Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 559/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 144 ust. 1, art. 145 ust. 1-2, art. 156 ust. 3-4
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 57 ust. 1, par. 58 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2011 r. sprawy ze skargi Cz. W., S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Cz. W. kwotę 200 złotych ( dwieście ) oraz na rzecz S. W. kwotę 120 złotych ( sto dwadzieścia ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r.), Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ (dalej organ I instancji albo Dyrektor), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 145, art. 146 oraz art. 148 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej ugn – powinno być t.j. Dz. U. 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.), § 9 uchwały Rady Miejskiej Poznania nr XXXII/177/91 z dnia 25 czerwca 1991 r. w sprawie przekształcenia P.skiego Przedsiębiorstwa Geodezyjno - Kartograficznego GEOPOZ w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ ze zm. oraz uchwały Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej (Dz. Urz. Woj. Wlkp. 2004 r., nr 83, poz. 1717, dalej uchwała z 2004 r.), po stworzeniu warunków do korzystania z drogi wybudowanej na ul. B. w P. orzekł w pkt 1 o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako współwłasność Cz. W. w 5/8 części oraz S. W. w [...] części, położonej w P. przy ul. B. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb J., arkusz mapy [...], działka nr [...], spowodowanego wybudowaniem tego urządzenia. W punkcie 2 decyzji Dyrektor zobowiązał do wniesienia opłaty ustalonej w punkcie 1 Cz. W. w kwocie [...] zł oraz S. W. w kwocie [...] zł. W punkcie 3 decyzji organ I instancji orzekł, że obowiązek wniesienia opłaty adiacenckiej ustalonej w punkcie 1 powstaje po upływie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Termin zapłaty upływa 30 dnia od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna. Wysokość opłaty adiacenckiej ustalona w decyzji podlega waloryzacji począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wydana została decyzja, do pierwszego dnia miesiąca, w którym powstał obowiązek zapłaty.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Dyrektor wyjaśnił, że Prezydent Miasta P. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., znak [...] ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego dla budowy ul. B. w P. wraz z jej odwodnieniem, a także budową odcinka wodociągu łączącego wodociąg w ul. B. na wysokości posesji nr [...] z wodociągiem w ul. Dz.. Następnie organ ten decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Zarządowi Dróg Miejskich pozwolenia na budowę ul. B. wraz z kanalizacją deszczową, siecią wodociągową i przebudową sieci telekomunikacyjnej. Protokolarnego odbioru końcowego inwestycji oraz przekazania do użytkowania dokonano w dniu [...] lipca 2007 r. Zgodnie z przekazaną przez Zarząd Dróg Miejskich kartą informacyjną o drogach zrealizowanych w 2007 r, z udziałem środków Miasta Poznania lub Skarbu Państwa, przed budową drogi ul. B. miała nawierzchnię gruntową.

Pismem z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] "A" S.A. poinformował, że zaistniały warunki przyłączenia do wybudowanej w ramach inwestycji sieci kanalizacji deszczowej, odbiorców na odcinku od ul. Dz. do wysokości nieruchomości nr [...] (działka nr [...]) i na odcinku od ul. Ś. do wysokości nieruchomości nr [...] (działka nr [...]), oraz że sieć wodociągowa wybudowana w ulicy B., spinająca wodociągi w ul. Dz. i B. ma na celu polepszenie parametrów związanych z ciśnieniem i jakością. Posesje zlokalizowane w rejonie inwestycji były podłączone do miejskiego systemu wodociągowego przed datą odbioru.

Na podstawie informacji uzyskanych z Zarządu Dróg Miejskich ustalono, że budowa drogi wraz z kanalizacją deszczową i oświetleniem zrealizowana została z udziałem środków Miasta Poznania. Koszt inwestycji wyniósł [...] zł.

