Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2220/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że decyzja opisana w pkt 1 nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art 75 j) ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz.1058 ze zm., dalej powoływana jako "p.o.a.") po rozpoznaniu odwołania M. K. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w W. – organ uchylił § 1 zaskarżonej uchwały i ustalił, iż M. K. uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. łącznie 187 punktów oraz utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę w pozostałej części, tj. że skarżący otrzymał zgodnie z art. 75 i) ust.3 p.o.a. negatywny wynik testu egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

W uzasadnieniu w/w decyzji Minister Sprawiedliwości odniósł się szczegółowo do zarzutów skarżącego dotyczących odpowiedzi na pytania o numerach 57, 102, 116, 128, 129, 151, 181, 247 albowiem strona podnosiła, że pytania te były sformułowane błędnie i nieprecyzyjnie, skutkiem czego możliwe było udzielenie na każde z nich co najmniej dwóch prawidłowych odpowiedzi, bądź też prawidłowa odpowiedź była inna, niż wskazana w "kluczu" odpowiedzi. Po dokonaniu analizy przedstawionej argumentacji Minister uznał za uzasadnione zastrzeżenia do pytania nr 102 z których wynikało, że możliwym było udzielenie dwóch poprawnych odpowiedzi tj. B i C. W tym stanie rzeczy organ uznał, że skoro M. K. zaznaczył odpowiedź "B" należało doliczyć mu jeden punkt i tym samym ustalić łączną sumę punktów na 187. Jednocześnie Minister podniósł, że dokonana korekta punktacji nie podważyła ostatecznego (negatywnego) wyniku egzaminu, ponieważ dla uznania wyniku za pozytywny strona winna uzyskać 190 punktów. W decyzji zostało zawarte pouczenie o możliwości jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.)

W skardze do tutejszego Sądu na powyższą decyzję M. K. ponownie przytoczył argumentację merytoryczną dotyczącą zakwestionowanych pytań egzaminacyjnych zarzucając organowi naruszenie art. 75 i ust. 1 p.o.a. przez błędne sformułowanie pytań egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, w ten sposób, że na pytanie istnieje więcej niż jedna odpowiedź prawidłowa lub żadna z podanych odpowiedzi nie jest prawidłowa.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi,

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej, a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie z innych przyczyn niż w niej wskazano.

W niniejszej sprawie M. K. wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] wydaną na skutek odwołania złożonego przez skarżącego od uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu na aplikację adwokacką przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r.

Zgodnie z art. 75 j) ust.1 p.o.a. po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały i ogłasza wyniki egzaminu konkursowego. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku tego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości (ust. 2 powołanego przepisu). W myśl art. 75 j) ust. 3 p.o.a Minister Sprawiedliwości zawiadamia okręgowe rady adwokackie o wynikach egzaminu konkursowego oraz publikuje w biuletynie listę osób, które uzyskały pozytywny wynik egzaminu.

Należy w tym miejscu zauważyć, że Ustawodawca nie sprecyzował w jakich przypadkach przysługuje odwołanie od wyników egzaminu. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, możliwość złożenia odwołania od wyników egzaminu nie może zostać ograniczona jedynie do przypadków wystąpienia błędu rachunkowego w wyliczeniu sumy punktów. W ocenie Sądu, termin "odwołanie od wyniku egzaminu" obejmuje również przypadki np. wystąpienia błędu merytorycznego w teście oraz inne zarzuty odnoszące się do nieprawidłowości stwierdzonych w toku egzaminu np. nieobecność członka komisji lub wprowadzenie do testu pytania o treści wykraczającej poza zakres określony w art. 75 a) ust. 3 p.o.a., czy też prawidłowości udzielonych odpowiedzi.

Omawiana ustawa w art. 75 ust. 1 stanowi, że nabór na aplikację adwokacką przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, zwanego dalej "egzaminem konkursowym". Aplikantem adwokackim może być osoba , która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 p.o.a. i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. (art. 75 ust. 2). Wpis na listę aplikantów adwokackich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia o którym mowa w art. 75 c) ust. 2 p.o.a. Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu dwóch lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego. (art. 75 ust. 3 p.o.a.). Zgodnie z art. 75 ust. 4 p.o.a. nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w ust. 2 i 3. Do aplikantów adwokackich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów adwokackich przepisy art. 5-8 i art. 68 stosuje się odpowiednio.

Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, zwane dalej "komisjami"(art. 75 a) ust. 1 p.o.a.).

Zdaniem Sądu, z zestawienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że w omawianej ustawie stworzono dwa etapy postępowania "w sprawie przyjęcia na aplikację adwokacką" wieńczonego – co należy podkreślić - uchwałą o wpisie lub odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Pierwszy z tych etapów nosi miano "egzaminu konkursowego", drugi rozpoczyna się od złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich. Rozróżnienie tych etapów zostało dokonane w w/w ustawie w sposób nie budzący wątpliwości. Ustawodawca przewidział bowiem w art. 75 c) p.o.a procedurę "egzaminu konkursowego", która rozpoczyna się od ogłoszenia Ministra Sprawiedliwości o egzaminie konkursowym, poprzez dokonanie przez zainteresowanego "zgłoszenia" o przystąpieniu do egzaminu konkursowego aż po ustalenie wyniku kandydata. W ocenie Sądu, użycie w art. 75 j) ust.2 p.o.a. sformułowania, że od uchwały komisji egzaminacyjnej służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, nie ma przesądzającego znaczenia dla uznania pierwszego etapu postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację adwokacką za postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., które ma się kończyć wydaniem przez Ministra Sprawiedliwości decyzji administracyjnej. Uznać należy, iż cytowany przepis art. 75 j ust. 2 p.o.a. wprowadza jedynie na użytek omawianej ustawy swoistą "procedurę" weryfikacji wyniku kandydata, natomiast nie daje podstaw Ministrowi Sprawiedliwości do wydania w tym przedmiocie decyzji, ponieważ uchwała komisji egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu, od której służy odwołanie, nie jest ani decyzją ani czynnością lub aktem dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oczywistym jest, że odstąpienie przez ustawodawcę od określenia wprost w normie prawnej formy decyzji administracyjnej dla załatwienia konkretnej sprawy samo przez się nie oznacza, że forma taka jest wyłączona, a według poglądów wyrażonych w nauce prawa administracyjnego, jeżeli przepis prawny nie określa formy konkretyzacji sytuacji prawnej obywatela, organ administracji publicznej powinien dokonać jej w formie decyzji administracyjnej (vide: I. Jędrośka, B. Adamiak /w:/ Glosa do wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 1981 r. sygn. akt SA 761/81 – OSP; KA nr 5/82; Andrzej Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Zakamycze 2005, str. 61). W doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego zwraca się również uwagę na to, że przepisy prawa materialnego przewidują decyzyjną formę załatwiania danej sprawy nie tylko w sposób bezpośredni, ale także przez określenie w formie czasownikowej kompetencji organu do rozstrzygania sprawy (np. zezwala, przydziela, stwierdza). Zawsze jednak koniecznym warunkiem przyjęcia takiego domniemania jest ustalenie, iż istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej właściwy do jej załatwienia. Zgodnie bowiem z art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygające sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Decyzją administracyjną jest jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnej sprawy, podejmowane w sferze stosunków zewnętrznych, poza systemem organów państwowych i podległych im jednostek (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. OPS 6/98 - ONSA 1999, z. 1, poz. 3 oraz wyrok NSA z dnia 15 października 1987 r. sygn. SA/Wr 730/87 - ONSA 1988, z. 1, poz. 18). W orzecznictwie podnosi się ponadto, że gdy uprawnienia strony nie powstają bezpośrednio z mocy prawa, lecz w wyniku konkretyzacji normy prawnej, organ administracji - jeśli nie jest przewidziana inna forma jego działania - obowiązany jest dokonać tej konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 1984 r. sygn. SA/Wr 430/84 - OSPiKA 1986, nr 9-10, poz. 176). Ze względu na zawartą w art. 104 k.p.a. zasadę załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych przez wydanie decyzji, wyłączenie decyzyjnej formy załatwiania takich spraw musi być wyraźne; nie można go domniemywać (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1329/97).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że z przepisów omawianej ustawy ewidentnie wynika, iż uchwała komisji egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu kandydata nie jest ani decyzją ani czynnością lub aktem dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Omawiana uchwała jest, w ocenie Sądu, jedynie oświadczeniem wiedzy a jej celem nie jest wywołanie bezpośredniego skutku prawnego, a zatem nie stanowi formy konkretyzacji uprawnień lub obowiązków (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych /w:/ Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2(5)/2006). Omawiana uchwała nie rozstrzyga indywidualnej sprawy wynikającej z przepisu prawa materialnego, nie wywołuje skutków w sferze prawnej adresata. Stąd ustawodawca nie przewidział w prawie o adwokaturze możliwości rozstrzygnięcia odwołania o którym mowa w art.75 j) ust. 2 w drodze decyzji administracyjnej.

