Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3072/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1-3, ust. 4, art. 103 ust. 1, art. 104 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 289 poz 28 preambuła pkt 11, 12 i 13, art. 1 lit. a, art. 5, art. 11 ust. 1 lit. a
law: Dyrektywa 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów
article: art. 3 § 2, art. 141 § 4, art. 174 pkt 1-2, art. 183 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4222/14 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia

2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 4222/14 oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Urząd Patentowy udzielił Spółce prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Pustak ścienny", zgłoszonego w dniu [...] kwietnia 2011 r., nr Rp.18352.

W dniu [...] stycznia 2013 r. do UP wpłynął sprzeciw [B.] S.A. w W. wobec powyższej decyzji. Jako podstawę prawną sprzeciwu wskazano art. 102, art. 103, art. 104 oraz art. 107 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117; dalej: p.w.p.). Zarzucono, że powołany wzór nie może stanowić wzoru przemysłowego w rozumieniu art. 102 p.w.p., gdyż pojedynczy pustak ścienny jest częścią składową ściany i jego cechy wymienione jako charakterystyczne nie są widoczne w zwykłym użytkowaniu, a końcowy użytkownik pustaka ściennego nie ma możliwości wzrokowego postrzegania cech tego pustaka w trakcie jego zwykłego używania, widząc jedynie otynkowane i/lub pomalowane przegrody zbudowane z pustaków. Zarzucono także brak cechy nowości wzoru.

W odpowiedzi uprawniona uznała sprzeciw za bezzasadny. Podniosła, że błędne jest traktowanie spornego pustaka ściennego jako części składowej wytworu złożonego, bowiem pustaka nie da się wkładać i wyjmować ze ściany bez zniszczenia materiałów, z których powstała. Uprawniona wskazała na odmienne od tradycyjnej ściany sposoby wykorzystania pustaków ściennych i wyjaśniła, że z uwagi na odmienne ukształtowanie ząbkowań i drążeń sporny pustak ścienny jest nowym wzorem. Podniosła również, że elementy pustaka wg spornego wzoru nie wynikają wyłącznie z jego funkcji technicznej lub konieczności odtworzenia w określonej dokładnie formie i wymiarach w celu umożliwienia mechanicznego połączenia go lub współdziałania z innym wytworem.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Urząd Patentowy, działając na podstawie art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 w związku z art. 102 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Pustak ścienny" nr Rp.18352 i przyznał wnoszącej sprzeciw koszty. Odwołując się do definicji wzoru przemysłowego zawartej w art. 102 ust. 1 p.w.p. Urząd wskazał, że pojęcie postaci jest tożsame z wyglądem zewnętrznym nadawanym wytworom, więc przedmiotem oceny mogą być wyłącznie te cechy wzoru, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane przy użyciu zmysłu wzroku. Urząd stwierdził, że sporny wzór obejmuje trzy odmiany pustaka ściennego i pustak ten przeznaczony jest do stosowania w konstrukcji ściany. Zdaniem organu, pojedynczy pustak jest częścią składową ściany złożonej z wielu pustaków i warstw tynku i/lub farby je pokrywającej. Użytkownik pustaka wkomponowanego w ścianę, jak: administrator, właściciel, ewentualnie lokator nie ma możliwości wzrokowego postrzegania cech pustaka w trakcie używania ściany, tj. w trakcie zamieszkiwania w danym budynku. Okoliczności te potwierdziła przedłożona przez wnioskodawcę Karta Techniczna podająca właściwości akustyczne dla ściany z tego pustaka obustronnie tynkowanej oraz Deklaracja właściwości użytkowych wyrobu P. [...] i etykieta wyrobu P., wskazujące, że ten element jest przeznaczony do stosowania w konstrukcjach odpowiednio zabezpieczonych. Zatem, jak uznał UP żadna cecha omawianego pustaka ściennego nie jest widoczna w ukończonej ścianie podczas zwykłego jej używania jako zakrytej kolejnymi warstwami budowlanymi: tynkiem i/lub farbą. Organ uznał przy tym, że żaden z dowodów przedstawionych przez uprawnioną nie wykazał użycia pustaka ściennego w taki sposób, aby widoczne były jego cechy istotne.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. W ocenie Sądu organ, kierując się opisem, cechami istotnymi spornego wzoru (charakter ząbkowań w ściankach licowych nie został objęty wzorem) i stanowiskiem uprawnionego, prawidłowo przyjął, że pustak ścienny przeznaczony jest do stosowania w konstrukcji ściany (normalne użytkowanie). W takiej sytuacji pustak jest postrzegany podczas normalnego użytkowania jako część składowa ściany złożonej z wielu takich pustaków i warstw tynku oraz ewentualnie farby je pokrywających, czyli elementem systemu. Nawet zbudowanie ściany ze spornych pustaków, bez otynkowania jej i pomalowania (jednostronnego czy dwustronnego) powoduje, że cechy istotne wzoru – oryginalny układ wewnętrznych wzdłużnych kanałów przelotowych nie są widoczne podczas normalnego używania. Akurat te elementy zostają przesłonięte następną warstwą (poziomem) pustaków. Ponadto, zdaniem Sądu, skoro wzór ma postać pustaka ściennego, to prawidłowe było odwołanie się do Karty Technicznej P. [...] oraz Deklaracji właściwości użytkowych wyrobu P. [...] czy etykiety tego wyrobu, ponieważ dotyczyły one pustaków o układzie wewnętrznych wzdłużnych kanałów przelotowych jak w spornym wzorze. Z dokumentów tych wynikało, że sporny pustak stanowić będzie element murowany, przeznaczony do stosowania w konstrukcjach murowanych odpowiednio zabezpieczonych. Jak uznał Sąd, stanowisko organu znajduje także oparcie w treści art. 108 ust. 3 p.w.p.

