Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1061/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136 ust. 1i 3, art. 137 ust. 1, art. 142, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. R., M. S., T. G. i A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1061/11

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez K. R., A. S., T. G. i M. S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w obr. 205 miasta [...], oznaczonej jako działa nr 1441 o pow. 0,0287 ha, stanowiącą własność Gminy Miejskiej [...], w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] września 2009 r. K. R., M. S., T. G. i A. S. zwróciły się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot części działki nr 1441 położonej w P. obr. 205, wywłaszczonej na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].03.1983r. Rep. [...].

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] wyłączył Prezydenta Miasta [...] od załatwienia sprawy z wniosku wyżej wymienionych i jednocześnie wyznaczył Prezydenta Miasta [...] do jej załatwienia.

Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku K. R., M. S., T. G. i A. S., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w P. obr. 205, oznaczonej jako część działki nr 1441 o pow. 0,0287 ha, obj. KW nr [...] stanowiącej własność Gminy Miasta [...] i pozostającej w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni w P.

Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2010r. Nr [...] uchylił powyższą decyzję Prezydenta Miasta [...], a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w P. Skarga ta postanowieniem tegoż Sądu z dnia 25 sierpnia 2010r., sygn. akt II SA/Rz 462/10, została odrzucona.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w obr. 205 miasta P., oznaczonej jako działa nr 1441 o pow. 0,0287 ha, stanowiącą własność Gminy Miejskiej [...], w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej.

W uzasadnieniu organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] marca 1983 r. Rep. A [...] E. W. sprzedał na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64) nieruchomości oznaczone jaki działki nr 123 i 116 o łącznej pow. 0,1870 ha położone w P. obr. 57. Z treści aktu notarialnego wynika, że nieruchomości te niezbędne były Skarbowi Państwa pod budownictwo spółdzielcze tj. budowę Osiedla [...] w P.

Z dokumentacji geodezyjnej wynika, że działka nr 116 w obr. 57, uległa podziałowi na działki nr 116/1 i nr 116/2. Następnie działka nr 116/1, nr 123, nr 124/3 i nr 137/3 zniosła się do działki nr 157 obr. 57. W dalszej kolejności działka nr 157 podzieliła się na działki o nr 157/1, nr 157/2, nr 157/3, nr 157/4, nr 157/5 i 157/6. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów działka o nr 157/5 zmieniła oznaczenie na działkę nr 1441 obr. 205.

Na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., nr [...] działka nr 116/1 w obr. 57 miasta P. uległa z dniem [...].05.1990r. komunalizacji z mocy samego prawa na rzecz Gminy Miejskiej [...]. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2001 r. Rep A nr [...] działka oddana została w wieczyste użytkowanie [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, co ujawniono w księdze wieczystej nr KW [....] w dniu [...].12.2001 r.

Organ dodał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 1983 r., sygn. [...] spadek po E. W. nabyli żona: J. W. i córki T. G., K. R. i M. S., natomiast na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 1998r., sygn. [...] spadek po J. W. nabyła A. G. (nazwisko po mężu S.). Zatem T. G., K. R., M. S. i A. S., jako spadkobierczynie E. W. są uprawnione do złożenia wniosku o zwrot części działki nr 1441 o pow. 0,0287 ha w obr. 57 miasta P.

Dalej organ wskazał, że na ww. nieruchomości znajduje się droga wewnętrzna

o nawierzchni asfaltowej, która stanowi dojazd do bloków mieszkalnych nr 97a, 97b i 99, położonych w P. przy ul. [...]. W pozostałej części działka zagospodarowana jest jako trawnik i chodnik o nawierzchni z kostki betonowej, od strony południowej w jej granicy z działką nr 1442/2 obr. 205 usytuowane jest ogrodzenie o charakterze trwałym. Podkreślono, że działka nr 116 obr 57 niezbędna była do realizacji inwestycji, obejmującej zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych w technologii WK-70, pięciokondygnacyjnych, z usługami wbudowanymi i kotłownią. Z protokołów odbioru i przekazania do użytku budynków mieszkalnych wynika, że budowa przedmiotowego osiedla zakończona została w 1984r.

Organ I instancji powołując się na treść w art. 136 ust. 3 i art. 137 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) - zwanej dalej u.g.n., wskazał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany z zachowaniem terminów określonych w art. 137 u.g.n. i nie można uznać, że działka nr 1441 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Powyższą decyzję zakwestionowali w odwołaniu T. G., M. S., K. R. i A. S. - zastępowana przez pełnomocnika K. R. Zarzucili, że została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 u.g.n. Powołując się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 17.07.2006r, sygn. akt II SA/Kr 50/03 podnieśli, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a zatem spełnione zostały przesłanki do jej zwrotu. Ich zdaniem działka została rozdysponowana bez zgody i wiedzy poprzedniego właściciela. Ponadto została wydzielona z terenów wykorzystanych zgodnie z celem wywłaszczenia, a następnie przekazana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...].

W motywach rozstrzygnięcia powołując się na treść art. 136 ust. 3 i art. 216 u.g.n. wskazał, że skuteczność żądania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości uzależniona jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 137 u.g.n. Podkreślono, że organ I instancji bezspornie ustalił, że nabyta aktem notarialnym działka nr 116, w części odpowiadającej obecnie działce nr 1441 w obr. 205 miasta P., wykorzystana została na cel wywłaszczenia, którym była realizacja inwestycji, obejmującej zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych w technologii WK-70, pięciokondygnacyjnych, z usługami wbudowanymi i kotłownią. Cel ten został określony w decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. z dnia [...].03.1980r., znak: [...] w sprawie ustalenia miejsca i warunków realizacji zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej "[...]", wydanej dla Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w P. Decyzja ta została wymieniona w treści wyżej wskazanego aktu notarialnego.

Wojewoda wskazał, że realizacja inwestycji została rozpoczęta i zakończona w okresach czasowych wskazanych w art. 137 u.g.n. tj. prace rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia w którym nabyto działkę nr 116, a cel wywłaszczenia zrealizowano przed upływem 10 lat od dnia zawarcia aktu notarialnego z dnia [...].03.1983r. Budowa osiedla mieszkaniowego zakończona została w 1984r. (protokoły odbioru i przekazania do użytku budynków mieszkalnych nr 8, 7, 6 zlokalizowanych przy ul. [...], [...] i [...] oraz kotłowni). Organ dodał także, że realizacja inwestycji na nieruchomości przeznaczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego obejmuje także wykonanie całej infrastruktury osiedlowej. Z protokołu oględzin działki nr 1441 obr. 205 m. P. wynika, że jest ona wykorzystywana jako droga wewnętrzna osiedlowa nawierzchni asfaltowej, stanowiąca dojazd do ww. bloków mieszkalnych. Na pozostałej części działki znajduje się chodnik o nawierzchni z kostki betonowej i trawnik. Działka nr 1441 zagospodarowana jest elementami infrastruktury osiedlowej, co oznacza, że została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ uznał również, że wyodrębnienie działki nr 1441 i oddanie jej w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej nie narusza art. 136 ust. 2 u.g.n. Ta czynność geodezyjno-prawna nie spowodowała żadnych zmian w sposobie wykorzystania nieruchomości.

Skargę na opisaną decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyły T. G., M. S., K. R. i A. S. Skarżące nie precyzując kierunku jej weryfikacji, podniosły te same co w odwołaniu argumenty. Zarzuciły naruszenie art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 u.g.n. oraz art. 7 k.p.a. Podkreśliły, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, zatem spełnione zostały przesłanki jej zwrotu. Została rozdysponowana bez zgody i wiedzy poprzedniego właściciela, wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie podnieść należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o treść art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 art. 142 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm./. Zasadą, określoną w art. 136 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy jest, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Oznacza to więc, że zarówno poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /art. 136 ust.3/. Przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości, na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zgodnie z normą prawną zawartą w art. 137 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy należy rozumieć niepodjęcie prac związanych z realizacją celu, pomimo upływu 7 łat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna /pkt. 1/ albo niezrealizowanie celu pomimo upływu 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna /pkt. 2/. Obie normy prawne z przywołanego wyżej przepisu mają charakter rozłączny w tym znaczeniu, że zaistnienie przesłanek z którejkolwiek z nich czyni wniosek o zwrot nieruchomości zasadnym. W konsekwencji oznacza to, że nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została wywłaszczona, została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia nieruchomości i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia /T. Woś Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot w orzecznictwie sądów administracyjnych ZNSA.2010.5-6.452/. W tym stanie prawnym, prawidłowo orzekające w sprawie organy rozpoznały wniosek skarżących o zwrot części działki nr 1441 położonej w obrębie 205 miasta P., wywłaszczonej na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] marca 1983 r. Rep. A. Nr [...]. W oparciu o w/w przepisy zasadnie przyjęły, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 1983 r. sygn. akt Ns [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 1998 r. sygn. akt Ns [...] skarżący są osobami uprawnionymi do żądania zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości po myśli art. 136 ust.3 cyt. ustawy. Prawidłowo też orzekające organy oceniły, że w świetle art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przedmiotowa nieruchomość przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79/. W tym stanie sprawy, prawidłowo też, orzekające organy dokonały analizy przesłanek określonych art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ustaliły bowiem, że celem nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa było " budownictwo spółdzielcze Osiedla [...] zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z dnia [...] marca 1980 r. znak [...] w sprawie ustalenia miejsca i warunków zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej . Z decyzji tej oraz załączników wynika, że inwestycja obejmuje zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych w technologii WK -70 - pięciokondygnacyjnych - z usługami wbudowanymi i kotłownią łącznie z układem komunikacyjnym. Nadto, w postępowaniu prowadzonym w sprawie wykazane zostało, na podstawie zalegających w sprawie protokołów odbiorów i przekazania do użytku, że inwestycja ta została zrealizowana do 1985 r. Z protokołu oględzin przedmiotowej działki z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz dokumentacji fotograficznej wynika, że jest ona obecnie wykorzystana w części jako droga wewnętrzna osiedlowa o nawierzchni asfaltowej stanowiąca dojazd do bloków mieszkalnych nr 97a, 97b i 99, zaś w pozostałej części jako chodnik o nawierzchni z kostki betonowej i trawnik. Konstatację tę, w sposób prawidłowy, orzekające organy przyjęły jako realizację celu wywłaszczenia nieruchomości. Wbrew twierdzeniom skarżących, należy zgodzić się z takim stanowiskiem organów, gdyż inwestycja została zrealizowana w terminie nieprzekraczającym okresów, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś samo pojęcie "osiedle mieszkaniowe" /pomijając nawet treść załączników do decyzji/ obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom, w tym również ciągi komunikacyjne, parkingi i zieleń osiedlową /tak wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., I OSK 1324/06 lex 383797, wyrok NSA z dnia 3 września 2010 r., IOSK 1537/09 lex 745074/. Skoro zatem, stanowisko organów orzekających w sprawie, przyjmujących że cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany jest jest prawidłowe, to nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżących w zakresie naruszenia dyspozycji zawartej w art. 136 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu podczas gdy, w rozpoznawanej sprawie cel wywłaszczenia spornej nieruchomości został zrealizowany. Należy zatem mieć na uwadze, że uprawnienia byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości związane są ściśle z przesłankami zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określonymi w ustawie to znaczy z oceną, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu przepisów ustawy. Jeżeli nieruchomość została, tak jak w rozpoznawanej sprawie, wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, to wygasła przysługująca byłemu właścicielowi ekspektatywa prawa żądania jej zwrotu i w ten sposób ostatecznie ustała wieź prawna między poprzednim właścicielem a Skarbem Państwa, który odtąd mógł korzystać z tej nieruchomości i rozporządzać nią bez jakichkolwiek ograniczeń, mających swe źródło w wywłaszczeniowej drodze nabycia nieruchomości / tak wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06 lex 291163/. Oznacza to więc, że realizacja celu wywłaszczenia nieruchomości wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości w oparciu o wykładnię art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo późniejszych zmian czy to własnościowych czy też przeznaczenia /tak wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008 r., OSK 180/07, wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., I OSK 941/09/. Z tych też powodów, wbrew żądaniom skargi nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisy art. 136 ust. 2 i ust 5, art. 139, art. 140 i art. 141 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 97 § 1 pkt. 4 i art. 100 § 1 k.p.a., jako że dotyczą sytuacji kiedy wywłaszczona nieruchomość została użyta na cel inny niż określony w wywłaszczeniu, a co nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżących, Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 17 lipca 2006 r. sygn. akt SA/Kr 50/03 jednak musi podnieść, że wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów proceduralnych, gdyż materiał dowody w sprawie został w sposób zupełny, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zebrany oraz zgodnie z art. 80 k.p.a. oceniony. W postępowaniu dokonano niezbędnych w sprawie ustaleń, w tym również dokonanych zmian w ewidencji gruntów i księgach wieczystych, zaś strony postępowania brały w nim udział zgodnie z treścią art. 10 k.p.a. Ustalenia te stanowiły podstawę do wyprowadzenia zasadnych, logicznych i spójnych wniosków zawartych końcowo w należycie uzasadnionej decyzji, zgodnie z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.