Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 620/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
article: art. 11 lit. a
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
article: art. 151,  art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi Zakładowej Organizacji Związkowej Ogólnopolskiego Związku Zawodowego A w Z. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K., na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.) w związku z art. 104 § 1 kpa, odmówił nakazania umieszczenia D. P. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).

Okręgowy Inspektor Pracy w K., w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 404) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W konsekwencji rozpoznania skargi od wyżej wymienionej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 8 października

2013 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 902/12, uchylił decyzje obu instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), płatnik składek jest obowiązany prowadzić: - 1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; - 2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2. Natomiast w przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w pkt 2 wyżej wskazanego przepisu, pracownikowi służy skarga do Państwowej Inspekcji Pracy zgodnie z art. 41 ust. 6 tej ustawy. Kompetencje organów właściwych w tym zakresie, normuje natomiast ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z art. 11a tej ustawy, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Wskazany przepis art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, reguluje obowiązek płatnika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Z przepisu tego wynika, że płatnik składek, a więc pracodawca jest podmiotem uprawnionym do zakwalifikowania danego rodzaju pracy jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze. Natomiast pracownikowi, który nie został umieszczony w takiej ewidencji, przysługuje środek ochrony, jakim jest skarga do Państwowej Inspekcji Pracy, składana na podstawie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych. Konsekwencją wniesienia skargi, którą organy Inspekcji uznają za zasadną, jest wydanie nakazu zgodnie z wyżej wskazanym art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Możliwość stosowania przez organy środków unormowanych we wskazanym przepisie, wyznaczona została natomiast przepisami ustawy o emeryturach pomostowych. Właściwość ta została ograniczona w zasadzie do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie jest sporna i nie wymaga weryfikacji stanowiska pracy, w oparciu o kryteria wynikające z przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Inaczej rzecz ujmując, wydanie nakazu umieszczenia danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez Inspektora Pracy możliwe jest wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, natomiast pracownik zajmujący takie właśnie stanowisko w zakładzie pracy nie został przez pracodawcę uwzględniony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W pozostałym bowiem zakresie ustawa o emeryturach pomostowych przyjęła zasadę właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach - między innymi - emerytur pomostowych, co z kolei ogranicza zakres kompetencji Inspekcji Pracy do spraw wyżej wskazanych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 866/12, wyrok z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 573/12 dostępne w CBOSA), takie wyznaczenie granic właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Państwowej Inspekcji Pracy wynika z regulacji zawartej w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Odwołanie od decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych służy do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionych orzeczeniach stwierdził, że właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wskazywana jest również przez Sąd Najwyższy w szeregu postanowień, między innymi w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II UK 113/11, w którym Sąd Najwyższy uznał, że w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 4/12 wskazał, że sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że trafnie organ odwoławczy wskazał, iż brak jest podstaw do przyjęcia właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie kontroli wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Podniósł, że organy te nie mogą dokonywać ustaleń, czy określone stanowisko pracy spełnia warunki przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych, do umieszczenia przez pracodawcę w wykazie stanowisk, prowadzonym w oparciu o art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Następnie Sąd podkreślił, że pomimo takiego stwierdzenia, organy administracji bardzo wnikliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe oraz dokonały oceny warunków i charakteru pracy strony, która zatrudniona jest na stanowisku starszej pielęgniarki w Samodzielnym Publicznym Szpitalu A w K. z siedzibą w Z. na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii W związku z tym Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów regulujących właściwość organów Państwowej Inspekcji Pracy, bowiem na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, o spełnieniu wymagań niezbędnych do nabycia uprawnień do emerytury pomostowej, a zatem również warunku w postaci pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania - sąd powszechny. Sąd podkreślił, że w toku tego właśnie postępowania ustala się, czy pracownik wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez wymagany okres. Inaczej rzecz ujmując, prawo pracownika do emerytury pomostowej uzależnione jest od tego, czy pracownik ten, przez wymagany okres, w rzeczywistości wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a nie od okoliczności, czy był wpisany do ewidencji pracowników wykonujących takie prace. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 587/12, zgodnie z którym, prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ma służyć jedynie dokumentowaniu faktu wykonywania takiej pracy. Natomiast umieszczenie lub nieumieszczenie pracownika w takiej ewidencji, nie przesądza tego, czy pracownik ten spełnia warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej. Dodatkowo Sąd wskazał, że przepisy ustawy o emeryturach pomostowych, w szczególności art. 41 ust. 1 pkt 2, 41 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 mówią o pracownikach, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek, a nie o pracownikach, za których składki takie są przez płatnika odprowadzane. Natomiast pracownik, za którego przewidziany jest obowiązek opłacania składek, to pracownik, który wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, lecz ocena spornych okoliczności w tym zakresie, należy do właściwości organów rentowych oraz sądów powszechnych. W związku z tym Sąd stwierdził, że merytoryczny spór pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, w kwestii oceny charakteru pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, w szczególności, czy praca ta ma charakter pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jest w zasadzie sporem z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z jednej bowiem strony dotyczy obowiązków pracodawcy - między innymi w postaci opłacania składek na FEP, a z drugiej strony uprawnień pracownika związanych z uzyskaniem prawa do emerytury pomostowej.

