Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1921/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 57 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Protokolant specjalista Monika Gąsińska - Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. M. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. M. ("skarżąca") jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("[...]WINB") z [...] maja 2018 r. nr [...], wydana w postępowaniu naprawczym uregulowanym w art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, "Prawo budowlane"), w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [ czerwca 2003 r., nr [, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] ("PINB"), na podstawie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), zezwolił T. K. na wznowienie robót budowlanych w ramach budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew. [...] przy ul. W. [...] w Ł., zgodnie z projektem opracowanym przez arch. E. D. i po wykonaniu uwag końcowych ekspertyzy opracowanej przez inż. E. R.

[...]WINB decyzją z [...] kwietnia 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. od ww. decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2016 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), o udzieleniu T. K. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy budowie ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew. [...].

Na skutek pisma interwencyjnego A. K.z 1 grudnia 2011 r., PINB w dniu 6 marca 2012 r. oraz 23 maja 2012 przeprowadził kontrolę budowy (robót budowlanych), podczas których ustalił, że na działce nr ewid. [...], w granicy z działką nr ew. [...] obr. [...] przy ul. W. [...] w Ł., inwestor realizując budowę budynku mieszkalnego (po raz kolejny) w sposób istotny odstąpił od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z [...] czerwca 2003 r., nr [...], albowiem wykonał ściankę kolankową o wysokości ok 1,2 m oraz zmienił usytuowanie wjazdu do garażu, co doprowadziło do zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego oraz zmiany zagospodarowania działki. Jednocześnie w trakcie wskazanych kontroli organ ustalił, że dwulokalowy budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej (objęty postępowaniem), posiada ścianę wspólną z budynkiem istniejącym (i powstałym wcześniej) na działce oznaczonej obecnie nr ew. [...].

W związku z powyższym PINB postanowieniem z [...] maja 2012 r., nr [...], na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce oznaczonej nr ewid. [...], w granicy z działką nr ew. [...], przy ul. W. [...] w Ł. Dalej, decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...], organ ten, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nałożył na inwestora – T. M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego części budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce nr ew. [...], w granicy z działką nr ew. [...], przy ul. W. [...] w Ł., w terminie 90 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna. Następnie, [...]WINB decyzją z [...] października 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. od ww. decyzji PINB, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wskazana decyzja [...]WINB została zaskarżona przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 9 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 100/13, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że choć prawidłowo uznano, że doszło do odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę, to nie ustalono i nie wykazano wszystkich istotnych zmian, jakich dopuścił się inwestor; pominięto m.in. odstąpienie od budowy własnej ściany od strony budynku sąsiada.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, PINB wydał decyzję [...] lipca 2014 r., nr [...], którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nałożył na inwestora – T.M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego części budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce nr ew. [...], w granicy z działką nr ew. [...], przy ul. W. [...] w Ł., w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Odwołania od powyższego rozstrzygnięcia złożyli A. K. i A. D. wnosząc o jego uchylenie, a [...]WINB decyzją z [...] września 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy ww. decyzję organu powiatowego. W obu tych decyzjach organy nadzoru budowlanego przyjęły, że inwestor odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę zmieniając usytuowanie wjazdu do garażu i wykonując ściankę kolankową. Inwestor zrezygnował również z wykonania własnej ściany zewnętrznej od strony sąsiada, ale odstępstwo to nie ma charakteru istotnego, nadto – tego rodzaju zmiana nie wywołuje niezgodności z obowiązującymi przepisami.

Powyższa decyzja [...]WINB z [...] września 2014 r., została zaskarżona przez A. K. do WSA w Warszawie. Wyrokiem z 18 czerwca 2015 r., sygn. VII SA/Wa 2796/14, tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na wadliwe ustalenie zakresu istotnych odstąpień od warunków pozwolenia na budowę; podniósł w tym kontekście, że rezygnacja z budowy własnej ściany zewnętrznej od strony istniejącego budynku zmienia kubaturę budynku, jednocześnie oddziałuje na sposób wykonywania uprawnień właścicielskich sąsiedniego budynku i musi być uwzględniona w projekcie budowlanym zamiennym.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 czerwca 2017 r. o sygn. akt II OSK 2537/15, oddalił skargę kasacyjną T. M. od ww. wyroku Sądu I instancji.

Dalej, PINB postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], podjął postępowanie zawieszone z urzędu postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r., i [...] lutego 2018 r. wydał decyzję nr [...], którą to na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), nałożył na inwestora – T. M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce nr ew. [...] obręb [...], w granicy z działką nr ew. [...], przy ul. W. [...] w Ł., uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak również konieczność wykonania własnej ściany zewnętrznej spełniającej wymogi ściany oddzielenia ppoż od strony budynku sąsiedniego (od piwnicy ponad dach) oraz własnych przewodów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych, w terminie 90 dni od dnia, w którym

decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie od tej decyzji w ustawowym terminie złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie i podnosząc m.in., że żaden z wyroków wydanych w sprawie nie rozstrzyga o konieczności wykonania przez nią dodatkowej własnej ściany oddzielenia pożarowego od strony budynku sąsiedniego; Sąd wskazał na brak odniesienia się do problemu wspólnej ściany, a nie na brak nakazu jej realizacji.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] maja 2018 r., wydaną po rozpatrzeniu ww. odwołania, [...]WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał na wiążące go wytyczne i zalecenia wynikające z prawomocnych wyroków zapadłych w tej sprawie (których fragmenty uzasadnień dość obszernie przywołał).

Wskazał jednocześnie na treść art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (który służy do legalizacji istotnych odstąpień m.in. od zatwierdzonego projektu budowlanego), i stwierdził, że o istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego, a contrario do treści art. 36a ust. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, można mówić w sytuacji, gdy dotyczy ono zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, jak i charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji.

Podał przy tym, że w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych kilkakrotnie przez organ I instancji ustalono, że podczas realizacji przedmiotowej inwestycji zmieniono usytuowanie wjazdu do garażu, który został zrealizowany w innym miejscu niż przewidywał zatwierdzony projekt, oraz wykonano ściankę kolankową o wysokości ok. 142 cm od strony ogrodowej i ok. 70 cm od strony frontowej budynku (projekt autorstwa E. D. nie przewidywał jej wykonania, a jedynie uwzględniał wykonanie warstwy izolacyjnej gr. 20 cm.). Ponadto wskazał, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami, zabudowana część wejścia od strony ulicy (ganek) jest oddalona od granicy działki nr ew. 446 o ok. 130 cm (w ww. projekcie odległość ta wynosi ok. 227 cm) i nie posiada otworów okiennych ani drzwiowych; w pomieszczeniu piwnicy pierwotnie istniejąca ława pod wspólną ścianę szczytową (wewnętrzną) obu części budynku (na działkach nr ew. [...] i [...]) została powiększona poprzez dolanie bloku betonowego monolitycznego o szer. 40 cm i wys. 40 cm; uwidoczniona jest jedynie ok. 19 cm część bloku wystająca ponad posadzkę piwnicy; nie stwierdzono istnienia dylatacji pomiędzy obiema częściami budynku (na działkach nr ew. [...] i [...]); istniejące piony kominowo - wentylacyjne są integralną częścią ściany wspólnej i wystają poza lico tej ściany w stronę działki nr ew. [...] (widoczne ryzality). W wyniku ww. odstąpień zmianie uległa wysokość i kubatura budynku oraz zagospodarowanie działki, co w świetle art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego należy uznać za zmiany istotne.

Nadto, [...]WINB podał, że T. M. odstąpiła od budowy własnej ściany w spornym budynku od strony budynku A. K., przez co oba obiekty usytuowane w granicy posiadają obecnie jedną wspólną ścianę. Inwestor zrezygnował również z budowy własnego komina, wkuwając się do komina w budynku A. K. w celu podłączenia się do przewodów kominowych. W ocenie [...]WINB zawartej w decyzji z [...] września 2014 r. nr [...], brak własnej ściany i podłączenie do pionu kominowego rozbudowanej części obiektu nie mogło być oceniane jako działanie niezgodne z prawem i normami techniczno-budowlanymi; ściana graniczna stanowiła ścianę wspólną, co dotyczyło również znajdujących się w niej pionów kominowych, wyprowadzonych w stronę działki nr ew. [...].

Niemniej, wyrokiem z 18 czerwca 2015r., sygn. VII SA/Wa 2796/14, WSA w Warszawie uchylił decyzje organów nadzoru obu instancji w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia projektu budowlanego zamiennego, a NSA wyrokiem z 8 czerwca 2017r., sygn. akt II OSK 2537/15 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Biorąc powyższe pod uwagę, po ponownej analizie materiału dowodowego, PINB decyzją z [...] lutego 2018 r. nałożył na T. M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, uwzględniającego konieczność wykonania własnej ściany zewnętrznej spełniającej wymogi ściany oddzielenia ppoż od strony budynku sąsiedniego (od piwnicy ponad dach) oraz własnych przewodów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych, a decyzja ta ((jak wskazał organ odwoławczy) jest prawidłowa.

[...]WINB wyjaśnił przy tym, że organ powiatowy decyzją z [...] czerwca 2003 r., nr [...], zezwolił na dokończenie budowy według projektu zamiennego autorstwa arch. E. D., ale decyzją z [...] kwietnia 2010 r., nr [...], decyzja ta została uchylona, a organ II instancji orzekając co do istoty, udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w oparciu o inną podstawę prawną. Jakkolwiek w sentencji decyzji [...]WINB z [...] kwietnia 2010 r. nie zatwierdzono żadnej dokumentacji projektowej, to w świetle uzasadnienia tej decyzji należy wnioskować, że udzielono pozwolenia na wznowienie robót w oparciu o dokument pt. "Inwentaryzacja oraz projekt budowlany i projekt zagospodarowania działki nr [...] w Ł. ul. W. [...]" z [...] marca 2003 r. sporządzony przez arch. E. D., przedłożony w ramach postępowania naprawczego prowadzonego przez PINB, w ramach którego wydano decyzję nr [...], a następnie ww. decyzję z 2010 r. W toku kontynuowanych prac inwestor odstąpił od ww. dokumentacji z 2003 r. i to w stosunku do jej zapisów należy rozpatrywać dokonane odstępstwa.

W końcu, [...]WINB dostrzegł, że każde istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne wyłącznie po wcześniejszym uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Budowa budynku lub realizacja innych robót budowlanych z istotnymi odstępstwami bez uzyskania decyzji pozwalającej na dokonanie tego typu odstępstw stanowi w części dotyczącej tych odstępstw, samowolę budowlaną i wymaga przeprowadzenia postępowania naprawczego. Inwestor takiej decyzji nie przedstawił. W związku z powyższym konieczne stało się przeprowadzenie odpowiedniego postępowania naprawczego przed organem nadzoru budowlanego, w trybie przepisu art. 51 Prawa budowlanego. Przedłożenie przez inwestora w PINB nowego projektu budowlanego zamiennego ma umożliwić ocenę prawidłowości wykonanych robót budowlanych pod kątem zgodności ze sztuką budowlaną i przepisami oraz umożliwić legalizację wykonanych samowolnie zmian. Jeśli wykonane (i przewidziane do wykonania) roboty budowlane będą odpowiadać przepisom szczególnym, w tym techniczno-budowlanym, to możliwe będzie zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego i w dalszym etapie udzielenie pozwolenia na użytkowanie wykonywanej budowy.

