Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1211/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję
Powołane przepisy: article: art. 53 par. 1, par. 4, art. 54 par. 1, art. 83 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80., art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Głowacki, Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr 654/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022.


UZASADNIENIE

W dniu 1 kwietnia 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wpłynął wniosek J. T. o umorzenie należności z tytułu składek. W treści wniosku wnioskodawczyni wniosła o umorzenie tych należności, wskazując całość zaległości z tergo tytułu lub przynajmniej największą możliwą jego część, nawiązując jednocześnie do realizowanego układu ratalnego. W uzasadnieniu wniosku J. T. opisała swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną.

Decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie:

1. Odmówił J. T. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 83 588,05 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 66 308,65 zł, w tym z tytułu:

– składek za okres czerwiec 2014 – październik 2015 r. w – kwocie 35.688,45 zł,

– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 20.065,00 zł,

– odsetek liczonych na 1 kwietnia 2022 r. w kwocie 10.416,00 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r.,

– kosztów upomnienia - 139,20 zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 10.632,45 zł, w tym z tytułu:

– składek za okres wrzesień 2014 – październik 2015 r. - w kwocie 3.722,45 zł,

– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 2.060,00 zł,

– odsetek liczonych na 1 kwietnia 2022 r. w kwocie 4.734,00 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres wrzesień 2014 r. – październik 2015 r.,

– kosztów upomnienia – 116,00 zł;

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 6.646,95 zł, w tym z tytułu:

– składek za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. - w kwocie 4.154,75 zł,

– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 2.353,00 zł,

– kosztów upomnienia – 139,20 zł;

2. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 25.129,55 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 17.587,81 zł, w tym z tytułu:

– składek za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. - w kwocie 11.163,61 zł,

– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 6.285,00 zł,

– kosztów upomnienia – 139,20 zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 5.898,45 zł, w tym z tytułu:

– składek za okres wrzesień 2014 r. – październik 2015 r. – w kwocie 3.722,45 zł,

– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek - w kwocie 2.060,00 zł,

– kosztów upomnienia – 116,00 zł;

c) Fundusz Pracy w łącznej kwocie 1.643,29 zł, w tym z tytułu:

– składek za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. – w kwocie 961,09 zł,

– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 543,00 zł,

– kosztów upomnienia – 139,20 zł.

Odmowę umorzenia należności z tytułu składek organ I instancji uzasadnił tym, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto wnioskodawczyni nie wykazała zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego. Zdaniem organu, J. T. nie wykazała również jednoznacznie, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. T. stwierdziła, że decyzja I instancji jest nie do zaakceptowania ani w sentencji ani tym bardziej w uzasadnieniu. Wnioskodawczyni wskazała, że w uzasadnieniu decyzji zakwestionowana została przesłanka dotycząca zdrowia. Wyjaśniła, że jej mąż jest niepełnosprawny od pięćdziesięciu lat, a jego choroba trwa i pogłębia się. J. T. dodała, że jej mąż przeleżał ponad pięć lat w różnych szpitalach i nadal pozostaje w ciągłym leczeniu, co skutkuje systematycznymi wizytami i częstymi pobytami w szpitalu. Zaznaczyła, że jej mąż w wielu czynnościach i sytuacjach wymaga stałej opieki i pomocy. Wnioskodawczyni wskazała, że podczas pracy w F., gdzie pracowała aby spłacić raty układu nabawiła się astmy i wskazania do endoprotezy. Za niezrozumiałe J. T. uznała twierdzenie organu, że płacone raty nie mają wpływu na jej sytuację egzystencjalną skoro rata wynosi więcej niż wspólny dochód jej i jej męża, a podczas rozpatrywania wniosku sam koszt kredytu hipotecznego wzrósł o kilkaset złotych i jeszcze wzrośnie po ostatnich podwyżkach stóp procentowych. Dodała przy tym, że to nie koniec wzrostu wszystkich kosztów utrzymania.

Decyzją z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr UP-654/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej utrzymał w mocy decyzję z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022. W uzasadnieniu orzekający w II instancji organ wskazał, że w decyzji z dnia 28 czerwca 2022 r. prawidłowo stwierdzono, że bieg terminu przedawnienia należności figurujących na koncie wnioskodawczyni jako płatnika składek z uwagi na zawarty w dniu 21 grudnia 2016 r. układ ratalny nr [...] (aneksowany 18 marca 2019 r.) uległ zawieszeniu.

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że swoje rozstrzygnięcie oparł na wnikliwej analizie wszystkich zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów oraz dostępnych informacji, także uwzględnionych w decyzji z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022. Organ wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z dnia 2 maja 2022 r. wynika, że wnioskodawczyni jest mężatką. Od 28 grudnia 2020 r. J. T. pobiera emeryturę w wysokości 1.250,00 zł brutto, tj. 1.217,00 zł netto, nie posiada ona innych źródeł dochodu, ani nie korzysta z pomocy społecznej. Wnioskodawczyni zadeklarowała stałe miesięczne wydatki: opłaty eksploatacyjne - 500,00 zł oraz koszty leczenia - 200,00 zł. Organ wskazał, że J. T. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M. T., którego dochód wynosi 1.217,00 zł. ZUS stwierdził, że wnioskodawczyni wykazała zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 996,00 zł miesięcznie, raty są spłacane. J. T. posiada dom o powierzchni 150 m2 położony w T. przy ul. [...] oraz inne składniki mienia ruchomego (pralka, lodówka, kuchenka gazowa). Organ zaznaczył przy tym, że poprawa sytuacji materialnej wnioskodawczyni jest trudna do przewidzenia. ZUS wskazał, że J. T. jest chora na astmę i nadciśnienie, a jej mąż jest od dzieciństwa niepełnosprawny w stopniu znacznym oraz niezdolny do samodzielnej egzystencji, leczy się na nerki i nadciśnienie. Wnioskodawczyni straciła pracę na początku pandemii, a mąż z końcem lutego 2022 r. co postawiło ich w trudnej sytuacji materialnej.

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w celu rozpatrzenia sprawy korzystał również z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie ustalono, że: do 31 grudnia 2017 r. wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej prowadzonej w niewyspecjalizowanych sklepach z przewaga żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. Wnioskodawczyni nie jest właścicielką pojazdu. Jest natomiast współwłaścicielem: 9/128 udziału w nieruchomości gruntowej położonej w T. o powierzchni 0,8310 ha, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą [...] oraz właścicielem na prawach wspólnoty majątkowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej położonej w T. o powierzchni 0,2124 ha, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą [...], na której ZUS dokonał wpisu do hipoteki w wysokości 85.637,86 zł celem zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Następnie organ przytoczył treść art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 tej ustawy nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. W ocenie organu, przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c ww. ustawy nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Organ uznał, że nie zachodzi też przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy, gdyż wnioskodawczyni zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, lecz nie wystąpiła przesłanka braku majątku, z którego obecnie można egzekwować należności; wnioskodawczyni posiada dochód z tytułu emerytury, której wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego; posiada też następców prawnych. Z kolei przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 tej ustawy nie zachodzi dlatego, że aktualnie Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W ocenie ZUS, również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, gdyż nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ wyjaśnił, że aktualnie z uwagi na zawarty w dniu 22 grudnia 2016 r. układ ratalny postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone, a wnioskodawczyni posiada dochód z tytułu świadczenia emerytalnego. Ponadto na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą [...] ZUS dokonał wpisu do hipoteki w wysokości 85.637,86 zł celem zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził zatem, że ponieważ wobec J. T. nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Następnie ZUS przeszedł do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS wskazał, że od 8 grudnia 2021 r. J. T. pobiera świadczenie emerytalne, którego wysokość od 1 marca 2022 r. wynosi 1.338,44 zł brutto, tj. 1.217,98 zł netto. Z kolei jej mąż pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1.338,44 zł brutto oraz świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w kwocie 500,00 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 256,44 zł netto. Łączny dochód małżonka wynosi 1.974,42 zł netto. ZUS ustalił więc, że dochód wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wynosi 3.192,40 zł. Organ zestawił też sytuację finansową strony z minimum socjalnym, które w l kwartale 2022 r. wyniosło 2.334,05 zł i jest niższe od dochodu wspólnego gospodarstwa domowego strony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził także, że wymienione przez J. T. wydatki w wysokości 500,00 zł (poza koniecznymi kosztami leczenia) nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ona ponosić. Zdaniem organu, nie może on umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał zatem, że po dokonaniu opłat bieżących do dyspozycji gospodarstwa domowego wnioskodawczyni pozostaje kwota 2.692,40 zł.

Odnośnie posiadanego przez J. T. kredytu bankowego organ stwierdził, że posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne zaciągane były bowiem przez wnioskodawczynię świadomie z uwzględnieniem jej możliwości finansowych, a przy tym godziła się ona na ich ewentualne negatywne skutki. Organ zaznaczył przy tym, że zobowiązania w miesięcznej racie 996,00 zł są przez J. T. regulowane. Zatem pomimo wykazanych trudności, posiadała i nadal posiada ona, zdaniem organu, środki na regulowanie tych zobowiązań.

ZUS uznał także, że skoro wnioskodawczyni spłaca terminowo układ ratalny, ostatnia wpłata z dnia 19 lipca 2022 r. w kwocie 2.471,00 zł, to sięganie po rozwiązanie przewidywane w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek staje się bezzasadne. Ponadto pismem z sierpnia 2022 r. znak: 570000/71/98050/2022-RED-ZR-511 ZUS wyraził zgodę na zmianę warunków umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, które będą przedstawiały się następująco: 11 rat w miesięcznej wysokości po 500,00 zł i jedna rata w wysokości 63 417,01 zł z możliwością zmiany warunków spłaty zadłużenia objętego ostatnią ratą.

W ocenie orzekającego w II instancji organu, nie można uznać, że sytuacja J. T. nosi znamiona ubóstwa oraz ma charakter trwały i pogłębiający się. Dysponuje ona bowiem świadczeniem emerytalnym, które stanowi stałe źródło dochodu i jest niezależne od jej stanu zdrowia. Świadczenie emerytalne podlega corocznej waloryzacji. Poza tym organ nie może pominąć również faktu otrzymywania jednorazowego 13-go i 14-go świadczenia emerytalnego, co z pewnością wpływa na poprawę sytuacji finansowej strony. Organ podkreślił przy tym, że z "trzynastki" i "czternastki" nie można dokonać potrąceń i egzekucji.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zauważył także, że pomimo deklarowania trudnej sytuacji materialnej J. T. nie korzysta z pomocy państwa. Organ zaznaczył, że korzystanie z tej formy wsparcia nie jest obowiązkowe, jednak stanowi dodatkowe potwierdzenie, że wnioskodawca znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jego dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, czego nie można stwierdzić w niniejszej sprawie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uważa zatem, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym.

W ocenie organu II instancji, analiza dokumentacji nie wykazała, że w sprawie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić wnioskodawczynię możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. J. T. nie udokumentowała, że klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne wydarzenie były powodem wyrejestrowania działalności gospodarczej. W jej przypadku nie zachodzi więc przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

ZUS wskazał, że do akt sprawy wnioskodawczyni przedłożyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 16 grudnia 2008 r. dla M. T. przez Miejski Zespół do Orzekania o Niepełnosprawności w T. oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego męża z rozpoznaniem inne określone zaburzenia rogówki, zespół [...], nadciśnienie tętnicze, zaćma oka prawego. Poinformowała też, że choruje na astmę i nadciśnienie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że wskazane problemy zdrowotne z całą pewnością są utrudnieniem dla wnioskodawczyni i jej męża w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż opisane problemy nie pozbawiają strony możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Źródłem utrzymania rodziny jest bowiem dochód ze świadczeń emerytalnych, które stanowią stały dochód i są wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. ZUS uznał zatem, że w przypadku J. T. nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Biorąc więc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych J. T. wniosła na nią skargę. Zdaniem skarżącej, w jej sytuacji zostały spełnione dwie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, tj. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi, gdyż została ona wniesiona po terminie, względnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie przytaczając te same argumenty co w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do wspomnianego powyżej ust. 3 omawianego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W niniejszej sprawie Sąd zwrócił się do stron postępowania (skarżącego i organu) o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W piśmie z dnia 5 grudnia 2022 r. pełnomocnik organu podał adres elektroniczny na platformie ePUAP oraz wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, względnie o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Natomiast skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu.

Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi należy w pierwszej kolejności odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie.

Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Termin ten uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi (art. 53 § 4 p.p.s.a.). W myśl bowiem art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 25 sierpnia 2022 r., a trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 24 września 2022 r. Ponieważ była to sobota, to zgodnie z treścią art. 83 § 2 p.p.s.a. za ostatni dzień terminu należy uznać następny dzień po dniach wolnych od pracy, tj. poniedziałek 26 września 2022 r. W tym właśnie dniu skarżąca wniosła skargę co potwierdza data stempla pocztowego widniejąca na kopercie zawierającej skargę. Należy zatem uznać, że skarga została wniesiona w przewidzianym do tego ustawowym terminie.

Przystępując zatem do rozpoznania sprawy wskazać należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Jedną z podstaw prawnych zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Wskazać należy, że powyższe wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanej w ramach tzw. uznania administracyjnego, skoro pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Co więcej, w zgodzie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, i bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

W ocenie Sądu, badając spełnienie tych przesłanek organy nie dokonały prawidłowego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej. Na podstawie zebranych dokumentów organy ustaliły, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Na dochód rodziny skarżącej składa się pobierane przez nią świadczenie emerytalne, którego wysokość od 1 marca 2022 r. wynosi 1.338,44 zł brutto (1.217,98 zł netto), renta jej męża z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1.338,44 zł brutto, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w kwocie 500,00 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 256,44 zł netto. Łączny dochód małżonków wynosi zatem 3.192,40 zł. Skarżąca jest współwłaścicielem: 9/128 udziału w nieruchomości gruntowej położonej w T. o powierzchni 0,8310 ha oraz właścicielem na prawach wspólnoty majątkowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej położonej w T. o powierzchni 0,2124 ha, obciążonej na rzecz ZUS hipoteką w wysokości 85.637,86 zł celem zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Organy obu instancji nie dokonały natomiast prawidłowych ustaleń odnośnie comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej i tworzącego razem z nią wspólne gospodarstwo domowe męża. Organy ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że stałe miesięczne wydatki skarżącej to opłaty eksploatacyjne w kwocie 500 zł oraz koszty leczenia w kwocie 200 zł. Organy nie dokonały jednak ani weryfikacji twierdzeń skarżącej ani żadnych ustaleń co konkretnie składa się na te wydatki, w szczególności, czy koszty leczenia obejmują wydatki związane tylko z leczeniem skarżącej, czy również koszty leczenia jej męża. Podkreślić należy, że jak wynika z akt sprawy mąż skarżącej od dzieciństwa jest niepełnosprawny w stopniu znacznym oraz niezdolny do samodzielnej egzystencji, a ponadto leczy się na nerki i nadciśnienie. Z kolei skarżąca jest chora na astmę i nadciśnienie. Trudno zatem domniemywać by w takiej sytuacji miesięczne wydatki na leczenie rodziny skarżącej mieściły się tylko w kwocie 200 zł. Organy powinny były zatem ustalić jaka jest rzeczywista łączna kwota wydatków skarżącej i jej męża na leczenie, czego jednak w niniejszej sprawie nie uczyniły.

Należy również zauważyć, że powyższa kwota wydatków (700 zł) nie obejmuje wszystkich wydatków rodziny skarżącej. Organy obu instancji nie ustaliły bowiem comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej i jej męża. W zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, że wydatki w kwocie 500 zł (poza koniecznymi kosztami leczenia) nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie skarżąca musi ponosić, a ZUS nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem.

Powyższe stanowisko organu II instancji jest błędne, gdyż ustalając sytuację majątkową dłużnika ZUS nie powinien uwzględniać tylko wydatków o charakterze nadzwyczajnym, ale przede wszystkim niezbędne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącej. Wyjaśnić należy, że do wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem zalicza się nie tylko opłaty za media (prąd, gaz, woda, ogrzewanie), czy też koszty leczenia, ale także np. koszty zakupu: żywności, odzieży, środków czystości i higieny osobistej.

Co więcej, do wydatków jakie co miesiąc ponosi skarżąca organy nie zaliczyły kosztów dojazdu jej męża do szpitala. Jak wynika z treści wniosku o umorzenie należności z tytułu składek mąż skarżącej co tydzień jeździ na kontrole do szpitala w S. (skarżąca wraz z mężem mieszkają w T.). Tym samym koszty dojazdów na trasie T. – S.– T. również powinny być zaliczone do wydatków skarżącej.

Ponadto jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, skarżąca spłaca miesięcznie raty kredytu w kwocie 996 zł. Skarżąca spłaca też zaległości za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. na podstawie umowy ratalnej z dnia 21 grudnia 2016 r. nr [...] (aneks nr 2 z dnia 18 marca 2019 r.). Jak przyznały to organy obu instancji w swoich decyzjach raty te spłacane są terminowo w pełnej wysokości (czerwiec 2022 r. – 2.463 zł, lipiec 2022 r. – 2.471 zł).

Po zsumowaniu wszystkich wydatków skarżącej, tj. opłaty eksploatacyjne - 500 zł, koszty leczenia - 200 zł, rata kredytu – 996 zł oraz rata wynikająca z umowy ratalnej – ok. 2.500 zł, otrzymujemy kwotę ok. 4.200 zł, która przekracza ustalony przez organy dochód rodziny skarżącej (3.192,40 zł). Pojawia się zatem pytanie skąd skarżąca uzyskuje dodatkowe środki na pokrycie wszystkich ww. wydatków – czy korzysta z pomocy innych osób, instytucji, czy też ma inne źródła dochodu. Należy przy tym przypomnieć, że ww. kwota 4.200 zł może nie być kwotą ostateczną skoro jak to już zostało powyżej wskazane organy nie ustaliły jednoznacznie wszystkich wydatków skarżącej (np. media, koszty zakupu: żywności, odzieży, środków czystości i higieny osobistej, dojazdy do szpitala).

Zdaniem Sądu, nieustalenie przez organy poziomu wysokości comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej i jej męża powoduje, że obraz sytuacji materialnej skarżącej jest niepełny i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy jest ona w stanie uregulować zaległe składki bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i męża. Podkreślić należy, że ustalając sytuację materialną skarżącej organy powinny pomniejszyć jej miesięczny dochód netto o sumę jej comiesięcznych koniecznych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem gospodarstwa domowego, a następnie ocenić, czy kwota jaka skarżącej pozostaje pozwala jej na chociażby częściowe uregulowanie zaległych zobowiązań względem ZUS, bez pozbawienia zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W zaskarżonych decyzjach brak jest takiej analizy. Dokonana przez organy ocena sytuacji materialnej skarżącej w oparciu o niepełne dane jest dowolna, albowiem nie uwzględnia kosztów jakie skarżąca i jej mąż muszą obiektywnie ponosić w celu zaspokojenia niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych.

Wskazane braki wskazują na naruszenie przepisów art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, które obligowały Sąd do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z porządku prawnego. Należy przy tym zauważyć, że niniejszy wyrok nie przesądza kwestii umorzenia zaległości składkowych, gdyż wskazane braki akt sprawy uniemożliwiają Sądowi odniesienie się do twierdzeń organu o braku spełnienia przez skarżącą przesłanek umorzenia należności z tytułu składek.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy winny uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną Sądu i wyeliminować wskazane powyżej uchybienia. W szczególności organy winny ustalić i przedstawić w uzasadnieniu decyzji pełną i wyczerpującą ocenę sytuacji skarżącej w odniesieniu do prawidłowo zbadanych przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Mając na uwadze, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – jak w sentencji.

Podstawą uchylenia przez Sąd decyzji wydanej przez ZUS w I instancji był art. 135 p.p.s.a, który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i ta decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa jej uchylenie stało się konieczne.