Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 34/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 c w zw. z art. 135, art. 145 par. 3, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant referent stażysta Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2021 r. nr SKO. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o rejestrację pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] października 2021 r. numer [...] 2. umarza postępowanie administracyjne 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego S. Sp. z o.o. w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania S. Sp. z o.o. w W.:

1) uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] października 2021 r., odmawiającą uchylenia ostatecznych decyzji Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie czasowej rejestracji ciągnika rolniczego marki F., na rzecz "Ł." sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz z dnia [...] września 2017 r. w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego marki F., na rzecz "Ł." sp. z o.o. z siedzibą w Ł.;

2) uchyliło w całości postanowienie Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta Ł.: z dnia [...] sierpnia 2017 r. i z dnia [...] września 2017 r. w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego;

3) odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2017 r. i z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r S. Sp. z o.o. w W. zwróciła się do Prezydenta Miasta Ł. o wznowienie postępowania w przedmiocie rejestracji ciągnika rolniczego, rok produkcji 2014, o numerze fabrycznym [...], numerze rejestracyjnym [...], dla którego ten organ wydal dowód rejestracyjny serii [...], powołując się na podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 147 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Jako nową okoliczność nieznaną organowi w dniu wydania decyzji strona wskazała umowę o ustanowieniu zastawu rejestrowego z dnia [...] grudnia 2014 r. według której zastawca K. K. zobowiązał się, że nie sprzeda ani nie obciąży sprzętu. Zastaw ten nie został odnotowany w dowodzie rejestracyjnym. W dniu [...] lipca 2017 r. K. K. sprzedał przedmiotowy ciągnik rolniczy na rzecz Ł. Sp. z o.o. w Ł., która to spółka wniosła o rejestrację ciągnika. Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] sierpnia 2017 r. dokonano czasowej rejestracji ciągnika rolniczego marki F., na rzecz "Ł." sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz decyzją z dnia [...] września 2017 r. dokonano rejestracji ciągnika rolniczego marki F., na rzecz "Ł." sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. W dniu [...] kwietnia 2019 r. na podstawie umowy z dnia [...] grudnia 2014 r. o ustanowieniu zastawu rejestrowego nastąpiło przejęcie pojazdu na własność skarżącej Spółki z powodu nieuregulowania należności.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznymi decyzjami tego organu z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie czasowej rejestracji ciągnika rolniczego na rzecz "Ł." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz z dnia [...] września 2017 r. w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego, na rzecz tej samej spółki. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Prezydent Miasta Ł. zawiesił wznowione postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu ustalenia własności przedmiotowego ciągnika przez sąd powszechny. Po rozpoznaniu zażalenia S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie zawieszenia wznowionego postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. uchyliło w całości postanowienie Prezydenta Miasta Ł. w sprawie zawieszenia postępowania.

Następnie Prezydenta Miasta Ł. decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] odmówił uchylenia ostatecznych decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] sierpnia 2017 r. i z dnia [...] października 2021 r. w sprawie rejestracji przedmiotowego ciągnika. Organ podkreślił, że na dzień sporządzenia umowy kupna – sprzedaży w dniu [...] lipca 2017 r. ciągnika spółce Ł., K. K. był właścicielem tego ciągnika. Następnie nowym właścicielem od dnia złożenia oświadczenia o zajęciu przedmiotu zastawu z dnia [...] kwietnia 2019 r. stała się skarżąca spółka. Organ w tym zakresie powołał się na przepisy ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawu oraz podkreślił, że skarżąca spółka nie przedstawiła dokumentu stwierdzającego nieważność przedmiotowej umowy kupna sprzedaży, na podstawie której ciągnik został zarejestrowany na Ł. Sp. z o.o., a do takiej oceny nie jest uprawniony organ rejestrujący. Właściciel pojazdu nie dokonał wpisu zastawu rejestrowego, zaś S. Sp. z o.o. (zastawnik) również nie żądał dokonania takiego wpisu. Rejestracja zaś ciągnika miała swoje umocowanie w art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła S. Sp. z o.o. z siedzibą w W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2021r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] października 2021 r. oraz postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego oraz odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2017 r. i z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego.

