Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1019/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Grupa [...] S.A. z siedzibą w T. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 3 czerwca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia harmonogramu działań I. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne wydane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 3 czerwca 2016 r., znak: [...] w punkcie 1-szym; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. na rzecz strony skarżącej Grupa [...]S.A. z siedzibą w T. kwotę 697,00 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w dniu 3 czerwca 2016r. wydał Zarządzenia Pokontrolne znak [...] na podstawie:

- art. 12 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 686 ze zm.) oraz ustaleń kontroli planowej kompleksowej, przeprowadzonej w dniach: 18.04.2016r., 19.04.2016r., 20.04.2016r. i 13.05.2016r. w A S.A., ul. [...], [...] T., udokumentowanych protokołem nr [...] (sygn.: [...]);

Zarządził:

1. Przedłożyć do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska - Delegatury w T. harmonogram działań dotyczących uporządkowania gospodarki ściekowej na terenie A S.A., ul. [...], [...] T., uwzględniający prowadzenie oczyszczania ścieków bytowych wytwarzanych na terenie Zakładu (w tym ścieków pochodzących z ok. 70 jednostek zewnętrznych, które posiadają indywidualne umowy z A S.A. w T. na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków) na urządzeniach przeznaczonych do biologicznego oczyszczania ścieków bytowych.

Termin realizacji: do dnia 29 lipca 2016 r.

2. Przedstawić do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska - Delegatury w T. harmonogram dostosowania pojemności tac pod zbiornikami magazynowymi oleum nr: Z-1 i Z-2 oraz Z-3, Z-4, Z-5, Z-6 na S. oleum A-78, A-78a (Wydział WKS i SHA), do wymagań § 11. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego, jakim powinny odpowiadać zbiorniki bezciśnieniowe i niskociśnieniowe przeznaczone do magazynowania materiałów trujących lub żrących (Dz. U. 2002 nr 63 poz. 572), tj.: w przypadku zastosowania wspólnego urządzenia zabezpieczającego przed wyciekiem dla dwóch zbiorników, pojemność urządzenia powinna być co najmniej równa 75 % sumy ich pojemności, lecz nie mniejsza niż pojemność większego zbiornika, a dla trzech i więcej zbiorników pojemność powinna być co najmniej równa 50 % sumy ich pojemności, ale nie mniejsza niż pojemność największego zbiornika. W obliczaniu pojemności tac należy uwzględnić wszystkie zbiorniki przeznaczone do magazynowania materiałów toksycznych lub żrących znajdujące się na tacy. Tace powinny być wykonane z materiałów odpornych na działanie magazynowanych substancji oraz urządzenia uniemożliwiające niekontrolowany odpływ z tac awaryjnych do kanalizacji.

Termin realizacji: do dnia 29 lipca 2016 r.

3. Przedstawić do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska - Delegatury w T. harmonogram wyposażenia zbiorników magazynowych oleum nr: Z-1 i Z-2 oraz Z-3, Z-4, Z-5, Z-6 na S. oleum A-78, A-78a (Wydział WKS i SHA) w aparaturę kontrolno-pomiarową zabezpieczającą zbiorniki przed przelaniem i niekontrolowaną emisją, adekwatnie do zagrożeń mogących nastąpić w związku z procesami magazynowania, w szczególności: pomiar temperatury oraz ciśnienia magazynowego medium lub układy zabezpieczające przed nadmiernym wzrostem ciśnienia, oraz pomiar temperatury w absorberach zabezpieczających odwietrzenia ze zbiorników.

Termin realizacji: do dnia 29 lipca 2016 r.

4. W systemie zarządzania bezpieczeństwem uwzględnić procedury i zasoby niezbędne do prowadzenia, z uwzględnieniem najlepszych dostępnych praktyk, monitoringu funkcjonowania instalacji, w której znajduje się substancja niebezpieczna, umożliwiającego podejmowanie działań korekcyjnych w przypadku wystąpienia zjawisk stanowiących odstępstwo od normalnej eksploatacji instalacji, w szczególności związanej ze zużyciem i korozją rurociągów przesyłowych, zgodnie z art 252 ust. 4 pkt 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2016 poz. 672).

Termin realizacji: do dnia 29 lipca 2016 r.

Wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu naruszeń wskazanych w pkt 1-4 zarządzeń - na dzień: 29 lipiec 2016 roku.

Na podstawie ustaleń kontroli planowej kompleksowej przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska - Delegatury w T. w dniach: 18.04.2016 r., 19.04.2016 r., 20.04.2016 r. i 13.05.2016 r. w A S.A., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska. W związku z powyższym Kierownik Delegatury w T. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, działający z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, zarządził w pkt 1-4 niniejszych zarządzeń pokontrolnych ich usunięcie.

Z uwagi na zakres zaskarżenia skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesioną przez A S.A. w T. Sąd ograniczy się jedynie do przedstawienia uzasadnienia do punktu 1 zarządzenia pokontrolnego, albowiem tylko w tej części zostało ono zaskarżone.

Na uzasadnienie zatem zarządzeń określonych w punkcie 1 organ wskazał, że oczyszczanie ścieków przemysłowych i bytowych wytworzonych na terenie A S.A. (w tym ścieków bytowych pochodzących z ok.70 jednostek zewnętrznych, które posiadają indywidualne umowy z A S.A. w T. na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków) odbywa się m.in. w Centralnej Oczyszczalni Ścieków, skąd oczyszczone ścieki odprowadzane są do rzeki B.

Do oczyszczalni COŚ kierowane są ścieki bytowe i przemysłowe z następujących jednostek A S.A. w T.:

1. Segmentu [...] Produkcyjna w T.

Wydział [...] (KPC)

Wydział [...] (KPH)

Wydział [...] (KPL)

Wydział [...] (KPS)

Wydział [...] (KPF)

Wydział [...] (KPP)

Wydział [...] (KPG)

2. Jednostki [...] (NA):

Wydział [...] (PA-2)

Wydział [...] (PN-1)

Wydział [...] ( PN-3)

3. Centrum [...] (NEC)

Wydział [...] (EPK)

Wydział [...] (EPG)

Wydział [...] (EPM)

4. Centrum [...] (NL)

5.Centrum [...] (NC)

6.Jednostki [...] (NWK)

W strukturze tych jednostek instalacjami IPPC są:

[...] ECH

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...]

Instalacja [...].

Centralna Oczyszczalnia Ścieków nie posiada urządzeń przeznaczonych do biologicznego oczyszczania ścieków bytowych i w związku z tym nie stosuje się biologicznego oczyszczania ścieków (stosuje się oczyszczanie mechaniczno - chemiczne), mimo że część ścieków odprowadzanych na tą oczyszczalnię to ścieki bytowe. Proces oczyszczania ścieków w Centralnej Oczyszczalni Ścieków oparty jest na uśrednianiu ścieków ogólnozakładowych oraz na usuwaniu mechanicznym części stałych ze ścieków w procesie sedymentacji i koagulacji. W przypadku przekroczeń stanu lub składu ścieki kierowane są do zbiorników awaryjnych. Przyczyną kierowania ścieków do zbiorników awaryjnych są przekroczenia ich stanu - odczynu pH, względnie przekroczenie stężenia innych zanieczyszczeń np.: [...], [...], [...],. w stosunku do dopuszczalnych norm. Po ustąpieniu zaburzenia ścieki kieruje się bezpośrednio na ciąg oczyszczania do komór flokulacji. Ścieki zmagazynowane w zbiornikach awaryjnych poddawane są analizom i na podstawie uzyskanych wyników opróżnia się zbiorniki do strumienia bieżącego ścieków w taki sposób, aby nie nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego stężenia na wylocie z Centralnej Oczyszczalni Ścieków. Ma zatem miejsce proces rozcieńczania ścieków (m.in. wodami chłodniczymi i opadowymi) i uśredniania ścieków /średni czas zatrzymania ścieków na COŚ: 3 doby/. Wyniki analiz próbek ścieków surowych (doprowadzanych na oczyszczalnię ścieków) i oczyszczonych wykonywanych na zlecenie A S.A. w T. wykazują, że na urządzeniach wchodzących w skład Centralnej Oczyszczalni Ścieków stwierdza się niski stopień redukcji, brak redukcji, a nawet wzrost zanieczyszczeń we wskaźnikach biogennych.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) /cyt./: "Zabrania się rozcieńczania ścieków wodą w celu uzyskania ich stanu, składu oraz minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń zgodnego z przepisami"

Przedstawiciel kontrolowanej jednostki w dniu 23.05.2016 r. odmówił podpisania protokołu Nr [...] (sygn.: [...]), oraz wniósł na piśmie uwagi i zastrzeżenia do protokołu z kontroli.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga strony skarżącej A S.A. w zakresie punktu 1 Zarządzenia. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. przepisu art. 41 ust 2 ustawy z dnia 18.07.2001 r. prawo wodne, polegające na niewłaściwym zastosowaniu.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie pkt. 1 Zarządzeń Pokontrolnych z dnia 3 czerwca 2016 r.

W ocenie strony skarżącej sformułowane w zarządzeniu pokontrolnym zarzuty naruszenia art. 41 ust. 2 ustawy są nietrafne. W przepisie mowa jest o "rozcieńczaniu ścieków wodą", zatem chodzić musi o świadome i celowe działanie nakierowane na uzyskanie wymaganych przepisami parametrów, charakteryzujących stopi oczyszczenia.

Strona skarżąca podniosła, iż z przepisów ustawy nie wynika, o jaką wodę chodzi, zatem przyjąć można, że o każdą wodę. Praktycznie w rachubę wchodzi jednak tylko woda pobierana ze środowiska, z wodociągu. Żaden z takich przypadków nie zaistniał w działalności COŚ.

Strona skarżąca wskazała, iż do COŚ dopływają kanalizacją różne strumienie ścieków, tworzące mieszaniną o złożonym składzie i pochodzeniu. W tej grupie są także wody opadowe lub roztopowe, które mogą być ujmowane w otwarte zamknięte systemy kanalizacyjne i o ile pochodzą z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, a w szczególności z terenów przemysłowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów, są ściekiem w znaczeniu prawnym.

Nawet jeśli przyjąć, że do tej kanalizacji trafiają także ścieki opadowe z dachów, które nie wykazują cech ścieku, to zostają one nieuchronnie zmieszane z pozostałymi ściekami. Twierdzenie, że kanalizacją dopływa do COŚ woda, która jest wykorzystywana do rozcieńczania ścieków, jest, zdaniem strony skarżącej, bezzasadne. Istotą i sensem istnienia kanalizacji jest przyjmowanie różnych strumieni ścieków. Poza tym nie ma przepisu, który by zabraniał kierowania wód opadowych do sieci kanalizacyjnej.

Strona skarżąca zwróciła uwagę, iż taki sposób rozwiązania gospodarki wodno-ściekowej na terenie strony skarżącej został zaaprobowany w decyzji Marszałka Województwa z dnia 1 lipca 2015 r. w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji Centralnej Oczyszczalni Ścieków (sygn. akt [...]).

W ocenie strony skarżącej WIOŚ błędnie interpretuje pojęcie "wód chłodniczych" oraz "wód opadowych". Występowanie w tekście przepisu słowa "woda" jest tylko przejawem zastosowania skrótu myślowego, wprowadzonego do definicji ścieków. Ustawodawca posługuje się bowiem pojęciem "woda" także wtedy, gdy dokonuje bliższej charakterystyki niektórych rodzajów ścieków. Tak więc ściekiem są "wody zużyte", "wody opadowe lub roztopowe" "wody odciekowe", "wody wykorzystane", itd. z dalszym rozwinięciem ich opisu w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a, c, d - g. Z całą pewnością art. 41 ust. 2 wskazuje na rozcieńczanie ścieków "wodą", a nie na rozcieńczanie innymi ściekami na bazie wody.

W ocenie strony skarżącej obowiązujące przepisy dostrzegają również ewentualność rozcieńczania jednych ścieków innymi ściekami. Chodzi o § 7 ust. 6 rozporządzenia MŚ z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r. poz.1800). Określa on sposób postępowania, gdy ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego "podlegają rozcieńczaniu innymi ściekami". W takiej sytuacji najwyższe dopuszczalne wartości tych substancji w ściekach należy podzielić przez wielokrotność rozcieńczenia. Tak więc ani ustawa, ani akty wykonawcze nie zabraniają rozcieńczania jednych ścieków innymi ściekami.

Strona skarżąca podkreśliła, że w składzie ścieków dopływających do Centralnej Oczyszczalni Ścieków w zasadzie nie ma substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Pojawia się wprawdzie rtęć, ale w stężeniach znikomych (poniżej progu tolerancji) dokumentując zapewne jej obecność w wodzie pobranej ze środowiska (element tła).

Prawo wodne, poza art. 41 ust. 2, nie ingeruje w techniki i technologie oczyszczania ścieków. Liczy się efekt końcowy, czyli stopień oczyszczenia przesądzający o spełnianiu niespełnianiu wymagań określonych w posiadanym przez zakład pozwoleniu zintegrowanym uwzględniającym przepisy rozporządzenia ściekowego.

