Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 505/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art.217 par.2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.134 par.1, art.119 pkt 3, art.145 par.1 pkt 1 lit.a, art.200, art.205 par.1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.1 ust.1-2, art.4 ust.1-4, art.13 ust.1-2
journal: Dz.U. 2020 poz 2040
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi A.Sz. i R. Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta E. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 219 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: k.p.a.) w związku z art. 4 ust. 1 pkt 3 oraz art. 13 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 2040, dalej jako: u.o.p.p.u.w.), odmówił A. i R. S. (dalej jako: strona, wnioskodawcy lub skarżący) wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w E. przy ul. R., oznaczonej w obrębie ewidencyjnym (...) – (...) jako działka nr (...) o pow. 0,0871 ha. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że wnioskodawcy nabyli prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki od poprzedników prawnych w dniu 21 czerwca 2019 r. Z treści aktu notarialnego wynika, że w chwili zawarcia umowy nieruchomość zabudowana była budynkiem niemieszkalnym w stanie surowym zamkniętym, a teren obejmujący działkę został oddany w użytkowanie wieczyste na podstawowy cel usługowy z ustaleniem stawki procentowej opłaty rocznej w wysokości 3%. W dacie nabycia działki nie była ona objęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy, czy też decyzja o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Wskazano, że decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na przedmiotowej działce została wydana na wniosek strony w dniu 11 grudnia 2019 r. Następnie wnioskiem z 29 listopada 2021 r. strona wystąpiła do organu I instancji o zmianę stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste z 3% na 1%, wskazując na fakt zakończenia budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z 25 listopada 2021 r. przyjął zawiadomienie strony o zakończeniu prac budowlanych, zaś 16 grudnia 2021 r. zostały dokonane oględziny nieruchomości, w wyniku których ustalono, że na przedmiotowej działce znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie wolnostojącej, częściowo podpiwniczony o trzech kondygnacjach nadziemnych. Mając na uwadze stan faktyczny oraz zapisy zawarte w operacie ewidencji gruntów (B-tereny mieszkaniowe oraz funkcja budynku - mieszkalna), z uwagi na to, że nastąpiła zamiana sposobu korzystania z nieruchomości organ I instancji zmienił stawkę opłaty rocznej z 3% na 1%. Podniesiono, że strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego działki w prawo własności w trybie art. 13 u.o.p.p.u.w. Jednakże zdaniem organu I instancji przepis art. 13 ust. 1 u.o.p.p.u.w. odnosi się do sytuacji dotyczącej rozpoczętej inwestycji budowlanej, która nie została formalnie zakończona przed 31 grudnia 2018 r. Inwestycja ta powinna dotyczyć zabudowy na cele mieszkaniowe zgodnej z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub z ustaleniami prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy, a jedynie oddanie do użytkowania obiektów powstałych w wyniku tej inwestycji mogło nastąpić po 1 stycznia 2019 r. Zatem w przedmiotowej sprawie nie można zastosować tzw. opóźnionego przekształcenia i wydać zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności z dniem oddania do użytkowania budynku mieszkalnego, gdyż przed 31 grudnia 2018 r. na przedmiotowej działce znajdował się budynek niemieszkalny w stanie surowym zamkniętym i nie było obowiązującego planu miejscowego ani decyzji o warunkach zabudowy, która określałaby mieszkalne przeznaczenie tej nieruchomości. Dopiero decyzja organu I instancji z 11 grudnia 2019 r., wydana po wejściu w życie przedmiotowych zapisów u.o.p.p.u.w., ustaliła warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W związku z tym odmówiono wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli wnioskodawcy. Podnieśli, że zawarty w art. 13 u.o.p.p.u.w. mechanizm opóźnionego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności umożliwia uwłaszczenie użytkowników wieczystych, którzy po 1 stycznia 2019 r. oddali do użytkowania budynek mieszkalny. U.o.p.p.u.w. miała bowiem zakładać, iż od 1 stycznia 2019 r. użytkowanie wieczyste nie będzie dotyczyć już nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe. Powołali się na artykuł Mirosław Gdesza "Mechanizm opóźnionego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego", 2021, który wskazał, że warunkiem opóźnionego przekształcenia jest oddanie do użytkowania budynku mieszkalnego wzniesionego zgodnie z planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy. Przy czym stan nieruchomości tak prawny, jak i faktyczny, tj. sposób zabudowania nieruchomości na datę 1 stycznia 2019 r., nie ma żadnego znaczenia. Wyjaśnili, że jako nowi właściciele działki wystąpili o warunki zabudowy i zakończyli prace budowlane, oddając do użytkowania budynek mieszkalny. Wysokość stawki procentowej opłaty rocznej ustalona jest również za grunty oddane na cele mieszkaniowe, czyli 1%. W związku z tym wnioskodawcy podali, że nie zgadzają się z wydanym postanowieniem. Dodatkowo wskazali, że również obecnie przedmiotowy teren objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym uchwałą Nr (...) Rady Miasta E. z 15 grudnia 2021 (Dz.Urz. Województwa Warmińsko-Mazurskiego z (...), poz. (...)), który dla przedmiotowej działki przewiduje zabudowę usługową (usługi nieuciążliwe) i/lub mieszkaniową jednorodzinną.

Postanowieniem z 16 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawach o wydawanie zaświadczeń nie chodzi w zasadzie o stosowanie normy materialnej. Zaświadczenie może bowiem zmieniać sytuację faktyczną strony, na przykład dostarczać jej środek dowodowy, nie zmienia jednak zakresu jej praw i obowiązków, nie wywołuje bezpośrednio żadnych skutków materialnych, choć może mieć wpływ na realizację niektórych praw i obowiązków. Poprzez wydane zaświadczenie organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu w oparciu o posiadane już dane, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia jedynie rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia. Wskazano, że z treści art. 1 ust. 1 u.o.p.p.u.w. wynika, że przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntów podlegają jedynie grunty zabudowane na cele mieszkaniowe. Na skutek przekształcenia, prawo użytkowania przestaje istnieć, a dotychczasowy użytkownik wieczysty staje się właścicielem nieruchomości. Skutek ten występuje przy tym niezależnie od woli organów reprezentujących właścicieli nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste, jak również od woli samych użytkowników wieczystych. Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, wydawane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy). Wskazano, że nie doszło do opóźnionego przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności po oddaniu budynku mieszkalnego do użytkowania w trybie art. 13 u.o.p.p.u.w. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 1 stycznia 2019 r. nie była zabudowana budynkiem mieszkalnym w rozumieniu u.o.p.p.u.w., co jednoznacznie wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Ponadto zasady stosowania art. 13 u.o.p.p.u.w. są takie jak przepisów dotyczących przekształcenia na zasadach ogólnych, a jedyną różnicą jest data przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, którą jest data oddania budynku mieszkalnego do użytkowania. Dlatego przesłanki warunkujące przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinny być oceniane według stanu faktycznego na dzień, w którym przekształcenie następuje. Co za tym idzie - oceniając spełnienie przesłanek przekształcenia - należy uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień 1 stycznia 2019 roku. W ocenie Kolegium stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na dowód czego przytoczono orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych. W związku z tym Kolegium uznało, że bez znaczenia jest okoliczność, z jaką datą znajdujący się na działce budynek handlowo-usługowy "w budowie" uzyskał charakter budynku mieszkalnego oraz, że decyzją z dnia 11 grudnia 2019 r. ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegające na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucili naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo zajścia przesłanek uzasadniających jego zmianę;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 218 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji odmawiającego wydania zaświadczenia, podczas gdy przeznaczenie budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości wynika wprost z ewidencji gruntów i budynków;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 218 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji odmawiającego wydania zaświadczenia, a tym samym kwestionowanie zgodności ze stanem faktycznym zapisów znajdujących się w posiadanych dokumentach;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 218 § 2 k.p.a. poprzez odmowę wydania zaświadczenia w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zgodnie z żądaniem skarżących było możliwe na podstawie posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych;

- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskodawców;

- art. 7 k.p.a. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę dowodów;

- art. 13 u.o.p.p.u.w. poprzez niewłaściwą wykładnię przejawiającą się błędnym uznaniem, że prawo użytkowania wieczystego tego gruntu przekształca się w prawo własności gruntu z dniem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania, co doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu;

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów. Podnieśli, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków, a wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek. Wobec powyższego w aspekcie procesowym do tego rodzaju postępowań powinien znaleźć zastosowanie tryb, o którym mowa w art. 217 i 218 k.p.a. Postępowanie to ma charakter uproszczony, pomocniczy i odformalizowany i nie podlega rygorom pełnego postępowania dowodowego. W postępowaniu tym ustala się jedynie, czy na podstawie informacji, którymi organ już dysponuje można potwierdzić fakty lub stan prawny. Organ nie może w tym trybie wywoływać skutków kształtujących stosunki faktyczne i prawne. Postępowanie o wydanie zaświadczenia składa się z czynności o charakterze materialnotechnicznym zmierzającym do wydania aktu o charakterze informacyjnym (zaświadczenia), a nie aktu o charakterze prawnokształtującym (decyzji). Obowiązkiem organu zaświadczeniowego jest zatem wyłącznie sprawdzenie, w kontekście złożonego wniosku, danych znajdujących się w odpowiednich rejestrach. Zatem zdaniem skarżących organ nie mógł badać kwestii dotyczących czasookresu wydania budynku do użytkowania czy sposobu użytkowania oraz jego funkcji, bowiem tego rodzaju postępowania wykracza poza zakres postępowania o wydanie zaświadczenia. Organ dysponował natomiast odpowiednimi dokumentami, w których funkcja nieruchomości była opisana jako tereny mieszkalne. W związku z tym skarżący zarzucili, że zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostało z istotnym naruszeniem art. 7 k.p.a, 138 § 1 pkt 1, 218 § 1 i 2 k.p.a., co z kolei doprowadziło do naruszenia art. 13 u.o.p.p.u.w. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, gdyż w świetle danych ewidencyjnych dostępnych organowi brak było podstaw do kwestionowania spełnienia przez przedmiotową nieruchomość pozytywnych przesłanek do przekształcenia. Uzasadniając wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów skarżący wskazali, że jego przeprowadzenie pozwoli na rzetelną ocenę, jakimi dokumentami dysponował organ, a mimo to odmówił wydania zaświadczenia, gdyż przedłożone dokumenty w sposób jednoznaczny wskazują, że na dzień wydania zaświadczenia grunt zabudowany był na cele mieszkaniowe.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że zgodnie z art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniu obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa, a nie indywidualnym aktem administracyjnym. Przy czym niezależnie od uregulowanych w k.p.a. zasad dotyczących wydawania zaświadczeń, należy także uwzględnić stosowne przepisy materialnoprawne, z których wynika obowiązek potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w formie zaświadczenia.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.o.p.p.u.w. z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przy czym w myśl art. 4 ust. 1 pkt 3 u.o.p.p.u.w. podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie wydawane - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego - odpowiednio przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa. Zaświadczenie zawiera oznaczenie nieruchomości gruntowej lub lokalowej, według ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości (art. 4 ust. 3 u.o.p.p.u.w.). Ponadto w zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia (art. 4 ust. 4 u.o.p.p.u.w.).

Wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności, w trybie przepisów u.o.p.p.u.w., jest możliwe w przypadku, gdy dana nieruchomość jest zabudowana na cele mieszkaniowe. Zgodnie zaś art. 1 ust. 2 u.o.p.p.u.w. przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przy czym w myśl art. 13 ust. 1 u.o.p.p.u.w. jeżeli po dniu 1 stycznia 2019 r. na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym zabudowanym na cele mieszkaniowe, w rozumieniu art. 1 ust. 2 zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, budynek mieszkalny zostanie oddany do użytkowania w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 oraz z 2022 r. poz. 88), prawo użytkowania wieczystego tego gruntu przekształca się w prawo własności gruntu z dniem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania. Przepisy art. 2 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. W takim wypadku – stosownie do art. 13 ust. 2 u.o.p.p.u.w. właściwy organ wydaje zaświadczenie na wniosek właściciela w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku albo na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot lokal albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu - w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Zatem przepis art. 13 ust. 1 u.o.p.p.u.w. wprowadził instytucję tzw. "opóźnionego" przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu do projektu ustawy chodziło o objęcie jej zapisami gruntów, które po 1 stycznia 2019 r. zostaną zabudowane budynkami wielorodzinnymi lub jednorodzinnymi, dla których momentem przekształcenia byłoby oddanie budynku do użytkowania w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że na dzień 1 stycznia 2019 r. przedmiotowa nieruchomość była zabudowana budynkiem niemieszkalnym w stanie surowym zamkniętym, zaś teren obejmujący działkę był oddany w użytkowanie wieczyste na cel usługowy, co wynika z aktu notarialnego znajdującego się w aktach sprawy. Nie jest także sporne, choć akta przekazane Sądowi nie zawierają wszystkich stosownych dokumentów, że decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie na przedmiotowej działce budynku mieszkalnego jednorodzinnego została wydana 11 grudnia 2019 r., pismem z 25 listopada 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął zawiadomienie strony o zakończeniu prac budowlanych, zaś 16 grudnia 2021 r. zostały dokonane oględziny nieruchomości, w wyniku których ustalono, że na przedmiotowej działce znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie wolnostojącej. W powyższym, stanie faktycznym organy stwierdziły, że przedmiotowa działka nie spełnia wymogów ustawowych, niezbędnych do uznania, że nastąpiło przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

