Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 728/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 par. 1 i 2, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

"A" Spółka z o.o. z siedzibą w K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję wydaną w postępowaniu wznowieniowym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 24 lipca 2013 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję własną z dnia 22 kwietnia 2013 r. odmawiającą uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2011 r. w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie stanu wody na gruncie.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 14 lipca 2009 r., nr [...], Wójt Gminy nałożył na A. W. i I. W. - właścicielki działki nr [...] położonej w J. - obowiązek polegający na wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom powstającym na działce nr [...] położonej w J. i stanowiącej własność Z. W. Szkody te miały związek ze zmianą stosunków wodnych na działce nr [...].

Po rozpoznaniu odwołań Kolegium decyzją z dnia 2 lutego 2010 r., nr [...], uchyliło tę decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązku i określiło nowy termin, a w pozostałej części utrzymało ją w mocy.

Wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r., sygn. II SA/Gd 226/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2010 r. Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w przypadku, gdy zmiany stanu wody spowodowane na gruncie przez jego właściciela szkodliwie wpływają na grunt sąsiedni wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, przy czym rozwiązania wskazane w tym przepisie mają charakter alternatywny i wybór jednego z nich pozostawiony został uznaniu organu administracyjnego. Organy obu instancji zdecydowały się na przyjęcie rozwiązania polegającego na wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom, nie analizując w wystarczającym stopniu możliwości i korzyści płynących z zastosowania rozwiązania drugiego - przywrócenia na działce nr [...] stanu poprzedniego. Sąd wskazał również na konieczność przeprowadzenia przez organ II instancji rozprawy administracyjnej z udziałem biegłych, w trakcie której powinny zostać wyjaśnione wszystkie zarzuty podnoszone przez właściciela zalewanej działki nr [...].

Rozpatrując ponownie odwołania A. W., I. W. i Z. W. od decyzji Wójta Gminy z dnia 14 lipca 2009 r. i uwzględniając powołany wyżej wyrok WSA w Gdańsku, Kolegium, po przeprowadzeniu w dniu 21 grudnia 2010 r. rozprawy administracyjnej, wydało w dniu 22 lutego 2011 r. decyzję nr [...], która uchyliła w całości decyzję Wójta Gminy i nałożyła na A. W. i I. W. obowiązek przywrócenia na działce nr [...] położonej w J. stanu poprzedniego poprzez usunięcie z powierzchni tej działki wszelkiego nawiezionego gruzu, wszelkiej nawiezionej ziemi i wszelkich innych nawiezionych substancji do głębokości, od której zaczyna się warstwa gruntu rodzimego. Termin wykonania obowiązku Kolegium wyznaczyło na 7 miesięcy od dnia doręczenia A. W. i I. W. decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 398/11, oddalił skargi A. W., I. W. i Z. W. na decyzję z dnia 22 lutego 2011 r.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2012 r. "A" Sp. z o.o. w K. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia 22 lutego 2010 r., nr [...]. Spółka podniosła, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, podczas gdy powinna zostać uznana za stronę jako właściciel urządzeń wodno-kanalizacyjnych posadowionych na działce nr [...] położonej w J. Spółka uzyskała informację o wydanej przez Kolegium decyzji w dniu 21 sierpnia 2012 r. W ocenie Spółki prace nakazane decyzją Kolegium, polegające na usunięciu z działki nr [...] nawiezionego gruzu, ziemi i innych substancji do głębokości, w której zaczyna się warstwa gruntu rodzimego, spowodują odsłonięcie instalacji wodno-kanalizacyjnej. W związku z tym zachodzi konieczność jej przebudowy. Okoliczność ta nie została uwzględniona w decyzji Kolegium. Ponadto nakazane decyzją działania obciążą przede wszystkim Spółkę.

Postanowieniem z dnia 16 października 2012 r. Kolegium wznowiło postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Następnie zaś decyzją z dnia 22 kwietnia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2011 r., nr [...], dotyczącej przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] położonej w J., stanowiącej własność I. W. i A. W.

