Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 708/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 i 78 § 1, art. 8-10, art. 79a, art. 76 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zo ust. 10 i 11, art. 31zq ust. 7 i 8, art. 15 zzs ind. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt. lit. a i c, art. 8 § 3, art. 53 § 3, art. 239 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 stycznia 2021 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z [...] marca 2021 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2021 r., znak: [...], którą odmówiono I. P.-L. ("Strona", "Wnioskodawca") prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, za okres od 1 do 30 listopada 2020 r.

Zaskarżona decyzja została wydania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej "K.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. - dalej "ustawa COVID-19").

Zakład ustalił, że wskazany we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek kod PKD 47.89.Z (sprzedaż detaliczna pozostałych wyrobów prowadzona na straganach i targowiskach) nie jest zgodny z kodem przeważającej działalności w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. W rejestrze tym bowiem, na wskazany dzień, działalność przeważająca wnioskodawcy według PKD to kod 47.65.Z (sprzedaż detaliczna gier i zabawek prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach). Wskazana we wniosku działalność według kodu 47.89.Z została ujawniona w bazie REGON GUS jako przeważająca działalność 8 grudnia 2020 r. Według organu, zmiana działalności w rejestrze REGON po 30 września 2020 r. nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Organ nie uwzględnił podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy argumentu Strony, że oba wskazane kody prowadzonej działalności mają charakter przeważający, ponieważ sprzedaż dotyczy tego samego asortymentu i jest prowadzona na targowisku "S. ", przy ul. [...] w S.. Warunkiem wymaganym ustawą jest bezwzględne potwierdzenie kodu PKD działalności przeważającej w rejestrze REGON na wskazany dzień.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję ZUS z dnia [...] marca 2021 r., Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił jej w całości naruszenie:

1. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. przez pominięcie dowodów oraz argumentów na korzyść stanowiska przedsiębiorcy, dowolną i wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji rozpoznanie sprawy wyłącznie na podstawie treści zawartych w rejestrze REGON, która doprowadziła do błędnego uznania, że brak w tym rejestrze kodu PKD 47,89.Z na dzień 30 września 2020 r. jako kodu określającego rodzaj przeważającej działalności jest równoznaczny z brakiem uprawnień do uzyskania prawa do zwolnienia z opłacania składek za listopada 2020 r.;

2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 31 zo ust. 10,11 ustawy COVID-19 - przez bezzasadną odmowę prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 roku wynikającą z nieuzasadnionego przyjęcia, że brak w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. kodu PKD 47.89.Z jako kodu określającego rodzaj przeważającej działalności stanowi przesłankę wykluczającą prawo do skorzystania z ulgi w postaci zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, podczas gdy wsparcie to winni otrzymywać przedsiębiorcy, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił swoją argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt. lit. a)-c) P.p.s.a., sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla decyzję, ale dopiero wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego (lit. a), które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Z kolei przepis art. 135 P.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie skargę na decyzję ZUS Oddział w S. z dnia [...] marca 2021 r. wniósł Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Zgodnie z art. 8 § 3 P.p.s.a., Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495). W takim przypadku przysługują mu prawa strony.

Jak wynika z treści wniosku z dnia [...].2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek, Wnioskodawca jest mikroprzedsiębiorcą.

W myśl zaś art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r., poz. 648), Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi.

Stosownie zaś do art. 53 § 3 P.p.s.a., w sprawach wskazanych w § 1 i 2, prokurator może wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Zaskarżona decyzja została doręczona I. P.-L. [...] marca 2021 r., zaś Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wniósł skargę [...] czerwca 2021 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, zgodnie z którym: "na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r."

Zgodnie zaś art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Istota zarzutów skargi sprowadza się do kwestionowania zasadności odmowy Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. przez ograniczenie się Organu jedynie do badania prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej Wnioskodawcy tylko w zakresie zgodności kodu PKD wskazanego we wniosku o zwolnienie z kodem ustalonym w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., zamiast ustalenia i przyjęcia kodu PKD odpowiadającemu rzeczywiście prowadzonej przez płatnika składek przeważającej działalności gospodarczej.

Jak wynika przy tym z akt sprawy, Wnioskodawca cały czas prowadzi swoją działalność na targowisku zlokalizowanym przy ul. [...] w S., pawilon [...]. Jest to o tyle istotne, że wszystkie możliwe rodzaje przeważającej działalności prowadzonej na straganach i targowiskach wymienione są w art. 31zo ust. 10 ustawy COVD-19, jako uprawniające do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r. (przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych wymogów ustawowych). Chodzi o działalność oznaczoną kodami PKD: 47.81.Z - sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych prowadzona na straganach i targowiskach; 47.82.Z - sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych, odzieży i obuwia prowadzona na straganach i targowiskach i 47.89.Z - sprzedaż detaliczna pozostałych wyrobów prowadzona na straganach i targowiskach (na ten kod powołuje się Skarżący jako przedsiębiorca).

W ocenie Sądu, zawarte w przytoczonych przepisach sformułowanie o prowadzeniu działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada co prawda wymieniony przez ustawodawcę (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), ale faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, chociaż spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania.

Wprawdzie, zgodnie z wyżej cytowanym art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., jednakże danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie, w oderwaniu od okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 07.01.2013 r., II UK 142/12 i z dnia 23.11.2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Wskazać należy, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu.

Dlatego, dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wobec tego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi ustawa COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Tym bardziej, nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności uprawniającej do zwolnienia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie jedynie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których pomoc ta została faktycznie skierowana i do nich też tylko powinna trafić. Stanowiłoby to wypaczenie celu tych przepisów, którym jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu i prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.

Nie można tracić z pola widzenia, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach K.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a., dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym przepisami ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a., czego Zakład nie dostrzegł rozpoznając wniosek o zwolnienie. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą i przeważającą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD uprawniających do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może podważyć w sposób niebudzący wątpliwości aktualność wpisu w stosownym rejestrze odnośnie do faktycznego stanu, jaki ma miejsce w rzeczywistości. Każdy dokument urzędowy korzysta z domniemania prawnego co do jego prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 76 § 1 K.p.a.). Ustawodawca dopuszcza jednak możliwość obalenia tego domniemania (art. 76 § 3 K.p.a.), które polega na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru REGON. Domniemanie to może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi.

Tym samym, danych zawartych w rejestrze REGON nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu przeważającego rodzaju prowadzonej działalności, jeżeli wnioskujący podważa aktualność tych danych. Przedsiębiorca może te okoliczności wykazać innymi niż wpis w rejestrze podmiotów REGON środkami dowodowymi, tym bardziej, że wpis w rejestrze podmiotów REGON ma tylko znaczenie formalne i statystyczne. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu techniczne usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie zmienił przepisów regulujących istotę procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (dążenie do prawdy obiektywnej). Oczywiście nie oznacza to, że przedsiębiorca nie powinien na bieżąco, w terminach określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, zgłaszać wszelkich zmian danych w zakresie realizacji obowiązków prawnych nałożonych na określone podmioty, w tym w zakresie danych przekazywanych organom statystyki publicznej, aby podmioty te mogły rzetelnie wykonywać nałożone na nie obowiązki (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 27.04.2021 r., I SA/Rz 214/21; wyrok WSA w Szczecinie z 18.02.2021 r., I SA/Sz 955/20). Jednakże brak formalny zmiany danych w określonym rejestrze nie może przesądzać o faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jej zakresie.

Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 K.p.a.). Przepis ten stanowi uszczegółowienie zawartej w art. 10 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a konkretnie wynikającego z niej obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Przepis także nie ogranicza norm postępowania organu określonych w art. 8 – 10 oraz art. 77 K.p.a., lecz stanowi ich uzupełnienie.

Zdaniem Sądu, w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić tylko formalne ustalenie przez organ zakresu prowadzonej działalności (oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r.).

Jednak ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, zaś organ, przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji, nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Zatem, przed wydaniem decyzji organ zobowiązany był powiadomić stronę o konieczności wykazania okoliczności - w kontekście przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie - które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.). Jeżeli więc strona wskazuje okoliczności podważające prawdziwość danych z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 K.p.a. Katalog dowodów jest otwarty i pozwala na wykazanie profilu rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskodawca może zatem przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby spełnienie warunków do wnioskowanego zwolnienia.

Należy przy tym wskazać, że w kompetencjach sądu administracyjnego nie leży dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą. Sąd ten uprawniony jest jedynie badać, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, które stanowiły podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji, odpowiadają obowiązującemu prawu. Sąd administracyjny nie jest uprawniony zastępować organów administracji w prowadzeniu postępowania dowodowego (dokonywania ustaleń faktycznych), i nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, to bowiem leży w zakresie kompetencji (uprawnień i obowiązków) ZUS.

Z tych też powodów Sąd podzielił zarzuty skargi Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców i stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2021 r. wydane zostały z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 10-11 ustawy COVID-19 przez ich nieprawidłową wykładnię i zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało koniecznością uchylenia decyzji Organów obu instancji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę z wniosku Skarżącego z dnia 19.01.2020 r., Organ - uwzględniając wiążącą go sądową ocenę sprawy, stosownie do art. 153 P.p.s.a - przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ustalenia kodu PKD odpowiadającego rzeczywiście prowadzonej przez Wnioskodawcę przeważającej działalności gospodarczej, z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni art. 31 ust. 10-11 ustawy COVID-19. Organ w szczególności zwróci uwagę na podnoszoną przez Wnioskodawcę okoliczność, że swoją działalność prowadzi na targowisku. Tego rodzaju przeważająca działalność podlega bowiem zwolnieniu z obowiązku opłacania należnych składek, przy uwzględnieniu pozostałych wymogów ustawowych. Organ wyczerpująco rozpatrzy zebrany materiał dowodowy w kontekście spełnienia przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r., czemu da wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia meritum niniejszej sprawy.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że w świetle przytoczonych przepisów, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców działa na prawach prokuratora, a tym samym znajduje do niego zastosowanie przepis art. 239 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który zwalnia prokuratora z uiszczenia kosztów sądowych. Stąd, nie orzeczono w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), zgodnie z zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie z dnia 15 września 2021 r., o czym poinformowano strony, wskazując na możliwość przedłożenia dodatkowego stanowiska w sprawie.

Wyżej powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl