Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 973/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 887
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), zwanej dalej k p a., Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2017 r. o sygn. [...], którą odmówił W. S. przyznania świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że W. S., ur. [...] września 1946 r. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o przyznanie mu emerytury specjalnej na warunkach określonych w art 82 ust 1 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wniosek swój motywował wiekiem, niepełnosprawnością i brakiem prawa do emerytury przyznawanej w trybie zwykłym. We wniosku tym W. S. podał, że od ponad roku przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym gdzie leczy "niedowład nóg, schorzenia urologiczne i anemię". Podał też, że jego umysł jest sprawny, biegle włada trzema językami (łacińskim, portugalskim, hiszpańskim) i ma iloraz inteligencji IQ - 162, stwierdzony przez międzynarodowe stowarzyszenie "[...]". We wniosku tym powołał się również na represje doznane w marcu 1968 r., w trakcie studiów na Uniwersytecie [...]. Będąc wówczas studentem trzeciego roku [...] wziął udział w proteście studentów przeciw zdjęciu [...] z repertuaru [...] i przeciw usunięciu z uczelni dwóch studentów (M. i S.), za co został relegowany z uczelni. Następnie podał, że nie stawił się w związku z wezwaniem do odbycia służby wojskowej i złapany został dopiero po Świętach [...] w dniu [...] grudnia 1968 r. Przewieziono go do karnej jednostki [...] w [...], gdzie pomógł mu młody ksiądz, który odbywał służbę wojskową na izbie chorych. Podał mu tabletkę, po której jego organizm, jak napisał, "wyczyniał cuda", co wpłynęło na decyzję Komisji Lekarskiej w [...] o zwolnieniu go z dalszej służby. Następnie wnioskodawca dokończył studia jako ekstern. Podał również, że miał propozycję współpracy z SB, ale odmówił. Organ podał też, że w swoich pismach do organu wnioskodawca wielokrotnie powoływał się na swoje pochodzenie. Podał, że jego rodzina to [...] repatriowani po wojnie m. in. do [...] miejsca, jego urodzenia. Wnioskodawca zwrócił też uwagę na aktywność swojego ojca i jego braci, jako [...]. Podał że brat jego ojca, J. S., [...] wojska polskiego ([...]) był w obozie w [...] i został zamordowany w [...], natomiast jego pozostali bracia działali w AK w [...]. Podał też, że dalszy jego krewny, M. S., [...] zginął w [...].

Ponadto W. S., w swoim piśmie, wyraził rozgoryczenie, że do nabycia prawa do emerytury w trybie zwykłym zabrakło mu czterech miesięcy i ośmiu dni pracy. Podał, że przez ponad 12 lat opiekował się ojcem, B. S., inwalidą wojennym I grupy i, że tylko 1/3 z tego okresu zaliczona została mu do stażu jego pracy, tj. 4 lata i 1 miesiąc. Jest po rozwodzie. Podał, że żona nie chciała się zajmować ani jego ojcem, ani nim.

Następnie organ podał, że W. S. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane okresowo - do [...] lutego 2019 r.

Wnioskodawca pouczony o przesłankach przyznawania świadczeń specjalnych podał że jego życiowym credo było pomaganie innym w ciężkiej sytuacji życiowej. Jako przykład swojej aktywności W. S. wskazał:

- udział w 1992 r. w założeniu Fundacji "[...]" i sporządzenie statutu Fundacji;

- pomoc podopiecznym Ośrodka Pomocy Społecznej w [...];

- udział w pracach Zakładowej [...], za co został dyscyplinarnie zwolniony z pracy (podał że otrzymał "jednomiesięczne odszkodowanie");

- angażowanie się w życie kulturalne Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w [...], za co otrzymał przewodnik o sanatoriach w [...].

Wnioskodawca nadesłał również kopię dyplomu otrzymanego w styczniu 2017 r. z Instytutu [...] w [...], za wyróżnianie się przez niego ofiarnością i zaangażowaniem w obronę wartości Chrześcijańskich w [...] i propagowanie [...] od 2002 r.

Następnie organ podał, że w ramach czynności podejmowanych w toku postępowania o emeryturę specjalną dla W. S. wystąpił z urzędu do ZUS, o informacje dotyczące jego aktywności zawodowej, do IPN o przeprowadzenie kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu, celem odnalezienia dokumentów dotyczących wnioskodawcy oraz do Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego, o ustalenie jego sytuacji socjalno-bytowej.