Przypomnieć trzeba, że podstawowe znaczenie ma w tym kontekście normatywny podział ścieków na komunalne i przemysłowe. Dokonując oceny, czy ścieki opuszczające COŚ spełniają generalne wymagania określone prawem, należy na wstępie przesądzić, z którą grupą ścieków mamy do czynienia.

Zdaniem strony skarżącej nie ma więc wątpliwości, że ścieki wprowadzane do wód rzeki B. z COŚ, nawet jeśli w strumieniu dopływających ścieków znajdują się także ścieki inne niż przemysłowe (w ścieki socjalne, choć nie stanowią one więcej niż 3% całości), to ścieki przemysłowe.

Ścieki płynące do Centralnej Oczyszczalni Ścieków pochodzą z obszaru oznaczonego w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego jako "tereny przemysłowe". Oprócz A S.A. na obszarze tym zlokalizowanych jest 92 różnych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Również Uchwała Sejmiku Województwa Nr [...] 25.10.2010 r. w sprawie utworzenia Strefy Przemysłowej Zakładów [...] w T. S.A. w taki sam sposób określa ten teren.

Nie ma podstaw do twierdzenia, że oczyszczanie ścieków przemysłowych w COŚ, musi czyni zadość przepisom określającym sposoby oznaczania wymaganego stopnia oczyszczenia ścieków komunalnych.

Funkcjonowanie COŚ należącej do strony skarżącej, nie narusza ustaleń decyzji Marszałka Województwa z dnia 1 lipca 2015 r. w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji Centralnej Oczyszczalni Ścieków ani obowiązujących przepisów ochrony środowiska.

Zdaniem strony skarżącej nie mają uzasadnienia twierdzenia zawarte w zarządzeniu pokontrolnym z dnia 3 czerwca 2016 r., jakoby w COS należącej do strony skarżącej, miało miejsce rozcieńczanie ścieków wodami w celu uzyskania ich stanu, składu oraz minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń zgodnego z przepisami. Stosowane są procesy dostosowywania poszczególnych strumieni dopływających ścieków dla potrzeb ich oczyszczania, ale dochodzi przy tej okazji co najwyżej do rozcieńczania ścieków innymi ściekami. Postępowanie takie nie jest zabronione. Zostało ono zaaprobowane w pozwoleniu zintegrowanym.

Nie ma podstaw prawnych, aby żądać zastosowania dodatkowych technik oczyszczania ścieków przemysłowych, wykorzystujących biologiczne oczyszczanie, gdyż COŚ nie jest oczyszczalnią komunalną. Do oceny stopnia oczyszczenia ścieków z COŚ mają zastosowanie najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń określone w tabeli II zał. nr [...] do rozporządzenia, a nie załącznika nr [...] lub [...]. Minimalny procent redukcji zanieczyszczeń w procesie oczyszczania ścieków znajduje zastosowanie jako metoda oznaczania dozwolonych wartości emisji tylko dla ścieków bytowych lub komunalnych, a nie ścieków przemysłowych, chociażby w ich skład wchodziły także ścieki bytowe lub komunalne. Posiadane przez stronę skarżącą pozwolenie zintegrowane z dnia 1 lipca 2015 r. na prowadzenie instalacji Centralnej Oczyszczalni Ścieków określa warunki wprowadzania oczyszczony ścieków przemysłowych z COŚ i nie ma wśród nich wymogu osiągania określonego procentu redukcji zanieczyszczeń.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji aktu organu administracji publicznej z punktu widzenia przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego Zarządzenia Pokontrolnego [...] Wojewódzkiego Inspektora Środowiska z dnia 3 czerwca 2016 r. stanowił art. 12 ust.1 pkt 1 i ust.2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 686 ze zm.).

Dokonując weryfikacji powyższego aktu Sąd doszedł do przekonania, że doszło przy jego wydaniu do naruszenia przepisów prawa materialnego, a także przepisów prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zachodzą podstawy do uchylenia aktu w zaskarżonej części.

