Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 452/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 442/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 442/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, iż wspólnie z żoną zamieszkuje u córki, z którą prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, a łączne dochody miesięczne wynoszą 3 850 zł brutto i składają się na nie wynagrodzenie za pracę skarżącego (1 100,00 zł), małżonki (650,00 zł) i córki (2 100,00 zł) a ponoszone wydatki związane z utrzymaniem sprowadzają się do ponoszenia opłat za gaz, energię elektryczną, telefon, wodę i wywóz nieczystości oraz podatek od nieruchomości. Posiada także udziały w Spółce z o.o. L. I. wartości nominalnej 25 000 zł oraz B. K. Sp. z o.o. w likwidacji wartości nominalnej 20 000 zł, które jednak nie podlegają spieniężeniu. Posiadane zaś dwa samochody marki G., rok prod. 1998 i 2009 są własnością żony. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący wyjaśnił, że aktualnie córka, K. L. nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa chociaż ponosi koszty utrzymania domu, który jest jej własnością. Natomiast samochód marki G. rok prod. 2009 został sprzedany z uwagi na brak środków utrzymania. Drugi samochód wart jest tylko 11 000,00 zł (wycena giełdowa). Strona przedłożyła również blankiety opłat za wodę, gaz, energię elektryczną. Są one wystawione na J. K.-L. – żonę skarżącego.

Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji podniósł, że przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie dają rzeczywistego obrazu jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Zawierają w sobie wiele informacji sprzecznych albowiem z jednej strony skarżący wskazuje, że jego dochody, wspólnie z żoną wynoszą 1750,00 zł (1100+650) miesięcznie, a następnie przedstawia zaświadczenie o dochodach brutto obojga małżonków na kwotę łączną 900,00 zł. Są to dochody ze stosunku pracy (1/3 etatu) w Spółce B. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na stanowisku odpowiednio Prezesa Zarządu i informatyka. J. L. jest również likwidatorem Spółki B. K. oraz Prezesem Zarządu Spółki L. SA z siedzibą w Ł. Oświadcza, że zamieszkuje w K. Ł., w domu o pow. 235 m2 położonym na działce o pow. 3 968 m2 a koszty utrzymania domu w którym zamieszkuje ponosi jego córka K. (ur. 1984 r., właścicielka od 2007 r.). Następnie wskazuje na niezbędne wydatki w postaci opłat za telefon, gaz, energię elektryczną podatek od nieruchomości i przedstawia faktury za media i telefon wystawione na żonę J. Podnosi, że samochód marki G., rok prod. 2009, będący własnością żony został sprzedany w związku z niskimi dochodami. Jednakże nie przedstawiono żadnego dowodu sprzedaży tego samochodu, a w kosztach utrzymania nie wykazano opłat z racji użytkowania jakiegokolwiek samochodu (opłaty, benzyna). Nadto należy zauważyć, iż na zakup samochodu w roku 2009 należało wydać co najmniej 50 000 zł. Powyższe wynika z przedstawionego przez stronę skarżącą wydruku z EUROTAX.

J. L. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił pozbawienie możliwości obrony praw, podczas gdy w chwili obecnej wobec jego sytuacji materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Podkreślił nadto, że przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione oczywistym brakiem jego odpowiedzialności, co potwierdzają decyzje Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, a ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie uznał, iż wskazane przez skarżącego okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy nie są wiarygodne i wykazał, dlaczego takiej wiarygodności przedstawionym faktom odmówił. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że w realiach niniejszej sprawy nie można stwierdzić, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O trafności tego stanowiska świadczą w szczególności wskazane przez Sąd I instancji rozbieżności w składanych przez skarżącego oświadczeniach. Jak wyżej podniesiono, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź składanie niepełnych lub sprzecznych oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Odnosząc się do okoliczności, że organ podatkowy umorzył już postępowanie o odpowiedzialności podatkowej za wskazany okres z tytułu podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług należy zgodzić się z Sądem I instancji, że nie jest to okoliczność mająca znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.