Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 426/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

UZASDNIENIE

Zarząd Województwa [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...]r. od decyzji [...] Centrum Przedsiębiorczości w C. działającego jako Instytucja Pośrednicząca Drugiego Stopnia Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007- 2013 (dalej organ pierwszej instancji, IP2 RPO WSL lub IP2) z dnia [...]r. zobowiązującej A sp. z o. o. w K. (dalej strona, wnioskodawca, beneficjent, spółka lub skarżąca) do zwrotu, w terminie 14 od dnia doręczenia ostatecznej decyzji całości wypłaconego dofinansowania w kwocie 199 974,90 zł z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Dnia [...]r. pomiędzy Województwem [...] reprezentowanym przez IP2 a beneficjentem została zawarta umowa o dofinansowanie o nr [...].

Na podstawie powyższej umowy, beneficjent otrzymał środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w kwocie 199 974,90 zł, na realizację projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 (dalej: RPO WSL 2007-2013).

Poprzez realizację projektu beneficjent miał osiągnąć wzrost konkurencyjności firmy, wejście na nowe rynki zbytu, wprowadzenie nowych/ ulepszonych produktów/ usług, dokonanie zasadniczych zmian procesu produkcyjnego lub sposobu świadczenia usług oraz inne rezultaty jak wzrost efektywności przedsiębiorstwa a także propagowanie idei aktywnego spędzania czasu.

Projekt obejmował budowę plaży przy potoku wraz z zejściem do wody, remont mostu wjazdowego, modernizację parkingu, wykonanie muru oporowego wzdłuż parkingu, zakup nowego routera wi—fi.

Dnia 30 stycznia 2015 roku została przeprowadzona kontrola w określonym we wniosku aplikacyjnym miejscu realizacji projektu w K. przy ulicy [...]. Obejmowała ona sprawdzenie obowiązku utrzymania trwałości projektu, tj. czy inwestycja nie została poddana znaczącym modyfikacjom w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006.

Podczas kontroli ustalono, co następuje:

1. Kontrolowany projekt dotyczył tego samego przedsiębiorcy z którym zawarto umowę o dofinansowanie projektu.

2. Beneficjent tak w okresie trwałości, jak i w okresie realizacji projektu nie wykonywał i nie wykonuje jako takiej działalności gospodarczej polegającej na oferowaniu usług hotelowych i związanych z tym usług rekreacyjnych i wypoczynkowych. Tę działalność wykonuje natomiast podmiot, któremu beneficjent oddał w dzierżawę infrastrukturę, w związku z rozbudową której wystąpiło dofinansowanie. Stosunek dzierżawy trwał od 2005 roku i od tego czasu nieruchomość wraz z infrastrukturą jest dzierżawiona innym podmiotom (w różnych okresach - B sp. z o.o., C, D Sp. z o.o.).

3. Zakupione środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne były używane zgodnie z przeznaczeniem i są własnością beneficjenta, co zostało stwierdzone podczas oględzin miejsca realizacji projektu oraz na podstawie kontroli wpisów do Ewidencji Środków Trwałych oraz faktur zakupu.

4. Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne są tymi samymi, które beneficjent rozliczał we wniosku o płatność.

5. Zakupione środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne oznaczono zgodnie z Wytycznymi IZ dla beneficjentów w zakresie informacji i promocji.

6. Beneficjent miał w okresie trwałości projektu wykazać utrzymanie wskaźników rezultatu przytoczonych powyżej wprost z treści wniosku aplikacyjnego.

W toku dalszych czynności wyjaśniono wątpliwości IP2 RPO WSL w zakresie brakujących dokumentów - które zostały przez beneficjenta dostarczone pismem z dnia 17 lutego 2015 r, oraz zmian w strukturze własnościowej beneficjenta, które jak wskazano nie mają wpływu na status beneficjenta.

Pismem z dnia [...]r. o nr [...], biorąc pod uwagę ustalenia zespołu kontrolnego oraz złożone w trakcie kontroli dokumenty, poinformowała beneficjenta, że brak jest podstaw do uznania, że beneficjent utrzymuje trwałość projektu zgodnie z założeniami umowy o dofinansowanie, równocześnie brak jest podstaw do stwierdzenia, że beneficjent prawidłowo zrealizował projekt - osiągając cel projektu założony w wniosku aplikacyjnym, który stanowi integralną część umowy o dofinansowanie. Tym samym pismem poinformowano beneficjenta, że naruszenie powyższych regulacji może skutkować konsekwencjami określonymi w § 18 ust. 1 i 2 oraz § 7 umowy o dofinansowanie w związku z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.

W odpowiedzi na powyższe pismo, beneficjent wskazał, że działalność gospodarcza beneficjenta jest działalnością, do której adresowana jest pomoc w zakresie działania 3.2.1.RPO WSL 2007 - 2013. Wskazano również, że spółka A jest podmiotem działającym w sektorze turystyki, o czym świadczy: statut spółki oraz rejestr sądowy określający przedmiot działalności, spółka świadczy usługi w obszarze turystyki dokonując udostępnienia bazy turystycznej o unikanych walorach z udziałem operatora, obszary działalności w zakresie turystyki świadczone w oparciu o inwestycje objęte wsparciem z poddziałania 3.2.1. spółka świadczy osobiście zatrudniając do ich wykonywania pracowników i uzyskuje z tego tytułu przychody. W dalszej części pisma wskazano argumenty dotyczące zasadności użycia dzierżawy jako dopuszczalnego sposobu zarządu własnym majątkiem.

Dnia 19 sierpnia 2015 r. sporządzono notatkę o nieprawidłowości stwierdzającą naruszenie przez beneficjenta postanowień umowy o dofinansowanie.

