Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 645/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 1 lit. z), art. 68 ust. 1, art. 70 ust. 2 lit. c)
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 284 poz 1 art. 59, art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE)  nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 23a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 6 ust. 2a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a.", art. 17, art. 21, art. 23a ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.), art. 67, art. 68 ust. 1 lit. a), art. 68 ust. 1 lit. b) ppkt i), ppkt ii), ppkt iii), art. 68 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE L 166/1 z dnia 30 kwietnia 2004r. ze zm.) – powoływane także jako rozporządzenie, utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], nr [...], o przyznaniu B. H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K. H. w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2013r. do dnia 28 lutego 2017r..

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w dniu 16 lipca 2013r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynął wniosek B. H. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K. H. na okres od 1 lipca 2013r. Ze zgromadzonych w sprawie B.H. dokumentów wynikało, że ojciec dziecka – A. H. – zamieszkuje na terenie Wielkiej Brytanii. W dniu 22 lipca 2013r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynęły przekazane przez Prezydenta Miasta Ł. akta sprawy B. H. wraz z wnioskiem z dnia 16 lipca 2013r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem – K. H. – w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem sprawy, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego podlegają właściwości marszałka województwa.

Następnie Kolegium podkreśliło, że koordynacji w polskim systemie zabezpieczenia społecznego podlegają wszystkie świadczenia rodzinne przyznawane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, oprócz jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, która została wyłączona spod koordynacji świadczeń rodzinnych (Załącznik l część II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r., nr 883/2004, w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego). W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy prawa unijnego w związku z zamieszkaniem ojca dziecka na terenie Wielkiej Brytanii.

Dalej, powołując się na przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r., nr 883/2004, w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz w rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 16 września 2009r., nr 987/2009 (Dz.U. UE L 284/1 z dnia 30 października 2009r.) dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Kolegium podniosło, że przepisy o koordynacji świadczeń rodzinnych mają zastosowanie już ze względu na sam fakt zamieszkiwania w drugim Państwie Członkowskim (za wyjątkiem emerytów i rencistów).

Organ odwoławczy wskazał, że A. H. w okresie od dnia 13 lipca 2012r. do 1 listopada 2013r. otrzymywał na terenie Wielkiej Brytanii zasiłek z tytułu niezdolności do pracy oparty na składkach, w związku z czym, zgodnie z Decyzją F 1 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia [...] ([...]), traktowany był jako osoba aktywna zawodowo. Od dnia 2 listopada 2013r. A. H. pobierał na terenie Wielkiej Brytanii zasiłek z tytułu niezdolności do pracy oparty na dochodzie, w związku z czym w oparciu o ww. decyzję, od tego dnia traktowany był jako osoba nieaktywna zawodowo. Z kolei B. H. zamieszkuje na terenie Polski i jest w Polsce osobą nieaktywną zawodowo (nie są za wnioskodawczynię odprowadzane składki na ubezpieczenia emerytalno – rentowe). W okresie od dnia 16 września 2013r. do dnia 13 grudnia 2013r. wnioskodawczyni uczestniczyła w kursie aktywizującym osoby nieaktywne zawodowo i z tego tytułu była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek Fundację Rozwoju Edukacji i Sportu. Dziecko K. H. zamieszkuje na terenie Polski.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że krajem zobowiązanym w pierwszej kolejności do wypłaty świadczeń rodzinnych na dziecko K. H. za okres od 1 lipca 2013r. do 30 listopada 2013r. była więc Wielka Brytania, jednakże ze względu na fakt, że ojciec dziecka w okresie od 1 lipca 2013r. do 1 listopada 2013r. podlegał brytyjskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, a B. H. w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do 30 listopada 2013r. nie podlegała w Polsce ubezpieczeniu społecznemu, dlatego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K. H. w kwocie 620 zł zostało przyznane przez organ l instancji na okres od dnia 1 grudnia 2013r. do dnia 28 lutego 2017r. Organ odwoławczy nadmienił również, że zostało wszczęte przez organ l instancji postępowanie administracyjne w sprawie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 października 2013r. do dnia 30 listopada 2013r..

