Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1649/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par.1, art. art. 246, art. 256 ust. 1, art. 106 par.3, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61a par. 1, art. 80, art. 14 par. 1, art. 7, art. 6, art. 77 par. 1,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 89 ust. 1, art. 256 ust. 1, art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 27, art. 24, art. 26 ust. 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oraz ze skargi Z. L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w zakresie punktu 2 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania oddala skargi


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 1649/18

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Urząd Patentowy unieważnił patent nr [...] pt. "Mechanizm składania ławki" oraz przyznał Z. L. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą PPHU L. z siedzibą w [...] od A. F. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A. z siedzibą w [...] kwotę 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 26 w zw. z art. 24 i w zw. z art. 89 ustawy - Prawo własności przemysłowej (t j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art 256 ust. 2 p.w.p.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 4 stycznia 2018 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek Z. L., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "L." z siedzibą w [...], o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "Mechanizm składania ławki", udzielony na rzecz A. F., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A. z siedzibą w [...].

Jako podstawę prawną wniosku o unieważnienie patentu na ww. wynalazek wnioskodawca wskazał art. 24, art. 25 i art. 26 p.w.p.

Swój interes prawny wnioskodawca wywiódł z art. 20 i 22 Konstytucji RP, podnosząc, iż istnienie patentu na wynalazek pt: "Mechanizm składania ławki" nr [...] kreuje po jego stronie obowiązek powstrzymania się od ingerencji w strefę wyłączności uprawnionego z patentu. Wskazał, iż jest producentem różnych odmian ławek, w tym takich, w których siedzisko może przyjmować pozycję poziomą lub pionową po obróceniu go o 270 stopni - jak w spornym rozwiązaniu. Ławki takie mają zastosowanie w wąskich przejściach, np. na cmentarzach, gdzie możliwość "złożenia" ławki ułatwia poruszanie się osobom przechodzącym. Wskazał chronione na jego rzecz rozwiązania: wzór użytkowy [...]. Podał, że pomiędzy nim a uprawnioną toczy się proces o naruszenie patentu [...]. Postępowanie prowadzi Sąd Okręgowy w [...], Wydział [...] (sygn. akt [...]).

Zdaniem wnioskodawcy, sporny wynalazek nie spełnia przesłanek nowości i poziomu wynalazczego (regulowanych w art. 25 i 26 p.w.p.). Jako przeciwstawienie podważające nowość i poziom wynalazczy spornego rozwiązania wnioskodawca przedstawił rozwiązanie chronione jako wzór użytkowy [...], zgłoszone do ochrony w dniu 15 marca1996 r., a więc przed datą zgłoszenia spornego wynalazku [...] (karta 7-14 akt przedmiotowej sprawy), posiadające jego zdaniem widoczne cechy techniczne budowy przywołane w zastrzeżeniu 1 spornego wynalazku. W jego ocenie, analiza porównawcza cech technicznych budowy spornego rozwiązania i wzoru użytkowego [...] prowadzi do stwierdzenia, że wszystkie cechy rozwiązania [...] przywołane w zastrzeżeniu niezależnym są widoczne w przeciwstawionym wzorze. Świadczy to o braku spełnienia wymogu nowości rozwiązania [...]. Zdaniem wnioskodawcy, cechy dodatkowe wskazane w zastrzeżeniach zależnych nie spełniają także wymogu posiadania poziomu wynalazczego (art. 26 p.w.p.). Ewentualna zmiana zakresu ochrony przez przeniesienie ich lub części z nich do zastrzeżenia niezależnego także nie mogłaby wpłynąć na zmianę tej oceny.

W dniu 2 marca 2018 r wpłynęło pismo (karta 56-59 akt administracyjnych), zawierające ustosunkowanie się uprawnionej do zarzutów zawartych we wniosku o unieważnienie spornego prawa, w którym nie zgodziła się ze stanowiskiem wnioskodawcy i wniosła o oddalenie wniosku o unieważnienie spornego patentu. Wskazała na różnice konstrukcyjne "ławek" ujawnionych w przeciwstawionych rozwiązaniach. Zdaniem uprawnionej, wzór użytkowy [...], będący użytecznym rozwiązaniem o trwałej postaci (art. 94.1 p.w.p.), mógłby podważyć nowość rozwiązania nr [...] tylko wówczas, gdyby obydwa rozwiązania byty konstrukcyjnie identyczne. Widoczne różnice, zdaniem uprawnionej, sprawiają, że rozwiązanie [...] nie szkodzi nowości spornego rozwiązania. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w odpowiedzi na wniosek o unieważnienie patentu z dnia 2 marca 2018 r. sporządzony przez pełnomocnika uprawnionej, który wpłynął do akt sprawy dnia 8 marca 2018 r. (karta 71-99 akt przedmiotowej sprawy). Uprawniona wniosła w nim o oddalenie wniosku o unieważnienie spornego patentu jako bezzasadnego i zwrot kosztów postępowania. W treści odpowiedzi na wniosek zamieszczone zostały także uwagi dotyczące uchybień w dokumentacji przeciwstawianego wzoru użytkowego kwestionujące stosowalność i użyteczność ujawnionej konstrukcji. Według jej opinii, przeciwstawienie rozwiązania ujawnionego we wzorze użytkowym [...], mającym podważyć nowość lub nieoczywistość spornego wynalazku [...], jest nieskuteczne z dwóch powodów. Pierwszym są widoczne różnice konstrukcyjne między rozwiązaniami, drugim zaś jest brak stosowalności wzoru użytkowego, na co wskazują szczegóły dokumentacji ujawniającej jego konstrukcję, głównie rysunki obrazujące istotę rozwiązania.

