Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 430/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA D. Małysz, Sędziowie WSA H. Chitrosz, NSA E. Gdulewicz (spr.), Protokolant st. insp. W. Wojtal, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podatku od towarów i usług za luty i marzec 2001 r. II. oddala skargę w pozostałej części III. orzeka, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej podatku od towarów i usług za luty i marzec 2001 r. nie podlega wykonaniu IV. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz D. K. kwotę 2992,30 zł / dwa tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa złote 30/100/ tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa, działając na 137, poz. 926 z późn. zm./, po rozpatrzeniu odwołania D. K. od decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2000 r., utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w toku przeprowadzonego postępowania kontrolnego w firmie D. K. “[...]" oraz kontroli krzyżowych dotyczących jej kontrahentów Drugi Urząd Skarbowy stwierdził naruszenie § 48 ust. 4 pkt 1 lit."a" oraz pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym a także naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Powyższe stało się powodem wydania przez organ I instancji decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za luty i marzec 2000 r. i zmieniającej rozliczenie podatku VAT za okres od kwietnia do grudnia 2000 r.

Od decyzji Urzędu strona wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT i § 50 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 109, poz. 1245/ oraz art. 121 § 1 i 180 ordynacji podatkowej.

Rozpatrując odwołanie Izba Skarbowa wskazała, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w zakresie wymienionych w decyzji, wykazanych w ewidencji zakupów i deklaracjach VAT 7 faktur wystawionych przez: “[...]" Firma Prywatna – T. R., “[...]" J. C., “[...]" K. K. i “[...]" s.c. stanowi § 50 ust. 4 pkt 1"a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku VAT. Przeprowadzone kontrole krzyżowe wykazały, iż sporne faktury wystawione zostały przez “[...]", “[...]" po zamknięciu obowiązku podatkowego, zaś w przypadku PHU “[...]" s. c. po likwidacji działalności gospodarczej.

Na podstawie kontroli krzyżowej w firmie “[...]" K. K. ustalono /pismo z Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2002 r. i [...] sierpnia 2002 r./, że firma nie prowadzi działalności gospodarczej pod wskazanym adresem, a podatnik złożył w tym urzędzie tylko dwie deklaracje VAT 7: za grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r., zaś w komputerowej bazie danych nie ma informacji o zmianie adresu, co uniemożliwiło przeprowadzenie kontroli podatkowej.

Ponadto Izba Skarbowa stwierdziła, iż skorzystanie z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług uzależnione jest od tego, czy podatnik /sprzedawca/ we wcześniejszej fazie obrotu uiścił podatek.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się też pogląd, iż podmiotem nieistniejącym o którym mowa w § 50 ust. 4 pkt 1 lit."a" powołanego rozporządzenia jest podmiot nie tylko faktycznie nieistniejący, lecz także formalnie zarejestrowany bądź to w oparciu o nieprawdziwe lub nieścisłe i nieaktualne dane, który nie składa właściwych deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawionych faktur i w konsekwencji nie płaci podatku.

W związku z powyższym organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wystawców zakwestionowanych faktur należy uznać za podmioty nieistniejące i nie podzielił zarzutów odwołania o naruszeniu wskazanych w nim przepisów postępowania podatkowego. Za prawidłowe uznał także niekwestionowane w odwołaniu naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT.

We wniesionej na powyższą decyzję skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku VAT w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w tym podatku za miesiąc luty i marzec 2001 r.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja narusza art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT poprzez pozbawienie podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w fakturach zakupu VAT wystawionych przez firmę “[...]" oraz § 50 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w wyniku niewystąpienia i nieudokumentowania przez organ podatkowy zdarzeń skutkujących możliwością zastosowania tej normy.

Ponadto postępowanie w tym zakresie prowadzone było z naruszeniem art. art. 121 § 1 i 122 w zw. z art. 188 ordynacji podatkowej oraz art. 180 § 1 ordynacji.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. – na mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ - do rozpoznania niniejszej skargi stał się właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Z mocy tego przepisu do postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych/ stwierdzić należy, że decyzja ta w części dotyczącej podatku od towarów i usług za luty i marzec 2001 r. wydana została z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania.

Jako podstawę prawną zakwestionowania prawa skarżącej do obniżenia w lutym i marcu 2001 r. kwoty podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez K. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą “[...]" z siedzibą przy ul. O. w W., Izba Skarbowa wskazała § 50 ust. 4 pkt 1 lit. “a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 109 poz. 1245 ze zm./. Uzasadniając swoje stanowisko organy podały, że wystawca faktur ostatnią deklarację VAT 7 złożył za grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r. a z pism Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2002 r. i [...] sierpnia 2002 r. wynika, iż “nie przeprowadzono kontroli podatkowej w w/w firmie ponieważ pod wskazanym adresem firma ta nie prowadzi działalności gospodarczej", a “w komputerowej bazie danych nie ma informacji o zmianie adresu"; podmiotem fikcyjnym jest zaś nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, ale także podmiot formalnie zarejestrowany w oparciu o nieprawdziwe, nieścisłe lub nieaktualne dane, który nie składa deklaracji podatkowych i nie uiszcza należnego podatku, bowiem skorzystanie przez nabywcę z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest prawem warunkowym, uzależnionym od tego, czy we wcześniejszej fazie obrotu poprzedni podatnik /sprzedawca/ podatek ten uiścił.

Odnosząc się do tak sformułowanego stanowiska organów obu instancji zauważyć przede wszystkim należy, że – gdyby brać je dosłownie - stwierdzenie, iż wynikające z art.19 ust.1 lub art. 20 ust.1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm., w brzmieniu obowiązującym w 2000 roku zwanej dalej “ustawą"/ prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego jest uzależnione od uiszczenia podatku należnego przez poprzednika prawnego /sprzedawcę/, nie ma uzasadnienia prawnego. Nie wynika to ani z ustawy, ani też z rozporządzenia. Nawet w przypadku, gdy sprzedawca nie składa deklaracji VAT-7 i nie płaci podatku, ale posiada kopie wystawianych faktur VAT, nabywca ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego o podatek naliczony, o ile sprzedawca jest uprawniony do wystawiania takich faktur /por.: § 50 ust.4 pkt 1 lit."a"/ in fine rozporządzenia/, w przypadku zaś, gdy podstawą obniżenia jest faktura zakupu niepotwierdzona kopią u sprzedawcy, również nie ma znaczenia, czy sprzedawca uiścił podatek należny, a istotne jest jedynie, czy sprzedaż tę i podatek z nią związany sprzedawca uwzględnił w złożonej deklaracji VAT-7 /§ 50 ust.4 pkt 2 i ust.6 rozporządzenia/. Chodzi bowiem nie tyle o to, aby zobowiązany dobrowolnie uiścił obciążający go podatek, ale aby właściwe organy w zakresie przyznanego im władztwa mogły stwierdzić, czy dany podmiot jest zobowiązany do uiszczenia podatku i w jakiej wysokości i aby, ostatecznie, mogły doprowadzić do realizacji zobowiązania podatkowego z zastosowaniem prawem przewidzianych środków przymusu.

Zgodnie z powołanym § 50 ust.4 pkt 1 lit."a" rozporządzenia, w przypadku gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że istotne jest, czy podmiot był istniejącym i uprawnionym do wystawiania faktur VAT w dacie wystawienia konkretnych faktur, nie zaś w czasie, gdy prowadzone jest postępowanie podatkowe, oraz że postępowanie w przedmiocie tego ustalenia prowadzone być musi z zachowaniem przepisów postępowania, w szczególności art.122, art.180, art.187 § 1, art.191 i art.210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz.926 z późn. zm./.

Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej przepisy te nie zostały zachowane.

Jak wynika z akt sprawy K. K. T. NIP [...] dokonał zgłoszenia rejestracyjnego w dniu [...] grudnia 2000 r. i złożył w Urzędzie Skarbowym deklaracje VAT 7 za grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r. /k-21/.

Podstawą ustalenia przez organy rozstrzygające niniejszą sprawę, że w/w podmiot jest podatnikiem nieistniejącym są pisma Urzędu Skarbowego, informujące, że pod adresem wskazanym na spornych fakturach – tj. O., W. firma nie prowadzi działalności gospodarczej. Zauważyć jednak należy, iż treść powyższych pism nie jest potwierdzona procesowo, powyższe pisma zostały sporządzone po upływie roku od daty wystawienia ostatniej ze spornych faktur. W takiej sytuacji i wobec złożenia przez sprzedawcę deklaracji VAT 7 za miesiąc styczeń /[...] lutego 2001 r./, nie można wykluczyć, że wystawca faktur prowadził w lutym i marcu 2001 r. działalność gospodarczą.

Podnieść w tym miejscu należy, że sam fakt, że podmiot nie złożył deklaracji VAT za luty i marzec 2001 r. nie przesądza jednak, że jest to podmiot nieistniejący.

Oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na treści w/w pism i niepodjęcie nawet próby ustalenia obecnego miejsca pobytu wystawcy kwestionowanych faktur, w celu ustalenia czy był on podmiotem istniejącym, w chwili wystawiania spornych faktur, czy w ogóle były wystawiane kopie faktur i czy była prowadzona u niego ewidencja VAT, oznacza że postępowanie podatkowe w sprawie prowadzone było z naruszeniem art. 122, art. 188 i 187 § 1 ordynacji podatkowej.

Zważywszy, że z akt sprawy wynika /pismo US z [...] października 2002 r./, iż w sprawie transakcji handlowych pomiędzy “[...]" a skarżącą toczyło się postępowanie karne, zasadnym i koniecznym było zwrócenie się do właściwej prokuratury o poinformowanie czy istotne dla sprawy niniejszej dokumenty /kopie faktur, ewidencja VAT/ zostały przejęte przez organy ścigania.

Z powyższych względów stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja w części dotyczącej rozstrzygnięcia za m-c luty i marzec 2001 r. wydana została z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, co uzasadnia jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit “c" cyt. na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pozostałej części skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 cyt. ustawy.

Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych uzasadnia art. 200 w/w ustawy.