Sąd stwierdził, że skarżąca próbuje błędnie przypisać organowi, iż uznał sporny pustak za część składową wytworu złożonego w rozumieniu art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. Organ nie zawarł w decyzji takiego twierdzenia, jak też w ogóle nie odwoływał się do art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p., lecz stanął na stanowisku, że wytwór – sporny pustak w trakcie normalnego użytkowania nie funkcjonuje jako samodzielny wytwór w rozumieniu art. 102 ust. 2 p.w.p. (co nie oznacza, że nie może być samodzielnym przedmiotem obrotu), ale jednocześnie nie jest częścią składową wytworu złożonego w rozumieniu art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. Organ odwołał się do art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. na potwierdzenie tego, że ocena nowości i indywidualnego charakteru pustaka może być dokonywana w odniesieniu do widocznych jego cech podczas zwykłego używania, czyli tych widocznych po umieszczeniu w ścianie. Nie stanął jednak na stanowisku, że pustak ścienny jest częścią składową wytworu złożonego. Sąd podkreślił, że samo przywołanie przez UP przepisu art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. nie uprawniało skarżącej do formułowania stanowiska co do charakteru omawianego wzoru przemysłowego.

Dalej Sąd uznał, że dokumenty przedłożone przez uprawnioną – mając na celu wykazanie innego zastosowania spornego wzoru – zostały prawidłowo ocenione przez UP. Użycie pustaka w każdym innym celu, poza zastrzeżonym, nie stanowi normalnego użytkowania tego pustaka według zastrzeżonego wzoru i z tej przyczyny nie może być brane pod uwagę. Nie stanowi też argumentu na rzecz utrzymania ochrony fakt możliwego samodzielnego obrotu pustakami ściennymi. Pustak ścienny wg spornego wzoru może być przedmiotem umów sprzedaży, ale to nie obrót stanowi o jego zwykłym używaniu. Zatem, jak przyjął Sąd dokumenty przedłożone przez uprawnioną nie przedstawiały pustaka ściennego w normalnym używaniu, tylko w zastosowaniach incydentalnych, jednorazowych. Sąd zgodził się też z Urzędem, że w niniejszej sprawie chodzi o końcowego użytkownika, którego organ prawidłowo określił jako administratora lub właściciela, ewentualnie lokatora.

Mając na uwadze powyższe WSA stwierdził, że UP prawidłowo ocenił materiał dowodowy przedstawiony przez strony i uznał, że sporny pustak ścienny nie spełnia kryteriów wzoru przemysłowego, ponieważ żadna jego cecha nie jest widoczna w ukończonej ścianie podczas jej zwykłego używania. Nie doszło więc do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zakresie dopuszczalnym przez art. 256 ust. 1 p.w.p.

