Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 887/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-11-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. sp. z o.o. w R. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego postanowił: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPPr) uzupełniony [...] października 2018 r. R. sp. z o.o. w R. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka we własnym zakresie ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych wynosi [...] zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł zaś na koncie bankowym odnotowano kwotę [...]zł. Spółka podniosła, że nie posiada wymagalnych zobowiązań wobec ZUS, urzędu skarbowego czy banków, nie zatrudnia pracowników, z majątku nie jest prowadzona egzekucja sądowa czy administracyjna. Spółka ponosi niewielkie koszty związane z utrzymaniem siedziby. Koszty obsługi prawnej wynoszą [...] zł miesięcznie. Według zeznania rocznego CIT-8 za 2017 rok spółka osiągnęła dochód w wysokości [...] zł.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje:

Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.).

Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) następuje w sytuacji, jeżeli osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Przede wszystkim należy wskazać, iż wnioskująca jest przedsiębiorcą mającym status osoby prawnej, która jako podmiot tego rodzaju winna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12).

Z analizy dokumentów wynika, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. Przedłożone dokumenty świadczą zatem o prowadzeniu przez Spółkę działalności.

Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi.

W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w funkcjonowaniu Spółki. Przy podanych powyżej kwotach należało stwierdzić, że uiszczenie przez stronę wpisu sądowego nie zakłóci jej płynności finansowej, gdyż wpis jest uiszczany jednorazowo po to, aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne.

Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a.

Zdaniem orzekającego bez znaczenia dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Spółce prawa pomocy, był przy tym końcowy wynik finansowy Spółki tj. strata. Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 i z 19 listopada 2004r., sygn. akt I FZ 436/04 NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. W pełni aprobując powyższe poglądy należy zauważyć, że według zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. skarżąca również osiągnęła dochód.

Dlatego orzekający w pełni podziela tezę zawartą w postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2541/15 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że w świetle ciągłej aktywności gospodarczej spółki, wysokości jej kapitału zakładowego udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie.

Mając na uwadze powyższe ustalenia na mocy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.