Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 66/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 29, art. 33, art. 34, art. 59
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 119, art. 120, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art.205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 2019 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz S. W. koszty postępowania w kwocie 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do zobowiązanego S. W. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w ramach którego dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w Samorządowym Przedszkolu nr [...] oraz Samorządowym Przedszkolu nr [...] w K.. Uzyskane środki zostały rozliczone na poczet kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 17 lutego 2017r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o przedawnieniu należności objętych tytułami wykonawczymi i wniósł o kontynuowanie egzekucji do należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, które nie uległy przedawnieniu.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] kontynuował postępowanie egzekucyjne w stosunku do kosztów egzekucyjnych. W dniu 26 lutego 2018r. zakończono postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w wyniku wyegzekwowania, a w dniu 26 czerwca 2018r. prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] - również w wyniku wyegzekwowania należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2019r. (uzupełnionym pismem z dnia 12 lipca 2019r.) wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że kontynuowanie postępowania egzekucyjnego jest nieuzasadnione, gdyż w dniu 9 lutego 2017r. stwierdzono wygaśnięcie zobowiązania wobec dłużnika pierwotnego: P. S.A. w terminach 16 luty 2011r., 16 marzec 2011r., 16 kwiecień 2011r., 16 maj 2011r.

Mając powyższe na uwadze Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 19 lipca 2019r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], od [...] do [...]

Pismem z dnia 5 sierpnia 2019r. zobowiązany działający przez pełnomocnika zwrócił się z wnioskiem o uzupełnienie powyższego postanowienia, w taki sposób, aby postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego obejmowało także postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]

Postanowieniem z dnia 6 września 2019r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił uzupełnienia postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] zostało zakończone wskutek wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych, stąd tytuły te nie mogły zostać ujęte w postanowieniu umarzającym postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu 13 września 2019r.

W ustawowym terminie pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie na postanowienie z dnia 19 lipca 2019r. umarzające postępowanie egzekucyjne zarzucając:

obrazę art. 91 w związku z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019r., poz. 300) oraz art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich niezastosowanie pomimo że charakter sprawy tego wymagał, co skutkowało nieustaleniem przez organ egzekucyjny, że obowiązek zobowiązanego wobec wierzyciela objęty tytułami wykonawczymi nr [...] [...] nigdy nie istniał,

obrazę art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego niezastosowanie i niedokonanie przez organ egzekucyjny badania istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] - [...],

obrazę art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] - [...], podczas gdy prawidłowe zastosowanie w/w przepisów skutkowałoby ustaleniem przez organ egzekucyjny, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nr [...] - [...] nigdy nie istniał, co prowadziłoby do umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości.

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany opisał na czym polega solidarna odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania spółki i podkreślił, że wygaśnięcie zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek jest równoznaczne z wygaśnięciem zobowiązania u osoby trzeciej. Stwierdził również, że orzeczenie przenoszące odpowiedzialność na zobowiązanego stało się prawomocne już po dacie wykreślenia spółki z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, co przemawia za nieistnieniem obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Zdaniem zobowiązanego w sytuacji, gdy spółka już nie istnieje nie można mówić o powstaniu zobowiązania solidarnego pomiędzy nią a członkami zarządu. Zobowiązany zarzucił również niedopuszczalność wydawania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

W zażaleniu zobowiązany stwierdził również, że prowadzone postępowanie egzekucyjne w istocie prowadziło do egzekucji należności, która nigdy nie powstała. Dlatego też tytuły wykonawcze błędnie wskazywały treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, naruszając art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązany podkreślił, że skoro obowiązek nigdy nie istniał to postępowanie egzekucyjne nie mogło zakończyć się poprzez wyegzekwowanie.