Kolegium przywołując dyspozycję art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wyjaśniło, że właścicielki działki nr [...] położonej w J. – I. W. i A. W., zobowiązano do przywrócenia stanu poprzedniego na ich działce poprzez usunięcie z jej powierzchni wszelkiego nawiezionego gruzu i ziemi (oraz wszelkich innych substancji, które zostały nawiezione) do głębokości, od której zaczyna się warstwa gruntu rodzimego. Na działce tej umiejscowione są jednak urządzenia wodno-kanalizacyjne należące do "A" Sp. z o.o. w K.. W ocenie Kolegium Spółka ta powinna być stroną postępowania w przedmiotowej sprawie. Wykonanie decyzji polegające na przywróceniu stanu poprzedniego może bowiem oddziaływać na stan urządzeń, co pośrednio skutkuje tym, że decyzja dotyczy także interesu prawnego właściciela tych urządzeń dając mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Postępowanie musiało zatem zostać wznowione.

Wyjaśniając, że wznowienie postępowania polega na stwierdzeniu wystąpienia przesłanki wznowienia oraz oceny jej wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, Kolegium uznało, że twierdzenia wnioskującej Spółki nie mogą spowodować uchylenia bądź zmiany decyzji Kolegium z dnia 22 lutego 2011 r.

W przedmiotowej sprawie stwierdzono bowiem, że na gruncie stanowiącym działkę nr [...] doszło do zmiany stanu wody wskutek zasypania istniejącego na tej działce zbiornika wodnego połączonego poprzez przepust oraz zbiornik znajdujący się na działce nr [...] i [...], z systemem melioracji. W następstwie tego doszło do zmiany stosunków wodnych na działce Z. W., jej podtopienia i utworzenia się rozlewiska wodnego. Sąd orzekający w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 226/10, stwierdził, że skutki dokonanej zmiany stosunków wodnych są znaczne i narażają Z. W. na szkodę. Wykonując ten wyrok, Kolegium po przeanalizowaniu sprawy doszło do przekonania, że zastosowanie art. 29 Prawa wodnego powinno w przedmiotowej sprawie polegać na przywróceniu stanu poprzedniego poprzez usunięcie z działki tego, co zostało na nią nawiezione i doprowadziło do zakłócenia stosunków wodnych. Podejmując takie rozstrzygnięcie, Kolegium uwzględniło skutki, jakie może ono wywołać względem kanalizacji znajdującej się na gruncie. Kolegium rozważyło również interesy stron postępowania. Kolegium oparło się na wyjaśnieniach przesłuchanych na rozprawie osób posiadających wiedzę na temat funkcjonowania urządzeń. J. K. i D. W. stwierdzili bowiem, że przy założeniu, iż nawieziony nasyp jest o wysokości 70-80cm to głębokość posadowienia rury po zdjęciu nasypu wyniosłaby ok. 50cm. Wskazali, że z prawa budowlanego wynika, iż posadowienie tej kanalizacji na takiej głębokości nie jest dopuszczalne, co nie znalazło jednak potwierdzenia w uregulowaniach prawnych. Nadto wyjaśnili oni, że w przypadku posadowienia tej kanalizacji głębiej to technicznie jest to możliwe, jednakowoż wymagałoby to przeprojektowania i przebudowy całej tej instalacji. Z kolei biegły P. K. wskazał, że przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zdjęciu nasypu wykonanego na działce [...] jest technicznie możliwe, jednak spowodowałoby to, że działka [...] przestałaby być działką budowlaną, co nie uzasadnia jednak, w ocenie Kolegium, usankcjonowania naruszenia prawa w postaci naruszenia stosunków wodnych. Kolegium stwierdziło, że fakt istnienia kanalizacji sanitarnej i wodociągowej nie stoi na przeszkodzie przywróceniu stanu poprzedniego w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, to znaczy nie jest to przeszkoda, której nie można usunąć. Wobec tego Kolegium doszło do przekonania, że przywrócenie stanu poprzedniego poprzez usunięcie nawiezionej ziemi będzie najwłaściwsze z puntu widzenia interesów pokrzywdzonego właściciela i możliwości technicznych.

Orzekając po wznowieniu postępowania, Kolegium podzieliło wszystkie poglądy zawarte w zaskarżonej decyzji, uznając wyrażone w niej oceny i ustalenia za własne. Kolegium stwierdziło przy tym, że nie może być zaakceptowana sytuacja, aby odmówiono przywrócenia właściwych stosunków wodnych w okolicznościach, gdy jest to faktycznie możliwe, a wymaga jedynie przeprowadzenia możliwych do wykonania prac przez osoby do tego zobowiązane. Nie można bowiem usankcjonować stanu dopuszczającego naruszenie stosunków wodnych na gruncie i zalewanie działki Z. W. z powodu troski o nieprzemarzanie kanalizacji. Skutki naniesienia gruzu i innych substancji powinny zostać usunięte w ten sposób, że gruz zostanie usunięty, a kanalizacja zabezpieczona przed zamarznięciem. Ta druga okoliczność nie ma jednakże znaczenia dla zastosowania art. 29 Prawa wodnego. Wszelkie konsekwencje wykonania obowiązku obciążają osobę zobowiązaną, która swoim działaniem doprowadziła do naruszenia stosunków wodnych.

