Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3090/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 25, art. 33, art. 246 ust. 1 i 2, art. 247, art. 33 ust. 1-6
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił I. z siedzibą w W. patentu na wynalazek pt.: "Sposób i układ sterowania elektrycznego napędu pojazdu z kondensatorowym zasobnikiem energii" nr [...], o czym ogłoszono w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" w dniu [...] czerwca 2013 r. nr [...].

W dniu [...] grudnia 2013 r. Spółka M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła sprzeciw wobec ww. decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek pt.: "Sposób i układ sterowania elektrycznego napędu pojazdu z kondensatorowym zasobnikiem energii" nr [...]. Spółka podniosła, że rozwiązanie według spornego patentu w kategorii sposobu, określone zastrzeżeniem patentowym nr 1, nie zostało przedstawione na tyle jasno i wyczerpująco, by znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, natomiast rozwiązanie w kategorii układu, określone w zastrzeżeniu patentowym nr 2, nie spełnia przesłanki nowości, posiadania poziomu wynalazczego oraz dostatecznego ujawnienia, a zatem sporny patent został udzielony z naruszeniem przepisów art. 24, art. 25, art. 26 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410).

Uprawniony ze spornego prawa I z siedzibą w W. wniósł o oddalenie sprzeciwu, wskazując, że jest on bezzasadny.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lutego 2015 r. sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Sposób i układ sterowania elektrycznego napędu pojazdu z kondensatorowym zasobnikiem energii" nr [...], udzielonego I. z siedzibą w W., na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez Spółkę M. Sp. z o.o. z siedzibą w W., stosując art. 25 i art. 33 ust. 1 w związku z art. 246 i art. 247 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a także art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, unieważnił patent na wynalazek pt.: "Sposób i układ sterowania elektrycznego napędu pojazdu z kondensatorowym zasobnikiem energii" nr [...] i przyznał Spółce M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od I. z siedzibą w W. kwotę 2600 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W motywach decyzji Urząd Patentowy RP podał, że dokonał analizy zarzutów zgłoszonych w sprzeciwie, uznając, że rozwiązanie określone zastrzeżeniem niezależnym nr 1 według spornego patentu nie spełnia wymogu dostatecznego ujawnienia, w rozumieniu art. 33 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej. Uprawniony z patentu zastrzegł, że sygnały są porównywane w sterowniku i na tej podstawie sterownik dokonuje sterowania tranzystorami kluczującymi, ale nie podaje ani w zastrzeżeniach patentowych, ani w opisie wynalazku, w jaki sposób wynik tego porównania wpływa na sposób sterowania tymi kluczami (korelacje czasowe) tak, aby np. uzyskać efekt wyższej wartości napięcia. Zatem wynalazek w kategorii sposobu, określony zastrzeżeniem patentowym niezależnym nr 1, nie został przedstawiony w opisie wynalazku na tyle jasno i wyczerpująco, by znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. Sporne rozwiązanie nie spełnia również wymogu nowości, w rozumieniu art. 24 i art. 25 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, bowiem przed datą jego zgłoszenia przedstawiono układ do sterowania napędu pojazdu elektrycznego bazujący na superkondensatorowym zasobniku energii, który posiada wszystkie cechy techniczne spornego patentu w kategorii układu, określonego zastrzeżeniem niezależnym nr 2. W takiej sytuacji - w ocenie Urzędu Patentowego RP - zachodzi brak zdolności patentowej spornego wynalazku, toteż udzielony patent podlega unieważnieniu.

Powyższą decyzję I. z siedzibą w W. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona skarżąca podniosła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, w tym: art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, który został nie w pełni i niewłaściwie oceniony; art. 25 i art. 33 ust. 1 w związku z art. 246 i art. 247 ust. 2 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Strona skarżąca wyjaśniła, że twórcy spornego patentu w okresie poprzedzającym jego zgłoszenie w Urzędzie Patentowym RP nie mieli dostępu do literatury technicznej, na którą powołano się w sprzeciwie. Przedstawione w tym względzie dowody są materiałami z konferencji, która odbyła się w USA, i materiały te były udostępnione jedynie jej uczestnikom. Specjaliści z I., opracowując sporny wynalazek, nie mogli zaznajomić się z tymi materiałami, toteż bezzasadne jest twierdzenie organu, że rozwiązanie z wcześniejszym pierwszeństwem, podważające nowość spornego patentu, było ujawnione dla nieograniczonego kręgu osób.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Spółka M. Sp. z o.o. z siedzibą w W., będąca uczestnikiem postępowania, w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2016 r. wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznając sprawę w granicach podstaw zawartych w sprzeciwie, w pełni zasadnie uznał, że udzielony patent na wynalazek pt.: "Sposób i układ sterowania elektrycznego napędu pojazdu z kondensatorowym zasobnikiem energii" nr [...], narusza art. 24, art. 25 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.) i z tego względu podlega unieważnieniu.

Zgodnie z brzmieniem art. 232 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" ogłasza się m.in. o udzielonych patentach. W myśl art. 246 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu w ciągu 6 miesięcy od wskazanej publikacji. Podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu (ust. 2). Sprzeciw jest więc akcją służącą każdemu, bez potrzeby wykazywania się interesem prawnym do jego wniesienia. Zatem każdy swoim działaniem może spowodować wzruszenie prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP. Jest oczywiste, że przy takim uregulowaniu, mając na względzie zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23), przepisy dotyczące sprzeciwu muszą być wykładane i stosowane ściśle.

Stosownie do art. 246 ust. 2 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, podstawę sprzeciwu od udzielenia patentu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, czyli brak spełnienia ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania. Przesłanki udzielenia patentu oraz przeszkody bezwzględne i względne do uzyskania tego prawa określają odpowiednio przepisy od art. 24 do art. 30 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej. Zatem, skoro sprzeciw ma być "umotywowany", zgłaszający powinien już w sprzeciwie wskazać te okoliczności, które mogą stanowić określone w ustawie przyczyny unieważnienia patentu.

Zgodnie z treścią art. 247 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, o wniesieniu sprzeciwu Urząd Patentowy zawiadamia uprawnionego, wyznaczając mu termin na ustosunkowanie się do sprzeciwu. Uprawniony zapoznaje się zatem z zarzutami, jakie sprzeciwiający się skierował przeciwko udzieleniu patentu, i znając te zarzuty, zajmuje brzemienne w skutki procesowe stanowisko wobec sprzeciwu. Jeżeli uprawniony uznaje sprzeciw za zasadny lub milczy (nie zajmuje stanowiska w terminie), Urząd Patentowy unieważnia patent i umarza postępowanie z wniosku o udzielnie patentu. Jeżeli natomiast uprawniony uznaje sprzeciw za bezzasadny (czyli dochodzi do sporu między uprawnionym a wnoszącym sprzeciw), Urząd Patentowy przekazuje sprawę do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z brzmieniem art. 24 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Z kolei w myśl art. 25 ust. 1 tej ustawy, wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (ust. 2). Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (ust. 3). Przepisy ust. 1-3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący substancji lub mieszanin stanowiących część stanu techniki do zastosowania lub zastosowania w ściśle określony sposób w sposobach leczenia lub diagnostyki, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3, pod warunkiem, że takie zastosowanie nie stanowi części stanu techniki (ust. 4). Przepisy ust. 1 i 2 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek, jeżeli jego ujawnienie nastąpiło nie wcześniej niż sześć miesięcy przed dniem dokonania zgłoszenia wynalazku i było spowodowane oczywistym nadużyciem w stosunku do zgłaszającego lub jego poprzednika prawnego (ust. 5).

Stosownie do treści art. 33 ust. 1-6 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, z zastrzeżeniem art. 936 ust. 1, opis wynalazku, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2, powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem lub przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku. Zastrzeżenia patentowe, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 3, w całości popiera się opisem wynalazku. Określają one zastrzegany wynalazek i zawarty w nim wkład techniczny w sposób zwięzły i jednoznaczny, przez podanie cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu wytworu względnie do sposobu technicznego oddziaływania na materię bądź nowego zastosowania znanego wytworu (ust. 3). Każde zastrzeżenie powinno być ujęte jasno, w jednym zdaniu lub równoważniku zdania (ust. 31). Oprócz zastrzeżenia niezależnego lub zastrzeżeń niezależnych, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z art. 34 w jednym zgłoszeniu, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym (ust. 4). Wzajemne powiązanie w układzie zastrzeżenia niezależnego i zastrzeżeń zależnych powinno być wyraźnie przedstawione w zgłoszeniu (ust. 41). Skrót opisu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4, powinien zawierać zwięzłą i jasną informację określającą przedmiot i charakterystyczne cechy techniczne wynalazku oraz wskazanie jego przeznaczenia, jeżeli nie wynika to z określenia samego przedmiotu. Przepis art. 936 ust. 1 stosuje się odpowiednio (ust. 5). Rysunki, o których mowa w art. 31 ust. 2, powinny w sposób czytelny, w połączeniu z opisem i zastrzeżeniami patentowymi, odtwarzać przedmiot wynalazku w ujęciu schematycznym, bez tekstu, z wyjątkiem pojedynczych wyrazów, gdy są one konieczne. Zgłoszenie może zawierać kilka arkuszy rysunków. Na jednym arkuszu może znajdować się więcej niż jedna figura, lecz wyraźnie oddzielona jedna od drugiej (ust. 6).