Uprawniona zwróciła szczególną uwagę na fakt, że spór, dotyczący ochrony rozwiązania pt.: "Mechanizm składania ławki" nr [...] był już rozpatrywany przez Kolegium Orzekające UP RP w trybie spornym (sygn. akt [...]) i został zakończony decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., w której Kolegium UP RP oddaliło sprzeciw wobec decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. o udzieleniu spornego patentu. Zdaniem uprawnionej, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. zaistniały przesłanki formalne do odrzucenia wniosku o unieważnienie spornego patentu [...]. Przeszkodą formalną był w jej ocenie fakt, że w okresie od stycznia 2016 r. do listopada 2017 r. rozpatrywany był przez Urząd w trybie spornym sprzeciw Z. L. wobec decyzji Urzędu z dnia [...] grudnia 2014 r. o udzieleniu patentu [...]. Postępowanie zakończyło się oddaleniem sprzeciwu z powodu braku wykazania przez wnioskodawcę słuszności postawionych zarzutów braku nowości i braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.

W dniu 23 marca 2018 r uprawniona wniosła do akt pismo (karta 108-115 akt przedmiotowej sprawy), zawierające jej stanowisko procesowe.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r.) wnioskodawca m.in. uzupełnił podstawy prawne wniosku o unieważnienie patentu [...] o dodatkowy zarzut braku poziomu wynalazczego wobec cech wskazanych w zastrzeżeniach niezależnych spornego patentu.

W odpowiedzi na ww. pismo wnioskodawcy, uprawniona pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. (karta 147-149 akt przedmiotowej sprawy), podkreśliła niewłaściwość postępowania o unieważnienie patentu [...] w świetle art. 61a §1 k.p.a. Równocześnie wskazała na mankamenty dokumentacji wzoru użytkowego [...], wskazując na brak stosowalności rozwiązania. W jej ocenie przedmiotowe rozwiązanie nie stanowi skutecznego przeciwstawienia dla spornego wynalazku.

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawca złożył dwa załączniki do protokołu rozprawy. W pierwszym odniósł się do wątpliwości uprawnionej co do charakteru rozprawy. Podkreślił, że toczące się postępowanie nie jest wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. ani wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. W drugim odniósł się negatywnie do poglądu uprawnionej, że wzór użytkowy jako rozwiązanie o trwałej postaci mógłby być przeciwstawieniem dla spornego rozwiązania tylko wtedy, gdyby stanowił identyczne rozwiązanie. Odniósł się także do zarzutu braku stosowalności wzoru [...]. Uprawiona przedłożyła szereg pism w formie załączników do protokołu z rozprawy stawiając w nich wniosek formalny o umorzenie przedmiotowego postępowania i wniosek dowodowy. Wnioskodawca przedłożył miedzy innymi oświadczenie oraz opis wzoru użytkowego [...].

Po ww. rozprawie uprawniona w dniu 30 kwietnia 2018 r. przedłożyła do akt sprawy pismo pt. "Załącznik do protokołu" (karta 201-204 akt sprawy), w którym przedstawiła interpretację art. 61a k.p.a.

Na rozprawie w dniu [...] maja 2018 r. wnioskodawca podtrzymał postawione wcześniej zarzuty braku zdolności patentowej spornego rozwiązania polegające na nie spełnieniu przez nie wymogu nowości i nieoczywistości w dniu zgłoszenia. Uprawniona podtrzymała wniosek o oddalenie wniosku o unieważnienie patentu.

Dwoma pismami z dnia 2 maja 2018 r. uprawniona wskazała odpowiednio ustosunkowanie się do twierdzeń wnioskodawcy wskazanych na rozprawie oraz wniosła niejasny procesowo wniosek dowodowy, do którego, z uwagi na niemożność rozeznania intencji uprawionej w jego zakresie Kolegium się nie odniosło.