Pismem nr [...] z dnia [...]r. wezwano beneficjenta do-zwrotu wypłaconego dofinansowania. Wezwanie zostało odebrane przez beneficjenta w dniu 31 sierpnia 2015 r., zaś termin na dokonanie zwrotu upłynął z dniem 14 września 2015 r.

Po bezskutecznym upływie terminu do zwrotu należności, organ i instancji pismem z dnia 7 października 2015 r. zawiadomił beneficjenta o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu.

IP2 wezwała beneficjenta na podstawie art. 50 § 1 w związku z art. 77§ 1 k.p.a. do złożenia dokumentów potwierdzających świadczenie przez beneficjenta usług w hotelu B opisanych we wnioskach aplikacyjnych objętych dwoma umowami o dofinansowanie nr: [...] z dnia [...]r. nr [...] z dnia [...]r. Zgodnie z wezwaniem dokumenty miały potwierdzać świadczenie bezpośrednio przez beneficjenta przedmiotowych usług ( np. faktury VAT, paragony) winny wskazywać na miejsce realizacji projektów, tj. K. ([...]) przy ulicy [...]oraz obejmować okres realizacji projektu (tj. od 1 stycznia 2011 r. do 27 sierpnia 2015 r.).

Dnia 15 stycznia 2016 r. do [...] Centrum Przedsiębiorczości wpłynęło pismo wyjaśniające z dnia 12 stycznia 2016r. W przedmiotowym piśmie beneficjent oświadczył, że usługi opisane we wnioskach aplikacyjnych wykonywane są łącznie z usługami świadczonymi przez hotel B, który został i pozostaje w dzierżawie podmiotu trzeciego, który to bezpośrednio świadczy usługi na rzecz klientów hotelu.

Beneficjent również stwierdził, że w ramach dofinansowania obiekt hotelowy został rozbudowany o dodatkowe funkcjonalności, tj. parking płatny, Spa, plaże które nie zostały oddane w dzierżawę podmiotowi trzeciemu, ustalono jednak, że zarządzający hotelem do dotychczasowej faktury za dzierżawę hotelu doliczać będzie usługi świadczone na rzecz klientów hotelu związane z dofinansowaniem.

Organ I instancji ustalił, że beneficjent nie osiągnął celu projektu jakim zgodnie z wnioskiem aplikacyjnym, był rozwój dzielności w branży turystycznej.

W następstwie czynności kontrolnych IP2 RPO WSL ustaliła co następuje :

- beneficjent pozostaje właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...] (obiekt B),

- beneficjent tak w okresie realizacji jak i trwałości projektu, nie wykonywał i nie wykonuje osobiście działalności polegającej na oferowaniu usług hotelowych i związanych z tym usług rekreacyjnych i wypoczynkowych. Zdaniem organu przedmiotową działalność wykonuje podmiot, któremu beneficjent oddał w dzierżawę infrastrukturę, w związku z rozbudową której otrzymał dofinansowanie.

Wbrew twierdzeniom beneficjenta umowa dzierżawy nie ma charakteru umowy o zarządzanie, a dzierżawa nie może być umową z operatorem ponieważ zgodnie z przedstawionymi przez beneficjenta umowami dzierżawca posiada tytułu prawny do korzystania z całej nieruchomości oraz pobierania z niej pożytków.

W oparciu o powyższe organ uznał, że jakkolwiek dofinansowano majątek odwołującej to brak podstaw do uznania, że dofinansowana została działalność gospodarcza beneficjenta dla której adresowana była pomoc w zakresie Poddziałania 3.2.1 RPO WSL 2007- 2013.

Jak wskazano, zgodnie z zapisami Szczegółowego opisu priorytetów RPO WSL 2007 - 2013 uzasadnieniem podjętego działania jest przyjęcie założenia, że istotnym elementem budowania atrakcyjności województwa jest stworzenie odpowiedniej infrastruktury oraz rozwój oferty produktów turystycznych przy wykorzystaniu specyficznych walorów. Założony cel ma być realizowany poprzez remont i budowę odpowiedniej infrastruktury okołoturystycznej w regionie. W kontekście osiągnięcia celów działania ważnym elementem będzie wspieranie przedsiębiorstw działających w sektorze turystyki.

Z ustaleń organu I instancji wynika, że beneficjent nie czerpie przychodów z tego rodzaju usług (a więc nie wykorzystuje nabytej w ramach projektu infrastruktury do działalności w sektorze turystyki), ale z dzierżawy obiektów, wykorzystywanych przez inny podmiot działający bezpośrednio w sektorze turystyki.

Brak jest, zdaniem organu I instancji podstaw do uznania, że określone we wniosku o dofinansowanie wskaźniki rezultatu "Liczba osób niepełnosprawnych korzystających z obiektów infrastruktury okołoturystycznej po zrealizowaniu projektu" i "Liczba osób korzystających z przebudowanych (wyremontowanych) obiektów infrastruktury okołoturystycznej" zostały przez beneficjenta zrealizowane ponieważ turyści korzystają z oferty innego niż beneficjent przedsiębiorcy.

Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji wskazał, że beneficjent nie zrealizował prawidłowo projektu tzn. nie osiągnął celu projektu, założonego we wniosku o dofinansowanie, który stanowi integralną część umowy.

Ponadto organ stwierdził, że beneficjent nie prowadzi działalności, której dotyczy dofinansowanie i nie oferuje usług jakie w związku z realizacją projektu miał wprowadzić na rynek, natomiast z dofinansowanej infrastruktury korzysta inny przedsiębiorca oferujący produkty z branży turystycznej. Zdaniem organu I instancji pomoc publiczna trafiła do innego przedsiębiorcy z pominięciem warunków przyznania pomocy.

Tak otrzymana pomoc publiczna pozwoliła uzyskać takiemu przedsiębiorcy przewagę nad innymi podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w zakresie turystyki zakłócając lub mogąc zakłócić konkurencyjność co jest niedozwolone na rynku wewnętrznym i sprzeczne z zasadami udzielania pomocy publicznej.

Powyższe, zgodnie z twierdzeniem organu I instancji wskazuje na naruszenie przez beneficjenta § 3 ust. 3 umowy o dofinansowanie w związku z niezrealizowaniem projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz § 4 ust. 3 poprzez nieosiągnięcie i nieutrzymanie wskaźników. Niedopełnienie obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie powoduje naruszenie procedur, obowiązujących przy realizacji projektu, objętych normą art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, które beneficjent zobowiązany był stosować przy realizacji projektu, co stanowi podstawę żądania zwrotu całej wypłaconej dotacji zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt. 2 ustawy o finansach publicznych.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, [...] Centrum Przedsiębiorczości w C. pełniące rolę IP2 RPO WSL, wydało w dniu [...]r. decyzję nr [...], zobowiązującą Beneficjenta do zwrotu całości wypłaconego dofinansowania w kwocie 199 974,90 zł wraz z odsetkami.

Beneficjent pismem z dnia 20 czerwca 2016r. odwołał się od ww. decyzji (wpływ do [...] Centrum Przedsiębiorczości 27 czerwca 2016 r.).

Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ II instancji wskazał, że zestawiając ze sobą zapisy umowy o dofinansowanie projektu z zapisami wniosku o dofinansowanie doszedł do wniosku, że beneficjent nie osiągnął celu projektu jakim zgodnie z wnioskiem aplikacyjnym był rozwój działalności przez niego prowadzonej w branży turystycznej.

Organ ustalił, że:

- beneficjent pozostaje właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (obiektu funkcjonującego pod nazwą hotel B),

- beneficjent tak w okresie realizacji projektu, jak i w okresie jego trwałości, nie wykonywał i nie wykonuje osobiście działalności polegającej na oferowaniu usług hotelowych i związanych z tym usług rekreacyjnych i wypoczynkowych. Przedmiotową działalność wykonuje natomiast podmiot, któremu beneficjent oddał w dzierżawę infrastrukturę, w związku rozbudową której otrzymał dofinansowanie. Od 2005 r. nieruchomość wraz z infrastrukturą jest dzierżawiona innym podmiotom (obecnie B Sp. z o.o., wcześniej C oraz D Sp. z o.o.).

Badając treść umowy dzierżawy organ II instancji doszedł do następujących wniosków: Wydzierżawiający oddał dzierżawcy w używanie i pobieranie pożytków, nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] wraz ze znajdującym się na terenie tej nieruchomości budynkiem wyposażonym w instalacje, a także centrum usług leczniczych i odnowy biologicznej, na które składało się wyposażenie, profesjonalna obsługa oraz zarządzany parking.

Celem zawarcia kolejnych umów dzierżawy było prowadzenie przez dzierżawcę na nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy, działalności gospodarczej w postaci świadczenia usług hotelarskich i gastronomicznych oraz (po uzyskaniu dofinansowania) usług leczniczych oraz odnowy biologicznej. Umowy dawały dzierżawcy możliwość oddania przedmiotu dzierżawy w najem lub do bezpłatnego używania innej osobie. Dzierżawca obowiązany był do zapłaty na rzecz wydzierżawiającego czynszu miesięcznego, nadto dzierżawca zobligowany był do pokrywania kosztów mediów, telefonu oraz wywozu śmieci.

Organ pragnie podkreślił, że umowy dzierżawy nie są przykładem umów o zarządzenie, a dzierżawca nie może być wyłącznie operatorem ponieważ posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości zaś działalność hotelarską prowadzi w swoim imieniu i na swoją rzecz.

Zdaniem organu II instancji działalność wykonywana przez beneficjenta nie polega - wbrew założeniom wniosku o dofinansowanie - na oferowaniu usług hotelarskich, rekreacyjnych i wypoczynkowych. Beneficjent nie czerpie przychodów z tego rodzaju usług (a więc nie wykorzystuje nabytej w ramach projektu infrastruktury do działalności w sektorze turystyki), ale z dzierżawy obiektów, wykorzystywanych przez inny podmiot działający bezpośrednio w sektorze turystyki.

Zatem Beneficjent nie zrealizował założeń wniosku o dofinansowanie i nie osiągnął założonych w nim celów, polegających na rozbudowie przedsiębiorstwa i zwiększeniu jego oferty. Rzeczowa realizacja projektu nie przyczyniła się zatem do zaoferowania przez beneficjenta lepszych, bardziej nowoczesnych usług rekreacyjnych i wypoczynkowych, nie zwiększył się również zakres działalności firmy zgodnie z założeniami projektu. Brak jest podstaw do uznania, że określone we wniosku o dofinansowanie wskaźniki rezultatu "Liczba osób korzystających z przebudowanych (wyremontowanych) obiektów infrastruktury okołoturystycznej"i "Liczba osób niepełnosprawnych korzystających z przebudowanych (wyremontowanych) obiektów infrastruktury okołoturystycznej" zostały przez beneficjenta zrealizowane ponieważ turyści odwiedzający obiekt korzystają z oferty innego niż beneficjent przedsiębiorstwa (dzierżawcy obiektu).

Podkreślono, że beneficjent nie informował IP2 RPO WSL o dzierżawie obiektu. Informacje to zostały powzięte przez organ dopiero na etapie kontroli projektu.

Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzono, że beneficjent nie zrealizował prawidłowo projektu tzn. nie osiągnął celu projektu, założonego we wniosku o dofinansowanie, który stanowi integralną część umowy. Ponadto stwierdzono, że skoro beneficjent nie prowadzi działalności, której dotyczyło dofinansowanie i nie oferuje usług jakie w związku z realizacją projektu miał wprowadzić na rynek, natomiast z dofinansowanej infrastruktury korzysta inny przedsiębiorca oferujący produkty z branży turystycznej, to należy uznać, że faktyczne korzyści z dofinansowania czerpie inny przedsiębiorca, który nie aplikował o dofinansowanie i który nie został poddany ocenie na etapie ubiegania się o dofinansowanie.

Organ II instancji zauważył również, że zgodnie z definicją art. 2 pkt.3 rozporządzenia 1083/2006 inwestycyjna pomoc regionalna została przyznana na podstawie programu operacyjnego na wybrane przez Instytucję Zarządzającą operacje realizowane przez jednego lub więcej beneficjentów.

Jednocześnie beneficjentem, zgodnie z definicją art. 2 pkt. 4 rozporządzenia 1083/2006, jest podmiot gospodarczy, przedsiębiorstwo, publiczne lub prywatne odpowiedzialne za inicjowanie lub inicjujące i realizujące operacje beneficjentami są przedsiębiorstwa publiczne lub prywatne realizujące indywidualny projekt i otrzymujące pomoc publiczną.

Rozpatrując niniejszą sprawę na gruncie ww. definicji, realizacja inwestycji to także wpływanie na osiągane wskaźniki. Beneficjent - spółka A zrealizowała roboty budowlane a także zakupiła środki trwałe, jednak pozbawiła się wpływu na realizację wskaźników tj. na ich zwiększanie, korygowanie, wpływanie na konkurencyjność turystycznego rynku. Prowadzi to do wniosku, że beneficjent nie działając na rynku usług turystycznych, nie konkuruje na tym rynku, zaś jego działalność opiera się na dzierżawie obiektu hotelowego i czerpaniu z tego tytułu pożytków.

Zdaniem organu - to beneficjent winien zrealizować projekt i utrzymać jego cele w przewidzianym umową okresie trwałości.

Powyższe wskazuje na naruszenie przez beneficjenta § 3 ust.3 umowy o dofinansowanie w związku z niezrealizowaniem projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz § 4 ust.3 poprzez nieosiągnięcie i nieutrzymanie wskaźników rezultatu.

W ocenie organu poprzez niedopełnienie obowiązków, wynikających z umowy o dofinansowanie, beneficjent naruszył jej postanowienia, co jest równoznaczne z naruszeniem procedur, obowiązujących przy realizacji projektu, dofinansowanego w ramach umowy nr [...] z dnia [...]r. wraz z późniejszym aneksem, a objętych normą art. 184 ust.1 ustawy o finansach publicznych, które beneficjent obowiązany był stosować przy realizacji projektu, co stanowi podstawę do żądania zwrotu całej wypłaconej dotacji zgodnie z art. 207 ust.1 pkt.2 ustawy o finansach publicznych.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze A sp. z o. o. w K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 77 § 1. w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej "FinPubU"), polegające na:

a) pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktycznych przedłożonych przez skarżącą dowodów z dokumentów (w tym: faktur wystawianych w oparciu o umowy dzierżawy wraz z załącznikami, a także zestawień obrazujących ilość usług świadczonych z wykorzystaniem dofinansowanych aktywów i obłożenie hotelu), wskazujących na sposób rozliczeń pomiędzy skarżącą a operatorem hotelu B - z których wynika m.in., iż (i) zyski z usług oferowanych przez skarżącą z wykorzystaniem środków uzyskanych z dofinansowania rozliczane były w prawdzie za pośrednictwem, dzierżawcy, ale (ii) beneficjentem rzeczywistym wspomnianych zysków pozostała skarżąca;

b) przyjęciu iż skarżąca nie osiągnęła celów projektu, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym;

c) dokonaniu wybiórczej, a nie całościowej oceny zeznań świadków L. S. i D. M. B., skutkującej pominięciem że na etapie składania wniosku o dofinansowanie oraz realizacji projektu [...]CP miało świadomości iż skarżąca dzierżawi nieruchomość obejmującą hotel B osobie trzeciej;

2) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 67 FinPubU poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn dla których organ nie dał wiary dowodom z zeznań świadków oraz dokumentów przedłożonych przez skarżącą, wskazujących na rzeczywistego beneficjenta dofinansowania;

3) art. 8 k.p.a., 9 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 67 FinPubU poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także brak wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w szczególności:

a) całkowite pominięcie i zaniechanie odniesienia się do okoliczności, że żadna z

kontroli przeprowadzonych przez instytucję pośredniczącą w toku realizacji projektu nie wskazała naruszenia przez skarżącego postanowień umowy o dofinansowanie, nie wskazano żadnych uchybień, nie wydano zaleceń pokontrolnych, stwierdzono prawidłowe rozliczenie środków finansowanych za badany okres, błędne ustalenie że skarżący, jako beneficjent otrzymanego dofinansowania, dopuścił się nieprawidłowości uzasadniających zwrot całości dofinansowania;

b) zgłoszenie zastrzeżeń co do tego, że wydzierżawienie hotelu B przez

skarżącą narusza warunki umowy o dofinansowanie dopiero na etapie kontroli trwałości projektu (pomimo dysponowania wiedzą w tym zakresie już na wcześniejszych etapach);

