Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 250/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1a i ust. 5 pky 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 413
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób  uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
article: art. 11 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 790/13 w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 790/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 413) w zw. z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] odmawiającą L.K. przyznania świadczenia w formie pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskowanego na męża P.K. na okres IV-XII 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji podało, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] przyznał L.K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem na okres od dnia 1 listopada 2010 r. – bezterminowo. Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie dotychczasowych przepisów decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie wskazanego terminu, to jest z dniem 30 czerwca 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta [...] prawa nie narusza, albowiem L.K. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem P. K., gdyż w sprawie występują okoliczności, o których mowa w art. 17 ust. 1a powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiające jego przyznanie. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia P. K. z dnia 8 maja 2013 r. wynika, że żyją i zamieszkują w [...] zarówno jego rodzice jak i siostra, którzy nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że L.K. nie spełnia warunków określonych w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z powołanego przepisu bowiem wynika, że aby osoba mogła uzyskać przedmiotowe świadczenie musi mieć nie tylko uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, ale dodatkowo musi spełniać wymogi wynikające z art. 17 ustawy obowiązującej od dnia 1 stycznia 2013 r.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi L.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca podtrzymała stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu odwołania. Wskazała, że stosunki rodzinne reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz. U. z 2012 r., nr 788). Obowiązek alimentacyjny małżonków jest uregulowany w Tytule I – "Małżeństwo", a obowiązek alimentacyjny krewnych (rodziców, dzieci, dziadków) i innych osób (np. pasierbów, macochy, ojczyma) w Tytule II – "Pokrewieństwo i powinowactwo". Zdaniem skarżącej obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych, o którym mowa w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo", co wynika nie tylko z usytuowania przepisów, ale z ich treści, przy czym obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych nawet w sytuacji, gdy małżonkowie są w separacji lub po rozwodzie, o czym stanowi art. 23, art. 27, a także art. 130 K.r.o. Skarżąca powołała się na utrwalone orzecznictwo wyjaśniające kwestię przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Bezspornie do tego kręgu należy małżonek. Wynika to jednoznacznie z treści art. 130 K.r.o. W ocenie skarżącej, skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 K.r.o. Nowelizacja art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, nie może zatem w sposób oczywisty dotyczyć tylko małżonka starającego się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnym małżonkiem, a jedynie może dotyczyć wszystkich innych osób (w tym ojca i matki) starających się o takie świadczenie nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nawet przepis ten podkreśla wyprzedzający inne osoby (w tym ojca i matkę) obowiązek alimentacyjny małżonka, chyba że ten ostatni nie jest w stanie wypełnić tego obowiązku sam legitymując się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej argument, że rodzice i siostra jej niepełnosprawnego męża P.K. żyją i nie mają orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności miałby znaczenie tylko wówczas, gdyby P. K. był osobą stanu wolnego. Natomiast powoływanie się przez organ odwoławczy na art. 17 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy jako negatywnej przesłanki jest w istocie zaprzeczeniem owej ustawy i rozporządzenia. Ponadto skarżąca podała, że P. K., oprócz spełnienia wszystkich warunków znowelizowanej ustawy, wypełnia też dodatkową jej dyspozycję, tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia, co potwierdzono w wywiadzie środowiskowym. W ocenie skarżącej, skoro ona jako żona i opiekun oraz P. K. jej mąż, jako niepełnosprawny, spełniają wszelkie przesłanki znowelizowanej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., to ma ona także prawo do pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego od kwietnia do grudnia 2013 r. w wysokości 200 zł miesięcznie na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał m. in., że podstawę prawną zaskarżonej decyzji, którą odmówiono L.K. świadczenia w formie pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego IV–XII 2013, wnioskowanego na P. a K. był § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych .

Zgodnie z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy.

Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] przyznał L.K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem na okres od dnia 1 listopada 2010 r. – bezterminowo.

