Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 38/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 269 par. 1, art. 187, art. 145 par. 1 pkt 1a), art. 152,art. 200,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 70 par. 1, art. 208 par. 1, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a), art. 59 par. 1 pkt 1, art. 70 par. 4, art. 208 par. 1, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a), art. 139 par. 3 i 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: par. 14 ust. 2 pkt 1a), par. 6 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2015r. sprawy ze skarg NT na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2002 i 2003 rok. I. uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...] nr [...]; II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ( [...] 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Po 38/15

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 21 § 3, art. 47 w związku z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.).dalej o.p. art. 2, art. 3 ust. 2, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) dalej. u.p.o.l. oraz w oparciu o uchwałę Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] w sprawie stawek podatku i opłat lokalnych na 2002 rok określił A wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie [...].

Uzasadniając podjętą decyzję powołano następujące okoliczności faktyczne oraz prawne: A jako zarządca gruntów Skarbu Państwa jest podatnikiem podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości. W [...] roku podatnik w złożonej deklaracji na podatek od nieruchomości nie wykazał gruntów oznaczonych symbolem Tr o pow. [...] tj. gruntów położonych pod liniami energetycznymi na terenie Gminy. Z uwagi na wątpliwości co do rzetelności złożonej deklaracji A zostało wezwane do złożenia wyjaśnień co do poprawności danych zawartych w deklaracji lub jej uzupełnienie zgodne z faktycznym stanem posiadania nieruchomości podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w [...] roku. W odpowiedzi na wezwanie A odmówiło skorygowania deklaracji wskazując przy tym, iż grunty o pow. [...] to grunty będące w posiadaniu zależnym zakładów energetycznych B i to na tym zakładzie - a nie na A - ciążył obowiązek podatkowy od tych gruntów w [...]. Nie akceptując stanowiska podatnika w powyższym zakresie w dniu [...] wszczęte zostało postępowanie podatkowe w sprawie określenia A wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok [...] w stosunku do gruntów położonych pod liniami energetycznymi. Wskazano jednocześnie, iż grunty te nie podlegały ustawowemu zwolnieniu, gdyż zmiana ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., która weszła w życie 1.01.1997 r. wyłączyła zwolnienie tych gruntów. W toku postępowania ustalono, iż w [...] roku została zlikwidowana linia wysokiego napięcia relacji P obejmująca [...] gruntu, a powierzchnia ta nadal była zaliczana do gruntów zwolnionych - położonych pod liniami elektrycznymi. W stosunku do pozostałych gruntów pod liniami wysokiego napięcia A nie dostarczyło dowodów, z których wynikałoby, że grunty te były przekazane w posiadanie zależne zakładowi energetycznemu. Z danych pozyskanych z ewidencji gruntów wynikało, że powierzchnia terenów różnych, stanowiących grunty pod przedmiotowymi liniami energetycznymi w [...] wynosiła od [...], a od [...] ha. Dlatego grunty te należało opodatkować jako grunty pozostałe obowiązującą w [...] roku stawką [...]. Kwota zobowiązania podatkowanego stanowi iloczyn powierzchni spornych gruntów, stawki podatkowej i liczby miesięcy w [...] i wynosi [...].

A złożyło odwołanie od powyższej decyzji wnosząc w nim o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art.3 ust.1 pkt 4 u.p.o.l. poprzez przyjęcie, iż na A ciąży obowiązek podatkowy z tytułu gruntów, nad którymi przebiegają linie energetyczne.

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż w roku [...] A było w posiadaniu gruntów położonych pod napowietrznymi liniami energetycznymi o pow. [...] od [...], a od [...] o pow.[...].