Skargą kasacyjną spółka [A.] domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienia skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez:

1.1. błędną wykładnię art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż sporny pustak ścienny nie spełnia kryteriów wzoru przemysłowego, jeśli żadna z jego cech nie jest widoczna w czasie zwykłego użytkowania, podczas gdy wymóg widoczności zgodnie z art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. odnosi się jedynie do części składowej, po jej włączeniu do wytworu złożonego (tj. przedmiotu składającego się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie), a pustak ścienny nie jest taką częścią, co przyznał WSA, aprobując, że UP RP: "nie stanął na stanowisku, że pustak ścienny jest częścią składową wytworu złożonego". Skoro zaś pustak ścienny nie jest częścią składową wytworu złożonego, to żaden przepis prawa nie nakłada wymogu widoczności na etapie zwykłego użytkowania;

1.2. błędną wykładnię art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. polegającą na bezpodstawnym odniesieniu "zwykłego użytkownika" do używania pustaka ściennego wyłącznie przez: "końcowego użytkownika", podczas gdy z orzecznictwa wspólnotowego wynika, iż chodzi o "poinformowanego użytkownika, którego przeciętny poziom wrażliwości na dany produkt przekracza poziom zwykłego konsumenta";

1.3. błędną wykładnię art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że zwykłe używanie pustaka to wyłącznie używanie przez "końcowego użytkownika", którym jest zdaniem WSA: "administrator lub właściciel, ewentualnie lokator", a nie używanie także przez innych użytkowników;

1.4. niewłaściwe zastosowanie art. 102 ust. 1 p.w.p. i odmowę ochrony, podczas gdy sporny pustak ścienny spełnia wszelkie przesłanki wymienione w tym przepisie i zasługuje na ochronę jako wzór przemysłowy;

1.5. niewłaściwe zastosowanie art. 102 ust. 3 pkt 3 p.w.p. i odmowę ochrony, podczas gdy sporny pustak ścienny jest przedmiotem samodzielnego obrotu, a w tym wypadku wymóg widoczności na etapie zwykłego użytkowania go nie dotyczy;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu:

2.1. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej przyjęcia, iż sporny wzór przemysłowy powinien pozostawać widoczny w trakcie zwykłego używania przez końcowego użytkownika;

2.2. art. 3 § 2 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu przez WSA obowiązku kontroli decyzji Urzędu Patentowego RP zaskarżonej skargą do WSA, bowiem doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP;

2.3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo tego, iż przy podejmowaniu decyzji Urzędu Patentowego doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77, 80 k.p.a. i art. 256 ust. 1 p.w.p.;

2.4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, będące wynikiem bezpodstawnego przyjęcia, iż nie doszło do naruszenia przez Urząd Patentowy art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało, iż Sąd bezpodstawne oddalił skargę na decyzję Urzędu Patentowego;

2.5. art. 151 p.p.s.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie, bowiem nie zaistniały przesłanki oddalenia skargi, która była oparta na usprawiedliwionych podstawach zasługujących na uwzględnienie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentowano, że ściana nie składa się z wymienialnych części składowych umożliwiających jej rozłożenie i ponowne złożenie bez naruszenia jej struktury, a zatem nie może być wytworem złożonym. Pustak ścienny powinien więc być traktowany jako samodzielny wytwór, którego postać może się stać wzorem przemysłowym. W niniejszej sprawie ani UP, ani WSA nie wskazały, jakiego wytworu złożonego częścią składową jest pustak, więc art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. nie miał zastosowania, a wymóg widoczności na etapie zwykłego użytkowania nie dotyczy spornego wzoru. Podkreślono, że przy zastosowaniu prounijnej wykładni art. 102 p.w.p. należy przyjąć, iż pustak ścienny wg spornego wzoru spełnia przesłankę widoczności, gdyż jego cechy postaciowe zostały przedstawione we wniosku o rejestrację. Za błędne uznano stanowisko organu oraz Sądu, że konieczność postrzegania wzoru zmysłem wzroku oznacza jednocześnie wizualną dostępność jego cech w trakcie nabywania produktu inkorporującego ten wzór przemysłowy.

Uczestnik postępowania udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że pustak ścienny – chociaż stanowi samodzielny przedmiot obrotu – jest przeznaczony do stosowania w konstrukcji ściany i jest częścią składową ściany złożonej z wielu pustaków, co wynika przede wszystkim ze sztuki budowlanej. Jego zdaniem, właściwą formą ochrony dla pustaków są prawa ochronne na wzory użytkowe lub patenty na wynalazki, a nie prawa z rejestracji wzorów przemysłowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., lecz postawione w ich ramach zarzuty należy uznać za nieuzasadnione.

Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji zgodził się z Urzędem Patentowym RP, że prawo ochronne na wzór przemysłowy Pustak ścienny zostało udzielone skarżącej spółce [A.] z naruszeniem art. 102 p.w.p. co uzasadniało unieważnienie tego prawa, przy czym WSA nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania uzasadniających uwzględnienie skargi. W ocenie Sądu sporny pustak przeznaczony jest do stosowania w konstrukcji ścian. W związku z tym w trakcie jego normalnego użytkowania – po otynkowaniu ściany i jej pomalowaniu – nie będzie widoczna żadna jego istotna cecha, a to oznacza, że wzór nie spełnia kryterium widoczności. Sąd wyjaśnił, że organ nie stwierdził aby sporny pustak ścienny był częścią składową wytworu.

Powyższa ocena Sądu, kontrolowana na zasadzie art. 183 § 1 p.p.s.a., a więc przez pryzmat postawionych zarzutów kasacyjnych, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zasadnicze znaczenie dla wyniku sprawy ma zarzut postawiony w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenia art. 102 ust. 1 p.w.p., z którym skomponowane są zresztą pozostałe zarzuty, bo jak twierdzi skarżąca kasacyjnie Spółka, pustak spełnia wszystkie przesłanki konieczne dla udzielenia ochrony wzorowi, według którego został wytworzony. Zdaniem Spółki, wymóg widoczności odnosi się tylko do części składowej, po jej włączeniu do wytworu złożonego, ponadto pogląd Sądu, że zwykłe używanie pustaka odnosi się jedynie do użytkownika końcowego (administrator, właściciel, użytkownik) jest błędne, bo pustak jest przedmiotem samodzielnego obrotu i wymóg widoczności na etapie zwykłego użytkowania nie dotyczy tego wytworu.

Z prezentowanym w skardze kasacyjnej poglądem zgodzić się żadną miarą nie można, głównie z tego powodu, że zaprzecza ona określonej art. 102 ust. 1 p.w.p. istocie wzoru przemysłowego.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Ze względu na późniejsze rozważania niezbędne jest podkreślenie, że wzorem przemysłowym jest postać wytworu, a więc jego zewnętrzność lub inaczej mówiąc – forma, wygląd (tak samo: E Nowińska [w:] E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, wyd. 5, LexisNexis 2011, str. 134; A. Kisielewicz, Prawo własności przemysłowej w zarysie, Przemyśl 2008). W pełni zgodzić się należy z obrazowo wyrażonym poglądem, że przedmiotem ochrony w przypadku wzoru przemysłowego jest jego zewnętrzna całość, a ochrona nie obejmuje tych części produktu, które są "niedostępne dla oka" (E. Nowińska [w:] Prawo własności przemysłowej – wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych, t. II, Zakamycze 2005, str. 17).

Z kolei jak stanowi ust. 2 art. 102 p.w.p. wytworem jest każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych, przy czym za wytwór, zgodnie z ust. 3, uważa się także:

1) przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony);

2) część składową, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy;

3) część składową, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego obrotu.

Trzeba też wyjaśnić, że pojęcia wzoru przemysłowego nie można wykładać, poprzestając na art. 102 ust. 1 oraz ust. 2 – 4 p.w.p., lecz należy w tej kwestii odwołać się do pozostałych przepisów tj. art. 103 i 104 cyt. ustawy, które to normy pozostają w ścisłym związku z definicją wzoru przemysłowego zawartą w art. 102 ust. 1 p.w.p., szczegółowo określając kryteria ochrony jakimi są nowość i indywidualny charakter.

W świetle przywołanej definicji wzoru przemysłowego (art. 102 ust. 1 p.w.p.), aby wzór przemysłowy mógł uzyskać ochronę prawną musi być nowy i mieć indywidualny charakter. Wzór jest nowy jeśli przed datą zgłoszenia do ochrony identyczny wzór nie został udostępniony publicznie (art. 103 ust. 1), zaś indywidualny charakter wzoru będzie mierzony ogólnym wrażeniem tzw. zorientowanego użytkownika, że wzór ten różni się od innych udostępnionych przed datą zgłoszenia (art. 104 ust. 1), przy czym przez zorientowanego użytkownika rozumieć należy osobę, która z jakichkolwiek poza profesjonalnymi względów interesuje się wytworami danego rodzaju czy charakteru i z tego powodu uważniej im się przygląda.

