Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2175/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 i 9
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant - spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi P. S.A z siedzibą w C. na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia (...) czerwca 2016 r. nr (...) w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (Skarżąca, Spółka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) z dnia [...] grudnia 2015r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

PARP zawarła ze Spółką o nazwie [...] z siedzibą w [...] w dniu [...] grudnia 2008r. umowę o dofinansowanie na realizację Projektu pn. ,, [...]’’. Było 8 Aneksów. Aneksem nr 6 zmieniono nazwę Spółki na [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...].

Celem Projektu było wprowadzenie na rynek komponentu uszlachetniającego mieszanki asfaltowo-bitumiczne, opartego o recykling zużytych opon samochodowych oraz mieszanki mineralno-asfaltowej nowej generacji.

W ramach Projektu przewidziany był zakup wytwórni mas bitumicznych, ładowarki kołowej, praw do technologii TOFIC oraz nabycie robót i materiałów budowlanych. Nabycie wytwórni mas bitumicznych finansowano w formie leasingu. Realizacja Projektu miała nastąpić w okresie od 1 listopada 2008r. do 30 marca 2014r.

W okresie realizacji wypłacono dofinansowanie w formie refundacji w łącznej wysokości 3 709 826,82 zł.

W dniu [...] stycznia 2014r. przeprowadzono kontrolę w miejscu realizacji Projektu , która ustaliła, że Beneficjent zaniechał zapłaty kolejnych rat leasingowych, należnych z tytułu umowy leasingu dotyczącej wytwórni mas bitumicznych, w wyniku czego umowa leasingu została rozwiązana przez leasingodawcę. Ustalono również, że wytwórnia mas bitumicznych (stanowiąca główny element Projektu) , przeszła na własność podmiotu trzeciego – firmy [...] Sp. z o.o., która odkupiła urządzenie od leasingodawcy. Stwierdzono, że Beneficjent nie prowadził działalności z wykorzystaniem wytwórni mas bitumicznych, a wskaźnik produktu oraz wskaźniki rezultatu w Projekcie nie zostały osiągnięte.

Beneficjent przedstawił plan naprawczy, który przewidywał szereg działań mających doprowadzić do odzyskania wytwórni mas bitumicznych i umożliwić kontynuację i zakończenie inwestycji.

Kolejna kontrola została przeprowadzona w dniu [...] kwietnia i [...] maja 2015r.

W jej wyniku oraz na podstawie złożonych przez Beneficjenta oświadczeń stwierdzono, że ze względu na brak środków finansowych wytwórnia mas bitumicznych nie została odkupiona przez Beneficjenta więc Projekt nie będzie kontynuowany, a produkcja mieszanek bitumicznych nie jest prowadzona. Cel Projektu – uruchomienie produkcji mieszanek mineralno-asfaltowych nowej generacji nie został osiągnięty.

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] lipca 2015r. PARP wypowiedziała Umowę o dofinansowanie ze skutkiem natychmiastowym (§ 12 ust. 3 pkt 3 oraz § 10 pkt. 10 Umowy). Wezwano również Beneficjenta (w tym piśmie) do zwrotu wypłaconego dofinansowania w łącznej kwocie 3 709 826,82 zł. wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi od dnia wypłaty środków do dnia ich zwrotu, w terminie 14 dni od otrzymania wezwania , na podstawie art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych. Termin zwrotu środków upłynął bezskutecznie w dniu [...] sierpnia 2015r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015r. PARP poinformowała Beneficjenta o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

Beneficjent, w piśmie z dnia 23 września 2015r. , przedstawił stanowisko w sprawie i złożył wnioski dowodowe.

Pismem z dnia 25 września 2015r. PARP poinformowała Beneficjenta o zakończeniu postępowania dowodowego i art. 10 § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. PARP zobowiązała [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, kwoty 3 709 826,82 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi od dnia wypłaty środków do dnia ich zwrotu, w tym:

1. Od kwoty 110 821,02 zł (środki europejskie), od dnia 18.11.2010 r. do dnia zwrotu,

2. Od kwoty 19 556,65 zł (dotacja celowa), od dnia 28.10.2010r. do dnia zwrotu,

3. Od kwoty 1 034 232,53 zł (środki europejskie), od dnia 25.11.2010r. do dnia zwrotu,

4. Od kwoty 182 511,62 zł (dotacja celowa),od dnia 18.11.2010r. do dnia zwrotu,

5. Od kwoty 200 829,93 zł (środki europejskie), od dnia 04.11.2010r. do dnia zwrotu,

6. Od kwoty 35 440,58 zł (dotacja celowa), od dnia 28.10. 2010r. do dnia zwrotu,

7. Od kwoty 301 244,89 zł (środki europejskie),od dnia 22.04.2011r. do dnia zwrotu,

8. Od kwoty 53 160,86 zł (dotacja celowa),od dnia 18.04. 2011r. do dnia zwrotu,

9. Od kwoty 301 244,89 zł (środki europejskie), od dnia 25.11. 2011r. do dnia zwrotu,

10. Od kwoty 53 160,86 zł (dotacja celowa),od dnia 18.11.2011r. do dnia zwrotu,

11. Od kwoty 301 244,89 zł (środki europejskie), od dnia 02.03. 2012r. do dnia zwrotu,

12. Od kwoty 53 160,86 zł(dotacja celowa), od dnia 07. 03. 2012r. do dnia zwrotu,

13. Od kwoty 301 244,89 zł (środki europejskie), od dnia 03.08.2012r. do dnia zwrotu,

14. Od kwoty 53 160,86zł (dotacja celowa), od dnia 27.07. 2012r. do dnia zwrotu,

15. Od kwoty 301 244,89zł (środki europejskie), od dnia 11.12.2012r. do dnia zwrotu,

16. Od kwoty 53 160,86zł (dotacja celowa), od dnia 06.12.2012r. do dnia zwrotu,

17. Od kwoty 301 244,89zł (środki europejskie), od dnia 11.06.2013r. do dnia zwrotu,

18. Od kwoty 53 160,86zł (dotacja celowa), od dnia 06.06.2013r. do dnia zwrotu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wskazując, że nie ma możliwości odstąpienia od dochodzenia zwrotu środków publicznych pobranych nienależnie, w nadmiernej wysokości oraz z naruszeniem procedur.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ stwierdził, że z wykorzystaniem środków niezgodnie z przeznaczeniem mamy do czynienia również w sytuacji, gdy nie został zrealizowany cel Projektu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Celem przedmiotowego Projektu było wprowadzenie na rynek komponentu uszlachetniającego mieszanki asfaltowo-bitumiczne, opartego o recykling zużytych opon samochodowych oraz mieszanki mineralno-asfaltowej nowej generacji. Beneficjent zaprzestał realizacji Projektu i pomimo upływu terminu zakończenia realizacji, nie osiągnął zaplanowanych we wniosku o dofinansowanie celów.

Nadto, zdaniem PARP, nastąpiło naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków europejskich. Nie zrealizowanie Projektu w pełnym zakresie to naruszenie § 2 ust. 2 oraz § 5 ust 4 Umowy, nie zapewnienie finansowania Projektu, to naruszenie § 3 ust. 4 , nie zakończenie realizacji zakresu rzeczowego i finansowego w okresie kwalifikowalności to naruszenie § 5 ust 3 , nie złożenie wniosku o płatność końcową to naruszenie § 6 ust. 5 umowy, nie osiągnięcie założonych celów i wskaźników to naruszenie § 7 ust 1 , nie zrealizowanie zaleceń pokontrolnych to naruszenie § 9 ust. 11 , a nie dokonanie zwrotu dofinansowania na wezwanie PARP to naruszenie § 13 ust. 1 i 4 Umowy.

W konsekwencji organ uznał, że Beneficjent wykorzystał dofinansowanie z naruszeniem procedur z art. 184 ustawy o finansach publicznych, co wypełnia przesłankę z art. 207 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Ponadto, ustosunkowując się do stanowiska Spółki , przedstawionego w piśmie z dnia 23 września 2015r, wskazał, że wierzytelność PARP , wynikająca z wypowiedzenia Umowy o dofinansowanie, powstała po dniu ogłoszenia upadłości dłużnika, więc nie podlega postanowieniom zatwierdzonego układu z wierzycielami.

W wyniku złożonego przez Stronę odwołania, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Rozwoju utrzymał w mocy decyzję PARP.