W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium wskazało, że organ I instancji prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie nie dokonało oceny czy wniosek ten spełnia wymogi formalne wynikające z przepisów art. 147, art. 148 oraz art. 150 § 1 k.p.a. tj. czy został zachowany termin oraz czy wniosek został złożony przez stronę postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując oceny wniosku S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] marca 2021 r. o wznowienie postępowania, pod względem spełniania przesłanek formalnych do wszczęcia postępowania wznowieniowego stwierdziło że, organem właściwym do wszczęcia postępowania w sprawie był Prezydent Miasta Ł., który dokonał rejestracji pojazdu, zaś stroną postępowania rejestracyjnego była wyłącznie "Ł." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. W związku z tym, że jedyną stroną postępowania rejestracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2017 r. w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego marki F., nr podwozia [...] (oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie czasowej rejestracji) była "Ł." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. - wszczęcie postępowania wznowieniowego w ww. sprawie nie mogło nastąpić na wniosek S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., gdyż spółka ta nie była stroną, zatem nie została spełniona przesłanka wynikająca z przepisu art. 147 k.p.a. Nie została również spełniona przesłanka wynikająca za przepisu art. 148 § 1 k.p.a. określająca, że wniosek o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Pomijając fakt, że S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2017 r., to wniosek o wznowienie tego postępowania złożony został z uchybieniem miesięcznego terminu wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zażądała wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, czyli z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. We wniosku z dnia [...] marca 2021 r. spółka wskazała, że na pojeździe zarejestrowanym przez Prezydenta Miasta Ł. był ustanowiony zastaw rejestrowy na podstawie umowy z dnia [...] grudnia 2014 r. zawartej z K. K. (poprzednim właścicielem pojazdu). O zbyciu przez K. K. na rzecz spółki Ł. pojazdu będącego przedmiotem zastawu, S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. dowiedziała się w dniu [...] kwietnia 2019 r. tj. w dacie wypowiedzenia K. K. umowy pożyczki ze skutkiem natychmiastowym i jednoczesnym przejęciem na własność przedmiotu zastawu rejestrowego (a więc także ciągnika rolniczego).

Poczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ustalenia, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] sierpnia 2017 r. i z dnia [...] września 2017 r., pochodzi od podmiotu niebędącego stroną postępowania (zakończonego wymienionymi decyzjami) oraz został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu do jego wniesienia spowodował, że wszczęcie przez Prezydenta Miasta Ł. postępowania wznowieniowego z wniosku S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] marca 2021 r. było niedopuszczalne, co skutkowało uchyleniem decyzji i postanowienia o wznowieniu oraz odmową wznowienia postępowania.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyła S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez adwokata zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 147 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wystąpienia bezwzględnego obowiązku wznowienia postępowania przez Prezydenta Miasta Ł., będącego konsekwencją powzięcia przez ten organ informacji o zaistnieniu przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że wznowienie postępowania w sprawie nastąpiło z urzędu;

2) art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie, że termin jednego miesiąca na wniesienie podania o wznowienie postępowania przez stronę stanowi przeszkodę dla wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, pomimo że wznowienie powinno nastąpić z urzędu, a ww. termin nie znajduje zastosowania w przypadku wznowienia postępowania z urzędu;

3) art. 28 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że skarżąca nie posiada statusu strony, pomimo że postępowanie w przedmiocie rejestracji oraz czasowej rejestracji ciągnika rolniczego dotyczy przedmiotu stanowiącego jej własność, a tym samym postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, a także postępowanie w przedmiocie rejestracji oraz czasowej rejestracji ciągnika rolniczego, zakończone decyzją o rejestracji pojazdu oraz decyzją o czasowej rejestracji pojazdu dotyczą jej interesu prawnego;

4) art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niekorzystnej dla strony odwołującej się, co skutkowało uchyleniem postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami oraz odmową wznowienia postępowania,

II. nieważność z uwagi na wystąpienie przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz w zw. z art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1 oraz art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym polegającą na wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. na uchyleniu postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami oraz odmowie wznowienia postępowania pomimo zaistnienia podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a także skutkującej brakiem uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu oraz decyzji o czasowej rejestracji pojazdu wydanych na rzecz podmiotu, który nie jest właścicielem, wbrew Prawu o ruchu drogowym.

