Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2827/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany "Naczelnikiem US") w oku prowadzonego, na podstawie wystawionego przez P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (dalej zwana "Wierzycielem") tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], którymi objęto należności z tytułu opłat abonamentowych za okres 01/2014 – 10/2018, wobec majątku A. F. (dalej zwana "Stroną", "Zobowiązaną" lub "Skarżącą") postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej "u.p.e.a."), wystosował do [...] S.A. zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone do [...] poprzez system [...] w dniu 12 kwietnia 2019 r., natomiast Stronie wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 24 kwietnia 2019 r. Pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. [...] poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnych i sądowych do zajętego rachunku bankowego Skarżącej.

Skarżąca pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r., wniosła, do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, zarzut nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia roszczeń, wnioskując przy tym o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wskazała, że nigdy nie posiadała i nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, w szczególności pod adresem ul. [...] w W., pod którym nigdy nie była zameldowana ani nie zamieszkiwała. Jest to jedynie adres korespondencyjny, pod którym nie znajdował się ani nie znajduje jakikolwiek odbiornik telewizyjny.

Naczelnik US pismem z dnia 9 maja 2019 r. przesłał pismo pełnomocnika Strony z dnia 24 kwietnia 2019 r. do wierzyciela – P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów.

P. S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. uznał zarzuty Strony za niezasadne.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., działając jako organ odwoławczy, w wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia Strony, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2019 r.

Naczelnik US po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela, obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm., dalej "u.o.a."). Ustawa ta nakłada na posiadaczy odbiorników obowiązek ich rejestrowania oraz uiszczania opłaty abonamentowej z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiorników rtv. Obowiązek uiszczenia opłaty trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania, które może nastąpić; wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń rtv lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej P. S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

Zaznaczył, że rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego pod adresem ul. [...][...] W. została dokonana w dniu [...] lipca 1995 r. na A. K. (obecnie F.). Po dokonaniu rejestracji została wydania książeczka opłat rtv stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników. Natomiast w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych został nadany Stronie indywidualny numer identyfikacyjny abonenta - [...]. Do dnia wydania postanowienia P. nie odnotowała faktu dopełnienia przez Skarżącą formalności wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego.

Naczelnik US odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania wskazał, iż opłaty abonamentowe są należnościami publiczno prawnymi analogicznymi do obciążeń podatkowych. Są więc opłatami o których mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: "O.p."), który stanowi, że w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III Ordynacji podatkowej - Zobowiązania podatkowe, stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem na mocy tego przepisu, do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie m.in. art. 70 § 1 O.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Biorąc pod uwagę fakt, iż postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało wobec Strony w 2019 r., Naczelnik US uznał, iż nie doszło do przedawnienia należności za okres od stycznia 2014 r. do października 2018 r.

Organ egzekucyjny za wiążące uznał stanowisko wierzyciela przy wydaniu rozstrzygnięcie w sprawie, na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a.

Skarżąca zażaleniem z dnia 3 października 2019 r., wnosząc o uchylenie postanowienia Naczelnika US z dnia [...] września 2019 r. w całości i ustalenie nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego na czas postępowania w przedmiotowej sprawie, podniosła, że zarówno Wierzyciel jak i organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu "przechodzi obojętnie wobec podniesionego zarzutu sfałszowania podpisu Skarżącej na dokumencie Wniosku o rejestrację odbiornika", natomiast Skarżąca nigdy nie uiszczała opłaty za ww. odbiornik, a wierzyciel i organ egzekucyjny nie mają podstaw do przyjęcia, że złożyła podpis na tym dokumencie.

W jej ocenie Urząd Skarbowy w swoisty sposób w uzasadnieniu skarżonego postanowienia rozkłada ciężar dowodu w zakresie udowodnienia istnienia roszczeń, przerzucając go na jej osobę.

