Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 622/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Moraczewski ( spr.), Sędziowie (NSA, As. WSA Andrzej Gliniecki, Grzegorz Czerwiński, Protokolant Marcin Gruszczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. I. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...].09.2002 r. II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

7/IV SA 622/03

U Z A S A D N I E N I E

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia J.B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa,

utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] znak: [...] zawieszające postępowanie z urzędu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr. ew. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w L. – do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Okręgowy w [...].

Organ odwoławczy podniósł, że po tym jak J.B. wystąpił z wnioskiem o zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, to postanowieniem Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. został wezwany do "usunięcia istniejących nieprawidłowości" występujących w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie. "Jednym z braków był dowód dysponowania nieruchomością" na cele budowlane. Inwestor przedłożył "część brakujących dokumentów, (...) w tym ugodę sądową – o zniesienie współwłasności – sygn. akt. [...] z dnia [...] grudnia 1987 r." Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Prezydent Miasta [...] odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego oraz pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego (...) uzasadniając swoje stanowisko "nieprawidłowościami występującymi w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie" mi.in. nie dostarczeniem w "wyznaczonym terminie aktualnego odpisu z Księgi Wieczystej lub ze zbioru dokumentów". J. B. wniósł odwołanie od tej decyzji i załączył zawiadomienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2001 r. o założeniu dla przedmiotowej nieruchomości księgi wieczystej o nr. [...], z której "jednoznacznie wynikało, iż właścicielem działki nr. ew. [...] przy ul. [...] w L. został p. J.B.". W związku z tym Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż "z zapisu z badań hipotecznych w ewidencji gruntów przed odnowieniem wynika, że nieruchomość ozn.nr. ew. [...] w obr. ew. nr. [...] jest współwłasnością Pani L. B. do ½ części i Skarb Państwa". W związku z tym, Gmina [...], w dniu [...] stycznia 2002 r. złożyła skargę przeciwko wpisom do w/w księgi wieczystej nr [...], a Prezydent Miasta [...] wydał postanowienie Nr [...] o zawieszeniu postępowania z urzędu do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Rejonowy w [...]. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2002 r.

"Ponieważ Sąd Rejonowy w [...] nie dokonał sprostowania usterek w wpisie do [...] nr [...]" Prezydent Miasta [...] podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z [...] lipca 2002 r. Nr [...], a Wojewoda [...] utrzymał je w mocy postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2002 r.

W dniu 12 lipca 2002 r. Gmina [...] złożyła pozew do Sądu Okręgowego w [...] "o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości (...) ujawnionym w Księdze Wieczystej KW [...] a rzeczywistym stanem prawnym", zaś Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania z urzędu "do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Okręgowy w [...]", które zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Wojewody [...]. Organy obu instancji przyjęły w swych rozstrzygnięciach, iż "orzeczenie Sądu będzie miało istotne znaczenie" przy rozpatrywaniu wniosku inwestora o wydanie pozwolenia na budowę.

Wymienione postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. J. B. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o "uchylenie postanowienia Nr [...] z dnia [...].01.2003 r. oraz Postanowienia Nr [...] z dnia [...].09.2002 r. Prezydenta [...]" a także o "utrzymanie w mocy Postanowienia Nr [...] z dnia [...].07.2002 r. Prezydenta [...] oraz Postanowienia Nr [...] z dnia [...].09.2002 r. Wojewody [...] wznawiające zawieszenie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr. ew. [...] w obrębie [...] położonej przy ul. [...] w L.".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

W związku z reformą sądownictwa administracyjnego niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sąd nie podziela zdania organów, iż w przedmiotowej sprawie "orzeczenie Sądu będzie miało istotne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku Pana J. B. o wydanie pozwolenia na budowę". Nie może też uznać jako słusznej argumentacji, że "w omawianym przypadku niewątpliwie istnieje związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym należącym do kompetencji Sądu".

