Wyrok NSA, sygn. akt V SA 852/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 30
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: W sytuacji, gdyż Sąd w wyroku wypowiedział ocenę prawną, to w tej sprawie ocena ta wiąże nie tylko organ, ale i Sąd.

Okoliczność, że organ administracji nie podziela tego poglądu nie ma znaczenia, jeżeli organ w drodze rewizji nadzwyczajnej nie zakwestionował tej oceny, ocena ta wiąże z mocy art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Nie ma również znaczenia - w świetle art. 30 ustawy o NSA, że w innej sprawie Sąd Najwyższy zawarł inną ocenę prawną.

TEZY

W sytuacji, gdyż Sąd w wyroku wypowiedział ocenę prawną, to w tej sprawie ocena ta wiąże nie tylko organ, ale i Sąd.

Okoliczność, że organ administracji nie podziela tego poglądu nie ma znaczenia, jeżeli organ w drodze rewizji nadzwyczajnej nie zakwestionował tej oceny, ocena ta wiąże z mocy art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Nie ma również znaczenia - w świetle art. 30 ustawy o NSA, że w innej sprawie Sąd Najwyższy zawarł inną ocenę prawną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 kwietnia 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; uchyla decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 września 1997 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 kwietnia 1999 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 par. 3 Kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 czerwca 1998 r. (...) o pozbawieniu uprawnień kombatanckich Jana P.

Uzasadniając swe stanowisko Urząd wskazał, że Jan P. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD na podstawie zaświadczenia KW MO w O. z dnia 20.02.1976 r.

Decyzją Kierownika Urzędu z dnia 1 kwietnia 1993 r. Jan P. został pozbawiony uprawnień kombatanckich. Decyzja ta została uchylona wyrokiem NSA z dnia 11 maja 1995 r. V SA 1261/93.

W dniu 23.08.1995 r. Kierownik Urzędu ponownie pozbawił Jana P. uprawnień kombatantach, ale i ta decyzja została uchylona przez NSA wyrokiem z dnia 16 maja 1997 r. V SA 1956/95. W dniu 30.09.1997 r. Kierownik Urzędu kolejny raz pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich, a Sąd wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. V SA 1507/98 - uchylił zaskarżoną decyzję. Organ administracji publicznej ustalił, że jedynym tytułem działalności kombatanckiej Jana P. był jego udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej w latach 1945-1947, w którym to czasie pełnił on służbę w organach Milicji Obywatelskiej.

W trakcie postępowania weryfikacyjnego przedłożono Urzędowi oświadczenia dwóch świadków, z których wynika, że Jan P. w czasie służby w organach MO brał udział m.in. w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Zaświadczenie KW Policji w O. z dnia 4.05.1995 r. stwierdza wprawdzie, że na terenie Komendy Powiatowej MO w K., gdzie służył skarżący działały oddziały UPA, ale w jego aktach osobowych nie ma danych o jego udziale w walkach ze zbrojnymi ugrupowaniami. Zdaniem Kierownika Urzędu z zaświadczenia tego nie wynika aby skarżący brał udział w jakichkolwiek walkach. Ponieważ skarżący posiadał uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej - to zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach - należało go tych uprawnień pozbawić.

Kierownik Urzędu przyznał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Sąd uchylając kolejne decyzje wskazał, że brał udział w walkach z oddziałami UPA i Wehrwolfu w ramach jednostki operacyjnej utworzonej w tym celu w Komendzie Powiatowej MO w K. - jednakże po ponownym przeanalizowaniu sprawy Kierownik Urzędu stwierdził, że nie zmieniły się okoliczności sprawy, ponieważ niepodważalny jest fakt, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie za okres służby w organach MO, a służba w organach MO nie może być uznana za działalność kombatancką. Stanowisko to Kierownik Urzędu oparł o pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1999 r. III RN 168/98.

Powyższą decyzję Kierownika Urzędu zaskarżył Jan P., zarzucając obrazę art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - przez podtrzymanie, wbrew wiążącej ocenie prawnej - swego stanowiska odnośnie faktu niezmilitaryzowania Milicji Obywatelskiej oraz przez pominięcie oświadczeń świadków, co miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi Jan P. wskazał, że Urząd do Spraw Kombatantów, wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. V SA 1507/98, został zobowiązany do zbadania oświadczeń świadków, a ponadto Sąd wyraził pogląd prawny, że "MO utworzona na podstawie dekretu PKWN z dnia 7.10.1944 r. (...) wyczerpuje znamiona zmilitaryzowanej służby państwowej". Kierownik Urzędu lekceważąc wiążącą interpretację art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach rażąco naruszył prawo.