Podzielając argumenty zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji, Minister ponadto stwierdził, że zaskarżona decyzja ma charakter deklaratoryjny, więc postępowanie w sprawie zwrotu powinno toczyć się w oparciu o przepisy administracyjne nie o przepisy prawa upadłościowego, gdyż dochodzona wierzytelność powstała już po ogłoszeniu upadłości Beneficjenta, wiec nie podlega postanowieniom układu. Podkreślił, iż waga i charakter nieprawidłowości nie pozwalają na uznanie choćby części wydatków za kwalifikowalne gdyż przekazane Spółce wsparcie nie przyczyniło się ostatecznie do pełnej realizacji Projektu, co skutkowało nieosiągnięciem jego celu, a umowa o dofinansowanie została rozwiązana.

Samo przekazanie środków nastąpiło po 1 stycznia 2010r (data wejścia w życie ustawy o finansach publicznych z 2009r.), wiec, zdaniem organu, znajduje tu zastosowanie przepis art. 207 nowej u.f.p.

W skardze złożonej do WSA w Warszawie przez [...] z siedzibą w [...], decyzji Ministra Rozwoju zarzucono:

1. Rzeczywiste nierozpoznanie zarzutów odwołania i bezzasadne przyjęcie, że bezsporne istniejące przed ogłoszeniem upadłości układowej beneficjenta przesłanki uzasadniające ewentualne wypowiedzenie umowy (lub jej rozwiązanie w innym trybie – m.in. z powodu utraty statusu podmiotu uprawnionego do korzystania z programu pomocowego, podczas gdy podmiot ten stał się podmiotem zagrożonym niewypłacalnością czy upadłością, dla którego przewiduje się zupełnie inne regulacje) stanowią podstawę do wydania decyzji w miejsce korekty podlegającej zgłoszeniu w postepowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu jako wierzytelność układowa kategorii IV –poprzez naruszenie zasady legalizmu – tj. działania organów publicznych w granicach prawa i zgodnie z obowiązującymi przepisami, z pominięciem faktu, że w/w roszczenia stanowią roszczenia cywilnoprawne z umowy cywilnoprawnej (v. postanowienie NSA z 3.1.2015, II GSK 3159/15);

2. Orzeczenie niezgodnie z uchwałą NSA (7) z 27.10.2014r., II GPS 2/14, poprzez wydanie decyzji w miejsce określenia wysokości korekty podlegającej zgłoszeniu jako wierzytelność układową względnie – nadającej się do rezygnacji z jej dochodzenia z uwagi na nieoszukańczą upadłość beneficjenta;

3. Przerzucenie odpowiedzialność za bezczynność PARP przy dochodzeniu i zgłaszaniu roszczeń w postepowaniu układowym na beneficjenta – w drodze wadliwego uznania korekty za dług upadłościowy (tj. wierzytelność powstałą po ogłoszeniu upadłości), kwalifikowanie obowiązku zapłaty w kategorii I (długów upadłościowych po ogłoszeniu upadłości) i niezgodnie z zasadą legalizmu dążenie do zaspokojenia kwoty ewentualnej korekty (o ile nie podlegałaby rezygnacji z jej dochodzenia) z nieuzasadnionym pierwszeństwem przed pozostałymi wierzycielami, w tym ZUS,FGŚP, PFRON iUS, jedynie w oparciu o niepoparte legalną podstawą stwierdzenia i zagrożenie tym samym przewidzianemu przepisami prawa układowi, zatwierdzonemu przez Sąd upadłościowy i pogorszenie sytuacji przedsiębiorcy, któremu w takim przypadku zagraża całkowita likwidacja, mimo że właściwe działania przewidziane prawem podjął i zostały w odpowiednim postępowaniu sądowym zatwierdzone.

Tym samym pomylenie statusu podmiotu znajdującego się w stanie zagrożenia upadłością z beneficjentem, tj. podmiotem nieznajdującym się w upadłości, do którego majątku odnosi się orzeczenie, pomijając przy tym, że władczą decyzję wydaną co do obowiązków beneficjenta adresuje się po ogłoszeniu upadłości do beneficjenta, po prze[prowadzeniu zgodnego z prawem postępowania w przedmiocie ustalenia korekty.

4. Wydanie decyzji w oczywistej sprzeczności z wytycznymi zawartymi w prawie unijnym, w szczególności odnoszącym się do wyłączeń dotyczących przedsiębiorcy zagrożonego upadłością lub w upadłości – do którego wymogi kontynuowania projektu nie znajdują zastosowania;

5. Pominiecie w rozważaniach organu bezspornego faktu, że kwestionowane przez organ jako główny zarzut nabycie przez beneficjenta wytwórni mas bitumicznych faktycznie nastąpiło, zaś beneficjent korzystał z przedmiotowego urządzenia na wiele miesięcy po dacie, do której był zobowiązany do posiadania tego przedmiotu w ramach umowy.

W szczególności:

6. Niezasadne przyjęcie, że przesłanki uzasadniające rozwiązanie umowy o dofinansowanie nie istniały przed dniem ogłoszenia upadłości i nie istniały przesłanki do jej wypowiedzenia ze skutkiem jakby nie została zawarta etapami zrealizowana i rozliczona, a wydana decyzja traktowana jest tak jakby miała charakter konstytutywny w miejsce deklaratoryjnego, podczas gdy nie ma sporu co do faktu, że PARP otrzymał informację o zagrożeniu niewypłacalnością i istnieniu przesłanek do zaprzestania realizacji umowy przed dniem ogłoszenia upadłości przez podmiot, w stosunku do którego ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, przekreślając możliwość dalszego finansowania projektu z którego nie może korzystać podmiot w likwidacji lub upadłości (brak możliwości kontynuowania umowy) a zatem – przesłanki do prowadzenia postepowania w przedmiocie rozliczenia umowy ziściły się przed dniem ogłoszenia upadłości i jako takie podlegają rozliczeniu jak wierzytelności układowe, o ile na podstawie odrębnych przepisów nie nadają się do umorzenia;

7. Faktyczne odstąpienie od zasady, że w postepowaniu administracyjnym za dowód może służyć wszystko, co prowadzi do należytego wyjaśnienia sprawy – z pominięciem rzeczywistego charakteru czynności dokonanych przez beneficjenta w realizacji projektu i przedstawianych przez niego dowodów;

8. Niejasny charakter prawny wydanej decyzji poprzez brak określenia czy w sprawie dochodzi do korekty w zakresie niewykonanym przez skarżącego, który utracił status beneficjenta , z powodu stanu niewypłacalności, czy też – do określenia zwrotu na innej podstawie – bez wyczerpania w tej mierze w sposób jednoznaczny, jasny i należyty drogi poprzedzającej wszczęcie postępowania przez organ postępowania administracyjnego;

9. Naruszenie zasady legalizmu oraz zasady zaufania do organów poprzez sprzeczność wydanej decyzji z poglądem prawnym prezentowanym w trybie dostępu do in formacji publicznej przez Prezesa PARP;

10. Niezasadne przyjęcie, że kontynuacja projektu realizowanego etapami (wg harmonogramu rozliczeń i wypłat) jest dopuszczalna przez podmiot w upadłości z możliwością zawarcia układu, w sytuacji wyrażnego wykluczenia z kręgu beneficjentów podmiotów w upadłości lub choćby zagrożonych upadłością (niewypłacalnych);

11. Niezasadne pominiecie – z naruszeniem zasady dobrej wiary – faktu, ze wszelkie uprzednie wypłaty środków były poprzedzone pozytywnymi wynikami badania należytego wykorzystania środków już otrzymanych przez beneficjenta

Skutkiem czego wydanie decyzji prowadzącej do nieuzasadnionego pierwszeństwa organu przed pozostałymi wierzycielami do zaspokojenia roszczeń w postepowaniu upadłościowym w miejsce kategorii IV, względnie – III), formułowanie powinności zaspokojenia pozaukładowego, czyli w wyższej niż przysługująca wysokości – co do należności głównej i co do odsetek, a ponadto – decyzji kwestionującej w części wykonanie projektu mimo, ze możliwe było przeprowadzenie postepowania dowodowego wykazującego realność poniesionych wydatków oraz niezbity fakt przeprowadzenia przez beneficjenta zaplanowanych działań zgodnie z umową, a przede wszystkim – niewyjaśnienie podstawy braku odstąpienia od roszczeń dotyczących korekty lub zwrotu w całości środków, z powodu samego zagrożenia niewypłacalnością czy upadłością.

Skarżąca wskazała, iż jej zdaniem, skarga w istocie sprowadza się do konieczności rozważenia okoliczności, że wierzytelności z umowy o dofinansowanie podlegają co najwyżej korekcie (opartej o systemowa wykładnię prawa na zasadach jak w u.z.p.p.r.) na zasadach określonych m.in. w art. 207 ust. 1 u.f.p., co do której istnieje obowiązek zwrotu zgłaszany do postępowania upadłościowego jako dług upadłego (wierzytelności do masy upadłości), względnie –odstąpieniu od ich egzekwowania z uwagi na wyjątek przewidziany w Rozporządzeniach 1083/2006 oraz 1828/2006 (vide: ,,oszukańcze bankructwo’’ oraz ,,nadużycie’’, ,,czynność fraudacyjna’’).

Podkreśliła, że organ nie przeprowadził w sposób zgodny z prawem postępowania kontrolnego, nie przedstawił ewentualnych zaleceń, nie ujawnił rzeczywistego przebiegu umowy a przede wszystkim – nie uchylił domniemania o prawidłowej jego realizacji w związku z zatwierdzonymi płatnościami częściowymi. Mimo zagrożenia upadłością, PARP pozostał faktycznie bierny na powinność dokonania przewidzianej przepisami korekty. Mimo zakazu ustawowego modyfikowania umowy z korzyścią dla PARP w razie ogłoszenia upadłości beneficjenta (i bankructwa nie noszącego cech oszukańczego) uznał za konieczne zwlekanie z oświadczeniem o odstąpieniu od umowy.

Spółka podniosła, że PARP odstąpienie skierował do beneficjenta w upadłości z możliwością zawarcia układu, a zatem tego, który nie mógłby być nadal stroną umowy – bowiem pomoc ta nie jest adresowana do podmiotów zagrożonych likwidacją. Zwłoka organu w sytuacji bezspornego zaistnienia przesłanek odstąpienia nie może prowadzić (o charakterze w tej mierze deklaratoryjnym) nie może prowadzić ani do uprzywilejowania organu przed pozostałymi publicznoprawnymi i prywatnymi wierzycielami, a co więcej – w żadnej mierze żadne uchybienie organu nie może pogarszać sytuacji strony.

Skarżąca nadto uważa, ze w obecnym kształcie doręczonej decyzji można dostrzec elementy wskazujące na wykorzystanie pozycji dominującej nad upadłym, noszące cech uzyskania świadczenia nienależnego.

W ocenie Skarżącego – organ powinien przeprowadzić prawidłowo postępowanie kontrolne, oznaczając czy jest to postępowanie w sprawie ustalenia korekty i z jakich przyczyn nie uznaje wyników kontroli za wyjątek od zasady dochodzenia zwrotu środków w sytuacji upadłości beneficjenta, ponieść odpowiedzialność za swoje zaniechania a nie pogarszać sytuację upadłego poprzez próbę uzyskania zaspokojenia w najwyższej kategorii, czyli z nieuzasadnionym pierwszeństwem przed wszystkimi pozostałymi wierzycielami, dokonać korekty umów z najwyższą starannością dokonując rozliczenia już wykonanych, a jeszcze niezatwierdzonych uprzednio wydatków, obliczając te koszty, których wskazanie było możliwe również w drodze innych niż oryginalny dokument środków dowodowych, odstąpić od ściągnięcia od upadłego kwot dotyczących zdarzeń zaplanowanych na okres po ogłoszeniu upadłości oraz w okresie zagrożenia upadłością, w zakresie usprawiedliwionym faktem ogłoszenia niezawinionej (nie noszącej cech oszukańczej) upadłości, czyli gdy stracił status strony uprawnionej do kontynuowania umowy o dofinansowanie, należne kwoty stwierdzone w odpowiednim postepowaniu – jako wynik poczynienia ewentualnych wydatków o charakterze fraudacyjnym, których , nota bene, dotychczas nie ujawniono – zgłosić w ramach postepowania upadłościowego w kategorii IV – na skutek możliwego do dokonania jedynie deklaratoryjnego stwierdzenia ich zaistnienia a w aktualnym stanie sprawy – zgłosić jako wierzytelność układową, na zasadach wierzycieli tej samej kategorii.

W związku z powyższym, Spółka wniosła o:

I) uchylenie decyzji obu instancji w zakresie obowiązku zwrotu kwot pieniężnych i umorzenie postępowania administracyjnego a limine w części dotyczącej środków pieniężnych adresowanych do beneficjenta zagrożonego upadłością, a następnie – co do którego ogłoszono up[adłóść z możliwością zawarcia układu, aktualnie wykonywanego na podstawie postanowienia zatwierdzającego układ;

II) ponadto –

uchylenie zaskarżonych decyzji w zakresie obowiązku zwrotu kwot pieniężnych i umorzenie postępowania administracyjnego w całości, co umożliwi przeprowadzenie w sposób należyty i wyczerpujący procedury ustalenia wymaganej korekty poprzedzającej wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie prawidłowej decyzji

ponadto, z ostrożności procesowej wniosła o:

III) uchylenie zaskarżonych decyzji w granicach zaskarżenia w całości (lub w części dotychczas nieumorzonej lub nieuchylonej z przyczyn opisanych w pkt I) i II) powyżej z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego we wnioskowanym przez Skarżącą zakresie.

Ponadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z :

1) faktury VAT nr [...] z dnia [...].09. 2013r stanowiącej o nabyciu wytwórni mas bitumicznych przez beneficjenta na kwotę 3.882.696,88 zł ;

2) porozumienia nr [...] w sprawie warunkowego powierniczego nabycia ruchomości z dnia [...].8.2013r.;

na okoliczność zrealizowania w całości umowy leasingowej w sposób umożliwiający przejście nieodpłatnie prawa własności wytwórni mas bitumicznych na beneficjenta zgodnie z umową z PAR

3) protokołu faktycznego przekazania wytwórni mas bitumicznych - na okoliczność faktycznego korzystania z ruchomości przez beneficjenta w okresie wymaganym umową zawartą z PARP o dofinansowanie;

4) wnioskowanych przez Skarżącą dowodów w postępowaniu przed PARP oraz przed Ministrem Rozwoju (w postępowaniu administracyjnym).

Ewentualnie wnosiła o przesłuchanie w charakterze świadka E. W. na wyżej wymienione okoliczności.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując

argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r, poz. 1224 z póżn. zm.). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., sądy stosują środki określone w ustawie.

Regulacje te określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając argumenty przedstawione w skardze Sąd stwierdził, że nie są one trafne, a w konsekwencji skarga nie jest zasadna, co skutkowało jej oddaleniem.

Przedmiotem zawartej ze Spółką umowy o dofinansowanie było udzielenie dofinansowania ze środków publicznych na realizację Projektu pn. ,,Mieszanki mineralno-asfaltowe nowej generacji’’.

Na wstępie Sąd informuje, iż oddalił wnioski dowodowe zawarte przez Spółkę w skardze z uwagi na fakt, iż zebrany w aktach administracyjnych i sądowych materiał dowodowy jest Sądowi znany i wystarcza do oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym i procesowym. Ponadto – w odniesieniu do wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka E. W. – należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zgodnie z § 5 ust. 3 Umowy okres kwalifikowalności wydatków dla Projektu trwał od 1.11.2008r do 30.03. 2014r. W tym czasie powinna nastąpić pełna realizacja Projektu. W § 5 ust. 7 Umowy określono, że zakończenie realizacji Projektu oznacza wykonanie pełnego zakresu rzeczowego projektu, udokumentowanie wykonania robót odpowiednimi protokołami odbioru, dostaw i usług fakturami oraz innymi dokumentami potwierdzającymi zgodność realizacji z warunkami Umowy, a także zrealizowanie przez Beneficjenta pełnego zakresu finansowego projektu, co oznacza zrealizowanie przez Beneficjenta wszystkich płatności w ramach projektu, poniesienie wydatków i pozyskanie dokumentów stanowiących podstawę uznania wydatków za kwalifikujące się do objęcia wsparciem w ramach projektu. Zakończenia realizacji Projektu kończy złożenie wniosku o płatność końcową.

Strona zobowiązała się do (...) zrealizowania Projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 5 ust 3 Umowy z należytą starannością, zgodnie z Umową i jej załącznikami, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego.

Z harmonogramu rzeczowo-finansowego Projektu (załącznik do Umowy) wynika, że – w ramach realizacji Projektu – Beneficjent przewidywał dokonanie zakupu wytwórni mas bitumicznych wraz z jej montażem, ładowarki kołowej obsługującej wytwórnię oraz zakupu praw do technologii TOFIC.

Ustalenia kontroli z dnia [...] stycznia 2014r. wskazują, że Beneficjent nie realizuje Projektu zgodnie z Umową. Wytwórnia mas bitumicznych, która została pozyskana i sfinansowana w formie leasingu, stała się własnością firmy [...] sp. z o.o.(podmiot trzeci). Ten podmiot odkupił to urządzenie od leasingodawcy, tj. [...] Sp. a o.o.. Nadto Regionalna Instytucja Finansująca (RIF) dokonująca kontroli stwierdziła inne nieprawidłowości w Projekcie. Beneficjent nie prowadził wyodrębnionej ewidencji księgowej, nie udzielił informacji na temat realizacji zakładanych wskaźników, nierzetelnie dokumentował realizację Projektu, zaniechał informowania opinii publicznej o Projekcie.

Podczas kontroli w dniach [...] kwietnia 2015r. i [...] maja 2015r. ustalono, że Beneficjent zaprzestał realizacji Projektu ani nie realizował planu naprawczego przedstawionego w piśnie z dnia [...] lipca 2014r. i nie odkupił wytwórni mas bitumicznych. Był dysponentem ładowarki kołowej oraz prawami do technologii TOFIC. Wytwórnia , w czasie kontroli, znajdowała się w siedzibie Beneficjenta który wyjaśnił, iż nie jest jej właścicielem , a właściciel właśnie ją rozmontowuje w celu przeniesienia do innej lokalizacji.

Kontrolujący ponadto wyjaśnili , że nie są w stanie stwierdzić, czy przedłożone do wniosków o płatność kopie dokumentów księgowych są zgodne z oryginałami, czy Beneficjent posiada pełna dokumentację finansową potwierdzającą dokonanie zakupów objętych budżetem Projektu, czy realizacja Projektu została rozpoczęta w okresie kwalifikowalności wydatków i czy dostawcy zostali wybrani zgodnie z zapisami Umowy oraz czy jest pełna dokumentacja dotycząca prawidłowości wykonania robót budowlanych. Nadto , z uwagi na zaprzestanie realizacji Projektu, Beneficjent nie potwierdził i nie udokumentował, ze projekt jest zlokalizowany w miejscu określonym w Umowie.

Dodatkowo, poza wskazanymi wyżej, RIF ustaliła, że wobec Beneficjenta został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości układowej. Ze złożonego przez Beneficjenta oświadczenia z dnia 6 maja 2015r. wynika, iż zaprzestał realizacji Projektu ze względu na trudną sytuację finansową Spółki, że 6 lutego 2015r. zawarto układ z wierzycielami Spółki, że nie jest właścicielem wytwórni mas bitumicznych, że Projekt nie jest zlokalizowany w miejscu określonym w Umowie o dofinansowanie, że nie wywiązuje się z obowiązków informowania opinii publicznej o fakcie otrzymania dofinansowania na realizację Projektu ze środków PO IG, że zakupione lub dzierżawione w ramach Projektu środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne nie są wykorzystywane zgodnie z umową . Z akt sprawy wynika również, że mimo planu naprawczego przedstawionego w piśmie Beneficjenta z dnia [...] lipca 2014r, nie odkupił od przedmiotu umowy w terminie do listopada 2014r.

W tym stanie rzeczy, PARP rozwiązała z Beneficjentem Umowę o dofinansowanie (pismo z dnia 27 lipca 2015r.).Podstawą tego kroku było naruszenie przez Beneficjenta § 2 ust. 2, § 5 ust. 2, 3, 4, § 6 ust. 12, § 7 ust. 1, § 10, § 11 Umowy. Skoro Beneficjent nie zrealizował Projektu, prawidłowo organ stwierdził, iż cel Projektu, którym było wprowadzenie na rynek komponentu uszlachetniającego mieszanki asfaltowo-bitumiczne, opartego o recykling zużytych opon samochodowych oraz mieszanki mineralno-asfaltowej nowej generacji nie został osiągnięty.