Mając powyższe na uwadze organ II instancji wyjaśnił, że od dnia 2 listopada 2013r. nastąpiła zmiana kompetencji Wielkiej Brytanii do przyznania świadczeń rodzinnych. Jednakże stosując się do przepisu art. 59 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009, organ l instancji w decyzji z dnia 13 marca 2014r. stwierdził, iż Wielka Brytania zachowała pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych na dziecko K. H. do końca miesiąca listopada 2013r. (decyzja została wydana przed uzyskaniem przez organ l instancji informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2014r.). Tym samym, decyzja w sprawie uprawnienia strony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K. H. za okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 30 listopada 2013r. na terenie Polski, miała nastąpić po otrzymaniu z brytyjskiej instytucji właściwej informacji o wysokości przyznanych świadczeń na dziecko K. H. na terenie Wielkiej Brytanii. Natomiast krajem zobowiązanym w pierwszej kolejności do rozpatrzenia wniosku strony z dnia 16 lipca 2013r. o ustalenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K. H. za okres od 1 grudnia 2013r. jest Polska, ze względu na fakt, iż miejscem zamieszkania dziecka jest Polska, pod warunkiem spełniania przepisów polskiej ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W związku z tym Kolegium uznało, że w okresie objętym decyzją organu I instancji, B. H. spełniła warunki przepisów prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K. H.. Kolegium podkreśliło, że polskie świadczenia rodzinne (zasiłek rodzinny z dodatkami, świadczenie pielęgnacyjne oraz zasiłek pielęgnacyjny) podlegają przepisom koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i podobnie jak brytyjski zasiłek rodzinny należą do tej samej kategorii świadczeń, co zostało skarżącej wyjaśnione przez [...] Urząd Wojewódzki w Ł., Wydział Polityki Społecznej, dlatego też Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Ł. było zobowiązane do wskazania, w formularzu kierowanym do instytucji brytyjskiej, wysokości wszystkich otrzymywanych przez wnioskodawczynię świadczeń, co do których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Taki sposób postępowania został potwierdzony również w stanowisku Departamentu ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Ministerstwo w swoim stanowisku wskazało, iż świadczenie pielęgnacyjne, podobnie jak dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie przebywania na urlopie wychowawczym, przyznawane jest w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem. W myśl wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w sprawie C-333/00 Paivikki Maaheimo, świadczenie z tytułu opieki nad dzieckiem w domu, jest świadczeniem rodzinnym. Fakt, iż świadczenia te przyznawane są np. matce lub ojcu (a nie bezpośrednio dziecku), nie ma wpływu na działania polskiej instytucji właściwej, która ma obowiązek poinformować instytucję innego państwa o wysokości wszystkich świadczeń rodzinnych przyznawanych w Polsce. Ponadto organ odwoławczy powołał się na stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, według którego fakt, że dane świadczenie nie zostało zakwalifikowane jako świadczenie rodzinne w systemie danego państwa, nie oznacza, że nie jest to świadczenie rodzinne w rozumieniu przepisów unijnych. Zatem okoliczność, że po stronie brytyjskiej świadczenia o charakterze pielęgnacyjnym są specjalnymi nieskładkowymi świadczeniami pieniężnymi i nie podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie zwalnia instytucji zajmujących się koordynacją świadczeń rodzinnych w Polsce z koordynowania wszystkich świadczeń rodzinnych objętych ustawą o świadczeniach rodzinnych, w tym i świadczenia pielęgnacyjnego i w sytuacji, gdy Polska jest krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, ale nie na zasadzie pierwszeństwa, nie zwalnia z obowiązku porównywania pełnej kwoty przyznanych świadczeń podlegających koordynacji w Wielkiej Brytanii z łączną kwotą polskich świadczeń rodzinnych podlegających koordynacji i należnych w Polsce.

Kolegium podkreśliło, że w świetle uregulowań prawnych, mających zastosowanie w sprawach podlegających koordynacji świadczeń rodzinnych, nie ma potrzeby ustalania, czy w Państwie Członkowskim, będącym miejscem zamieszkania drugiego rodzica dzieci, tj. w przypadku wniosku B. H. w Wielkiej Brytanii, zostały przyznane świadczenia opiekuńcze będące odpowiednikiem polskiego świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem jak już wcześniej wskazano wszystkie polskie świadczenia rodzinne, tj. zasiłek rodzinny z dodatkami, świadczenie pielęgnacyjne oraz zasiłek pielęgnacyjny podlegają przepisom koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i podobnie jak brytyjski zasiłek rodzinny należą do tej samej kategorii świadczeń.

Na ostateczną decyzję skargę do sądu administracyjnego złożyła B. H., która podniosła, że Marszałek Województwa [...] nie ustalił jednoznacznie, że w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 28 lutego 2017r. miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest bowiem powołania się Marszałka Województwa [...] na konkretny brytyjski akt prawny czy przepis, który takie świadczenie jej mężowi w tym okresie przyznaje. Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wiąże prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z faktem zamieszkania i zatrudnienia ojca dzieci poza Polską, ale jednoznacznie i wyraźnie stwierdza w art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką nad niepełnosprawnym.

Zdaniem skarżącej warunkiem przeprowadzenia koordynacji świadczeń powinno być prawidłowe zakwalifikowanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o rozporządzenie Parlamentu Europejskiego nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. do odpowiedniego działu zabezpieczenia społecznego w oparciu o art. 3 oraz uznać przynależność do odpowiedniej kategorii świadczeń w oparciu o Tytuł III "Przepisy szczególne dotyczące różnych kategorii świadczeń". W jej ocenie świadczenia będące odpowiednikiem polskiego świadczenia pielęgnacyjnego zostały zakwalifikowane do działu wymienionego pod literą (c) świadczenia z tytułu inwalidztwa rozporządzenia nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r., które wymienia Tytuł III rozdział 9, artykuł 70 ust. 4 powołanego aktu prawnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem inwalidzkim ponieważ podstawowym warunkiem koniecznym i niezbędnym do jego otrzymania jest wymóg uzyskania w trakcie komisyjnego badania lekarskiego dokumentu "orzeczenie o niepełnosprawności", który to dokument jest równoznaczny ze stwierdzeniem występowania inwalidztwa.

Skarżąca wyjaśniła, że w Wielkiej Brytanii zasiłek dla opiekunów przyznawany jest zgodnie z ustawą o zabezpieczeniu społecznym z dnia 20 marca 1975r. i jest specjalnym świadczeniem pieniężnym o charakterze nieskładkowym przyznawany osobom zamieszkującym wyłącznie na terytorium Wielkiej Brytanii zgodnie z brytyjskim ustawodawstwem. Świadczenie to wypłacane jest przez instytucję brytyjską jako instytucję miejsca zamieszkania osoby oraz na koszt tej instytucji. Do powyższych brytyjskich świadczeń nie mają zastosowania przepisy Tytułu III rozporządzenia nr 1408/1971 "przepisy szczególne dotyczące rożnych grup świadczeń", w tym również dotyczące świadczeń rodzinnych, a zatem świadczenie to jest wyłączone z koordynacji. Skarżąca podniosła, iż sprawę świadczenia pielęgnacyjnego w chwili obecnej reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r., w rozdziale 9 zatytułowanym "Specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne" w artykule 70. ust 4. Tymczasem w Polsce świadczenie to jest świadczeniem składkowym. Ponieważ świadczenia udzielane są wyłącznie w Państwie Członkowskim, w którym zainteresowani mają miejsce zamieszkania, zgodnie z jego ustawodawstwem, za kraj właściwy do wypłaty tego świadczenia w okresie po 1 lipca 2013 należy uznać Polskę. Świadczenie powinno zostać przyznane zgodnie z polskim ustawodawstwem, czyli w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych. Również ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje obniżania wysokości świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyliczania tzw. dodatku dyferencyjnego tj. kwoty stanowiącej różnicę między świadczeniami przyznanymi na dzieci w Wielkiej Brytanii, a świadczeniami należnymi w państwie zamieszkania dziecka w przypadku braku stwierdzenia, że ma zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy.

W ocenie skarżącej Marszałek Województwa [...] zobowiązany był w wydanej decyzji przyznać świadczenie wymieniając imiennie z nazwiska matkę dziecka B. H., która spełniła przewidziane w ustawie wymogi dotyczące świadczenia. Nie precyzując jednoznacznie, że świadczenie przyznano matce dziecka organ I instancji naruszył art. 107 § 1 K.p.a.. Ponadto Marszałek Województwa [...] przyznając świadczenie pielęgnacyjne w formie bezosobowej "w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K.H. z pominięciem fragmentu "w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności" zataił zarówno inwalidzki charakter świadczenia, jak również zmienił beneficjenta świadczenia na osobę dziecka.