Skarga zatem odniosła zamierzony skutek prawny.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca zasadnie podniosła zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Przepis ten stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Powyższe oznacza, że choć czynności kontrolne przeprowadza się w jednostce organizacyjnej, to jednak adresatem zarządzenia pokontrolnego nie jest ta jednostka, lecz jest nią wyłącznie kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoba fizyczna. W literaturze wskazuje się przy tym, że wydanie zarządzenia pokontrolnego skutkuje powstaniem stosunku administracyjnoprawnego, którego podmiotami są: z jednej strony wojewódzki inspektor ochrony środowiska, z drugiej zaś zawsze osoba fizyczna (tak T. Czech "Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska"; ZNSA 3/2011 str. 92). Należy przy tym wskazać, że z kolejnych jednostek redakcyjnych art. 12 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska wynikają określone obowiązki ciążące właśnie na kierowniku kontrolowanej przez Inspekcję jednostki organizacyjnej. Dopełnieniem wskazanych regulacji jest określona w art. 31a. ust. 1 ustawy sankcja (aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny) za brak poinformowania organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych albo o przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciw osobom winnym dopuszczenia do uchybień. Treść cytowanych przepisów jednoznacznie wskazuje, że nałożenie obowiązków w ramach zarządzenia pokontrolnego Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Środowiska może odbywać się wyłącznie względem osoby fizycznej. Także z uwagi na rodzaj sankcji zawartej w art. 31 a ust. 1 ustawy, wykluczone jest skierowanie tego rodzaju zarządzenia do osoby prawnej. Tymczasem będące przedmiotem kontroli sądu zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska dnia z dnia 3 czerwca 2016 r., zostało skierowane do A S.A. w T., zamiast do jej kierownika. Taki sposób określenia adresata aktu, czyni go wadliwym (zob. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.02.2016 r. II OSK 1534/14). Z treści pkt 1 zarządzenia pokontrolnego wynika, że organ zobowiązał A S.A. w T. do przedłożenia Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska– Delegatury w T. harmonogramu działań dotyczących uporządkowania gospodarki ściekowej na terenie A S.A, uwzględniający prowadzenie oczyszczania ścieków bytowych wytwarzanych na terenie Zakładu (w tym ścieków pochodzących z ok. 70 jednostek zewnętrznych, które posiadają indywidualne umowy z A S.A. w T. na dostarczanie wody i odprowadzenia ścieków) na urządzeniach przeznaczonych do biologicznego oczyszczania ścieków bytowych.

Powyższe uchybienie stanowi już wystarczającą podstawę do uchylenia powyższego aktu w zaskarżonej części.

Nie mniej należy odnieść się do zasadności pozostałych zarzutów skargi. Z uzasadnienia zarządzenia do punktu 1 wynika, że oczyszczanie ścieków przemysłowych i bytowych wytworzonych na terenie A S.A w T., w tym pochodzących z ok. 70 jednostek zewnętrznych, które posiadają indywidualne umowy z A S.A. w T. na dostarczanie wody i odprowadzenia ścieków, odbywa się m.in. w Centralnej Oczyszczalni Ścieków (COŚ), skąd oczyszczone ścieki odprowadzane są do rzeki B. COŚ nie posiada urządzeń przeznaczonych do biologicznego oczyszczania ścieków bytowych i w związku z tym nie stosuje biologicznego oczyszczania tych ścieków. Stosuje bowiem oczyszczanie mechaniczno – chemiczne, mimo że część ścieków odprowadzanych na tę oczyszczalnię to ścieki bytowe. Przyjąć zatem należy, że w ocenie organu taki sposób oczyszczania ścieków przemysłowych i bytowych jest nieprawidłowy.

Nie można jednak abstrahować od faktu, że A S.A. w T. uzyskała pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji Centralnej Oczyszczalni Ścieków do oczyszczania ścieków przemysłowych z wyjątkiem ścieków komunalnych decyzją Marszałka Województwa z dnia 1 lipca 2015 r. Z aktu tego wynika, że przedmiotem pozwolenia jest instalacja do oczyszczania ścieków przemysłowych, do której kierowane są ścieki socjalno-bytowe i przemysłowe ze wskazanych w decyzji 22 jednostek. W pkt I.7. decyzji dotyczącej gospodarki wodno-ściekowej wskazano nadto, że ilość ścieków socjalno-bytowych wytworzonych przez jednostki A S.A. wynosi ok. 130 tys m³/rok. Zaś na terenie A S.A. znajduje się kilkadziesiąt firm zewnętrznych, których ścieki głównie socjalno-bytowe odprowadzane są także do oczyszczalni COŚ, ich ilość stanowi zaś około 3% całkowitej ilości ścieków oczyszczanych w COŚ.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika wprost, że instalacja COŚ służy do oczyszczania ścieków przemysłowych, bytowych i opadowych, pochodzących z jednostek produkcyjnych i pomocniczych. Technologia stosowana w tej instalacji, oparta jest na metodzie mechaniczno – chemicznego oczyszczania ścieków. Proces ten jest oparty na uśrednianiu ścieków ogólnozakładowych oraz usuwaniu mechanicznym części stałych ze ścieków w procesie sedymentacji i koagulacji.