W wyroku z dnia 21 grudnia 2006 r. II GSK 331/06 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż "w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że pojęcie kompetencji odróżnia się od pojęcia zadań czy zakresu działania organu administracji publicznej. Z określenia zadań nie wynika automatycznie upoważnienia (kompetencja) do podejmowania określonych czynności lub aktów. Również samo określenie zakresu działania organu nie może stanowić podstawy do działań władczych organu administracji. Działanie organu administracji publicznej musi mieć bowiem konkretną podstawę prawną (normę kompetencyjną, określającą formy prawne, jakimi może się posługiwać organ administracji)". Z treści przepisu art. 75 j) ust. 2 p.o.a. zgodnie z którym " od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości" nie wynika upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania w formie decyzji. Podkreślenia wymaga również, iż komisja egzaminacyjna działa przy Ministrze Sprawiedliwości jako organie administracji publicznej sama takiego atrybutu nie posiadając. Komisja egzaminacyjna nie jest ani terenowym organem administracji rządowej ani organem jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. Nie jest także organem lub podmiotem, powołanym z mocy ustawy lub porozumienia, uprawnionym do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnych. W/w komisja nie załatwia sprawy w rozumieniu art. 104 k.p.a.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie stosownie do treści art. 75 j) ust. prawa o adwokaturze w sposób nieuprawniony wystąpił w charakterze organu odwoławczego w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego, który rozpatruje środek zaskarżenia od rozstrzygnięcia organu I instancji, albowiem uchwała komisji egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu jak wskazano powyżej - nie jest ani decyzją ani czynnością lub aktem dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uzyskuje, więc kompetencje do ponownego, merytorycznego zbadania i rozstrzygnięcia sprawy w granicach, w jakich była ona rozpatrywana przez organ pierwszej instancji (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006r. II GK 182/06, nie publ.). Wydanie uchwały przez komisję egzaminacyjną w sprawie ustalenia wyniku konkursowego na aplikację adwokacką nie kończy postępowania w sprawie wpisu na listę adwokatów gdyż nie jest to załatwienie sprawy przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 104 k.p.a.

Zdaniem Sądu, ustawa Prawo o adwokaturze (w brzmieniu obowiązującym w okresie adekwatnym dla niniejszej oceny) nie przewiduje przeprowadzania procesu dotyczącego ustalenia wyniku egzaminu w drodze postępowania administracyjnego kończonego decyzją. Sprawą indywidualną jest natomiast dokonanie w formie wpisu na listę aplikantów adwokackich lub odmowa tego wpisu. Przy czym komisja egzaminacyjna w tym przedmiocie nie podejmuje żadnego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja właściwej okręgowej rady adwokackiej, jako jednostki organizacyjnej samorządu adwokackiego (art. 75 ust.3 p.o.a.).

Taka uchwała jest niewątpliwie oświadczeniem woli kompetentnego organu administracyjnego, podjętym w wyniku zastosowania prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego (wyników egzaminu konkursowego), w trybie i w formie uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowaniem stronie w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialno-prawnego. Zatem dopiero uchwała właściwej okręgowej rady adwokackiej jest decyzją administracyjna w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 7 § 1 k.p.a., gdyż zawiera wszystkie istotne elementy indywidualnego aktu administracyjnego.

