Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 615/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2,  art. 27 c  ust. 1, ust. 4, ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1, art. 4 pkt 27, pkt 34, art. 44b, art. 44c ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej [...] P. P. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. z siedzibą w K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 23 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu, zakazu wprowadzania do obrotu oraz nakazu zniszczenia produktów będących środkami zastępczymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny :

- wycofał z obrotu ze sklepu [...] przy ul. [...] w G. produkty o nazwach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].[...],[...] służące - według opisu na opakowaniu - do przygotowania mieszanki sadzeniowej do doniczkowych roślin egzotycznych, uznając je za środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U 2012, poz. 124),-

- zakazał wprowadzania do obrotu ww. produktów oraz

- orzekł o zniszczeniu objętych decyzją środków zastępczych na koszt "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Jako podstawę wydania decyzji wskazano m.in. art. 4 pkt 27 i 34, art. 44 b i 44 c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27c ust. 6, art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. z 2011r., Nr 212 poz.1263 ze zm.).

Decyzja została wydana po zapoznaniu się z wynikami badań laboratoryjnych próbek produktów zatrzymanych w sklepie podczas kontroli sanitarnych w dniach 18 grudnia 2012 r. oraz 15 i 16 stycznia 2013 r. Pobrane podczas kontroli próbki produktów zostały przekazane do Narodowego Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Narodowego Instytutu Leków w W.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że zatrzymane produkty są środkami zastępczymi według ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z protokołu przeprowadzonych badań (protokół z dnia 23 stycznia 2013 r., sprostowany w dniu 15 marca 2013 r.) wynika bowiem, że sprzedawane w sklepie [...] produkty zawierają substancje pochodzenia syntetycznego lub naturalnego, które wykazują działanie psychoaktywne tj. działanie mające wpływ na ośrodkowy układ nerwowy ludzi. Oznacza to, że zatrzymane produkty mogą być używane zamiast lub w takich samych celach jak środki odurzające lub substancje psychotropowe, których istotą, zgodnie z art. 4 ust. 25 i 26 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jest działanie na ośrodkowy układ nerwowy. Organ nie znalazł podstaw do podważania wyników badań i przedstawionych w nich wniosków i nie uwzględnił wniosku spółki "A" o przesłuchanie dr n. farm. A. B. na okoliczność sporządzonego przez nią protokołu badań. Wzięto przy tym pod uwagę, że wniosek został zgłoszony po przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz, że dotyczy informacji zawartych bezpośrednio w protokole. Zdaniem organu dodatkowy dowód w postaci przesłuchania pracownika Narodowego Instytutu Leków nie przyczyniłby się zatem do poznania żadnych nowych okoliczności.

Mając na uwadze wyrażony w art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zakaz wprowadzania do obrotu środków zastępczych oraz po przeanalizowaniu wyników badań, organ stwierdził, że produkty będące przedmiotem decyzji wprowadzone do obrotu przez spółkę "A" w sklepie [...] w G. są środkami zastępczymi i stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, co spowodowało konieczność zastosowania w sprawie art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, nakazuje się wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania oraz zakazuje się wytwarzania produktu oraz wprowadzania produktu do obrotu.

W odwołaniu spółka "A" zakwestionowała rzetelność przeprowadzonych w postępowaniu badań laboratoryjnych, podkreślając, że protokół badań laboratoryjnych, na którym oparł się organ, jest lakoniczny, nieprecyzyjny i pozbawiony uzasadnienia.

W ocenie spółki wskazanie, że zabezpieczone produkty są środkami zastępczymi oraz, że stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, nie zostało udowodnione w postępowaniu. Organ bezpodstawnie uznał przy tym, że samo stwierdzenie, że dany produkt jest środkiem zastępczym, wystarcza do przyjęcia, że stwarza on zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. W decyzji pominięto także okoliczność, że skarżący na oferowanych przez siebie produktach umieszczał czytelną i zrozumiałą informację, do czego produkt jest przeznaczony (tj. "stosować wyłącznie do roślin doniczkowych") i w jaki sposób można go stosować (tj. "nie palić nie wdychać [...] w razie przypadkowego spożycia skontaktować się z lekarzem"), a praktycznie każdy produkt chemiczny stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego, gdy zostanie zastosowany niezgodnie z jego przeznaczeniem i instrukcją producenta. Dlatego też zagrożenie dla życia i zdrowia danego produktu stwierdzić można jedynie w sytuacji, gdy stanowi on owe zagrożenie nawet w przypadku zastosowania zgodnie z przeznaczeniem i instrukcją. Takiej okoliczności jednak organ nie stwierdził i stwierdzić nie mógł. Zaniechał także udowodnienia, że produkty były używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej. Spółka wskazała, że zawarta w ustawie definicja środka zastępczego jest nieprecyzyjna i stwarza zagrożenie dla działalności przedsiębiorców trudniących się w dobrzej wierze sprzedażą środków chemicznych. Ustawa nie zawiera także definicji analoga strukturalnego środka odurzającego, a zatem tego, co rzekomo miało zostać zidentyfikowane w produktach spółki.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 23 maja 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem.

Organ odwoławczy podkreślił, że opinia dotycząca zatrzymanych produktów została sporządzona przez wiarygodną instytucję badawczą i zawiera jednoznaczną interpretację uzyskanych wyników tj. stwierdza, że substancje te są środkami zastępczymi i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest kompetentny, by podważać poprawność badań wykonanych przez cenioną w Polsce i Europie jednostkę naukową, która dzięki interdyscyplinarnym badaniom naukowym, skutecznie identyfikuje zagrożenia, dostarczając danych naukowych, które umożliwiają podejmowanie praktycznych działań w całym systemie opieki zdrowotnej. Mając informacje, że w zakresie badań prowadzonych w Instytucie znajdują się również nowe narkotyki syntetyczne, zdefiniowane w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii jako "środki zastępcze", popularnie określane mianem "dopalaczy", Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dokonał wyboru właśnie tego laboratorium do przeprowadzenia badań próbek w prowadzonym postępowaniu.

Organ wskazał, że w świetle zgromadzonych w postępowaniu dowodów, twierdzenia strony, że oznakowanie produktów wyłącza możliwość uznania ich za zagrażające zdrowiu i życiu ludzi, nie mogą zostać uwzględnione. Podmioty wprowadzające do obrotu środki zastępcze z oczywistych przyczyn tj. z powodu ustawowego zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium RP środków zastępczych, w oznakowaniu swoich produktów nie informują o faktycznym ich zastosowaniu. Podkreślono, że spółce wielokrotnie wskazano już fakty, na których oparto podejrzenie, że kupowane w sklepie [...] produkty są środkami zastępczymi i z jakich powodów we wskazanym miejscu dokonano kolejnych kontroli sanitarnych.

Odnosząc się do twierdzeń strony, że praktycznie każdy środek chemiczny może być uznany za środek zastępczy z uwagi na zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, jakie może wywołać jego użycie niezgodne z przeznaczeniem, organ wyjaśnił, że do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Wprowadzanie do obrotu innych produktów regulowane jest odrębnymi przepisami, zarówno unijnymi jak i krajowymi, szczególnie precyzyjne przepisy zawiera prawo farmaceutyczne. Podkreślono przy tym, że dokonana przez stronę krytyka zawartej w ustawie definicji "środków zastępczych", pozostaje bez wpływu dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ organy mają obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa i nie są władne, by je modyfikować.

Podkreślono, że decyzja o wycofaniu z obrotu i zniszczeniu produktów była podjęta nie tylko po ustaleniu, że stanowią one "środki zastępcze", ale również po rozważeniu, czy stwarzają one zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi. Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji dysponował bowiem protokołem badań i opinią wydaną przez wiarygodną placówkę naukową. Miał również na względzie, że ustawodawca dostrzegł powyższe zagrożenia stwarzane przez "środki zastępcze", skoro bezwzględnie zakazał ich produkcji i wprowadzania do obrotu. W uzasadnieniu opisano sposób działania "dopalaczy" oraz niekorzystne dla zdrowia ludzi skutki ich używania w postaci uszkodzeń narządów miąższowych i szpiku kostnego. W ocenie organu "dopalacze" stanowią zatem niewątpliwie ogromne zagrożenie dla zdrowia publicznego, w tym szczególnie dla dzieci i młodzieży. Z uwagi na praktyki stosowane przez podmioty wprowadzające środki zastępcze do obrotu, tj. różnorodne oznakowanie, przypisywanie im najróżniejszych zastosowań i funkcji, czyni to je trudnym do nadzorowania produktem. W konsekwencji sprowadza się do większego zagrożenia, jakie stanowią w porównaniu chociażby z "klasycznymi" narkotykami, co dobrze ilustruje definicja "dopalaczy" wypracowana przez European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction w L., zgodnie z którą, są to substancje psychoaktywne, produkowane nielegalnie, zmieniające cechy narkotyku tak, aby mogły być legalnie dystrybuowane, po zażyciu wykazujące efekty narkotyczne.

W kontekście obserwowanego dużego zainteresowania młodzieży asortymentem sklepu [...], faktów dotyczących przeprowadzonych w tym sklepie kontroli (m.in. ukrywanie produktów, wprowadzenie do obrotu tego samego asortymentu produktów bezpośrednio po kontroli) oraz uzyskanych wyników badań (protokół [...]),[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że zarzut braku udowodnienia przez organ I instancji "faktycznego używania jako substytutu substancji psychotropowej i środka odurzającego" produktów objętych skarżoną decyzją, nie może być podstawą jej podważenia. Zaznaczono przy tym, że [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny współpracuje z [...] Centrum Toksykologii w G. stale otrzymując informacje dotyczące nowych zatruć i podejrzeń zatruć środkami zastępczymi.

Reasumując [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził końcowo, że postępowanie administracyjne wobec spółki "A" było prowadzone zgodnie z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i proceduralnym. Zaskarżoną decyzję wydano opierając się na dowodzie uzyskanym z Instytutu Badawczego posiadającego najwyższą kategorię wśród jednostek naukowych, tj. na protokole badań zatrzymanych w sklepie próbek produktów oraz na ustaleniach czterech przeprowadzonych w sklepie kontroli. Stronie zapewniano czynny udział w postępowaniu, w tym umożliwiono jej zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz udzielano odpowiedzi na kierowane do organu zapytania.

Spółka "A" zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i wniosła o jej uchylenie.

Decyzji zarzucono, że z uwagi na utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji organ odwoławczy naruszył:

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27c ust 6. ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ponieważ w postępowaniu nie wykazano, że przedmiotowe produkty są ‘środkami zastępczymi’ i że stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi;

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez oddalenie wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłej dr n. farm. A. B., mimo, że kategoryczne wnioski zawarte przez biegłą w protokole badań nie zostały poparte żadnym merytorycznym uzasadnieniem,

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt. 22 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach w zw. z art. art. 31 Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE, ponieważ organ niższego stopnia błędnie przyjął, że charakterystyki dołączone do ekspertyzy Protokołu badań: [...] są dokumentami sporządzonymi zgodnie z ww. przepisami i stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone;

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., ponieważ decyzji organu niższego stopnia bezzasadnie nadano rygor natychmiastowej wykonalności;

- art. 8 k.p.a., ponieważ postępowanie zostało przeprowadzone w sposób podważający zaufanie do organów Państwa.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca podtrzymała zawarte w odwołaniu stanowisko wraz z zaprezentowaną uprzednio argumentacją. Ponownie podkreśliła, że w sprawie nie udowodniono, aby zabezpieczone produkty były środkami zastępczymi, stanowiły zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, ani też, że skarżąca, wprowadzając te produkty do obrotu, rażąco naruszyła wymagania higieniczne i zdrowotne. W skardze szczegółowo odniesiono się do braków, jakimi, w ocenie skarżącej, obarczona jest ekspertyza sporządzona przez Narodowy Instytut Leków oraz dołączone do niej karty charakterystyki. Wskazano jednocześnie, że skarżąca nie kwestionuje kompetencji instytutu do dokonywania badań składu chemicznego substancji, a jedynie możliwość dokonywania przez Instytut jakichkolwiek ocen prawnych czy stosowania prawa. Zaznaczono jednocześnie, że, jak dotąd, nie zostały jeszcze przeprowadzone badania wszystkich nowych narkotyków odnośnie ich bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego. Spółka zauważyła, że definicja "środka zastępczego" obejmuje praktycznie każdą substancję chemiczną. Pomimo tego np. gaz do zapalniczek czy kleje, stosowane przez młodzież jako środki odurzające i psychotropowe, nie są wycofywane z obrotu jako środki zastępcze. W legalnym obrocie sankcjonowanym przez Państwo pozostaje też alkohol - jeden z najsilniej uzależniających i szkodliwych dla zdrowia narkotyków. W ocenie skarżącej zawarta w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii regulacja - jako nie odnosząca się do produktów uregulowanych odrębnymi przepisami - narusza tym samym zasadę równości wobec prawa.

Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych organ miał obowiązek wykazać, że poszczególne produkty zabezpieczone w sklepie stanowiły rzeczywiste i określone niebezpieczeństwo dla osób, które mogły je nabyć i użyć. W postępowaniu zaniechano ustaleń dotyczących rzeczywistego wpływu zatrzymanych produktów na zdrowie i życie ludzi. Przede wszystkim nie zostały one poczynione w ramach wydanej przez instytut ekspertyzy, opartej np. na informacjach z Wikipedii. Stronie nie wyjaśniono zatem, na jakiej podstawie organ zaliczył wszystkie zatrzymane produkty, przebadane jedynie pod względem składu chemicznego, jako stwarzające zagrożenie dla życia lub zdrowia dopalacze, skoro, zgodnie z danymi EMCDDA, praktycznie każda chemia wprowadzana do organizmu, ma działanie psychoaktywne, a substancje zidentyfikowane w produktach skarżącej w ogóle nie zostały przebadane pod względem ich wpływu na organizm ludzki.

Organ w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna i nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 maja 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 kwietnia 2013 r.

Podstawę materialnoprawną obu decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej ustawą o PIS, oraz przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.)

Na wstępie rozważań trzeba wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy o PIS, rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego. Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m.in. zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku (art. 1 pkt 6 ustawy o PIS).

Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 ustawy o PIS, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób, powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo - zdrowotnej.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, realizuje się ją m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii .

Przepis art. 44b w/w ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. "Środek zastępczy" to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). "Wprowadzanie do obrotu" to - udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Przepis art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zgodnie z art. 27c. 1cyt. ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.( przepisu ust. 1 nie stosuje się do produktów, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest regulowane w przepisach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów).

Natomiast w ust. 6 cyt. art. postanowiono, że w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

Taka decyzja zapadła w postępowaniu poprzedzającym rozpatrywanie niniejszej skargi.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy przypomnieć, że skargi spółki "A", wniesione na decyzje organów sanitarnych wydane w oparciu o art. 27c ust. 1 i art. 27c ust.4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oddalone zostały wyrokami tut. Sądu w sprawach o sygn. akt IIISA/Gd 616/13 i IIISA/Gd 404/13, jako niezasadne.

W ocenie sądu, szeroka argumentacja i zarzuty skargi dotyczące wyników badań Narodowego Instytutu Leków w W., na które ogólnie powołał się organ odwoławczy, nie są uzasadnione; część zarzutów skargi nie odnosi się do przedmiotu sprawy, tj. decyzji, podjętych w oparciu o art. 27 c ust. 6 ustawy o PIS.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 19 grudnia 2012 r., w związku z uzyskaną z Policji informacją została przeprowadzona kontrola sanitarna w sklepie [...], należącym do "A" Sp. z o.o. w K.

W czasie kontroli w sali sprzedaży, pod ladą sprzedażową, pod kasetonami podwieszanego sufitu oraz na zapleczu, stwierdzono obecność produktów w opakowaniach jednostkowych (produkty do przygotowywania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych). Dokonano ich zabezpieczenia.

W treści notatki służbowej z dnia 19 grudnia 2012 r., wskazano, że podczas przeprowadzania czynności kontrolnych przed witryną sklepu i w jego bezpośrednim otoczeniu zgromadziła się młodzież. Pukano do drzwi, dopytywano się kiedy sklep będzie ponownie prowadzić sprzedaż i kiedy skończy się kontrola (vide: - k. 5 akt).

Jak wskazały w uzasadnieniach swych decyzji organy, źródło uzasadnionego podejrzenia, że wprowadzane do obrotu w sklepie [...] produkty są środkami zastępczymi, używanymi przez młodzież do odurzania się, stanowiły informacje zgromadzone w wyniku działań Policji oraz obecność i zainteresowanie młodzieży, stojącej pod sklepem w oczekiwaniu na zakończenie kontroli z zamiarem dokonania zakupów produktów nie mających nic wspólnego z charakterem zainteresowań młodzieży. Z akt wynika, że organy obu instancji wiedziały, że w tym samym miejscu (lokalu), bezpośrednio przed podjęciem działalności przez skarżącą, znajdowała się kwiaciarnia prowadzona przez inny podmiot. Po dokonaniu oceny i badań, pobranych w tej kwiaciarni próbek, wykazano, że stanowią one środki zastępcze. Tamte produkty były również, jak te oferowane przez sklep skarżącej, produktami dedykowanymi do stosowania przy uprawie roślin egzotycznych. Z postępowań prowadzonych w sprawach wynika, że w oznakowaniu części zatrzymanych podczas kontroli produktów widniała nazwa sklepu poprzednio prowadzącego działalność w tej lokalizacji. Ponadto część produktów była przechowywana pod kasetonami podwieszonego sufitu.

Zarówno wniosek KMP w G. o podjęcie czynności kontrolnych, uprzednia sprzedaż produktów przeznaczonych rzekomo do stosowania przy uprawie roślin egzotycznych, których badanie potwierdziło, że są środkami zastępczymi, w rozumieniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a także praktyka ukrywania produktów w sklepie [...] przemawiały za prawidłową wstępną oceną organów sanitarnych odnośnie istnienia uzasadnionego podejrzenia zagrożenia życia i zdrowia ludzi sprzedawanymi produktami. Stanowisko to podzielił tut. Sąd, oddalając skargę spółki na decyzję o wycofaniu z obrotu i poddaniu próbek produktów badaniom laboratoryjnym.

Pobrane w toku czynności kontrolnych próbki towarów, oferowanych w sklepie [...], o nazwach wyżej wymienianych, zostały w dniu 18 stycznia 2013 r. przekazane do Narodowego Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Narodowego Instytutu Leków w W.

Opierając się na protokołach badań pobranych próbek produktów ( protokół badań w aktach sprawy, nazwy zbadanych produktów zgodnie z zamieszczoną w protokole badań tabelką), w trakcie których stwierdzono obecność substancji wykazujących działanie psychoaktywne, co kwalifikuje je do "środków zastępczych" w rozumieniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, organy sanitarne podjęły decyzje o zakazie wytwarzania wymienionych produktów, wprowadzania ich do obrotu oraz o wycofaniu z obrotu i nakazie zniszczenia produktów na koszt skarżącej.

Skoro strona skarżąca nie kwestionuje kompetencji Laboratorium Narodowego Instytutu Leków do dokonywania analiz na obecność w badanych produktach (ich próbkach) substancji, o których mowa w art. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, to zgodzić się należy z poglądem organu odwoławczego wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że poddanie przesłuchaniu farmaceuty, dokonującej badań laboratoryjnych, nie wniosło by niczego nowego do sprawy.

Podnosząc zarzut, że Narodowy Instytut Leków nie jest placówką kompetentną do wyrażania oceny, czy stwierdzona w toku badań laboratoryjnych substancja jest "środkiem zastępczym" w rozumieniu przepisów stosowanych w sprawie ustaw, strona skarżąca nie wskazała, jaki tryb postępowania (kwalifikowania substancji) uważa za miarodajny do dokonywania omawianych ocen, nie przedkładała również żadnych dowodów zarówno na okoliczność, że zidentyfikowane w produktach substancje nie są "środkami zastępczymi", jak i na tę, że oferowane do sprzedaży towary posiadają właściwości wpływające korzystnie na wzrost roślin egzotycznych.

W konsekwencji nie można podzielić zarzutów skargi, że organy nie udowodniły istnienia przesłanki wydania decyzji – stwierdzenia, że zakwestionowane produkty stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Skarżąca m.in. argumentuje, że zawiadomienie KMP w G. dotyczyło jedynie podejrzenia wprowadzania do obrotu środków zastępczych, a nie stwarzania przez te produkty zagrożenia życia lub zdrowia. Jednak faktem powszechnie znanym jest szkodliwe dla zdrowia i życia działanie środków w języku potocznym nazwanych - dopalaczami. Dlatego też w ocenie Sądu wprowadzanie do obrotu środków zastępczych pociąga za sobą stwarzanie przez te produkty zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi.

Całokształt okoliczności sprawy oraz notoryjny fakt, że stosowanie środków zastępczych nie jest obojętne dla zdrowia ludzkiego uprawniał, w ocenie Sądu, do przyjęcia, że organy inspekcji sanitarnej stwierdziły i wykazały, iż produkty sprzedawane w sklepie skarżącej stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Tym samym została spełniona przesłanka do wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd nie podziela podniesionego w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego argumentu, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA//Po 326/13 (orzeczenie dostępne w Internecie), sąd ten zajął, odmienne od przedstawianego, stanowisko w kwestii oceny, czy wprowadzany do obrotu środek zastępczy stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Argument taki wynika z niezrozumienia uzasadnienia do wskazanego wyroku, a odmienny od istniejącego w niniejszej sprawie stan faktyczny czyni zbędnym wyjaśnianie stronie skarżącej motywów orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji o zakazie wytwarzania i wprowadzania do obrotu, a także – do nakazania wycofania produktów opisanych w sprawie z obrotu i ich zniszczenia na koszt strony skarżącej.

Decyzja taka miała oparcie w przywołanych przepisach art. 4 pkt. 27 i 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji była również prawidłowa. Organ ten w sposób wystarczający uzasadnił wydaną przez siebie decyzję, przedstawiając stan faktyczny sprawy i przywołując stosowne przepisy prawa. Dodać tu należy, że ewentualne braki uzasadnień decyzji kwalifikować należy do naruszenia przepisów postępowania. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zezwala na uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń Sąd nie stwierdził. Pozostałych zaś zarzutów skargi nie można uznać za zasadne.

W konsekwencji Sąd, nie stwierdzając naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.