Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 583/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 186,  art. 187
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 540, art. 540a, art. 540b, art. 542 par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z [...] grudnia 2014 r.; 2) zasądza od Szefa Służby Celnej na rzecz M. G. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] listopada 2014 r. M. G. (dalej jako skarżący), wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze Służby Celnej. Jako podstawę żądania wskazał przepisy art. 145 § 1 pkt 3-6 K.p.a.

Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r., na podstawie art. 150 § 2 K.p.a., Szef Służby Celnej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] lipca 2012 r. Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 145 § 1 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wznawia się postępowanie, jeśli zachodzą przyczyny enumeratywnie wymienione w pkt 1-8. Równocześnie, w judykaturze przyjmuje się, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym odmowa wznowienia postępowania może nastąpić tylko w sytuacji, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. Wykładnia jurydyczna wskazuje, zdaniem organu, iż niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. umowy cywilnej czy czynności materialno-technicznej, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną lub gdy strona opiera żądanie na podstawie dającej podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia. Organ zauważył, iż postępowania dyscyplinarne prowadzone wobec funkcjonariuszy celnych (także innych służb mundurowych) są szczególnym rodzajem postępowań, które w warstwie proceduralnej nie mogą być utożsamiane z postępowaniami administracyjnym, a wydawane na ich zakończenie orzeczenia dyscyplinarne nie są decyzjami administracyjnymi. Źródłem odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych są natomiast przepisy ustawy z dnia 7 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Akt ten stanowi tzw. pragmatykę służbową funkcjonariuszy Służby Celnej, czyli zamknięty w formule ustawy, katalog praw i obowiązków oraz procedur obowiązujących funkcjonariuszy Służby Celnej. Konsekwencją stosowania takiej formuły jest to, że w przypadku pragmatyk służbowych istnieje powszechnie akceptowalne prawo ustawodawcy do odrębnego niż w powszechnie obowiązujących przepisach uregulowania danej kwestii. Przykładem na samoistność regulacji w pragmatykach służbowych jest powszechne, co do zasady, wyłączenie stosowania przepisów Kodeksu pracy w stosunkach służbowych służb mundurowych.

Organ przywołał treść art. 187 ustawy o Służbie Celnej określającego ramy prawne i proceduralne postępowań dyscyplinarnych w Służbie Celnej wskazując, iż jego analiza nie pozostawia wątpliwości, że do postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy celnych zastosowanie mają jedynie przepisy zawarte w Rozdziale 11 ustawy pragmatycznej oraz odpowiednio - tj. jedynie w kwestiach w niej nieuregulowanych - przepisy zawarte w Kodeksie postępowania karnego. Podejmując polemikę z przedstawionym we wniosku z [...] listopada 2014 r. twierdzeniem o adekwatności trybów nadzwyczajnych Kodeksu postępowania administracyjnego do wzruszania ostatecznych orzeczeń dyscyplinarnych organ wyjaśnił, iż jest to teza chybiona. Organ zważył, iż w sprawie skarżącego, WSA w Warszawie weryfikowało powyższą tezę, oddalając 29 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 187/14 skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z [...] lipca 2012 r.

Podsumowując, organ stwierdził, iż w sprawach z zakresu postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w stosunku do funkcjonariuszy celnych określona została tylko jedna procedura. Polega ona na bezpośrednim stosowaniu przepisów Rozdziału 11 ustawy o Służbie Celnej, a w kwestiach tam nieuregulowanych stosowania odpowiednio przepisów Kodeksu postępowania karnego. Tak stanowi art. 187 ustawy o Służbie Celnej. Jasno określona zasada korzystania z procedury karnej w postępowaniach dyscyplinarnych jest z założenia pełna (zasada racjonalnego ustawodawcy) i nie upoważnia w żaden sposób adaptacji - do ustalonego przez ustawodawcę schematu proceduralnego – kolejnych przepisów procesowych, określonych w innych aktach prawnych. Wbrew wywodom skarżącego, poprzez wykorzystanie jej trybu odwoławczego, nie staje się ona inną procedurą.