W skardze do Sądu na ww. decyzję [...]WINB z [...] maja 2018 r. nr [...], skarżąca – T. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

-art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niepowołanie zarzutów odwołania i nie odniesienie się do nich w zaskarżonej decyzji;

-art. 153 p.p.s.a. poprzez nie zastosowanie się do wskazań sądu administracyjnego co do dalszego postępowania i nakazanie skarżącej wykonania własnej ściany zewnętrznej spełniającej wymogi ściany oddzielenia ppoż od strony budynku sąsiedniego (od piwnicy ponad dach) oraz własnych przewodów wentylacyjnych spalinowych i dymowych, gdy tymczasem wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w zapadłych w sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych wskazują jedynie, że rezygnacja przez skarżącą z budowy własnej ściany zewnętrznej od strony budynku sąsiedniego stanowi istotne odstępstwo w rozumieniu art. 51 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego;

-art. 6 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, bowiem organ wbrew przepisowi art. 51 ust. 1 pkt 3 wskazał jaką treść i rozwiązania projektowe powinien zawierać projekt budowlany zamienny;

-art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, art. 34 i nast. tej ustawy i art. 20 poprzez wskazanie, że projekt budowlany zamienny powinien uwzględniać konieczność wykonania przez skarżącą własnej ściany zewnętrznej spełniającej wymogi ściany oddzielenia ppoż od strony budynku sąsiedniego (od piwnicy ponad dach) oraz własnych przewodów wentylacyjnych spalinowych i dymowych, gdy tymczasem do kwestii tej jako istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego powinien odnieść się projektant w projekcie budowlanym zamiennym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z 26 marca 2019 r. uczestnicy postępowania A. D. i S. D. wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna; decyzja [...]WINB i decyzja PINB nie zostały bowiem poprzedzone pełną, wyczerpującą analizą, w konsekwencji uzasadnienia tych decyzji nie wskazują powodów, dla których w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nałożono na skarżącą obowiązek sporządzenia dokumentacji budowlanej zamiennej uwzględniającej konieczność wykonania ściany zewnętrznej od strony budynku sąsiedniego.

Rozwijając to stanowisko, Sąd zauważa, że kontrolował w niniejszej sprawie decyzję [...] WINB z [...] maja 2018 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję PINB z [...] lutego 2018 r., którą to nałożono na skarżącą obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce nr ew. [...] obręb [...], w granicy z działką nr ew. [...], przy ul. W. [...] w Ł., uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak również konieczność wykonania własnej ściany zewnętrznej spełniającej wymogi ściany oddzielenia ppoż od strony budynku sąsiedniego (od piwnicy ponad dach) oraz własnych przewodów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych, w zakreślonym terminie. Podstawę materialnoprawną tych decyzji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, mający zastosowanie w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Stosując ten przepis, w sposób powyżej przywołany, w obu instancjach wskazano na przebieg postępowania i zapadłe w jego toku rozstrzygnięcia, w tym orzeczenia Sądów. Przy czym, uzasadnienie organu odwoławczego akcentuje w szczególności związanie wytycznymi wynikającymi z wyroku WSA w Warszawie z 9 lipca 2013 r. o sygn. akt VII SA/Wa 100/13 oraz z 18 czerwca 2015 r. o sygn. akt VII SA/Wa 2796/14, jak i wyroku NSA z 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2537/15, z czego też w konsekwencji organ ten wyprowadził stwierdzenie o prawidłowości decyzji organu powiatowego.

