Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 334/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Barbara Zielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

W. Z. wystąpił do Kierownika Urzędu z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w latach 1949-1953 w charakterze łącznika w [...], tj. z tytułu określonego w art. l ust. 2 pkt 5 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm. ). Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] października 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją wydaną dnia [...] maja 2001 r. umorzył postępowanie wobec złożenia przez stronę wniosku po terminie określonym w obowiązującym wówczas art. 22 ust. 3 Ustawy o kombatantach. Zainteresowany pismem z dnia l września 2003r. zwrócił się do Urzędu o podjęcie postępowania w sprawie nadania uprawnień kombatanckich wskazując, że termin do składania wniosków został przedłużony. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] października 2005r. odmówił wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi określonemu w art. 145a § 2 kpa. Decyzja ta została uchylona decyzją z dnia [...] maja 2004r. Kierownik Urzędu, przywróciwszy stronie termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, zaś decyzją z dnia [...] września 2004r. Nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] i decyzję ją poprzedzającą wydaną dnia [...] października 2000r. Nr [...] o umorzenia postępowania oraz odmówił W. Z. przyznania uprawnień kombatanckich argumentując, że strona nie przedstawiła dowodów dostatecznie potwierdzających prowadzenie działalności kombatanckiej określonej w art. l ust. 2 pkt 5 Ustawy o kombatantach. W decyzji z dnia [...] stycznia 2005r. wydanej na skutek wniesienia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu wskazał, iż ze względu na wiek W. Z. nie można przyjąć, że pełnił on służbę w [...], a co najwyżej - że wykonywał na rzecz tej organizacji czynności pomocnicze.

Na powyższe rozstrzygnięcia W. Z. złożył skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 czerwca 2005r. (sygn. akt V SA/Wa 887/05) uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2005r. wskazując, że Kierownik Urzędu niewłaściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, bowiem w sytuacji ujawnienia wątpliwości co do prawdziwości relacji strony zaniechał przesłuchania świadków. Sąd wskazał również na różnice w podstawie materialnoprawnej decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz decyzji wydanej w trybie art. 127 § 3 kpa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu, kierując się wskazówkami zawartymi w wyroku sądu administracyjnego, dopuścił dowód z zeznań świadków A. Z., W. O. i T. Z., a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2004r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z życiorysu W. Z. wynika, że po zakończeniu wojny, począwszy od września 1945 roku bardzo często w zabudowaniach gospodarstwa jego rodziców nocowali członkowie [...], którego dowódcą był wówczas W. B. ps. [...], a komendantem żandarmerii osoba nosząca pseudonim [...]. Za ich pośrednictwem W. Z. rozpoczął jako małoletni chłopiec współpracę z organizacja konspiracyjną jako łącznik. Jego działalność polegała na przynoszeniu żywności i meldunków, jednokrotnie zaniósł do naprawy zegarek dowódcy oddziału. Jego działalność trwała do 1953 roku i skupiała się w obrębie kilku wsi. W jej toku W. Z. spotykał się z T. Z., który z kolei był członkiem [...] również działającej na rzecz niepodległości Polski. Kierownik podkreślił, iż w żadnym miejscu W. Z. nie powołał się na fakt złożenia przysięgi, okoliczności tej nie potwierdzili również świadkowie ograniczając się w oświadczeniach pisemnych do wskazania pseudonimu strony ([...]) oraz wykonywanych czynności: przenoszenia żywności, meldunków, sprawdzania bezpieczeństwa w miejscu spotkań.

Zdaniem Kierownika Urzędu analiza zgromadzonych w sprawie dowodów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że W. Z. z uwagi na wiek i charakter spełnianych czynności nie pełnił służby w organizacji niepodległościowej w rozumieniu art. l ust. 2 pkt 5 Ustawy o kombatantach, lecz jedynie wykonywał na jej rzecz powtarzające się czynności pomocnicze. Tym samym uczestnictwo strony w organizacji walczącej o wolność i suwerenność Polski, jaką niewątpliwie było [...] ograniczało się - jak to wskazują świadkowie - do udzielania pomocy tej formacji. W okresie wskazywanej działalności wnioskodawca miał 14-17 lat i z tego względu - z uwagi na zasady obowiązujące w organizacjach konspiracyjnych i niepodległościowych w zakresie werbowania nowych członków nie mógł być zaprzysiężonym członkiem [...]. Współpraca z organizacją podziemną, zgodnie z przepisami Ustawy o kombatantach i orzecznictwem sądowym nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem formacji niepodległościowych a osobą działającą na ich rzecz występuje bowiem zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, wtórnie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. Z. zakwestionował pogląd Kierownika Urzędu dot. znaczenia przysięgi dla uznania czy dana osoba pełniła służbę w organizacji niepodległościowej. Skarżący przyznał, że nie składał przysięgi, ponieważ nikt o to nie prosił i nie było takiej potrzeby. Podniósł ponadto, iż inni członkowie [...] także nie składali przysięgi.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona nieuzasadniona.

Ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach... za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej. [...] było konspiracyjną organizacją zbrojną. Pełnienie w nim służby podlegało zorganizowanej formie zarówno co do przynależności do określonej formacji, podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu stanowiska służbowego i wykonywaniu zakreślonych czynności.

Słusznie organ podniósł, że skarżący nie spełnia tych zasad. Sam skarżący przyznał, mówili też o tym świadkowie, że nie złożył przysięgi w organizacji zbrojnej.

Przysięgi takiej nie można było zastąpić przyrzeczeniem składanym przed rodziną, że nikogo nie wyda. Nie można też się zgodzić z poglądem skarżącego, że fakt ten nie miał żadnego znaczenia. Przysięga bowiem statuowała stan określany jako pełnienie służby wojskowej.

Organ nie zaprzecza, że skarżący pomagał przy przekazywaniu informacji, dostarczał ukrywającym się w lesie członkom [...] żywność, co jednak nie może być tożsame z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych w rozumieniu ustawy.

Rozumowanie takie zgodne jest z zasadami logiki i znajduje potwierdzenie w zasadach doświadczenia życiowego, a więc ocena dowodów nie stanowi naruszenia prawa. Znamienne są tu zeznania świadka W. O., który zeznał, iż skarżący nie składał przysięgi i nie brał udziału w akcjach zbrojnych, gdyż był za młody. W orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna panuje utrwalony pogląd, że działalnością kombatancką w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z 1991 r. o kombatantach nie jest udzielanie pomocy oddziałom partyzanckim czy też niepodległościowym przez ludność cywilną, a działalność ta chociaż zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim wypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych( por. wyroki NSA z dnia 12.04.2002 r. sygn. akt V SA 1408/01 publ. LEX nr 121896, z dnia 10.04.2002r. sygn. akt V SA 2157/01 publ. LEX nr 171228 ).

W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...].08.2003 r. odpowiadają prawu i skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.