Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 439/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11-12, art. 15, art. 28, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 80, art. 107 par. 3, art. 124 par. 1-2, art. 126, art. 127 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 144, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Minister Gospodarki na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w zw. z art. 126 kpa, po rozpatrzeniu wniosku B. S., nie stwierdził nieważności postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] marca 2007 r. wydanego w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizujących przedsiębiorstwo pn. P., [...].

Organ stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, iż brak jest przesłanek pozwalających uznać, iż postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2007 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością stwierdzenia nieważności tego postanowienia, gdyż postanowienie to nie narusza w całości ani części obowiązujących aktualnie przepisów, ani też nie może zostać potraktowane jako przeciwstawne przepisom, na podstawie których zostało wydane.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli A. P., B. D., G. O., P. K. oraz B. S. Organ ponownie orzekający nie znalazł podstaw do zmiany skarżonego rozstrzygnięcia i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 141 § 2 oraz 144 kpa utrzymał je w mocy, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko.

W uzasadnieniu postanowienia, Minister odwołując się do dorobku orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyjaśnił, kiedy można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Następnie wskazał na zasadność zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 kpa w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Kontrolując rozstrzygnięcie z 2007 r. organ stwierdził, iż wówczas Minister prawidłowo ustalił, iż właścicielem przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której położona była fabryka, był P. B., zmarły 26 marca 1954 r. Zatem w celu rozpoznania wniosku M. B. z 30 października 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizujących mienie stanowiące własność poprzednika prawnego wnioskodawcy, konieczne stało się ustalenie następców prawnych zmarłego P. B. oraz ustalenie ich legitymacji do udziału w tymże postępowaniu. Wobec powyższego do akt sprawy załączono:

- postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sierpnia 2001, sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po P. B., zgodnie z którym na podstawie ustawy prawo do spadku nabyli: żona M. B., oraz dzieci: M. B., B. D., P. K., G. O.;

- uwierzytelnione tłumaczenie orzeczenia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 1971 r., sygn. akt [...] o wspólnym nabyciu spadku po zmarłej M. B., zgodnie z którym prawo do spadku nabyły jej córki: B. D., P. B.;

- postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z [...] lutego 2006 r., sygn. akt [...] o uznaniu wyroku zagranicznego, zgodnie z którym postanowiono: uznać za skuteczne na obszarze Polski orzeczenie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 1971 r., sygn. akt [...], z wyłączeniem uznania praw spadkowych do nieruchomości położonych na terenie Polski.

Zdaniem Ministra orzekającego w 2007 r., przedstawione dokumenty nie okazały się wystarczające do ustalenia, przez kogo została objęta masa spadkowa przypadająca M. B. po jej zmarłym mężu w zakresie nieruchomości (w tym związanych z nią praw i roszczeń) która została znacjonalizowana wraz z przedmiotowym przedsiębiorstwem. Osoby dziedziczące po M. B. na podstawie w/w postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z wyłączeniem nieruchomości, nie mogą zgłaszać praw w niniejszym postępowaniu nieważnościowym, gdyż jedynie osoby dziedziczące po żonie byłego właściciela przedsiębiorstwa w części dot. nieruchomości, będą mogły korzystać z praw związanych z nieruchomością. Uprawnień tych nie można łączyć z żadnym tytułem prawnym do innych składników majątkowych znacjonalizowanego przedsiębiorstwa.

Następnie wskazano, iż generalną zasadą prawa spadkowego jest, że orzeczenie sądu zagranicznego o stwierdzeniu nabycia spadku może być uznane w Polsce jedynie w zakresie majątku spadkowego znajdującego się za granicą. W odniesieniu do nieruchomości położonej w Polsce stwierdzenie nabycia spadku należy do wyłącznej jurysdykcji krajowej po myśli art. 1102 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) dalej jako "kpc". Zatem uregulowanie następstwa prawnego po M. B. w pełnym zakresie (z uwzględnieniem prawa do nieruchomości położonych w Polsce), pozwoli na ustalenie pełnego kręgu uprawnionych stron.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał:

- chybiony jest zarzut naruszenia art. 124 § 1 kpa gdyż, kwestionowane postanowienie z dnia 30 września 2009 r. ma wszelkie istotne składniki postanowienia (oznaczenie organu, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby upoważnionej do wydania), a także postanowienie określa spośród wszystkich osób biorących udział w postępowaniu jedynie tę osobę, do której jest skierowane (adresata);

- przeniesienie pełnej listy uczestników tego postępowania (wraz z danymi adresowymi) do odrębnego wykazu stanowiącego załącznik do wydanego rozstrzygnięcia nie stanowiło naruszenia prawa (konieczne było z uwagi na wymogi stawiane na administratorze danych przez ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych – Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 tj. ze zm.);

- spadkobiercy P. B. nabyli uprawnienie do wzruszenia indywidualnych aktów administracyjnych, na mocy których doszło do upaństwowienia w/w przedsiębiorstwa oraz nieruchomości na której zorganizowana była przedmiotowa fabryka;

- skoro w aktach sprawy brak jest postanowienia sądu polskiego o stwierdzenia nabycia spadku po M. B., obejmującego prawa spadkowe do nieruchomości położonych w Polsce, to nie można uznać, iż następstwo prawne po zmarłym właścicielu znacjonalizowanego mienia zostało w pełni wykazane;

- w podobnych sprawach strony uzyskiwały i uzyskują postanowienia sądu polskiego co do stwierdzenia nabycia spadku w części dotyczącej roszczeń (praw) do nieruchomości położonych w Polsce;

- orzeczenie Sądu Apelacyjnego w K. jest prawomocne i zgodnie z art. 365 § 1 kpc wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej – zatem zarówno organ jak i strony zobligowani są do uwzględnienia zwartego w jego treści rozstrzygnięcia.

W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika B. S. zarzuciła naruszenie:

- art. 15 w zw. z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 kpa,

- art. 124 § 1 kpa,

- art. 124 § 2 w zw. z art. 126 i art. 107 § 3 kpa,

- art. 80 kpa,

- art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 kpa

i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty wskazując:

- nie została zrealizowana zasada dwuinstancyjności postępowania, skutkiem czego naruszono art. 15 w zw. z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 kpa;

- Minister nie odniósł się do następujących zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy: pojęcia spadku i składników spadku, w tym i tego, że w skład spadku nie wchodzą różnego rodzaju uprawnienia o charakterze administracyjnym, znaczenia uznania orzeczenia sądu zagranicznego przez sąd polski, braku jurysdykcji sądów polskich w przedmiocie orzekania o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej M. B. skutkiem czego naruszono art. 15 w zw. z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 kpa, a fakty te pozostają nadal niewyjaśnione przez organ;

- z postanowień z dnia [...] września 2009 r. i z dnia [...] stycznia 2010 r. nie wynika kto w istocie był stroną postępowania (przeniesienie pełnej listy uczestników postępowania do odrębnego wykazu stanowiącego załącznik do postanowienia), zaś stronom nie doręczono wskazanego załącznika, skutkiem czego naruszono art. 124 § 1 kpa;

- w skład spadku po P. B. nie wchodziło prawo własności nieruchomości w G. ani jakiekolwiek roszczenie cywilnoprawne związane z tą nieruchomością (gdyż została znacjonalizowana), wobec tego żadna z osób wymienionych w postanowieniu Sądu Rejonowego w G. o stwierdzeniu nabycia spadku po tym zmarłym nie mogła stać się właścicielem (współwłaścicielem) tej nieruchomości ani nabyć w drodze dziedziczenia roszczeń w odniesieniu do znacjonalizowanej nieruchomości; w konsekwencji M. B. nie nabyła i nie mogła nabyć w drodze dziedziczenia prawa własności znacjonalizowanej nieruchomości w G. (twierdzenie to należy odnieść do nieskonkretyzowanych praw czy też roszczeń mogących być związanymi ze znacjonalizowaną nieruchomością);

- w skład spadku nie wchodzą publiczne prawa podmiotowe ani uprawnienia i obowiązki administracyjne;

- ekspektatywa odzyskania nieruchomości położonej w Polsce nie uzasadnia jurysdykcji sądów polskich, przywołano w tym zakresie orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., sygn. akt I CKN 804/00 (LEX Nr 51836);