W uzasadnieniu swego stanowiska skarżąca spółka rozwinęła zarzuty podniesione w skardze i wskazała, że organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1-3, 5-8 k.p.a. Naruszenie w procesie wydania decyzji norm prawa procesowego, które zostało wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a., powoduje zatem bezwzględny obowiązek wszczęcia z urzędu przez organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Oznaczało to, że pismo skarżącej z dnia [...] marca 2021 r. stanowiło impuls do podjęcia działania przez Prezydenta Miasta Ł. wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu.

Natomiast niezachowanie przez stronę miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania, w przypadkach, gdy organ może wznowić postępowanie z urzędu. Ograniczenie terminem odnosi się więc wyłącznie do sytuacji, w których podstawa wznowienia jest okoliczność z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a i art. 145b k.p.a. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., to bez względu na to czy strona zachowała termin czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie. W tym zakresie strona skarżąca powołała się na wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2403/17, LEX nr 2720234.

Ponadto zdanie skarżącej spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie uznało, że skarżąca nie jest stroną, ponieważ taki status w postępowaniu w przedmiocie rejestracji oraz czasowej rejestracji ciągnika rolniczego przysługuje jedynie spółce Ł. Postępowanie w sprawie rejestracji dotyczy skarżącej, ponieważ obejmuje ciągnik rolniczy stanowiący jej własność. Skarżąca ma zatem interes prawny, aby przedmiot będący jej własnością nie był zarejestrowany na rzecz podmiotu trzeciego, któremu nie przysługuje żaden tytuł prawny do pojazdu.

Dodatkowo podkreślono, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 139 k.p.a., ponieważ rozstrzygnięcie o uchyleniu w całości postanowienia o wznowieniu oraz odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, jest niekorzystne dla skarżącej. Wydanie rozstrzygnięcia z pkt 2 i 3 decyzji uniemożliwia wydanie prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie rejestracji pojazdu i powoduje, że w obrocie będą nadal funkcjonowały decyzje rejestrujące pojazd na rzecz podmiotu niebędącego jego właścicielem, tj. wbrew przepisom Prawa o ruchu drogowym, zwłaszcza art. 73 ust. 1 tej ustawy. Ponadto zdaniem skarżącej, organ II instancji uchylając postanowienie o wznowieniu, w sytuacji, gdy zostało stwierdzone wystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., działał z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację.

SKO podkreśliło, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte na wniosek S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowanej przez adw. R. W., z dnia [...] marca 2021 r. (k.12 akt I instancji), a nie z urzędu. Zdaniem Kolegium w treści postanowienia o wznowieniu postępowania organ nie może przesądzać, czy została spełniona przesłanka do wznowienia postępowania, gdyż nastąpiłoby to z rażącym naruszeniem przepisu art. 149 § 2 k.p.a. Zdaniem organu o powyższym świadczy również to, że gdyby postępowanie wznowieniowe prowadzone było z urzędu, należałoby umorzyć postępowania pierwszej instancji w całości. Zdaniem organu II instancji złożenie przez stronę wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu określonego, czyni niedopuszczalnym wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. oraz powoduje, że postępowanie wznowieniowe (przeprowadzone na jego podstawie) dotknięte jest wadą nieważności. Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania z rażącym naruszeniem prawa ma ten skutek, że całe postępowanie wznowieniowe oraz kończąca je decyzja są obarczone tą wadą. W związku z tym wynikający z przepisu art. 139 k.p.a zakaz reformationis in peius nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek po części z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Podkreślić przy tym należy, że w większości wnioski zawarte w uzasadnieniu decyzji organu II instancji są prawidłowe, jednakże samo rozstrzygnięcie zawiera wadę prawną uzasadniającą wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 t.j., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

Na wstępie należy podkreślić, iż niniejsze postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte na wniosek S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowanej przez adw. R. W. złożony z dnia [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu k.12 akt I instancji), zaś jako podstawa wznowieniowa został wskazany art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończoną decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności fatyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Podzielić przy tym należy, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o prowadzeniu postępowania z urzędu – jak twierdzi strona skarżąca, że jej wniosek dał impuls dla organu do wszczęcia postępowania z urzędu, bowiem art. 147 k.p.a. wprost wskazuje, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony. W sytuacji zatem złożenia wniosku o wznowienie, tym bardziej przez profesjonalnego pełnomocnika, która ma świadomość skutków procesowych jaki ten wniosek wywołuje nie można uznać, że takie postępowanie toczy się z urzędu, czemu przeczy również treść art. 61 § 3 k.p.a.

Niewątpliwie przy tym analizując spełnienie przedmiotowych przesłanek w pierwszej kolejności organ jest zobowiązany ustalić, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a) oraz przez uprawnioną stronę.

W pierwszej kolejności słusznie organ II instancji uznał, że należało zatem ustalić czy zostały wskazane właściwe podstawy i czy wniosek został złożony przez stronę a także czy został zachowany termin.

Postępowanie nadzwyczajne, jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, zostało uregulowane przez ustawodawcę w rozdziale 12 działu II k.p.a. (art. 145-152 k.p.a.). Stanowi ono wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Przy czym, czynności organu po otrzymaniu wniosku w sprawie wznowienia dzielą się na dwa etapy. W pierwszym z nich organ bada, czy podanie oparte zostało na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a k.p.a., jak również, czy zostało ono wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a., a także czy wnoszący podanie jest stroną tego postępowania. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Drugi etap obejmuje natomiast kontrolę merytoryczną, tj. postępowanie dotyczące przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Tylko bowiem kwestia statusu strony postępowania, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Właściwy w sprawie organ zobligowany był w pierwszej kolejności dokonać oceny czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. oraz czy było oparte na ustawowej przesłance wznowienia. Od ustalenia tych kwestii zależał bieg postępowania, tj. powinno się ono zakończyć wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia w przypadku niedochowania terminu czy braku podstaw wznowienia lub o wznowieniu postępowania zakończonego ww. decyzjami w sprawie rejestracji ciągnika (w razie dochowania przewidzianego terminu), z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak ma to miejsce w tym przypadku.

Należy wskazać, że organem właściwym do wszczęcia postępowania w sprawie był Prezydent Miasta Ł., który dokonał rejestracji ciągnika rolniczego, zaś stroną postępowania rejestracyjnego, o którego wznowienie strona wnosi, była wyłącznie "Ł." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. W związku z tym, że jedyną stroną postępowania rejestracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2017 r. w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego marki F., nr podwozia [...] (oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie czasowej rejestracji) była "Ł." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. - wszczęcie postępowania wznowieniowego w ww. sprawie nie mogło nastąpić na wniosek S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., gdyż spółka ta nie była stroną postępowania, zatem nie została spełniona przesłanka wynikająca z przepisu art. 147 k.p.a, która niewątpliwie była łatwa do ustalenia i nie wymagała przeprowadzenia szczegółowego postępowania. Już bowiem z dołączonych do wniosku dokumentów wynikało, że pierwszej rejestracji przedmiotowego ciągnika rolniczego dokonał K. K., który miał zawartą ze skarżącą spółką umowę z dnia [...] grudnia 2014 r. o ustanowienie zastawu rejestrowego m.in. ciągnika rolniczego, w ramach zabezpieczenia umowy pożyczki (k. 15 akt admin.). Zastaw ten nie został przez niego wpisany przy rejestracji ciągnika. Również zastawnik w tym zakresie nie podjął żadnych kroków prawnych. Powyższe skutkowało tym, że w dniu [...] lipca 2017 r. K. K. sprzedał ciągnik rolniczy spółce "Ł." Sp. z o.o. w Ł., a Prezydent Miasta Ł. dokonał rejestracji ciągnika rolniczego marki F., nr podwozia [...] w dniu [...] września 2017 r. w sprawie rejestracji (oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie czasowej rejestracji) na rzecz "Ł." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (k. 2 akt admin.). Skarżąca spółka w dniu [...] kwietnia 2019 r. wypowiedziała K. K. umowę pożyczki z dnia [...] grudnia 2014 r. i z tym dniem przejęła na własność przedmioty zastawu rejestrowego, w tym przedmiotowy ciągnik rolniczy (k. 18 akt admin.). Na datę zatem dokonywania rejestracji w dniu [...] września 2017 r. oraz [...] sierpnia 2017 r. zgodnie z treścią art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm.) skarżąca spółka nie była stroną postępowania w zakresie rejestracji ciągnika rolniczego, a zatem aby wszcząć postępowanie wznowieniowe musiałaby zostać wskazana podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 147 zdanie 2 k.p.a. wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony, a w niniejszej sprawie takie żądanie nie została złożone. Tym samym organy administracji nie dopuściły się naruszenia wskazanego w skardze art. 28 k.p.a.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, zdaniem Sądu nie została również spełniona przesłanka wynikająca z przepisu art. 148 § 1 k.p.a. określająca, że wniosek o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Pomijając fakt, że S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2017 r. oraz [...] sierpnia 2017 r., to wniosek o wznowienie tego postępowania złożony został z uchybieniem miesięcznego terminu wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zażądała wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, czyli z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. We wniosku z dnia [...] marca 2021 r. spółka wskazała, że stała się właścicielem ciągnika rolniczego w dniu [...] kwietnia 2019 r. tj. w dacie wypowiedzenia K. K.i umowy pożyczki ze skutkiem natychmiastowym i jednoczesnym przejęciem na własność przedmiotu zastawu rejestrowego (a więc także ciągnika rolniczego). Data ta powinna zatem skutkować podjęciem kroków prawnych do formalnego przejęcia przedmiotu zastawu, a co za tym idzie ustaleniu, że pojazd ten został zbyty wbrew umowie na rzecz spółki "Ł.", a co za tym idzie ewentualnemu złożeniu wniosku o wznowienie postępowania.