Stosownie do treści art. 11 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) – osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych (ust. 1). W przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (ust. 3).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, brzmienie przywołanego wyżej unormowania nie nasuwa wątpliwości, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wydane na podstawie dotychczasowych przepisów decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po dniu 30 czerwca 2013 r. Oznacza to, że skarżąca do tego dnia na mocy powołanej decyzji posiadała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Pomoc finansowa, realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter pochodny do tego świadczenia. Posiadanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego obliguje organ do przyznania pomocy w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowi o tym wprost wskazany powyżej § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Prezydent Miasta [...] winien zatem przyznać skarżącej wnioskowaną pomoc finansową za okres od dnia 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2013 r., czyli za pierwsze 3 miesiące.

Osobnego omówienia wymaga natomiast odmowa przyznania L.K. pomocy finansowej za kolejne miesiące, po wygaśnięciu z mocy prawa decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...], czyli za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], odmawiającą L.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem P.K. Na skutek złożonej przez L.K. skargi sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 791/13 uchylił decyzje organów obu instancji uznając, iż odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia nie jest zasadna i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd stwierdził, że zaprezentowana w uzasadnieniach decyzji interpretacja art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nie do pogodzenia z celami świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasadami państwa prawa i zasadami sprawiedliwości społecznej. Pozbawia bowiem prawa do tego świadczenia najbliższych członków rodziny. Wskazał, że organ pierwszej instancji jako podstawę prawną decyzji odmawiającej L.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na męża P. a K. powołał art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznając, że wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, P. K. pozostaje w związku małżeńskim, zaś jego rodzice oraz siostra nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Z kolei organ odwoławczy jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 17 ust. 1a u.ś.r., odwołując się do tych samych okoliczności faktycznych, na które powołał się organ pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przyznało, że skarżąca, jako małżonka osoby niepełnosprawnej jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak istnienie krewnych męża w osobach jego rodziców i rodzeństwa, którzy nie legitymują się znacznym stopniem niepełnosprawności, wyklucza możliwość przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w powołanym wyroku zauważył, iż objęcie tą regulacją także współmałżonków osoby niepełnosprawnej daje rezultat nie do pogodzenia z celami tej regulacji oraz zasadami państwa prawa i zasadami sprawiedliwości społecznej. Pozbawia bowiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego najbliższych członków rodziny. Wykładnia zaprezentowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jest zatem nie do przyjęcia. Organ odwoławczy pominął milczeniem, że jednocześnie te same osoby spokrewnione, których istnienie sprzeciwia się przyznaniu skarżącej jako żonie świadczenia pielęgnacyjnego, wyłączone są z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego właśnie dlatego, że P.K. pozostaje w związku małżeńskim (art. 17 ust. 5 pkt 2b u.ś.r.). Interpretacja zgodna z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 1a u.ś.r. prowadzi do kuriozalnej sytuacji, w której żaden z członków najbliższej rodziny – ani małżonek, ani rodzice czy rodzeństwo – nie mogliby otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wykluczają taką możliwość art. 17 ust. 1a u.ś.r. w stosunku do małżonka osoby niepełnosprawnej, zaś w stosunku do krewnych treść art. 17 ust. 5 pkt 2b u.ś.r. Oznacza to, że małżonek osoby niepełnosprawnej nie ma prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy niepełnosprawny ma rodziców i rodzeństwo, zdolne do sprawowania opieki, jednocześnie jednak rodzice i rodzeństwo niepełnosprawnego nie mają prawa do tego świadczenia, bo niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim. Trudno przyjąć, że taki wniosek jest zgodny z zamierzeniem racjonalnego ustawodawcy i celami regulacji.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji we wskazanym wyroku uznał, że przepis art. 17 ust.1a u.ś.r. należy interpretować w ten sposób, że reguluje on uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla "innych osób", wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., których obowiązek alimentacyjny wynika z pokrewieństwa z osobą niepełnosprawną. Nie dotyczy zaś małżonka osoby niepełnosprawnej, którego obowiązek alimentacyjny nie wynika z pokrewieństwa czy powinowactwa, jest związany immanentnie z węzłem małżeńskim i wiążącymi się z nim obowiązkami wzajemnego wsparcia, troski i pieczy małżonków. Z art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że obowiązek alimentacyjny małżonka względem drugiego małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Ta hierarchia zobowiązań alimentacyjnych obowiązuje w czasie trwania małżeństwa. Oznacza to, że małżonek osoby niepełnosprawnej w pierwszej kolejności jest uprawniony do skorzystania ze wsparcia, jeżeli Państwo przewiduje jakąkolwiek jego formę osobom sprawującym pieczę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny. W sprawie jest niesporne, że skarżąca z powodu znacznej niepełnosprawności męża otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne nieprzerwanie od 1 września 2010 r. Niepełnosprawność jej męża P.K. powstała przed ukończeniem przez niego 16 roku życia. Skarżąca w celu sprawowania nad nim opieki zrezygnowała z zatrudnienia. Taki status posiadała w dacie wygaśnięcia decyzji z 2010 r., mocą której otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne. W rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. osoba, która w dniu 30 czerwca 2013 r. nie pozostawała w zatrudnieniu z uwagi na sprawowaną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i do tego dnia miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne jest osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w niniejszej sprawie stwierdził, że skoro L.K. spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, to spełnia również warunki do przyznania jej pomocy finansowej przewidzianej w § 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Błędna decyzja organu była zatem następstwem wadliwej wykładni prawa materialnego – art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z tych względów Sąd, przyjmując naruszenie przez organ odwoławczy art. 17 ust. 1a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], reprezentowane przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości zarzuciło:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:

- § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 413), poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że prawo do pomocy finansowej w okresie od kwietnia do czerwca 2013 r. na podstawie tego przepisu wynika z samego faktu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego we wskazanym okresie;

- § 2 rozporządzenia, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżąca spełnia warunki do przyznania pomocy finansowej za miesiące lipiec – grudzień 2013 r., gdyż spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych;

- art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456), poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zamieszczone w tym przepisie warunki przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego nie dotyczą małżonka, a wyłącznie tych "innych osób", o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., których obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej wynika z pokrewieństwa;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 2 cyt. rozporządzenia i art. 17a ust. 1 u.ś.r., poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 lipca 2013 r. wskutek błędnego przyjęcia, iż decyzja ta naruszała powołane przepisy prawa materialnego;

- art. 151 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarga L.K. , jako nieuzasadniona, winna zostać oddalona;

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podało, że wraz z istotną modyfikacją przepisów dotyczących pomocy dla osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi, wprowadzoną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), ustawodawca w art. 11 ust. 3 postanowił, że wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1., tj. po dniu 30 czerwca 2013 r. Na skutek tego przepisu wszystkie decyzje w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie dotychczasowych przepisów wygasły z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Od dnia 1 stycznia 2013 r. weszły w życie nowe zasady udzielania pomocy dla osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi, a właściwe organy w terminie do dnia 28 lutego 2013 r. miały obowiązek informowania osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Określając szczegółowe warunki udzielania pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego Rada Ministrów w § 2 rozporządzenia postanowiła, że prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie u.ś.r., spełniającym warunki określone w art. 17 u.ś.r. Wobec takiego brzmienia § 2 rozporządzenia, nieuprawniony jest wniosek Sądu, że prawo do pomocy określone w rozporządzeniu wynika z samego faktu posiadania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z decyzji wydanej na podstawie przepisów dotychczasowych. Gdyby tak było, to zbędne byłoby zastrzeżenie, że prawo do pomocy przysługuje osobom spełniającym warunki określone w art. 17 u.ś.r.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, badając uprawnienie skarżącej do pomocy finansowej za okres lipiec – grudzień 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sposób wadliwy ustalił treść normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 1a u.ś.r., bezzasadnie przyjmując, że przepis ten dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne na swojego współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną.

Wbrew argumentom przedstawionym przez Sąd pierwszej instancji, dokonana przez organy administracji wykładnia art. 17 ust. 1a u.ś.r., nie stoi w sprzeczności z celami ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 - 4 u.ś.r (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. I OSK 1196/12; z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. I OSK 1531/12; z dnia 20 września 2013 r. sygn. I OSK 2623/12 – publ. CBOSA) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla małżonka sprawującego opiekę nad swoim niepełnosprawnym współmałżonkiem wynika z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. (od dnia 1 stycznia 2013 r. prawo to wynikać będzie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który w swoim brzmieniu jest identyczny z poprzednią treścią art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.).

Stosownie do art. 17 ust. 1a pkt 1 - 3 u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, skoro prawo małżonka do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem wywodzi się z normy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to tym samym małżonka zalicza się do "innych osób", na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. W konsekwencji oczywistym jest, że do małżonka ubiegającego się w takim przypadku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mają w całej rozciągłości zastosowanie normy art. 17 ust. 1a u.ś.r., gdyż jest on osobą inną niż spokrewniona w pierwszym stopniu ze swoim współmałżonkiem. Nie ma żadnych uzasadnionych podstaw by różnicować warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od tego, która osoba, zaliczana do kręgu "innych osób", występuje z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W szczególności zaś takie rozumienie powyższej regulacji nie stoi w sprzeczności z celami ustawy, bowiem nie sposób przyjmować, że założeniem ustawodawcy było zagwarantowanie świadczenia opiekuńczego w każdym przypadku sprawowania opieki przez członka rodziny zobowiązanego do alimentacji nad osobą niepełnosprawną (niezależnie od pozostałych warunków ustawowych). Ponadto, co szczególnie istotne, dla osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., niespełniających kryteriów przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przepisy ustawy przewidują specjalny zasiłek opiekuńczy.

Nietrafne jest w tym zakresie odwołanie się przez Sąd pierwszej instancji do wynikającej z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego kolejności obowiązku alimentacyjnego. Kolejność ta nie przekłada się bowiem w sposób bezpośredni na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawa o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego reguluje w sposób autonomiczny i nie zawsze wprost odnoszący się do aktualnego obowiązku alimentacyjnego. Ustawodawca postanowił na przykład, że mimo występującego po stronie osoby innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki obowiązku alimentacyjnego na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego osoba ta nie będzie uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli są osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 i 3 u.ś.r., chyba że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec tego, mimo istniejącego obowiązku alimentacyjnego i sprawowania opieki, nie powstaje w takim przypadku uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli tylko są osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 2 i 3 u.ś.r., które przecież w ogóle nie są zobowiązane do alimentowania na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego osoby wymagającej opieki.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nietrafne jest także dokonane przez Sąd pierwszej instancji założenie, które jak się wydaje legło u podstaw przyjętej w zaskarżonym wyroku wykładni art. 17 ust. 1a u.s.r., według którego ani małżonek, ani rodzice, czy rodzeństwo nie mogliby otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w stosunku do małżonka wykluczałoby taką możliwość art. 17 ust. 1a u.ś.r, zaś w stosunku do krewnych wykluczałby taką możliwość art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Powołane przez organy administracji przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozbawiają w sposób generalny w/w osób świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie to prawo ograniczają do przypadków objętych ich dyspozycją. W odniesieniu do małżonka konieczne jest, aby spełnione zostały przesłanki określone w art. 17 ust. 1a pkt 1 - 3 u.ś.r., zaś w przypadku rodziców, czy też rodzeństwa, nie może występować przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. (dla rodzeństwa wymagane jest także spełnienie przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Nie dochodzi zatem, na co błędnie powołuje się Sąd pierwszej instancji, do sytuacji pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonej grupy osób zobowiązanych do alimentacji, lecz prawo do tego świadczenia jest uzależnione od spełnienia określonych ustawowo warunków, względnie od niewystępowania wskazanych w ustawie okoliczności negatywnych. Przyjmując rozumowanie Sądu należałoby uznać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest prawem absolutnym, a przesłanki jego uzyskania nie wynikają z przepisów ustawy, lecz z samego faktu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Tymczasem to ustawodawca dokonuje konkretyzacji norm gwarancyjnych określonych w art. 67 Konstytucji RP i określa zakres i formy przyznawania świadczeń, a o tym, czy dokonał tego w sposób zgodny ze standardami konstytucyjnymi, decyduje powołany do tego rodzaju kontroli organ, czyli Trybunał Konstytucyjny. Jeżeli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi miał wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP art. 17 ust. 1a u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten reguluje sytuację małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne nad swoim współmałżonkiem, a lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, iż tak było – skoro Sąd stwierdził, że wykładnia gramatyczna dokonana przez organy administracji jest nie do pogodzenia zasadami państwa prawa oraz zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) – to powinien wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym na podstawie art. 193 Konstytucji RP, zamiast nadawać istniejącym instytucjom prawnym zupełnie nowe treści, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. I OPS 5/13).

W ocenie autora skargi kasacyjnej konieczne jest również zwrócenie uwagi, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest jedynym świadczeniem przewidzianym w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych kierowanym do osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi. Od dnia 1 stycznia 2013 r., wraz z modyfikacją art. 17 ust. 1a u.ś.r., wprowadzono do ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy, który stosownie do art. 16a ust. 1 u.ś.r. przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skoro małżonków uznaje się za "inne osoby, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny", to są oni również adresatami wskazanego świadczenia. W przypadku niespełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonek ma możliwość ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy, dla którego nie przewidziano regulacji analogicznej do występującej w art. 17 ust. 1a u.ś.r., czyli przyznanie tego świadczenia "innej osobie, na której zgodnie z przepisami K.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny" jest możliwe również, gdy żyją rodzice osoby niepełnosprawnej.

W konsekwencji autor skargi kasacyjnej reasumując stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżąca nie spełnia warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r., bowiem żyją rodzice jej męża i nie legitymują się oni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie została tym samym spełniona przesłanka przyznania pomocy finansowej na podstawie § 2 rozporządzenia, który to przepis uzależnia przyznania przedmiotowej pomocy dla osób spełniających przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego wskazane w art. 17 u.ś.r. Z tego względu należy uznać, że decyzja organu administracji była zgodna z prawem, a kontrola jej legalności przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji była wadliwa. Skarga L.K. na decyzję Kolegium winna zostać zatem oddalona, a uchylając tę decyzję – mimo jej zgodności z prawem – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną L.K. wniosła o jej oddalenie, wskazując, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach zawartych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd pierwszej instancji powołanych przepisów prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię bądź ich niewłaściwe zastosowanie, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do poprawności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przez przyjęcie, że prawo L.K. do pomocy finansowej w okresie od kwietnia do czerwca 2013 r. na podstawie tego przepisu wynika z samego faktu pobierania przez nią w tym okresie świadczenia pielęgnacyjnego oraz zastosowanie tego przepisu przez uznanie, że spełnia ona warunki do przyznania pomocy finansowej za miesiące lipiec – grudzień 2013 r., albowiem spełnia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. i opartego na niej wniosku, że przepis ten dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne na swojego współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną.

Na wstępie zauważyć należy, iż wprawdzie sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego z dnia jej wydania, to jednak w rozpoznawanej sprawie odnotowania wymagał fakt, że po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. K 27/13 (OTK-A 2013/9/134, Dz. U. 2013/1557) orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U., poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i przepis ten utracił moc z dniem 16 grudnia 2013 r. oraz wyjaśnienie złożone przez L.K. na rozprawie w dniu 24 października 2014 r., z którego wynika, że od miesiąca września 2014 r. na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) został jej przyznany zasiłek dla opiekuna.

Wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku stwierdził, że skutki określone w art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw nastąpiły ex lege – decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły 1 lipca 2013 r. z mocy prawa. W obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. Zrealizowanie wyroku będzie zatem wymagało zmiany prawa. Sam wyrok Trybunału nie tworzy bowiem ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po dniu 30 czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych. Następnie ustawodawca, realizując cel określony w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją RP, tj. przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wydał w dniu 4 kwietnia 2014 r. ustawę o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Określa ona warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). Zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U., poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. (art. 2 ust. 1).

Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Zasiłek dla opiekuna za okresy, o których mowa w ust. 2 pkt 1, przysługuje wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego (art. 2 ust. 3). Odsetki, o których mowa w ust. 3, przysługują do dnia wejścia w życie ustawy (art. 2 ust. 4).

Stosownie do art. 2 ust. 5 ustawy zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których:

1) osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub

2) na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.

Zasiłek dla opiekuna przysługuje w wysokości 520 zł miesięcznie (art. 4 ustawy).

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy podać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych przyznało, że od dnia 1 stycznia 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla małżonka sprawującego opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem wynika z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który w swoim brzmieniu jest identyczny z poprzednią treścią art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Zgodnie z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Użyte w powołanym przepisie rozporządzenia sformułowanie "przysługuje osobom mającym ustalone prawo" odnosi się do praw nabytych przez stronę w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z literalnego brzmienia w/w przepisu wynika, że osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musiały spełniać kryteria określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym są uprawnione do uzyskania pomocy na gruncie rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni § 2 ust. 1 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów i zasadnie uznał, że zaskarżona decyzja o odmowie przyznania L.K. świadczenia w formie pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym posiadała ona nabyte uprawnienie do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, naruszała prawo. Organ stosując w tym przypadku art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. zakwestionował zasadność przyznania jej m.in. za w/w okres świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi trafnie stwierdził, że skoro L.K. w dacie orzekania przez organy o jej uprawnieniu do pomocy finansowej na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od dnia 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2013 r. posiadała nabyte uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to za ten okres prawo do tej pomocy jej przysługiwało.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię oraz zarzutu naruszenia § 2 powołanego rozporządzenia, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, stwierdzić należy, iż nie mogły one odnieść zamierzonego skutku. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że dokonana przez Prezydenta Miasta [...] w decyzji z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], ocena uprawnienia L.K. , której odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem została zakwestionowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 791/13 decyzje organów obu instancji uchylił, stwierdzając m.in. że dokonana przez organy wykładnia art. 17 ust. 1a u.ś.r. była błędna, gdyż przepis ten nie dotyczy małżonka osoby niepełnosprawnej i nie miał w tym przypadku zastosowania. W rozpoznawanej sprawie dotyczącej odmowy przyznania L.K. świadczenia w formie pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd pierwszej instancji powtórzył wykładnię powołanego wyżej przepisu przedstawioną w uzasadnieniu w/w wyroku i w pełni ją podzielił. W konsekwencji stwierdził, że skoro L.K. spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,to przysługuje jej również wskazana pomoc finansowa, która ma charakter pochodny od tego świadczenia. Ubocznie zauważyć należy, iż w istocie zarówno organy, jak i Sąd, w obu sprawach weryfikują ocenę spełnienia przez L.K. warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy dokonywaniu wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia, czy użyte w nim określenie "osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny), innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki" odnosi się jedynie do osób powiązanych więzami krwi z osobą wymagającą opieki, będącymi jej dalszymi krewnymi (np. rodzeństwem, dziadkami, wnukami), czy dotyczy także małżonka.

W rozumieniu art. 61 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie, będący przed zawarciem małżeństwa względem siebie osobami obcymi, nie są w stosunku do siebie krewnymi, gdyż jeden z nich nie pochodzi od drugiego i nie mają wspólnego przodka. Analiza art. 17 ust. 1a u.ś.r. prowadzi zatem do wniosku, że przepis ten dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne na współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. uznając, iż w tym przypadku w stosunku do L.K. przepis ten nie ma zastosowania i zasadnie stwierdził, że skoro spełniała ona warunki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., to w sprawie miał zastosowanie § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i przysługiwała jej również pomoc finansowa za w/w okres.

Na uwzględnienie nie zasługiwały także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przede wszystkim zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 2 rozporządzenia i art. 17 a ust. 1 u.ś.r. mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż nie miało miejsca naruszenie wskazanych norm prawa materialnego. Powyższy zarzut jest niezasadny, gdyż Sąd pierwszej instancji, wykazując dokonanie przez organ błędnej wykładni art. 17 a ust. 1 u.ś.r. i § 2 rozporządzenia oraz jego niezastosowania w sprawie w sposób, który zdeterminował treść zaskarżonej decyzji, był zobligowany do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie prawa materialnego może być wynikiem błędnej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, był nieskuteczny.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.