Zobowiązany podniósł, że organ egzekucyjny badając dopuszczalność egzekucji powinien dokonać oceny czy określony w treści decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nadal istniał. Jego zdaniem organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne gdy okaże się że obowiązek nie istnieje. Organ sam odpowiada zatem za prowadzenie egzekucji w sytuacji nieistnienia obowiązku, bo z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że ma obowiązek umorzyć takie postępowanie z urzędu. Organ egzekucyjny powinien zatem, nie naruszając dyspozycji normy wyprowadzonej z art. 29 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dokonać oceny czy w rozpatrywanej sprawie istnieje czy też nie obowiązek objęty tytułami wykonawczymi. Zobowiązany w zażaleniu wniósł również o zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., postanowieniem z dnia 20 listopada 2019r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], po otrzymaniu pisma wierzyciela informującego o niezasadności postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...], wydał postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na postawie tytułów wykonawczych nr [...], od [...] do [...]

Postanowienie to nie obejmowało tytułów wykonawczych nr [...] i [...], bowiem koszty egzekucyjne egzekwowane na podstawie tych tytułów wykonawczych zostały wyegzekwowane w dniu 26 lutego 2018r. (dot. tytułu wykonawczego nr [...]) oraz w dniu 26 czerwca 2018r. (dot. tytułu wykonawczego nr [...]). Postępowanie egzekucyjne zostało zakończone zatem wskutek wyegzekwowania należności.

Organ II instancji dalej zauważył, że zakończenie postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania skutkuje niemożnością orzekania w przedmiocie jego umorzenia. Skoro postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wskutek wyegzekwowania należności, to nie może zostać zakończone w inny sposób tj. poprzez wydanie postanowienia w sprawie jego umorzenia. Dlatego też powyższe tytuły wykonawcze nie mogły zostać objęte postanowieniem umarzającym postępowanie egzekucyjne.

Odpowiadając na zarzut zażalenia, że skoro zobowiązanie nie istniało, to nie mogło zostać wyegzekwowane, DIAS w K. wyjaśnił, że organ egzekucyjny prowadząc egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] egzekwował jedynie koszty egzekucyjne, gdyż wierzyciel pismem z dnia 17 lutego 2017r. poinformował, że należności objęte tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu. Wierzyciel wniósł o kontynuowanie egzekucji tylko do kosztów egzekucyjnych.

Nie mniej jednak w przypadku, gdy organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem obowiązku, nie posiada on uprawnień do badania czy należności objęte tytułami wykonawczymi istnieją i czy są wymagalne. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może być zatem stosowany w oderwaniu od art. 29 tej ustawy. Przepis powyższy nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Organ egzekucyjny bada sprawę dopuszczalności egzekucji wyłącznie pod względem formalnym, w przeciwnym razie wkraczałby w sferę merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. i przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż prowadzone przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. okazało się bezskuteczne. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] kontynuował prowadzone postępowanie egzekucyjne, a tytuły wykonawcze spełniały wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wskazano powyżej organ egzekucyjny nie miał podstaw do badania czy określony w decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek istnieje, ani też czy zasadnie wydano decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Z akt sprawy wynika, że w toku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...] wyegzekwowane kwoty zaliczane były na poczet kosztów egzekucyjnych, a nie na poczet należności głównej czy odsetek za zwłokę.

Nieujęcie w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego tytułów wykonawczych nr [...] i [...] nie skutkuje tym, że strona nie uzyska zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia 11 września 2019r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska czy zobowiązanemu należy się zwrot kosztów egzekucyjnych pobranych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wraz z odsetkami ustawowymi.

Wierzyciel pismem z dnia 24 września 2019r. wyjaśnił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec pana S. W. było niezasadne, co spowodowało tym samym jego niezgodne z prawem prowadzenie. Wyegzekwowane koszty egzekucyjne podlegają zwrotowi według norm zawartych w przepisach upea, a wierzyciela obciążają powstałe odsetki z tytułu zwróconych kwot.

Pismem z dnia 1 października 2019r. organ egzekucyjny zwrócił się do zobowiązanego o wskazanie numeru konta na jaki należy dokonać zwrotu kosztów. Zobowiązany wskazał numer konta i organ egzekucyjny w dniu 11 października 2019r. zwrócił zobowiązanemu wyegzekwowane wcześniej koszty egzekucyjne wraz z odsetkami w łącznej kwocie [...]zł.

Na powyższe postanowienie S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. naruszenie następujących przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 91 w związku z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich niezastosowanie pomimo, że charakter sprawy tego wymagał, co skutkowało

nieustaleniem przez organ egzekucyjny, że obowiązek skarżącego wobec

wierzyciela, objęty tytułami wykonawczymi nr [...] - [...],

nigdy nie istniał,

2. naruszenie następujących przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik

sprawy tj.:

- art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438, dalej: "u.p.e.a.") przez jego niezastosowanie i niedokonanie przez organ egzekucyjny badania istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] - [...],

- obrazę art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] - [...], podczas gdy prawidłowe zastosowanie w/w przepisów skutkowałoby ustaleniem przez organ egzekucyjny, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nr [...] - [...] nigdy nie zaistniał, co z kolei prowadziłoby do umorzenia postępowania egzekucyjnego co do wszystkich tytułów wykonawczych,

- art. 6 w związku z art. 7 i 8 oraz art. 77 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie faktu złożenia przez wierzyciela w ramach pisma z dnia 17 lutego 2017r. wniosku o umorzenie postępowania w zakresie wszystkich tytułów wykonawczych (tj. od nr [...] do [...]) oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo posiadania co najmniej do września 2014r. informacji o wykreśleniu z K. Rejestru Sądowego dłużnika, w zakresie którego długu została rozszerzona na skarżącego odpowiedzialność.

Ze względu na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dostrzegł naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r. poz. 1438 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.").

Na wstępie wyjaśnić należy, że procedura ustanowiona w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok z dnia 9 maja 2013r., sygn. akt l SA/Ol 152/13, wyrok ten oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego (zobowiązanego) na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w ramach którego dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w Samorządowym Przedszkolu nr [...] oraz Samorządowym Przedszkolu nr [...] w K..

Według organu egzekucyjnego uzyskane środki zostały rozliczone na poczet kosztów egzekucyjnych.

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny w dniu 17 lutego 2017r. został poinformowany przez wierzyciela o przedawnieniu należności objętych tytułami wykonawczymi wnosząc o kontynuowanie egzekucji do należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, które nie uległy przedawnieniu.

Jak wynika z akt sprawy pomimo uzyskania powyższej informacji (o przedawnieniu egzekwowanych należności składkowych), organ egzekucyjny kontynuował postępowanie egzekucyjne, jak sam twierdził w stosunku do kosztów egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny dopiero po kolejnej informacji wierzyciela z dnia 25 kwietnia 2019r. o przedawnieniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wydał postanowienie z dnia 19 lipca 2019r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułów wykonawczych z wyłączeniem umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...]

Zdaniem organu egzekucyjnego oraz organu II instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych dwóch tytułów wykonawczych było bezzasadne, ponieważ w dniu 28 lutego 2018r. oraz w dniu 26 czerwca 2018r. postępowanie egzekucyjne zostało zakończone z uwagi na wyegzekwowanie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Natomiast skarżący kwestionując wydane postanowienia, domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego także na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...]

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie stanowisko organów orzekających w sprawie jest nieprawidłowe.

Kontrolowane postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego powołuje w podstawie prawnej przesłankę określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, tj. wygaśnięcie zobowiązania podatkowego będącego podstawą wystawiania tytułu wykonawczego na podstawie, którego prowadzone jest w sprawie postępowanie egzekucyjne (przedawnienie należności składkowych objętych postępowaniem egzekucyjnym).

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.

W ocenie Sądu w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, jest władny samodzielnie ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, niezależnie od dodatkowych wskazań wierzyciela np. co do kosztów postępowania egzekucyjnego.

Pojęcie "obowiązek" użyte zostało w art. 2 § 1 u.p.e.a., w którym ustawodawca wprawdzie nie zamieścił jego definicji, jednakże wymienił obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej. Z kolei pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie - którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego.

Jakkolwiek organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on zobowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje (por. wyrok WSA z dnia 19 marca 2015r., sygn. akt I SA/Sz 1271/14). Jak wskazał WSA w wyroku z dnia 4 sierpnia 2005r., sygn. akt III SA/Wa 613/05 "Istotne jest przy tym i to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. bada dopuszczalność egzekucji konkretnego i zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku".

Zatem rolą organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie była ocena czy wskazane przez wierzyciela okoliczności wyczerpują przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W piśmie z dnia 17 lutego 2017r. wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, poinformował organ egzekucyjny o przedawnieniu należności objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...]

Organ egzekucyjny mimo wystąpienia przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowiącej bezwzględną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie podjął próby szczegółowego sprawdzenia, czy obowiązek objęty przekazanymi do egzekucji tytułami wykonawczymi istnieje, kontynuował postępowanie egzekucyjne, opierając się na żądaniu wierzyciela o dalszym egzekwowaniu kosztów egzekucyjnych.

Takie okoliczności jak: nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), niedopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) stanowią podstawę wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zasadność zarzutu powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Niedopuszczalność egzekucji, nieistnienie obowiązku oraz niewymagalność obowiązku stanowią także bezwzględną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.

W obu tych przypadkach organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 i art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a.), przy czym w przypadku umorzenia postępowania w wyniku zaistnienia jednej z przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a., czyni to z urzędu lub na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Umorzenie postępowania egzekucyjnego kończy to postępowanie, przy czym z uwagi na przyczyny umorzenia, w wyniku tego postępowania nie następuje ostatecznie wykonanie obowiązku. Skutkuje ono bowiem uchyleniem czynności egzekucyjnych, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej.

Z powyższych przepisów wynika, że organ egzekucyjny, dysponując informacją o przedawnieniu należności składkowych objętych tytułami egzekucyjnymi powinien z urzędu umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości, a wydane postanowienie powinno objąć wszystkie tytuły wykonawcze.

Jak wynika z kolejnego pisma wierzyciela z dnia 25 kwietnia 2019r. (uzupełnionym pismem z dnia 12 lipca 2019r.) wygaśnięcie zobowiązania wobec dłużnika pierwotnego: P. S.A. nastąpiło w terminach 16 luty 2011r., 16 marzec 2011r., 16 kwiecień 2011r., 16 maj 2011r., a zatem jeszcze przed wystawieniem tytułów wykonawczych wobec skarżącego.

Z powyższych ustaleń wynika, że brak było jakichkolwiek podstaw do prowadzanie postępowania egzekucyjnego w tym także w stosunku do kosztów egzekucyjnych i powinno zostać umorzone już w 2017r. po uzyskaniu przez organ egzekucyjny informacji od wierzyciela o przedawnieniu należności składkowych objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] W

Przyznał to wierzyciel wskazując w piśmie z dnia 24 września 2019r., że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego było niezasadne, co spowodowało jego niezgodne z prawem prowadzenie, a zatem wyegzekwowane koszty egzekucyjne podlegają zwrotowi według norm zawartych w przepisach u.p.e.a., a także organ egzekucyjny zwracając skarżącemu wyegzekwowane koszty egzekucyjne wraz z odsetkami w łącznej kwocie [...]zł.

W kontekście powyższego nie można zgodzić się z argumentacja organu II instancji, że ponieważ organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] egzekwował wyłącznie koszty egzekucyjne i egzekucja została zakończona wskutek wyegzekwowania należności, to te tytuły wykonawcze nie zostały objęte postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Pierwotnie również te tytuły wykonawcze zostały wystawione na zaległe należności składkowe i przekazane do egzekucji i skoro te należności uległy przedawnieniu (co potwierdził przecież wierzyciel), to zaskarżone postanowienie z dnia 19 lipca 2019r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego powinno obejmować także tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...]

Na marginesie należy zauważyć, że w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do tut. Sądu, brak jest tych dwóch tytułów wykonawczych, co czyni niemożliwym zweryfikowanie informacji i wyjaśnień organów orzekających w sprawie o zakończeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych właśnie tytułów wykonawczych.

Reasumując należy uznać za zasadne zarzuty skargi, co do naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 29 u.p.e.a. W ocenie Sądu naruszenie to miało istotny wpływ na wynik wydanych w sprawie rozstrzygnięć przez organy obu instancji.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 135 i art. 119, art. 120 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.