Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1150/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Marek Stojanowski /spr./, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Sz 150/04 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w Szczecinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 maja 2005r., sygn. akt II SA/Sz 150/04, oddalający skargę W. B. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w Szczecinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego.

W niniejszej sprawie Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w Szczecinie, po rozpatrzeniu odwołania W. B., decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego w Szczecinie z dnia 13 listopada 2003r. nr [...] stwierdzającą, że W. B. nie posiada uprawnień do równoważnika mieszkaniowego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., że W. B. został na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 368 ze zm., powoływana dalej jako: ustawa) wypłacony równoważnik pieniężny, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. W myśl przepisu art. 39 ust. 2 tej ustawy równoważnik mieszkaniowy nie przysługuje osobom, które skorzystały z ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w Szczecinie z dnia [...], wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 24 maja 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie narusza ona prawa.

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy prawo do kwatery stałej (lokalu mieszkalnego) realizuje się na wniosek osoby uprawnionej, poprzez przydział kwatery albo wskutek wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, w zamian za rezygnację z kwatery.

Jednakże art. 39 ust. 2 ustawy wyklucza z kręgu osób uprawnionych do otrzymania równoważnika mieszkaniowego osoby, które skorzystały z ekwiwalentu pieniężnego (pomocy finansowej), o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy.

Zatem z prawa do otrzymania równoważnika mieszkaniowego mogą skorzystać jedynie takie osoby, którym nie udzielono znaczącej pomocy finansowej w innym trybie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 maja 2003r., sygn. akt K 56/02 stwierdził m. in., iż równoważnik mieszkaniowy służy pomocy finansowej dla tych osób, które nie uzyskały możliwości skorzystania z innych, określonych w ustawie form pomocy.

Na podstawie umowy z dnia 18 maja 2001r. Nr 912/01 zawartej pomiędzy Oddziałem Rejonowym Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Szczecinie a W. B., został skarżącemu wypłacony ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej (tj. w kwocie 20.842,73 zł.).

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, że prawo do uzyskania równoważnika mieszkaniowego przysługiwało mu z tytułu dalszego zamieszkiwania w kwaterze stałej, bowiem w myśl przepisu § 7 rozporządzenia Ministra Obrony narodowej z dnia 19 marca 1996r. w sprawie ekwiwalentu konserwacyjnego oraz równoważnika mieszkaniowego, przysługujących osobom uprawnionym do osobnych kwater stałych i najemcom lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 37, poz. 165 ze zm.), równoważnik mieszkaniowy przysługuje osobom uprawnionym zajmującym kwaterę.

Zatem skorzystanie przez skarżącego z ekwiwalentu, o którym mowa 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, wykluczyło go z kręgu osób uprawnionych do uzyskania omawianego świadczenia, co wynika wprost z treści art. 39 ust. 2 ustawy.

Niezasadnym był również zarzut skarżącego, że wolą ustawodawcy było odmienne traktowanie ekwiwalentu pieniężnego w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej oraz ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery, gdyż takiej tezy nie sposób jest wywieść z przepisów omawianej ustawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 maja 2005r. wniósł W. B., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w Szczecinie z dnia [...].

Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano przepis art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), tj. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- naruszenie przepisu art. 28 ust. 4 ustawy, poprzez stwierdzenie, że przyznanie osobie uprawnionej ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej jest równoznaczne w skutkach z przyznaniem ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery, podczas gdy wypłata ekwiwalentu w trybie art. 28 ust. 4 ustawy stanowi surogat odszkodowania z tytułu niedoboru powierzchni mieszkaniowej, natomiast ekwiwalent pieniężny z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy jest formą realizacji prawa osoby uprawnionej do kwatery,

- naruszenie przepisu art. 23 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie, iż skarżący jest osobą uprawnioną, w rozumieniu tych przepisów, podczas gdy jest on żołnierzem zawodowym, zwolnionym z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, który nabył uprawnienia do emerytury wojskowej i który zamieszkuje kwaterę uprzednio przydzieloną,

- naruszenie przepisów art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 28 ust. 4, art. 40 ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 9 pkt 3 ustawy, wskutek przyjęcia przez Sąd, iż ustawodawca nie rozróżnił ekwiwalentu pieniężnego w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej oraz ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery,

- naruszenie przepisu art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie, że skorzystanie przez skarżącego z ekwiwalentu pieniężnego, wykluczyło go z kręgu osób uprawnionych do uzyskania równoważnika mieszkaniowego w sytuacji, gdy skarżący otrzymał ekwiwalent pieniężny jedynie w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej oraz nadal zajmuje kwaterę o powierzchni mniejszej niż określona przepisami prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż mimo że przepis art. 28 ust. 4 ustawy, który normuje sytuację szczególną osoby uprawnionej do kwatery, odsyła wprost do art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, to nie sposób jest podzielić stanowiska, iż regulują one tożsamy zakres przedmiotowy. Przepis art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy dotyczy bowiem ekwiwalentu za całkowitą rezygnację z kwatery przez osobę uprawnioną, natomiast art. 28 ust. 4 ustawy reguluje sytuację już po zrealizowaniu prawa do kwatery poprzez jej przydział i dotyczy ekwiwalentu w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej, z zachowaniem prawa do kwatery uprzednio przydzielonej. Zatem realizacja prawa z art. 28 ust. 4 ustawy może nastąpić, po spełnieniu przesłanek określonych tym przepisem, jedynie w przypadku uprzedniego zrealizowania normy przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, iż z tezy przedstawionej przez sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należałoby wysnuć wniosek, że wypłata ekwiwalentu za niedobór metrażu pociągałaby utratę prawa do całej kwatery. Z poglądem takim nie sposób jest się pogodzić, gdyż jest on sprzeczny z wykładnią celowościową ustawy, jak również z jej ratio legis.

W ocenie skarżącego chybionym jest stanowisko sądu, iż skarżący nie jest osobą uprawnioną do uzyskania omawianego świadczenia, skoro należy do kręgu osób wymienionych w art. 24 ust. 1, w związku z art. 22 ust. 1 i 3, w związku z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy. Konsekwencją uznania skarżącego za osobę uprawnioną jest nabycie przez niego prawa do równoważnika mieszkaniowego. Świadczenie to nie przysługuje jedynie w przypadku rezygnacji z kwatery, rozumianej jako lokal stanowiący zorganizowaną całość mieszkalną, nie zaś w przypadku, gdy rezygnacja dotyczy tylko niedoboru jego metrażu, a więc jej części.

Przyznanie równoważnika mieszkaniowego ma na celu zapewnienie wykonania przez osobę uprawnioną we własnym zakresie robót remontowych i napraw wyposażenia w zajmowanej kwaterze. Zatem przyznanie skarżącemu tego świadczenia nie może budzić wątpliwości, skoro zajmuje on nadal kwaterę tyle, że o mniejszej powierzchni.

Zgodnie z wykładnią celowościową ustawy, omawiane świadczenie nie przysługuje jedynie w przypadku zrealizowania przez osobę uprawnioną prawa do kwatery w postaci wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery.

Bezzasadnym jest pogląd, iż skarżący uzyskał pomoc finansową w rozumieniu art. 39 ust. 2 ustawy, gdyż wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niedobór norm powierzchni mieszkaniowej stanowi co najwyższej rekompensatę finansową za uszczuplenie jego prawa do kwatery w pełnym wymiarze. Stanowi więc surogat odszkodowania z tego tytułu.

Zatem nieprawidłowym jest pogląd wyrażony przez sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku o tożsamości ekwiwalentów pieniężnych, przewidzianych w art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 28 ust. 4 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwaną dalej ppsa) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie odpowiada tym wymogom, jednakże podniesione w niej zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ Sąd rozpoznając sprawę nie naruszył przepisów prawa.

Podstawy skargi kasacyjnej sprowadzają się do zarzutu naruszenia przez Sąd przepisów art. 28 ust. 4, art. 23 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 368 ze zm., powoływana dalej jako ustawa), wskutek stwierdzenia, iż przyznanie osobie uprawnionej ekwiwalentu pieniężnego w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej jest równoznaczne w skutkach z przyznaniem ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery, jak również stwierdzenia, że ustawodawca nie rozróżnił ekwiwalentu pieniężnego w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej oraz ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery, a także poprzez przyjęcie, że skorzystanie przez skarżącego z ekwiwalentu pieniężnego wykluczyło go z kręgu osób uprawnionych do uzyskania równoważnika mieszkaniowego.

Powyższe zarzuty nie są uzasadnione.

Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy jeżeli powierzchnia mieszkalna zajmowanej kwatery jest mniejsza od minimalnej powierzchni przysługującej osobie uprawnionej w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, dyrektor oddziału terenowego Agencji przydziela jedną kwaterę, jako lokal zamienny, odpowiadającą ich łącznym uprawnieniom – do dyspozycji rozwiedzionych małżonków albo wypłaca osobie uprawnionej ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 2 w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej.