Z tych też względów Kolegium uznało, że brak jest podstaw do uchylenia kontrolowanej decyzji i dokonania jej zmiany. Zgodnie zaś z treścią art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła "A" Spółka z o.o. w K. twierdząc, że decyzja Kolegium jest krzywdząca. Skarżąca przypomniała, iż w związku z nałożonym na I. W. i A. W. obowiązkiem przywrócenia stanu poprzedniego na stanowiącej ich własność działce [...] w J., poprzez usunięcie z powierzchni tejże działki wszelkiego nawiezionego gruzu i ziemi do głębokości, od której zaczyna się warstwa gruntu rodzimego, zajdzie konieczność przebudowy instalacji wodno-kanalizacyjnych, znajdującej się na działce, ponieważ w wyniku nakazanych prac instalacja ta zostanie całkowicie odsłonięta, a to spowoduje jej zamarznięcie. Nadto na podstawie wieloletniej praktyki stwierdziła, iż instalacje posadowione w gruncie na terenie Gminy K., na głębokości niniejszej niż 1 m 20 cm przemarzają. Zdaniem Spółki rezultat, wynikający z treści decyzji SKO dotyczy prawa własności urządzeń wodno-kanalizacyjnych, które dozna uszczerbku. Ponadto zakłócenie pracy urządzeń w wyniku podejmowania działań na podstawie decyzji SKO wpłynie na treść obowiązków Spółki wobec odbiorców świadczonych przez spółkę usług. Spółka nie zgadza się na rozwiązanie przyjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponieważ szereg czynności przy wykonaniu przebudowy sieci obciążałoby bezpośrednio wnioskującą Spółkę. Przebudowa wymagałaby przy tym przeprowadzenia postępowań w sprawie pozwolenia na budowę, wykupu gruntów pod przepompownię ścieków, która musiałaby zostać wybudowana przy obecnych wskazaniach SKO wynikających z uzasadnienia decyzji z dnia 22.02.2011 r. oraz z dnia 22.04.2013 r., zaangażowania środków i pracowników Spółki oraz będzie skutkowała niewykonaniem innych planowanych uprzednio priorytetowych inwestycji, na których Spółka obecnie winna się koncentrować.

Rozpoznając ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 lipca 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium w pełni podzieliło ustalenia i ocenę sformułowaną w kwestionowanej decyzji. Podkreśliło, że stwierdzenie, że istnienie kanalizacji nie stoi na przeszkodzie podjęciu działań zmierzających do przywrócenia zmienionych stosunków wodnych, zostało wypracowane po uprzednim odebraniu wyjaśnień od osób przesłuchiwanych podczas rozprawy administracyjnej, tj. J. K., D. W. i P. K. Osoby te stwierdziły bowiem, że operacja ta nie jest technicznie niemożliwa do zrealizowania pomimo przewidywanych trudności w postaci przymarzania kanalizacji. Nastąpiło to również w zgodzie z wytycznymi i oceną prawną sformułowaną przez sąd administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2010 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 226/10. W konsekwencji Kolegium powtórnie stanęło na stanowisku, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której odmawia się wydania decyzji w przedmiocie przywrócenia właściwych stosunków wodnych w okolicznościach, gdy jest to faktycznie możliwe, a wymaga jedynie przeprowadzenia dodatkowych prac przez osoby do tego zobowiązane. Wykonanie właściwych prac powinno być natomiast tak przeprowadzone, ażeby zabezpieczyć istniejące urządzenia i instalacje przed niekorzystnymi skutkami robót. W konsekwencji Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej nakładającej obowiązek przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego i rozpatrzenia sprawy w sposób odmienny.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję "A" Spółka z o.o. w K. zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie, przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych poprzez ich niezastosowanie oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 149 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania pomimo jego wznowienia. Formułując powyższe zarzuty, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzji z dnia 22 lutego 2011 r.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że uchybiono zasadom jej udziału w postępowaniu, albowiem nie uczestniczyła w rozprawie administracyjnej. Zakwestionowała również stwierdzenie, że brak jest przepisów regulujących kwestię głębokości gruntu, na jakiej mogą być usytuowane instalacje wodno-kanalizacyjne oraz określonych przez normy współczynników przemarzania dla obiektów i terenów. Według skarżącej Kolegium zignorowało skutki, jakie może wywołać dla Spółki wykonanie decyzji z dnia 22 lutego 2011 r. Wywiezienie gruzu i ziemi spowoduje bowiem odkrycie instalacji wodno-kanalizacyjnej i zmusi Spółkę do podjęcia działań mających na celu jej zabezpieczenie i zapewnienie należytych warunków eksploatacyjnych, co z kolei determinuje konieczność wydatkowania na te cele określonych środków finansowych. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Kolegium, że interes prawny Z. W. ma charakter nadrzędny względem interesu Spółki w przedmiotowym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie skargi, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej określanej jako "p.p.s.a").) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z treścią przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z § 2 art. 50 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Innymi słowy postępowanie sądowoadministracyjne może być prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym. Niewykazanie owego związku skutkuje uznaniem, że podmiot wnoszący skargę nie jest legitymowany do jej wniesienia.

Wskazać przy tym należy, że badania legitymacji skargowej Sąd dokonuje niezależnie od kwalifikacji danego podmiotu przez organy administracji (strona, uczestnik) i nie jest związany rozstrzygnięciami w tym zakresie. Oznacza to, że Sąd

- badając skargę, dokonuje ponownej oceny czy przedmiotowa sprawa dotyczy interesu prawnego skarżącego. Stanowi to konsekwencję wyodrębnienia "interesu prawnego" w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. jako interesu we wniesieniu skargi (tak - Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. II OSK 247/06, Baza Orzeczeń LEX nr 342607). Co za tym idzie, sąd nie może opierać się w tym względzie wyłącznie na ustaleniach organów administracji publicznej orzekających w sprawie w obu instancjach. Wniesienie skargi do sądu przez osobę, którą organ administracyjny potraktował jako stronę postępowania administracyjnego i do której skierował decyzję administracyjną, nie przesądza o interesie prawnym skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym nie zwalnia Sądu z badania interesu prawnego w znaczeniu materialnym. Interes prawny we wniesieniu skargi powinien być bowiem rozumiany jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków autora skargi, a zaskarżonym aktem lub czynnością (tak - Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2007 r., sygn. II OSK 1225/06, Baza Orzeczeń LEX nr 360339, w wyroku z dnia 19 grudnia 2007 roku, sygn.akt II OSK 1717/06, Baza Orzeczeń LEX nr 4133327, oraz w wyroku z dnia 9 lutego 2006 roku, sygn. akt II OSK 357/05, Baza Orzeczeń LEX nr 194900; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 14 marca 2013 r., II SA/Sz 936/12, LEX nr 1303051, zob. także T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Postępowanie sądowoadministracyjne", Warszawa 2004, s. 122-123).

Pojęcie strony w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. jest kategorią prawa materialnego. Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, niekiedy może mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu. To z kolei oznacza, że status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może wynikać li tylko z faktycznego traktowania podmiotu, niemającego legitymacji procesowej jako strony (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia2013 r., I OSK 478/2013 r., LEX nr 1372097).

Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub o zwolnienie z nałożonego obowiązku. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 października 2006 roku (sygn. akt IV SA/Wa 198/06, Baza Orzeczeń LEX nr 283599): "Legitymacja do złożenia skargi oparta jest na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. A zatem, zaskarżona do sądu decyzja może dotyczyć tylko własnej sprawy administracyjnej skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi."

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarżąca A Spólka z o.o. w K. nie posiada indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Nie jest również podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Powyższej oceny nie może zmienić fakt, że skarga dotyczy decyzji wydanej po wznowieniu postępowania na wniosek skarżącej Spółki, uznanej przez Kolegium uznało za stronę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Kontrolowane postępowanie odbywało się w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 22 lutego 2011 r., mocą której nałożono na I. W. i A. W., w trybie art. 29 ust. 3 ustawy oraz ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145), obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego na stanowiącej ich własność działce nr [...] położonej w J. poprzez usunięcie z powierzchni działki wszelkiego nawiezionego gruzu i ziemi oraz wszelkich innych substancji, które zostały nawiezione, do głębokości, od której zaczyna się warstwa gruntu rodzimego. Organ uznał bowiem, że przeprowadzone postępowanie administracyjne nie potwierdziło twierdzeń wnioskującej o wznowienie "A" Spółki z o.o. w K. o niezgodności z prawem nałożonego obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie stanu wody na działce nr [...]. Według Kolegium zaistniała sytuacja faktyczna uzasadniała zastosowanie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne i brak jest przesłanek uzasadniających zmianę tego rozstrzygnięcia w trybie nadzwyczajnym.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 22 lutego 2011 r., wskazując jako podstawę wznowienia brak udziału w postępowaniu w przedmiocie zmian w stanie wody w sytuacji, gdy wykonanie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego w tym zakresie naruszy jej interes, albowiem spowoduje konieczność podjęcia działań względem instancji wodociągowo-kanalizacyjnej stanowiącej jej własność a zlokalizowanej na działce nr [...].