Konsekwencją błędnej kwalifikacji jest równie błędne ustalenie, że krajem zobowiązanym w pierwszej kolejności do wypłaty świadczeń rodzinnych na dziecko – K. H. za okres dnia 1 lipca 2013r. do dnia 1 listopada 2013r. była Wielka Brytania ze względu na fakt, iż ojciec dziecka w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 1 listopada 2013r. podlegał brytyjskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, a skarżąca w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do 1 listopada 2013r. nie podlegała w Polsce ubezpieczeniu społecznemu.

Skarżąca podniosła także, że w dniu 2 grudnia 2013r. otrzymała pismo z brytyjskiej instytucji właściwej Child Benefit Office, z działu zasiłków na dzieci w sprawie uwzględnienia odwołania jakie złożył jej mąż w odniesieniu do decyzji dotyczącej przyznania zasiłków rodzinnych na dwójkę dzieci. Z pisma wynika, że mąż nie był uprawniony do zasiłków w okresie od dnia 26 grudnia 2011r. do dnia 15 lipca 2012r. oraz od dnia 4 listopada 2013r. ponieważ w tym czasie nie płacił składek na ubezpieczenie społeczne klasy l lub klasy 2 lub otrzymywał brytyjskie świadczenie oparte na składkach. Skarżąca podkreśliła, iż przyznane w Wielkiej Brytanii świadczenie rodzinne ma charakter okresowy i zależny od otrzymywania świadczeń opartych na składkach i nie jest w żaden sposób powiązane z inwalidztwem syna K.. Ponadto jest jedynym świadczeniem przyznanymi w Wielkiej Brytanii ojcu dzieci dla dzieci M. H. i K. H.. Pismo nie zawiera żadnej wzmianki o przyznaniu ojcu dziecka odpowiednika brytyjskiego polegającego na przyznaniu na osobę wymagającą opieki uprawnienia do otrzymywania za granicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z jego opieką, spełniającym art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy Tym samym stwierdzenie, że od dnia 1 lipca 2013r. do 30 listopada 2013r. państwem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych na zasadzie pierwszeństwa jest Wielka Brytania jest w ocenie skarżącej błędne.

Zdaniem skarżącej decyzja organu I instancji przyznająca świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 grudnia 2013r. do 28 lutego 2017r. jest w sposób oczywisty niezgodna z ustawą ponieważ pomija okres dnia od 1 lipca 2013r. do dnia 30 listopada 2013r. nie zachowując ciągłości świadczenia i z tego też powodu zasługuje również na uchylenie.