4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 FinPubU polegające na pominięciu należytego przeanalizowania:

a) wpływu rzekomych naruszeń na zachowanie reguł Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013, w szczególności czy zachowanie skarżącego nie miało jedynie charakteru naruszenia formalnego bez rzeczywistych lub potencjalnych skutków finansowych dla budżetu Unii, związku pomiędzy rzekomymi nieprawidłowościami, a ewentualną stratą finansową poniesioną przez fundusze - czy strata taka w ogóle wystąpiła w związku z oddaniem w dzierżawę części ośrodka wypoczynkowego B w K. pomimo wykonania przez skarżącego umowy o dofinansowanie w zakresie rozbudowy, modernizacji i adaptacji infrastruktury ośrodka oraz zakupu środków wyposażenia, a następnie wykorzystywania tego ośrodka przez skarżącego w celu wskazanym we wniosku o dofinansowanie;

b) braku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i pominięcie, że skarżący prowadził

oraz prowadzi działalność na terenie ośrodka B pomimo zawieranych umów dzierżawy, a także, że pracownicy skarżącego świadczyli pracę na terenie ośrodka w trakcie i po realizacji projektu;

c) zaniechaniu ustalenia w jakim zakresie skarżący prowadzi działalność na terenie

ośrodka B, czy beneficjent oddał ośrodek w dzierżawę w całości czy części, czy (osoby pozostające w stosunku pracy ze skarżącym w okresie realizacji projektu i w okresie objętym kontrolą świadczyły pracę na terenie tego ośrodka pomimo umów dzierżawy, jaka to była praca i gdzie była świadczona, czy przy jej wykonywaniu pracownicy skarżącego wykorzystywali wyposażenie nabyte przy wykorzystaniu środków z dofinansowania;

d) całkowite pominięcie i zaniechanie odniesienia się do okoliczności mających wpływ na ocenę rzekomego naruszenia warunków umowy, względnie mających wpływ na ustalenie charakteru tego naruszenia oraz czy uzasadnia on żądanie zwrotu dofinansowania i w jakim zakresie;

5) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 67 FinPubU poprzez pominięcie przez organ wskazania, które z okoliczności uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności pominięcia okoliczności potwierdzenia przez instytucję modelu prowadzenia działalności w ośrodku B na etapie poprzedzającym zawarcie umowy o dofinansowanie, braku zakwestionowania tego modelu na etapie realizacji projektu,

6) art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 FinPubU poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego oraz prawidłowe ustalenie norm materialnoprawnych obligowało organ II instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji;

7) art. 207 ust. 1. pkt 2) FinPubU, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na zastosowaniu sankcji obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania, podczas gdy nie ziściły się przesłanki uprawniające organy I i II instancji do jej zastosowania, a otrzymane przez skarżącego środki przeznaczone na realizację projektu nie zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 FinPubU i były wydatkowane zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie;

8) art. 26 ust. 1. pkt) 15 i 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania;

9) art. 98 ust. 2. Rozporządzenia Rady (WE) nr .1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r.

ustanawiającego przepisy ogólne dot. Europejskiego Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było podstaw do jego zastosowania, bowiem skarżący nie dopuścił się nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia;

10) art. 26 ust. 1. pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw. z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 poprzez pominięcie jakiegokolwiek przeanalizowania związku pomiędzy rzekomymi nieprawidłowościami, a ewentualną stratą finansową poniesioną przez fundusze - czy strata taka w ogóle wystąpiła w związku z powierzeniem wykonywania części usług osobie podmiotom powiązanym ze skarżącym, co powinno być wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji w sprawie o zwrot dofinansowania, a czego organ w ogóle nie analizował;

11) art. 30 ust. 1. oraz art. 30 ust. 2. ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w szczególności poprzez stwierdzenie nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków finansowych otrzymanych przez skarżącego, w sytuacji w której projekt został zrealizowany zgodnie z umową o dofinansowanie, a podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu zawarta ze skarżącym przez instytucję pośredniczącą i to wyłącznie umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki skarżącego z tym związane, w tym brak ograniczeń co do sposobu prowadzenia działalności na terenie ośrodka B.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podniosła, że w zaskarżonej decyzji organ pominął kwestie istotne dla wydania rozstrzygnięcia, a związane z: (1) modelem funkcjonowania ośrodka B, (2) udziałem skarżącego w funkcjonowaniu ośrodka (3) świadczeniem na terenie ośrodka usług hotelarskich i okołoturystycznych przez pracowników skarżącej (kopie umów o pracę były przedmiotem kontroli na etapie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji) która to okoliczność przeczy ustaleniu organu zgodnie z którym podmiotem w całości dysponuje osoba trzecia, (4) powiązań osobowo-kapitałowych dzierżawców ze skarżącym czy (5) rozliczeń między skarżącym a osobami trzecimi (podział kosztów działalności, rozróżnienie czynszu od wpływów z usług świadczonych na rzecz gości ośrodka). Nadto, zdaniem strony skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił także: (1) czym się kierował i na jakiej podstawie ustalił wysokość kwoty podlegającej zwrotowi, (2) dlaczego żądanie zwrotu obejmuje całość dofinansowania, a nie jego część (jak stanowi 7 ust. 1. Umowy, zgodnie z którym zwrot następuje odpowiednio w całości lub części, w zależności od rodzaju naruszenia), (3) na czym polegała szkoda powstała w związku z rzekomym naruszeniem popełnionym przez skarżącego, (4) związku wykonania Umowy w niekwestionowanej przez organ części z rzekomą szkodą oraz naruszeniem Umowy skutkującym orzeczeniem obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania czy (5) kwestii ewentualnego miarkowania kwoty podlegającej zwrotowi (przy założeniu faktycznego naruszenia Umowy przez skarżącego).

W ocenie skarżącej spółki nie budzi wątpliwości, że celem przyjętych przez UE oraz Polskę rozwiązań prawnych normujących dofinansowanie z funduszy unijnych i państw członkowskich jest ochrona przyznanych środków finansowych przed działaniem (lub zaniechaniem) beneficjenta, które powoduje lub mogłoby spowodować stratę w budżecie w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku. Mając na uwadze powyższe, w ocenie strony skarżącej, należy w odpowiedzieć na pytanie, czy w świetle art. 207 FinPubU, spełniona została - we wskazanym stanie faktycznym sprawy i prawnym - przesłanka wykorzystania środków przyznanych skarżącemu na podstawie Umowy z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 FinPubU, które faktycznie spowodowały (lub mogłoby spowodować) szkodę w budżecie w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku. Zdaniem skarżącej spółki do naruszenia nie doszło, a organ nie tylko nie wyjaśnił na czym to naruszenie ma polegać, ale przede wszystkim nie wyjaśnił na czym polega szkoda powstała w związku z tym naruszeniem skoro nie kwestionował okoliczności osiągnięcia wskaźników określonych w Umowie (przyjęcie niejako automatycznie istnienia hipotetycznej szkody odpowiadającej całości kwoty dofinansowania bez względu na rodzaj i stopień naruszenia, bez podania uzasadnienia, narusza zasadę zaufania do organów administracji i potwierdza co najwyżej istnienie zjawiska fiskalizmu w sferze administracji publicznej) a jednocześnie orzekł obowiązek zwrotu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kompetencja ta oznacza, że sąd administracyjny kierując się kryterium legalności, dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu ( np. decyzji) oraz procesu jego wydania z normami prawnymi- ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy według ich stanu w dniu wydania zaskarżonego aktu ( art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi- t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej jako: P.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że sądadministracyjny bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przedmiotem skargi pozostawała decyzja Zarządu Województwa [...] z dnia z dnia [...]r., orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji własnej tego organu z dnia [...]r., zobowiązującej skarżącą spółkę do zwrotu całości dofinansowania przyznanego jej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 w kwocie łącznej 199 974,90 zł wraz z odsetkami.

Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej skargą decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji orzekający w sprawie w zakresie ustalenia jej stanu faktycznego oraz przyporządkowania go regulacjom prawnym nie naruszył przepisów postępowania czy materialnoprawnych w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 ppsa tj. mogącym mieć lub mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej (treść decyzji). Motywy rozstrzygnięcia znalazły wyraz w uzasadnieniach decyzji organu, sporządzonych w sposób poddający się ocenie sądowej.

Stan prawny istotny z punktu widzenia kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, art. 41 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie województwa, 207 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 8 i 9 pkt 1, ust. 12a pkt 1 w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych, art. 2 pkt 7 i art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE L 2006 r. nr 210, poz. 25 z późn. zm.) w zw. z art. 152 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.UE L 347/320 z dnia 20 grudnia 2013 r.).

Zasadniczy spór w niniejszej sprawie koncentrował się zarówno wokół kwestii prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych i niewyjaśnienia, zdaniem skarżącej, w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności sprawy, w tym w szczególności pominięcie, że strona skarżąca prowadziła oraz prowadzi działalność na terenie ośrodka B, pomimo zawieranych umów dzierżawy, a także że pracownicy skarżącego świadczyli pracę na terenie ośrodka w trakcie i po realizacji projektu oraz zaniechanie ustalenia w jakim zakresie skarżący prowadzi działalność na terenie ośrodka B, czy beneficjent oddał ośrodek w dzierżawę w całości czy części, czy osoby pozostające w stosunku pracy ze skarżącym w okresie realizacji projektu i w okresie objętym kontrola świadczyły pracę na terenie tego ośrodka pomimo umów dzierżawy, jaka to była praca i gdzie była świadczona, czy przy jej wykonywaniu pracownicy skarżącego wykorzystywali wyposażenie nabyte przy wykorzystaniu środków z dofinansowania.

Mając na uwadze wskazane kwestie w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 70 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych. Stosownie zaś do art. 98 ust. 2 powołanego rozporządzenia, państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Pojęcie "nieprawidłowości" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 7 powołanego wyżej rozporządzenia unijnego jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Definicja ta odpowiada pojęciu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r., poz.312 str. 1), a według art. 4 ust. 1 tego aktu każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści m.in. poprzez zobowiązanie do zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych. W myśl art. 2 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego, procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu Państw Członkowskich, przy czym w myśl art. 2 ust. 1 kontrole administracyjne, środki i kary wprowadza się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego. Muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Wspólnot.

W świetle całokształtu powołanych przepisów nie powinno ulegać kwestii, że przepis art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych- określający przesłanki zwrotu przez beneficjenta określonych nim środków - konstytuuje, na zasadzie przewidzianej art. 2 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, krajową instytucję prawną odzyskiwania środków nienależnie wypłaconych dla wypełnienia przez państwo członkowskie obowiązku z art. 4 ust. 1 tego aktu jak i z art. 70 ust.1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Oznacza to, że przesłanki zwrotu przez beneficjenta środków- przewidziane w art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, należy interpretować z uwzględnieniem treści art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Zatem fakt wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych może stanowić przesłankę zwrotu środków w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 1 tej ustawy jeżeli naruszenie tych procedur stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Podobnie też wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem ( art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy ) może stanowić przesłankę zwrotu tych środków jeżeli wykorzystanie takie stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006. W konsekwencji - w świetle przytoczonej wyżej definicji nieprawidłowości - stwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy wymaga ustalenia, że naruszenie określonych tym przepisem procedur wynikało z działania lub zaniechania beneficjenta, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym EU w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Analogicznie też stwierdzenie przesłanki z pkt 2 ust. 1 art. 207 ustawy o finansach publicznych wymaga ustalenia ,że wykorzystanie środków niezgodnie przeznaczeniem wynikało z działania lub zaniechania beneficjenta, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym EU w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

W wyroku z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2073/15 (dostępny w bazie orzeczeń CBOIS) NSA odwołując się do treści art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 definiującego pojęcie "nieprawidłowości" wskazał, że naruszenie prawa unijnego lub krajowego skutkujące szkodą dla budżetu UE wiąże się z wydatkową stroną tego budżetu, a mianowicie ze sfinansowaniem lub ryzykiem sfinansowania nieuzasadnionego wydatku. W sytuacji więc, gdy z punktu widzenia przywołanego przepisu istota nieprawidłowości, o której w nim mowa, wiąże się z bezprawnym działaniem lub zaniechaniem skutkującym naruszeniem norm prawa unijnego lub krajowego, to za oczywiste uznać należy, że obowiązkiem organu krajowego jest (powinno być) skonfrontowanie wskazanego działania lub zaniechania z punktu widzenia jego zgodności z konkretnym wzorcem zachowania w celu ustalenia, czy doszło do jego naruszenia, a następnie, w razie ustalenia i potwierdzenia tego naruszenia, zastosowanie odpowiedniej normy konsekwencyjnej (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1960/13, dostępny w bazie orzeczeń CBOIS). W związku z tym również, że na gruncie powołanego przepisu, prawodawca unijny używa pojęcia "działania lub zaniechania powodującego lub mogącego spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego", nie może budzić wątpliwość, że szkoda o której mowa w tym przepisie, nie musi być konkretną stratą finansową, gdyż do stwierdzenia, że miała miejsce nieprawidłowość wystarczy, że istniało ryzyko, czy też zagrożenie, że szkoda ta powstanie (por. wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 51/13, dostępny w bazie orzeczeń CBOIS). NSA podkreślił też, że z orzecznictwa europejskiego wynika, iż beneficjent pomocy finansowanej, z racji jej przyznania i zatwierdzenia, nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaty kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane, i które może być przyznane tylko wówczas, gdy beneficjent spełnia określone warunki. Budżet unijny pokrywa bowiem jedynie wydatki zgodne z przepisami unijnymi ( np. wyrok SPI z 22 maja 2007 r., C-500/04; wyrok TS z 19 stycznia 2006 r., C-240/03).

Ustawa o finansach publicznych w art. 207 ust. 1 nie używa terminu "nieprawidłowość" lecz terminów takich jak "wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem", "wykorzystanie z naruszeniem procedur", "pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości". Zastosowanie takiego nazewnictwa nie zmienia faktu, że zdarzenia określone w art. 207 ust. 1 ustawy są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, wobec czego pojęcia użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, jak też art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 (por. wyrok NSA z 18 maja 2017 r. w sprawie II GSK 4503/16, dostępny w bazie orzeczeń CBOIS).

Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem (pkt 1); wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 (pkt 2);. pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości( pkt 3)– podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji o zwrocie.

Beneficjenci mają zatem obowiązek zrealizować i rozliczyć swój projekt według zasad określonych w umowie o dofinansowanie.

Szczególny charakter umowy zawartej między właściwą instytucją zarządzającą a beneficjentem pomocy finansowej ze środków funduszy europejskich powoduje, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków umowy. Nie ma znaczenia to, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od beneficjenta. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ustawy organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie o finansach publicznych nie przewidziano żadnych okoliczności- wystąpienia winy lub jej rodzaju czy też zakresu udziału podmiotów trzecich w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków. Podkreślenia wymaga, że beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków. Zgodnie z art. 207 ustawy "sankcją" za ich niezachowanie jest zwrot środków pobranych nienależnie, wraz z odsetkami (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 723/15, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Go 365/17, dostępne w bazie orzeczeń CBOIS).

Przepis art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych zawiera jednoznaczne unormowanie, że w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystania ich z naruszeniem procedur lub pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości organ jest zobowiązany do dochodzenia ich zwrotu wraz z odsetkami liczonymi w sposób wskazany w ustawie. Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że beneficjent zwraca środki wykorzystane lub pobrane w sposób określony w pkt 1-3 ust. 1 art. 207 ustawy wraz z odsetkami. W konsekwencji tego obowiązku organy orzekające o zwrocie środków przeznaczonych na realizację projektu, nie są właściwe do oceny obowiązku ich zwrotu z punktu widzenia zasad właściwych dla Kodeksu cywilnego ( przyczyny, zawinienie). Mają stwierdzić fakt istnienia umowy i stosownych postanowień w niej zawartych jako faktów istotnych dla prawa publicznego i w zależności od dokonanych ustaleń są zobowiązane do zastosowania właściwych przepisów.

W odniesieniu do umowy o dofinansowanie, to wskazać także należy, że dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu pomocy unijnej istotny jest fakt jej zawarcia oraz jej warunków. Natomiast rozwiązanie czy obowiązywanie umowy w dacie orzekania o zwrocie środków uzyskanych z tytułu dofinansowania nie stanowi okoliczności warunkującej takie orzeczenie. Rozwiązanie umowy o dofinansowanie, towarzyszące niekiedy okolicznościom żądania zwrotu pomocy, stanowi jedynie jeden z elementów stanu faktycznego sprawy zwrotu dofinansowania projektu, podlegający ocenie instytucji zarządzającej z punktu widzenia jej znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów sprawy. Regulacje unijne i krajowe, w tym dokumentacja składająca się na regionalne programy operacyjne, nie uzależniają obowiązku beneficjenta zwrotu wypłaconych kwot pomocy finansowej od pozostawania w obrocie prawnym umowy o dofinansowanie (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2017r. sygn. akt II GSK 2353/15, dostępny w bazie orzeczeń CBOIS).

Jednocześnie zaakcentować należy, że celem regulacji zawartej w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 jest ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej, w tym zapobieganie niewłaściwemu wydatkowaniu środków publicznych przyznanych na realizację projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych. Pojęcie szkody odnosić się będzie zatem do wszelkich uszczerbków w dobrach lub interesach prawnie chronionych, których poszkodowany doznał wbrew swej woli. Bez znaczenia jest czy stan szkody powstał na skutek zamierzonego i zawinionego działania. Mając na uwadze zawartą w analizowanym przepisie definicję "nieprawidłowości" należy przyjąć że przez przepisy prawa wspólnotowego, o których tutaj mowa, należy rozumieć zarówno przepisy prawa Unii Europejskiej, jak i prawa krajowego, a także obowiązujące w konkursie i naborze (również na etapie oceny) wytyczne, procedury umowy. Podkreślić należy, że zarówno Komisja Europejska jak również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, obejmującą zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Przyjęcie takiej rozszerzającej wykładni naruszenia prawa oznacza, że do popełnienia "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, obejmujący również wytyczne, procedury, regulaminy, umowy. Przez przepisy prawa wspólnotowego, o których mowa powyżej, należy rozumieć zatem zarówno przepisy prawa Unii Europejskiej, jak i prawa krajowego, a także obowiązujące w konkursie i naborze wytyczne, procedury i jak też zawierana między instytucją zarządzającą umowę a beneficjentem umowę o dofinansowanie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, nie ulega wątpliwości, że spełnione zostały przesyłki warunkujące skuteczne orzeczenie o zwrocie dofinansowania przez stronę skarżącą.

Sąd podziela stanowisko organu, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżąca spółka we wniosku o dofinansowanie projektu wskazała, że "projekt ma na celu kontynuację strategii rozwoju przez rozbudowę zakresu prowadzonej działalności turystycznej wnioskodawcy". A zatem dofinasowanie miało być przeznaczone na działalność turystyczną prowadzoną przez skarżącego.

Bezsprzeczny w sprawie jest fakt, że skarżący oddał hotel w dzierżawę podmiotowi trzeciemu i sam działalności turystycznej nie prowadził, co wyszło na jaw w trakcie kontroli trwałości projektu. Działalność wykonywana przez beneficjenta nie polega- wbrew założeniom wniosku o dofinansowanie- na oferowaniu usług hotelarskich, rekreacyjnych i wypoczynkowych ale na dzierżawie i czerpaniu z tego zysków.

Zatem skarżący nie zrealizował założeń wniosku o dofinansowanie i nie osiągnął założonych w. nim celów, polegających na rozbudowie przedsiębiorstwa i zwiększeniu jego oferty. Rzeczowa realizacja projektu nie przyczyniła się zatem do zaoferowania przez skarżącego lepszych, bardziej nowoczesnych usług rekreacyjnych i wypoczynkowych, nie zwiększył się również zakres działalności firmy zgodnie z założeniami projektu. Brak jest podstaw do uznania, że określone we wniosku o dofinansowanie wskaźniki rezultatu "Liczba osób korzystających z przebudowanych (wyremontowanych) obiektów infrastruktury okołoturystycznej’ zostały przez skarżącego zrealizowane ponieważ turyści odwiedzający obiekt korzystają z oferty innego niż beneficjent przedsiębiorstwa (dzierżawcy obiektu).

Dofinansowanie miało być przeznaczone wyłącznie na rzecz działalności strony skarżącej i to ona została poddana badaniu w zakresie możliwości udźwignięcia zobowiązania pochodzącego z umowy o dofinansowanie, tak w stosunku do urzeczywistnienia założeń projektu (tj. zdarzeń jakie przedstawiono we wniosku aplikacyjnym składających się na projekt) jak i indywidualnych predyspozycji skarżącego np. posiadania odpowiedniego zaplecza finansowego lub rzeczowego, posiadania gwarancji należytego wykonania umowy o dofinansowanie itd. Badanie zdolności beneficjenta wynika m.in. z bardzo rygorystycznie stawianych warunków przyznawania pomocy publicznej (art. 107 TFUE i nast.).

Skoro więc pomoc trafiła w tym wypadku finalnie do innego podmiotu ( który z niej czerpie korzyści) niż wnioskodawca (beneficjent) - naruszone zostały zasady przyznawania pomocy publicznej, m.in. poprzez naruszenie zasad uczciwej konkurencji.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że skarżący nie osiągnął celu projektu. Celem projektu był rozwój działalności w branży turystycznej, którą to działalność miała prowadzić skarżąca spółka oraz rozbudowa przedsiębiorstwa wnioskodawcy i zwiększenie jego oferty - tymczasem cele zostały zrealizowane wobec przedsiębiorstwa dzierżawcy, ponieważ prawa z dzierżawy wchodziły w skład przedsiębiorstwa dzierżawcy.

Zdaniem Sądu, zaistniały stan faktyczny pozwalał też na uznanie, iż spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji nakazującej zwrot udzielonego dofinansowania i to w całości na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

Bez wątpienia bowiem doszło do istotnego naruszenia warunków umowy o dofinansowanie, która, jak już wskazano, stanowi element wymienionych procedur. Istotne naruszenie przez stronę skarżącą procedury obowiązującej przy wykorzystaniu otrzymanego dofinansowania, określonej w umowie o dofinansowanie, a polegające na oddaniu w dzierżawę infrastruktury, w związku z rozbudową której otrzymał dofinansowanie, stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że zaistniała przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, uzasadniająca wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi.

Jednocześnie stwierdzić trzeba, że charakter zaistniałych naruszeń wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała nieprawidłowość o jakiej mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 – w rozumieniu już przedstawionym. Nie może też budzić wątpliwości, iż jej wynikiem jest szkoda w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Szkoda ta jest skutkiem sfinansowania z budżetu nieuzasadnionego wydatku. Za taki bowiem uznać należy wydatek, który mimo przeznaczenia go na realizację projektu w celu uzyskania zakładanych w nim rezultatów nie doprowadził do ich zaistnienia w postaci realizacji założonych efektów.

W świetle powyższego skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.