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż organ podatkowy nie wskazał o jakie dokładnie grunty chodzi i nie przedstawił żadnego zestawienia tych gruntów. Zdaniem odwołujacego grunty te nie znajdowały sie w tym okresie w posiadaniu A. Grunt o powierzchni [...] był przeznaczony pod linię energetyczną relacji P. Linia ta faktycznie została zdemontowana, jednakże do końca [...] niniejszy grunt pozostawał w posiadaniu zależnym B. Przekazanie linii dopiero w [...] powodowało, że A gruntem tym nie dysponowały, nie mogły na nim prowadzić gospodarki leśnej. Powyższe wynika z porozumienia zawartego pomiędzy A, a B w dniu [...] B stwierdza w nim, iż rezygnuje z dalszego zajmowania działek o łącznej powierzchni [...] (teren pod linią relacji Ś), a A powierzchnię tę przejmuje pod zagospodarowanie na cele leśne, co stanowi jednocześnie akt przekazania gruntów; ponadto A zobowiązuje się do wykazywania w/w gruntów w deklaracjach podatku leśnego od dnia [...]. Z zapisów tego porozumienia wynika więc, że do [...] sporne grunty pozostawały w posiadaniu zależnym B, co zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 4 u.p.o.l. powoduje, że obowiazek podatkowy w [...] ciążył na posiadaczu zależnym tj zakladzie energetycznym , w którego posiadaniu w tym czasie grunt się znajdował.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwolawcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie, z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Następnie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność swojej decyzji z dnia [...], z uwagi na rażące naruszenie prawa - art. 70 § 4 o.p. bowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości został przerwany w dniu [...] wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony.

Wobec powyzszego Kolegium rozpatrzylo odwołanie i decyzją z dnia [...] utrzymalo w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. Organ uznał za bezzasadny zarzut odwołania sprowadzający się do twierdzenia, iż na A w [...] roku nie ciążył obowiązek podatkowy w stosunku do spornych gruntów, gdyż grunty te były w posiadaniu zakładów energetycznych i to one winny opłacać podatek od nieruchomości za ten rok. Według organu okoliczności sprawy wskazują, że w [...] roku obowiązek podatkowy w stosunku do spornych gruntów ciążył na odwołującym się, a nie na zakładach energetycznych. B zajmowały bowiem sporne grunty bezumownie, a A nie utraciło tym samym faktycznego władztwa nad tymi gruntami czyli w dalszym ciągu było ich posiadaczem.

Mając jednocześnie na uwadze, iż zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa m.inn. na skutek zapłaty oraz fakt, iż sporne zobowiązanie zostało w całości zapłacone przez A i nie mogło nastąpić ponowne wygaśnięcie zobowiązania na mocy art.70 §.1 o.p., które uniemożliwiłoby merytoryczne rozpatrzenie niniejszej sprawy organ po uwzględnieniu wyżej wskazanych okoliczności postanowił o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Kolejną decyzją z dnia [...], nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 21 § 3, art. 47 w związku z art. 207 o.p.. art. 2, art. 3 ust. 2, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 9 pkt 2 u.p.o.l oraz w oparciu o uchwałę Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] w sprawie stawek podatku i opłat lokalnych na [...] określił A wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie [...].

W uzasadnieniu wskazano, że A w [...] posiadało w swoim zarządzie grunty Skarbu Państwa wraz z posadowionymi na nich budynkami, w stosunku do których powstało zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości. Organ pierwszej instancji wskazał, iż nie uwzględnił zadeklarowanego przez podatnika obszaru [...] (a tylko grunt o powierzchni [...]) jako zwolnionego od podatku, gdyż przez ten grunt już od [...] nie przebiega linia energetyczna (zlikwidowana linia wysokiego napięcia relacji P), co podatnik potwierdził w swoim piśmie złożonym w dniu [...]. Ponadto organ stwierdził, że brak możliwości wglądu w roku [...] w dane ewidencyjne podatnika, a tym samym sprawdzenia zgodności stanu posiadania ze stanem deklarowanym, spowodował uznanie przez organ podatkowy oznaczeń (klasyfikacji) powierzchni gruntów z roku [...] równoznacznej z rokiem [...]. Wszczęcie postępowania podatkowego oparte zostało na posiadanych z roku [...] wypisach z ewidencji gruntów i dotyczyło zaniżonych powierzchni, gdyż w okresie od [...] uległa zmianie klasyfikacja niektórych gruntów. Sporządzone w trakcie postępowania podatkowego przez Starostwo Powiatowe, na wniosek organu podatkowego, dokładne wypisy z rejestru gruntów według stanu na dzień [...] pozwoliły na prawidłowe określenie powierzchni gruntów podlegających w [...] roku opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, posiadanych przez A. Organ stwierdził również brak podstaw do zwolnienia w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l gruntu o pow. [...] ha z tytułu zaliczenia go do wału ochronnego, wyjaśniając że grunty pod wałami łączą się bezpośrednio z istnieniem budowli wałów ochronnych, które podlegają ewidencji jako urządzenia melioracyjne podstawowe. Na terenie Gminy nie stwierdzono istnienia w/w budowli, co zostało potwierdzone przez instytucje prowadzące ewidencję urządzeń melioracyjnych: Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej oraz Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych – Inspektorat. Również podatnik nie przedłożył stosownych dokumentów na okoliczność występowania wału ochronnego, do czego został zobowiązany przez organ już w roku [...] w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Skoro zatem złożona przez podatnika w dniu [...] deklaracja na podatek od nieruchomości na kwotę [...] nie uwzględniała wszystkich składników majątkowych, podlegających obowiązkowi podatkowemu w tym podatku, organ określił wysokość zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za rok [...] na podstawie art. 21 § 3 o.p. na kwotę [...], zaliczając na jej poczet wpłaconą przez podatnika kwotę [...].

Od powyższej decyzji odwołało się A, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w powołaniu na zarzuty:

– naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 4 i art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.o.l poprzez przyjęcie, iż na odwołującym się ciąży obowiązek podatkowy z tytułu gruntów nad którymi przebiegają linie energetyczne oraz które są przeznaczone pod wał ochronny,

– naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 o.p. w zw. z art. 107 kpa poprzez niezastosowanie prawnego uzasadnienia ustalonego stanu faktycznego oraz brak wskazania, na jakich dokumentach organ podatkowy oparł swoje stanowisko oraz jakim dowodom nie dał wiary,

– błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na przyjęciu, że A w okresie od [...] było w posiadaniu gruntów położonych pod liniami energetycznymi i nimi dysponowało, w tym za okres [...] o powierzchni [...] oraz za miesiące [...] o powierzchni [...].

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że powierzchnia gruntów zwolnionych od podatku – [...] ha została wskazana przez A w korekcie deklaracji na [...]. Natomiast w piśmie z dnia [...] (błędnie oznaczonym jako [...]) podało klasyfikację gruntu i zakres ich posiadania. Grunt o powierzchni [...] ha był przeznaczony pod linię energetyczną relacji P. Linia ta faktycznie została zdemontowana, jednakże do końca [...] niniejszy grunt pozostawał w posiadaniu zależnym zakładu energetycznego. Przekazanie linii dopiero w [...] powodowało, że A gruntem tym nie dysponowały, nie mogły na nim prowadzić gospodarki leśnej. Powyższe wynika z porozumienia zawartego pomiędzy A a B w dniu [...]. Zarzucono także, iż Wójt bezzasadnie nie uwzględnił zwolnienia z podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów o powierzchni [...] ha jako obszaru przeznaczonego pod wał ochronny. Ponadto organ oparł decyzję jedynie na przypuszczeniach, gdyż rzekomo nie miał wglądu w roku [...] w dane ewidencyjne podatnika, a tym samym sprawdzenia zgodności stanu posiadania ze stanem deklarowanym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 z późn. zm.), art. 13 § 1 pkt.3, art. 220 § 2, art. 233 § 1 pkt 1 o.p. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. A złożyło skargę na powyższą decyzję, zarzucając:

– naruszenie art. 187 i art. 191 w zw. z art. 235 o.p. poprzez nieprawidłowe rozpatrzenie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że A w okresie od [...] było w posiadaniu gruntów położonych pod liniami energetycznym i nimi dysponowało, w tym za okres [...] o pow. [...] ha oraz za miesiące [...] o pow. [...] ha oraz że to na A ciąży obowiązek podatkowy z tytułu gruntów, nad którymi przebiegają linie energetyczne;

– naruszenie art. 210 w zw. z art. 235 o.p. poprzez lapidarne uzasadnienie decyzji, w tym brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione lub którym nie dał wiary oraz pominięcie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty A wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia [...] w sprawie [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Odpis prawomocnego wyroku został doręczony organowi w dniu [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. Organ uznał za bezzasadny zarzut odwołania sprowadzający się do twierdzenia, iż na A w [...] nie ciążył obowiązek podatkowy w stosunku do spornych gruntów. Przedmiot sporu w sprawie sprowadzał się do zakwestionowania przez odwołującego się podstaw opodatkowania gruntów o pow. [...] ha, które zdaniem A są gruntami podlegającymi zwolnieniu jako grunty przeznaczone pod wał ochronny oraz gruntów o pow. [...] pod zlikwidowaną w [...] linią elektryczną relacji P. Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że grunty pod wałami łączą się bezpośrednio z istnieniem budowli wałów ochronnych, które podlegają ewidencji jako urządzenia melioracyjne podstawowe. Na terenie Gminy nie stwierdzono istnienia w/w budowli, co zostało potwierdzone przez instytucje prowadzące ewidencję urządzeń melioracyjnych: Według organu okoliczności sprawy wskazują, że w [...] roku obowiązek podatkowy w stosunku do gruntów zajetych pod linie energetyczne również ciążył na odwołującym się, a nie na B. B zajmowały bowiem sporne grunty bezumownie, a A nie utraciło tym samym faktycznego władztwa nad tymi gruntami czyli w dalszym ciągu było ich posiadaczem.

Mając jednocześnie na uwadze, iż zgodnie z treścią art. 59 §.l pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa m.inn. na skutek zapłaty oraz fakt, iż sporne zobowiązanie zostało w całości zapłacone przez A i nie mogło nastąpić ponowne wygaśnięcie zobowiązania na mocy art.70 §.1 o.p., które uniemożliwiłoby merytoryczne rozpatrzenie niniejszej sprawy organ po uwzględnieniu wyżej wskazanych okoliczności postanowił o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Od obu w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego A wniosło skargi do Sądu.

W skargach zarzucono naruszenie przepisu art. 187 i art. 191 w zw. z art. 235 o.p. poprzez nieprawidłowe rozpatrzenie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że A w okresie [...] było w posiadaniu gruntów położonych pod napowietrznymi liniami energetycznymi oraz że to na A ciąży obowiązek podatkowy z tytułu gruntów, nad którymi przebiegają linie energetyczne.

- naruszenie przepisu art. 59 § 1 pkt 1 w zw. z art. 70 § 1 o.p. poprzez niewłaściwą ich wykładnię i uznanie, że skarżący zapłacił podatek, co spowodowało wygaśniecie zobowiązania podatkowego, a tym samym nie mogło nastąpić przedawnienie, co uniemożliwiło organowi II instancji merytoryczne rozpoznanie sprawy,

- naruszenie przepisu art. 210 w zw. z art. 235 o.p. poprzez lapidarne uzasadnienie decyzji, w tym brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione lub którym nie dał wiary, nadto SKO pominęło całkowicie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz nie wykonało wskazań WSA z wyroku z dnia [...] w sprawie [...]

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia A zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości za rok [...] w kwocie [...] oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy oraz o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia A zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości za rok [...] w kwocie [...] oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy, a takze o zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie obu skarg, podtrzymujac dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ stwierdził m.inn, że istniały podstawy do wydania merytorycznej decyzji przez organ odwoławczy, a to z uwagi na zapłatę należnego zobowiązania. Nie miał przy tym znaczenia fakt, iż zapłata zobowiązania za sporne grunty nastąpiła w drodze postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu wygaśnięcie zobowiązania podatkowego wskutek jego wykonania - dobrowolnego lub przymusowego - odmiennie aniżeli wygaśnięcie zobowiązania wskutek przedawnienia, nie przesądza o bezprzedmiotowości rozpoznania sprawy w wyniku odwołania podatnika wniesionego od decyzji organu podatkowego I instancji. Natomiast tylko w przypadku, gdyby zobowiązanie podatkowe zostało uiszczone w niepełnej wysokości to wówczas upływ terminu przedawnienia spowodowałby niemożność merytorycznego orzekania co do niezapłaconej części zobowiązania.

Z uwagi na to, że sprawy te pozostawały ze sobą w związku, postanowieniem z dnia [...], Sąd połączył obie sprawy do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co nastepuje:

Skargi należało uznać za zasadne, choć z innych przyczyn niż wskazane w ich uzasadnieniu.