W tym zakresie należy przytoczyć wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 1670/20 w którym wskazano, że "termin liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.(dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że taka wykładnia art. 148 § 1 k.p.a., w której wskazany w tym przepisie termin rozpoczynałby bieg od dnia uzyskania świadomości o prawnym znaczeniu okoliczności mogącej być podstawą wznowienia, w praktyce uniemożliwiałby ustalenie daty, od której biegłby ten termin i dawałby stronom możliwość manipulowania tym terminem, a to nie zasługuje na akceptację (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 75/20, CBOSA).

W przedmiotowej sprawie – jak słusznie zauważył organ II instancji - Prezydent Miasta Ł. nie mógł w postanowieniu z dnia [...] maja 2021 r. przesadzić, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka do wznowienia postępowania opisana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, nie badając spełnienia pozostałych przesłanek formalnych. Organ I instancji nie badając dochowania terminu, niezasadnie zatem wznowił postępowanie, a stwierdzenie przez organ II instancji, że podanie zostało wniesione po terminie, ale już po wznowieniu postępowania przez organ I instancji (mimo nieprawidłowego wznowienia) uzasadniało tylko i wyłącznie umorzenie postępowania, co nie znalazło odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji organu II instancji.

Reasumując tę część rozważań Sąd uznał, że zasadnie w niniejszej sprawie organ II instancji uznał, że wniosek o wznowienie postępowania nie został złożony z przez stronę oraz z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., który rozpoczął bieg w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania tj. od dnia przejęcia na własność skarżącego spółki przedmiotowego ciągnika rolniczego w dniu [...] kwietnia 2019 r. tj. w dacie wypowiedzenia K, K, umowy pożyczki ze skutkiem natychmiastowym i jednoczesnym przejęciem na własność przedmiotu zastawu rejestrowego (a więc także ciągnika rolniczego).

Niezaprzeczalne w przedmiotowej sprawie jest zatem to, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] marca 2021 r. nie wypełnia przesłanki zachowania jednomiesięcznego terminu określonego przepisem art. 148 § 1 K.p.a., gdyż został złożony po terminie. W tej sytuacji złożenie wniosku po upływie tak wyznaczonego terminu, nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postaci wznowienia postępowania, a organ I instancji w tym zakresie błędnie wznowił postępowania, co powinno skutkować uchyleniem merytorycznej decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w uzasadnieniu skargi, jak i odwołaniu, że w sytuacji przekroczenie terminu organ powinien rozważyć wszczęcie postępowania z urzędu należy wskazać, że są one nieprawidłowe bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "z treści art. 145 § 1 k.p.a. wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli ziści się któraś ze wskazanych w nim przesłanek. Zgodnie z treścią art. 147 k.p.a. zd. pierwsze, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Z tych przepisów nie wynika obowiązek organu do podjęcia wznowienia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy strona złoży wniosek po terminie. Zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, nie może być przy tym podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1353/20, CBOSA). Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w całości podziela przedstawioną argumentację i jednocześnie podkreśla, że organy nie mają obowiązku prowadzić postępowania w przedmiocie wznowienia z tego powodu, że strona złożyła wniosek o wznowienie po terminie. W tym zakresie nie doszło do naruszenia wskazanego w skardze art. 147 k.p.a. czy też nieważności postępowania w zakresie rejestracji pojazdów określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1 oraz art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Na datę dokonywania rejestracji w dniu 20 września 2017 r. oraz 22 sierpnia 2017 r. zgodnie z treścią art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, skarżąca spółka nie była stroną postępowania w zakresie rejestracji ciągnika rolniczego, a przysługiwało jej jedynie prawo zastawu, o które wpis w dowodzie rejestracyjnym mogła wnioskować.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2496 zaakcentował, że "w żadnym wypadku, zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (CBOSA).