Z pozwolenia zintegrowanego wynika zatem po pierwsze, że oprócz ścieków przemysłowych dopuszczalne jest oczyszczanie ścieków bytowych i opadowych. Po drugie nie ma wątpliwości, że ścieki wprowadzane do wód rzeki B. z COŚ nawet jeżeli w strumieniu dopływających ścieków znajdują się ścieki inne niż przemysłowe, w tym wypadku ścieki bytowe i opadowe, są nadal ściekami przemysłowymi. W tym miejscu należy bowiem przytoczyć definicje zawarte w art. 9 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (t.j. Dz.U.2015, poz. 469) w którym wskazano, że przez:

- ścieki bytowe - rozumie się ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków (pkt 15); - ścieki komunalne - rozumie się ścieki bytowe lub mieszaninę ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania (pkt 16); - ścieki przemysłowe - rozumie się ścieki, niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu (pkt 17).

Po trzecie decyzja pozwolenie zintegrowane z dnia 1 lipca 2015 r. dopuszcza oczyszczanie ścieków przemysłowych zmieszanych ze ściekami socjalno-bytowymi i opadowymi (z 22 jednostek A S.A. i jednostek zewnętrznych stanowiącymi 3% całkowitej ilości ścieków oczyszczanych w COŚ) metodą mechaniczno – chemiczną, nie przewidując odrębnej instalacji biologicznej oczyszczalni ścieków bytowych.

Jeśli taki stan rzeczy wynika z decyzji zintegrowanego pozwolenia wodnoprawnego, to zarządzając A S.A. w ramach zaleceń pokontrolnych przedłożenie harmonogramu działań dotyczących uporządkowania gospodarki ściekowej, uwzględniający prowadzenie oczyszczania ścieków bytowych wytwarzanych na terenie Zakładu i 70 jednostek zewnętrznych na urządzeniach przeznaczonych do biologicznego oczyszczania ścieków bytowych, organ nie wskazał podstawy prawnej z jakiej wywodzi konieczność nałożenia na skarżącą kwestionowanych zaleceń pokontrolnych. Trudno tę podstawę dostrzec w przepisie art. 41 ust.2 ustawy Prawo wodne, bo tylko taka została powołana w zaskarżonej części zarządzenia. Jeżeli natomiast taka podstawa istnieje, to na organie spoczywał obowiązek wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości jaki związek zachodzi pomiędzy stwierdzonym naruszeniem powyższej normy prawnej a zaleceniem wynikającym z zarządzenia pokontrolnego sporządzonego w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli, stwierdzonej protokołem nr [...]. Mało tego, owe działania są na tyle nieprecyzyjnie określone, że na etapie egzekwowania ich wykonania może dojść do istotnych rozbieżności w zakresie interpretacji. Nie wiadomo bowiem o harmonogram jakich działań chodzi, czy mają to być działania faktyczne czy prawne. Z pewnością nawet dla laika z zarządzeń tych wynika, że w ramach ich realizacji powinno dojść do wybudowania biologicznej oczyszczalni ścieków bytowych, bo taką skarżąca spółka nie dysponuje. Z twierdzeń skarżącej wynika natomiast, że takie przedsięwzięcie to koszt 60 mln złotych, zatem tym bardziej rzeczowo i merytorycznie winna być uzasadniona konieczność wydania zaskarżonego w pkt 1 zarządzenia pokontrolnego ze wskazaniem i wyjaśnieniem jego podstawy prawnej. Nie może tego czynić Sąd, w ramach kontroli legalności wydanego aktu. Stwierdzone zaś uchybienia prowadzić muszą do ustalenia naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 7,77, 107 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło także z tej przyczyny do eliminacji z obrotu prawnego wadliwie wydanego zarządzenia pokontrolnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, organy powinny uwzględnić powyższe uwagi i wskazania Sądu.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt lit a i c p.p.s.a. O kosztach postepowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.