Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 228/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 38 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. J. (dalej: "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], którą przyznano w/w zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.

Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej.

Wnioskiem z 19 listopada 2015 r skarżąca wystąpiła z żądaniem udzielenia pomocy w postaci zasiłku okresowego.

Organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2015 r. przyznał skarżącej zasiłek okresowy w wysokości j.w.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego renta socjalna w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Kryterium dochodowe dla rodziny skarżącej wynosi [...] zł (2x[...]). Organ przytoczył treść art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o :

1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki

zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Organ podniósł, że różnica między kryterium, a dochodem wynosi [...] – [...]=[...] x 50% = [...] zł. Wskazał, że Rada Gminy nie podjęła uchwały o podwyższeniu minimalnego zasiłku okresowego, a ze względu na ważny interes skarżącej nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne wyliczenie dochodu. Oświadczyła, że na jej konto wpłynęła renta socjalna w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Razem ze wszystkich źródeł jej dochód w miesiącu października 2015 r. wyniósł [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] stycznia 2016 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 38 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015r poz. 163 ze zm. - dalej "u.p.s."), zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, brak możliwości otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom spełniającym kryterium dochodowe określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, tj:

- na osobę samotnie gospodarującą [...] zł

- na każdą osobę w rodzinie [...] zł

Skarżąca spełnia kryteria objęcia wnioskowaną pomocą. Jest bezrobotna i posiada orzeczenie nr [...] z [...].11.1998 r. o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydanym na stałe. Ustalając dochód skarżącej należy rentę socjalną w kwocie brutto [...] zł pomniejszyć o [...] zł (podatek) oraz [...] zł (składkę na ubezpieczenie zdrowotne), co daje kwotę [...] zł. Z uwagi na fakt, iż w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 3 grudnia 2015 r. skarżąca oświadczyła, że nie świadczy żadnych alimentów na rzecz innych osób to dochód nie mógł być pomniejszony o jakiekolwiek inne potrącenia niż te wymienione w w/w art. 8 ust. 3 ustawy.

Z zaświadczenia z Urzędu Gminy wynika, iż skarżąca pobiera również zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie, przyznany na stałe na podstawie orzeczenia o ustalonym stopniu niepełnosprawności.

Z zaświadczenia z Urzędu Gminy z dnia 3.12.2015 r. wynika, iż Z. S. jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, co stanowi [...]ha przeliczeniowe. Zgodnie z art.8 ust.4 pkt 6 ustawy, do dochodu ustalonego nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Według oświadczenia, Z. S. nie osiąga żadnych dochodów.

Z powyższych ustaleń wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2015 r. skarżąca uzyskała łączny dochód w kwocie [...] zł ([...] zł renta + [...] zł zasiłek pielęgnacyjny). W ocenie SKO dochód skarżącej został ustalony prawidłowo. Kryterium dla rodziny skarżącej wynosi [...] zł na osobę. Dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł ([...] zł / 2 osoby).

Różnica między kryterium, a dochodem rodziny Skarżącej wynosi [...] zł - [...] zł = [...] zł x 50% = [...] zł.

Rada Gminy nie podjęła uchwały o podwyższeniu minimalnego zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że dochód skarżącej został ustalony prawidłowo. Przyjęcie dochodu po uwzględnieniu potrącenia Urzędu Skarbowego w K. w kwocie [...] zł, jak sugeruje skarżąca w odwołaniu, naruszałoby w/w art. 8 ust. 3 oraz ust. 4 ustawy.

Zgodnie z ust. 4. art. 8 do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693);

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Kolegium uznało, że cytowane wyżej przepisy, jak i pozostałe przepisy ustawy nie przewidują nieuznania innych potrąceń za dochód. Zajęcie innego stanowiska naruszałoby też zasadę ogólną wyrażoną w art. 6 K.p.a. stanowiącą, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przyjęcie dochodu zgodnie z argumentacją skarżącej byłaby premiowaniem jej w stosunku do analogicznego klienta starającego się o pomoc społeczną, który nie posiadał zaległości budżetowych.

W ocenie Kolegium argumentacja odwołania pozostaje bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie, które jest prawidłowe. W zaistniałym stanie rzeczy, Kolegium stwierdziło, że zasiłek okresowy ustalony został w prawidłowej wysokości, tj. zgodnie z w/w przepisami ustawy.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 19 lutego 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podtrzymała argumentację prezentowaną w odwołaniu od decyzji I instancji. Skarżąca wskazała, że dochód wykazany w decyzjach jest błędny, a podawanie nieprawdziwych ocen, wniosków, ustaleń, oświadczeń i wyjaśnień w decyzji organu I instancji, które rzekomo złożyła podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 3 grudnia 2015 r. jest niezgodne z kodeksem postępowania pracownika administracji państwowej i narusza jej prawa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.

Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. o przyznaniu G. J. zasiłku okresowego.

W myśl art. 38 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm. - dalej "u.p.s."), zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, brak możliwości otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom spełniającym kryterium dochodowe określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, tj:

- na osobę samotnie gospodarującą [...] zł

- na każdą osobę w rodzinie [...] zł.

Zgodnie z art. 38 ust. 2. pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Ust. 4. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Ust. 5. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Ust. 6. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3.

Warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, a ponadto wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia. Przysługuje on w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność lub bezrobocie osoby gospodarującej samotnie lub w rodzinie, której dochód jest niższy od właściwego kryterium dochodowego.

W kontrolowanej sprawie, jako niesporne przyjąć należy, że skarżąca spełnia warunki wymagane w treści art. 38 ustawy, a kwestią wymagającą rozważenia była wysokość przyznanego jej zasiłku okresowego.

W przywołanym przepisie art. 38 ustawy określona została jednocześnie minimalna i maksymalna wysokość zasiłku okresowego. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się (w przypadku osoby gospodarującej w rodzinie) do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a rzeczywistym dochodem rodziny, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż kryterium dochodowe, które aktualnie dla osoby w rodzinie wynosi [...] zł miesięcznie.

Po myśli z art. 38 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, kwota zasiłku okresowego ustalona według reguł, o których mowa w art. 38 ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym. Jednocześnie kwota ta nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy).

Ustawodawca pozostawił natomiast organowi możliwość działania w ramach uznania administracyjnego jedynie w obszarze wyznaczonym treścią art. 38 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 38 ust. 3 i ust. 4 ustawy. W obszarze tym organ poruszać się może swobodnie, przy czym nie może tracić z pola widzenia generalnych zasad pomocy społecznej.

Rola sądu administracyjnego, jako kontrolera decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego polega zatem z jednej strony na sprawdzeniu, czy w sposób właściwy uwzględnione zostały normy o charakterze ius cogens wyznaczające przesłanki do przyznania zasiłku okresowego oraz jego maksymalną i minimalną wysokość. Z drugiej strony, w zakresie przypisanego organowi uznania administracyjnego, kontrola ta ogranicza się do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1389/12, z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 1279/10 publ.CBOSA). Jeśli bowiem organowi przypisana została swoboda decyzyjna, co do ostatecznej wysokości zasiłku okresowego, to wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. Kontrola sądu administracyjnego nie może więc obejmować kwestii słuszności wyboru konkretnej kwoty lecz jedynie motywy jej ustalenia.

W ocenie Sądu organy pomocy społecznej nie naruszyły bezwzględnie obowiązujących norm, interpretując zasadnie art. 38 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, a także uwzględniając zapis zawarty w jej art. 2 ust. 3 i 4.

Przyznanie prawa do zasiłku okresowego ma na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb osoby lub rodziny, która nie jest w stanie ich zaspokoić wykorzystując własne środki i możliwości. Wysokość tego świadczenia powinna być zatem adekwatna do uzasadnionych potrzeb i możliwości wnioskodawcy, chyba, że nie jest to możliwe ze względów leżących po stronie organu. Spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, nie jest bowiem wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia w wysokości, w której w jego odczuciu powinno mu zostać przyznane.

Sąd zwraca tu uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. o sygn. akt: II SA/Gd 4332/01, Lex 77665; z dnia 21 grudnia 2005 r. o sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091). Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej wymaga zatem zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów wnioskodawcy, ale również środków pomocy społecznej.

Z akt sprawy wynika równocześnie, że skarżąca wraz z konkubentem otrzymują wsparcie w postaci zasiłków celowych, co oznacza, że jej potrzeby egzystencjonalne są systematycznie zabezpieczane. Skarżąca nie wykazała nadto, by jej sytuacja życiowa odbiegała na tyle od innych podopiecznych GOPSu w G., by w jej przypadku przyjęte zasady finansowe tego ośrodka musiały zostać zmienione.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skarżącej, należy stwierdzić, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły jej dochód. Dla wyliczenia dochodu skarżącej bez znaczenia pozostawał fakt, że pobierana przez nią renta socjalna jest obciążona zajęciem komorniczym w wysokości [...] zł, gdyż z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że tego typu potrącenia (w przeciwieństwie do np. alimentów świadczonych na rzecz innych osób, których skarżąca nie świadczy) nie uwzględnia się dla ustalenia dochodu osoby wnioskującej o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2326/13, z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2670/15 i z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2986/14).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Sąd zaznacza, że kwestia przyznania pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy zostanie rozstrzygnięta odrębnym orzeczeniem, przez referendarza sądowego, zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

-----------------------

7