Urząd Patentowy rozstrzygając przedmiotową sprawę wskazał na wstępie, że zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeśli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Uznał, iż fakt konkurencji na tym samym polu działalności gospodarczej między stronami uzasadnia istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w sprawie unieważnienia spornego patentu. Znalazł się on bowiem w sytuacji zagrożenia ograniczenia wolności działalności gospodarczej. Podstawą materialnoprawną złożenia przez niego wniosku był zatem w ocenie organu art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 i 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Następnie organ wskazał, iż zgłoszenia spornego wynalazku dokonano dnia 9 marca 2011 r., a zatem zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej, do oceny jego zdolności patentowej mają zastosowanie przepisy tej ustawy.

Podstawą prawną żądania unieważnienia patentu na sporny wynalazek wskazaną we wniosku były przepisy art. 24, art. 25 i art. 26 ust. 1 p.w.p. Wnioskodawca postawił zarzuty braku poziomu wynalazczego oraz braku nowości.

UP uznał za zasadny zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Przytoczył treść art. 26 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którym wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.

Organ wskazał, iż według zastrzeżenia 1 przedmiotem spornego rozwiązania jest:

mechanizm składania ławki, w której podstawę stanowi element wykonany z połączonych ze sobą sztywno profili, z którym obrotowo połączone jest siedzisko znamienny tym, że do górnych końców podstawy (1) ułożonych w jednej linii, zamocowane sq asymetrycznie i zasadniczo poziomo stałe ramiona (2) mechanizmu składania, przy czym ten koniec stałego ramienia (2), który jest przeciwległy do miejsca jego połączenia z podstawą (1) połączony jest obrotowo przy krawędzi siedziska (5) z ruchomym ramieniem (3) elementem mocującym (4), zaś na ruchomym ramieniu (3) osadzone jest siedzisko (5).

W ocenie Kolegium "mechanizm składania ławki" wskazany w opisie i jego cechy techniczne budowy przywołane w zastrzeżeniu 1 (niezależnym) spornego rozwiązania są w istocie prostą odmianą połączenia ruchowego podstawowych elementów konstrukcji (w tym wypadku- siedziska i podstawy ławki) przy pomocy zawiasów. Mechanizm ten stanowi odmianą "węzła konstrukcyjnego" występującego w wielu różnych rozwiązaniach znanych ze "stanu techniki", gdzie zespół dwóch zawiasów posadowionych równolegle względem siebie łączy dwa elementy konstrukcji, zapewniając możliwość zmiany kąta położenia tych elementów (w tym wypadku - możliwość obrotu siedziska o kąt 270 stopni), kąt ograniczony elementami ustalającymi jego rozwartość i zapewniającymi stabilność położenia, wchodzącymi w skład całej konstrukcji. Rozwiązaniem znanym ze stanu techniki, wskazanym przez wnioskodawcę (zał. nr 4 do wniosku o unieważnienie patentu z dnia 30 grudnia 2017 r.) i podważającym poziom wynalazczy rozwiązania [...] jest wzór użytkowy [...], w którym występują elementy konstrukcyjnie, odpowiadające pod wzglądem funkcji i wzajemnego usytuowania, elementom spornego wynalazku, pozwalające osiągnąć ten sam cel techniczny.

Zatem:

dźwignia (2) mechanizmu składania ławki odpowiada ramionom (2) przeciwstawionego wzoru użytkowego, dźwignia (3) ławki odpowiada poprzeczce (4) wzoru będącej jednocześnie elementem siedziska. W konstrukcji ławki te dwa detale łączy obrotowo element mocujący (4). We wzorze jego odpowiednikiem jest sworzeń (3), Na ruchomym ramieniu (3) mechanizmu składania ławki posadowione jest siedzisko. Odpowiadającym elementem we wzorze jest poprzeczka (4). Zbiór cech technicznych widocznych na rysunkach porównywanych rozwiązań i wskazanych w zastrzeżeniach niezależnych, czyli określających podstawowy zakres oczekiwanej ochrony wskazuje ich prostą konstrukcję i oczywistość spornego rozwiązania [...] w odniesieniu do [...], Zastrzeżenia zależne (2 - 8) spornego rozwiązania sygnalizują istnienie szczegółów ujawnianej konstrukcji ławki. Nie wskazują cech dodatkowych ewentualnych wariantów rozwiązania. Należy wziąć pod uwagę, że adresatami zgłoszeń wynalazków lub wzorów użytkowych są tzw. "znawcy w dziedzinie", czyli ci, którzy na dany temat wiedzą więcej niż inni, a posiadana wiedza upoważnia innych do nazywania ich "znawcami". Miarą nowości i poziomu wynalazczego rozwiązania, w ustawowym rozumieniu tych pojęć, są cechy techniczne, odnoszące się do istoty rozwiązania, które umożliwiają inny niż znane, sposób realizacji określonego celu, któremu wynalazek ma służyć. Zatem nie wszystkie widoczne szczegóły konstrukcji stanowią o nowości lub poziomie wynalazczym rozwiązania. Poziomu wynalazczego rozwiązania, czyli jego "nieoczywistości", dotyczy art. 26 ustawy p.w.p. Cechy dokumentujące istnienie poziomu wynalazczego rozwiązania powinny dla "znawcy w dziedzinie" nie wynikać w sposób oczywisty ze stanu techniki. Tego wymogu nie spełnia sporne rozwiązanie. Widoczne i wskazane w zastrzeżeniach zależnych elementy konstrukcji spornego wynalazku nie określają poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania). Dotyczą one szczegółów wynikających z wiedzy i umiejętności konstruktora, nie odnoszą się bezpośrednio do istoty rozwiązania jaką jest możliwość realizacji obrotu siedziska ławki w stosunku do jej podstawy o kąt 270 stopni, stanowią o "inności" konstrukcji, wynikającej z wizji konstruktora, i nie wykraczają poza obszar oczywistości w pojęciu ustawowym tego określenia. Cechy wskazane w zastrzeżeniu niezależnym są znane ze stanu techniki a dowodem na to jest przeciwstawione rozwiązanie [...].

UP nie podzielił poglądu uprawnionej, że przeciwstawiony wzór użytkowy [...], jako użyteczne rozwiązanie o trwałej postaci, mógłby podważać skutecznie brak nowości i poziom wynalazczy spornego wynalazku, gdyby ten stanowił konstrukcyjnie identyczne rozwiązanie. Rozwiązania posiadające prawa wyłączne z patentu lub prawa ochronne jako wzory użytkowe stają się elementem "stanu techniki" i ujawnione ich cechy techniczne, jako znane, wchodzą w zakres pojęcia oczywistości w ustawowym jego rozumieniu. Widoczne różnice szczegółów konstrukcyjnych mogą mieć znaczenie drugorzędne dla analizującego stan techniki i siedzącego istotę ujawnionych rozwiązań. Taka okoliczność ma miejsce w analizowanym przedmiotowym przypadku.

UP nie podzielił także poglądu uprawnionej, że rozwiązanie [...] nie spełnia wymogu stosowalności, co sugerują rysunki dokumentacji zgłoszeniowej. Podkreślił, że ocena poprawności sporządzenia dokumentacji zgłoszeniowej ww. wzoru użytkowego nie mogła być z oczywistych względów przedmiotem postępowania przed organem, ponadto materiały zgłoszeniowe rozwiązań dopuszczają ilustrowanie ich istoty rysunkami uproszczonymi. Organ przyjął do wiadomości wyjaśnienie wnioskodawcy, że niedokładności widoczne na rysunkach ilustrujących istotę ujawnionego rozwiązania są zwykłym niedopatrzeniem, i zgodził się ze stwierdzeniem, że widoczne niedokładności i uproszczenia nie zaciemniają istoty rozwiązania.

Organ nie zgodził się z podnoszoną przez uprawnioną koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie dyspozycji art. 61a§1 k.p.a. Pierwszym postępowaniem w przedmiotowej sprawie, zdaniem uprawnionej, toczyło się na skutek złożonego w dniu 28 stycznia 2016 r. sprzeciwu Z. L. wobec decyzji Urzędu z dnia [...] grudnia 2014 r. o udzieleniu patentu [...]. Postępowanie to zakończyło się oddaleniem wniosku decyzją Kolegium Orzekającego z dnia [...] listopada 2017 r. ponieważ wnoszący sprzeciw nie zdołał w sposób jednoznaczny i bezsporny wykazać zasadności postawionych zarzutów co do braku nowości i braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania. Przedmiotowe postępowanie jest, zdaniem uprawionej, drugim postępowaniem wszczętym pomiędzy tymi samymi stronami w tej samej sprawie. Sytuacja taka jest, zdaniem uprawnionej, niewłaściwa w świetle art. 61a § 1 k.p.a. i uzasadnia zastosowanie art. 156 k.p.a. Urząd Patentowy nie podzielił powyższego poglądu. Uznał, że wniosek uprawnionej o odrzucenie przedmiotowego wniosku o unieważnienie spornego prawa na podstawie art. 61a §1 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdził po pierwsze, że brak jest podstaw prawnych do rozstrzygnięcia w postaci odrzucenia wniosku. Nadto wskazał, że w przedmiotowej sprawie ujawniły się nowe dowody, które istniały w dacie rozstrzygnięcia decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., lecz nie zostały przedstawione jako dowody uzasadniające stanowisko wnioskodawcy. Przywołał wyrok NSA z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt: I OSK 2452/16 (Legalis), zgodnie z którym podstawę wznowienia postępowania mogą stanowić wyłącznie takie nowe okoliczności faktyczne, które, jak wynika z treści art. 145§1 pkt. 5 k.p.a., istniały w dacie wydania decyzji i nie były znane organowi ją wydającemu. Oznacza to zdaniem organu, iż pomimo że przedmiotowy wniosek wszczął sprawę między tymi samymi stronami i co do tego samego rozwiązania jak w sprawie [...] ww. sprawa nie jest tożsama z wcześniejszym sporem i nie stanowi względem przedmiotowego postępowania res iudicata. Przedmiotowe postępowanie bowiem posadowione jest na okoliczności faktycznej - dowód: rozwiązanie [...] (zał. nr 4 wniosku o unieważnienie patentu [...] z dnia 30.12.2017 r.), która istniała w dniu orzekania w sprawie [...], nie była jednak znana Kolegium Orzekającemu w sprawie oznaczonej sygnaturą akt [...]. W takim stanie nie zachodzi tożsamość stanów faktycznego i prawnego uzasadniająca zastosowanie dyspozycji art. 61a §1 k.p.a.

Rozstrzygając wniosek o zwrot kosztów postępowania złożony przez wnioskodawcę Kolegium uznało jego zasadność. W przedmiotowej sprawie żądanie unieważnienia spornego prawa zostało uwzględnione. W tej sytuacji zasadnym jest przyznanie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania dla wnioskodawcy. Do niezbędnych kosztów postępowania w myśl przepisu art.98 §1 k.p.c. zalicza się w przypadku, gdy strona korzystała z zastępstwa pełnomocnika, jego wynagrodzenie, koszty przejazdu na rozprawy oraz wydatki związane ze sporządzaniem pism i wniosków. W niniejszej sprawie wnioskodawca korzystał z usług pełnomocnika, którym był rzecznik patentowy. Rozstrzygając wysokość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania Kolegium, zgodnie z wnioskiem wnioskodawcy, oparło się na przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 881).

Od powyższej decyzji wpłynęły dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pełnomocnik A. F. zaskarżył decyzję z dnia [...] maja 2018 r. w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) nieważność - na podstawie art. 156 § 1 pkt. 3) kpa - poprzez rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej i zakończonej inną decyzją ostateczną,

2) naruszenie art. 61a § 1 kpa w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. - poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały uzasadnione przyczyny, z powodu których postępowanie nie mogło być wszczęte - w postaci uprzedniego rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez organ decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., co miało wpływ na wynik sprawy,

a ponadto

3) naruszenie formy pisemnej załatwiania sprawy, a to art. 14 § 1 k.p.a. - poprzez rozpatrywanie sprawy i wydanie zaskarżanej decyzji przy braku w dyspozycji organu akt głównych kwestionowanego patentu oraz akt poprzedniej przywołanej powyżej sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, co skutkowało również naruszeniem art. 73 k.p.a poprzez brak możliwości wglądu Skarżącej do wskazanych akt oraz art. 77 § 1 k.p.a, i art, 80 k.p.a, poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz orzekania na podstawie całego materiału dowodowego,

w dalszej kolejności:

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a to przepisów art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 281 ust. 1 pkt 1) p.w.p. - poprzez:

a) nie rozpatrzenie w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego i nieprawidłową ocenę wcześniejszego przeciwstawionego ujawnienia, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu techniki i wiedzy hipotetycznego znawcy,

b) błędne przyjęcie w charakterze dowodu rysunków uzupełniających do wzoru użytkowego złożonych po upływie 20 lat,

c) brak prawidłowej analizy poziomu wynalazczego kwestionowanego patentu, co doprowadziło do uznania braku jego poziomu wynalazczego,

oraz

5) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art, 27 w związku z art. 24 p.w.p poprzez błędną wykładnię przepisu, co doprowadziło do unieważnienia kwestionowanego patentu

W związku z powyższym wniósł o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art, 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ewentualnie

2) uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a.

alternatywnie

3) uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a.

4) uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a.

oraz w każdym przypadku o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według spisu kosztów, a w przypadku jego nieprzedłożenia - według norm przepisanych.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącej A. F. wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy przed tut. Sądem sygn. akt VI SA/Wa 303/18 na okoliczność, czy materiały znajdujące się w tych aktach dotyczące patentu [...] były wypożyczane przez Urząd Patentowy RP w okresie rozpatrywania sprawy [...].

Pełnomocnik Z. L. zaskarżył postanowienie o kosztach postępowania zawarte w decyzji z [...] maja 2018 r. (pkt 2) stawiając zarzuty naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisów następujących aktów prawnych :

> ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2016 r. poz 1822, z póżn. zm,), określanej dalej także skrótem "k.p.c.", mającej zastosowanie do kosztów postępowań spornych w Urzędzie Patentowym RP na podstawie odesłania zawartego w art. 256 ust. 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej (określanej także skrótem "p.w.p.");

> ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (tekst jedn. Dz.U. 2017 r. poz. 1314, z póżn. zm.), określanej dalej także skrótem "u.rz.p." ;

> ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2016 r. poz. 23), określanej dalej także skrótem "k.p.a.", mającej zastosowanie w postępowaniach spornych w Urzędzie Patentowym RP na podstawie art. 256 ust. 1 p.w.p.