W niniejszej sprawie, zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy bezpodstawnie przyjęły, że inwestor nie spełnił warunku określonego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż inwestor jest zobowiązany legitymować się dowodem potwierdzającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie organów obu instancji, warunek ten nie został przez inwestora spełniony, ponieważ "z zapisu z badań hipotecznych w ewidencji gruntów przed odnowieniem wynika, że nieruchomość ozn.nr. ew. [...] w obr. ew. nr. [...] jest współwłasnością Pani L.B. do ½ części i Skarb Państwa". W związku z tym Gmina [...] wniosła pozew do Sądu Okręgowego w [...], gdyż "ma interes prawny w tym, że w razie wpisania Skarbu Państwa jako współwłaściciela działki ozn.nr.ew. [...] w obr.ew.nr.][...] – działka (...) – stała się własnością Gminy". Gmina ma więc w dacie rozstrzygania sprawy administracyjnej jedynie roszczenie, którego wynik nie jest pewny.

Rozstrzygające znaczenie w sprawie wykazania prawa własności do nieruchomości ma wpis do księgi wieczystej. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 1999 r. IV SA 2338/98 przesądził, iż "zasada wyrażona w art. 3 ustawy z 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach" (LEX nr 47173).

Z akt sprawy wynika, że skarżący dostarczył organowi odpis z księgi wieczystej nr [...] stwierdzający, że "właścicielem nieruchomości ozn.nr.ew. [...] w obr.ew.nr [...] położonej przy ul. [...] w L. jest Pan J.B.". Na dzień rozpatrywania sprawy w tej księdze wieczystej nie były ujawnione udziały innych współwłaścicieli. Okoliczność, że Gmina [...] swoje roszczenia co do prawa współwłasności przedmiotowej nieruchomości wywodzi z "zapisu z badań hipotecznych w ewidencji gruntów przed odnowieniem" nie ma żadnego znaczenia, ponieważ zapisy w ewidencji gruntów nie przesądzają o istnieniu prawa własności nieruchomości. Skoro skarżący jest aktualnie ujawniony w księdze wieczystej jako jedyny właściciel działki, to ma prawo do dysponowania nią na cele budowlane. Brak więc podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie udzielenia mu pozwolenia na budowę tylko dlatego, że gmina przed sądem powszechnym dochodzi swoich praw do tej działki.

Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, jedynie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe, a więc musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Zaś "w przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie jest niedopuszczalne" (zob. wyrok NSA z 21 września 2001 r. I SA 2314/00 LEX Nr 55746; wyrok NSA z 7 maja 1999 r. IV SA 744/97 LEX nr 47266 oraz wyrok NSA z 19 maja 1998 r. I SA 1874/97 LEX nr 45706). W niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się sytuacji, w której "wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego (...) należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie" (zob. wyrok NSA z 7 marca 2001 r. III SA 32/00 LEX nr 47487). Nie ma też "związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 września 1999 r. IV SA 1577/98 przesądził, iż "Nietrafny jest pogląd, iż orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ma przesądzające znaczenie dla oceny prawidłowości decyzji organów administracyjnych (...)". Swoim orzeczeniem sąd powszechny nie może bowiem "ingerować w treść decyzji administracyjnych i przesądzać, czy decyzje te odpowiadają prawu. Nie ma zatem podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu wydania orzeczenia przez sąd powszechny, albowiem organ we własnym zakresie musi podjąć decyzje w prowadzonej sprawie i to właśnie decyzja organu może mieć znaczenie, nawet przesądzające, dla orzeczenia sądowego" (LEX nr 48630).

W ocenie Sądu, zawieszając postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 kpa, organ administracji publicznej "nie może się kierować przewidywaniami, jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa, jest możliwe "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej" (zob. wyrok NSA z 7 maja 1999 r. IV SA 744/97 LEX nr 47266).

Mając na uwadze, że naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy dlatego też na podstawie art. 145 § 1 ust 1 pkt c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku.