Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 552/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz WSA Alina Dominiak Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 10 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe co do zastosowanej stawki celnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia 5 stycznia 2004 r. "A" Sp. z o.o., działając jako przedstawiciel pośredni "B" Sp. z o.o. w W. złożyła w Oddziale Celnym "Basen IV" Urzędu Celnego [...] zgłoszenie [...] o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu z zastosowaniem procedury uproszczonej wyrobów włókienniczych - tkanin, damskich swetrów z włókien chemicznych, spodni męskich, damskich i chłopięcych z bawełny, bluzek koszulowych damskich z bawełny. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi zwykłe świadectwa pochodzenia wystawione w Tajlandii o nr [...]; [...].

W w/w zgłoszeniu celnym naliczono cło z zastosowaniem stawek celnych konwencyjnych.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] decyzją z dnia 31 marca 2004 r. nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towarów, stawek celnych oraz określił nową kwotę wynikającą z długu celnego oraz decyzją z dnia 31 marca 2004 r. nr [...] określił kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu importu.

Dyrektor Izby Celnej [...], po rozpoznaniu odwołania strony decyzjami nr [...] z dnia 29 kwietnia 2005 r. oraz [...] uchylił zaskarżone decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...]

i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał między innymi, iż w celu wyjaśnienia kwestii autentyczności i prawidłowości świadectw pochodzenia, wystąpił do upoważnionych władz Chin i Tajlandii z prośbą o potwierdzenie autentyczności tych dokumentów oraz potwierdzenie danych w nich zawartych. W efekcie uzyskano wynik weryfikacji pozytywny za wyjątkiem tajlandzkiego świadectwa [...].

Naczelnik Urzędu Celnego [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 13 kwietnia 2006 r. nr [...]; [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia 30 maja 2006 r.), powołując się na treść art. 207 § 1 w związku z art. 165 § 1, § 2 i § 4 oraz art. 13 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 73 ust 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r.

o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) art. 13 § 1 i § 3, art. 15, art. 19, art. 23, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 1, art. 226 § 1, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt 1, art. 242 § 2, art. 270 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia1997 r. Kodeks Celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 219, poz. 2153 ze zm.), § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134, poz. 886 ze zm.) oraz § 11, § 13, § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), art. 11 ust 2 i 3, art. 11 c ust 4, art. 11 e, art. 15 ust 4, ust 4c ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), § 3, § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r.

w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515) uznał zgłoszenie celne [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej stawek celnych, określił kwotę wynikającą z długu celnego, kwotę podatku od towarów i usług oraz odstąpił od naliczania odsetek wyrównawczych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż stosownie do treści art.

26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne z uwagi na powstanie długu celnego przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, w sprawach które jego dotyczą, stosować należało przepisy ustawy z dnia

9 stycznia 1997 r. Kodeks celny i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Organ podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie występują dwa aspekty. Jeden to prawidłowe udokumentowanie niepreferencyjnego pochodzenia sprowadzonego towaru, a w konsekwencji zastosowanie odpowiedniej stawki celnej, drugi zaś to określenie wartości celnej sprowadzonych towarów. Weryfikacja przeprowadzona stosownie do dyspozycji art. 85 § 1 ustawy Kodeks celny, § 29 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 21.10.1997 r. oraz § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. przez władze kraju eksportu jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Postępowanie weryfikacyjne mieści się

w pojęciu kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru, której organ celny może dokonać zgodnie z art. 83 Kodeksu celnego. Przeprowadzanie tej kontroli nie jest obwarowane wymogiem wszczęcia postępowania. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane

w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. Organ pierwszej instancji podał, iż strona przedłożyła do akt sprawy kopię pisma Biura Spraw Handlowych Ambasady Tajlandii

w Polsce z dnia 18 października 2005 r. wraz z wierzytelnym tłumaczeniem. Jednakże dokument ten nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym autentyczność świadectwa pochodzenia nr [...]. Byłaby nim jedynie nadesłana przez władze Tajlandii odpowiedź na wniosek o weryfikację spornego świadectwa pochodzenia skierowany do Departament of Foreign Trade Ministry of Commerce. W tej sytuacji istota dalszego postępowania sprowadziła się do ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia oraz prawidłowej stawki celnej dla towarów objętych ww. zgłoszeniem celnym. Przedmiotem przywozu były tkaniny i inne wyroby włókiennicze. Dla zastosowania stawek celnych konwencyjnych wobec tych towarów niezbędne było udokumentowanie ich pochodzenia prawidłowymi świadectwami. Strona wprawdzie wraz ze zgłoszeniem celnym przedłożyła świadectwa pochodzenia, jednak z uwagi na negatywny wynik weryfikacji świadectwa

nr [...] z dnia 9 grudnia 2003 r. z powodu braku współpracy ze strony eksportera

z władzami administracyjnymi Tajlandii zasadną stała się wobec tychże towarów zmiana zastosowanej stawki celnej konwencyjnej na autonomiczną. Wskazano także,

że postępowanie weryfikacyjne nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, lecz stanowi czynności kontrolne postimportowe, przeprowadzane w ramach urzędowej współpracy administracji celnych w oparciu

o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia. Zatem weryfikacji dowodu pochodzenia dokonuje się bez udziału strony i nie mogła mieć ona wpływu na jej wynik.

Zgodnie z ust. 10 części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej - towary wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia /Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm./, dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. W celu zastosowania do wyliczeń cła autonomicznej stawki celnej przyjęto zapis o kraju pochodzenia z faktury nr [...] z dnia 09 listopada 2003 r. stanowiącej załącznik do zgłoszenia celnego. Organ pierwszej instancji nie dostrzegł podstaw do zakwestionowania wartości celnej wskazanej przez stronę w deklaracji celnej. Organ wskazał również, iż odstąpiono od naliczania odsetek wyrównawczych, gdyż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że strona dopełniła wszelkie formalności związane ze zgłoszeniem towaru do odprawy, jakie są wymagane przepisami prawa, przede wszystkim przedłożyła wszystkie konieczne dokumenty, w tym świadectwa, uprawniające do zastosowania wobec towaru konwencyjnej stawki celnej.

W tej sytuacji strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji w postaci naliczenia odsetek wyrównawczych w związku z brakiem współpracy eksportera z władzami administracyjnymi Tajlandii, co miało wpływ na negatywną weryfikacje świadectwa pochodzenia.

W odwołaniu spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie określania reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobów ich dokumentowania (Dz. U. Nr 134, poz. 886) - poprzez niewłaściwą jego wykładnię;

- naruszenie przepisów art. 120, art. 121 § 1, art. 123, art. 180 § 1, art. 190 § 1, art. 192, art. 194 § 1, art.210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 kodeksu celnego - poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, brak zapewnienia stronie czynnego udziału w weryfikacji dokumentów potwierdzających preferencyjne pochodzenie towarów importowanych przez stronę oraz w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzenie przedmiotowego postępowania z pominięciem stosownych przepisów prawa materialnego procesowego.

W uzasadnieniu strona podniosła, iż o fakcie, że czynności dowodowe były dokonywane, dowiedziała się dopiero w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie postępowania dowodowego, nie miała zatem żadnych informacji, o przebiegu prowadzonego przez organ administracji postępowania weryfikacyjnego, zaś możliwość zajęcia przez nią stanowiska w trybie art. 190 ustawy Ordynacja podatkowa była istotna, jako że ustalenia w zakresie otrzymania odpowiedzi od władz krajów mogły być prowadzone dwutorowo przy udziale strony i eksportera, zwłaszcza w sytuacji "braku współpracy eksportera" z władzami tajlandzkimi. W tej sytuacji należy przyjąć, że próba pozyskania informacji od właściwych władz kraju eksportera nie powinna odbywać się bez udziału strony bowiem stanowi najistotniejszy element postępowania rzutujący na jej prawa. W ocenie strony tego typu uchybienie proceduralne i uzyskane za jego pomocą negatywne zdarzenie nie powinno stanowić podstawy do odmowy udzielenia preferencji związanych z zastosowaniem obniżonej stawki celnej wobec sprowadzonych przez nią towarów. Spółka zarzuciła też organowi celnemu nieuzasadnioną odmowę przyznania mocy dowodowej dokumentowi potwierdzającemu autentyczność świadectwa pochodzenia nr [...] wystawionemu na wniosek importera przez Biuro Spraw Handlowych Ambasady Tajlandii w Polsce w dniu 18 października 2005r. W tym kontekście strona zarzuciła organowi naruszenie obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez całkowite zignorowanie przedłożonych przez nią argumentów. Zdaniem strony pozbawiona jest podstaw prawnych odmowa uznania potwierdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia uzyskanego przez stronę, gdyż narusza ona przepis art. 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określania reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobów ich dokumentowania. Tamże brak jest wyraźnego zakazu występowania o takie potwierdzenie przez stronę postępowania, a nadto nic nie stanowi

o tym, aby w tym trybie uzyskane potwierdzenie nie mogło stanowić dowodu wymaganego tym przepisem. Potwierdza to zastosowanie przez organ administracji publicznej niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej. Strona podniosła także, iż okoliczności związane z weryfikacją świadectw pochodzenia - sprawdzenie ich autentyczności oraz prawidłowości danych w nich zawartych z udziałem instytucji wystawiającej te świadectwa - są jednoznaczne. Do chwili podjęcia czynności kontrolnych w tym zakresie organ celny nie miał wątpliwości, co do autentyczności przedstawionych przez stronę świadectw pochodzenia. Dokumenty te zostały bowiem wypełnione prawidłowo (bez niezgodności oraz pomyłek formalnych). Również właściwe władze tajlandzkie za pośrednictwem swojego przedstawicielstwa w RP potwierdziły autentyczność kwestionowanego przez organa celne świadectwa pochodzenia, nadto wskazując na oznaczenie towaru. Wynik badania autentyczności także nie jest negatywny, albowiem orzeczenie zapadło na skutek upływu terminu oznaczonego przepisem, a nie negacji wystawców świadectw pochodzenia. Referat Preferencji Handlowych Wydziału Handlu Zagranicznego Ministerstwa Handlu Tajlandii pismem z dnia 29 września 2004 r. potwierdził autentyczność świadectwa pochodzenia nr [...], natomiast nie uściślił opisu garderoby, który został uzupełniony w piśmie uzyskanym od Radcy Handlowego Ambasady Tajlandii. Tamże wskazano, iż przedmiotem importu do Polski były "tkane spodnie o składzie 100% bawełny zgłoszone do oclenia jako oryginalny produkt tajlandzki. Zgodnie zaś z zasadą ochrony zaufania obywatela do prawidłowości działań administracji i sądów nie powinien być on narażony na uszczerbek, działając w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania (m.in. decyzji oraz decyzje) organów państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia 10 sierpnia 2006 r. nr [...]; [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniesiono, iż zgodnie z § 29 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w celu sprawdzenia autentyczności dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny, przez okres 3 lat od daty wydania dokumentu, może kierować wnioski o weryfikację do właściwych organów kraju korzystającego. Załączone do zgłoszenia celnego świadectwa Form A zostały zweryfikowane pozytywnie, a tym samym stawki celne konwencyjne zadeklarowane

w zgłoszeniu celnym nie uległy zmianie. W tej sytuacji skoro strona nie kwestionuje pozytywnych wyników weryfikacji świadectw pochodzenia Form A, to również nie może zarzucać organowi celnemu naruszenia § 29 wyżej cytowanego rozporządzenia, który stanowił podstawę weryfikacji. Następnie organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku dowodów preferencyjnego pochodzenia towarów (świadectw Form A) podstawa prawna weryfikacji wynika z § 29 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997r., natomiast weryfikacja dowodów niepreferencyjnego pochodzenia towarów (zwykłych świadectw pochodzenia) wynika z § 20a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. Weryfikacja jest formą kontroli dowodów pochodzenia prowadzoną przez upoważnione organy kraju eksportu na wniosek upoważnionych władz kraju importu. Postępowanie weryfikacyjne odbywa się bez udziału strony. Organ podniósł, że powołane przepisy nie nakładają na organy celne obowiązku informowania strony o podjętych działaniach sprawdzających. Jeżeli polskie władze celne, uzyskają negatywny wynik weryfikacji lub zagraniczne organy nie udzielą odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny

w terminie 10 miesięcy od daty jego wysłania, to towary objęte takim dowodem pochodzenia uznaje się za niepochodzące z kraju, wymienionego w świadectwie. Wówczas organy celne informują stronę o uzyskanych wynikach. Postępowanie weryfikacyjne nie opiera się na przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. W tej sytuacji

w ocenie organu odwoławczego nie można się zgodzić z zarzutem, iż organy celne pozbawiły stronę czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu weryfikacyjnym. Nie można się również zgodzić z twierdzeniem strony jakoby nie miała żadnych informacji

o prowadzonym postępowaniu weryfikacyjnym. W sprawie bowiem faktycznie postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone w związku z odwołaniem strony od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia 31 marca 2004 r. znak: [...]. Na czas postępowania weryfikacyjnego postanowieniem z dnia 8 lipca 2004 r. zawieszono postępowanie odwoławcze, o czym strona została poinformowana.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ celny przepisu art. 190 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, który wskazuje na konieczność zawiadomienia strony o terminie

i miejscu przeprowadzenia dowodu organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu weryfikacyjnym, które zgodnie z wyżej powołanymi przepisami odbywa się między administracjami kraju eksportu i kraju importu bez udziału strony. W ocenie organu za bezpodstawny uznać należy zarzut strony naruszenia

w postępowaniu przepisów art.120, art.121 ustawy Ordynacja podatkowa. I tak dyspozycja art. 121 powołanej ustawy wymaga od organów administracji przestrzegania przepisów procesowych, prawa materialnego ze szczególnym uwzględnieniem zasady bezstronności, co w niniejszej sprawie miało miejsce, ponadto w toku prowadzonego postępowania celno-podatkowego stronie udzielano niezbędnych informacji i wyjaśnień odnośnie prowadzonego postępowania. Pełnomocnik strony bezpodstawnie podjął próbę podważenia odpowiedzi tajlandzkich władz z dnia 22 września 2004 r. w sprawie weryfikacji świadectwa pochodzenia [...]. Uzyskana w ramach współpracy odpowiedź spełnia wymogi § 20a ust.2 cytowanego powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1997 r. Z pisma jednoznacznie wynika, że tajlandzkie władze nie mogą potwierdzić tajlandzkiego pochodzenia towaru objętego świadectwem, bowiem eksporter nie mógł wykazać się stosownymi dokumentami potwierdzającymi takie pochodzenie. Wynik weryfikacji jest wiążący dla polskich organów celnych i stanowi oficjalną odpowiedź na wniosek Dyrektora Izby Celnej. W tej sytuacji podjęte przez Spółkę starania o uzyskanie kolejnych informacji w kwestii autentyczności przedmiotowego świadectwa były zbędne. Przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1997r. dotyczącego weryfikacji dowodów pochodzenia nie dają importerowi możliwości występowania

z wnioskiem o weryfikację. Jest to uprawnienie zastrzeżone dla organów celnych. Organ odwoławczy zauważył, iż przedłożone przez stronę w toku postępowania pismo

z Ambasady Tajlandii w Polsce nie wnosi nowych elementów do sprawy. W piśmie tym władze Tajlandii, podobnie jak w piśmie skierowanym do Dyrektora Izby Celnej potwierdzają autentyczność dokumentu, natomiast nie potwierdzają tajlandzkiego pochodzenia towaru. Naczelnik Urzędu Celnego [...] odniósł się w skarżonej decyzji do pisma przedłożonego przez stronę, wyjaśniając jednocześnie zasady prawidłowej weryfikacji dowodów pochodzenia. Zatem zarzut wobec organu, iż nie dokonał oceny przedłożonego dowodu przez stronę, a tym samym naruszył art. 194 ustawy Ordynacja Podatkowa jest niezasadny. Naczelnik Urzędu Celnego [...] nie odmówił wiarygodności pismu sporządzonemu przez Ambasadę Tajlandii w Polsce, lecz nie uznał go jako wyniku weryfikacji, bowiem zostało wystawione na wniosek strony, a nie organów celnych (zatem niezgodnie z cytowanymi wyżej przepisami), a po drugie pismo to nie potwierdza statusu pochodzenia towarów, a wyłącznie autentyczność dokumentu (czego organy celne nie kwestionują). Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ celny art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa Dyrektor Izby Celnej [...] wskazał, że organ pierwszej instancji przywołał w osnowie decyzji wszystkie przepisy, które stanowiły podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka "D" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca zarzuciła organowi administracji naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, a w szczególności :

- § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia;

- art. 65 § 7 Kodeksu celnego;

- art. 122, art. 180 § 1, art. 191, art. 192, art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa,

a poprzez to obrazę przepisów art. 120, art. 121 § 1 i art. 124 tej ustawy, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, brak zapewnienia Stronie czynnego udziału

w weryfikacji dokumentów potwierdzających preferencyjne pochodzenie towarów importowanych przez stronę oraz w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzenie przedmiotowego postępowania z pominięciem stosownych przepisów prawa materialnego procesowego, ponieważ miało ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że istotą sporu są wątpliwości co do możliwości odrzucenia przez organy celne dowodów przedłożonych przez stronę

w sprawie związanej z weryfikacją świadectwa pochodzenia wystawionego przez władze tajlandzkie, a także mało wnikliwe i przekonujące uzasadnienie przez Dyrektora Izby Celnej [...] negatywnej dla importera decyzji. Okoliczności związane z weryfikacją świadectw pochodzenia - sprawdzenia ich autentyczności oraz prawidłowości danych

w nich zawartych z udziałem instytucji wystawiającej te świadectwa - są jednoznaczne.

Do chwili podjęcia czynności kontrolnych w tym zakresie organ celny nie miał wątpliwości, co do autentyczności - pod względem formalnym - przedstawionych przez Stronę świadectw pochodzenia. Dokumenty te zostały bowiem wypełnione prawidłowo. Również właściwe władze tajlandzkie za pośrednictwem swojego przedstawicielstwa w RP potwierdziły autentyczność kwestionowanego przez organa celne świadectwa pochodzenia, nadto wskazując na oznaczenie towaru. Można zatem wnosić, iż kwestia poprawności tych dokumentów, w przedmiocie sposobu i formy ich wystawienia, pozostaje w sprawie poza sporem. Wynik badania autentyczności także nie jest negatywny, albowiem orzeczenie zapadło na skutek upływu terminu oznaczonego przepisem, a nie negacji wystawców świadectw pochodzenia. Referat Preferencji Handlowych Wydziału Handlu Zagranicznego Ministerstwa Handlu Tajlandii pismem z dnia 29 września 2004 r. potwierdził autentyczność świadectwa pochodzenia nr [...], natomiast nie uściślił opisu garderoby, który został uzupełniony w piśmie uzyskanym od Radcy Handlowego Ambasady Tajlandii. Tamże wskazano, iż przedmiotem importu do Polski były "tkane spodnie o składzie 100% bawełny zgłoszone do oclenia jako oryginalny produkt tajlandzki." Stanowisko to uzupełnia brak potwierdzenia pochodzenia dla towaru objętego świadectwem pochodzenia, którego nie mogły w pierwszej fazie ustalić władze tajlandzkie - jednocześnie uznając świadectwo nr [...] za wydane przez władze tego kraju. Konkludując, odpowiedź władz tajlandzkich udzielona organom celnym potwierdziła autentyczność świadectwa pochodzenia, natomiast odpowiedź z tego samego źródła uzyskana później i za pośrednictwem Ambasady Tajlandii potwierdziła tajlandzkie pochodzenie produktu. Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Celnej [...] zastosował zawężającą wykładnię przepisu § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów (Dz.U. Nr 138, poz. 890 ze zm.). Z literalnego brzmienia przepisu nie wynika, aby uzyskane przez stronę postępowania potwierdzenie świadectwa pochodzenia nie mogło zostać przyjęte przez organ celny za wypełnienie dyspozycji w/w przepisu. Zdawać by się mogło, iż udzielenie odpowiedzi w zadanej kwestii powinno nastąpić do rąk organu, który żądał weryfikacji.

Nie jest to natomiast w przepisie doprecyzowane, podobnie jak pojęcie "skierowania do weryfikacji" mogącego nastąpić na drodze bezpośredniej lub pośredniej (np. przez placówki dyplomatyczne państwa eksportera, Izbę Przemysłowo - Handlową, samego importera itp.) Przyjęta zasada obiegu dokumentów pomiędzy organami celnymi oraz zakres ich kompetencji nie wykluczają możliwości wskazanych powyżej, pod tym jednakże warunkiem aby skutek wymagany przepisem nastąpił w wymaganym czasie. Nie należy bowiem sądzić aby racjonalny legislator utworzył wspomniany przepis jako pułapkę dla importera, której działanie uzależnione byłoby wyłącznie od poprawnego działania polskich organów celnych oraz aparatu administracyjnego państwa trzeciego. Zastosowana przez organ celny wykładnia wskazanego przepisu spowodowała wykluczenie dowodu okazanego przez stronę przy jednoczesnym pominięciu w uzasadnieniu decyzji dokładnego wyjaśnienia końcowych wniosków. Wykładnia prawa podatkowego powinna mieć kompleksowy charakter polegający na ciągu działań dokonujących wykładni podmiotów, których celem jest ustalenie normy prawnej na podstawie przepisów obowiązujących aktów prawnych. Doktryna, orzecznictwo, niekiedy prawodawca, klasyfikują te ciągi działań, a przede wszystkim ustalają reguły postępowania zmierzające do odkodowania normy prawnej z przepisów zawartych w aktach normatywnych. W wielu przypadkach bowiem samo brzmienie słów, przy pomocy których sformułowany został dany przepis, nie wystarcza dla ustalenia normy prawnej. Niezbędne staje się umiejscowienie tego przepisu w obowiązującym porządku prawnym oraz ustalenie jego celu. Dokonując wykładni prawa przechodzi się wiec niejednokrotnie w sposób automatyczny, nie zawsze zdając sobie z tego sprawę, z wykładni językowej do wykładni systemowej, czy też celowościowej. W niniejszej sprawie traktowanie przez Dyrektora Izby Celnej [...] w sposób zawężający przepisu wskazanego powyżej § 20a rozporządzenia Rady Ministrów pozostaje w opozycji do argumentacji wynikającej z przepisów Ordynacji podatkowej, ale także wobec konstytucyjnej zasady "równości wobec prawa". Zawarty

w art. 32 ust. 1 Konstytucji nakaz "równego traktowania każdego" wyraża zasadę obowiązującą nie tylko w procesie tworzenia prawa, czyli wydawania ustaw i innych norm prawnych, ale również w zakresie jego aplikacji. Zarówno przepisy stanowionego prawa jak również ich wykładnia nie mogą zawierać postanowień dyskryminujących lub przyznających przywileje i to również powinien mieć na uwadze Dyrektor Izby Celnej [...]. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego należy wręcz stwierdzić, iż "równość

w prawie" oznacza nakaz jednakowego traktowania podmiotów i sytuacji podobnych.

Ze skarżonej decyzji wynika natomiast, że zasada równości wobec prawa nie była przestrzegana przez Dyrektora Izby Celnej [...]. Celem prawodawcy nie było bowiem dyskryminowanie importera, który okazał wraz ze zgłoszeniem celnym świadectwo pochodzenia autentyczne i zweryfikowane przez wystawcę, jednakże potwierdzenie pochodzenia samego towaru objętego świadectwem pochodzenia uzyskał we własnym zakresie - wobec importera, którego świadectwo zostało pozytywnie zweryfikowane na drodze procedury weryfikacyjnej dokonanej przez organ celny. Niezależnie od sposobu dojścia do wyniku końcowego jest on w obu przypadkach ten sam, jeżeli uzyskany został

w oparciu o wiarygodne dowody. Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, iż co do zasady na organach celnych procedujących w zakresie retrospektywnego pobrania należności celnych ciąży obowiązek przedstawienia dowodu, że wydanie nieprawidłowych świadectw było konsekwencją niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera. Jednak jeżeli w następstwie zaniedbania, za które odpowiedzialność ponosi wyłącznie eksporter, organy celne nie mogą przedstawić niezbędnych dowodów, że świadectwo zostało wystawione na podstawie właściwego lub niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera dla osiągnięcia celu weryfikacji przeprowadzanej po zwolnieniu towarów, polegającego na sprawdzeniu autentyczności i prawidłowości świadectwa pochodzenia,

to na podmiocie zobowiązanym do uiszczenia należności celnych spoczywa ciężar dowiedzenia, że świadectwa te zostały wystawione przez organy państwa trzeciego na podstawie właściwego przedstawienia faktów. Wątpliwości skarżącego budzi nadto tryb prowadzenia przez organ celny postępowania w zakresie weryfikacji świadectwa pochodzenia przedstawionego przez stronę. Zastosowana przez organ celny interpretacja przepisów jest niejasna dla skarżącej spółki. Po pierwsze, wynika z niej jakoby władze kraju eksportu związane były dyrektywami prawa polskiego w zakresie weryfikacji świadectw pochodzenia. Wiążące obie strony, tj. władze kraju eksportu oraz władze kraju importu są przepisy prawa międzynarodowego, konwencje oraz umowy bilateralne, o ile takie pomiędzy zainteresowanymi państwami były zawarte. Wykładnia systemowa stanowić musi zatem o hierarchii stosowania przepisów prawa międzynarodowego oraz przepisów krajowych. Tej okoliczności w żadnym razie nie wziął pod uwagę Naczelnik Urzędu Celnego [...], a za nim organ wydający decyzje w II instancji dochodząc do wniosków związanych z ograniczeniem czasowym podjętych działań weryfikacyjnych.