W szczególności zarzucił:

1. naruszenie art. 109 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 98 § 3 oraz art. 99 k.p.c. (z odesłania w art. 256 ust.2 p.w.p.) - poprzez pominięcie w przyznanym zwrocie kosztów postępowania wydatków pełnomocnika, związanych ze stawiennictwem na dwóch rozprawach oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, mimo iż te wydatki zostały ujęte w spisie kosztów;

2. Naruszenie art. 109 § 2 k.p.c. w związku z art. 98 § 3 oraz art. 99 k.p.c. (z odesłania w art 256 ust.2 p.w.p.), jak również naruszenie art. 13 ust. 2a u.rz.p. - poprzez pominięcie w przyznanym zwrocie kosztów postępowania, zawartego w spisie kosztów, wniosku o podwyższanie wynagrodzenia do kwoty będącej dwukrotnością stawki minimalnej, a nawet brak jakiejkolwiek analizy zasadności stosowania podwyższonego wynagrodzenia.

3 Naruszenie art. 107 §3 k.p.a. (odesłanie w art. 256 ust.1 p.w.p.) - przejawiające się w braku objaśnienia w uzasadnieniu decyzji przyczyn pominięcia w przyznanym zwrocie kosztów postępowania składników będących przedmiotem zarzutów nr 1 i 2 niniejszej skargi.

W świetle powyższych zarzutów wniósł o :

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia o kosztach postępowania zawartego w decyzji z [...] maja 2018 r.nr (jako jej pkt 2), oraz przekazanie kwestii zwrotu kosztów Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia.

2) przyznanie skarżącemu od Urzędu Patentowego RP zwrotu kosztów postępowania przed Sądem, według spisu kosztów, jaki będzie złożony, a gdyby go nie złożono - wg norm przepisanych.

Organ w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie.

W toku postępowania sądowego strony składały kolejne pisma procesowe.

• Pismem z dnia 27 września 2018 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o łączne rozpoznanie spraw z obydwu skarg (sygn. akt: VI SA/Wa 1649/18 i VI SA/Wa 1650/18);

• Pismem z dnia 7 grudnia 2018 r. pełnomocnik wnioskodawcy ustosunkował się do wniosku dowodowego o wypożyczenie akt sygn. VI SA/Wa 303/18. W jego ocenie fakt nie dołączenia tych akt do akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy nie stanowił naruszenia art. 14 kpa (zasada pisemnego załatwiania spraw). Załączono pismo skierowane przez pełnomocnika strony do UP z dnia 5 listopada 2018 r. zawierające pytania związane z dostępem stron do akt papierowych oraz elektronicznych sprawy [...] wraz z udzieloną odpowiedzią z dnia 4 stycznia 2018 r. o zagwarantowanym dostępie do ww. akt;

• Pismo uprawnionej z 14 stycznia 2019 r. z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z opisu ochronnego wzoru użytkowego Z. L. [...] na okoliczność daty jego zgłoszenia do ochrony w UP (- po dacie pierwszeństwa spornego patentu) z załącznikiem - opisem ochronnym ww. wzoru użytkowego;

• Pismo uprawnionej z 21 stycznia 2019 r. zatyt. "pismo skarżącej" z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z dokumentu dotyczącego rysunków z daty zgłoszenia (fig.1) ochronnego wzoru użytkowego Z. L. [...] na okoliczność przeciwstawienia w dniu 2 maja 2018 r. ww. wzoru spornemu patentowi;

• Pismo uprawnionej z 28 stycznia 2019 r. zatyt. "pismo skarżącej" o sprzeciwiające się łącznemu rozpoznaniu spraw sygn. akt: VI SA/Wa 1649/18 i VI SA/Wa 1650/18 z powodu braku podstaw z art. 111 par. 1 p.p.s.a. z załącznikami - dwoma oświadczeniami uprawnionej;

• Pismo uprawnionej z 28 stycznia 2018 r. zatyt. "Pismo skarżącej na okoliczność złożenia przez A. F. uprawnioną z patentu na wynalazek pt.: "Mechanizm składania ławki" [...] odpowiedzi na wniosek Z. L. z dnia 04.01.2018 r." z wnioskiem o pominięcie pisma zatytułowanego "odpowiedź na wniosek" złożonego w toku postępowania administracyjnego przez radcę prawnego, któremu następnie wypowiedziała pełnomocnictwo;

• Pismo uprawnionej z 4 lutego 2019 r. zatyt. "Pismo skarżącej na okoliczność przeciwstawienia w dniu 2 maja 2018 r modelu ławki wykonanego przez wnioskodawcę spornemu patentowi na wynalazek pt. Mechanizm składania ławki [...] z wnioskami o przeprowadzenie dowodu z fotografii 2 ławek wykonanych przez wnioskodawcę według jego rozwiązania, na okoliczność braku poziomu spornego patentu na wynalazek "mechanizm składania ławki" [...] (fotografie znajdują się na k- 178 i k-179 akt administracyjnych);

• Pismo uprawnionej z 11 lutego 2019 r. na okoliczność uznania przez Kolegium Orzekające UP w odpowiedzi na skargę wzoru użytkowego jako wzoru użytkowego wnioskodawcy;

• Pismo z 11 lutego 2019 r. - odpowiedź pełnomocnika wnioskodawcy na skargę uprawnionej, w której wnosi o oddalenie skargi oraz wniosków dowodowych zawartych w jej pismach. Podkreślił m.in., że wzór użytkowy [...] nie był przeciwstawiony spornemu patentowi;

• Pismo pełnomocnika wnioskodawcy z dnia 14 lutego 2019 r. stanowiące odpowiedź na pismo uprawnionej z 4 lutego 2019 r. W treści pisma pełnomocnik m.in. podkreślił, że wbrew twierdzeniom uprawnionej ze spornego znaku, zarzuty wniosku o unieważnienie, wbrew twierdzeniom uprawnionej, nie ograniczały się do wskazania realizacji obrotu siedziska, lecz byty poparte analizą wszystkich środków technicznych ujętych w ocenianym zastrzeżeniu (w formie tabularycznej). Wskazał, iż w swoich wywodach uprawniona pominęła faktycznie przeciwstawiony spornemu patentowi wzór użytkowy [...];

• Pismo uprawnionej z 18 lutego 2019 r. na okoliczność zmiany zakresu zarzutów braku nowości spornego patentu [...] w piśmie pełnomocnika wnioskodawcy z dnia 14 lutego 2019 r. pt. "Odpowiedź pełnomocnika postępowania";

• Pismo uprawnionej z dnia 18 lutego 2019 r. zatyt. " wniosek formalny" zwierające sprostowanie oczywistej omyłki skargi oraz wskazujące na uiszczenie niewłaściwej opłaty od skargi przez pełnomocnika wnioskodawcy.

• Na rozprawie Sąd postanowił o połączeniu spraw toczących się z obu wniesionych skarg do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia na postawie art. 111§ 1 ppsa., nadto orzekł o oddaleniu wszelkich wniosków dowodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym oraz przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesione w sprawie skargi nie zawierają zasadnych zarzutów, wobec czego nie zasługują na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja nie jest nacechowana wadami, które mogłyby mieć wpływ na zawarte w niej rozstrzygnięcia.

Co do zasady, unieważnienie prawa wyłącznego, w tym patentu, udzielonego stronie postępowania zgłoszeniowego, służy skorygowaniu błędu popełnionego przy jego udzieleniu, polegającego na przyznaniu tego prawa, mimo braku ustawowych warunków jego udzielenia. Jednakże, uwzględniając niewątpliwie zasadę trwałości decyzji administracyjnych, ustawodawca zastrzegł w art. 89 ust. 1 p.w.p., kiedy patent może być unieważniony w całości lub w części.

Pełnomocnik skarżącej – uprawnionej ze spornego patentu – wskazywał przede wszystkim, iż zaskarżona decyzja jest obarczona wadą nieważności - na podstawie art. 156 § 1 pkt. 3) kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej i zakończonej inną decyzją ostateczną, zarzucał jej także naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. - poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały uzasadnione przyczyny, z powodu których postępowanie nie mogło być wszczęte - w postaci uprzedniego rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez organ decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., co miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto zarzucił naruszenie formy pisemnej załatwiania sprawy - art. 14 § 1 k.p.a. - poprzez rozpatrywanie sprawy i wydanie zaskarżanej decyzji przy braku w dyspozycji organu akt głównych kwestionowanego patentu oraz akt poprzedniej sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną (sygn.. akt: VI SA/Wa 303/18) , co skutkować miało naruszeniem art. 73 k.p.a poprzez brak możliwości wglądu skarżącej do wskazanych akt oraz art. 77 § 1 k.p.a, i art, 80 k.p.a, poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz orzekania na podstawie całego materiału dowodowego.

W dalszej kolejności pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - przepisów art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 281 ust. 1 pkt 1) p.w.p. – poprzez nie rozpatrzenie w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego i nieprawidłową ocenę wcześniejszego przeciwstawionego ujawnienia, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu techniki i wiedzy hipotetycznego znawcy, błędne przyjęcie w charakterze dowodu rysunków uzupełniających do wzoru użytkowego złożonych po upływie 20 lat, brak prawidłowej analizy poziomu wynalazczego kwestionowanego patentu, co doprowadziło do uznania braku jego poziomu wynalazczego, oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 27 w związku z art. 24 p.w.p poprzez błędną wykładnię przepisu, co doprowadziło do unieważnienia kwestionowanego patentu.

W ocenie Sądu, żaden z powyżej przytoczonych zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Po pierwsze nie jest prawidłowy pogląd skarżącej co do niedopuszczalności ponownego wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie tego samego patentu, przez ten sam podmiot.