Kierownik Urzędu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów uznał oświadczenia świadków za niewiarygodne, opierając się na zaświadczeniu KWP w O. z dnia 04.05.1995 r.

Zdaniem Kierownika Urzędu nie jest naruszeniem prawa powołanie się na wyrok Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu stwierdza, że MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest w pełni uzasadniona.

Urząd do Spraw Kombatantów dopuścił się rażącego naruszenia prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ przez pominięcie wiążącej organ - na podstawie art. 30 powołanej ustawy o NSA - oceny prawnej wyrażonej w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 1997 r. V SA 1956/95 i z dnia 18 lutego 1999 r. V SA 1507/98.

Zgodnie z postanowieniami art. 30 ustawy o NSA ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie Sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostaje przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 18 lutego 1999 r. V SA 1507/98 wskazał na rażące naruszenie prawa przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przez zlekceważenie stanowiska Sądu, dotyczące oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Sądu, a wiążącej organ z mocy art. 30 ustawy o NSA. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że Kierownik Urzędu nie zastosował się do zaleceń Sądu zawartych w wyrokach z dnia 11 maja 1995 r. i z dnia 16 maja 1997 r. Pomimo tych stwierdzeń Sądu organ administracji publicznej ponownie nie uwzględnił przyjętej przez Sąd, wiążącej, oceny prawnej. Dlatego też skład orzekający uznał za konieczne wystąpienie do właściwego organu na podstawie art. 32 ustawy o NSA, z informacją o stwierdzonych, istotnych naruszeniach prawa.

W sytuacji, gdyż Sąd w wyroku wypowiedział ocenę prawną, to w tej sprawie ocena ta wiąże nie tylko organ, ale i Sąd.

Okoliczność, że organ administracji nie podziela tego poglądu nie ma znaczenia, jeżeli organ w drodze rewizji nadzwyczajnej nie zakwestionował tej oceny, ocena ta wiąże z mocy art. 30 ustawy o NSA. Nie ma również znaczenia - w świetle art. 30 ustawy o NSA, że w innej sprawie Sąd Najwyższy zawarł inną ocenę prawną.

Czyli, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny wyraził, w kolejnych zresztą wyrokach, ocenę prawną, że Milicja Obywatelska jest zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, to ocena ta wiąże organ.

Do wyjaśnienia pozostawała kwestia, czy skarżący brał udział w walkach z oddziałami UPA, czy grupami Wehrwolfu.

Organ administracji publicznej nie wykonał zaleceń Sądu w tym zakresie zawartych w kolejnych wyrokach, a dopiero w odpowiedzi na skargę uznał oświadczenia świadków za niewiarygodne. Ocena taka - po przeprowadzeniu tych dowodów - powinna być zawarta w uzasadnieniu decyzji /art. 107 par. 3 Kpa/. Jednakże jak wynika z akt administracyjnych, organ żadnych czynności nie przeprowadził. Należy przypomnieć, że dowód z dokumentu jest tylko jednym z dowodów jakie można przeprowadzić w postępowaniu administracyjnym a oprócz dowodu ze świadków Kodeks postępowania administracyjnego zna również dowód z przesłuchania strony /art. 86 Kpa/.

Odnośnie oceny Urzędu, że z zaświadczenia KW Policji w O. z dnia 4.05.1995 r. nie wynika, że skarżący brał udział w jakichkolwiek walkach - to należy zauważyć, że z zaświadczenia tego nie wynika, że nie brał on udziału w takich walkach.

Z zaświadczenia tego wynika, że na terenie sprawowania służby przez skarżącego działały oddziały UPA. Natomiast okoliczność udziału w tych walkach skarżący usiłuje udowodnić innymi środkami dowodowymi. Rzeczą organu jest sprawdzenie tych dowodów i ich ocena w świetle art. 80 Kpa.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.

Orzeczenie o kosztach opiera się o przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA.