Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2766/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2013 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania skarżącemu T. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 września 2013 r., skarżący – T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2013 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Następnie pismem z dnia 21 października 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że skarżone przez niego postanowienie, wiąże się z działalnością edukacyjną. Podał, że jako osoba fizyczna pełni rolę organu prowadzącego niepubliczne szkoły dla dorosłych o uprawnieniach szkół publicznych. Jedyne źródło ich finansowania stanowi dotacja podmiotowa udzielana przez jednostki samorządu terytorialnego, która może być wydatkowana na bieżącą działalność szkół, a słuchacze nie ponoszą żadnych kosztów. Szkoły natomiast nie generują żadnego dodatkowego przychodu i stąd prośba skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy piśmie z dnia 20 grudnia 2013 r. przedłożył

a/ wystawione przez pracodawcę żony skarżącego – W. w G. zaświadczenie, że jej dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Kanclerza wynosi 2115 złotych brutto miesięcznie,

b/ wystawione przez pracodawcę skarżącego – C. sp. z o. o. zaświadczenie, że jego dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Prezesa Spółki wynosi 3 000 złotych brutto miesięcznie,

c/ zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2012 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 32 444,50 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 8 730,26 złotych, osiągnął on dochód na poziomie 23 714 złotych,

d/ zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez żonę skarżącego w 2012 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 149 159,62 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 177 505,97 złotych, osiągnęła stratę sięgającą kwoty 28 346,35 złotych,

e/ oświadczenie, iż nie uzyskał dopłat do gruntów rolnych,

f/ oświadczenie, iż pełnienie przez skarżącego funkcji organu prowadzącego szkoły niepubliczne nie jest działalnością gospodarczą.

Skarżący nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony. Nie wyjaśnił także, czy jakikolwiek rachunek bankowy skarżący i jego żona posiadają.

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2766/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Pismem z dnia 20 lutego 2014 r. skarżący wniósł w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący zwrócił uwagę na ilość postępowań prowadzonych przez NFZ w związku z dokonaną zmianą interpretacji prawa przez ZUS w zakresie oceny dopuszczalności umów o dzieło na prowadzenie wykładów. Wskazał, że w stosunku do jego osoby takich postępowań będzie blisko pół tysiąca, z czego zdecydowana większość znajdzie finał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Wniesienie takiej ilości opłat sądowych spowoduję bardzo znaczący uszczerbek utrzymania dla skarżącego i jego rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi.

Stosownie do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.).

Jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 (niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu.

Z uzasadnienia wniosku oraz złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, że skarżący w istocie zmierza do wykazania, iż skoro cała działalność polegająca na prowadzeniu szkoły niepublicznej pokrywana jest z dotacji podmiotowej udzielanej przez jednostki samorządu terytorialnego, to oznacza że szkoły nie generują żadnego przychodu i stąd zasadnym jest właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu taka argumentacja nie znajduje uzasadnienia. W świetle definicji działalności gospodarczej, zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, prowadzenie niepublicznych szkół, o których mowa w ustawie o systemie oświaty, jest rodzajem aktywności określonej jako działalność podjęta w celu zarobkowym, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W konsekwencji w przypadku podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną, będącego osobą fizyczną, otrzymane przez niego dotacje na jej prowadzenie, są kwalifikowane jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zwolniony jednakże od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotacja, jaką otrzymuje szkoła ma charakter dotacji przedmiotowej, zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Ma ona na celu przede wszystkim finansowanie wydatków bieżących, a więc wydatków bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem szkoły tj. wydatków związanych z wynagrodzeniami pracowników, naliczanymi od nich składkami, a także wydatków związanych z realizacją statutowych zadań. Kluczową kwestią, której skarżący nie wyjaśnił, jest jednak to, czy skarżący, jako organ założycielski, pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej.

Skarżący nie przedłożył na wezwanie referendarza, a także nie dołączył do sprzeciwu wyciągów z rachunków bankowych, oraz nie oświadczył, iż ani on ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome, czy skarżący i jego żona posiadają rachunki bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że skarżący i jego żona uzyskują co miesiąc łączny dochód w wysokości 5115 zł brutto. Ponadto z treści zeznania podatkowego skarżącego za rok 2012 wynika że prowadzi działalność gospodarczą, z której w roku 2012 r. uzyskał dochód w wysokości 23714,24 zł. Z treści zeznania podatkowego żony skarżącego za rok 2012 wynika, iż prowadzi ona działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu znaczny przychód (na poziomie 149159,62 złotych w 2012 r.).

W ocenie Sądu wskazać należy, że skarżący posiada środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.