Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1076/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 239 b
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia del. WSA Maja Chodacka (spr.), Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. spółka z o. o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2243/13 w sprawie ze skargi K. spółka z o. o. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. spółka z o. o. w L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lutego 2014r., sygn. akt I SA/Wr 2243/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. spółka z o.o. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 września 2013r., nr [...], w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011r.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przywołanym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 23 sierpnia 2013r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 3 czerwca 2013r., w której określono skarżącej spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011r.

Organ odwoławczy, podzielając ustalenia i wnioski wynikające z orzeczenia organu I instancji, stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności powołanej wyżej decyzji nieostatecznej. Wskazując na art. 239 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) stwierdził, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga wykazania przez organ podatkowy istnienia jednej z okoliczności opisanych w art. 239b § 1 pkt 1 - 4 Ordynacji podatkowej oraz uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Jedną z okoliczności podanych w tym przepisie jest wykazanie, że wobec podatnika toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Na ten fakt powołał się organ podatkowy w rozpoznawanej sprawie. Wykazał, że poza zaległościami wynikającymi z decyzji nieostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług skarżąca spółka posiadała jeszcze inne zaległości podlegające egzekucji (wierzytelności Izby Celnej w W., Urzędu Skarbowego w L., Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w W oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., na łączną kwotę 528 420, 72 zł).

Uprawdopodabniając przesłankę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności opisaną w art. 239 § 2 Ordynacji podatkowej - niewykonanie

sygn. akt I FSK 1076/14

zobowiązania wynikającego z decyzji nieostatecznej - organ podatkowy dokonał analizy sytuacji majątkowej spółki. Podkreślił, że skoro strona nie wywiązała się ze zobowiązań w kwocie 528 420,72 zł wobec innych wierzycieli, to jest mało prawdopodobne, że ureguluje zaległość wynikającą z nieostatecznej decyzji. Ustalono, że spółka utraciła płynność finansową, generuje straty, wykazuje brak majątku, a zarząd podjął decyzję o zakończeniu działalności. Ponadto spółka nie zatrudnia już pracowników. W latach 2011 i 2012 skarżąca spółka wykazywała też ujemny kapitał własny. Z przedstawionych w postanowieniu wyliczeń wynika zdaniem organu, że spółka utraciła płynność finansową i wzrasta wielkość jej zobowiązań w stosunku do posiadanych aktywów. Złożono również wniosek o ogłoszenie upadłości i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2013r. oddalono wniosek w tym zakresie, gdyż majątek spółki nie wystarczył na zaspokojenie kosztów postępowania. Końcowo organ podatkowy wskazał na przyczynę powstania zaległości podatkowych. Przeprowadzone postępowanie ujawniło, że skarżąca była organizatorem i wiodącym uczestnikiem mechanizmu oszustwa podatkowego związanego z obrotem olejem napędowym, co wskazuje na świadome działanie na szkodę budżetu państwa. Opisane fakty, zdaniem organu podatkowego uzasadniały nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W skardze strona podniosła zarzut naruszenia art. 239 b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne przyjęcie, że zaistniały przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności i że uprawdopodobniono, iż strona nie wykona zobowiązania nałożonego decyzją. W opinii strony zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do takich twierdzeń, a ewentualne problemy finansowe spółki nie wynikają z działań strony, ale Centralnego Biura Śledczego, które zablokowało na jej koncie kwotę przekraczającą 7 min zł, co uniemożliwiło prowadzenie dalszej działalności. Przed zablokowaniem kont strona nie posiadała zaległości płatniczych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W zaskarżonym wyroku Sąd przywołując treść art. 239 b Ordynacji podatkowej uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego, jak i materialnego.

sygn. akt I FSK 1076/14

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przesłanki określone w art. 239 b § 1 pkt 1 do 4 Ordynacji podatkowej mają charakter fakultatywny i rozłączny, co powoduje, że zaistnienie jednej z nich daje podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przy tym warunkiem koniecznym jest uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji lektura zaskarżonego postanowienia i nadesłanych Sądowi wraz ze skargą akt sprawy przeczy twierdzeniom skarżącej. Przywołane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia okoliczności aż nadto - zdaniem Sądu -przekonują, że na gruncie rozpoznawanej sprawy istniało wysokie prawdopodobieństwo, że skarżąca nie wykona zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji. Jak stwierdzono - słusznie dostrzegł organ podatkowy, że skoro spółka nie uregulowała zaległości w łącznej kwocie 528 420,72 zł wątpliwym jest, aby uregulowała zaległość w wysokości 66.605.974 zł (z odsetkami 70.004.299 zł), a więc ponad 100 krotnie wyższą. Zdaniem Sądu pierwszej instancji jest to nieprawdopodobne w zestawieniu z ujawnioną przez organy podatkowe sytuacją finansową spółki. Przedstawione przez organy podatkowe wyliczenia wskaźników płynności finansowej wykazały, że kondycja spółki w tym zakresie jest najogólniej rzecz biorąc trudna. Spółka utraciła płynność finansową i wzrosłą wielkość jej zobowiązań w stosunku do posiadanych aktywów. Wyliczenia te potwierdzają wyniki finansowe, w 2012r. strona wykazała stratę odnotowując także oraz spadek obrotów, zaś od maja 2013r. w ogóle ich nie wykazała. Nie zatrudnia też już pracowników, wyzbywa się majątku. Jak ustalił organ podatkowy dniu 19 kwietnia 2012r. skarżąca zbyła posiadane środki trwałe i co istotne na rzecz podmiotu, z którym jest powiązana osobą jedynego wspólnika skarżącej. Sąd pierwszej instancji uznał za słuszną tezę postawioną przez organ podatkowy, że takie działanie skarżącej może uzasadniać wniosek o próbie udaremniania egzekucji i działania na szkodę wierzycieli. Protokół z dnia 6 marca 2013r. o stanie majątkowym spółki potwierdził, że nie posiada już ona majątku. Jednak najbardziej przekonujący dla Sądu był argument organu podatkowego podnoszący niemożliwość wdrożenia postępowania w przedmiocie upadłości spółki obejmującej likwidację jej majątku z uwagi na brak majątku spółki, który mógłby wystarczyć na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.

sygn. akt I FSK 1076/14

Przedstawione fakty zdaniem Sądu pierwszej instancji niewątpliwe stanowią uprawdopodobnienie, że zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011r. wynikające z nieostatecznej decyzji organu podatkowego nie zostanie wykonane. Z tych przyczyn jako nieuzasadnione oceniono sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 239 b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Bez wpływu na ocenę przywołanych okoliczności pozostaje przyczyna powstania zatorów płatniczych czy też kondycji finansowej skarżącej.

Sąd pierwszej instancji uznał też, że poza zakresem oceny organów podatkowych pozostają okoliczności związane z zasadnością wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz wydania decyzji w tym zakresie. Stąd podnoszona w skardze argumentacja podważająca prawidłowość decyzji wymiarowej nie może znaleźć uzasadnienia.

Od powyższego wyroku strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a to:

1. art. 239 b § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego zastosowanie i niewłaściwą

interpretację polegającą na przyjęciu, iż w sprawie zaistniały przesłanki -

okoliczności wymagane do nadania natychmiastowej wykonalności

nieostatecznej decyzji, mimo że wystąpienie tych okoliczności nastąpiło na

skutek działania organu podatkowego, Prokuratora Okręgowego i Rejonowego

w L., a także Centralnego Biura Śledczego, które to organy zablokowały

konta bankowe K. Spółki z o.o. blokując kwotę ok. 7 min złotych, co

uniemożliwiło de facto prowadzenie dalszej działalności gospodarczej spółki,

w tym regulowania bieżących zobowiązań, w sytuacji, gdy K. Sp. z

o.o. nie miała żadnych możliwości skutecznej przeciwstawienia się tym

działaniom;

2. art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej, polegającą na przyjęciu, iż organ

podatkowy uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe wynikające z

nieostatecznej decyzji podatkowej nie zostanie wykonane, podczas gdy do

dnia zablokowania kont skarżącej spółki K. Sp. z o.o. w L.

regulowała w terminie wszystkie zobowiązania i w sprawie brak było podstaw

do uznania, iż ewentualne zobowiązania podatkowe, lecz wynikające z

ostatecznej decyzji podatkowej, nie będą regulowane w przyszłości.

sygn. akt I FSK 1076/14

Autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku poprzedzających ich decyzji o nadaniu klauzuli natychmiastowej wykonalności nieostatecznym decyzjom podatkowym i orzeczenie - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez nie nadanie nieostatecznym decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Ze względu na sposób sformułowania zarzutów zawartych we wniesionej skardze kasacyjnej, jak również ich uzasadnienie celowe jest przypomnienie pewnych podstawowych zasad dotyczących wymogów skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarga kasacyjna jako sformalizowany środek prawny powinna spełniać wymagania wynikające z art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym w tym przepisie wymaganiom materialnym, tzn. powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

sygn. akt I FSK 1076/14

W związku z powyższymi przepisami należy wskazać, iż to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem kasatora jest sprecyzowanie zarzutów kasacyjnych, to jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego i w jaki sposób zostały naruszone oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., II GSK 20/11, publ. LEX nr 1121149 oraz z dnia 12 grudnia 2014r. sygn. akt I FSK 1916/13 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej (art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i w jaki sposób. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

sygn. akt I FSK 1076/14

Odnosząc powyższe uwagi do wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności, należy podkreślić, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał na naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa procesowego mogącego stanowić podstawę do zakwestionowania ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. Pełnomocnik skarżącego powołuje się na naruszenie przepisów prawa materialnego, wskazując na treść art. 239 b § 1 oraz art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej.

Analiza treści uzasadnienia zakwestionowanego wyroku i jej konfrontacja z zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej prowadzi do konkluzji, iż autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego, powinien określić, z którą z dwóch podstaw ujętych w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi łączy się ten zarzut, a co więcej - miał obowiązek wyjaśnić, na czym polegał błąd wykładni prawa albo niewłaściwego zastosowania. Nie uczynił on tego, wobec czego nie zostały dochowane wymagania wynikające z art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie pozwala to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na merytoryczne odniesienie się do wskazanych zarzutów naruszenia prawa.

Kierując się zatem wspomnianymi wyżej względami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozpoznawana skarga kasacyjna z uwagi na jej błędy nie może być skuteczna i nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, w związku z czym, działając na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.