Na podstawie wykazu przekazanego przez Zarząd Dróg Miejskich jako inwestora oraz informacji przekazanych przez "A" S.A., a także na podstawie wizji przeprowadzonej w dniu [...] maja 2009 r. na ul. B. ustalono, że warunki do korzystania z wybudowanej drogi oraz warunki do podłączenia do kanalizacji deszczowej stworzono Cz. W. oraz S. W. jako współwłaścicielom nieruchomości położonej w P. przy ul. B. [...] Nieruchomość ta położona jest w pierwszej linii zabudowy wzdłuż nowo wybudowanej drogi o nawierzchni z kostki betonowej, a bezpośredni dostęp do tej drogi zapewniony został poprzez dwa wjazdy i wejścia łączące nieruchomość z ul. B. W dniu [...] lipca 2007 r. nieruchomość stanowiła współwłasność Cz. W. w 5/8 części oraz S. W. w 3/8 częściach.

Opierając się na zacytowanych przepisach ugn, uchwale z 2004 r. oraz sporządzonym w dniu 17 marca 2010 r. operacie szacunkowym, uznanym za logiczny i spójny, organ I instancji ustalił, że wartość nieruchomości położonej przy ul. B. [...], przed wybudowaniem drogi wynosiła [...] zł, a po wybudowaniu drogi wynosi [...] zł. W wyniku wybudowania drogi wartość tej nieruchomości wzrosła zatem o [...] zł.

W uchwale z 2004 r. Rada Miasta Poznania uchwaliła, że opłata adiacencka stanowi 50% różnicy wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Opłata adiacencka stanowi zatem 50% kwoty [...] zł, czyli wynosi [...] zł.

Przeprowadzone postępowanie wykazało, że na ul. B. wybudowano drogę oraz kanalizację deszczową, przez co współwłaścicielom nieruchomości położonej przy ulicy B. [...] stworzono warunki do korzystania z tej drogi oraz do podłączenia ich nieruchomości do kanalizacji deszczowej. Budowa kanalizacji deszczowej nie miała wpływu na wartość nieruchomości, natomiast wzrost tej wartości nastąpił na skutek wybudowania drogi i w dniu stworzenia warunków do korzystania z tej drogi, tj. w dniu [...] lipca 2007 r., obowiązywała uchwała Rady Miasta P. 2004 r. W tych okolicznościach spełnione zostały przesłanki ustalenia opłaty adiacenckiej.

W odwołaniu datowanym na [...] czerwiec 2010 r. od powyższej decyzji Cz. W. i S. W. (dalej odwołujący albo skarżący) wnieśli o odstąpienie od poboru orzeczonej opłaty adiacenckiej lub jej całkowite umorzenie.

Zdaniem odwołujących, utwardzenie ul. B. było całkowicie niepotrzebne. Nigdy nie występowały problemy związane z przejazdem, np. na skutek rozmiękniętej nawierzchni. Na wartość należącej do odwołujących posesji decydujący wpływ posiada położenie w obrębie lasu i droga gruntowa była niejako jego składnikiem. Utwardzenie ulicy zepsuło harmonię krajobrazu leśnej lokalizacji oraz naraziło odwołujących na niechciane koszty, związane z koniecznością przyłączenia się do miejskiego wodociągu i kanalizacji. Nałożenie dodatkowego obowiązku sprzątania i odśnieżania chodnika, oraz wiele innych podobnych niedogodności ma także swój wymiar materialny, który dałby się wycenić.

Odwołujący podkreślili, że na skutek utwardzenia ul. B. wartość należącej do nich nieruchomości uległa obniżeniu przez drastyczne zwiększenie ruchu kołowego i związanego z nim hałasu. Pomiędzy ulicami Dz. i B. - powstał dogodny skrót dla intensywnego ruchu samochodowego prowadzącego z Ławicy do dwupasmowej ul. G. Przed utwardzeniem, ul. B. była traktowana, jak ulica "ślepa". Cały ruch samochodowy ograniczał się do jej mieszkańców. Kilkukrotnie zwiększyły się także wibracje, hałas i emisja spalin. Obniżenie wartości nieruchomości odwołujący uzasadnili również spowodowaniem spływu wody deszczowej z chodnika i ulicy na należącą do nich posesję, która po utwardzeniu drogi znalazła się poniżej poziomu chodnika. Odwołujący zanegowali nadto wykazany przez organ I instancji wzrost wartości ich nieruchomości uważając, że nie ma dowodów na to, że wzrost ten nastąpił na skutek wybudowania ulicy. Znaczny wzrost wartości nieruchomości 2007 r. to ogólny trend, obejmujący cały kraj. W operacie szacunkowym w ogóle pominięto rok 2007, wyliczając hipotetyczny wzrost wartości nieruchomości wyłącznie z cen z lat 2008-2009. Natomiast maksimum dynamiki wzrostu cen nieruchomości przypadło w czerwcu 2007. Jeżeli rzeczywiście w lipcu 2007 r. nastąpił wzrost wartości nieruchomości należącej do odwołujących, to jedynie na skutek dużych nakładów poniesionych w latach 2006-2009 r. na jej modernizację. Odwołujący podnieśli również, że mają czworo uczących się dzieci i nie stać ich na uiszczenie opłaty adiacenckiej w jakiejkolwiek wysokości.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia 28 lutego 2011 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że dnia [...] lipca 2007 r. dokonano odbioru inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie ul. B. w P. z wykonaniem docelowej organizacji ruchu, kanalizacji deszczowej wraz z odwodnieniem, rozbudową sieci wodociągowej, przebudową kanalizacji telekomunikacyjnej. Od tego dnia stworzono odwołującym warunki do korzystania z wybudowanej drogi oraz możliwość skorzystania z podłączenia do kanalizacji deszczowej. Właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. W tej sytuacji, skoro zaistniały okoliczności wymienione w przepisie art. 144 ugn i nastąpił wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości, wykazany przez rzeczoznawcę majątkowego, spowodowany budową drogi i oceniony przez organ I instancji, możliwe było wydanie decyzji ustalającej opłatę adiacencką i zobowiązanie odwołujących do jej zapłaty.

Podstawą ustalenia powyższej opłaty był operat szacunkowy, określający wartość rynkową nieruchomości gruntowej w stanie przed jak i po wybudowaniu urządzenia infrastruktury technicznej - w tym przypadku drogi. Kolegium po przeanalizowaniu tego dokumentu stwierdziło, że operat jest logiczny, spójny, kompletny. Przeprowadzona analiza operatu obrazująca wzrost wartości nieruchomości odwołujących po wybudowaniu drogi ustalona została prawidłowo. Wartości te są podstawą wyliczenia opłaty adiacenckiej, co szczegółowo przedstawił organ I instancji. Kolegium w pełni podzieliło argumentację organu I instancji. W tym przypadku wzrost wartości nieruchomości organ administracji ustalił na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego na kwotę [...] zł a stawkę opłaty adiacenckiej na 50% tej kwoty zgodnie z uchwałą Rady Miasta P. z 2004 r. Opłata adiacencka stanowi zatem kwotę [...] zł.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej poprzedził postępowaniem, przeprowadzonym zgodnie z zasadami ogólnymi, wyrażonymi w kpa. Przede wszystkim zapewnił odwołującym możliwość czynnego udziału w postępowaniu informując o przysługującym prawie zapoznania się z aktami sprawy, oraz wypowiadania się w sprawie zarówno w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] lutego 2010 r., jak i zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. o zakończeniu postępowania dowodowego. Odwołujący zostali również pouczeni o możliwości złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] maja 2011 r. Cz. W. i S. W., zaskarżyli decyzje organów obu instancji zarzucając im:

1) rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością postępowania i polegające na oczywistym naruszeniu zasady art. 10 kpa przez zaniechanie zawiadomienia skarżących o terminie rozpoznania ich odwołania i uniemożliwienia im uczestnictwa w posiedzeniu SKO w dniu [...] lutego 2011 r., w tym składania podczas tego posiedzenia wniosków i oświadczeń,

2) opieszałość postępowania odwoławczego z uchybieniem przepisom art. 35 § 1 i § 3 kpa, oraz art. 36 kpa, przez nie dochowanie terminów załatwienia sprawy i powstrzymanie się od obligatoryjnego zawiadomienia skarżących o przyczynach zwłoki i przewidywanym przyszłym terminie załatwienia sprawy,

3) naruszenie reguł postępowania przewidzianych w art. 75 kpa przez pominięcie oględzin przedmiotowej nieruchomości pod kątem naruszenia hipsometrii wskutek wybudowania przyległej do tej nieruchomości drogi utwardzonej biorących pod wzgląd ograniczenie możliwości wsiąkania wód opadowych w podłoże po jego utwardzeniu i nakładów wymuszonych przez przedmiotową inwestycję infrastrukturalną na obszarze nieruchomości skarżących (budowa przedłużeń zjazdów z drogi, rozsączenie wód opadowych na terenie posesji) rzutujących na wynik oszacowania wartości rynkowej nieruchomości (zwiększenie tej wartości powinno być umniejszone o nakłady właściciela), a nadto bezpodstawne uwzględnienie mapy zasadniczej z dokumentacji inwentaryzacji powykonawczej, jako okoliczności wykazującej, że nieruchomość nie leży na niższym poziomie względnym niż wybudowana droga, zamiast dokonania pomiaru w terenie,

4) obrazę przepisów art. 156 ust. 3 i ust. 4 w zw. z art. 143 i art. 144 ugn oraz art. 110 kpa przez oparcie się na operacie szacunkowym bez klauzuli aktualizacyjnej, który sporządzony został przed upływem 12 miesięcy w stosunku do daty doręczenia zaskarżanej decyzji i związania nią organu administracji publicznej,

5) nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości w 5/8 częściach, a skarżący w 3/8 częściach, co rzutuje na ustalone kwoty opłat adiacenckich, podczas gdy w rzeczywistości jest to niezgodne z treścią właściwej księgi wieczystej, skoro udziały współwłaścicieli są inne.

W tym stanie rzeczy skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji (k. 3-5 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Kolegium wniosło o jej oddalenie.

SKO podkreśliło przy tym, że organ I instancji dokonał analizy operatu szacunkowego pod względem formalnym i prawnym. Uznanie operatu za dowód w sprawie było zdaniem Kolegium prawidłowe. Po ponownym przeanalizowaniu tego dokumentu SKO stwierdziło, że operat jest logiczny, spójny i kompletny. Kolegium wyjaśniło poza tym, że decyzje SKO zapadają na posiedzeniach niejawnych. Z tego powodu nie informowano skarżących o dacie posiedzenia na którym zapadła decyzja (k. 7-8 akt sądowych).

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący w odpowiedzi na skargę z dnia 17 czerwca 2011 r. zauważyli, że analiza księgi wieczystej należącej do nich nieruchomości była przeprowadzona w sposób pobieżny i powierzchowny, gdyż nie uwzględniła ona błędu w dziale II dotyczącym prawa własności, polegającego na nieprawidłowym wskazaniu udziałów w prawie własności nieruchomości należących do skarżących. Błąd ten został usunięty na skutek sprostowania księgi wieczystej postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. akt [...]. Dlatego twierdzenia organów obu instancji dotyczące prawidłowości w sporządzeniu operatu szacunkowego należy uznać za nieuzasadnione. Skarżący nie mają obowiązku kwestionowania danych eksponowanych przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie. To na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przeprowadzenia z urzędu wszystkich dowodów, które są niezbędne dla słusznego rozstrzygnięcia sprawy.

Jednocześnie Skarżący ubocznie zauważyli, że wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Odbiór inwestycji celu publicznego w przedmiotowym przypadku nastąpił w dniu [...] lipca 2007 r. Na wypadek uwzględnienia skargi organy administracji publicznej nie będą mogły z powodu upływu terminu ustawowego ustalać ponownie opłaty adiacenckiej (k. 34-35 akt sądowych).

