniem organu grzywną.

W wyroku z dnia 17 kwietnia 2012 r., I OSK 2413/11, NSA wskazał, że bezczynność lub przewlekłość ma miejsce, gdy w ponownym postępowaniu organ nie załatwił sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela powyższe poglądy. Sąd w całości zgadza się również z argumentacją zawartą w podobnej sprawie tut. Sądu zakończonej wyrokiem z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. III SA/Gl 1606/13.

Jako nietrafne należało uznać przedstawione przez stronę skarżącą stanowisko, według którego przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. obejmuje również taką postać przewlekłości postępowania, gdy organ w powtórnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym wydaje nowy akt, lecz pozostający w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku sądu. Takie rozumienie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. jest błędne, gdyż wymagałoby, aby w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w trybie tego przepisu sąd badał sprawę merytorycznie, tylko w takim bowiem razie byłoby możliwe stwierdzenie, czy wydany po ponownym rozpoznaniu sprawy akt uwzględnia ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku sądu. Tymczasem nie jest dopuszczalne, aby w dwóch różnych postępowaniach sądowych dochodziło do oceny działania organu administracji w aspekcie jego związania oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku sądu. Akceptacja proponowanego przez stronę trybu postępowania mogłaby doprowadzić do tego, że w dwóch odrębnych sprawach sąd dokonałby różnej oceny w zakresie zastosowania się przez organ administracji do oceny prawnej i wskazań zawartych w konkretnym wyroku sądu, co z oczywistych względów nie może być zaakceptowane.

Reasumując należy stwierdzić, że w przypadku gdy w sprawie był wydany wyrok kasacyjny to jedyną przesłanką, która warunkuje wymierzenie grzywny jest bezczynność organu rozumiana jako brak wydania rozstrzygnięcia w czasie właściwym, tj. wskazanym w wyroku sądu albo wynikającym z przepisów prawa.

Z uwagi na powyższe, ponieważ zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, skargę należało oddalić po myśli art. 151 p.p.s.a.