Na wstepie nalezy podkreslic, że wbrew temu co zarzuca skarżący organ odwoławczy nie stwierdził w zaskarżonych decyzjach, że wygaśniecie zobowiązania podatkowego przez zapłatę uniemożliwiło organowi II instancji merytoryczne rozpoznanie sprawy. Przeciwnie zdaniem SKO skoro zobowiązanie wygasło juz raz przez zapłatę nie mogło ponownie wygasnąć przez przedawnienie dlatego według Samorządowego Kolegium Odwoławczego istniały podstawy do wydania merytorycznej decyzji przez organ II instancji cyt. “zgodnie z treścią art. 59 par 1 pkt 1 o.p., zobowiązanie podatkowe wygasa m.inn. na skutek zapłaty oraz fakt, iż sporne zobowiązanie zostało w całości zapłacone przez A i nie mogło nastąpić ponowne wygaśnięcie zobowiązania na mocy art. 70 par.1 tej ustawy, które uniemożliwiłoby merytoryczne rozpatrzenie niniejszej sprawy. tut. organ po uwzględnieniu wyżej wskazanych okoliczności postanowił o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji"

Uchylając obie zaskarżone decyzje, Sąd miał na uwadze pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale całej izby NSA z dnia 29 września 2014r. w sprawie II FPS 4/13, do czego był zobowiązany z uwagi na treść unormowań zawartych w przepisach art. 269 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). dalej p.p.s.a. Przepis ten ustanawia zasadę, zgodnie z którą, uchwała NSA wykazuje rozszerzoną moc wiążącą w odniesieniu do mocy wiążącej uchwały bezpośrednio w sprawie, w której została podjęta ( art. 187 §12 p.p.s.a.). Ustanowiona w art.269 § 1 p.p.s.a. zasada ogólnej mocy wiążącej uchwał nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. (postanowienie NSA z 10 stycznia 2013r. sygn. akt II FSK 824/10). W świetle tej zasady uchwała całej izby NSA w istocie dotyczy nie tylko danej sprawy ale także wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Wiąże ona bowiem sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany w uchwale NSA przepis prawa (podobnie wyrok NSA z 16 października 2013 sygn. akt II FSK 2758/11).

W uchwale z dnia 29 września 2014r. w sprawie II FPS 4/1 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art.70 §1 i art.208 § 1 oraz art.233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu uchwały, że w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego należy wyprowadzić wniosek, że niedopuszczalne jest takie uregulowanie instytucji przedawnienia, które prowadzić będzie do istnienia po stronie podatników niepewności co do ich sytuacji prawnej przez bardzo długi okres. Terminy przedawnienia nie powinny przekraczać czasu, w którym możliwe będzie wykazanie przez uczciwego podatnika, że należycie wywiązał się z obowiązku ponoszenia ciężarów podatkowych. Nawet w przypadku podatników, którzy uchylają się od opodatkowania różnicowanie ich sytuacji z uwagi na prawnie nieistotne cechy uznać należy za niedopuszczalne. Podkreślono także, że zasady te należy uwzględniać przy wykładni przepisów regulujących przedawnienie w prawie podatkowym oraz określających dopuszczalność prowadzenia postępowania podatkowego, zgodnie z wymogiem przyjmowania znaczenia przepisów podatkowych w zgodzie z Konstytucją. NSA stwierdził też, że przyznanie możliwości orzekania o zobowiązaniu podatkowym w granicach, jakie wynikają z jego zapłaty w nieograniczonym terminami przedawnienia czasie powodowałoby, że instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych w odniesieniu do podatników, którzy płacą podatki, staje się instytucją pozorną.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, ze zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok [...] uległo przedawnieniu w dniu [...] i to mimo tego, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za [...] został przerwany w dniu [...] wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony (art. 70 § 4 o.p.). Fakt przerwania w dniu [...] biegu terminu przedawnienia wynika niezbicie z zawartych w aktach administracyjnych dokumentów - dowodów doręczenia zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym oraz decyzji SKO z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji własnej uchylającej decyzję Wójta Gminy i umarzającej postępowanie w sprawie. Zgodnie jednak ze zdaniem drugim przepisu art. 70 § 4 o.p. po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Wobec czego w dniu wydania decyzji przez organ II instancji tj [...] zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok [...] było już zobowiązaniem przedawnionym. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia w dniu [...] termin przedawnienia biegł bowiem na nowo i zobowiązanie uległo przedawnieniu w dniu [...].

Zobowiązanie podatkowe za [...]. również uległo przedawnieniu. I to z dniem [...]. W aktach administracyjnych brak bowiem dowodów aby bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania uległ przerwaniu. Wbrew twierdzeniu skarżącego nie uległ on też zawieszeniu gdyż pierwsza skarga do Sądu została wniesiona już po upływie okresu przedawnienia, tj. w [...]. Co prawda decyzja organu II instancji została wydana przed upływem terminu przedawnienia tj. dnia [...] ale wyrokiem z dnia [...] w sprawie [...] decyzja ta została uchylona. Rozstrzygnięcie to zostało więc wyeliminowane z obrotu prawnego, a tym samym nie wywołało żadnych skutków prawnych.

Reasumując należało stwierdzić, iż zobowiązania za [...] były zobowiązaniami przedawnionymi. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w trakcie postępowania podatkowego musi być uwzględniony z urzędu przez organ podatkowy, przed którym postępowanie się toczy, niezależnie od tego, czy dotyczy postępowania przed organem I instancji, czy postępowania odwoławczego. Organ stwierdzając ujemną przesłankę kontynuowania postępowania, jest zobligowany do jego zakończenia przez umorzenie postępowania. Przepis art. 208 § 1 O.p. i art. 233 § 1 pkt 2 lit a O.p. w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu pierwszej instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego - niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku. Określony w tym przepisie upływ terminu przedawnienia stanowi ujemną przesłankę procesową do orzekania przez organ podatkowy, co do przedawnionego zobowiązania podatkowego, gdyż skutkuje bezprzedmiotowością postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu i fakt, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok [...] uległo przedawnieniu i w dniu wydania zaskarżonych decyzji postępowanie było już bezprzedmiotowe.

W tej sytuacji ocena zasadności pozostałych zarzutów strony skarżącej jak i trafności zastosowania przez organy podatkowe przepisów ustawy podatkowej stała się bezprzedmiotowa.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak punkcie I i II sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) oraz art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w punkcie III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) W związku z tym, że w niniejszej sprawie Sąd rozpoznał dwie skargi koszty postępowania zostały zasądzone w podwójnej wysokości.

Należy też podkreślić, iż w toku rozpoznawania niniejszej sprawy Sąd dopatrzył się istotnego naruszenia prawa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Naruszenie to polega na tym, że organ odwoławczy rozpoznawał sprawę w postępowaniu odwoławczym przez okres [...] lat w przypadku odwołania od decyzji Wójta z dnia [...] i [...] lata w przypadku odwołania od decyzji Wójta z dnia [...] ( po uchyleniu decyzji SKO przez Sąd w [...]). Choć naruszenie przepisu art. 139 § 3 o.p. nie stanowiło bezpośredniej podstawy do uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć, to świadczy w sposób oczywisty o nieprawidłowościach w stosowaniu prawa przez organ administracji. W tym zakresie Sąd stwierdza, że postępowanie odwoławcze prowadzone przez okres [...] i [...] lat należy uznać za przewlekłe skoro dla załatwienia sprawy w tym postępowaniu ustawodawca wyznaczył maksymalnie 2 miesięczny termin bądź termin 3 miesięczny, o ile w sprawie przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o jej przeprowadzenie. Co prawda do okresów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4 o.p.), to jednak nawet zaistnienie okoliczności mogących świadczyć o przyczynach niezależnych od organu, (których to okoliczności Sąd w rozpoznawanej sprawie się nie dopatrzył) nie może prowadzić do wydłużenia czasu trwania postępowania odwoławczego do [...] czy [...] lat. Podatnik ma prawo oczekiwać, że jego sprawa rozstrzygnięta zostanie w "rozsądnym terminie", zaś rozstrzygnięcie niniejszej sprawy po kilku latach nie spełnia tego wymogu.