Wobec powyższego zważyć należy, że we wszystkich zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach, dotyczących wcześniejszych rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego wydanych w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, przesądzono: o prawidłowości prowadzenia postępowania w trybie naprawczym uregulowanym w art. 50-51 Prawa budowlanego, nadto – o konieczności zastosowania ww. art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w tym – o obowiązku pełnego określenia odstępstw popełnionych przez inwestora przy realizacji budowy, z uwzględnieniem rezygnacji przez niego z budowy własnej ściany zewnętrznej od strony budynku sąsiedniego (położonego na działce nr ew. [...]). Niemniej, w żadnym z tych wyroków nie wskazano na to, że dla legalizacji inwestycji konieczne jest nałożenie na inwestora obowiązku wykonania ściany zewnętrznej, z realizacji której to zrezygnował. I tak, w pierwszym z wyroków zapadłych w sprawie, tut. Sąd wskazał, że ustalenia organów co do zakresu stwierdzonych odstępstw winny być na tyle pełne, aby możliwa była ich późniejsza weryfikacja w kolejnej instancji; zwrócił też uwagę, że nałożenie obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego winno poprzedzać rzetelne postępowanie, w tym - w celu wykazania wszystkich istotnych zmian, jakich dopuścił się inwestor. W tej ostatniej kwestii Sąd zaznaczył także i to, że w okolicznościach niniejszej sprawy należało zbadać konsekwentnie podnoszony zarzut odstąpienia przez inwestora z wykonania własnej ściany od strony budynku sąsiedniego, co spowodowało, że oba budynki mają wspólną ścianę. W decyzjach wydanych na skutek tego wyroku, organy wskazały na rezygnację przez inwestora z wykonania ww. ściany, ale uznały, że nie jest to zmiana istotna, a przy tym naruszająca prawo. Sąd w wyroku z 18 czerwca 2015 r. stanowiska tego nie podzielił; wskazał wyraźnie na to, że za istotne odstępstwo należało uznać rezygnację z budowy własnej ściany zewnętrznej od strony istniejącego budynku, co niewątpliwie zmienia kubaturę budynku, a jednocześnie oddziałuje na sposób wykonywania uprawnień właścicielskich właścicieli sąsiedniego budynku. "Konsekwencją powyższego stanowiska jest konieczność uwzględnienia również tej zmiany w projekcie budowlanym zamiennym". Wskazana ocena, została uznana za prawidłową w ww. wyroku NSA z 8 czerwca 2017 r.

Wobec tego, orzekając ponownie w sprawie i stosując się do wskazań wynikających z przywołanych orzeczeń Sądów, organy orzekające zobligowane były raz jeszcze ustalić zakres istotnych zmian, jakie wprowadził inwestor realizując budowę. Obowiązane były przy tym przyjąć, że odstąpienie przez skarżącą z wykonania własnej ściany zewnętrznej stanowi jedno z istotnych odstępstw, które winno być objęte projektem budowlanym zamiennym. Jednakże na podstawie ocen poczynionych w ww. wyrokach, organy nadzoru budowlanego nie miały podstawy, by uznać, że projekt zamienny winien także uwzględniać konieczność wykonania ściany zewnętrznej, z której to inwestor zrezygnował. Nałożenie tego rodzaju obowiązku (przy założeniu, że art. 51 ust. 1 pkt 3 umożliwia organowi taki sposób sformułowania obowiązku, o czym poniżej), wymagało więc od organów nadzoru budowlanego wykazania, że brak ww. ściany zewnętrznej od strony działki nr ew. [...], jako niezgodny z przepisami/normami, nie może być zalegalizowany, nadto – nie ma możliwości innego sposobu usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości, jak tylko poprzez "wykonanie własnej ściany zewnętrznej spełniającej wymogi ściany oddzielenia ppoż od strony budynku sąsiedniego (od piwnicy ponad dach) oraz własnych przewodów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych". Tego rodzaju ustalenia i analiza nie miały jednak miejsca na żadnym etapie; nie znalazły także swojego odzwierciedlenia w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Dlatego też, w ocenie Sądu, decyzje wydane w sprawie, po wyroku NSA z 8 czerwca 2017 r. o sygn. akt II OSK 2537/15, z uwagi na sposób sformułowania obowiązku, należało uznać za naruszające art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Z tego też powodu Sąd podzielił zarzuty i argumenty skargi, uznając tym samym sprawę za niewyjaśnioną.

Sąd zauważa przy tym raz jeszcze, że uzasadnienie decyzji PINB wadliwie ogranicza się jedynie do wskazania na przebieg postępowania, natomiast uzasadnienie decyzji [...]WINB wskazuje wyłącznie na związanie oceną zawartą w wyrokach Sądów, jednakże nie dostrzega się w nim, że z orzeczeń tych nie wynika konieczność nałożenia obowiązku w taki sposób, w jaki uczynił to organ powiatowy (wskazując w istocie w ten sposób na "jedyne" możliwe rozwiązanie doprowadzenia inwestycji -wobec wykonania "wspólnej ściany"- do stanu zgodnego z prawem, bez podania przy tym argumentów faktycznych i prawnych przemawiających za prawidłowością takiego rozwiązania). Tym samym, samo odwołanie się do wskazań wynikających z ww. wyroków, nie mogło stanowić o zasadności i prawidłowości wydanych decyzji w zakresie sformułowania w nich obowiązku sporządzenia projektu zamiennego uwzględniającego konieczność "wykonania własnej ściany zewnętrznej spełniającej wymogi ściany oddzielenia ppoż od strony budynku sąsiedniego (od piwnicy ponad dach) oraz własnych przewodów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych".

Jednocześnie Sąd zaznacza, że ww. art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie umożliwia właściwemu organowi "narzucenia" rozwiązania projektowego; umożliwia natomiast, oprócz nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, nałożenie także obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych/wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Niemniej, jak stanowi ten przepis, może mieć to miejsce tylko "w razie potrzeby", a wobec tego potrzeba nałożenia tego obowiązku musi być wykazana, i powinna wynikać z oceny co do zgodności z przepisami stwierdzonych odstępstw. W konsekwencji, zastosowanie ww. przepisu poprzez także nakazanie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, może mieć miejsce tylko wówczas, gdy już na tym etapie organ stwierdzi tego rodzaju niezgodność (wywołaną odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę), która będzie wymagała wykonania czynności lub robót budowlanych dla usunięcia powstałej w ten sposób nieprawidłowości. Zatem, art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi podstawę prawną dla organu nadzoru budowlanego sformułowania obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, ale nie stanowi podstawy prawnej do wskazania treści projektu zamiennego; przy czym - potrzeba nałożenia obowiązku w zakresie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych winna być uzasadniona stanem faktycznym i prawnym, a nie oparta na dowolnej ocenie tego organu (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2571/11, wskazujący na fakultatywność rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych). Jest to tym bardziej zasadne, jeśli zważy się, że celem projektu budowlanego zamiennego jest z jednej strony zinwentaryzowanie dotychczas wykonanych prac, z drugiej wskazanie tych potrzebnych do zrealizowania/zakończenia inwestycji, w tym także - wobec popełnionych odstępstw, i w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Na to też zwrócił uwagę tut. Sąd w wyroku zapadłym w sprawie 18 czerwca 2015 r., niemniej wbrew ocenie [...]WINB, nie przesądził (tym) o konieczności nałożenia na skarżącą także obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Jeśli więc organy nadzoru budowlanego, wobec zakresu istotnych zmian, widziały w tym przypadku taką potrzebę, to winny były przedstawić swoje stanowisko w tej kwestii w uzasadnieniach wydanych decyzji, co jednak nie nastąpiło, i w czym też Sąd upatruje wadliwości tych rozstrzygnięć (poza wadliwym sformułowaniem nałożonego obowiązku, nie znajdującym w takim zakresie podstawy prawnej w art. 51 ust. 1 pkt 3).

Ponownie orzekając w sprawie PINB powinien uwzględnić wskazaną ocenę Sądu, w tym raz jeszcze - wytyczne wynikające z wyroków zapadłych w sprawie na wcześniejszym jej etapie. Winien także zwrócić uwagę na treść art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a w jego kontekście - rozważyć potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego w celu zaktualizowania stanu inwestycji a przy tym oceny wykonanej przez inwestora zmiany polegającej na rezygnacji z wykonania własnej ściany zewnętrznej od strony nieruchomości sąsiedniej, i niezbędności w tym kontekście sformułowania obowiązku w szerszym zakresie niż poprzez wskazanie na konieczność przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Ustalając zakres istotnych zmian, winien zaś wziąć pod uwagę, że (jak wskazał NSA w wyroku z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2537/15), podstawę ustalenia dokonanych zmian nie może stanowić ani decyzja PINB z [...] marca 2003 r. (wobec jej uchylenia), ani decyzja [...]WINB z [...]kwietnia 2010 r. (wobec tego, że nie zatwierdzała ona żadnego projektu budowlanego).

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 200 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.