- w skład spadku po M. B. nie wchodziło prawo własności (współwłasności) nieruchomości lub ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości położonej w Polsce (w tym do znacjonalizowanej nieruchomości w G.), skutkiem czego od dnia 1 lipca 2009 r. (dnia wejścia w życie nowelizacji kpc dokonanej ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 234, poz. 157) żaden z bezpośrednich jak i dalszych spadkobierców zmarłej nie może uzyskać postanowienia sądu powszechnego o stwierdzenia nabycia spadku (art. 1102 § 1 kpc zastąpił art. 11071 kpc, a art. 1102 § 1 kpc zd. drugie kpc stał się jednostką redakcyjna art. 11102 kpc);

- skoro w skład spadku po M. B. nie wchodziło prawo własności (współwłasności) nieruchomości lub ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości położonej w Polsce (przy czym niewątpliwie w skład spadku nie wchodziły jakiekolwiek prawa rzeczowe, w tym i dotyczące znacjonalizowanej nieruchomości w G.) to zgodnie z art. 365 § 1 kpc, spadkobiercami zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w K. są B. D. oraz P. K.;

- Sąd Apelacyjny w K. po to uznał orzeczenie Sądu Rejonowego w K., aby spadkobiercy zm. M. B. mogli prowadzić postępowanie nieważnościowe dotyczące aktów nacjonalizujących – wskazując w postępowaniu administracyjnym swoją legitymację;

- zastosowana przez Ministra uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1982 r., sygn. akt III CZP 8/82, OSNCP 1982/10 poz. 142 wskazuje na jurysdykcję krajową w sprawach dotyczących stwierdzenia nabycia spadku po cudzoziemcu, gdy wchodzące w skład masy spadkowej gospodarstwo rolne lub inny majątek nieruchomy położone są na terenie Polski, a w niniejszej sprawie w skład masy spadkowej po M. B. nie wchodziło gospodarstwo rolne lub inny majątek nieruchomy położony na terenie Polski;

- celem postępowania nie jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości lecz wyłącznie stwierdzenie nieważności trzech orzeczeń z lat 50 i 60 ubiegłego wieku;

- zawieszenie postępowania nieważnościowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, a to do czasu stwierdzenia przez sąd polski nabycia spadku po zm. M. B. w części obejmującej prawo do nieruchomości położonych na terenie Polski było pozbawione podstaw prawnych i nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż w skład spadku po M. B. nie wchodziły prawa rzeczowe do nieruchomości położonych w Polsce, a organowi w czasie wydawania postanowienia o zawieszeniu znani byli wszyscy spadkobiercy P. B.;

- na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "ppsa", wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2009 r., Nr [...] znajdującego się w aktach sprawy również toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o sygn. IV SA/Wa 2114/09.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Na żądanie Sądu w pismach procesowych z dnia 26 lipca 2010 r. oraz z dnia 27 lipca 2010 r. Minister wskazał na przykładowe orzeczenia polskich sądów powszechnych, przedkładane przez strony w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości znajdujących się na terenie Polski, mocą których stwierdzano nabycie spadku po cudzoziemcach.

Obecny na rozprawie pełnomocnik organu złożył kolejne przykładowe orzeczenie dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po cudzoziemcu. Dodatkowo oświadczył, iż przedłożone postanowienia są jedynie przykładowymi, zaś w posiadaniu Ministra jest wiele podobnych. Podkreślił, iż praktyka zastosowana w niniejszej sprawie jest przyjęta od wielu lat w tego typu postępowaniach. Niniejsza sprawa jest pierwszą, w której strona kwestionuje możliwość uzyskania tego rodzaju postanowienia, gdy chodzi o utracone na terenie Polski nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Na wstępie wypada podkreślić, iż postępowanie przed organem administracji toczyło się niniejszej sprawie w trybie nadzwyczajnym. Dotyczyło ono oceny legalności postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania. Podstawę oceny orzeczenia stanowił art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 kpa

Skarżąca przyczynę nieważności postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania upatrywała w dwu domniemanych rażących wadliwościach tego orzeczenia:

- zawieszeniu postępowania pomimo braku ku temu przesłanek, w myśl art. 97 § 1 pkt 4 kpa, tj. braku zagadnienia wstępnego wymagającego wyjaśnienia – w ocenie Skarżącej, dla ustalenia kręgu stron postępowania, nie było zasadne ustalanie (w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym), kto jest spadkobiercą dawnego właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, gdy chodzi o nieruchomości w Polsce wchodzące w skład przedsiębiorstwa,

- w treści postanowienia w przedmiocie zawieszenia nie wymieniono wszystkich stron postępowania.

Gdy chodzi o pierwszą z domniemanych przesłanek nieważności postanowienia należy stwierdzić, co następuje.

W sprawie są bezsporne okoliczności faktyczne towarzyszące zawieszeniu postępowania (wskazane przez organ w zaskarżonym orzeczeniu – przywołane w części historycznej niniejszego uzasadnienia). Spór, któremu daje wyraz treść skargi, dotyczy uwarunkowań prawnych sprawy, a więc czy jest trafna przyjęta przez organ administracji interpretacja przepisów, w myśl, której dla ustalenia pełnego kręgu osób mających interes prawny w sprawie konieczne jest przesądzenie, kto byłby spadkobiercą nieruchomości wchodzących w skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, o ile w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o jego przejęciu okazałoby się, iż nieruchomość ta nigdy nie przeszła na własność Skarbu Państwa (koncepcja wstecznego skutku decyzji o stwierdzeniu nieważności).

Dla oceny, iż określone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w tym kontekście, decydujące znaczenie ma czy przyjęta za właściwą przez organ administracji wykładnia regulacji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią regulacji normatywnych dotyczących wskazanych kwestii. Chodzi tu o przepisy, których treść normatywna może być rozumiana wprost nie zaś przy zastosowaniu bardziej złożonych reguł wykładni (por. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 76 i powołane tam orzecznictwo). W wyroku z dnia 22 stycznia 2009 r. (II OSK 57/08, ogólnodostępnym na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy brzmienie przepisu nasuwa jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne lub też przepis nie rozstrzyga wprost spornej kwestii, a jego wykładnia jest kształtowana przez orzecznictwo sądów (organów administracji publicznej).

W tym kontekście należy wskazać, iż trafnie skonstatował organ administracji, brak normy prawnej, której treść zostałaby w sposób oczywisty naruszona, przy czym wykraczając poza granice niniejszej sprawy organ administracji dodatkowo zajął stanowisko w kwestii, czy zastosowana wykładnia przepisów była prawidłowa (zagadnienie to zostanie podjęte dodatkowo w dalszej części uzasadnienia).

Trafność stanowiska, iż uznając wystąpienie przesłanek zawieszenia postępowania nie naruszono rażąco prawa wynika z następujących uwarunkowań.

Przywołaną przesłanką zawieszenia postępowania było wskazanie, iż konieczne jest pełne ustalenie kręgu stron postępowania, co może wyłącznie nastąpić w drodze orzeczenia sądu powszechnego (stwierdzenie nabycia spadku). Z kolei kwestia ta jest powiązana z wykładnią użytego w art. 28 kpa pojęcia "interesu prawnego" w sprawie. Znaczenie tego sformułowania, z uwagi na jego niedoprecyzowany charakter jest często przedmiotem interpretacji w judykaturze i doktrynie. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakie mają wobec danego podmiotu (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Kraków 2002, s. 130). Wskazuje się, iż źródła interesu prawnego w przypadku określonych kategorii spraw należy poszukiwać w przepisach prawa materialnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/99, LEX Nr 47898).

Gdy chodzi o postępowania związane z badaniem legalności orzeczeń nacjonalizacyjnych, w judykaturze nie budziło dotąd wątpliwości, iż interes prawny w takich postępowaniach mają spadkobiercy właścicieli przejętego mienia (nie zależnie czy chodzi o poszczególne nieruchomości, czy też, jako zorganizowane przedsiębiorstwo). Bez znaczenia jest w tym kontekście kwestia, iż samo dziedziczenie z punktu widzenia teoretycznego dorobku doktryny nie obejmuje uprawnień o charakterze administracyjnym (w tym określonych roszczeń np. o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego) a masa spadkowa nie obejmuje ekspektatywy uzyskania zadośćuczynienia za przejęte z naruszeniem prawa mienie (w drodze jego zwrotu lub odszkodowania).