Przede wszystkim wskazać należy, że ustalenie stron postępowania w sprawie dotyczącej zmian stosunków wodnych na gruncie sąsiednim, wobec braku stosownej regulacji w ustawie Prawo wodne, odbywa się na zasadach ogólnych, określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc przymiot strony przysługuje podmiotowi, któremu przepisy prawa przyznają interes prawny. Interes prawny musi być konkretny, indywidualny i sprawdzalny obiektywnie. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99). Istotą interesu prawnego jest zatem jego związek z normą prawa materialnego, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który oznacza, że określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, ale jego zainteresowanie nie może uzyskać ochrony wynikającej z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Dla stwierdzenia, iż dany podmiot winien być stroną postępowania, konieczne jest zatem wskazanie normy prawnej, z jakiej wywodzi on ochronę swojego interesu w konkretnej sprawie.

W świetle powyższego stwierdzić zatem należy, że stronami postępowania w sprawie, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, są co do zasady właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz właściciele działek sąsiednich, na które wskazane zmiany oddziałują.

Przekładając powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, wskazać należy, że z bezspornych ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że właścicielki działki nr [...] I. W. i A. W. doprowadziły do zmiany stanu wody na tej działce na skutek zasypania istniejącego na jej terenie zbiornika wodnego połączonego poprzez przepust oraz zbiornik znajdujący się na działce nr [...] i nr [...] z systemem melioracji. W wyniku tego doszło do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] będącej własnością Z. W., jej podtopienia i utworzenia się rozlewiska wodnego.

Konfrontując przedstawiony stan faktyczny z przepisem art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, który stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, dojść należy do wniosku, ze ziściła się jego hipoteza uprawniająca właściwy organ do zastosowania przewidzianych tam sankcji. Naruszenie bowiem przez właściciela nieruchomości stosunków wodnych powodujące szkodę na gruntach sąsiednich rodzi skutek w postaci nałożenia sankcji nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody. W tym też kierunku procedowały organy wydając w konsekwencji ostateczną decyzję z dnia 22 lutego 2011 r. nakazującą I. W. i A. W. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr [...] poprzez podjęcie sprecyzowanych działań. W postępowaniu zakończonym powyższą decyzją organ uznał za strony właścicieli, którzy dopuścili się naruszeń – I. W. i A. W. oraz poszkodowanego właściciela działki nr [...] Z. W.