Zasadnie organ uznał, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157 poz. 1240), dalej: u.f.p. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja o zwrocie środków została podjęta na podstawie przepisu art. 207 ust. 9 u.f.p.

Tu doszło do naruszenia przepisu art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. gdyż Skarżąca wykorzystała środki niezgodnie z przeznaczeniem.

Ponadto, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie świadczy o wykorzystaniu przez Beneficjenta środków z naruszeniem procedur, o których mowa w przepisie art. 184 u.f.p. To z kolei powoduje konieczność dochodzenia zwrotu środków wobec spełnienia przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2). Te procedury, to w niniejszym wypadku, Umowa o dofinansowanie, której szereg zapisów zostało przez Skarżącą naruszonych, co omówiono we wcześniejszej części uzasadnienia.

Sąd w tym miejscu zauważa, iż w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano u.f.p. z dnia 27 sierpnia 2009r.(nową), gdyż dofinansowanie w formie refundacji miało miejsce od listopada 2010r., środki przekazano po dniu wejścia w życie przepisów nowej ustawy, więc nie naruszono art. 113 ust 1 przepisów wprowadzających.

Należy mieć na uwadze, iż w niniejszej sprawie doszło do nieprawidłowości w Projekcie w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006. Nieprawidłowość to wszelkie naruszenie przepisów prawa wspólnotowego lub krajowego wynikające z działania lub zaniechania ze strony beneficjenta, które powoduje lub mogłoby powodować szkodę w ogólnym budżecie. Obowiązki w zakresie prawidłowego wydatkowania środków unijnych Polska wykonuje za pomocą uregulowań z art. 207 u.f.p.

WSA podkreśla, iż wierzytelność PARP, wynikająca z wypowiedzenia Umowy o dofinansowanie (pismem z 27 lipca 2015r.) powstała po dniu ogłoszenia upadłości dłużnika ([...] pażdziernika 2013r. Sąd Rejonowy dla W. w sprawie sygn. akt: [...] ogłosił upadłość z możliwością zawarcia układu) i nie podlega w związku z tym postanowieniom układu. W dniu ogłoszenia upadłości niniejsze zobowiązanie nie istniało. Wierzytelność powstała z dniem doręczenia oświadczenia PARP z 29 lipca 2015r. o wypowiedzeniu Umowy o dofinansowanie. Decyzja z dnia [...] grudnia 2015r. ma charakter deklaratoryjny; potwierdza istnienie dotychczasowego stosunku prawnego – prawa i obowiązki wynikają z przepisów prawa.

Charakter i waga nieprawidłowości powodują, iż – zdaniem WSA – prawidłowo wezwano Beneficjenta do zwrotu całości dofinansowania.

Sąd zauważa, iż Skarżąca podniosła kwestię zasadniczej modyfikacji Projektu oraz dochodzenia roszczeń z uwagi na przesłankę nieoszukańczej upadłości dopiero w skardze, a zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola prawidłowości wydanej decyzji według stanu faktycznego i prawnego na datę jej wydania. W związku z tym przedmiotem rozpoznania nie mogła też być kwestia ewentualnego zastosowania art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, czyli oceny, czy organ II instancji miał obowiązek dokonania korekty finansowej lub ewentualnego odstąpienia od żądania zwrotu dofinansowania.

Także co do wniosku Skarżącej o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Rozwoju z uwagi na naruszenie przez niego prawa tj. art. 1 pkt 8 rozporządzenia nr 539/2010 z dnia 16 czerwca 2010r tutejszy Sąd nie miał uprawnień do procedowania. Niedopuszczalne jest bowiem wszczęcie w sprawie administracyjnej postępowania administracyjnego mającego na celu zmianę, uchylenie, stwierdzenie nieważności aktu lub wznowienie postępowania administracyjnego po wniesieniu prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego. To strona skarżąca ma możliwość wyboru weryfikacji wydanej decyzji; w niniejszej sprawie wybrała skargę do WSA.

Z tych wszystkich względów, uznając zaskarżona decyzję za prawidłową, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.