W tym świetle szerokie wywody skargi z odwołaniem do poglądów judykatury i doktryny, w których faktycznie kwestionuje się zasadniczo związek ustalenia następstwa prawnego wynikającego z dziedziczenia ze statusem strony nie mogą odnieść skutku. Skarżąca koncentrując swoje rozważania na kwestii, czy istotnie jest konieczne ustalenie kręgu spadkobierców dawnego właściciela przedsiębiorstwa, gdy chodzi o należące do niego przed nacjonalizacją nieruchomości, nie dostrzega, iż przeprowadza równocześnie krytyczna analizę wywodzenia interesu prawnego z tytułu dziedziczenia w ogóle, gdy chodzi o uprawnienie żądania badania legalności aktów nacjonalizacyjnych (pokreślenie kwestii, iż uprawnienia z tym związane nie stanowią części spadku a ekspektatywa zaspokojenia roszczeń masy spadkowej). Rozważania Skarżącej dotyczące braku przesłanek dla żądania wykazania się przez spadkobierców prawami do znacjonalizowanych nieruchomości można odnieść wprost, w ogóle do oceny zasadności żądania wykazywania się prawami do spadku, gdy chodzi o wywiedzenie interesu prawnego do żądania badania legalności decyzji w przedmiocie przejęcia mienia w pozostałym zakresie, gdy chodzi o znacjonalizowane przedsiębiorstwo. Jednak w tym zakresie Skarżąca nie podważa, iż uprawnienie żądania badania legalności orzeczenia może wynikać właśnie z tytułu dziedziczenia.

W tym świetle wykładnia przepisów dotyczących ustalenia kręgu stron postępowania, prezentowana przez Skarżącą, wydaje się mieć również istotne mankamenty (luki, gdy chodzi o wyrażane równocześnie tezy doktrynalne). W tym świetle nie podobna uznać, iż odmienna wykładnia, jaką kierował się organ administracji, wydając orzeczenie w przedmiocie zawieszenia postępowania, może być kwalifikowana, jako pozostające w oczywistej sprzeczności z jednoznaczną treścią normatywną konkretnych przepisów a więc stanowiąca o rażącym naruszenia prawo, co jedynie może mieć znaczenie w niniejszej sprawie, z uwagi na jej przedmiot.

Nie można pominąć, iż jak wynika z oświadczenia przedstawiciela organu administracji, przyjęta praktyka określania kręgu spadkobierców znacjonalizowanych nieruchomości wchodzących w skład przejętego przedsiębiorstwa, także, gdy chodzi o osoby o obcym obywatelstwie, miała dotychczas miejsce w orzecznictwie administracyjnym a postępowania przed sądami powszechnymi kończyły się uzyskaniem stosownych orzeczeń, co uwiarygodniono w niniejszym postępowaniu przedkładając przykładowe orzeczenia. W tym świetle nie ma przesądzającego znaczenia przywołany w skardze wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., sygn. akt I CKN 804/00 (LEX Nr 51836), gdzie wyrażono odmienny pogląd. Sprzeczność wykładni określonych regulacji z wyrażoną w jednostkowym orzeczeniu Sądu Najwyższego nie przesądza o jej oczywistej wadliwości, skoro wadliwość tego rodzaju nie może być oparta wyłącznie na nie właściwej wykładni.

Nie można także, jako trafny podzielić poglądu Skarżącej, jakoby z orzeczenia Sądu Apelacyjnego w K. z [...] lutego 2006 r., sygn. akt [...] wynikało epressis verbis, iż w jego ocenie orzekanie w sprawie praw spadkowych do nieruchomości na terenie Polski nie jest konieczne dla wykazania interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie wyeliminowania z obrotu aktu prawnego w przedmiocie nacjonalizacji. Intencja Sądu w tym zakresie nie została wyrażona expressis verbis. Uprawniona jest na równi interpretacja treści tego orzeczenia dokonana przez organ administracji. Wywiedziono mianowicie, iż Sąd dokonując uznania orzeczenia zagranicznego miał jedynie na względzie, wynikającą z obowiązującego porządku prawnego (przywołane wcześniej regulacje kpc), regułę wyłącznej właściwości sądów polskich w tego rodzaju sprawach, czemu dał wyraz w treści orzeczenia. Passus uzasadniania, wskazujący, iż Sąd miał na uwadze interes spadkobierców w zakresie uzyskania orzeczenia w przedmiocie przejętego przedsiębiorstwa nie przesądza o uznaniu, iż interes ten nie dotyczy kwestii praw spadkowych także do nieruchomości na terenie Polski stanowiących składniki tego przedsiębiorstwa. Uzyskanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie mogło jednak nastąpić wyłącznie w innym trybie niż uznanie orzeczenia sądu zagranicznego.

Wskazane wyżej uwarunkowania przesadzają, iż orzeczeniu w przedmiocie zawieszenia postępowania nie można przypisać wady nieważności w kontekście stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa, gdy chodzi o wskazanie przesłanki zawieszenia postępowania. Stąd zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa w świetle treści art. 97 § 1 pkt 4, w związku z art. 28 kpa jest niezasadny. Oczywiście niezasadne są z kolei zarzuty dotyczące niewłaściwego wyjaśnienia sprawy (art. 80 kpa), skoro żadne jej okoliczności faktyczne nie są sporne. Spór pomiędzy stronami dotyczy wyłącznie oceny tych okoliczności w kontekście zasadności susbsumpcji określonych norm prawnych.

Nie można także uznać za zasadny zarzutu, jakoby organ administracji procedujący na etapie powtórnego rozpoznania sprawy nie odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych podnoszonych przez Stronę (zasada dwuinstancyjności – art. 15 kpa) a co za tym idzie wydał błędne orzeczenie (uchybienie art. 124 § 2, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 kpa). Organ administracji prawidłowo zinwentaryzował treść zarzutów, czemu dał wyraz w części historycznej uzasadnienia, a następnie odniósł się do nich prezentując swoje stanowisko odnośnie ich nie zasadności oraz je uzasadniając. Szczegółowość uzasadnienia w przedmiotowej sprawie jest adekwatna do potrzeb sprostania wymaganiu art. 11 kpa (zasada przekonywania) i mieści się w granicach zasad postępowania wskazanych w art. 12 kpa (zasada ekonomii postępowania). Odrębną natomiast kwestią jest to, iż stanowisko organu administracji nie było, co do meritum satysfakcjonujące dla Strony, czemu dała wyraz w treści skargi.

Jednocześnie trzeba odnotować, iż w uzasadnieniu orzeczenia organ administracji wykroczył w pewnym zakresie poza przedmiot postępowania wyrażając kategoryczne stanowisko, iż przyjęta praktyka procedowania (oparta na określonej wykładni sposobu dowodzenia interesu prawnego w przypadku znacjonalizowanych nieruchomości przez wykazanie prawa do spadku) jest prawidłowa. Kwestia ta wykracza poza ramy sprawy, której przedmiotem jest ustalenie, czy wykładnia tego rodzaju może być kwalifikowana, jako rażąco naruszająca prawo. Uchybienie tego rodzaju nie zmogło jednak mieć wpływu na wynik sprawy, skoro organ zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności zakwestionowanego orzeczenia. W tym przypadku uchybienie przepisom postępowania w zakresie prawidłowego uzasadnienia orzeczenia (art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa) musi być kwalifikowane, jako niemogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy a więc nieuzasadniające uchylenia zaskarżonego orzeczenia, co wynika a contrario z art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa.

Nie zasadny jest również zarzut jakoby orzeczenie w przedmiocie zawieszenia rażąco naruszało prawo z uwagi na brak wskazania w jego treści wszystkich stron postępowania. Trafnie wskazano, iż wymaganie wskazania tych stron wynika z treści art. 124 § 1 kpa, przy czym w polskiej tradycji administracyjnej z reguły wykaz stron jest zawarty w części końcowej, gdzie wskazuje się, komu orzeczenie jest doręczane. W rozpoznawanej sprawie wykaz ten zawarty został w odrębnym załączniku, przy czym Skarżąca wskazuje, iż załącznik ten nie był doręczony stronom. W tej sytuacji orzeczenie wskazywało jedynie z czyjego wniosku prowadzone postępowanie zostało zawieszone (w jakiej sprawie było wydane).

Trafnie wskazano w skardze, iż wykładnia przepisów zastosowana przez organ w świetle przepisów ustawy o ochronie danych osobowych była mylna. Przepisy kpa stanowią bowiem przypadek szczególny w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych, w którym ujawnienie danych osobowych jest dopuszczalne (skoro obowiązek taki wynika wprost z ustawy, jaką jest kpa). Trzeba mieć jednak na uwadze, w pierwszym rzędzie, iż wskazana konkluzja jest także wynikiem dokonania określonej wykładni (w związku ze zbiegiem regulacji). Pogląd taki ukształtował się jako jednolity w praktyce działania organów administracji dopiero po pewnym czasie od wejścia w życie regulacji dotyczących ochrony danych osobowych. Nawet gdyby pomimo wskazanych uwarunkowań uznać, iż wadliwość orzeczenia (brak wskazania wszystkich stron postępowania) wynika z oczywiście niewłaściwej wykładani przepisów, jednocześnie należałoby ocenić, jakie znaczenie mogłaby odgrywać wskazana wadliwość z punktu widzenia ochrony podstawowych zasad praworządności (czy pozostawienie wadliwego orzeczenia byłoby nie do pogodzenia z regułami państwa praworządnego – druga obligatoryjna przesłanka wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia). W tym kontekście trzeba wskazać w pierwszym rzędzie, iż kwestionowane orzeczenie ma wyłącznie charakter procesowy. Skutkiem jego wydania nie jest nałożenie obowiązków na konkretne podmioty lub przyznanie praw. Z praktycznego więc punktu widzenia, mając na uwadze zasady pewności prawa, wskazanie w jego treści stron nie ma kluczowego znaczenia. Jednocześnie w niniejszej sprawie wykaz stron, stanowiący załącznik znajduje się w administracyjnych aktach sprawy, możliwe jest więc w każdym czasie ustalenie, kto był uznawany za stronę w kontekście istotnym np. oceny czy konkretne orzeczenie jest ostateczne (doręczono je podmiotom uważanym za stronę i upłynął stosowny termin wniesienia środków zaskarżenia). Wskazać dodatkowo należy, iż nawet pominięcie określonej strony w postępowaniu (a więc nie tylko formalne jej nieuwzględnienie w wykazie stron - w praktyce w rozdzielniku - lecz również faktyczne nie doręczenie jej wydanych orzeczeń) stanowi jedynie o wadliwości mniej daleko idącej (podstawa wznowieniowa – art. 145 § 1 pkt 4 kpa) nie może więc być przesłanką nieważności. Trudne byłoby wobec tego uznanie, iż samo nie wymienienie stron postępowania w orzeczeniu musi stanowić, co do zasady wadę uzasadniającą nieważność orzeczenia. Analogiczne stanowisko prezentowane jest w judykaturze. Przykładowo w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt IV SA 475/03 - ogólnodostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA), kwestię wskazania stron w załączniku miast w treści decyzji wymieniono, jako jedną z uzasadniających uchylenie orzeczenia, nie zaś stwierdzenia jego nieważności, do czego w razie uznania, iż stanowi to kwalifikowaną wadę byłby zobligowany Sąd w myśl art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.

Mając na uwadze wyżej przywołane uwarunkowania prawne, trafna jest konkluzja organu administracji, iż kwestionowane orzeczenie w przedmiocie zawieszenia postępowania nie jest dotknięte kwalifikowaną wadą nieważności, z uwagi na brak wskazania w jego treści stron postępowania. Stąd nie trafne są zarzuty skargi naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w kontekście art. 124 § 2 w zw. z art. 126 i art. 107 § 3 kpa. Należy w tym przypadku również odnotować, iż uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, gdy chodzi o wskazane kwestie, jest wadliwe, bowiem wskazano w nim analogicznie, do zagadnień związanych z przesłankami zawieszenia postępowania, iż wykładnia przepisów przyjęta przez organ administracji (zasada nie ujawniania żadnych danych osobowych w treści orzeczenia) jest prawidłowa, co nie jest trafne, a jednocześnie wykracza poza granice niniejszej sprawy. Uchybienie przepisom postępowania w tym zakresie jednak, jak w uprzednio wskazanym przypadku nie ma mogło mieć wpływu na jej wynik, skoro konkluzja, co do oceny braku kwalifikowanej wady kwestionowanego aktu była trafna.

Sąd nie uznał za zasadne przeprowadzenie wnioskowanego dowodu z dokumentu. Strona nie wskazała, jakie istotne znaczenie mógłby on odgrywać w kontekście przedmiotu niniejszego postępowania (ocena legalności orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia, którym zawieszono postępowanie administracyjne).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.