Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1590/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. P., prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W., [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52.80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2005r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] orzekającą o przyznaniu P. H. jednorazowego stypendium szkolnego za okres od 1 stycznia 2005 r. do 30 czerwca 2005 r. w wysokości 45 zł, ustalając realizację stypendium w formie świadczenia pieniężnego.

Z uzasadnienia powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika następujący stan sprawy.

Wnioskiem z dnia 4 lutego 2005 r. A. H. wystąpiła o przyznanie stypendium szkolnego dla córki P. H.

Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. przyznał wnioskodawczyni stypendium szkolne na dziecko P. H. w formie jednorazowego świadczenia pieniężnego w wysokości 45 zł. Organ I instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 104 k.p.a., art. 90b, 90c ust. 2 pkt. 1, 90d, 90m, 90n, 90p ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. nr 256 poz. 2572 ze zm.) oraz § 4, 8 i 9 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy W. zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r.

Od decyzji Wójta Gminy W. A. H. wniosła odwołanie podnosząc, że przyznanie pomocy w wysokości 45 zł stanowi pogwałcenie wszelkich norm obowiązującej ustawy o systemie oświaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało odwołanie za niezasadne i nie dające podstaw do weryfikacji zaskarżonej decyzji. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy organ odwoławczy wskazał, że wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może przekraczać 316 zł. Kwota ta stanowi tzw. kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64 poz. 593 ze zm.). Do ww. kryterium dochodowego odnoszą się art. 90 "d" ust. 7 ustawy o systemie oświaty oraz § 4, 8 i 9 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy W. Z materiału dowodowego zawartego w aktach I instancji wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł [...] zł i nie przekroczył kryterium dochodowego w wysokości 316 zł. Rodzina odwołującej się spełniała zatem przesłanki określone w art. 90d ustawy o systemie oświaty oraz ww. uchwały Rady Gminy. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż P. H. spełnia warunki do przyznania pomocy materialnej i zasadnie orzekł o przyznaniu stypendium szkolnego we wskazanej wysokości.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła organom I i II instancji, iż wbrew obowiązującym przepisom błędnie ustaliły wysokość przyznanego stypendium szkolnego. Wymieniona podniosła, że była uprawniona do otrzymania pomocy finansowej w wysokości co najmniej 216 zł (6 x 80% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Skarżąca zarzuciła, że skoro przyznano jej córce pomoc materialną na okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., to ustalenie stypendium szkolnego w wysokości 45 zł (stanowiącej wysokość jednomiesięcznego świadczenia) jest sprzeczne z postanowieniami ustawy o systemie oświaty. Ponadto wskazała na nieprawidłowości związane z rozpatrywaniem wniosku o przyznanie stypendium szkolnego, bowiem przedmiotowy wniosek złożyła na początku lutego 2005 r., a organ I instancji rozpatrzył go dopiero w czerwcu 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza zarówno przepisy prawa materialnego, jak i postępowania administracyjnego, co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Zgodnie z art. 90d ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie (...); świadczenie to może być udzielane w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych (...). Powołany przepis w ust. 7 stanowi, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawnionego do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), tj. 316 zł.

Jak wynika z materiału dokumentacyjnego, dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi [...] zł i jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, a zatem bezsprzecznie uprawnia do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej.

Przepis art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty stanowi, że stypendium szkolne nie może być niższe miesięcznie niż 80 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i nie może przekraczać miesięcznie 200% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy. Zgodnie z art. 90d ust. 10 i 11 ustawy o systemie oświaty, stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie dłuższy niż od września do czerwca w danym roku szkolnym (...), a jeżeli forma stypendium tego wymaga, stypendium szkolne może być realizowane w okresach innych niż miesięczne lub jednorazowo, z tym że wartość stypendium szkolnego w danym roku szkolnym nie może przekroczyć łącznie dwudziestokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (...).

Z brzmienia art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty wynika, iż organ orzekający może przyznać osobie wnioskującej stypendium szkolne, a zatem decyzja organu podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ administracji nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również ww. przepisami ustawy o systemie oświaty. Wydawanie rozstrzygnięcia w sprawie przebiega dwuetapowo. Organ na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz dokonanej oceny własnych możliwości finansowych stwierdza, czy ubiegającemu się o pomoc materialną należy przyznać stypendium szkolne. Jeżeli organ uzna, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie pomocy w formie pieniężnej, o której mowa w art. 90d ust. 5 ww. ustawy, to w dalszej części postępowania jest związany zasadami określonymi w ust. 9 - 11 powołanego artykułu. Przepisy te nakazują przyznanie miesięcznego stypendium szkolnego w określonym przedziale kwotowym - od 80% do 200% kwoty bazowej (56 zł), tj. od 44,80 zł do 112 zł. W ust. 11 wymienionego artykułu dopuszcza się realizację przyznanego świadczenia w okresach innych niż miesięczne, jak też jednorazowo.

W świetle powyższego, orzeczenia organów obu instancji zostały oparte na błędnej wykładni art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty. Przyznając uczennicy P. H. stypendium szkolne w formie pieniężnej za okres 6 miesięcy, organ orzekający obowiązany był przyznać przedmiotowe świadczenie w wysokości stanowiącej wielokrotność co najmniej najniższego miesięcznego stypendium, gwarantowanego ww. przepisem. Ustalenie decyzją administracyjną jednorazowego stypendium szkolnego na okres od 1 stycznia 2005 r. do 30 czerwca 2005 r. w wysokości 45 zł jest błędne, albowiem stanowi świadczenie tylko za jeden miesiąc. Przyznana kwota byłoby możliwa do zaakceptowania w przypadku przyznania jednorazowej pomocy o charakterze rzeczowym.

Ponadto należy wskazać, że art. 90f ww. ustawy nakłada na Radę Gminy obowiązek uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, przy uwzględnieniu celów pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Regulamin powinien określać w szczególności: 1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1; 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

Wójt Gminy W. powołując w decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. podstawy prawne rozstrzygnięcia wskazał na § 4, 8 i 9 uchwały Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], jednakże nie przytoczył treści tych przepisów, jak również nie załączył przedmiotowej uchwały do akt administracyjnych. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ odniósł się jedynie do kwestii spełnienia przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego. Organ całkowicie pominął natomiast motywy, którymi kierował się rozstrzygając o wysokości przyznanego świadczenia, co powoduje, iż decyzja w tej części pozbawiona jest uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Należy ponadto wskazać, że postępowanie odwoławcze nie powinno ograniczać się do kontroli prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć, a przed wydaniem decyzji powinien przeprowadzić postępowanie zmierzające do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz do zbadania zasadności żądań i zarzutów podniesionych w odwołaniu. Jak wynika z akt administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie uzupełniło materiału dowodowego w powyższym zakresie, a wydając rozstrzygnięcie jedynie w oparciu o ustalenia organu I instancji, powieliło błędy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu własnej decyzję Kolegium nie odniosło się do zarzutów podniesionych przez skarżącą mimo, że strona w odwołaniu wskazała na nieprawidłowe ustalenie wysokości przyznanego świadczenia.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a., zaś uchybienia te nie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Wójt Gminy W. zobowiązany jest uzupełnić materiał dowodowy o obowiązujący regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy W. Decyzję należy wydać zgodnie z ustaleniami wymienionego regulaminu oraz przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 i 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.