Natomiast w myśl przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego lub osoby uprawnionej, poprzez przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery.

Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 ustawy osobom uprawnionym, niezależnie od rodzaju zajmowanego lokalu mieszkalnego przysługuje równoważnik mieszkaniowy.

Jednakże w myśl przepisu ust. 2 art. 39 ustawy równoważnik nie przysługuje osobom, które skorzystały z ekwiwalentu pieniężnego (pomocy finansowej), o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 albo nabyły zajmowaną kwaterę w trybie art. 58.

Na podstawie cyt. przepisu art. 28 ust. 4 ustawy pomiędzy skarżącym a Oddziałem Rejonowym Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Szczecinie, została w dniu 18 maja 2001r. zawarta umowa nr 912/01, na mocy której został skarżącemu wypłacony ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej.

Zatem skorzystanie przez skarżącego z ekwiwalentu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy nawet w wysokości odpowiadającej jedynie niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej, wykluczyło go z kręgu osób uprawnionych do otrzymania równoważnika mieszkaniowego.

Powyższe wynika wprost z przepisu art. 39 ust. 2 ustawy. Przepis ten jest jasny, i nie jest potrzebne dokonywanie skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych w celu wydobycia ukrytej w nim normy prawnej. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że z kręgu osób uprawnionych do otrzymania równoważnika mieszkaniowego wyłączono zarówno osoby, którym został wypłacony ekwiwalent pieniężny z art. 24 ust. 1 pkt 2 w zamian za całkowitą rezygnację z kwatery, jak również wyłączono te osoby, którym został wypłacony ekwiwalent pieniężny z art. 24 ust. 1 pkt 2 w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej.

Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że mimo, iż skarżący nadal (po uprawomocnieniu się wyroku orzekającego rozwód) zajmował przydzieloną mu na mocy decyzji z dnia 11 lutego 1986r. nr 258/86 kwaterę stałą w Szczecinie, to nie był on z tego tytułu uprawniony do pobierania równoważnika pieniężnego. Zgodnie bowiem z przepisem § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 marca 1996r. w sprawie ekwiwalentu konserwacyjnego oraz równoważnika mieszkaniowego przysługujących osobom uprawnionym do osobnych kwater stałych i najemcom lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 37, poz. 165) równoważnik przysługuje wyłącznie osobom uprawnionym, zajmującym kwaterę. Tymczasem wypłacenie skarżącemu na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej, wykluczyło go z kręgu osób uprawnionych do otrzymania równoważnika mieszkaniowego.

Chybionym jest również zarzut skarżącego, że z tezy przedstawionej przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika, że skarżący z chwilą otrzymania ekwiwalentu na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy, powinien był utracić prawo do kwatery. Tym samym wypłata ekwiwalentu za niedobór metrażu pociągałaby utratę prawa do całej kwatery.

Powyższy wywód skarżącego jest nieuzasadniony, bowiem przepis art. 39 ust. 2 ustawy wyłączał z kręgu osób uprawnionych do otrzymania równoważnika mieszkaniowego osoby, które skorzystały m. in. z pomocy finansowej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, przy czym wyłączenie to odnosiło się zarówno do osób, które otrzymały ekwiwalent pieniężny w zamian za całkowitą rezygnację z kwatery, jak również do tych, którym został wypłacony ekwiwalent pieniężny w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej.

Taka wykładnia przepisu art. 39 ustawy jest również spójna z poglądem Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 maja 2003r., sygn. akt K 56/02. W uzasadnieniu tego wyroku sąd konstytucyjny wyraził pogląd, że z treści omawianej ustawy należy wysnuć wniosek, że równoważnik mieszkaniowy służy pomocy finansowej dla tych osób, które nie uzyskały możliwości skorzystania z innych, określonych w ustawie form pomocy. Przy czym użycie w jego nazwie przymiotnika "mieszkaniowy" nie jest równoznaczne z nadaniem mu celowego charakteru. Wskazuje raczej jedynie na związek z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych oraz innych osób uprawnionych.

W świetle powyższych wywodów, chybionym jest zarzut skarżącego, że zgodnie z zasadami wykładni celowościowej omawiane świadczenie nie przysługuje jedynie w przypadku zrealizowania przez osobę uprawnioną prawa do kwatery w postaci wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.