W świetle powyższych przepisów, wynalazek polega na znalezieniu nowego sposobu wykorzystania materii, a jego rezultatem musi być wytwór materialny o nowej budowie lub składzie albo nowy sposób technicznego oddziaływania na materię, przy czym techniczny charakter mają rozwiązania, które dotyczą jednej z dziedzin techniki jako sfery działalności ludzkiej, w której empirycznie stosowane nauki przyrodnicze pozwalają na stworzenie środków i sposobów, przy pomocy których człowiek może lepiej oddziaływać na materię i przez to zaspokajać swoje potrzeby. W konsekwencji powyższego uznaje się, że sfera techniki nie wykracza poza domenę nauk przyrodniczych, a przede wszystkim mechaniki, fizyki i chemii, zaś jej przedmiotem jest wykorzystanie materii nieożywionej lub ożywionej.

Jak słusznie zauważa strona skarżąca, wcześniejsze upublicznienie wynalazku niweczy przesłankę nowości takiego rozwiązania, które ujawnia tożsame cechy techniczne. Wypływa z tego oczywisty wniosek, że rozwiązanie takie nie może zostać opatentowane, bowiem udzielenie patentu na wynalazek możliwe jest jedynie, gdy rozwiązanie jest nowe. Przesłanka nowości ma zatem istnieć nie tylko w chwili zgłoszenia, ale także w chwili powstawania lub tworzenia rozwiązania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie dowody przedstawione przez stronę wnoszącą sprzeciw wskazują, że sporne rozwiązanie nie było nowe w chwili zgłoszenia do opatentowania. Z tego względu organ nie mógł udzielić ochrony patentowej spornemu rozwiązaniu, wszak nie została spełniona przesłanka nowości.

Strona skarżąca sama przyznaje, że twórcy spornego patentu w okresie poprzedzającym jego zgłoszenie w Urzędzie Patentowym RP nie mieli dostępu do literatury technicznej, na którą powołano się w sprzeciwie. Jednak okoliczność ta nie może być usprawiedliwieniem dla dokonanego zgłoszenia spornego rozwiązania. Przedstawione w tym względzie dowody są materiałami z konferencji, która odbyła się w USA, i choć materiały te były udostępnione jedynie jej uczestnikom, to nie zmienia to faktu, że rozwiązanie - co do zasady - było znane przed datą zgłoszenia. Tym samym sporne rozwiązanie nie wykazywało na moment zgłoszenia przesłanki nowości. Bez wpływu na ocenę w tym zakresie pozostaje to, że specjaliści z I., opracowując sporny wynalazek, nie mogli zaznajomić się z tymi materiałami. Istotne bowiem jest, że rozwiązanie z wcześniejszym pierwszeństwem, podważające nowość spornego patentu, było ujawnione publicznie i nie ma prawnego znaczenia, że do upublicznienia doszło jedynie na konferencji. Nowość rozwiązania należy oceniać obiektywnie, a to oznacza, że nawet najmniejszy przejaw wcześniejszego upublicznienia rozwiązania wyklucza możliwość opatentowania zgłaszanego później rozwiązania jako nowego.

Urząd Patentowy RP w pełni zasadnie uznał, że sporne rozwiązanie nie spełnia wymogu nowości, w rozumieniu art. 24 i art. 25 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, bowiem przed datą jego zgłoszenia przedstawiono układ do sterowania napędu pojazdu elektrycznego bazujący na superkondensatorowym zasobniku energii, który posiada wszystkie cechy techniczne spornego patentu w kategorii układu, określonego zastrzeżeniem niezależnym nr 2. Już choćby z tego względu do opatentowania spornego rozwiązania nie mogło dojść.

Dodatkowo, rozwiązanie określone zastrzeżeniem niezależnym nr 1 według spornego patentu nie spełnia wymogu dostatecznego ujawnienia, w rozumieniu art. 33 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej. Strona skarżąca zastrzegła, że sygnały są porównywane w sterowniku i na tej podstawie sterownik dokonuje sterowania tranzystorami kluczującymi, ale nie podano ani w zastrzeżeniach patentowych, ani w opisie wynalazku, w jaki sposób wynik tego porównania wpływa na sposób sterowania, tak, aby uzyskać efekt wyższej wartości napięcia. Zatem wynalazek w kategorii sposobu, określony zastrzeżeniem patentowym niezależnym nr 1, nie został również przedstawiony w opisie wynalazku na tyle jasno i wyczerpująco, by znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W takim przypadku zachodzi brak zdolności patentowej spornego wynalazku, toteż udzielony patent podlega unieważnieniu.

Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy RP prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i ww. ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organowi zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienie decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Urzędu Patentowego RP, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, decyzję unieważniającą patent na wynalazek pt.: "Sposób i układ sterowania elektrycznego napędu pojazdu z kondensatorowym zasobnikiem energii" nr [...] należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.