W ocenie Sądu stwierdzenie niezachowanie terminu w zasadzie wykluczało analizowanie przez organy pozostałych podstaw wznowienia postępowania, przy założeniu że wskazane przez skarżącą podstawy, co do zasady miały swoje umocowanie w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż pierwszy etap postępowania wznowieniowego – formalny, zakończył się negatywnymi ustaleniami dla skarżącej spółki w zakresie zachowania terminu. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z przesłanek uprawniała bowiem organ do wydania odmowy wznowienia postępowania, co zatem skutkowałoby brakiem kontroli merytorycznej w zakresie żądanych podstaw wznowienia. W przedmiotowej sprawie organ II instancji – z uwagi na nieprawidłowe wszczęcie postępowania przez organ I instancji – w znacznym zakresie odniósł się do pozostałych zarzutów, między innymi w zakresie podstaw wznowienia, choć powinien umorzyć postępowanie w tym zakresie. Błędne było zatem uchylania postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2021 r. o wznowieniu postępowania i odmówienie wznowienia postępowania, w sytuacji kiedy to postępowanie już było wznowione i organ I instancji odniósł się merytorycznie do postawy wznowieniowej określonej przez stronę skarżąca z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia i nie jest zaskarżalne, gdyż tylko na odmowę wznowienia przysługuje zażalenie. Powyższe mogłoby prowadzić do naruszenia art. 139 k.p.a. i wydania rozstrzygnięcia na niekorzyść strony skarżącej, w sytuacji kiedy postanowienie o wznowieniu nie zostało zaskarżone.

Jak wskazał natomiast w wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3307/18 NSA "wznowienie postępowania administracyjnego, nie zamyka ostatecznie kwestii oceny zachowania terminu do wznowienia postępowania. Organ także po wznowieniu postępowania, ma obowiązek z urzędu weryfikować, czy termin określony wart. 148 k.p.a. został zachowany, ponieważ tylko podanie wniesione z zachowaniem terminu należy uznać za dopuszczalne. Jeżeli organ po wznowieniu postępowania dostrzeże jednak, że wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu z art. 148 k.p.a., wówczas powinien takie postępowanie umorzyć. Przystąpienie do merytorycznego rozpoznania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, na podstawie art. 151 k.p.a., dotknięte jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia art. 148 § 1 k.p.a."

Reasumując wskazać należy, że negatywne ustalenia w zakresie możliwości wznowienia postępowania, czyli stwierdzenie uchybienia terminu i braku przymiotu strony, zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie stanowią podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Powyższe musi skutkować umorzeniem postępowania w sytuacji jego bezprzedmiotowości, o której mowa w art. 105 k.p.a. co powoduje również, że niedopuszczalne jest rozstrzyganie o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony skarżącej. Umorzenie postępowania wywiera bowiem inny skutek, przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tego postanowienia mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 348/18, wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1099/12, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, Sąd - mimo w znacznej części prawidłowej argumentacji zaskarżonej decyzji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje z powodu naruszenia art. 148 § 1 k.p.a (pkt 1 sentencji), zaś na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a, stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania, które niezasadnie zostało wznowione, umorzył jednocześnie to postępowanie, uznając że brak jest podstaw do kontynuowania tego postępowania administracyjnego (wobec stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego) (pkt 2 sentencji).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Na koszty te składają się wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł oraz opłata skarbowa 17 zł.