Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 726/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1476/08 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 1476/08 oddalił skargę A. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Burmistrz Gminy Piaseczno orzekł o wymeldowaniu A. P. z pobytu stałego z lokalu nr 3 przy ul. [...] w Piasecznie.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. Burmistrz Gminy Piaseczno wznowił postępowanie w sprawie a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] grudnia 1999 r.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz stwierdził, że podstawą wznowienia było twierdzenie A. P., że jej rodzina znała miejsce jej pobytu i brak było podstaw do reprezentowania jej w postępowaniu przez kuratora. Po przeprowadzeniu postępowania ustalono, że członkowie rodziny A. P. nie znali jej miejsca pobytu w okresie prowadzenia postępowania o wymeldowanie. A. P. w 1995r. wyjechała do Londynu i prawdopodobnie tam cały czas zamieszkuje.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. P. podnosząc zarzut, że Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wydał decyzję na podstawie nieprawdziwych faktów.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wojewoda stwierdził, że nie widzi podstaw do zmiany decyzji, bowiem w sprawie nie zaistniały nowe istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi pierwszej instancji. Wojewoda stwierdził również, że od dnia doręczenia decyzji minęło ponad sześć lat, a zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. nie uchyla się decyzji po upływie tego terminu.

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2006 r. IV SA/Wa 1987/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego. Zdaniem Sądu w przypadku stwierdzenia, że upłynął termin pięciu lat od doręczenia decyzji wówczas właściwym rozstrzygnięciem jest rozstrzygnięcie wynikające z art. 151 § 2 k.p.a. Nadto postępowanie wznowieniowe powinno być prowadzone z powodu przyczyny wznowienia, na którą powołuje się skarżąca, tj. określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Następnie Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2006 r..

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2007 r. IV SA/Wa 1789/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2007 r.

Sąd za nieuzasadnione uznał stanowisko organu, że skoro w postępowaniu administracyjnym skarżącą reprezentował kurator, to nie można przyjąć, że strona nie brała udziału w postępowaniu. Takie stanowisko byłoby zasadne tylko w sytuacji zaistnienia przesłanki do ustanowienia kuratora dla skarżącej. Tymczasem skarżąca kwestionuje tę okoliczność. Organ administracji odstąpił od przesłuchania skarżącej w charakterze strony na okoliczność podniesionej przez nią przesłanki wznowieniowej. Nie przeprowadził również konfrontacji zeznań stron. Oznacza to, że organ administracji nie podjął wszystkich dostępnych środków dowodowych niezbędnych do wyjaśnienia czy zaistniała wskazana przez skarżącą przesłanka wznowieniowa. Organ administracji prowadząc postępowanie zobowiązany jest zagwarantować jednakowe prawa wszystkim stronom.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewoda stwierdził, że podjął kroki w celu przesłuchania strony. Pomimo skutecznie doręczonych pism pod wskazany przez A. P. adres ani A. P., ani jej pełnomocnik nie złożyli wyjaśnień. W kwestii zasadniczej Wojewoda podzielił stanowisko Burmistrza.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. P. zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uwzględnienie kłamstw sfałszowanych dowodów, na podstawie których wydano wadliwą decyzję. Zdaniem skarżącej Burmistrz orzekł o jej wymeldowaniu z pobytu stałego i zabraniu jej mieszkania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji zauważył, że organy administracji rozpoznające sprawę naruszyły wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu w świetle doświadczenia życiowego za niewiarygodne uznać należy twierdzenia świadków, że nie znali oni adresu zamieszkania A. P. w Wielkiej Brytanii. Jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy prawidłowo ustaliły, że zaistniały przesłanki do wymeldowania A. P. z przedmiotowego lokalu. Skarżąca przebywa na stałe w Wielkiej Brytanii od 1995 r. Zameldowanie w określonym lokalu ma charakter wyłącznie rejestracyjny i nie rodzi żadnych praw o charakterze cywilnoprawnym do tego lokalu. Stwierdzenie przez organy, że skarżąca nie powinna być w postępowaniu zwykłym reprezentowana przez kuratora nie spowodowałoby zmiany decyzji o jej wymeldowaniu.

Zgodnie z treścią art. 146 § 2 k.p.a. w postępowaniu wznowieniowym nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Zdaniem Sądu we wznowionym postępowaniu, zakończonym decyzją o wymeldowaniu A. P., zapadłaby identyczna decyzja jak w postępowaniu zwykłym. Byłaby to decyzja o jej wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego.

W ocenie Sądu brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji musiałby wydać decyzję o identycznej treści. Różnice sprowadzałyby się do wskazania odmiennej podstawy rozstrzygnięcia oraz odmiennego uzasadnienia. Samo rozstrzygnięcie pozostałoby jednak co do istoty takie samo jak w zaskarżonej decyzji.

Sąd pokreślił, że twierdzenie skarżącej, złożone na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r., że pełnomocnik dla doręczeń nie otrzymał żadnych dokumentów, na które powołuje się Wojewoda Mazowiecki nie znajduje uzasadnienia. Na żądanie Sądu Wojewoda przesłał zwrotne poświadczenie odbioru pisma z dnia 6 maja 2008 r. skierowanego do A. P., wysłanego do skarżącej na adres jej pełnomocnika dla doręczeń. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana i jako nie podjęta przez adresata została zwrócona do nadawcy.

Jako podstawę prawną wyroku Sąd wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a.

A. P., reprezentowana przez adwokata B. J., zaskarżyła opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagała się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła wyrokowi:

1) naruszenie prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr139, poz. 993 ze zm.) poprzez błędną subsumcję z ustalonym stanem faktycznym;

2) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 153 i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie kontroli decyzji administracyjnej w zakresie wytycznych, tj. oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku z dnia 8 listopada 2007 r.;

- art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uznanie, że naruszenie art. 80 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy;

- art. 145 pkt 1 lit. b p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd skontrolowania stosowania przez organ art. 145 § 1 k.p.a.;

- art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez wyjście poza granice kontroli decyzji administracyjnej i przywołanie nowej podstawy prawnej nieprzywołanej w decyzji w celu sanowania wadliwego aktu administracyjnego.

Uzasadniając zarzuty skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że nie brała udziału w postępowaniu o wymeldowanie bez własnej winy i była pozbawiona swych praw. Jej wyjazd za granicę miał charakter czasowy i był związany z nauką języka angielskiego.

Dalej wskazała, że w wyroku z dnia 8 listopada 2007 r. Sąd orzekł, że uchylona decyzja była oparta na jednostronnych zeznaniach stron z pominięciem dowodów przytaczanych przez skarżącą, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z wyroku tego wynika, że Wojewoda powinien przesłuchać skarżącą w charakterze strony oraz przeprowadzić konfrontację zeznań wszystkich stron. Te wytyczne nie zostały wykonane przez organ.

Zakładając hipotetycznie, że organ odwoławczy zastosował się do oceny prawnej Sądu, to powinien stwierdzić, iż skarżąca nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, tj. zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wówczas koniecznym byłoby wydanie decyzji o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i wydanie nowego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, chyba że oczywistym byłoby, iż w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.).

W konkluzji skarżąca stwierdziła, że Sąd pierwszej instancji przyznał, że dokonano błędnej oceny dowodów i okoliczności faktycznych, a jednocześnie uznał nieprawidłowo, że dyspozycja art. 15 ustawy o ewidencji ludności ma wciąż zastosowanie.

Zarzuciła także, że organy nie orzekły co do istoty sprawy. Jej zdaniem Sąd pierwszej instancji nie mógł działać jako organ rozstrzygający sprawę merytorycznie i tym samym brak było podstaw do przytaczania nowych podstaw prawnych rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Rozstrzygając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należało mieć na względzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1789/07. Z rozważań poczynionych przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pominął kwestię wykonania przez organ wytycznych i nie dokonał oceny postępowania organu przez pryzmat wcześniejszego rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Uchylając, wskazanym wyżej wyrokiem, decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2007 r. Sąd wyraźnie wskazał na konieczność przesłuchania A. P. na okoliczność podniesionej przez nią przesłanki wznowieniowej. Skarżąca bowiem cały czas wskazywała, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu o jej wymeldowanie z pobytu stałego, zakończonego decyzją Burmistrza Gminy Piaseczno z dnia [...] grudnia 1999 r. Twierdziła, że nie zachodziły wówczas przesłanki do ustanowienia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, gdyż rodzina znała jej adres pod którym mieszkała wówczas na terytorium Wielkiej Brytanii.

Jak wynika z akt administracyjnych Wojewoda Mazowiecki podjął kroki celem przesłuchania skarżącej, jednakże mimo prawidłowego zawiadomienia skarżąca nie stawiła się celem złożenia stosownych wyjaśnień. Organ odwoławczy, co zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji, prawidłowo doręczał pisma na wskazany przez skarżącą adres dla doręczeń. Zatem należało stwierdzić, że Wojewoda Mazowiecki wykonał wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2007 r. Fakt, że skarżąca nie stawiła się celem złożenia zeznań nie może być w tej sytuacji traktowany jako niewykonanie przez organ odwoławczy wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku. Należy mieć na względzie, że to skarżąca twierdziła, iż rodzina znała jej adres zamieszkania na terenie Wielkiej Brytanii. Zatem jej rzeczą było wykazanie w postępowaniu administracyjnym, że tak rzeczywiście było i w związku z tym zaistniała przesłanka wznowieniowa przewidziana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżąca swoim postępowaniem uniemożliwiła organowi odwoławczemu przeprowadzenie przesłuchania, mimo podjęcia przez organ stosownych kroków zmierzających w tym kierunku. Wobec tego nie wykazała, że brak było podstaw do ustanowienia dla niej kuratora dla osoby nie znanej z miejsca pobytu. W konsekwencji brak było podstaw pozwalających na uznanie, że zachodziła podstawa do uchylenia decyzji o wymeldowaniu określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zatem zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego odpowiadała prawu.

W świetle powyższych rozważań stanowisko Sądu pierwszej instancji należało uznać za błędne. Jednakże mimo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Jak bowiem wyżej wskazano organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę podjął kroki zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyłącznie postępowanie skarżącej, na które organ nie miał wpływu, spowodowało, że nie doszło do przesłuchania jej w postępowaniu administracyjnym. Również w tym postępowaniu skarżąca nie złożyła żadnych innych dowodów wskazujących na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem wyrok oddalający skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r. odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.