Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3403/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
658
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 i § 1 a w zw z art. 3 § 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 165 ust. 3 i 7, art. 170 ust. 1 i ust 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1948
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
article: art. 276 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 508
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Bogusław Cieśla (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt II SAB/Ol 34/18 w sprawie ze skargi A. P. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. w złożeniu propozycji służby 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. na rzecz A. P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Ol 34/18, po rozpoznaniu skargi A. P. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O.:

- zobowiązał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. do wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego A. P. w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

- stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

- zasądził na rzecz skarżącego A. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. w związku z brakiem przedstawienia mu propozycji służby oraz zobowiązania organu do złożenia propozycji służby, uwzględniającej posiadane kwalifikacje, przebieg służby oraz dotychczasowe miejsce zamieszkania.

Pismem procesowym z dnia [...] maja 2018r. skarżący poinformował, że Sąd Rejonowy w O., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018r., sygn. [...] odrzucił jego pozew przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w O. o ustalenie istnienia stosunku służbowego i przywrócenie do służby.

Przed wniesieniem skargi skarżący wniósł zażalenie na bezczynność i niezałatwienie sprawy w terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że A. P. zasadnie domaga się wydania decyzji regulującej jego stosunek służbowy.

Sąd wskazał, że w dniu 1 marca 2017r. weszła w życie ustawa z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016r., poz. 1947 ze zm., w skrócie: KAS). Jej celem było zlikwidowanie odrębnych od siebie organizacji administracji podatkowej, kontroli skarbowej oraz Służby Celnej poprzez skonsolidowanie i powołanie w ich miejsce Krajowej Administracji Skarbowej podporządkowanej ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Przepisy reformujące system administracji celno-skarbowej przewidywały przejściowe rozwiązania dotyczące statusu dotychczasowych funkcjonariuszy likwidowanej służby.

Zgodnie z art. 165 ust. 3 - ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016r., poz. 1948, ze zm., w skrócie: "p.w. KAS"), na okres przejściowy trwający do 31 maja 2017r., ustawodawca nakazał organom kierować się regułą zachowania ciągłości służby funkcjonariuszy poszczególnych służb. Funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych albo w komórkach urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych, stali się z dniem wejścia w życie ustawy o KAS, czyli 1 marca 2017r., funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej, pełniącymi służbę w jednostkach KAS. Jednocześnie w sprawach wynikających ze stosunku służbowego tych funkcjonariuszy, należało stosować przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustaw uchylanych mocą art. 159 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej.

W ustawie Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej przewidziane zostały trzy możliwe zachowania organu wobec funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w zakresie ich stosunku służbowego.

Pierwszym było dalsze utrzymanie przekształconego na mocy art. 165 ust. 3 p.w. KAS, stosunku służbowego funkcjonariusza, co następowało poprzez złożenie propozycji pełnienia służby. Funkcjonariusz, który otrzymał propozycję pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej, zachował ciągłość służby i przysługiwał mu stopień służbowy równorzędny do dotychczasowego. Propozycja pełnienia służby w myśl art. 169 ust. 4 p.w. KAS stanowi decyzję administracyjną. Przy jej wydawaniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (IAS) winien uwzględniać posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania - art. 165 ust. 7 p.w. KAS.

Funkcjonariusz miał prawo kwestionować nowe warunki służby w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie skargi sądowo- administracyjnej (art. 169 ust. 4 i 7 p.w. KAS).

Mógł też złożyć w określonym terminie oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji służby, co skutkowało wygaśnięciem stosunku służbowego.

Kolejną była możliwość dalszego przekształcenia stosunku służbowego, tym razem w stosunek pracy (tzw. ucywilnienie), co miało miejsce poprzez przyjęcie przez dotychczasowego funkcjonariusza pisemnej propozycji zatrudnienia - art. 165 ust. 7 i art. 170 ust. 2 p.w. KAS.

Pisemna propozycja zatrudnienia nie stanowi, aktu lub czynności o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie dotyczy bowiem bezpośrednio praw i obowiązków administracyjnoprawnych wynikających z przepisów prawa, a przede wszystkim pozostaje w sferze podległości służbowej.

Również w sytuacji otrzymania propozycji zatrudnienia, funkcjonariusz miał prawo do jej przyjęcia lub odmowy przyjęcia.

Trzecim rozwiązaniem, było wygaśnięcie stosunku służbowego, które należy traktować jak zwolnienie ze służby. Zwolnienie ze służby poprzez wygaśnięcie stosunku służbowego następowało w przypadku niezłożenia funkcjonariuszowi żadnej propozycji, zarówno pracy jak i służby (milczenie organu), bądź także poprzez niezaakceptowanie przez niego propozycji zatrudnienia albo propozycji pełnienia służby.

To rozwiązanie przewiduje art. 170 ust. 1 p.w. KAS, który stanowi, iż stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS, wygasają: 1) z dniem 31 sierpnia 2017r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby; 2) po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017r.

Jednocześnie, wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza w sytuacjach o których mowa w art. 170 ust. 1 p.w. KAS, należy traktować jak zwolnienie ze służby, co wynika z art. 170 ust. 3 p.w. KAS.

Skarżący od [...] września 2003r. do [...] marca 2017r. pełnił służbę w Służbie Celnej, najpierw jako pracownik cywilny, a od dnia [...] lipca 2010r. jako funkcjonariusz.

Natomiast od 1 marca 2017r. w związku z wejściem w życie ustaw reformujących administrację celno-skarbową, stał się funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej. Wobec skarżącego nie została wydana decyzja administracyjna dotycząca stosunku służbowego, w tym propozycja pełnienia służby, o jakiej mowa w art. 169 ust. 4 p.w. KAS. Jego stosunek służby nie uległ także przekształceniu w stosunek zatrudnienia w drodze przyjęcia propozycji od Dyrektora IAS.

Sąd uznał, że Dyrektor IAS pozostaje bezczynny w sprawie stosunku służbowego skarżącego, gdyż mimo obowiązku zastosowania określonych w ustawie form działania, organ nie skorzystał z przysługujących mu kompetencji polegających na wydaniu decyzji administracyjnej dotyczącej statusu służbowego skarżącego.

W sytuacji nieprzedstawienia do dnia 31 maja 2017r. funkcjonariuszowi, o którym mowa w art. 165 ust. 3 p.w. KAS, propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pracy, Dyrektor IAS wydaje decyzję w przedmiocie stosunku służbowego tego funkcjonariusza, w której powinien wyjaśnić przyczyny jego ustania.

Wydanie decyzji dotyczącej stosunku służbowego zwalnianego funkcjonariusza zapewnia przestrzeganie wymogów sprawiedliwości proceduralnej, co gwarantuje art. 78 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro organ nie wydał takiej decyzji, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. zobowiązał do tego organ. Jednocześnie uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia i braku woli załatwienia sprawy,.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Ol 34/18.

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie p.p.s.a.) zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., art. 2 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 165 ust. 3 i art. 165 ust. 7, art. 170 ust. 1 pkt 1 i art. 170 ust. 3 p.w. KAS, przez przyjęcie, że w sytuacji nieprzedstawienia funkcjonariuszowi, propozycji zatrudnienia lub służby, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jest zobowiązany wydać decyzję w przedmiocie stosunku służbowego, niewydanie takiej decyzji jest bezczynnością organu podlegającą kognicji sądów administracyjnych - co skutkuje nieważnością postępowania,

2) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 165 ust. 3 i art. 165 ust. 7 i art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 p.w. KAS, przez dokonanie wadliwej kontroli działalności administracji, niezasadne przyjęcie, że organ był zobligowany do wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego skarżącego, a nie dopełniając tego obowiązku dopuścił się bezczynności.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 165 ust. 3 i ust. 7 i art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 p.w. KAS - przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że zasada zwalniania funkcjonariusza ze służby w drodze decyzji, w niniejszym przypadku nie była wyłączona.

Skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia wyroku i odrzucenia skargi, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, lub uchylenia wyroku i oddalenia skargi.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. wskazał, że wystąpiła przesłanka nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem droga sądowa była niedopuszczalna (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga na bezczynność organu administracji publicznej przysługuje wówczas, gdy organ zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę administracyjną w jednej z form wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a także gdy zobowiązany jest dokonać innej czynności lub aktu z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Ocena tego, czy organ był zobligowany do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służby w drodze decyzji, winna być dokonana na podstawie art. 170 ust. 3 p.w. KAS.

Z uwagi na wygaśnięcie stosunku służby z mocy prawa, brak było podstaw do wydania decyzji o ustaniu stosunku służbowego, poprzez jego wygaśnięcie, czy też zwolnienie ze służby.

Przepisy art. 165 i art. 170 p.w. KAS nie mogą być poprzez analogię, uzupełniane innymi normami. Prawidłowa ich wykładnia wykluczała ustalenie po stronie organu obowiązku wydania decyzji, a tym samym możliwość wystąpienia ze skargą na bezczynności organu.

W ocenie organu skarga A. P. powinna być odrzucona. Gdyby jednak droga sądowoadministracyjna została uznana za dopuszczalną, skarżący kasacyjnie sformułował wnioski alternatywne.

A. P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o jej oddalenie podnosząc, że zaskarżony wyrok jest zgodny z przyjętą linią orzeczniczą wojewódzkich sądów administracyjnych, z której wynika że w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego byłego celnika powinna być wydana decyzja administracyjna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji sądu, co wynika z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., w skrócie p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przypadki zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, podniesione w niej zarzuty okazały się nietrafne.

Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadzała się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, że dopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna w sprawie ze skargi na bezczynność Dyrektora IAS w związku z brakiem wydania decyzji administracyjnej dotyczącej stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej w sytuacji, gdy właściwy organ nie przedstawił funkcjonariuszowi, o którym mowa w art. 165 ust. 3 p.w. KAS, propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub służby.

Ten podstawowy zarzut był bezzasadny, albowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w niniejszym stanie faktycznym, istniał obowiązek wydania decyzji w przedmiocie stosunku służbowego.

Przypomnieć należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19, dotyczącej zagadnień związanych ze stosowaniem art. 171 ust. 1 pkt 2 p.w.KAS, podkreślono, że ustawa ta wprowadziła trzy rodzaje rozwiązań prawnych dotyczących zmiany stosunku służbowego dotychczasowych funkcjonariuszy Służby Celnej w stosunek służbowy lub stosunek pracy w Służbie Celno-Skarbowej, powołanej w celu przeprowadzenia reformy szeroko rozumianej administracji skarbowej.

Pierwsze rozwiązanie można określić jako kontynuację stosunku służbowego. Następuje ono w wyniku złożenia przez właściwy organ propozycji pełnienia służby na nowych warunkach (art. 165 ust. 7 w zw. z art. 169 ust. 4 zd. 1 p.w.KAS). Ustawa wyraźnie stanowi, że propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej następuje w drodze decyzji administracyjnej ustalającej warunki pełnienia służby.

Drugie rozwiązanie polega na wygaśnięciu dotychczasowego stosunku służbowego. Następuje ono w wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie (art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w.KAS). W takim przypadku dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby.

Podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi wówczas art. 170 ust. 1 i 3 p.w. KAS w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS.

Trzecie rozwiązanie polega na przekształceniu dotychczasowego stosunku służbowego w stosunek pracy na skutek złożenia dotychczasowemu funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i jej przyjęcia. Zgodnie z art. 165 ust. 7 w zw. z art. 170 ust. 2 p.w. KAS pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia nie stanowi ani decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ani też czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy następuje za zgodną wolą obu stron. Skoro nie dochodzi do wygaśnięcia dotychczasowego stosunku służbowego w oparciu o art. 170 ust. 1 p.w. KAS, to nie ma podstawy do przyjęcia, że ma tu zastosowanie art. 170 ust. 3 tej ustawy, nakazujący traktowanie wygaśnięcia stosunku służbowego jak zwolnienia ze służby, którego należy dokonywać w formie decyzji (art. 276 ust. 2 ustawy o KAS). W konsekwencji, w przypadku przekształcenia dotychczasowego stosunku służbowego nie ma podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia jego wygaśnięcia.

W świetle ww. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza przepisów art. 165 ust. 1, 3 i 7 oraz art. 170 ust. 1-3 i art. 171 ust. 1 p.w. KAS, w zestawieniu z zadaniami zastrzeżonymi dla funkcjonariuszy w ustawie o KAS, wskazuje, że ustawodawca wprowadził szczególną podstawę prawną o charakterze przejściowym, umożliwiającą kontynuację lub przekształcenie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej w stosunek pracy poprzez przedstawienie funkcjonariuszowi przez właściwy organ w zakreślonym terminie – do dnia 31 maja 2017 r., propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub nowe warunki pełnienia służby, a także konstrukcję normatywną wygaśnięcia z mocy prawa stosunku służby (jak również stosunku pracy).

Jednocześnie ustawodawca pozostawił organom prawo do niezłożenia pracownikom lub funkcjonariuszom żadnej propozycji i zakreślił materialnoprawny (zawity) termin realizacji tego uprawnienia do dnia 31 maja 2017 r., co wynika z art. 170 ust. 1 i 2 p.w. KAS (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 2316/18).

Zatem nie można wprawdzie uznać, że nie składając takiej propozycji, organ pozostaje w bezczynności (nie miał obowiązku przedłożenia propozycji służby lub zatrudnienia), niemniej powyższe stwierdzenie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji, w której właściwy organ nie wydał decyzji w stosunku do funkcjonariusza, któremu nie przedstawił w terminie do dnia 31 maja 2017 r. propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub nowe warunki pełnienia służby.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organ pozostaje w bezczynności co do zakończenia stosunku służbowego funkcjonariusza, któremu nie przedłożono propozycji służby lub pracy.

W tym zakresie nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – ze wskazaniem, jakoby skarga na tego rodzaju "bezczynność" nie podlegała kognicji sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 169 ust. 4 p.w. KAS propozycja pełnienia służby stanowi decyzję ustalającą warunki pełnienia służby i przysługuje od niej wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w tym przedmiocie.

Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale o sygn. akt I OPS 1/19, jednoznacznie stwierdził, że w sytuacji, gdy dochodzi do wygaśnięcia dotychczasowego stosunku służbowego w wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie (zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w. KAS), które traktuje się jak zwolnienie ze służby, to podstawą do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby jest art. 170 ust. 1 i 3 p.w. KAS w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS.

Sprawa ze skargi funkcjonariusza, którego stosunek służbowy wygasł na podstawie art. 170 ust. 1 pkt 1 p.w. KAS podlega właściwości sądów administracyjnych z tego powodu, że jest załatwiana poprzez wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 276 ust. 2 ustawy o KAS i przy zastosowaniu kryteriów z art. 165 ust. 7 p.w. KAS.

Organ bezpodstawnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji nie tylko naruszenie pozostałych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 183 § 2 pkt 1, art. 2 i art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 i 8 p.p.s.a. oraz przepisów ustrojowych (art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych), ale również przepisów art. 165 ust. 3 i 7, art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 p.w. KAS (w ramach materialnej podstawy kasacyjnej). Sąd pierwszej instancji nie dokonał błędnej wykładni ani nie zastosował wadliwie tych ostatnich przepisów ustaw szczególnych (przepisów wprowadzających, jak i pragmatyki służbowej).

Stanowisko Sądu Wojewódzkiego zgodne jest z poglądem przedstawionym w przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśniającej kwestie związane z przepisami przejściowymi dotyczącymi przekształcenia lub wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.

Nawet w sytuacji wygaśnięcia stosunku służbowego z mocy prawa, zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 p.w. KAS zastosowanie znajduje przepis art. 276 ust. 2 ustawy o KAS, a to z uwagi na brzmienie przepisu art. 170 ust. 3 p.w. KAS.

Dlatego nietrafny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni art. 170 ust. 3 p.w. KAS, skoro analiza przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku, że reguluje ona także sytuację funkcjonariuszy, którym nie zostanie przedłożona do dnia 31 maja 2017 r. stosowna propozycja zatrudnienia lub służby.

Jeszcze raz należy podkreślić, że przepis art. 170 ust. 1 p.w. KAS przewiduje skutek wygaśnięcia stosunków służbowych z dniem 31 sierpnia 2017 r. w przypadku funkcjonariuszy, którym nie przedstawiono do dnia 31 maja 2017 r. pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub służby. Wygaśnięcie stosunku służbowego jest w przewidzianym w przepisie skutkiem prawnym faktu prawnego w postaci braku przedstawienia funkcjonariuszowi propozycji.

Wygaśnięcie stosunku służbowego jest zatem konsekwencją zachowania organu polegającego na selekcji prowadzonej na podstawie przepisu art. 165 ust. 7 p.w. KAS, z zastosowaniem wskazanych w nim kryteriów.

Oba te przepisy wymagają uwzględnienia w procesie interpretacji. Innymi słowy przy stosowaniu art. 170 ust. 1 pkt. 1 p.w. KAS należy uwzględniać kryteria określone w art. 165 ust. 7 tej ustawy, które są istotne z punktu widzenia przyczyn, dla których nie przedstawiono funkcjonariuszowi propozycji określonej w tym ostatnim przepisie, a której brak doprowadził do wygaśnięcia dotychczasowego stosunku służbowego.

Skoro z art. 170 ust. 3 p.w. KAS wynika, że wygaśnięcie stosunku służbowego traktuje się jako równoznaczne ze zwolnieniem ze służby, to w pełni uprawnione jest przyjęcie, że w takiej sytuacji powinna zostać wydana decyzja administracyjna, co wynika wprost z art. 276 ust. 2 ustawy o KAS, zgodnie z którym zwolnienie ze służby następuje zawsze w drodze decyzji administracyjnej.

Ustawodawca nakazuje traktować wygaśnięcie stosunku służbowego jak zwolnienie ze służby, a zwolnienie ze służby dokonywane jest w trybie decyzji i obwarowane gwarancjami procesowymi oraz możliwością stosowania środków zaskarżenia. Zatem w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego ze względu na brak propozycji dla funkcjonariusza, o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 p.w. KAS, zachodzi podstawa do wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej zwolnienie funkcjonariusza ze służby wskutek wygaśnięcia stosunku służbowego.

Wbrew zarzutom sformułowanym w materialnoprawnej podstawie kasacyjnej, zasada zwalniania funkcjonariuszy ze służby w drodze decyzji, nie była tutaj wyłączona. Zawarte w art. 165 ust. 7 p.w. KAS zastrzeżenie dotyczące stosowania art. 170 tej ustawy, nie stanowi żadnej przeszkody, a to ze względu na brzmienie art. 170 ust. 3 tejże ustawy.

Wobec zarzutów podniesionych w ramach przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz sposobu ich uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że są one bezzasadne i jako takie nie mogły doprowadzić do skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyroku Sądu pierwszej instancji. Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).