W podsumowaniu Sąd wskazał, że organy Państwowej Inspekcji Pracy, do których wpłynęła skarga pracownika, złożona w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, są zobowiązane do wszczęcia postępowania kontrolnego, które może zakończyć się wydaniem nakazu w trybie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jedynie wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji, a pomimo to pracownik, zajmujący to stanowisko, nie został objęty wpisem do takiej ewidencji. W sytuacji natomiast, gdy po przeprowadzeniu kontroli organ ustalił, że stanowisko na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę, nie zostało przez płatnika składek na FEP, umieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze - powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Sąd podkreślił, że rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku pracodawcy o charterze ewidencyjno – sprawozdawczym. W konkluzji wskazał, że w przedmiotowej sprawie, doszło do naruszenia wyżej wymienionych przepisów oraz art. 105 § 1 kpa, a naruszenia te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zatem obligowały do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

W następstwie powyższego wyroku decyzją z dnia [...] r. Nadinspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. , działając na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem z dnia 2 lutego 2012 r. o wpisanie D. P. do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił w zwięzły sposób dotychczasowy przebieg sprawy oraz powołując się na zapadły wyrok wskazał, że mając na uwadze fakt, że stanowisko, na którym zatrudniona jest strona nie zostało wpisane przez pracodawcę do wykazu stanowisk zaliczonych do stanowisk pracy w szczególnym charakterze, uznał dalsze postępowanie w sprawie za bezprzedmiotowe i umorzył je.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym nie zgodziła się z wyżej wyrażonym stanowiskiem organu.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1, 80, 84 § 1, 86 kpa, które jej zdaniem skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i błędnym przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, oraz dokonanie błędnej wykładni art. 3 ust. 1 i 3 oraz art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych i załącznika nr 2 do tej ustawy. Zarzuciła także nie wykonanie wyroku WSA w Gliwicach w przedmiocie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z udziałem stron w zakresie badania środowiska pracy na jej stanowisku pracy oraz wydania decyzji bez udziału strony i bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Na tej podstawie domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie jej i skierowanie do organu pierwszej instancji z nakazaniem przeprowadzenia badania środowiska pracy na jej stanowisku w zakresie istniejących warunków pracy albo zmianę decyzji i uznanie, że jej stanowisko pracy należy do stanowisk o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach. Wniosła również o przeprowadzenie szeregu dowodów. Zdaniem odwołującej się wpisanie do ewidencji osób uprawionych do emerytury pomostowej ma w jej sprawie charakter wtórny, ponieważ aby stwierdzić, czy pracodawca właściwie ocenił dane stanowisko pracy w zakresie istniejących uciążliwości i zagrożeń koniecznym jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie środowiska pracy, do którego zobowiązana jest Państwowa Inspekcja Pracy, co wynika bezpośrednio z ustawy. Tym samym dopiero po dokonaniu badania środowiska pracy można ocenić, czy pracodawca przestrzegał w tym zakresie obowiązującego prawa i w zależności od tego nakazać pracodawcy umieszczenie danego stanowiska pracy w ewidencji pomostowej albo umorzyć postępowanie.

Decyzją z dnia [...] r. r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 404), Okręgowy Inspektor Pracy w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania. Następnie wskazał, że WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. wydanym w przedmiotowej sprawie uchylił decyzje organu I i II instancji z powodu naruszenia przez organy PIP, przepisów o właściwości oraz przepisu art. 105 § 1 kpa, według którego organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Podkreślił, że Sąd w wymienionym wyroku stwierdził, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie były uprawnione do oceny, czy stanowisko pracy skarżącej spełnia kryteria wskazane w pkt 24 załącznika nr 2, ustawy o emeryturach pomostowych. Zaakcentował, że według wskazań zawartych w cytowanym wyroku, merytoryczny spór pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą w kwestii oceny charakteru pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, w szczególności, czy praca ta ma charakter pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jest w zasadzie sporem z zakresu ubezpieczeń społecznych i rozstrzygnięcie tego sporu nie należy do kompetencji organów Państwowej Inspekcji Pracy. W związku z tym organ odwoławczy podniósł, że dalsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie, oznaczałoby prowadzenie postępowania przez niewłaściwy organ, co w konsekwencji spowodowałoby wadliwość tego postępowania. Ponadto przytoczył fragment uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach, według którego – w sytuacji gdy po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że stanowisko, na którym jest zatrudniony pracownik wnoszący skargę, nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wówczas Inspektor pracy, powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że stanowisko pracy, na którym zatrudniona jest strona, zostało wykreślone z rejestru stanowisk, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co jest tożsame z nieumieszczeniem tego stanowiska w wykazie, począwszy od dnia wykreślenia. W takim przypadku, stosownie do art. 105 § 1 kpa organ I instancji zobligowany był do umorzenia postępowania.

Ponadto organ II instancji podkreślił, że z art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych nie wynika możliwość ingerencji inspektora pracy w wykaz stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a jedynie w ewidencję pracowników i to tylko wówczas, gdy zajmowane przez pracownika stanowisko zostało umieszczone przez pracodawcę w wyżej wymienionym wykazie. Na poparcie swego stanowiska organ II instancji przywołał pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku

z dnia 19 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I OSK 1969/10, wyrok dostępny w CBOSA), że organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych by być umieszczone przez pracodawcę w wykazie stanowisk prowadzonym w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organ odwoławczy podkreślił, iż przestrzeganie przez organy przepisów o właściwości należy, w myśl art. 19 kpa, do podstawowych obowiązków organu administracji publicznej, a zatem wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, czy stanowisko pracy należy do grupy stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca o szczególnym charakterze, naruszyłoby przepisy o właściwości organu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że w trakcie postępowania odwoławczego wszczętego w wyniku złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji Okręgowy Inspektor Pracy w K. nie był uprawniony do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Ponadto uwzględnienie zgłoszonych przez stronę w toku postępowania wniosków dowodowych oznaczałoby, że Okręgowy Inspektor Pracy w K. nie dostosował się do stanowiska przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 października 2013 r., i ponownie naruszyłby przepisy o właściwości organu. Jednocześnie wyjaśnił że w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące przeprowadzenia rozprawy administracyjnej określone w art. 89 kpa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasad prowadzenia postępowania wskazał, że inspektor pracy, po uchyleniu przez Sąd decyzji tego organu z dnia [...] r., nie wszczynał nowego postępowania lecz kontynuował postępowanie już wszczęte skargą z dnia 7 lutego 2012 r. Czynności dokonane w trakcie tego postępowania, w tym ustalenia przeprowadzonej kontroli, jak również umożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem uchylonej przez Sąd decyzji organu I instancji nie utraciły proceduralnego charakteru, a zatem nie zachodziła potrzeba ich powtarzania, tym bardziej, że WSA w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku nie wskazał, że organy PIP winny dokonać ponownych ustaleń w zakresie warunków i charakteru pracy strony, w tym w zakresie badania środowiska pracy na jej stanowisku pracy. Zaznaczył, że wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone żadnymi czynnościami organu pierwszej instancji, które stronie nie byłyby już znane, nie zostały również dokonane żadne nowe ustalenia. Jednocześnie stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu odwoławczym, którego celem jest ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto za niepozostający w związku z rozpoznawaną sprawą organ odwoławczy uznał zarzut niewskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu uprawnionego do badania środowiska pracy w zakresie szczególnych warunków lub szczególnego charakteru.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zakładowa Organizacja Związkowa [...] A w Z. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przez organ odwoławczy art. 7 kpa, art. 8 kpa art. 75 § 1 kpa, art. 77 ust. 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 84 § 1 kpa. W uzasadnieniu wskazała, że wbrew wywodom organu, to PIP jest uprawniona i zobowiązana do badania środowiska pracy, a w szczególności występujących na nim uciążliwości, które mają wpływ na dokonaną przez pracodawcę, kwalifikację poszczególnych stanowisk pracy. Dodała, że to właśnie organy PIP mają obowiązek dokonywania w tym zakresie kontroli pracodawcy na podstawie przepisów ustawy o PIP i przepisów BHP, ponieważ to PIP bada występowanie w środowisku pracy, takich czynników jak; hałas, zapylenie, promieniowanie jonizujące, występowanie pola elektromagnetycznego itd. Skarżąca podniosła, że wobec tego bezzasadne jest twierdzenie organu, iż w zakresie stanowisk pracy wymienionych w obu załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych, obowiązek ten utraciła na rzecz ZUS w W. Wskazała, że uprawnienia ZUS ograniczają się do kontroli prowadzonej ewidencji osób uprawnionych do emerytury pomostowej. Podkreśliła, że żaden przepis ustawy o emeryturach pomostowych, jak również ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czy też ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie nadaje uprawnień ZUS do kontroli pracodawcy w zakresie dokonanej przez niego kwalifikacji stanowisk pracy pod względem uprawnień do emerytury pomostowej. Wskazała, że zgodnie z art. 11a ustawy o PIP, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Ponadto skarżąca wniosła o wystąpienie do NSA z pytaniami prawnymi: - 1. w oparciu o jakie kryteria PIP ma nakazać pracodawcy wykreślenie danego pracownika z ewidencji oraz sporządzić korektę danego wpisu, skoro jego działania mają ograniczyć się jedynie do "wzrokowej" kontroli prowadzonej przez niego ewidencji, bez kontroli zasadności dokonanej przez niego kwalifikacji danego stanowiska pracy w oparciu o zasady kwalifikacji stanowisk jako stanowisk o szczególnym charakterze (szczególnych warunkach) wymienionych w załączniku nr 1 i w załączniku nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych; - 2. czy pomimo jednoznacznego brzmienia art. 11a ustawy o PIP, kompetencje w tym zakresie ma ZUS w W., a jeżeli tak to na jakiej konkretnej podstawie prawnej; - 3. w oparciu o jaką konkretną podstawę prawną ZUS w W. ma wydawać z urzędu lub na wniosek pracownika decyzje administracyjne nakazujące pracodawcy dokonanie innej oceny kwalifikacji stanowiska pracy zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku nr 1 i w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, które będą podlegały kontroli sądów powszechnych. W końcowej części skargi zarzuciła, że w zakresie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, obydwa organy nie przeprowadziły żadnego zawnioskowanego przez stronę dowodu, uzasadniając to tym, iż było to niecelowe i w żaden sposób nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia sprawy. Ponadto podniosła, że w jej ocenie, ze względu na to, że obie poprzednie decyzje zostały uchylone mocą wyroku WSA w Gliwicach, nie było podstaw do złożenia skargi kasacyjnej – jednakże – o ile można zgodzić się z samą sentencją, o tyle nie można zgodzić się z uzasadnieniem tego wyroku.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wydanie zaskarżonej decyzji, stanowiło wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 902/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, podkreślenia jednak przede wszystkim wymagało, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie, stanowiła już przedmiot oceny sądowej.

Wobec tego uwzględnić należało, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 902/12, w wyniku rozpoznania skargi D.P. uchylił decyzje obu instancji. We wskazaniach zawartych w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie kontroli wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Podniósł, że organy te nie mogą dokonywać ustaleń, czy określone stanowisko pracy spełnia warunki przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych, do umieszczenia przez pracodawcę w wykazie stanowisk, prowadzonym na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 1 tej ustawy. W podsumowaniu Sąd wskazał, że organy Państwowej Inspekcji Pracy, do których wpłynęła skarga pracownika, złożona w trybie art. 41

ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, są zobowiązane do wszczęcia postępowania kontrolnego, które może zakończyć się wydaniem nakazu w trybie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jedynie wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji, a pomimo to pracownik, zajmujący to stanowisko, nie został objęty wpisem do takiej ewidencji. Natomiast w sytuacji, gdy po przeprowadzeniu kontroli organ ustalił, że stanowisko, na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę, nie zostało przez płatnika składek na FEP, umieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze - powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Wobec tego, w ramach ponownego rozpoznania sprawy, organ został zobowiązany do umorzenia postępowania zgodnie z art. 105 § 1 kpa. Tak więc kontrolowana obecnie decyzja stanowi właściwe wykonanie wskazań poprzedniego wyroku.

W szczególności organ odwoławczy prawidłowo podkreślił, że według uzasadnienia wyroku WSA wydanego w tej sprawie – w sytuacji gdy po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że stanowisko, na którym jest zatrudniony pracownik wnoszący skargę, nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wówczas Inspektor pracy powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 kpa.

W konsekwencji powyższego stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podkreślenia przy tym wymaga, że związanie oceną prawną wyrażoną w treści wyroku sądu administracyjnego oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, dotyczy zarówno organu administracji publicznej, jak i sądu.

Dodać bowiem należało, że nie doszło do zmiany przepisów, będących podstawą analizy dokonanej w wyroku WSA z dnia 8 października 2013 r., ani też nie wystąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie, a więc przytoczona ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, nie straciły mocy wiążącej.

W związku z powyższym, zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Z przedstawionych bowiem powodów – zarzuty te, w tym w zakresie naruszenia przez organ odwoławczy, przepisów postępowania - art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 77 ust. 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 84 § 1 kpa, w obecnym stanie sprawy – tj. z uwagi na istnienie wiążących wytycznych dotyczących umorzenia postępowania przez organ - nie mogły zostać skutecznie podniesione.

W pozostałym zakresie wywody skargi, w tym również te, które zostały sformułowane jako "wniosek o wystąpienie do NSA z pytaniami prawnymi", sprowadzają się do polemiki z oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 października 2013 r., a zatem – z uwagi na wiążący charakter tej oceny - nie mogły odnieść żadnego skutku.

W podsumowaniu ponownie podnieść zatem należało, że w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, zostały zawarte wiążące wytyczne – a więc na obecnym etapie - aktualne jest już tylko i wyłącznie, odnoszenie się do działań organu administracji następujących w wykonaniu wskazań sądu. Natomiast w ramach ponownego rozpoznania sprawy – jak już była o tym mowa - organ został zobowiązany przez Sąd do umorzenia postępowania. Organy obu instancji w pełni wywiązały się z tego obowiązku.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem została oddalona – zgodnie z art. 151 p.p.s.a.