Organy obydwu instancji uznały, że w świetle art. 13 ust. 1 u.o.p.p.u.w. decydujące znaczenie ma okoliczność, że w dniu 1 stycznia 2019 r. przedmiotowy grunt nie był zabudowany na cele mieszkaniowe. Należy jednak zauważyć, że gdyby przedmiotowy grunt był tak zabudowany w dniu 1 stycznia 2019 r., to przekształcenie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu w prawo własności nastąpiłoby z mocy art. 1 u.o.p.p.u.w. W takim wypadku art. 13 ust. 1 u.o.p.p.u.w. w ogóle nie miałby zastosowania. Ponadto literalne odczytywanie art. 13 ust. 1 u.o.p.p.u.w. prowadzi do wewnętrznej sprzeczności. Z jednej strony bowiem przepis wprowadza warunek zabudowania gruntu, czyli istnienia zabudowy mieszkaniowej na gruncie na dzień 1 stycznia 2019 r., z drugiej zaś – stanowi o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z dniem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania, czyli obiektu który na dzień 1 stycznia 2019 r. może w ogóle nie istnieć. Zatem przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez organy prowadziłoby do sytuacji, w której nie sposób byłoby ustalić - w odniesieniu do różnych stanów faktycznych - w którym momencie – pomimo niezakończonej (w rozumieniu Prawa budowlanego) inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego - grunt można byłoby uznać za zabudowany na cele mieszkaniowe. W związku z tym, w ocenie składu orzekającego, art. 13 ust. 1 u.o.p.p.u.w. należy odczytywać w taki sposób, że jeżeli grunt będący w użytkowaniu wieczystym, zostanie zabudowany na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.o.p.p.u.w., zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy, to niezależnie od daty, w jakiej to zabudowanie nastąpi, spełniony zostanie warunek niezbędny do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tego gruntu w prawo własności. W takim wypadku jednak skutek w postaci przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpi dopiero z dniem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania. Taka interpretacja powołanego przepisu jest też zgodna z intencją ustawodawcy, wynikającą z uzasadnienia do projektu ustawy, w którym wskazano, że jednym z celów ustawodawcy było zakończenie praktyki periodycznego uchwalania kolejnych ustaw przekształcających prawo użytkowania wieczystego w prawo własności. Przyjęcie zaś wykładni zaprezentowanej przez organy administracji, w perspektywie kilku lat, doprowadziłoby do sytuacji, w której część budynków mieszkalnych byłaby posadowiona na gruntach będących w użytkowaniu wieczystym, co ponownie generowałoby takie same problemy, jakie spowodowały podjęcie inicjatywy legislacyjnej, zakończonej uchwaleniem u.o.p.p.u.w.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, czy w dniu 1 stycznia 2019 r. przedmiotowy grunt był zabudowany na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.o.p.p.u.w., a jedynie to, czy grunt, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy, był zabudowany na cele mieszkaniowe w dacie oddania budynku mieszkalnego do użytku. O ile warunek ten został spełniony, to prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przekształciło się w prawo własności z mocy prawa. W związku z powyższym organ winien ponownie rozpoznać wniosek skarżących mając na uwadze powyższe wskazania Sądu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od skargi.