Organ podał, że ZUS przekazał następujące dane o aktywności zawodowej wnioskodawcy:

- [...].06.1966 - [...].08.1966 - [...] w [...];[...];

- [...].08.1966 - [...].09.1967 - [...] Przedsiębiorstwo Handlu [...] w [...];[...];

- [...].02.1968 - [...] Spółdzielnia [...] "[...]" w [...]"[...];

- [...].05.1968 - [...].05.1969 - [...] Przedsiębiorstwo [...] w [...];[...],[...];

- [...].06.1969 - [...].02.1970 - Centralna Hurtownia [...] w [...];[...];

- [...].07.1970- [...].04.1971 - Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w [...];[...]; umowa o pracę rozwiązana na wniosek pracownika;

- [...].10.1971 - [...].05.1974 - [...] Przedsiębiorstwo [...] w [...];[...];

- [...].05.1974 - [...].12.1974 - Miejskie Przedsiębiorstwo [...] w [...];[...];

- [...].01.1975 - [...].09.1977- Zakład [...] w [...];[...];

- [...].12.1977-[...].01.1982 - "[...]" w [...];[...],[...],[...]; stosunek pracy rozwiązany przez pracodawcę bez wypowiedzenia (nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy);

- [...].04.1982 - [...].10.1982 - Przedsiębiorstwo [...] Oddział w [...];

[...]; stosunek pracy rozwiązany na wniosek pracownika;

- [...].05.1990 - [...].11.2003 - opieka nad ojcem B. S. (okres nieskladkowy).

Łączny staż pracy wnioskodawcy to 19 lat i 7 miesięcy, w tym 14 lat i 6 miesięcy to okresy składkowe, a 4 lata i 10 miesięcy to okresy nieskładkowe.

Z kolei IPN przekazał, że w zasobie archiwalnym nie odnaleziono dokumentów dotyczących pana W. S., zaś Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] potwierdził, że W. S. przebywa w Zakładzie Opieki Zdrowotnej [...] w [...] od [...] sierpnia 2015 r. i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Od lipca 2014 r. wnioskodawca pobiera zasiłek stały w wysokości 481 zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Siedemdziesiąt procent z otrzymywanych świadczeń przekazywane jest na pokrycie kosztów pobytu w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...]. Natomiast Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał, że u wnioskodawcy zdiagnozowano niewydolność krążenia, niewydolność serca, dysfunkcję kończyn dolnych w przebiegu zmian zwyrodnieniowych. Podano, że porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. Od około dwóch lat jest rozwiedziony. Wcześniej małżonkowie przez ok. 7 lat byli w separacji. Nie mieli dzieci. Ponadto wnioskodawca sprzedał dom jednorodzinny znajomym, z zapisem jego dożywotniego użytkowania. Dodatkowo W. S. wyjaśnił, że nie ma rodziny i nie posiada żadnego majątku.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2017 r. wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 z późn. zm.) odmówił przyznania W. S. emerytury specjalnej.

W. S., wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na argumentację tożsamą z zawartą co we wniosku o przyznanie tego świadczenia. Wyraził rozczarowanie z otrzymanej decyzji, zarzucił dowolność i relatywizm moralny przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie świadczeń specjalnych oraz ponownie powołał się odmowę współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa. Dodatkowo podniósł, że walczył "z antypolonizmem w kraju i zagranicą", co uzasadnił: "znam języki obce i reaguję na to dosadnie".

Organ ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe uzasadnienia W. S. nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Omawiane uprawnienie Prezesa Rady Ministrów historycznie zostało ukształtowane i oparte na założeniu wyróżniania świadczeniami renty lub emerytury ze względu, co do zasady, na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania. Zatem brzmienie art. 82 ust, 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należy odczytywać i wywodzić normę z niego wynikającą w tym właśnie przywołanym historycznym kontekście. Tym samym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej czy gospodarczej posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi.

Organ podkreślił, że przesłanką uzasadniającą przyznanie świadczenia specjalnego nie jest postawa społeczna i działalność propaństwowa najbliższej rodziny wnioskodawcy. Pomimo, że postawa ta budzi najwyższy szacunek, to nie stanowi elementu podlegającego ocenie w niniejszej sprawie. Wnioskodawca jest bowiem osobą pełnoletnią i dochodzi świadczenia, powołując się na swoją sytuację życiową. Stąd, ocenie organu podlegają jedynie jego osiągnięcia i jego sytuacja.

Nie kwestionując okoliczności opisanych przez W. S. w toku przeprowadzonego postępowania, a także wyrażając szacunek dla podnoszonej przez niego chęci pomocy innym i pielęgnowania polskości organ uznał, że okoliczności te są niewystarczające do przyznania wnioskowanego świadczenia. Niewątpliwie potwierdzenie poziomu wartości IQ u wnioskodawcy świadczy o jego szczególnych predyspozycjach, niemniej jednak wnioskodawca nie udokumentował żadnych konkretnych osiągnięć o wymaganym w postępowaniach o świadczenie specjalnym charakterze. W zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono dokumentów dotyczących działalności opozycyjnej wnioskodawcy oraz doznanych z tytułu tej działalności szykan i represji. Natomiast wskazana przez niego aktywność społeczna i ogólnikowo ujęte działania w tym obszarze zasługują na pozytywną ocenę społeczną, jednakże nie wyróżniają go z grona innych "społeczników" i ludzi dobrej woli, poświęcających całe swoje życie organizacji różnych akcji charytatywnych i na co dzień bezinteresownie pomagających osobom potrzebującym. Postawę podobną do przedstawionej przez wnioskodawcę prezentuje wielu ludzi. Opieka i pomoc społeczna w Polsce nie jest zjawiskiem nowym, czy nieznanym. Posiada długoletnią tradycję, sięgającą początku dwunastego wieku. Na terenie kraju działa szereg instytucji, jak również osób niezrzeszonych w żadnych strukturach, działających nie tylko na rzecz swoich środowisk lokalnych, ale również w aspekcie ogólnokrajowym. Tym samym odmienna ocena aktywności społecznej wnioskodawcy spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach.

Drugą przesłanką mogącą mieć wpływ na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które posiada element wyjątkowości w skali kraju. Wnioskodawca nie udokumentował żadnego zdarzenia w swoim życiu, które miałoby charakter wymagany w postępowaniach o świadczenia specjalne. Organ wskazał też, że świadczenia specjalne są świadczeniami przyznawanymi w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie powszechnych czy niemal powszechnych i świadczenia te nie stanowią formy odszkodowania, zadośćuczynienia bądź rekompensaty za doznane represje, krzywdy i cierpienia, na co wielokrotnie zwracały uwagę sądy administracyjne w swoich dotychczasowych orzeczeniach. Natomiast osoby represjonowane z powodów politycznych, mają możliwość ubiegania się o świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną, które przyznaje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 z póżn. zm.).

Również uwypuklona przez wnioskodawcę trudna sytuacja materialna i zdrowotna nie stanowi wystarczającej przesłanki dla przyznania omawianego świadczenia. Przedmiotowy przepis nie ma bowiem charakteru socjalnego i przyznanie świadczenia specjalnego nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. W tym zakresie wnioskodawca ma możliwość ubiegania się o środki z pomocy społecznej, a w toku postępowania potwierdzono, że wnioskodawca korzystał i nadal korzysta z pomocy państwa.

Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie na uwagę zasługuje także fakt, że wnioskodawca nie wykorzystał wszystkich możliwości prawnych w staraniach o emeryturę. Nigdy bowiem nie wystąpił o świadczenie przyznawane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który to przepis przewiduje możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, jeżeli nie zostały spełnione warunki dla uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych, co m.in. odnosi się do braku wymaganego okresu pracy. Niemniej jednak świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie są świadczeniami "zastępczymi" w przypadku, gdy Prezes ZUS odmówiłby przyznania takiej emerytury.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismem z dnia 11 kwietnia 2018 r. w której wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz o zwolnienie go od kosztów sądowych. W skardze wyraził swoje rozgoryczenie z powodu nieprzyznania mu świadczenia w drodze wyjątku oraz niezadowolenie, odnosząc się personalnie do Prezesa Rady Ministrów i Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga W. S. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Prezes Rady Ministrów z dnia [...] maja 2017 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] marca 2017 r., odmawiająca przyznania skarżącemu renty specjalnej - nie naruszają przepisów prawa.

Przechodząc do oceny legalności obu spornych decyzji Prezesa Rady Ministrów, wskazać trzeba, iż będący podstawą materialnoprawną wydania wspomnianych decyzji administracyjnych przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w tej ustawie.

Nie ulega wątpliwości, że brzmienie powyższego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć Prezes Rady Ministrów. Uregulowanie takie oznacza, że organ administracji działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego.

Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ administracji publicznej jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608).

Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2051/11).

Z całą pewnością podkreślić należy jednocześnie, iż sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wychodząc poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.).

Należy podkreślić, że wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ustawodawca posłużył się nieostrym pojęciem "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", co oznacza, że wypełnienie hipotezy powołanego przepisu ustawodawca pozostawił organowi stosującemu ten przepis. Dokonując zatem wyboru rozstrzygnięcia, według kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku", organ przy ocenie bierze pod uwagę te okoliczności, które jego zdaniem, z uwagi na ich szczególną cechę, uzasadniają przyznanie świadczenia specjalnego.

W literaturze podkreśla się, że mamy tu do czynienia z szerokim upoważnieniem, które pozostawia Prezesowi Rady Ministrów znaczny margines swobody oceny (por. m.in. J. Jończyk, Prawo zabezpieczenia społecznego, Kraków 2006, s. 149). Znaczenie użytego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS określenia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" orzecznictwo sądowe łączy z wybitnym zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jakkolwiek nie może być ona jedyną przesłanką przyznania stosownego świadczenia. Takie rozumienie przez judykaturę nieostrego pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" zaakceptował również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r., wydanego w sprawie o sygn. akt P 38/05 (OTK-A 2006/9/123), stwierdzając, iż art. 82 ust. 1 ww. ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał w przedmiotowym orzeczeniu, że chodzi tu o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

Zdaniem Sądu, warto zauważyć, że judykatura sformułowała już jednolite stanowisko, że udział w wydarzeniach sprzed 1989 r. i działalność opozycyjna, aczkolwiek bezsprzecznie oceniane pozytywnie, jednak nie mogą być uznane za wybitne i niepowtarzalne, co jest podstawą do przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 82 omawianej ustawy. Były one bowiem udziałem wielu Polaków i gdyby uznać, że świadczenie określone w powyższym przepisie należy się wszystkim tym osobom, to wtedy świadczenie to utraciłoby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniem o charakterze niemal powszechnym.

Świadczenia specjalne nie mogą tymczasem stanowić żadnego odszkodowania, żadnej rekompensaty, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje. O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego. Nie mają one również charakteru socjalnego.

W ocenie Sądu, uznać należy, że świadczenia specjalne nie mogą zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Samej poprawie egzystencji bytowej służą bowiem zupełnie inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej. Należy również przywołać ponownie ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono wyraźnie, że świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych przypadków przewidziane są inne instytucje, w tym emerytura/renta wyjątkowa, o której stanowi art. 83 ustawy.

Kierując się wskazaną wykładnią, która - co należy podkreślić - jest utrwalona i powszechnie akceptowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, Sąd podziela stanowisko Prezesa Rady Ministrów, że w sytuacji skarżącego nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Prezes Rady Ministrów, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu renty specjalnej - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Organ prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.

Ponadto, w ocenie Sądu, wydając przedmiotowe decyzje administracyjne, Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się również naruszenia norm prawa materialnego, w tym mającego zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie przepisu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Wskazać należy, iż wydając obie zaskarżone decyzje, Prezes Rady Ministrów wyjaśnił w sposób szczegółowy, dlaczego działalność społeczna, a także działalność opozycyjna, na którą powoływał się skarżący, nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który umożliwiałby przyznanie stronie skarżącej wnioskowanej renty specjalnej.

Zgodzić się należy z organem, że chęć pomocy innym przez skarżącego i pielęgnowanie polskości jest okolicznością niewystarczają do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zgodzić się też należy, że poziom wartości IQ skarżącego świadczy o jego szczególnych predyspozycjach, niemniej jednak W. S. nie udokumentował żadnych konkretnych osiągnięć, o wymaganym w postępowaniach o świadczenie specjalne charakterze. W zasobach archiwalnym IPN nie odnaleziono dokumentów dotyczących jego działalności opozycyjnej oraz doznanych z tytułu tej działalności szykan i represji. Natomiast wskazana przez niego aktywność społeczna i ogólnikowo ujęte działania w tym obszarze zasługują na pozytywną ocenę społeczną, jednakże nie wyróżniają go z grona innych "społeczników" i ludzi dobrej woli, poświęcających całe swoje życie organizacji różnych akcji charytatywnych i na co dzień bezinteresownie pomagających osobom potrzebującym.

Postawę podobną do przedstawionej przez skarżącego prezentuje wielu ludzi. Opieka i pomoc społeczna w Polsce nie jest zjawiskiem nowym, czy nieznanym. Na terenie kraju działa szereg instytucji, jak również osób niezrzeszonych w żadnych strukturach, działających nie tylko na rzecz swoich środowisk lokalnych, ale również w aspekcie ogólnokrajowym. Tym samym odmienna ocena aktywności społecznej skarżącego spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach.

Sąd, podobnie jak organ, musi kierować się tylko obiektywnymi kryteriami oceny. Taka obiektywna ocena nie daje zaś podstaw do przyjęcia, że działalność skarżącego nosiła znamiona działalności wybitnej i wyjątkowej. Organ nie zakwestionował też społecznej działalności skarżącego na rzecz osób potrzebujących pomocy w zakresie leków i na rzecz społeczności lokalnej, a także podkreślił jego duże zasługi. Zasadne jest jednak stanowisko, że działalność ta nie miała charakteru wyjątkowego, niepowtarzalnego, a tym samym uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, Prezes Rady Ministrów zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy istotny z punktu widzenia normy prawnej mającej w sprawie zastosowanie. Organ ten zwracał się do szeregu instytucji, jak i do skarżącego dla ustalenia tak jego dokonań dotyczących działalności opozycyjnej, społecznej, jak i jego sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej.

Zdaniem Sądu, wyniki oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że skarżący kwestionuje wyniki tej oceny, nie świadczy o naruszeniu przez organ wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Należy uznać, iż analiza dowodów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że ocena okoliczności faktycznych sprawy została dokonana przez organ prawidłowo, przy uwzględnieniu wszystkich wskazanych na wstępie okoliczności i kryteriów. Nie budzi zdziwienia, że w ocenie skarżącego jego dokonania są szczególne i wybitne, to jednak jest to tylko subiektywne spojrzenie osoby zainteresowanej. Jak zwrócono uwagę na wstępie, ocena w tym zakresie nie może być jednak prowadzona według kryteriów subiektywnych, lecz zobiektywizowanych, uwzględniających zarówno miernik wybitności, jak i przeciętności.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo również ocenił, że skarżący nie wykazał zaistnienia nadzwyczajnych, szczególnych zdarzeń losowych. Wbrew przekonaniu skarżącego, do szczególnych zdarzeń losowych nie można zakwalifikować złego stanu zdrowia skarżącego, tym bardziej, że nie pozostaje on w związku z działalnością opozycyjną. Problemy zdrowotne, z którymi boryka się skarżący dotykają także wiele innych osób w wieku zbliżonym do skarżącego i z pewnością nie wyróżniają go z tego grona.

Sąd pragnie jednocześnie wyraźnie podkreślić, że z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji zdrowotnej i bytowej skarżącego, zauważając wszak, że celem wnioskowanego świadczenia specjalnego nie jest jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla kraju. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i ma na celu polepszenie sytuacji osób, których szczególne zasługi dla społeczeństwa uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych. Przyjdzie powtórzyć, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych, czy odczuwanych przez wnioskodawców krzywd i uszczerbków. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1.069 złotych miesięcznie, nie jest więc pozbawiony zabezpieczenia socjalnego.

Reasumując, stwierdzić należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest zasadny. Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Rady Ministrów, jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] marca 2017 r. mieszczą się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone.

Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście przesłanek mogących uzasadniać prawo do świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 cyt. ustawy, a argumentacja organu nie budzi zastrzeżeń.

Tym samym, Sąd uznał również, że Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 82 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle wskazanego przepisu - nie zachodzą podstawy do przyznania stronie skarżącej renty specjalnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.