Za słusznością przedstawionego wyżej stanowiska przemawia również to, że ustawodawca nie określił w omawianej ustawie sposobu postępowania w razie złożenia "odwołania" od uchwały komisji egzaminacyjnej. Zasadność argumentacji, że wzmiankowane odwołanie nie jest odwołaniem w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego wzmacnia brak zarówno zakreślenia terminu do wniesienia odwołania jak i określenia rodzaju rozstrzygnięcia podejmowanego w wyniku jego rozpatrzenia (czy choćby wskazania, że "do postępowania w sprawie odwołania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a."). Gdyby ustawodawca miał w zamyśle stworzenie w omawianym zakresie procedury stricte administracyjnej, w przepisach proceduralnych określiłby niezbędne elementy do których zalicza się m.in. wskazane wyżej detale, co wynika z treści § 27 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"., zgodnie z którym w przepisach proceduralnych określa się sposób postępowania przed organem, strony i innych uczestników postępowania, ich prawa i obowiązki w postępowaniu oraz rodzaje rozstrzygnięć, które zapadają w postępowaniu i tryb ich wzruszenia. Konsekwencją nie ujęcia egzaminu konkursowego - w części dotyczącej ustalenia jego wyników - w ramy postępowania administracyjnego jest sformułowanie przepisów art. 75 ust. 3 i art. 75 j) ust. 3 p.o.a. Jak wynika z ich treści, uzyskanie przez kandydata na aplikanta adwokackiego pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis w ciągu dwóch lat od ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego. Ogłoszenia to następuje, co należy podkreślić, w drodze opublikowania nazwiska kandydata w Biuletynie. Wprowadzono tu więc termin "ruchomy", którego bieg może się nieraz rozpocząć po znacznym upływie czasu od dnia w którym miał miejsce egzamin konkursowy np. strona złoży odwołanie od wyników egzaminu po dwóch miesiącach od jego zakończenia.

W ocenie Sądu, prezentowanemu w niniejszej sprawie poglądowi, co do charakteru postępowania o którym mowa w art. 75 j) ust. 2 p.o.a. nie przeczy wprowadzenie procedury administracyjnej w części pierwszego z etapów całościowego postępowania "w sprawie przyjęcia na aplikację adwokacką" (patrz: art. 75 c) p.o.a.). Taki zabieg, w ocenie Sądu, jest oczywiście uzasadniony z tego powodu, że w toku czynności zgłoszeniowych, o których mowa w cytowanym przepisie, kandydat na aplikanta może w efekcie zostać pozbawiony prawa wyboru i wykonywania zawodu (v. pozostawienie zgłoszenia bez rozpoznania, zwrot zgłoszenia, odmówienie dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie), co w efekcie naruszałoby konstytucyjną wolność wyboru zawodu (art. 65 ust.1 Konstytucji RP). W tym stanie rzeczy konieczne było zapewnienie stronie ochrony przed arbitralnym działaniem organów samorządu zawodowego przez stworzenie pełnych gwarancji procesowych.

Jak wspomniano wyżej, po skutecznym zakwalifikowaniu kandydata do udziału w egzaminie, finalne rozstrzygnięcie w sprawie przyjęcia na aplikację adwokacką (uchwała właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej) może być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, również w sytuacji wniesienia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, co do pozytywnego wpisu.

Zdaniem Sądu, uwzględniając powyższe rozważania, również sformułowanie zawarte w art. 75 a) ust. 2 p.o.a., że Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji nie uzasadnia przyjęcia, iż "odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu " jest odwołaniem w rozumieniu k.p.a. inicjującym tryb odwoławczy kończący się wydaniem decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu, cytowane sformułowanie odnosi się wyłącznie do postępowania uregulowanego w omawianej ustawie, co do ustalenia właściwości instancyjnej w sprawach wskazanych w art. 75 b, c) oraz 75 e) - 75 g) p.o.a. Należy bowiem zauważyć, że przepisy te są przepisami ustrojowymi w rozumieniu § 26 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej," gdyż mowa w nich o utworzonych na mocy omawianej ustawy organach: zespole, komisji (np. Minister Sprawiedliwości powołuje zespół do przygotowania pytań...v.art 75 b) p.o.a., Minister Sprawiedliwości powołuje komisje spośród.... v. art. 75 ust.1 e) p.o.a.), ich zadaniach, kompetencji, organizacji, sposobie ich obsadzania etc.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu odwołania M. K. od uchwały komisji egzaminacyjnej, powinien zawiadomić odwołującą się o wynikach rozpatrzenia odwołania pismem o charakterze wyłącznie informacyjnym (ewentualnie informacyjno-wyjaśniającym). Minister Sprawiedliwości powinien również dokonać zawiadomienia o rezultacie odwołania właściwą komisję egzaminacyjną. Zawiadomienie komisji egzaminacyjnej powoduje, iż komisja ta ponownie ustala wynik egzaminu w formie uchwały. Zaznaczyć bowiem należy, iż kompetencja do ustalenia wyników kandydata i ogłoszenia wyniku egzaminu konkursowego przysługuje tylko i wyłącznie komisji egzaminacyjnej a nie Ministrowi Sprawiedliwości, co wynika wprost z treści art. 75 j) ust. 1 p.o.a. Minister Sprawiedliwości jedynie zawiadamia okręgowe rady adwokackie o wynikach w/w egzaminu oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały pozytywny wynik egzaminu (art. 75 j ust. 3 p.o.a.)

Dopiero od uchwały okręgowej rady adwokackiej kończącej postępowanie w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich zainteresowany może wnieść odwołanie w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Reasumując, z przyczyn podanych wyżej, przepisy cytowanej ustawy Prawo o adwokaturze nie przewidują kompetencji Ministra Sprawiedliwości do wydania decyzji w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej. W tym stanie rzeczy, wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło bez podstawy prawnej, co stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a w konsekwencji powoduje stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku).

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że decyzja opisana w punkcie 1 niniejszego wyroku decyzja nie podlega wykonaniu.


ZDANIE ODRĘBNE

sędziego Marii Jagielskiej

do wyroku z dnia 21 marca 2007r.

w sprawie sygn. akt VI SA/Wa2220/06

Na podstawie art. 137 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), stwierdzam, że nie podzielam stanowiska sądu wyrażonego w/w wyroku co do braku kompetencji Ministra Sprawiedliwości do wydania decyzji w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej wynik konkursu na aplikację adwokacką.

Egzamin konkursowy na aplikację adwokacką, w którym brał udział skarżący M. K. odbył się w roku 2006, co oznacza że w stosunku do skarżącego miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze dalej poa. ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1058 ze zm. ) - dalej poa. w jej ostatecznym kształcie nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i innych ustaw ( Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ).

W ocenie sędziego składającego zdanie odrębne, postępowanie konkursowe przyjęte w/w ustawą jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego wynik ma bezpośredni wpływ na możliwość wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Wynika to z brzmienia art. 75 ust. 1 poa. stanowiącego, iż nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na tę aplikację, a uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu, zgodnie z ust. 3 cyt. artykułu, uprawnia kandydata do złożenia, w przeciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników konkursu, wniosku o wpis na listę aplikantów. Samo postępowanie konkursowe w stosunku do określonej osoby rozpoczyna złożone przez nią zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu konkursowego na aplikację ( art. 75c ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 poa. ). Zgłoszenie nieodpowiadające warunkom formalnym określonym w ust. 4 cyt. wyżej artykułu, wymaga od przewodniczącego komisji konkursowej wezwania do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 Kpa. a w dalszej konsekwencji skutkuje pozostawieniem zgłoszenia bez rozpoznania - art. 75c ust. 5 poa. O tym, iż w przypadku postępowania konkursowego

mamy do czynienia z samodzielnym postępowaniem administracyjnym, decyduje również możliwość uruchomienia przez kandydata faktycznej weryfikacji raz ustalonego wyniku egzaminu. Jak stanowi art. 75j ust. 1 poa. wynik egzaminu konkursowego kandydata ustala, w drodze uchwały specjalnie do tego celu powołany, na podstawie art. 75e ust. 1 poa. przez Ministra Sprawiedliwości, organ - komisja egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej. Od uchwały komisji przysługuje zainteresowanemu odwołanie dotyczące wyników egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, który jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji, co wynika wprost z art. 75a ust. 2 poa. Należy dodać, że choć przepisy ustawy Prawo o adwokaturze nie formułują ani terminu do złożenia odwołania, ani nie określają w jakiej formie następuje rozstrzygnięcie tego odwołania, to jest oczywiste, że tam gdzie rozstrzygana jest przez powołany do tego organ państwowy sprawa

indywidualna, a od rozstrzygnięcia w tej sprawie przysługuje odwołanie, to zastosowanie w tej sprawie znajduje kodeks postępowania administracyjnego bez konieczności stwierdzania tego w akcie prawnym.

Dla osoby zainteresowanej wpisem na listę aplikantów adwokackich, możliwość dochodzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym ( w drodze odwołania od uchwały komisji ) ponownego ustalenia wyniku egzaminu ma kapitalne znaczenie zważywszy, iż tylko w takim samodzielnym postępowaniu, od decyzji Ministra Sprawiedliwości jako od decyzji ostatecznej przysługuje skarga do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a.

Stanowisko wyrażone w wyroku, do którego zgłoszone zostało zdanie odrębne, pozbawia osobę biorącą udział w postępowaniu konkursowym możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw.