Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1113/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant referent-stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2007r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u D. M. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy – [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115). W uzasadnieniu wyjaśnił, że kompetentne jednostki diagnostyczne, a mianowicie Wojewódzki Ośrodek Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. w orzeczeniu z dnia [...] r. oraz Poradnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] r. zanegowały występowanie u skarżącej choroby zawodowej, gdyż całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowany specjalistyczną oceną [...] i [...], popartą badaniem [...], nie uzasadnia rozpoznania [...]. Analizując zatrudnienie D. M. w okresie od [...] do [...] . organ sanitarny nie kwestionują braku narażenia zawodowego, uznając, że wykonywała pracę wymagającą [...]. Jednakże uwzględniając fakt, iż właściwe jednostki diagnostyczne nie rozpoznały u niej choroby [...], a tym samym nie został spełniony niezbędny warunek dla pozytywnego rozstrzygnięcia uznającego chorobę zawodową, organ pierwszej instancji orzekł jak w sentencji.

W odwołaniu D. M. wniosła o uchylenie decyzji i stwierdzenie u niej choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] i [...] wykazu chorób zawodowych. Kwestionując dotychczasowe orzeczenia lekarskie wniosła o skierowanie jej na ponowne badania w Instytucie Medycyny Pracy w Ł.. Dodała, iż jest osobą schorowaną, poddaną ciągłemu leczeniu a jej dolegliwości związane są z zatrudnieniem.

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., przywołując w podstawie prawnej art. 138 ( 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu wyjaśnił, dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest:

- orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r.,

- wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie epidemiologiczne wykazało, że D. M. pracowała w różnych zakładach pracy od [...] r., m.in. jako [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] a ostatnio jako [...] w "A’’ Sp. z o.o w T., gdzie wykonywała prace [...], czyli w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej – [...]. Jednakże wobec w wyniku badań w specjalistycznych jednostkach medycznych- w Wojewódzkim Ośrodku Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz w Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – które nie potwierdziły faktu rozpoznania u zainteresowanej choroby – [...]– brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Oceniając przeprowadzone postępowanie organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszeń obowiązujących przepisów postępowania, a wobec braku podstawy medyczno- orzeczniczej w postaci pozytywnych opinii jednostek diagnostycznych nie mógł orzec o uznaniu choroby zawodowej u D. M..

Niezadowolona z powyższej decyzji D. M. wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach. W skardze tej podniosła dotychczas zgłaszane argumenty.

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.. W motywach podał, że sprawa nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Zarzucił orzekającym w sprawie organom sanitarnym, że oparły swe orzeczenia na lakonicznych i autorytarnych orzeczeniach medycznych nie dążąc do wnikliwego wyjaśnienia wątpliwości podnoszonych przez zainteresowaną. We wskazaniach Sąd zobowiązał organ odwoławczy do zwrócenia się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o uzupełnienie wydanego w sprawie orzeczenie medycznego, przy uwzględnieniu całości dokumentacji medycznej, także przedłożonej przez skarżącą, z której wynikało, że lekarze Szpitala [...] w P. w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego rozpoznali u niej [...]. W ocenie Sądu, w opinii swej biegli- lekarze jednostki orzeczniczej drugiego stopnia w żaden sposób nie wypowiedzieli się co do powyższego rozpoznania. Nadto Sąd zwrócił uwagę, ze wyjaśnienia wymaga także sprawa dokładnego ustalenia, kiedy ujawniły się udokumentowane objawy zgłaszanej choroby, co istotne jest w aspekcie treści § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego i uzyskaniu dodatkowego orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art.138 ( 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powtórzył, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie potwierdzające chorobę, zakwalifikowaną do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą.

W przypadku rozpatrywanej sprawy postępowanie wykazało, że w trakcie zatrudnienia D. M. wykonywała prace [...], czyli pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej – [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Jednakże kompletne jednostki diagnostyczne nie stwierdziły u D. M. wskazywanej choroby. W dodatkowej opinii medycznej, wydanej po ponownym badaniu zainteresowanej, lekarze Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stwierdzili, iż nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, podnosząc, że zarówno względy medyczne – całokształt obserwacji klinicznej, analiza aktualnych wyników badań i dostępnej dokumentacji lekarskiej jak i względy formalno-prawne – brak potwierdzenie istnienia choroby w okresie jednego roku od zakończenia pracy zawodowej- nie dają podstaw do rozpoznania choroby [...]. Dlatego też organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę uznał, że nie została spełniona przesłanka medyczno- orzecznicza do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową z poz. [...] wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i uznania u niej choroby zawodowej – [...]. W jej uzasadnieniu obszernie opisując dolegliwości chorobowe, podkreśliła, że ich przyczyną jest wykonywana praca zawodowa. Twierdząc, że występuje u niej wnioskowana choroba, wymieniła wszystkie pobyty w szpitalach i wizyty w przychodniach lekarskich, które, w jej ocenie, tylko ten fakt potwierdzają. Zarzucając, brak obiektywności jednostek diagnostycznych orzekających w trakcie niniejszego postępowania, wniosła o przeprowadzenie dodatkowych badań i uzyskanie nowej opinii medycznej Instytutu we W. lub Ł.. Wskazując na wypadek przy pracy w trakcie zatrudnienia w Spółce A w T., wyjaśniła, że miał on także wpływ na obecny jej stan zdrowia.

W kolejnych pismach procesowych z dnia [...] i [...] r. zgłosiła ponowny wniosek o ponowne badanie i opinię lekarską.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto wyjaśnił, że w sprawie wyczerpany został dwustopniowy tryb diagnostyczno- orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że organ odwoławczy nie wykonał zaleceń wynikających z wyroku Sądu z 2005 r. W szczególności nie wyjaśniono, dlaczego występującej u skarżącej choroby biologicznej nie uznano jako choroby zawodowej, podobnie jak rozbieżności pomiędzy przedstawionymi w sprawie opiniami lekarskimi. Dodatkowo wskazał, że brak odrzucenia skargi wniesionej przez skarżącą świadczy o braku prekluzji w zakresie możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na mocy przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (zob. art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.)). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem dokonują tejże kontroli legalności także z urzędu

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury. Sąd nie podzielił także zarzutów skargi, iż naruszony został art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie składu orzekającego organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę w pełni uwzględnił i wykonał wskazania wymienione w wyroku z 14 czerwca 2005 r.

Podstawą materialnoprawną rozpatrywanego rozstrzygnięcia jest rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W oparciu o wskazany akt normatywny chorobę zawodową można stwierdzić wówczas gdy spełnione zostaną kumulatywnie trzy przesłanki pozytywne, a mianowicie u osoby ubiegającej się rozpoznana zostanie choroba wymieniona w załączniku do wskazanego rozporządzenia, jej etiologia związana będzie z zatrudnieniem a wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpi w okresie wskazanym w rozporządzeniu pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego.

Z materiału zebranego w ponownym postępowaniu wynika, iż skarżąca w dniach od [...] do [...] r. oraz w dniu [...] r. poddana została obserwacji oraz kompleksowym badaniom w szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W dodatkowym orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. lekarzy specjaliści przyznali, że w [...] r. skarżąca przebywała w Instytucie na obserwacji klinicznej w kierunku narażenia jej na [...] oraz rozpoznania schorzeń mogących być skutkiem sposobu wykonywania pracy, przy czym nie rozpoznano choroby zawodowej. W [...] r. po raz pierwszy wykonano badania [...], które podobnie jaj kolejne badanie z [...] r., sugerowało rozpoznanie [...]. Jednakże kolejne badanie z [...] r. nie potwierdziło już jednoznacznie tego rozpoznania, chociaż w [...] r. w Wojewódzkim Szpitalu [...] w P. postawiono rozpoznanie [...] i przeprowadzono leczenie operacyjne [...]. W wyniku ponownego badania skarżącej w Instytucie w [...] r, nie potwierdzono powyższego rozpoznania i orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Aktualnie przeprowadzone badania, potwierdzając prawidłowe [...] nie dały podstaw do rozpoznania [...]. Analiza całej dokumentacji medycznej skarżącej przemawia więc za rozpoznaniem u skarżącej w latach [...]-[...]–[...]. Kluczowym jednak zagadnieniem w sprawie jest ustalenie okresu, jaki upłynął między zakończeniem pracy zawodowej w warunkach stwarzających zagrożenie a pojawieniem się pierwszych objawów choroby [...]. Wobec zakończenia pracy zawodowej przez skarżącą w [...] r. (przy uwzględnieniu zwolnienia lekarskiego) oraz rozpoznaniem choroby dopiero w [...] r., czyli po upływie trzech lat od zaprzestania pracy w warunkach stwarzających zagrożenia, stwierdzono upływ okresu przewidzianego przepisami rozporządzenia.

Przeprowadzone przez kompetentną placówkę diagnostyczną badania oraz sformułowana na ich podstawie konkluzja nie nasuwają zastrzeżeń.

W tym miejscu należy podkreślić, iż obecnie obowiązujące przepisy są bardziej niż poprzednie konkretne, jednoznaczne i rygorystyczne i nie pozwalają na swobodę zarówno w zakresie oceny charakteru schorzenia, warunków pracy jak i trybu postępowania. Wyrazem tego stanu jest przede wszystkim ścisłe określenie właściwych placówek diagnostycznych oraz przyznanie w § 7 ust.3 rozporządzenia orzeczeniu wydanym w wyniku ponownego badania przymiotu ostateczności. Przy czym podlegają one ocenie organu i kontroli sądowej jako dowód (opinie) wydany w sprawie.

Przede wszystkim jednak należy podnieść, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia charakteru schorzenia. Jak bowiem wynika z materiału sprawy najpóźniej w dniu ustania stosunku pracy, tj. w [...] r., zakończyło się narażenie skarżącej na działanie szkodliwych warunków w miejscu pracy. Skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, podpisane przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., wystawione zostało w dni [...] r., rozpoznanie objawów chorobowych, zgłaszanych przez skarżącą nastąpiło najwcześniej w [...] r., podczas, gdy stosunek pracy skarżącej ustał w dniu [...] r. Zatem wszczęcie sprawy w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nastąpiło po wejściu w życie obecnego, powoływanego powyżej wielokrotnie rozporządzenia w przedmiotowej materii ( dnia 3 września 2002 r.), a narażenie zawodowe ustało prawie 3 lata przed datą wszczęcia tego postępowania. Tymczasem § 2 ust.2 cytowanego na wstępie rozporządzenia stwierdza, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po jego zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych, gdzie przy chorobie wymienionej w poz. [...] – [...] został on określony na jeden rok. Zatem przepis ten wyklucza zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie po ustaniu zatrudnienia w narażeniu na warunki szkodliwe, jeśli w przypadku rozpatrywanej choroby – [...] – wystąpienie udokumentowanych objawów choroby upoważniających do jej rozpoznania nie nastąpiło w okresie 1 od zakończenia narażenia zawodowego. Należy zatem wnioskować, iż przywołany przepis § 2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych ... czyni zbędnym prowadzenie postępowania administracyjnego w celu ustalenia charakteru schorzenia, czyli jego medycznej diagnozy w kierunku stwierdzenia choroby zawodowej, po zakończeniu okresu zatrudnienia w narażeniu zawodowym, jeżeli brak jest dokumentacji ujawniającej istnienie objawów choroby zawodowej pozwalających na jej rozpoznanie w okresie określonym w wykazie chorób zawodowych (1 rok od ustania narażenia na działanie warunków szkodliwych – pracy wymagającej [...] czyli choroby zawodowej [...]–[...]), jak też wówczas, gdy wspomniane objawy wystąpiły po tym okresie.

Dla wyniku sprawy nie ma już więc znaczenia okoliczność, że skarżąca wiele lat pracowała w warunkach narażenia na działanie warunków szkodliwych oraz że u skarżącej w trakcie procesu leczenia lekarze rozpoznali w [...]r. [...]. Przeto mimo subiektywnego jego przekonania o wadliwości zapadłych decyzji, do ich podważenia w wyniku nietrafnych zarzutów skargi oraz okoliczności branych pod rozwagę z urzędu, dojść nie mogło.

W odniesieniu do zarzutu skargi, iż z powodu nie odrzucenia skargi przez sąd , nie można mówić w sprawie o prekluzji, należy zauważyć, że nie może być mowy o odrzuceniu skargi w przypadku, gdy najpierw musi nastąpić merytoryczne zbadanie sprawy. Nie może bowiem następować takie działanie niejako z automatu, lecz po wnikliwej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Z tych powodów skargę należało oddalić na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.