Po wtóre, należy zwrócić uwagę, iż jakkolwiek weryfikacja świadectw pochodzenia jest przy spełnieniu określonych przesłanek dopuszczalna, to jednak powinna się ona odbywać w ramach postępowania dowodowego prowadzonego w trybie art. 190 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego [...]

za podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia przyjął przepis art. 65 § 4 pkt 2 lit.b Kodeksu celnego, zatem przyjął równocześnie do stosowania w przedmiotowej sprawie dyrektywę, art. 65 § 7 Kodeksu celnego. Konsekwencja takiego stanu rzeczy jest fakt, iż od chwili złożenia przez stronę zgłoszenia celnego trwa postępowanie, do którego zgodnie

z art. 262 Kodeksu celnego mają zastosowanie przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Nietrafny jest zatem pogląd Dyrektora Izby Celnej [...] jakoby postępowanie weryfikacyjne (dowodowe) mogło być przy otwartym na wniosek strony postępowaniu celnym i podatkowym prowadzone bez jej udziału, a przepisy nie nakładały na organ obowiązku informowania podatnika o podjętych czynnościach dowodowych.

W przedmiotowej sprawie natomiast, organy celne bez informowania strony oraz bez jej udziału przeprowadzały dowód przeciwko dokumentom (świadectwom pochodzenia) taki bowiem charakter maja czynności weryfikacyjne. O wykonaniu tych czynności strona dowiedziała się dopiero w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie postępowania dowodowego. Innymi słowy, strona postępowania nie miała żadnych informacji, ani o ustaleniach, ani o przebiegu prowadzonego postępowania weryfikacyjnego. Nie powinno budzić wątpliwości, iż strona, jako zainteresowana

w wynikach weryfikacji mających zasadniczy wpływ na jej prawa i obowiązki, powinna mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, w ramach którego organ celny kwestionuje pochodzenie sprowadzonego towaru, nie zaś dopiero w postępowaniu mającym na celu podwyższenie kwoty długu celnego, zgodnie bowiem z art.123 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Reasumując należy stwierdzić, że chociaż organy celne maja niewątpliwe prawo i obowiązek wyjaśniania wszystkich wątpliwości związanych ze sprawą, nie mogą jednak czynić tego w sposób naruszający słuszny interes obywateli przez pozbawienie ich czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym ich praw i obowiązków, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to jest wbrew postanowieniom art. 123 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Tym samym należy przyjąć, że próba pozyskania informacji od właściwych władz kraju eksportera nie powinna odbywać się bez udziału strony, bowiem stanowi najistotniejszy element postępowania rzutujący na jej prawa. Poza sporem pozostaje, zdaniem skarżącego uznanie właściwego urzędu kraju eksportera za świadka (biegłego) w prowadzonym postępowaniu. Faktem jest, iż strona nie została powiadomiona przez organ celny o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu jakim jest bez wątpienia zapytanie o autentyczność świadectwa pochodzenia towaru. Faktem jest również okoliczność braku możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu, zatem okoliczności ustalone poza procesem i bez wypowiedzi strony nie mogą stanowić dowodu w świetle art. 192 ustawy Ordynacja podatkowa. Nie może sanować tej ułomności możliwość wypowiedzenia się w trybie art.200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, bowiem wypowiedź w trybie art. 192 tej ustawy dotyczy jedynie przeprowadzonego dowodu, a nie całego materiału zgromadzonego

w sprawie. Ograniczenie tego uprawnienia odcina Stronę od możliwości podjęcia dowodzenia chociażby w trybie art. 194 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa lub przedłożenia innych dowodów istotnych w sprawie znajdujących się w jej posiadaniu. Należy zwrócić uwagę, iż jakkolwiek weryfikacja świadectwa pochodzenia jest przy spełnieniu określonych przesłanek dopuszczalna, to jednak powinna się ona odbywać w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego z przestrzeganiem zasad przeprowadzania dowodu

w trybie przepisów powołanych powyżej. Orzecznictwo sądowe dość liberalnie podchodzi do zachowania wymogów procedury, zwłaszcza jeżeli strona w ogóle miała możliwość zapoznania się z materiałem w jakimkolwiek stadium postępowania. Zważyć należy,

iż przyjmowanie takiego założenia podważa sens wprowadzenia do regulacji przepisu art. 192 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z istniejącym art. 200 tej samej ustawy.

W sytuacji braku w procedurze podatkowej miejsca na kwalifikacje ocenne, niedostrzeganie tego problemu przez judykaturę prowadzi to do sytuacji, w których organy celne i podatkowe oceniają kiedy i w jakich okolicznościach udział strony w postępowaniu jest konieczny. Istnieją jednak orzeczenia NSA, których kierunek orzecznictwa zdaje się być zgodny z wolą racjonalnego ustawodawcy i według nich naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach stanowi kwalifikowana wadę procesową takiego postępowania, niezależnie czy miało to, czy też nie, wpływ na treść decyzji. Szczególną przesłanką zobowiązującą organ celny do zapoznania strony z materiałem dowodowym w trybie art. 192 Ordynacji podatkowej jest kwestionowanie przez stronę ustaleń, z których organ podatkowy wywodzi niekorzystne dla niej skutki prawne, zwłaszcza w sytuacji przedłożenia organom celnym pisma Biura Spraw Handlowych Ambasady Tajlandii w Polsce. Szczególnie istotna jest

w sprawie nieuzasadniona odmowa uznania za dowód dokumentów przedłożonych przez Stronę, a potwierdzających autentyczność świadectwa pochodzenia nr [...] wystawionych na wniosek importera przez Biuro Spraw Handlowych Ambasady Tajlandii w Polsce w dniu 18 października 2005r. Art.180§1 ustawy Ordynacja podatkowa potwierdza, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei przepis § 20 a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

24 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów.... nie zawiera jednoznacznych ograniczeń

w zakresie możliwości dostarczenia dowodu potwierdzającego autentyczność świadectwa pochodzenia przez importera, jeżeli potwierdzenie pochodzi od właściwych organów kraju eksportera. Za potrzebą uznania takiego dowodu przemawia również art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Niezaprzeczalnie dotyczy to również dokumentów urzędowych państw obcych. Odmienne potraktowanie odpowiedzi Biura Spraw Handlowych Ambasady Tajlandii w Polsce wymaga szczegółowego podania podstawy prawnej, zwłaszcza jeżeli stanowisko tam zawarte potwierdza autentyczność świadectwa pochodzenia stanowiącego bazę odmiennego obliczania wartości celnej oraz podatku VAT. Dyrektor Izby Celnej [...] podjął próbę uzasadnienia odmowy uznania

za dowód wskazanego wyżej pisma Ambasady Tajlandzkiej jednakże dla poparcia swoich twierdzeń nie podał żadnej podstawy prawnej, naruszając tym samym dyrektywę art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Zarówno ustawodawca, jak i orzecznictwo słusznie wymaga, aby podstawa prawna decyzji była podana w sposób precyzyjny oraz odnosiła się do wszystkich przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie brak jest najważniejszego dla rozstrzygnięcia przepisu, z którego organ celny wywodzi niekorzystne dla Strony skutki - przepisu uzasadniającego odmowę uznania dowodu z dokumentu urzędowego Ambasady Tajlandii w Polsce. W konsekwencji nie mogło zostać stworzone prawidłowe uzasadnienie. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z zasadą swobodnej oceny dowodów. Obowiązek ten został przez organ celny naruszony w sposób istotny poprzez całkowite zignorowanie przedłożonych argumentów strony. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo podkreśla, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Wskazane już na etapie odwołania bieżące orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, iż podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa). Organ jednakże swoja ocenę materiału dowodowego obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Pominięcie w decyzji Dyrektora Izby Celnej [...] tezy dowodowej uzasadniającej eliminację materiału dowodowego przedstawionego przez stronę skutkuje naruszeniem przepisu art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Brak logicznego i zgodnego z prawem uzasadnienia dla przypisania "większej" mocy dowodowej pewnym dokumentom przy ignorancji innych, godzi w art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ celny w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił stronie uzasadnienia prawnego oraz związku przyczynowo-skutkowego prowadzącego do rozstrzygnięcia podanego w sentencji decyzji. Wskazane wady decyzji należą do grupy wad istotnych, powodujących uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżoną decyzje wydano bez naruszenia przepisów prawa mogącego mieć wpływ na wynik postępowania.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U.04.68.623 ze zm.) do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (1 maja 2004r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli między innymi przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, z późn. zm.) Kodeks celny wraz z przepisami wykonawczymi. Zatem wprawdzie zaskarżoną decyzje wydano już po uchyleniu Kodeksu celnego, to jednak ponieważ sprawa dotyczy długu celnego, który powstał przed 1 maja 2004r., (o powstaniu długu celnego decyduje data zgłoszenia celnego) to właśnie na przepisach Kodeksu celnego i przepisów wydanych na jego podstawie opierać musiały się prowadzące postępowanie weryfikacyjne organy celne.

Skarżący, importując do Polski określoną partie tekstyliów wskazywał jako kraj pochodzenia Tajlandię i deklarował w zgłoszeniach celnych zastosowanie konwencyjnej stawki celnej. Bezsporne było, że Tajlandia jest krajem w obrocie z którym stosowana była stawka celna konwencyjna.

Zastosowania stawek celnych konwencyjnych dotyczą reguły ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów zawarte w art. 16 – 19 Kodeksu celnego (por. Kodeks celny. Komentarz. J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chomicki, R. Hauser, H. Wojtachnio, str. 59). Z art. 19 § 3 Kodeksu celnego wynikało upoważnienie ustawowe udzielone przez ustawodawcę Radzie Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia sposobu dokumentowania pochodzenia towarów, o których mowa w § 1 i § 2 oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Wydane na tej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U.97.130.851 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem, stanowiło w przepisie § 11 ust. 1, że pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 (załączniku do rozporządzenia) musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Wyroby włókiennicze – będące przedmiotem zgłoszenia celnego dokonanego przez stronę skarżącą wymienione były

w załączniku nr 3 – "wykaz towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia". Zgodnie z § 13 ust. 1 tego rozporządzenia w przypadku gdy pochodzenie towaru musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, świadectwo to spełniać powinno szereg warunków, a w szczególności sporządzone zostać powinno przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów. Zgodnie z § 20a ust. 1 i 2 rozporządzenia w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo, przy czym jeżeli udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru.

Zatem przywołane wyżej przepisy prawa wprowadziły daleko idące ograniczenie

i sformalizowanie środków dowodowych zmierzających do wykazania uprawnienia do zastosowania konwencyjnej stawki celnej. Przepisy te nie wykluczają sytuacji, w której faktyczne pochodzenie towaru z określonego kraju lub regionu nie jest kwestionowane

i wynika z dokumentów innych niż świadectwo pochodzenia lub z oznaczeń na towarze, lecz wskutek nie złożenia przez zgłaszającego towar świadectwa pochodzenia lub jego negatywnej weryfikacji przez organ celny nie jest możliwe zastosowanie konwencyjnej stawki celnej.

Organy celne skorzystały z wynikającej z przywołanych wyżej przepisów możliwości weryfikacji autentyczności przedłożonych przez stronę skarżącą świadectw pochodzenia, zwracając się w tym celu do odpowiedniego organu tajlandzkiego. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić rygorystyczny tryb weryfikacji świadectwa pochodzenia przewidziany przepisem art. 20a rozporządzenia. Tryb ten przewiduje bowiem, że brak jednoznacznego potwierdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia lub prawdziwości danych w nim zawartych przez organ wystawiający powoduje brak możliwości potwierdzenia pochodzenia towaru.

Strona skarżąca zakwestionowała w skardze prawidłowość postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego przez organy celne, lecz zdaniem Sądu zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione. Dowodem bowiem o zasadniczym znaczeniu w sprawie było bowiem pismo Referatu Preferencji Handlowych Wydziału Handlu Zagranicznego Ministerstwa Handlu Tajlandii z dnia 29 września 2004 r. które w sposób nie budzący wątpliwości stanowi, że brak było możliwości sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w świadectwie pochodzenia.

Podkreślić należy w tym miejscu, że istotnie proces weryfikacji świadectwa pochodzenia prowadzony przez organ celny na podstawie art. 20 a przywołanego rozporządzenia obejmuje nie tylko kontrolę autentyczności dokumentu lecz także badanie czy dokument ten zawiera prawidłowe dane. Skoro zatem przedłożony przez skarżącego dokument wystawiony przez Ambasadę Tajlandii w Polsce potwierdza jedynie autentyczność świadectwa pochodzenia to nie stanowi dowodu mogącego podważyć treść i znaczenie dokumentu z 22 września 2004r. nadesłanego w odpowiedzi na pytanie organu celnego przez właściwy organ tajlandzki w takim zakresie w jakim wskazuje on na brak możliwości przeprowadzenia weryfikacji prawdziwości danych w nim zawartych. Skoro tak to bezzasadny jest zarzut strony skarżącej dotyczący pominięcia w ramach materiału dowodowego dokumentu wystawionego przez Ambasadę Tajlandii w Warszawie. Dokument ten nie stanowił bowiem dowodu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy przez organy celne jako, że nie dotyczył w żadnej mierze weryfikacji prawdziwości danych zawartych w świadectwie pochodzenia złożonym przez importera. Taka ocena dokonana przez organ celny w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa i w niczym nie narusza przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się do zarzutu opierającego się na twierdzeniu strony skarżącej,

że pominięto jej udział w postępowaniu dotyczącym weryfikacji świadectwa pochodzenia to stwierdzić należy, ze zapytanie skierowane przez organ celny do tajlandzkiego organu wystawiającego stanowiło czynność zmierzającą do uzyskania dowodu z dokumentu. Żaden przepis Ordynacji podatkowej nie nakłada na organ administracji obowiązku powiadomienia strony o tego rodzaju czynności. Wbrew stanowisku strony skarżącej, organ tajlandzki nie jest w sprawie ani biegłym ani świadkiem. Jego rola w sprawie określona jest wyraźnie przepisami rozporządzenia i ogranicza się do wypowiedzenia się

w formie dokumentu co do autentyczności świadectwa pochodzenia i prawdziwości danych w nim zawartych. Niewątpliwie odpowiedź nadesłana na zapytanie polskiego organu celnego stanowi dowód z dokumentu w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Nie mają natomiast oczywiście do samego wystąpienia o weryfikację świadectwa pochodzenia zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące dowodów ze świadków lub biegłych.

Nie można podzielić stawianego przez stronę skarżącą zarzutu mającego wpływ na wynik postępowania naruszenia przez organy celne przepisów art. 123§1, 178§1 i 200§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) . Organ celny w niniejszej sprawie wywiązał się ze swych obowiązków umożliwiając stronie skarżącej zaznajomienie się z nadesłanym przez administrację tajlandzką dokumentem i wypowiedzenie się co do jego treści. Działania podjęte w konsekwencji przez skarżącego importera nie doprowadziły do skutecznego podważenia wagi tego dowodu z przyczyn omówionych powyżej.

Zarzutem istotnym byłoby oparcie ustaleń dowodowych dokonywanych przez organ celny na dokumentach, które nie byłyby udostępnione do wglądu stronie skarżącej przed wydaniem decyzji. W sprawie niniejszej sytuacja taka jednak nie zachodziła. Stronę skarżącą poinformowano o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym przez organy celne i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Strona zresztą skorzystała ze swego prawa i podjęła aktywne działanie zmierzające do podważenia ustaleń organu administracji. Z przyczyn omówionych wyżej działania te nie przyniosły jednak zamierzonego przez stronę rezultatu. Stało się tak jednak nie dlatego, że strona była pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym lecz dlatego, że przedłożony przez nią dowód okazał się być nieprzydatnym dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na marginesie tylko wskazać należy w tym miejscu, że sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd zawarty w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005r. (sygn. akt FPS 6/04 publ. ONSA i WSA 2005/4/66), w której Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że niezastosowanie w danej sprawie trybu określonego

w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie jest wystarczającą przesłanką do uznania,

że zachodzi podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art.240 § 1 pkt 4 tej ustawy, zaś naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargi oddalił.