Reasumując, organ uznał, że wniosek z [...] listopada 2014 r. o wznowienie postępowania w sprawie orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z [...] lipca 2012 r. został złożony w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie mają zastosowania do postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w Służbie Celnej.

Pismem z [...] grudnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Szefa Służby Celnej z [...] grudnia 2014 r. zarzucając temu orzeczeniu:

1. naruszenie art. 149 § 3 K.p.a.,które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odmowę wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z [...] lipca 2012 r. i błędne przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania z [...] listopada 2014 r. został złożony w niewłaściwym trybie, w sytuacji gdy tryb postępowania przewidziany przepisami K.p.a. ma zastosowanie do postępowań prowadzonych w Służbie Celnej;

2. naruszenie przepisów art. 6, 8, 10 § 1 i 149 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieumożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie przed wydaniem postanowienia, w tym możliwości wyrażenia swojego stanowiska, chociażby w kontekście niewłaściwego zastosowania zasad procedury dyscyplinarnej w Policji do spraw z zakresu postępowań w Służbie Celnej, które spowodowało wypaczenie wyniku całej procedury oraz w kontekście możliwości nieobiektywnego prowadzenia sprawy skarżącego przez funkcjonariusza celnego M. F., który powinien powstrzymać się od udziału w sprawie z uwagi na wcześniejsze prowadzenie sprawy skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do wydania niekorzystnego z punktu widzenia interesów skarżącego postanowienia;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu i bezpośrednim zastosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do prawomocnie zakończonego postępowania dyscyplinarnego regulowanego ustawą o Służbie Celnej, podczas gdy do prawomocnie zakończonego postępowania dyscyplinarnego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisy Kodeksu postępowania karnego stosuje się jedynie w toku postępowania dyscyplinarnego, lecz z modyfikacjami – w celu zapewnienia osobie obwinionej praw i gwarancji służących zabezpieczeniu jej interesów w postępowaniu dyscyplinarnym.

Postanowieniem z [...] lutego 2015 r. nr [...] Szef Służby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ dyscyplinarny II instancji, ustosunkowując się do postawionych przez skarżącego zarzutów zauważył, iż zarzuty dotyczące naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6, art. 8 i art. 10 § 1 K.p.a. są chybione. Wynika to z oczywistego faktu, iż czynności podjęte przez organ z urzędu przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania nie są czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny. Ponieważ w niniejszej sprawie organ dyscyplinarny nie wszczął postępowania wznowieniowego, nie istniała konieczność bezpośredniego uczestnictwa stron postępowania w czynnościach związanych z oceną wniosku z [...] listopada 2012 r. o wznowienie postępowania.

Organ ponownie wskazał, iż w sprawach z zakresu postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w stosunku do funkcjonariuszy celnych, określona została tylko jedna procedura. Polega ona na bezpośrednim stosowaniu przepisów Rozdziału 11 ustawy o Służbie Celnej, a w kwestiach tam nieuregulowanych - stosowania odpowiednio przepisów Kodeksu postępowania karnego. Tak stanowi art. 187 ustawy o Służbie Celnej. Jasno określona zasada korzystania z procedury karnej w postępowaniach dyscyplinarnych jest z założenia pełna i nie upoważnia w żaden sposób adaptacji - do ustalonego przez ustawodawcę schematu proceduralnego - kolejnych przepisów procesowych, określonych w innych aktach prawnych.

Pismem z [...] marca 2015 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 w zw. z art. 149 § 3 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] lipca 2012 r. i błędne przyjęcie, że wniosek o wznowienie z [...] listopada 2014 r. został złożony w niewłaściwym trybie, w sytuacji gdy tryb wznowienia postępowania przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego ma zastosowanie do postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w Służbie Celnej;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 w zw. z art. 149 § 3 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] lipca 2012 r., w sytuacji gdy osoba żądająca wznowienia powołuje się na swój interes prawny, organ powinien wydać postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 K.p.a., ponieważ ocena posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego może nastąpić już w toku postępowania wznowieniowego, przy zapewnieniu udziału tej osoby w tym postępowaniu;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 w zw. z art. 149 § 3 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] lipca 2012 r., w sytuacji gdy przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie to, czy wniosek o wznowienie postępowania zawiera ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a., tym samym organ nie był uprawniony do stwierdzenia, że przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego tryb wznowienia postępowania nie ma zastosowania do postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w Służbie Celnej;

