Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 531/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 136 ust. 7
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
article: art. 7-12, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 p-kt 1 lit a i c w zw. z art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 13 listopada 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Czesława Nowak - Kolczyńska /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 499/13 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 499/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi A. M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, po rozpatrzeniu odwołania A. M., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gryficach z dnia [...] kwietnia 2010 r., zezwalającej na użytkowanie budynku gospodarczego wybudowanego przy ul. [...] w M. na działkach nr [...] i [...], bez pozwolenia na budowę - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że nie naruszono art. 37 Prawa budowlanego, bowiem organ I instancji korzystając z przepisu art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nałożył na inwestora obowiązek wymiany belek stropowych, z którego to zobowiązania inwestor wywiązał się oraz dołączył ocenę techniczną z której wynika, że stan techniczny budynku nie budzi żadnych zastrzeżeń i może być użytkowany. W tej sytuacji stosownie do art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego organ I instancji zobowiązany był do wydania pozwolenia na jego użytkowanie.

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją A. M. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który po rozpoznaniu sprawy w dniu 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 998/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, iż budowa przedmiotowego budynku została ukończona najpóźniej w dniu 31 grudnia 1994 r. W związku z tym, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do procedury legalizacyjnej tego obiektu znalazły zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Nadto, Sąd wskazał, że o przeznaczeniu budynku na cele gospodarcze winien decydować sposób jego zagospodarowania, wyposażenia oraz korzystania. Jako wewnętrznie sprzeczne stanowi przyjęcie przez organ, że budynek pełni funkcję gospodarczą, którą organ zalegalizował, stwierdzając przy tym funkcję mieszkalną budynku, wobec urządzenia w nim letnich pokoi.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. PINB w Gryficach nakazał obecnej właścicielce budynku – D. R. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku, czyli funkcji gospodarczej. Organ wskazał, że w oparciu o nadesłane w toku postępowania wyjaśnienia stron ustalił, że przedmiotowy budynek w początkowym etapie został wybudowany jako gospodarczy, a następnie w warunkach samowoli budowlanej zmieniono jego funkcję na mieszkalną wprowadzając funkcję pokoi letniskowych, pomieszczenie sanitariatu oraz pomieszczenie garażu.

Rozpoznając odwołanie A. M. od powyższego rozstrzygnięcia ZWINB w Szczecinie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na niewypełnienie wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lutego 2011 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, PINB w Gryficach decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) w związku z przedłożeniem przez D. R. oceny technicznej przedmiotowego budynku, z której wynika, że wysokość pomieszczeń mieszkalnych (pokoi letnich) nie spełnia obowiązujących warunków technicznych – nakazał obecnej właścicielce budynku letniskowo – gospodarczego wykonanie, do dnia 30 maja 2013 r. - czynności mających na celu doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez dostosowanie wysokości pomieszczeń pokoi letnich w budynku do wysokości 2,2 m wynikającej z § 136 ust. 7 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, przy czym za dopuszczalne organ uznał przy stropie pochyłym obniżenie wysokości poniżej 2,2 m w świetle na powierzchni nie przekraczającej 1/3 powierzchni podłogi. PINB w Gryficach uznał także za bezsporny fakt, że wybudowany budynek nie jest stricte budynkiem gospodarczym, lecz budynkiem letniskowo-gospodarczym z wydzielonymi pomieszczeniami gospodarczymi, ale również z częścią letniskową składającą się z pomieszczeń pokoi letnich, oraz przynależnych pomieszczeń sanitariatu i garażu.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. M. ZWINB w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i orzekł wykonanie obowiązku w terminie do dnia 31 lipca 2013 r., a w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy.

Organ odwoławczy ustalił, że obiekt będący przedmiotem postępowania został wybudowany przez B. C. niewątpliwie przed dniem 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego prawem pozwolenia. Przytaczając treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ZWINB podniósł, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Stanowi to podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie prowadzone przez PINB wykazało, że przedmiot postępowania nie narusza przepisów art. 37 ustawy Prawo budowlane, bowiem obiekt letniskowo-gospodarczy znajduje się na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe z dopuszczalną lokalizacją małych pensjonatów oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi, mienia lub otoczenia oraz spełnia wymogi z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Za zasadne ZWINB uznał ustalenia organu I instancji, że wysokość pomieszczeń mieszkalnych nie odpowiada wysokościom określonym w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, określonym w rozporządzeniu z dnia 3 lipca 1980 r. W ocenie organu odwoławczego, nałożenie obowiązku dostosowania wysokości pomieszczeń pokoi letnich do wysokości 2,2 m jest niezbędne w celu doprowadzenia obiektu letniskowo-gospodarczego do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się do zarzutu negatywnego oddziaływania obiektu D. R. na obiekt odwołującej się, organ odwoławczy wyjaśnił, iż obecne usytuowanie budynku będące wynikiem korekty przebiegu granicy między działkami [...] i [...], nie jest takim oddziaływaniem negatywnym, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zarówno pod względem jego funkcji oraz usytuowania. Zwrócił przy tym uwagę, że w odległości 1,15 m od granicy z działką [...] (na której stoi budynek D. R.) A. M. także posiada budynek o funkcji letniskowej. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii ustalenia granic organ drugiej instancji wskazał z kolei, że rozstrzyganie sporu dotyczącego granic nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego.

A. M. złożyła na powyższą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, brak wyjaśnienia w sposób wszechstronny i wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, a ponadto dowolną i wybiórczą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niezupełne oraz nienależyte jego rozpatrzenie. Naruszenie przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania – art. 7 do art. 12 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Dodatkowo skarżąca podniosła, że w wyroku Sądu z dnia 3 lutego 2011 r. sporny obiekt został określony jako mieszkalny, gdy tymczasem w decyzjach obu instancji jego funkcja została uznana jako gospodarczo – letniskowa.

W odpowiedzi na skargę ZWINB w Szczecinie wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę.

Sąd stwierdził, iż wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego. Sąd przyjął, że w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obowiązującej w dacie budowy przedmiotowego budynku.

Sąd przyjął, iż nie budzą wątpliwości ustalenia WSA w Szczecinie zawarte w wyroku z dnia 3 lutego 2011 r., którym to wyrokiem Sąd jest związany na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), że sporny budynek wykorzystywany jest na cele mieszkalne i stąd też inne wymogi stawiane są przez przepisy prawa budynkom gospodarczym i tym wykorzystywanym na cele mieszkalne. Niemożliwa była zatem legalizacja budynku gospodarczego, skoro pełnił on również funkcję mieszkalną.

Sąd wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym inwentaryzacja budowlana sporządzona wskazuje, że budynek, którego dotyczy decyzja pełni funkcję mieszaną: letniskowo-gospodarczą, bowiem posiada wydzielone zarówno pomieszczenia gospodarcze jak i pomieszczenia pokoi letnich z pomieszczeniami przynależnymi, sanitariatem i garażem. Ustalenia te stanowiły podstawę do zweryfikowania wymogów budynku pod kątem tej funkcji, która nakłada na inwestora surowsze wymagania co do warunków technicznych, w tym wysokości budynku z uwzględnieniem stropu pochyłego. W ocenie Sądu, ustalenia organu oraz nałożone na inwestora obowiązki nie pozostają w sprzeczności z wyrokiem WSA z dnia 3 lutego 2011 r., w którym Sąd uznał priorytet funkcji mieszkaniowej nad gospodarczą, lecz jej całkowicie nie wykluczył.

Sąd stwierdził, że organ prawidłowo przyjął, że dla przedmiotowego obiektu zastosowanie mają przepisy wykonawcze obowiązujące w dacie jego budowy, tj. rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm. – dalej: rozporządzenie), normujące wysokość pomieszczeń w domach letniskowych (pełniących funkcje mieszkalną). Na podstawie § 136 ust. 7 tego rozporządzenia określa wysokość pomieszczeń w domach letniskowych na 2,2 m, z tym, że przy stropie łamanym i pochyłym dopuszczalne jest obniżenie wysokości pomieszczeń poniżej 2,2 m w świetle powierzchni nie przekraczającej 1/3 powierzchni podłogi. Organ słusznie zatem uznał, wysokość pomieszczeń w budynku wynosząca od 1,90 m do 2,17 m narusza dyspozycję § 136 ust. 7 rozporządzenia i z tego powodu nałożył na inwestora określone w decyzji obowiązki.

Sąd podkreślił, iż od wykonania przez inwestora obowiązków wynikających z zaskarżonej decyzji uzależnione jest dalsze postępowanie organu. W razie prawidłowego wykonania obowiązków w zakreślonym przez organ terminie, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek dokonania legalizacji samowoli budowlanej, bądź też nakazuje rozbiórkę obiektu w sytuacji, gdy inwestor obowiązków tych nie wykona. Zakres orzeczonej w zaskarżonej decyzji przebudowy budynku czyni zadość wymogom stawianym przez przepisy techniczno-budowlane i na tym etapie postępowania zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego.

Dodał, iż funkcja gospodarczo-letniskowa budynku nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w chwili wybudowania obiektu. Uchwała nr X/51/85 z dnia 26 września 1985 r. przewidywała dla tego terenu funkcje zabudowy ogólnomieszkaniowej. Poza podstawową funkcją mieszkalną plan dopuszczał lokalizacje nieuciążliwych usług, w szczególności gastronomii i handlu oraz małych pensjonatów.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia zasady dwuinstancyjności Sąd stwierdził, że zarzut ten nie jest zasadny. Organ II instancji właściwie ocenił, że termin ustalony przez organ I instancji uniemożliwiał inwestorce jego dotrzymanie. A termin zakreślony przez organy winien być ustalony w sposób rozsądny, tak by umożliwić osobie zobowiązanej do wykonania określonych obowiązków, ich realizację. Rozstrzygnięcie organu II instancji ten wymóg spełnia. Zmiana terminu wykonania zobowiązania nie wymaga wniosku stron. Organ ma prawo orzec w kwestii terminu z urzędu.

Skargę kasacyjną złożyła A. M., zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 i ust. 5 ustawy z 1974 r. poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy, nadto art. 40 ustawy z 1974 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7-12 i art. 77 § 1 k.p.a. gdyż Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo ze zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, chociażby o opinię biegłego, mogły doprowadzić do podzielenia stanowiska skarżącej; nadto art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i postępowania. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały zarówno na naruszeniu przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego. Niemniej jednak, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt FSK 618/04 - wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. W przytoczonym przepisie nałożono, bowiem na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyroki NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07; z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1044/13; por. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426).

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 7-12 i art. 77 § 1k.p.a., jak również art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 151 p.p.s.a.

Przywołany przez skarżącą kasacyjnie przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a więc zasadnie został wskazany w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, ponieważ skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie kognicji wyznaczonej sądom administracyjnym. Podobnie, nie sposób przyznać racji skarżącej kasacyjnie, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Przepis ten nie jest, co do zasady, przepisem, który można naruszyć w toku postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż reguluje on sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skuteczność skargi kasacyjnej w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy zaś od wykazania, że sąd administracyjny popełnił błąd w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia, oceniając wadliwie przepisy regulujące materię lub tryb postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 422/12).

Skarżąca kasacyjnie nie wykazała, by organy w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia naruszyły przepisy postępowania i następstwa tych naruszeń były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały treść kwestionowanej decyzji, a Sąd I instancji nie dostrzegł tych uchybień. Sąd Wojewódzki prawidłowo zweryfikował tok postępowania przed organami administracji i trafnie skonstatował, iż w procesie dochodzenia do prawdy materialnej organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania, w szczególności art. 7-12 i art. 77 § 1 k.p.a. Samo twierdzenie skarżącej kasacyjnie, iż Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzje organów zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i postępowania, nie może zostać ocenione jako zasadne. Brak uzasadnienia dla sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a więc wskazania konkretnych uchybień, których dopuściły się organy, czy to przez pominięcie okoliczności, które powinny uwzględnić, czy dowodów, które należało przeprowadzić, a na co nie zwrócił uwagi Sad I instancji, czyni zarzut naruszenia przepisów postępowania chybionym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut błędnej oceny przeprowadzonego postępowania sprowadza się do polemiki z wyrażoną przez Sąd I instancji oceną co do prawidłowości ustaleń organu i trafności stanowiska, iż obecne usytuowanie spornego obiektu jest wynikiem późniejszej korekty przebiegu granicy.

Nie zasługują na uwzględnienie również podniesione przez stronę zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 40 ustawy z 1974 r., które skarżąca kasacyjnie uzasadnia błędną oceną, iż sporny budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i nie powoduje nieodpuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Zdaniem strony, organy niezasadnie przyjęły, iż nie zaistniała przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. w sytuacji gdy w toku postępowania wykazano, że sporny budynek wkracza w granicę działki skarżącej. Takie posadowienie budynku uniemożliwia korzystanie z niego i prawidłowe zagospodarowania budynku, brak jest też możliwości przeprowadzenia prac remontowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na co zasadnie zwracał uwagę Sąd I instancji, jak i organy administracji, fakt wyregulowania przebiegu granic pomiędzy nieruchomości, na skutek czego obecnie sporny budynek stwarza niedogodności dla skarżącej, nie jest okolicznością podlegającą analizie w ramach postępowania administracyjnego. Bezsprzecznie ustalenie definitywne przebiegu granic pozostaje sprawą cywilną i nie może mieć wpływu na ustalenia czynione przez organy nadzoru budowlanego. Nadto niedogodności, na które wskazuje skarżąca kasacyjnie nie wypełniają przesłanki niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, co właściwie ocenił Sąd I instancji. Przesłanka normatywna: "niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" będzie spełniona wówczas, gdy samowolna budowa obiektu budowlanego skutkować będzie niedopuszczalnym pogorszeniem w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej na skutek naruszenia wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 ustawy z 1974 r. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu, iż Sąd I instancji przychylił się do błędnej oceny organu co do nie wystąpienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. wskazując na szczegółowe uregulowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie realizacji budynku, dotyczące elewacji, zastosowanych materiałów, sytuowania obiektu w głębi działki, dostrzec należy, iż przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. stanowi, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. A więc co do zasady badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami budowlanymi wiąże się z okresem jej realizacji, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ. Wprawdzie w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. jest mowa o wybudowaniu obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, to jednak przesłanka określona w pkt 1 została sformułowana w czasie teraźniejszym. Wobec tego zwrot "obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" pozwala na ocenę skutków samowoli budowlanej popełnionej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Wystraczająca w świetle tej regulacji prawnej jest pozytywna ocena, iż sporny obiekt jako obiekt gospodarczo-letniskowy, zatem wykorzystywany na cele mieszkalne, o czym prawomocnie rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie w wyroku z dnia 3 lutego 2011 r. - posadowiony jest ona obszarze o przeznaczeniu mieszkalnym, ewentualnie z funkcją nieuciążliwych usług, handlu i gastronomii oraz małych pensjonatów, co wynika z aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Mrzeżyno objętego uchwałą Rady Miejskiej w Trzebiatowie z dnia 27 listopada 2003 r. Nr XV/1593 (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 2, poz. 24 z dnia 6 stycznia 2004 r.). Przeznaczenie mieszkaniowe tego terenu przewidywał też obowiązujący w dacie wznoszenia budynku ogólny plan zagospodarowania przestrzennego Mrzeżyna gm. Trzebiatów zatwierdzony uchwałą nr X/51/85 z dnia 26 września 1985 r. (Dz. U. WRN Nr 11, poz. 174 z dnia 15 grudnia 1985 r.).

Podkreślić należy, iż postępowanie prowadzone w razie stwierdzenia samowoli budowlanej nakierowane jest na przywrócenie stanu zgodności danego przedsięwzięcia z ładem architektoniczno-budowlanym. Następuje to albo poprzez zalegalizowanie samowolnie wybudowanego obiektu, albo też poprzez orzeczenie nakazu jego rozbiórki. Tym samym możliwość zastosowania właściwego trybu postępowania (orzeczenia rozbiórki czy legalizacji), w aspekcie zgodności inwestycji z przepisami planistycznymi, należy odnosić do stanu aktualnego, tj. na datę rozstrzygania sprawy przez organ (zob. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2053/11).

W świetle przedstawionej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż ocena Sądu I instancji, iż organy trafnie wywiodły, na podstawie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, iż wprawdzie wybudowany w ramach samowoli budowlanej budynek jest niezgodny z § 136 ust. 7 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, jednocześnie jednak usunięcie tej niezgodności jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 ustawy z 1974 r.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, o czym orzekł jak w sentencji, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.