Zdaniem Sadu z przepisów prawa materialnego nie wynika interes prawny skarżącej Spółki. W szczególności zaś w świetle dyspozycji art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne przymiotu strony nie sposób przypisać podmiotowi, który na działce nr [...] zlokalizował stanowiące jego własność instalacje wodociągowo-kanalizacyjne. Wpływ, jaki wykonanie nakazanych decyzją z dnia 22 lutego 2011 r. obowiązków, wywrze na wskazane instalacje, nie uzasadnia interesu prawnego ich właściciela w postępowaniu w sprawie zmiany stanu wód na gruntach. Przemawia za tym cel całej regulacji określonej w art. 29 ustawy Prawo wodne. Art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zakaz ten wynika z ogólnej zasady polegającej wykonywaniu prawa bez uszczerbku dla innych osób. Przewidziane w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne sankcje mają za zadanie przeciwdziałać praktykom polegającym na dokonywaniu zmian stanu wody na nieruchomościach gruntowych, którym towarzyszy szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie. W rozpoznawanej sprawie właścicielki działki nr 12/5 wbrew zakazowi dokonały zmiany stanu wody na gruncie, co doprowadziło do powstania rozlewiska na działce Z. W. Zaistniały zatem wszelkie warunki do tego, ażeby zastosować sankcje określone w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Wskazać przy tym należy, że orzekając w niniejszej sprawie, Kolegium uznało, że konsekwencje przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] dla zlokalizowanej tam instalacji wodociągowo-kanalizacyjnej, czyli nawet konieczność jej przebudowy, nie wyłączają możliwości nałożenia obowiązku przywrócenia stanu faktycznego na działce nr [...] przez jej właścicieli, a wręcz nie mogą stanowić przeszkody do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, a zatem nie mają znaczenia dla zastosowania art. 29 Prawa wodnego. Wszelkie konsekwencje wykonania obowiązku obciążają osobę zobowiązaną, która swoim działaniem doprowadziła do naruszenia stosunków wodnych. Kwestie te były szczegółowo rozważane przez Kolegium zarówno w decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, jak i obu decyzjach podjętych po wznowieniu postępowania w sprawie. Stanowisko takie zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 13 października 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 398/11., oddalającym skargi na decyzję z dnia 22 lutego 2011 r. Dla zastosowania regulacji art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wystarczające jest wykazanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. Wówczas właściciele nieruchomości, na której doszło do zmiany stanu wód są odpowiedzialni za jej skutki, bez względu na to, czy sami im zawinili, czy zawiniły osoby trzecie, czy spowodowała je siła wyższa. Irrelewantne prawnie są wszelkie inne okoliczności towarzyszące szkodzie zaistniałe wskutek niedopuszczalnych zmian w stanie wody na gruncie. To właściciele gruntu biorą na siebie odpowiedzialność za powstałą szkodę i inne zdarzenia jej towarzyszące. Jeśli istnieją możliwości techniczne przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie stanu wód na działce nr [...], a przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie to potwierdza, to nie było przeszkód, ażeby sankcję tę zastosować.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności potwierdzają również, ponad wszelką wątpliwość, brak interesu prawnego po stronie skarżącej Spółki w przedmiotowym postępowaniu. Właściciel instalacji wodociągowo-kanalizacyjnej ma wyłącznie interes faktyczny w sprawie o zmianę stanu wody i nie korzysta z ochrony wynikającej z przepisów prawa materialnego. Wykonanie obowiązków przez właścicielki działki nr [...] może wiązać się nawet z koniecznością przebudowy istniejącej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, co nie kwalifikuje jednak interesu Spółki jako interesu prawnego. To z kolei generuje wniosek, że skarżąca Spółka nie mogła być stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 22 lutego 2011 r.

Reasumując, rozpoznanie skargi możliwe jest wówczas, gdy skarżący wykaże interes prawny pojmowany nie tylko jako uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd (ponieważ doręczono mu decyzję), lecz gdy wykaże, że interes ten polega na istnieniu związku między sferą jego indywidualnych praw (prawa własności) i obowiązków a rozstrzygnięciem zaskarżonego aktu lub czynnością. Istotę legitymacji skargowej stanowi zatem uprawnienie do żądania przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez podmiot wykazujący istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem. Legitymacja do wniesienia skargi wynikająca z tak rozumianego interesu prawnego istnieje obiektywnie, a nie dlatego, że ocenę taką wyraża podmiot wnoszący skargę albo też organ rozstrzygający sprawę administracyjną.

W rozpatrywanej sprawie analiza przywołanych wyżej przepisów, w powiązaniu z ustalonym stanem faktycznym, nie pozwala uznać skarżącej Spółki za podmiot legitymowany do wniesienia skargi na opisaną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wprawdzie interes prawny do zaskarżenia decyzji administracyjnej do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. ma szerszy zakres od interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem wynikać może z norm o charakterze proceduralnym, bądź też norm ustrojowych, jednakże w okolicznościach przedmiotowej sprawy, dotyczącej przywrócenia stosunków wodnych na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne, jedynie ustalenie, że A Spółka z o.o. w K. ma w sprawie interes prawny, wywiedziony z normy prawa materialnego, mogłoby skutkować przyznaniem jej legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wniosek taki powoduje, że niedopuszczalne jest rozpatrywanie zarzutów podniesionych w skardze.

Stwierdzenie materialnoprawnej przesłanki, jaką jest brak legitymacji do wniesienia skargi, skutkuje oddaleniem skargi (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 września 2013 r., II SA/Po 765/12, LEX nr 1393287)

Z powyższych względów uznając, że skargę wniósł podmiot nieposiadający czynnej legitymacji skargowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w zw. z art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę A Spółki z o.o. w K..