Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 123/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do skierowania do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy R. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. w piśmie z 21 maja 2019 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a Wójtem Gminy R. przez wskazanie Wójta Gminy R. jako organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu osoby częściowo ubezwłasnowolnionej do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu podał, że 14 maja 2019 r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., przekazany przez Ośrodek Pomocy Społecznej Gminy R., wniosek o skierowanie I.K. do domu pomocy społecznej, zamieszkałego pod adresem [...]. Z przekazanych dokumentów wynika, że I.K. jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną. Kuratorem dla I.K. została ustanowiona T.M., jego siostra zamieszkała w B., [...].

Sąd Rejonowy III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich w W. postanowieniem z 30 stycznia 2019 r. sygn. akt [...] postanowił skierować I.K. do Domu Pomocy Społecznej bez jego zgody.

Wójt Gminy R. uznał, że Prezydent Miasta B. jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku I.K., co wynika z art. 27 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Prezydent Miasta B. nie podzielił powyższego stanowiska Wójta Gminy R. i wskazał, że art. 27 K.c. dotyczy osób pozostających pod opieką, a więc małoletnich i ubezwłasnowolnionych całkowicie, a nie osób ubezwłasnowolnionych częściowo. I.K. jest natomiast ubezwłasnowolniony częściowo. Zamieszkuje on w miejscowości [...]. W związku z tym, zdaniem organu wnioskującego, organem właściwym do załatwienia wniosku jest Wójt Gminy R..

Wójt Gminy R. w piśmie z 31 lipca 2019 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek podtrzymał swoją argumentację oraz wskazał, że w sytuacji braku zdefiniowania w ustawie o pomocy społecznej pojęcia miejsca zamieszkania oraz miejsca zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie jak i częściowo, należy odnieść się do art. 25 i art. 27 K.c.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Wójtem Gminy R. i jest to spór negatywny, gdyż żaden z nich nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia zgłoszonego żądania o skierowanie do domu pomocy społecznej osoby częściowo ubezwłasnowolnionej.

Zasady kierowania do domu pomocy społecznej uregulowane są ustawie z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s." W myśl art. 54 ust. 1 i 2 osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym – co do zasady – jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu opieki społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Dla ustalenia gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku I.K. o skierowanie do domu pomocy społecznej, konieczne jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co jednoznacznie wynika z przywołanych przepisów.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania". Wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy w tej kwestii odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się pogląd, że miejscem stałego pobytu jest ta miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres, pod którym osoba fizyczna jest zameldowana.

Kodeks cywilny w przepisach art. 26 i art. 27 reguluje przypadki miejsca zamieszkania pochodnego dzieci lub podopiecznych. O miejscu zamieszkania tych osób rozstrzyga miejsce zamieszkania rodzica lub opiekuna. Dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej w myśl art. 27 K.c. miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania opiekuna (domicilum necessarium). Przepis art. 27 K.c. nie obejmuje osób częściowo ubezwłasnowolnionych. Osoby te korzystają więc z domicilium voluntarium. Oznacza to, że ich miejsce zamieszkania określa się według zasady określonej w art. 25 K.c.

Jak wynika z akt sprawy I.K. jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną. Zamieszkuje on w miejscowości [...], w gminie R..

Zatem organem właściwym, zgodnie z art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 u.p.s., do załatwienia wniosku o umieszczenie go w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy R..

Wobec powyższego na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i art. 15 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.