Szczególnie konieczne w niniejszej sprawie jest podkreślenie ścisłego normatywnego związku pomiędzy art. 102 ust. 1 i art. 104 p.w.p., bowiem odwołanie się do definicji pojęcia indywidualnego charakteru, który wraz z elementem nowości stanowi wyznacznik wzoru przemysłowego, pozwala stwierdzić w sposób niepozostawiający wątpliwości, że cechą immanentną wzoru przemysłowego jest jego postrzegalność wzrokowa (również dotykowa), ponieważ tylko w ten sposób, a więc poprzez szczególne, właściwe dla danego wytworu cechy, może on oddziaływać na użytkownika, budząc w nim określone wrażenia. Tak jak w doktrynie, o czym była mowa na wstępie, tak też w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że istota każdego wzoru przemysłowego zawiera się co do zasady w jego zewnętrznej, postrzegalnej postaci wyróżniającej się czy to specyficznym kształtem, liniami konturów, kolorystyką, czy ornamentacją lub wreszcie strukturą bądź materiałem (vide: wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r. o sygn. akt II GSK 932/09, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GSK 20/10, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r. o sygn. akt II GSK 724/10, wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 796/11; dostępne w CBOSA).

Unormowanie krajowe w omawianej kwestii nie odbiega od przepisów unijnych, a jak przekonuje lektura pkt 11, 12 i 13 dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz. U. z dnia 28 października 1998 r. L 289, s. 28; Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 13, t. 21, s. 120) cecha zmysłowej percepcji wzoru jest szczególnie eksponowana. Zgodnie z art. 1 lit. a), art. 5 oraz art. 11 ust. 1 lit. a) dyrektywy, wzór wynika z postaci produktu wynikającej z elementów kształtujących ten wzór i postrzegalnych poprzez całościowe wrażenie jakie niesie; rejestracji odmawia się, a udzieloną unieważnia, gdy wzór nie jest wzorem, o którym mowa w art. 1 lit. a) dyrektywy.

Podsumowując tę część rozważań, stwierdzić wypada, że istota każdego wzoru przemysłowego – niezależnie od tego czy stanowić będzie samodzielną postać wytworu, czy też część składową – zawiera się co do zasady w jego zewnętrznej, postrzegalnej postaci wyróżniającej się czy to specyficznym kształtem, liniami konturów, kolorystyką, czy ornamentacją lub wreszcie strukturą bądź szczególnymi, zewnętrznymi cechami materiału, z którego jest wytworzony. To wymienione wyżej cechy, akcentujące twórczy element zewnętrzny o pewnym poziomie estetycznym w szerokim rozumieniu tego pojęcia, właściwe tylko dla danego wzoru i "budujące" jego zewnętrzną postać, będą dla potrzeb udzielenia prawa z rejestracji, decydowały o tym, czy w ogóle mamy do czynienia z wzorem przemysłowym jako wytworem swoistym, oryginalnym – lub jak obecnie się określa – wytworem mającym indywidualny charakter (wtórną kwestią jest czy dany wzór spełnia przesłankę nowości, co zresztą nie jest i nie było w badanej sprawie przedmiotem rozważań). Trudno przy tym uniknąć refleksji, że wszystko, co składa się na postać wzoru przemysłowego, a więc na jego zewnętrzność, tylko wówczas będzie odgrywało jakąkolwiek rolę, jeśli to, co decyduje o postaci wzoru będzie mogło zostać przez użytkownika odebrane czy to wzrokowo, czy poprzez dotyk.

Autor skargi kasacyjnej pozostaje w błędzie, twierdząc, że "widoczność jest przesłanką uznania za wytwór oraz wzór przemysłowy wyłącznie części składowej wytworu złożonego". Powyższe rozumowanie, wywiedzione z art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p., stanowi wyraz błędnej interpretacji tego przepisu nieuwzględniającej całej konstrukcji i specyfiki wzoru przemysłowego. Analizując wskazany przepis, należy mieć na uwadze, że odnosi się on do wytworu jako części składowej włączanej następnie do wytworu złożonego, stąd zaistniała potrzeba zaakcentowania konieczności dalszego wizualnego (choćby w części) bytu części składowej, mimo włączenia go do wytworu złożonego. W odniesieniu do samodzielnego wytworu, o którym mowa w art. 102 ust. 2 p.w.p. nie ma potrzeby dodatkowo zastrzegać cechy widoczności, bowiem ta wynika z omówionej już istoty postaci samodzielnego wytworu z art. 102 ust. 2 p.w.p.

Odnosząc się do podnoszonej w skardze kasacyjnej kwestii użytkownika i wadliwej oceny WSA, który wskazał na końcowego użytkownika, Naczelny Sąd Administracyjny podziela również pogląd wyrażony w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym w wyrokach z dnia 12 lipca 2011 r. (sygn. akt II GSK 724/10) i z dnia 7 września 2011 r. (sygn. akt II GSK 838/10; CBOSA), że określenie przez Urząd Patentowy spornego pustaka jako części składowej ściany złożonej z wielu pustaków i warstw tynku nie jest może fortunne, lecz przecież chodziło wyłącznie o faktyczne przeznaczenie i zastosowanie wytworu według spornego wzoru. Powyższej konkluzji organu nie powtórzył wszakże Sąd I instancji, wyjaśniając prawidłowo, że po pierwsze, takie sformułowanie nie odnosi się do wytworu złożonego, zaś po wtóre, że tylko użytkowanie danego przedmiotu wytworzonego według wzoru przemysłowego zgodnie z jego przeznaczeniem będzie decydowało o zorientowanym użytkowniku. Innymi słowy, zorientowanego użytkownika, o którym mowa w art. 104 ust. 1 p.w.p., należy poszukiwać na tym etapie występowania produktu według wzoru przemysłowego dla używania którego jest on właściwy. Jeżeli zatem sporny pustak jest przeznaczony do tworzenia konstrukcji ściennych, to trafnie stwierdził Sąd I instancji, że nie należy oceniać spełniania przez ten wzór kryteriów z art. 102 ust. 1 p.w.p. na etapie obrotu, lecz należy to czynić na etapie wznoszenia i użytkowania konstrukcji z niego stworzonych. Podane przez WSA przykłady użytkowników, nazwanych – ze względu na specyfikę przeznaczenia produktu wytworzonego według spornego wzoru – jako użytkownicy końcowi, nie budzą zasadniczych wątpliwości, choć z pewnością nie jest to zbiór zamknięty.

Dodać należy w tym miejscu, że wzór przemysłowy oceniany być może jedynie z perspektywy opisu wzoru wynikającego z decyzji UP o przyznaniu prawa ochronnego. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu, ze względu na postawione zarzuty procesowe, kontroli zaakceptowanych przez WSA ustaleń nie stwierdza wadliwości postępowania oraz akceptuje wyprowadzone przez Sąd wnioski. Analiza akt administracyjnych sprawy pozwala zauważyć, że ujawniona w opisie spornego wzoru jego istota wyraża się "nową i posiadającą indywidualny charakter postacią pustaka ściennego nadaną mu w szczególności przez oryginalny układ wewnętrznych wzdłużnych kanałów przelotowych". W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, a co dotyczy warunku widoczności zastrzeżonych cech wzoru, sporny wzór nie spełnia tego wymogu, zatem nie może korzystać z ochrony.

Za nieusprawiedliwione uznał Naczelny Sąd Administracyjny wszystkie zarzuty naruszenia prawa procesowego. W żadnym razie nie można zarzucić Sądowi I instancji zaniechania obowiązku kontroli i naruszenia art. 3 § 2 p.p.s.a., bowiem wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które decydowały o wyniku sprawy zostały przez Sąd wzięte pod uwagę i ocenione – tyle, że ocena ta jest odmienna od oceny skarżącej kasacyjnie Spółki, co rzecz oczywista nie może czynić zarzutu zasadnym. Podobnie za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 cyt. ustawy procesowej. Przepis ten formułuje przesłanki jakie musi spełniać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. I tak – poza zwięzłym przedstawieniem stanu sprawy – sąd orzekający musi wyjaśnić stronom postępowania, a w ewentualnej perspektywie sądowi kasacyjnemu, jakimi względami prawnymi kierował się podejmując w danym stanie faktycznym określonej treści orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku powyższym dyspozycjom nie uchybia. Nie ma żadnych wątpliwości co do toku rozumowania sądu i motywów jakie nim kierowały, gdy oddalił skargę Spółki. Dodać należy, że przy wykorzystaniu przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe formułowanie zarzutów dotyczących meritum sprawy, a wynikających wprost z przepisów prawa materialnego.

Z przedstawionych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.