Ponadto stanęła na stanowisku, że skoro Urząd Skarbowy twierdzi, iż posiada ważny, nie sfałszowany dokument, na podstawie którego dochodzi swoich roszczeń w postępowaniu egzekucyjnym, winien to wykazać.

Jednocześnie podtrzymała stanowisko, że nigdy nie posiadała i nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, w szczególności pod adresem ul. [...] w W.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podniósł, że skoro postępowanie egzekucyjne wobec Strony zostało wszczęte w 2019 r., a opłaty ulegają przedawnieniu z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, nie doszło do przedawnienia okresu od stycznia 2014 r. do października 2018 r. ujętego w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2019 r.

Dyrektor podkreślił, że ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu opartego o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Tym samym obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanej opartym o ww. przepis spoczywa na wierzycielu. Dlatego też za prawidłowe uznał działanie organu egzekucyjnego, który za nieuzasadnione uznał zarzuty wniesione pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r.

Zaznaczył jednocześnie, iż rozpoznając zażalenie z dnia 3 października 2019 r., na postanowienie Naczelnika US z dnia [...] września 2019 r. w sprawie uznania za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku oraz uznania za nieuzasadniony zarzutu przedawnienia obowiązku, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2019 r., wystawionego przez P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowe, również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Opierając się na orzecznictwie wskazał, że uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Zaznaczył, że w orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela.

Dyrektor zwrócił uwagę, że zgodnie z aktami sprawy Wierzyciel – P. jest w posiadaniu "Wniosku o Rejestrację Odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z dnia 13 lipca 1995 r., jak również kopii indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nr [...], wydanego w związku z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) w dniu [...] sierpnia 2008 r. Jednocześnie objęte tytułem wykonawczym nr [...] zobowiązania z tytułu abonamentu za okres od 01/2014 r. do 10/2018 r. są nadal wymagalne.

Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu wobec organu egzekucyjnego, iż nie uwzględnił stanowiska Skarżącej, iż na "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" znajduje się sfałszowany podpis Zobowiązanej" wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 § 1 ww. ustawy, bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast stanowisko Wierzyciela w tej sprawie zostało wyrażone w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] września 2019 r., w którym Wierzyciel wskazał, "(...) iż nie jest podmiotem uprawnionym do weryfikacji (w przypadku zakwestionowania autentyczności) podpisu umieszczonego na dokumencie. Udowodnienie tej kwestii leży po stronie Zobowiązanej albowiem to Zobowiązana kwestionuje prawdziwość podpisu jak i wypełnienie przedmiotowego wniosku. W przypadku zgłoszenia sprawy właściwym organom należy poinformować P. S.A. o podjętych krokach i końcowych ustaleniach."

Za nieuzasadnione uznał zarzuty nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia obowiązku wobec stanowiska Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., wyrażonego w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] września 2019 r. Tym samym podkreślił, iż nie zaistniały również przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi zarzutami w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a., bowiem organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jeżeli zarzuty są uzasadnione, co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.

Ustosunkowując się do żądania zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych Dyrektor wyjaśnił, że jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a."). Wobec powyższego stwierdził, iż przepisy powołanych ustaw nie zawierają norm prawnych odnoszących się do rozpoznawania przez organy administracyjne w ramach postępowań egzekucyjnych żądań dotyczących zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W skardze z 29 listopada 2019 r. Strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i jego zmianę poprzez ustalenie nieistnienia obowiązku wskazanego w przedmiotowym tytule wykonawczym oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, a także zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sprawie przed Naczelnikiem US na czas trwania postępowania w sprawie podniosła, że wierzytelność objęta tytułem wykonawczym jest w sposób oczywisty nienależna Wierzycielowi.

Według Skarżącej na wniosku o rejestrację odbiornika z dnia 13 lipca 1995 r. znajduje się jej sfałszowany podpis ponieważ nigdy nie podpisywała ani nie uzupełniała dokumentu jaki został przedłożony wraz z zażaleniem przez P. Nigdy nie uiszczała opłat za ww. odbiornik, zatem budzi zdziwienie na jakiej podstawie Dyrektor oraz Wierzyciel przyjęli, iż to ona złożyła podpis na dokumencie stanowiącym jedyną podstawę roszczenia P.

Uznała ponadto, iż Wierzyciel powinien wykazać, iż posiada ważny, nie sfałszowany dokument, na podstawie którego dochodzi swoich roszczeń w postępowaniu egzekucyjnym.

Powyższe okoliczności oznaczają i potwierdzają w całej rozciągłości jej twierdzenia, iż nie istnieje jej obowiązek, który stał się podstawą do wydania tytułu wykonawczego wydanego w niniejszej sprawie, a na podstawie którego Naczelnik US wszczął egzekucję z wniosku Wierzyciela P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej, Wydziału [...] w B.

Skarżąca nigdy nie posiadała i nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, w szczególności pod adresem ul. [...] w W., pod którym nigdy nie była zameldowana ani nie zamieszkiwała. Wskazała, iż jest to jedynie jej adres korespondencyjny. Nigdy również pod ww. adresem nie znajdował się ani nie znajduje jakikolwiek odbiornik telewizyjny.

W sytuacji, gdy z całą pewnością nie istnieją dokumenty, na których Skarżąca składałaby swój podpis i rejestrowała jakikolwiek odbiornik telewizyjny za całkowicie bezpodstawny uznała tytuł wykonawczy na podstawie, którego wszczęta została egzekucja administracyjna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") podlegało postanowienie z dnia [...] listopada 2019 r., którym organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2019 r. uznające za nieuzasadnione zarzuty Skarżącej na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego P. S.A Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], obejmującego zaległą opłatę abonamentową rtv za okres od stycznia 2014 r. do października 2018 r.

W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, gdyż mają charakter incydentalny. W pełni skuteczna ochrona praw jednostki w tym zakresie jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza, że wypowiedź wierzyciela była w niniejszej sprawie wiążąca dla organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru.

Tak zakreśloną kontrolę rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (wszystkie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powołane zostają w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.), zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W niniejszej sprawie pismem z 24 kwietnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła zarzut nieistnienia obowiązku, a z ostrożności – zarzut jego przedawnienia. W uzasadnieniu wskazała, że Skarżąca nigdy nie posiadała i nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, a w szczególności pod adresem ul. [...]w W. Pod ww. adresem Skarżąca nigdy nie była zameldowana ani nie zamieszkiwała. Jest to jedynie jej adres korespondencyjny. Nigdy również pod ww. adresem nie znajdował się ani nie znajduje jakikolwiek odbiornik telewizyjny. Nadto pełnomocnik Skarżącej wskazała, że z całą pewnością nie istnieją dokumenty, na których Skarżąca składałaby swój podpis i rejestrowała jakikolwiek odbiornik telewizyjny. Natomiast zarzut przedawnienia nie został w ogóle uzasadniony.

Wierzyciel uznał zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz jego przedawnienia za niezasadne, o czym orzekł w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. z dnia [...] lipca 2019 r., utrzymanym następnie w mocy ostatecznym postanowieniem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. z dnia [...] września 2019 r.

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Wskazanie podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. akt K 24/08 (Lex nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 u.o.a. – dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest P. S.A., co wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika do 31 grudnia 2013 r. normowało rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187, poz. 1342, dalej "rozporządzenie z 2007 r."), zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce P. – w terminie 14 dni od jego nabycia/wejścia w posiadanie przez użytkownika (§ 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika był "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 rozporządzenia z 2007 r.). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce P. "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zauważyć należy, że zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. poz. 1676, dalej "rozporządzenie z 2013 r.") indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność.

Przepis art. 7 u.o.a. zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje P. S.A., a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i ust. 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 u.o.a.).

Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości, jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 u.o.a.).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF, jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet, jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

Zdaniem Skarżącej, zarzut nieistnienia obowiązku jest zasadny, gdyż Skarżąca nigdy nie posiadała i nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, a w szczególności pod adresem ul. [...] w W. Pod ww. adresem Skarżąca nigdy nie była zameldowana ani nie zamieszkiwała. Jest to jedynie jej adres korespondencyjny. Nigdy również pod ww. adresem nie znajdował się ani nie znajduje jakikolwiek odbiornik telewizyjny. Według Skarżącej nie istnieją dokumenty, na których Skarżąca składałaby swój podpis i rejestrowała jakikolwiek odbiornik telewizyjny.

Wierzyciel wskazywał natomiast na zarejestrowanie przez Stronę odbiornika telewizyjnego, na potwierdzenie czego wydana została książeczka radiofoniczna [...]. Wniosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego, potwierdzający rejestrację odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego używanego pod adresem ul. [...],[...] W., został złożony w placówce pocztowej przez A. K. (obecnie F.) w dniu 13 lipca 1995 r. Dowód na te okoliczność – w postaci kserokopii zarchiwizowanego przez P. "Wniosku o rejestrację odbiornika" znajduje się w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy (k. 21), został także przesłany Zobowiązanej wraz z postanowieniem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. z dnia [...] lipca 2019 r. Nadto, w chwili wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nadany został Zobowiązanej indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...] (k. 20 verte akt administracyjnych).

Podkreślić przy tym należy, że przedmiotowym "Wniosku o rejestrację odbiornika" podany jest adres ul. [...],[...] W. Z niewiadomego dla Sądu powodu Skarżąca od momentu wniesienia zarzutów wskazuje, że nie zamieszkiwała ani nie rejestrowała odbiornika pod całkiem innym adresem – ul. [...] w W. Chociaż wraz z postanowieniem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. z dnia [...] lipca 2019 r. została jej przesłana kserokopia tego zawiadomienia, przy czym zarówno Wierzyciel, jak i organ egzekucyjny oraz organ nadzoru wskazują na adres ul. [...],[...] W. jako miejsce, w którym został zarejestrowany odbiornik, od którego należny jest abonament, Skarżąca w ogóle nie odniosła się do powyższego adresu, wskazując i w zażaleniu, i w skardze, że: "Skarżąca nigdy nie posiadała i nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, w szczególności pod adresem ul. [...] w W. Pod w/w adresem Skarżąca nigdy nie była zameldowana ani nie zamieszkiwała. Jest to jedynie jej adres korespondencyjny. Nigdy również pod w/w adresem nie znajdował się ani nie znajduje jakikolwiek odbiornik telewizyjny". Tymczasem, skoro organy wyraźnie wskazują, że zaległy abonament dotyczy odbiornika zarejestrowanego pod adresem ul. [...],[...] W., rolą Skarżącej było odniesienie się do tej informacji, a nie wskazywanie, że nie zamieszkiwała i nie posiadała odbiornika pod zupełnie innym adresem.

Jednocześnie Skarżąca kwestionuje wiarygodność przesłanej jej kserokopii wniosku o rejestrację odbiornika, twierdząc, że na tym wniosku znajduje się jej sfałszowany podpis i że nigdy nie podpisywała ani nie uzupełniała dokumentu, jaki został jej okazany.

Spór między Skarżącą a organami sprowadza się w istocie do tego, czy to organy mają wykazać, iż podpis ten jest oryginalny, czy też Skarżąca – powołując się na sfałszowanie jej podpisu – powinna przedstawić nie tylko twierdzenie, lecz także dowody, że podpis ten rzeczywiście został sfałszowany.

W ocenie Sądu w sporze tym rację należy przyznać organom. Dysponują one dowodem – wnioskiem o rejestrację odbiornika z podpisem A. K. (obecnie F.). To Skarżąca twierdzi, że nie jest to jej podpis, i z tego faktu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie akceptuje i przyjmuje za swoje stanowisko zajęte w analogicznej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1009/15 (wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl): "Wierzyciel przed wszczęciem wobec zobowiązanego egzekucji nie posiadał informacji o rzekomo popełnionym nadużyciu, gdyż w okresie poprzedzającym wystawienie przedmiotowych tytułów wykonawczych zobowiązany nie kwestionował powyższego. Na podnoszoną okoliczność nie przedstawił żadnych dowodów, a na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W związku z tym udowodnienie faktu sfałszowania podpisu pozostaje po stronie zobowiązanego. Przytoczyć tu można tezę wyroku z dnia 11.07.2002 roku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt S.A./Po788/00 (Biul.Skarb.2002, Nr 6 .s. 25 ), w której NSA stwierdził, iż "Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje kwestii ciężaru dowodu w postępowaniu. Ogólna reguła dowodowa z art. 6 K. C., która znajduje w takim przypadku zastosowanie, stanowi że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie lub stronie, zależnie od tego, który z tych podmiotów wywodzi i z danego faktu skutki prawne"."

Skarżąca nie podjęła żadnej próby wyjaśnienia sytuacji i chociażby uprawdopodobnienia swoich twierdzeń. Nie wyjaśniła również, jaki jest status lokalu pod adresem ul. [...],[...] W. W ocenie Sądu nieprawdopodobne jest, aby rejestracja odbiornika odbyła się poza wiedzą i świadomością Skarżącej, zwłaszcza, gdy do rejestracji konieczne było posłużenie się dokumentem tożsamości Skarżącej. Brak jest w aktach informacji i dowodów, ażeby skradziono Skarżącej dokument tożsamości lub też by jakieś inne osoby posłużyły się dany adresowymi Skarżącej bez jej wiedzy i zgody.

Nadto Sąd wskazuje, że zarzut sfałszowania podpisu powinien być rozpoznany w ramach postępowania karnego, a dopiero ustalenia poczynione w ramach takiego postępowania, które potwierdzą określony akt i zostanie wydane prawomocne rozstrzygnięcie w danej sprawie mogą stanowić podstawę do zastosowania trybu nadzwyczajnego, przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w postaci wznowienia postępowania. Wobec tego Skarżąca, która twierdzi, że z przedstawionego jej przez Wierzyciela wniosku o rejestrację odbiornika dowiedziała się o sfałszowaniu jej podpisu, co niewątpliwie wypełnia znamiona czynu zabronionego, powinna złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Skarżąca nie mogła oczekiwać od organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru wyjaśniania takich okoliczności przez nią zgłaszanych, których ocena należy do innych organów, w tym przypadku do organów karnych.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w pełni zasadne. Wskazać należy, że – w ocenie Sądu – zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu, iż podpis znajdujący się na przedmiotowym wniosku o rejestrację odbiornika nie należy do Skarżącej, czego nie uczyniono (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I GSK 837/18 oraz z dnia 9 stycznia 2020, sygn. akt II FSK 429/18).

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że podniesiony przez Skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej rtv nie jest zasadny.

Podobnie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedawnienia zobowiązania. Skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła tego zarzutu. Jednolite jest stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym opłata abonamentowa stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Oznacza to, iż do opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiowo-telewizyjnych zastosowanie znajduje art. 70 § 1 O.p. stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Tak więc w sprawie najdalej wymagalne należności z tytułu zaległego abonamentu rtv za poszczególne miesiące 2014 r. uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2019 r. Tymczasem wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy jeszcze przed upływem terminu przedawnienia należności, a zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W dniu [...] kwietnia 2019 r. sporządzone zostało zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone do [...] poprzez system [...] w dniu 12 kwietnia 2019 r., natomiast Stronie wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 24 kwietnia 2019 r. Pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. [...] poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnych i sądowych do zajętego rachunku bankowego Skarżącej. W sprawie doszło zatem do przerwy biegu terminu przedawnienia. Egzekwowane od Skarżącej świadczenia nie uległy zatem przedawnieniu.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

-----------------------

14