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 w zw. z art. 149 § 1 i 2 K.p.a. poprzez niewydanie postanowienia uchylającego zaskarżone postanowienie i niewydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, w sytuacji gdy na etapie przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ bada jedynie wyłącznie to, czy wniosek o wznowienie postępowania zawiera ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a.;

- art. 15 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie ponownie sprawy pod kątem ustalenia czy wniosek o wznowienie postępowania zawiera ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a., zaniechanie zbadania słuszności istotnych zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz nieprawidłowe zweryfikowanie czy organ I instancji zapewnił skarżącemu czynny udział w sprawie, a jedynie ograniczenie się do kontroli postanowienia wydanego w I instancji pod kątem stwierdzenia, że przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego tryb wznowienia postępowania nie ma zastosowania do postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w Służbie Celnej;

- art. 6, 8, 10 § 1, 81 K.p.a. poprzez nieumożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie przed wydaniem postanowienia, w tym możliwości wyrażenia swojego stanowiska w sprawie, chociażby w kontekście niewłaściwego stosowania zasad z procedury dyscyplinarnej w Policji do spraw z zakresu postępowań dyscyplinarnych w Służbie Celnej, które spowodowały wypaczenie wyniku całej procedury oraz w kontekście możliwości nieobiektywnego prowadzenia sprawy skarżącego przez funkcjonariusza celnego M. F., który powinien powstrzymać się od udziału w sprawie z uwagi na wcześniejsze prowadzenie sprawy wnioskodawcy o stwierdzenie nieważności decyzji (również przed WSA w Warszawie w sprawie pod sygn. akt II SA/Wa 187/14), co w konsekwencji doprowadziło do wydania niekorzystnego z punktu widzenia interesów skarżącego postanowienia;

- art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez przyjęcie, że organ wydał postanowienie na podstawie dogłębnej analizy obowiązujących przepisów, opartej o podstawowe, powszechnie akceptowane źródła wykładni norm prawa, w sytuacji gdy organ uzasadnienie swojego stanowiska ciągle odnosi do ustawy o Policji, która nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, natomiast w ogóle nie odnosi się do argumentacji strony skarżącej wynikającej m.in. z treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2013 r., I OSK 1556/2012, Lexis.pl nr 5186037, które tłumaczy, że po prawomocnym zakończeniu postępowania dyscyplinarnego odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego jest nieuzasadnione, ponieważ odpada cel zastosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie odniósł się do uzasadnienia wszystkich zarzutów postawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tym samym nie rozpoznał zarzutów w sposób wszechstronny i nie podał przyczyn, z powodu których uznał je za bezzasadne;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. 2013 r. poz. 1404 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu i bezpośrednim zastosowaniu przepisów Kodeksu postępowania karnego do prawomocnie zakończonego postępowania dyscyplinarnego regulowanego ustawą o Służbie Celnej, podczas gdy do prawomocnie zakończonego postępowania dyscyplinarnego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisy Kodeksu postępowania karnego stosuje się jedynie w toku postępowania dyscyplinarnego, lecz z modyfikacjami - w celu zapewnienia osobie obwinionej praw i gwarancji służących zabezpieczeniu jej interesów w postępowaniu dyscyplinarnym.

W oparciu o przedstawione zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c P.p.s.a., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzjącego w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

W piśmie stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę skarżący poparł skargę z [...] marca 2015 r. i stwierdził, że skoro inne pragmatyki służbowe przewidują możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego w drodze wznowienia postępowania dyscyplinarnego, przykładowo ustawa o Policji (art. 135 r-s), ustawa o Straży Pożarnej (art. 124 k), rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu (§ 40), czy też rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (§ 38 ust. 1), nie można wykluczyć takiej możliwości w stosunku do ustawy o Służbie Celnej.

Regulacja art. 187 ustawy o Służbie Celnej odsyła do odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania karnego, jednak wprost nie przewiduje możliwości wzruszania prawomocnego ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego w drodze wznowienia postępowania. Taka niejasność przepisu oznacza niepewność sytuacji prawnej skarżącego i pozostawia jej ukształtowanie organom stosującym prawo. Jeżeli więc Szef Służby Celnej chciał zastosować inne przepisy o wznowieniu, niż wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, powinien był pouczyć skarżącego na podstawie art. 9 K.p.a. o możliwych rozwiązaniach, czego nie uczynił i zaniechał. Jeśli organ uważał, że sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, mówiąc inaczej - nie należy do właściwości jakiegokolwiek organu administracji, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, to prowadzi to do konieczności zwrócenia podania jego autorowi w trybie art. 66 § 3 K.p.a. wraz ze stosownym wyjaśnieniem - art. 8 K.p.a. - w formie postanowienia o zwrocie, a nie o odmowie wznowienia postępowania.

Zdaniem skarżącego dotychczasowe uregulowanie postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy służby celnej, nie może wyłączać również możliwości wdrożenia postępowania w trybie nadzwyczajnym o wznowienie postępowania wg przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, skoro nie ma pewności czy można zastosować w sprawie wznowienia postępowania przepisy Kodeksu postępowania karnego. W przeciwnym wypadku dochodziłoby do takiej sytuacji, że funkcjonariuszowi Służby Celnej odmawia się prawa do oceny wydanego wobec niego orzeczenia dyscyplinarnego na gruncie przepisów dotyczących wznowienia postępowania, w sytuacji gdy w ustawie dotyczącej jego służby oraz w rozporządzaniu Ministra Finansów z 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, nie znajdują się żadne uregulowania wprost dotyczące możliwości wzruszania prawomocnych orzeczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, inne orzeczenie lub akt z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub innego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej przywoływanej jako: "P.p.s.a."). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną należało uwzględnić, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty oparte zostały na uzasadnionych podstawach.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do zagadnienia proceduralnego, czyli do odpowiedzi na pytanie czy i ewentualnie w jakim trybie przysługuje skarżącemu prawo żądania wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego wydaniem ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego wymierzającego skarżącemu karę wydalenia ze służby (wobec którego sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalił skargę) przez właściwy organ.

Postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy Służby Celnej zostało uregulowane w przepisach rozdziału 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), w art. od 166 do 187. Nadto, na zasadzie art. 186 powyższej ustawy pragmatycznej, Minister Finansów 11 lutego 2010 r. wydał rozporządzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych. Wskazane przepisy zawierają regulację materialnoprawną i procesową postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy celnych. Jest to regulacja obejmująca wszczęcie, przebieg oraz formę zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Jedynie przepis art. 187 ww. ustawy, w sprawach nieuregulowanych w jej rozdziale 11, odsyła do odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania karnego. Powyższe zbiory przepisów stanowią zatem całość przepisów proceduralnych, według których należy rozpatrywać sprawy dyscyplinarne funkcjonariuszy Służby Celnej i to zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i w postępowaniach nadzwyczajnych. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość sięgania do instytucji procesowych uregulowanych w Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że odmienny wniosek nie wypływa z przywoływanych przez skarżącego orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zasadniczo odnoszą się do innych kwestii związanych z postępowaniem dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Celnej. Podobna sytuacja występuje w przypadku orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 22 lutego 2011 r., II SA/Bk 842/10, które nota bene zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, a zatem tezy w nim zawarte nie mają mocy przypisywanej im przez skarżącego. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę nie podziela tezy zawartej w tym orzeczeniu, że odpowiednie stosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym przepisów Kodeksu postępowania karnego kończy się w momencie wydania orzeczenia dyscyplinarnego w II instancji, zauważając przy tym, iż teza ta została sformułowana przy rozpatrywaniu innego problemu prawnego, związanego z możliwością zaskarżenia orzeczenia dyscyplinarnego do sądu administracyjnego. Nie ma ona zatem wymiaru ogólnego i nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Prawomocne ostateczne orzeczenie dyscyplinarne może być wyeliminowane z obrotu prawnego, ale może to nastąpić tylko w przypadkach i w sposób przewidziany w konkretnej ustawie, czy też wydanym na jej podstawie rozporządzeniu. Część pragmatyk służbowych przewiduje możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, lecz jedynie w drodze wznowienia postępowania dyscyplinarnego (żadna z pragmatyk służbowych nie zawiera regulacji przewidujących możliwość wzruszenia prawomocnego ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego w drodze stwierdzenia nieważności). Przykładowo wskazać można na ustawę o Policji (art. 135 r-s), ustawę o Straży Pożarnej (art. 124 k), rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie warunków i trybu prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu (§ 40), czy też rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (§ 38 ust. 1), zauważając, że procedury w tym zakresie są niejednolite.

W ustawie o Służbie Celnej, jak i w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu wykonawczym, tego rodzaju regulacja nie została zawarta. Przyjęcie, iż w tej sytuacji funkcjonariuszom Służby Celnej nie przysługuje możliwość wzruszenia ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego w ramach procedury wznowienia postępowania dyscyplinarnego, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powodowałoby to dyskryminację funkcjonariuszy celnych wobec innych funkcjonariuszy służb mundurowych, których łączy z organami Państwa stosunek służbowy o podobnych cechach. W ocenie Sądu przyjąć zatem należy, że w przypadku postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy celnych dopuszczalne jest wznowienie tego postępowania w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy Kodeksu postępowania karnego, a wniosek taki znajduje oparcie w art. 187 ustawy o Służbie Celnej.

Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego z przyczyn przedmiotowych, Sąd uznał, że jest ono wadliwe. O ile bowiem zgodzić należy się ze stwierdzeniem, iż wniosek strony z [...] listopada 2014 r o wznowienie postępowania dyscyplinarnego nie może być rozpatrzony na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o tyle niezasadne jest twierdzenie, iż z tego powodu wznowienie postępowania dyscyplinarnego jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, co skutkować winno wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W sytuacji gdy organ dyscyplinarny uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania wniosku skarżącego na podstawie wskazanych w nim przepisów, a jednocześnie, co wykazano powyżej, co do zasady dopuszczalne jest wznowienie postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza celnego, organ winien rozpoznać przedmiotowy wniosek skarżącego o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, w trybie właściwym, czyli odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania karnego. Instytucja procesowa wznowienia postępowania uregulowana została w szczególności w rozdziale 56 K.p.k. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 grudnia 2008 r., II SA/Go 623/08, dostępny na stronie internetowej pod adresem https://cbois.nsa.gov.). Przesłanki wznowienia określone zostały w przepisach art. 540, 540a i 540b K.p.k. Rozpoznając ponownie sprawę organ obowiązany będzie zatem do zbadania, czy podstawy wznowienia określone przez skarżącego we wniosku z 24 listopada 2014 r., a odniesione do regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, odpowiadają tym wyszczególnionym w stosownych, odpowiednio stosowanych, przepisach Kodeksu postępowania karnego, a także do sprawdzenia, czy zostały zrealizowane wymogi formalne pozwalające na wznowienie postępowania dyscyplinarnego w oparciu o przepisy tego aktu prawnego. Organ winien także rozważyć, czy nie zachodzą określone w art. 542 § 3 K.p.k. przesłanki do wznowienia tego postępowania z urzędu. Badając przesłanki wznowienia, gdy zaistnieje możliwość do przejścia na ten etap procedowania, organ, mając na względzie specyfikę sprawy i zakres uregulowań, winien rozważyć, czy i które podstawy wznowienia mogą mieć zastosowanie w sprawie postępowania dyscyplinarnego.

Przyjmując, że w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Celnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania, Sąd uznał za niecelowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, a dotyczących naruszenia przepisów tego aktu prawnego.

Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie zostały wydane z istotnym naruszeniem procedury właściwej do rozpoznania wniosku skarżącego, co miało wpływ na wynik sprawy, zatem uzasadnia uchylenie obu tych rozstrzygnięć, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O zwrocie kosztów Sąd orzekł w myśl art. 200 P.p.s.a.