Skarżąca podniosła również, że od dnia 1 stycznia 2013r. w wyniku nowelizacji przepisów dotyczących osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne, za które przed tym dniem Prezydent Miasta zaprzestał opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z uwagi na osiągnięcie przez nie okresu ubezpieczenia 20 lat zachodzi konieczność dopłacenia składek, o ile nie posiadają one okresów ubezpieczenia wymaganych znowelizowanymi przepisami. Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom wymienionym w powołanym przepisie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobami spełniającymi warunki określone w ustawie. Stosownie do art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013r., znowelizowanego art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne prezydent miasta będzie opłacał składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia. W związku z powyższym od dnia 1 stycznia 2013r. uległ zmianie maksymalny okres, za który organ samorządu opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne. Okres opłacania składek w przypadku skarżącej powinien wynosić 25 lat. Prezydent Miasta Ł. w dniu 17 lutego 2014 r. odprowadził od podstawy wymiaru składek wynoszącej 18.200,00 zł z tytułu ubezpieczenia emerytalnego kwotę składki finansowaną przez płatnika w wysokości 3.552,64 zł oraz z tytułu ubezpieczenia rentowego kwotę składki finansowaną przez płatnika w wysokości 1.456,00 zł. Zdaniem skarżącej Marszałek Województwa [...] usiłuje uznać świadczenie pielęgnacyjne, od którego ma obowiązek odprowadzania składek emerytalnorentowych za zasiłek rodzinny i w związku z tym składek nie odprowadzać. Dalej skarżąca wskazała, iż w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 17 lutego 2014r. odprowadzono składki od kwoty 520 zł w wysokości 46,80 zł za okres od stycznia 2013r. do czerwca 2013r. oraz za miesiąc wrzesień 2013r. od kwoty 420,00 zł w wysokości 37,80 zł.. Zarówno składki emerytalnorentowe, jak i zdrowotne były za skarżącą odprowadzane do czerwca 2013r. Natomiast od lipca 2013r. zaniechano ich odprowadzania z powodu nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego dokonując równocześnie ustalenia, że skarżąca jest osobą nieaktywną zawodowo ponieważ nie są za nią odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalnorentowe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy mamy do czynienia z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, a jeżeli tak, to która z instytucji (krajowa czy zagraniczna) powinna przyznać wnioskowane świadczenie. Zgodnie z art. 1 lit. z) rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego określenie "świadczenie rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych (w Polsce jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka). To oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne również zalicza się do świadczeń podlegających koordynacji, a zatem organem właściwym jest Marszałek Województwa, o czym mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym miejscu wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokach z dnia 4 grudnia 2013r., w sprawie II SA/Łd 678/13 oraz z dnia 24 stycznia 2014r. w sprawie II 1182/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). stanął na stanowisku, że świadczenie pielęgnacyjne podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Co prawda powyższe wyroki dotyczyły spraw ze skarg B. H. na decyzje w przedmiocie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże zasadniczy spór w tych sprawach sprowadzał się do rozstrzygnięcia, który organ jest właściwy do orzekania w pierwszej instancji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem o przyznaniu dodatku do tego świadczenia powinien orzekać ten sam organ. Sąd stanął wówczas na stanowisku, że powyższe świadczenie podlega koordynacji systemów zabezpieczenia i organem właściwym do jego przyznania i wypłaty jest Marszałek Województwa.

Nie można natomiast zgodzić się ze skarżącą, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem specjalnym o charakterze nieskładkowym, o którym mowa w art. 70 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 883/2004. W jednym z orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 października 2007r. (C-299/05) podkreślono, że: " (...) świadczenie można zakwalifikować do świadczeń specjalnych tylko wtedy, gdy ma na celu zapewnienie wyłącznie szczególnej ochrony niepełnosprawnym, ściśle powiązanej z otoczeniem społecznym takich osób w zainteresowanym państwie członkowskim. A zatem świadczenia, które nie spełniają wyłącznie tej funkcji, ale mają również na celu zapewnienie niezbędnej pielęgnacji oraz opieki nad tymi osobami, jeśli taka jest konieczna, w ich rodzinie lub w wyspecjalizowanej instytucji nie mogą być zaliczone do świadczeń specjalnych w świetle tego przepisu." Co prawda orzeczenie to wydane zostało na podstawie poprzednio obowiązującego rozporządzenia (WE) 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U. WE z dnia 5 lipca 1971r., Nr L 149, str. 2), to jednak powyższa teza jest jak najbardziej aktualna w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy.

Skoro zatem mamy do czynienia z koordynacją, to należy przesądzić, która z instytucji (krajowa, czy zagraniczna) będzie zobowiązana do wypłaty świadczeń. W tym zakresie należy stwierdzić, iż organ I instancji niezasadnie stwierdził, że krajem zobowiązanym w pierwszej kolejności do wypłaty świadczeń rodzinnych na dziecko K. H. za okres od 1 lipca 2013r. do 30 listopada 2013r. była Wielka Brytania, ze względu na fakt, że ojciec dziecka w okresie od 1 lipca 2013r. do 1 listopada 2013r. podlegał brytyjskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, a skarżąca w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 30 listopada 2013r. nie podlegała w Polsce ubezpieczeniu społecznemu. Jak wynika bowiem z ustaleń organu I instancji (poczynionych jeszcze przed wydaniem decyzji) skarżąca w okresie od 16 września 2013r. do 13 grudnia 2013r. była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego z tytułu uczestniczenia w kurcie aktywizującym osoby nieaktywne zawodowo. Z tego wniosek, że stosownie do przepisów art. 68 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i art. 59 rozporządzenia nr 987/2009, rozstrzygających o pierwszeństwie państwa zobowiązanego do wypłaty świadczeń, instytucja brytyjska była zobowiązana do wypłaty świadczeń w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 30 września 2013r., tj. w okresie, gdy skarżąca nie była objęta ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym. Natomiast w okresie od dnia 1 października 2013r. do dnia 30 listopada 2013r. instytucja polska była zobowiązana w pierwszej kolejności do wypłaty świadczeń, bowiem w tym okresie skarżąca była objęta ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym, a miejscem zamieszkania dziecka była Polska. Pomimo tego, że skarżąca przestała być objęta ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym w okresie od dnia 1 grudnia 2013r., którego dotyczy niniejsza sprawa, instytucja polska pozostawała nadal w pierwszej kolejności właściwą do wypłaty świadczeń także po tym dniu, w związku z faktem, że od dnia 2 listopada 2013r. ojciec dziecka – A. H. – traktowany był w Wielkiej Brytanii jako osoba nieaktywna zawodowo. Zatem uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem K. H. za okres od dnia 1 grudnia 2013r. winno być przyznane przez instytucję polską, z tego względu, że miejscem zamieszkania zarówno skarżącej, jak i dziecka, nad którym miała być sprawowana opieka, była Polska.

Ponadto należy wskazać, iż pomimo tego, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane przez organ l instancji na okres od dnia 1 grudnia 2013r. (zamiast od dnia 1 października 2013r.) do dnia 28 lutego 2017r. (koniec okresu, na który wydano orzeczenie o niepełnosprawności) to błąd ten został przez organ odwoławczy dostrzeżony i ostatecznie naprawiony, bowiem decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], nr [...], orzekającą o przyznaniu B. H. świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. H., na okres od dnia 1 października 2013r. do dnia 30 listopada 2013r..

Jeśli natomiast chodzi o zarzuty skarżącej odnoszące się do okresu odprowadzania za nią składek na ubezpieczenie społeczne, to należy uznać je za niezasadne. Zgodzić się trzeba, że stosownie art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013r., poz. 1442) za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013r., poz. 1440). Jednakże z tego przepisu wynika, że odprowadzanie składek do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne jest wypłacane. Z chwilą ustania prawa do świadczenia ustaje również obowiązek opłacania przez organ składek na ubezpieczenia społeczne, a więc skoro z mocy prawa poprzednia decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła, to z tą chwilą ustał obowiązek organu do opłacania składek, a tym samym zasadnie przyjęto, że od dnia 1 lipca 2013r. skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu w Polsce.

Natomiast co do zarzutu skarżącej dotyczącego braku ciągłości pobierania świadczenia należy stwierdzić, że jest on niezasadny, bowiem jak już zostało wyżej wyjaśnione, do wypłaty świadczenia za okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 30 września 2013r. zobowiązaną do wypłaty świadczenia była w pierwszej kolejności instytucja brytyjska. W związku z tym, stosownie do art. 60 rozporządzenia nr 987/2009, w zakresie wykonania art. 68 rozporządzenia 883/2004, organ I instancji przekazał wniosek skarżącej (o przyznanie prawa do świadczenia w okresie do dnia 1 lipca 2013r. do dnia 30 września 2013r.) do Wielkiej Brytanii.

Nie można także podzielić zarzutu skarżącej, że Marszałek Województwa Łódzkiego w swojej decyzji przyznał świadczenie pielęgnacyjne w formie bezosobowej z pominięciem fragmentu, że świadczenie to przyznawane jest w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Po pierwsze z rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że B. H. została wskazana w nagłówku decyzji jako jej adresatka. Po drugie jako podstawę materialnoprawną decyzji wskazano m.in. przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który jednoznacznie wyjaśnia charakter świadczenia. Nie może zatem budzić wątpliwości, kto jest beneficjentem świadczenia i w jakim celu świadczenie zostało przyznane.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego (art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych), po wyczerpującym wyjaśnieniu wszelkich okoliczności faktycznych sprawy i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie wymagane przepisami elementy, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a., w szczególności zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

a.tp.