Podczas rozprawy w dniu [...] września 2011 r. skarżący powtórzył swoje stanowisko, że operat został sporządzony w niniejszej sprawie w sposób niewłaściwy. Zarzut złego obliczenia udziałów został podniesiony skardze do WSA, ponieważ na etapie postępowania przed SKO skarżący chciał wyjaśnić tę pomyłkę na posiedzeniu, na które nie został jednak wezwany (k. 47 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Badając zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą swoich rozważań za wyjątkiem ustalenia przez organ I instancji oraz Kolegium udziałów skarżących we współwłasności nieruchomości położonej w P. przy ul. B. [...], dla której Sąd Rejonowy P.-Stare Miasto w P. prowadzi księgę wieczystą pod nr [...]. Z odpisu księgi wieczystej sprostowanej postanowieniem referendarza sądowego Sądu Rejonowego P.-Stare Miasto w P. z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. akt [...] wynika, że właścicielem w 5/8 części powyżej wskazanej nieruchomości jest skarżący, natomiast skarżąca jest jej właścicielką w 3/8 części. Organy administracji publicznej, opierając się na błędnym wpisie do księgi wieczystej, przyjęły natomiast odwrotne wielkości udziałów obojga skarżących we współwłasności należącej do nich nieruchomości, co stanowiło postawę nieprawidłowego obliczenia wysokości naliczonych opłat adiacenckich.

Stosownie do art. 144 ust. 1 ugn, na właścicieli nieruchomości został nałożony przez ustawodawcę obowiązek uczestnictwa w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłaty adiacenckiej. Kompetencję do ustalenia tego rodzaju opłaty posiada zgodnie z art. 145 ust. 1 ugn organ wykonawczy gminy. Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić, stosownie do art. 145 ust. 2 ugn, w terminie trzech lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy określająca wysokość stawki procentowej takiej opłaty. Natomiast ustalenie wysokości opłaty adiacenckiej uzależnione zostało od wzrostu wartości nieruchomości na skutek wzniesienia urządzeń infrastruktury technicznej, czemu powinna służyć opinia rzeczoznawcy majątkowego, określająca wartość nieruchomości według stanu przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i po ich wybudowaniu określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty ciąży na właścicielu nieruchomości przy której zostały pobudowane urządzenia infrastruktury technicznej bez względu na to, czy właściciel ten chce z nich korzystać, czy też nie. Istotna jest sama możliwość korzystania z tych urządzeń (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1464/00, lex nr 81973). Natomiast w przypadku współwłasności nieruchomości, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej powinni uczestniczyć wszyscy współwłaściciele. Opłata ta ma charakter świadczenia pieniężnego, a tym samym jest świadczeniem podzielnym. Wobec braku przepisu nakładającego na współwłaścicieli solidarny obowiązek jej uiszczenia, obowiązek ten powinien obciążać poszczególnych współwłaścicieli w części odpowiadającej ich udziałowi we współwłasności nieruchomości (A. Prusaczyk, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2009 r., str. 946-947).

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji odwołując się do wyżej przedstawionej regulacji prawnej oraz uchwały Rady Miasta Poznania z 2004 r. ustalił opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości należącej do skarżących na kwotę [...] zł oraz opierając się na wpisie prawa własności każdego ze skarżących w księdze wieczystej zobowiązał skarżącą do uiszczenia opłaty w kwocie [...] zł (tzn. z tytułu udziału we współwłasności wynoszącym 5/8 części), natomiast skarżącego w kwocie [...] zł (tzn. z tytułu udziału we współwłasności wynoszącym 3/8 części). Organ I instancji, jak również SKO oparły się w tym zakresie na wpisie prawa własności w księdze wieczystej, korzystającym z mocy art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm., dalej ukwh) z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Czynienie w takiej sytuacji samodzielnych ustaleń dotyczących prawdziwości wpisu w księdze wieczystej przez organy administracji godziłoby w zasadę materialnej jawności wpisu oraz wskazanej powyżej rękojmi (por. postanowienie SN z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt I CSK 421/07, lex nr 621796). Z kolei usunięcie rozbieżności między stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa z art. 10 ukwh (zob. wyrok SN z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt I CSK 340/10, lex nr 785271, wyrok SN z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV CSK 459/09, lex nr 678024). Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych Sąd miał wszakże na względzie, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. akt [...], nastąpiło sprostowanie usterki wpisu w dziale II księgi wieczystej przez zamianę błędnie przypisanych dwóm skarżącym udziałów w należącej do nich nieruchomości, położonej przy ul. B. [...]. Pozostawienie zatem w obrocie prawnym decyzji błędnie określającej wysokości opłat adiacenckich obliczonych osobno dla każdego ze skarżących na podstawie nieprawidłowego określenia wartości ich udziałów w księdze wieczystej skutkowałoby możliwością domagania się przez skarżących wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Przywołana podstawa wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy wydana decyzja została oparta na kompetentnym rozstrzygnięciu sądu lub innego organu, wchodzącym w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej. Pomiędzy decyzją organu administracji, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu powinien istnieć związek przyczynowy, który można zobrazować jako sekwencję działań prawnych organu administracyjnego, zgodnie z logiką których jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji (zob. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 558-559, M. Jaśkowska, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009 r., str. 724-726 oraz przywołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie dla wydania decyzji z dnia 15 czerwca 2010 r. istotne znaczenie miało orzeczenie Sądu Rejonowego o wpisie prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej. Organ I instancji oparł na nim swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie wysokości należnej od każdego ze współwłaścicieli nieruchomości opłaty adiacenckiej. Z całą pewnością określenie udziałów skarżących we współwłasności nieruchomości, zapisane w księdze wieczystej miało w tym zakresie przesądzające znaczenie, stanowiąc istotny element ciągu zdarzeń prawnych, które doprowadziły do wydania decyzji z dnia 15 czerwca 2010 r.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa, sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie wad stanowiących przyczyny wznowienia postępowania skutkować powinno uwzględnieniem skargi niezależnie od tego, czy określone naruszenie prawa miało wpływ na wynik sprawy. Jeżeli bowiem nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby nastąpić jedynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub lit. c ppsa. Wydanie aktu administracyjnego, którego podstawę stanowi decyzja, w odniesieniu do której stwierdzono jej niezgodność z prawem, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów, a w takim wypadku w odniesieniu do tegoż aktu zachodzą podstawy do stwierdzenia zaistnienia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa. Nie można bowiem pojęcia "naruszenia prawa" o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu, a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. W zobiektywizowanym ujęciu "naruszenia prawa" nie jest zatem istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał z takich, czy innych przyczyn prawidłowo (T. Woś, w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 662-663, J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 337-338. Zob. też uchwała NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/04, ONSAiWSA 2006/2/39, wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1321/05, lex nr 317405). Także zatem w odniesieniu do przesłanki wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, zmiana orzeczenia sądowego powoduje naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Poza tym, w przeciwnym razie nieuzasadnionym byłoby oddalenie skargi, które nie wyłączałoby możliwości domagania się przez skarżących wznowienia postępowania administracyjnego na skutek zaistnienia opisanej powyżej przesłanki.

W rozpoznawanej sprawie istotnym składnikiem materiału dowodowego sprawy był operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A. Sz. dnia [...] marca 2010 r. Organy administracji w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć w sposób rzeczowy dokonały analizy prawidłowości jego sporządzenia pod kątem treściowym oraz formalnym. Stosownie do art. 156 ust. 3 ugn, operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły istotne zmiany uwarunkowań prawnych lub czynników związanych ze statusem prawnym oraz faktycznym wycenianej nieruchomości. Ponadto w art. 156 ust. 4 ugn ustawodawca dopuścił możliwość wykorzystania operatu po upływie rocznego okresu, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Wymogi formalne w tym zakresie precyzują przepisy § 58 ust. 1 i § 57 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. 2004 r., nr 207, poz. 2109 ze zm., dalej rozporządzenie z 2004 r.). Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził operat, następuje poprzez dołączenie do operatu szacunkowego klauzuli, w której rzeczoznawca oświadcza o aktualności operatu. Rzeczoznawca majątkowy podpisuje klauzulę w sposób, o którym mowa w § 57 ust. 1 rozporządzenia, tj. podpisując ją oraz zamieszczając datę i pieczęć rzeczoznawcy majątkowego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, 12-miesięczny termin ważności operatu szacunkowego dotyczy również organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1371/09, lex nr 744987). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela przy tym pogląd, że ważność operatu należy oceniać w dniu orzekania przez organ (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 727/08, lex nr 569595). W przedmiotowej sprawie organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję dnia 28 lutego 2011 r., a zatem przed upływem 12 miesięcznego okresu ważności operatu szacunkowego. Dla zachowania tego terminu nie może mieć przy tym znaczenia doręczenie wydanej decyzji stronom postępowania, gdyż w takiej sytuacji jej zgodność z prawem byłaby uzależniona od prawidłowego i sprawnego działania służb doręczeniowych oraz ewentualnych przeszkód w jej doręczeniu po stronie adresatów decyzji. Poza tym dla organu odwoławczego termin 12 miesięczny ulegałby dodatkowemu skróceniu z uwagi na konieczność doliczenia niezbędnego czasu na doręczenie decyzji wszystkim adresatom. Ponadto przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie przewidują możliwości weryfikacji operatu szacunkowego przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych. Operat, jako dowód z opinii biegłego, stanowi element składowy zebranego przez organ administracji materiału dowodowego w sprawie i jako taki podlega ocenie przez organ pod kątem jego prawidłowości formalnej i materialnej, jak również przydatności dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jak to już zostało powyżej zauważone, organy obu instancji wywiązały się z tego obowiązku, twierdzenia zawarte w operacie czyniąc przedmiotem szerokich rozważań. Natomiast w postępowaniu sądowym, to na Sądzie spoczywa obowiązek dokonania kontroli działania organów administracji odnoszący się m. in. do kontroli prawidłowości sporządzenia operatu oraz uwzględnienia jego wniosków dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy.

Mając na uwadze wyżej okoliczności sprawy, w której zaistniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa, Sąd w punkcie I wyroku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2011 r.

Uchylając jedynie decyzję SKO, natomiast pozostawiając w obrocie prawnym decyzję organu I instancji Sąd miał na względzie po pierwsze merytoryczny charakter postępowania odwoławczego w którym organ II instancji powołany jest do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej co do istoty oraz nieistniejącą w rozpoznawanej sprawie konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Sąd miał przy tym na względzie nowelizację art. 138 § 2 kpa dokonaną ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2011 r., nr 6, poz. 18). Zgodnie z obecnym brzmieniem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyznaczenie dopuszczalności zakończenia postępowania odwoławczego kasacyjnie wymaga wyprowadzenia naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest wyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozstrzygnąć (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 518). Tymczasem w niniejszej sprawie SKO powtórnie rozpoznając sprawę powinno rozważyć możliwość zwrócenia się do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego w trybie §58 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r., czy też o dokonanie uaktualnienia istniejącego operatu z dnia [...] marca 2010 r., które nie pociągałoby za sobą konieczności sporządzenia zupełnie od nowa całego operatu, tylko uaktualnienie ewentualnie zaszłych zmian w stosunku do dnia jego sporządzenia. W ten sposób nie doszłoby również do zachwiania pozycji procesowej skarżących, którym na etapie postępowania administracyjnego będą przysługiwały wszystkie uprawnienia stron postępowania, a tym samym możliwość kwestionowania w ten sposób uaktualnionego operatu szacunkowego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżących Sąd uznał je za niezasadne. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ab initio ustawy z dnia 12 października 1994 r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych (t.j. Dz. U. 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.), orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Skarżący zostali natomiast powiadomieni postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy, możliwości przeglądania akt sprawy oraz składania pisemnych uwag i wniosków. W postępowaniu przed SKO nie doszło do pozbawienia skarżących możliwości aktywnego udziału w toczącym się postępowaniu. Organ I instancji oraz kolegium ustaliwszy stan faktyczny sprawy w sposób dokładny i wyczerpujący w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie były nadto zobowiązane do przeprowadzania kolejnych dowodów, w tym oględzin nieruchomości skarżących pod kątem naruszenia hipsometrii na skutek wybudowania przyległej do nieruchomości drogi.

W punkcie II wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 ppsa określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

W punkcie III wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od Kolegium na skarżącej kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz na rzecz skarżącego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

ja