W kontrolowanej sprawie wnioskodawca uprzednio ubiegał się o unieważnienie spornego patentu, występując o to w trybie sprzeciwu wobec udzielonego patentu (art. 246 p.p.s.a. Postępowanie zakończyło się wyrokiem z dnia 14 czerwca 2018 r., VI SA/Wa 303/18, którym WSA w Warszawie oddalił skargę wnioskodawcy na decyzję oddalającą jego sprzeciw. Wyrok został dołączony do akt sprawy niniejszej. Podstawą rozstrzygnięcia organu, zaakceptowaną przez Sąd, był brak przeciwstawienia konkretnego rozwiązania, które mogłoby świadczyć o braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania. W sprawie obecnie rozpatrywanej mamy do czynienia nową przesłanką, mianowicie – z przeciwstawieniem wzoru użytkowego o nr [...], zawierającego zbliżone rozwiązanie techniczne do występującego w spornym patencie, wskazującego na niewystępowanie w nim stosownego poziomu wynalazczego, warunkującego udzielenie ochrony patentowej.

Ponowne wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie nastąpiło w oparciu o art. 89 ust. 1 p.w.p. – po wykazaniu interesu prawnego przez wnioskodawcę.

Sąd przychyla się do tego nurtu poglądów doktryny, który stoi na stanowisku o braku przeciwwskazań do ponownego wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie przez ten sam podmiot, po spełnieniu wymogów formalno- oraz materialnoprawnych, na podstawie nowych przesłanek faktycznych (vide – np. PrWłPrzem P.Kostański, w: Kostański, Komentarz PrWłPrzem s. 491).

Należy wskazać w tym miejscu, że w myśl art. 256 ust. 1 P.p.s.a., do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym (ust. 2).

Jak wyjaśnia doktryna prawa oraz orzecznictwo, ww. regulacja wprowadza w ust. 1 zasadę, w świetle której do postępowania spornego toczącego się przed Urzędem Patentowym RP w sprawach nieuregulowanych w ustawie - Prawo własności przemysłowej stosuje się odpowiednio przepisy zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie danych przepisów nie oznacza zawsze bezpośredniego ich stosowania (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2009 r., II GSK 18/09, LEX nr 596679). Oznacza to, że rozważając, które przepisy będą miały zastosowanie wprost, które z odpowiednimi modyfikacjami, a które w ogóle nie będą miały zastosowania, należy wziąć pod uwagę cechy wyróżniające danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r., I OSK 1088/10, LEX nr 594885; zob. także wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r., II GSK 647/10, LEX nr 1083332; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2009 r., VI SA/Wa 2531/08, LEX nr 531544; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r., VI SA/Wa 2175/06, LEX nr 322733).

Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego powinno uwzględniać specyfikę i cel postępowania spornego przez Urząd Patentowy RP, a także wyjątki wprost wynikające z przepisów omawianej ustawy - Prawo własności przemysłowej. Zdaniem Sądu, specyfika proceduralna ustawy – Prawo własności przemysłowej, wskazuje na swoistą dwoistość postępowania w celu zwalczania spornego patentu. Pierwszy tryb, z którego skorzystał wnioskodawca w przeszłości, to tzw. actio popularis – ograniczony jedynie sześciomiesięcznym terminem środek w postaci sprzeciwu, o którym mowa w art. 246 p.p.s.a. Drugim jest tryb określony w art. 89 ust. 1 p.w.p. z którego skorzystał wnioskodawca w obecnie kontrolowanym postępowaniu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, iż brak jest podstaw do twierdzenia o istnieniu przesłanki negatywnej, t,j. stojącej na przeszkodzie ponownemu wniesieniu sprawy przez ten sam podmiot, domagający się unieważnienia spornego prawa, o ile spełnia przesłanki przewidziane w powyższych przepisach, warunkujące jego legitymację czynną. Taką przesłanką w niniejszej sprawie było wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy. Organ kwestię tę rozstrzygnął w ocenie Sądu prawidłowo, wywodząc legitymację po stronie wnioskodawcy z prowadzenia konkurencyjnej działalności gospodarczej (art. 20, 22 Konstytucji RP).

Drugim zarzutem pełnomocnika uprawnionej jest dopuszczenie przez organ dowodu w postaci wzoru użytkowego [...], którego dokumentacja zawiera, zdaniem skarżącej, błędy dyskwalifikujące samo rozwiązanie pod względem stosowalności. Jak wyjaśnił organ w skarżonej decyzji, dokumentacja zgłoszeniowa wynalazku lub wzoru użytkowego może zawierać uproszczenia, jeśli nie zacierają one istoty ujawnionego rozwiązania. Organ podkreślił, że "mechanizm składania ławki" będący przedmiotem sporu stanowi prostą odmianę "węzła konstrukcyjnego" występującego w wielu różnych rozwiązaniach znanych ze "stanu techniki", gdzie zespół dwóch zawiasów posadowionych równolegle względem siebie łączy dwa elementy konstrukcji, zapewniając możliwość zmiany kąta położenia tych elementów, w tym wypadku - możliwość obrotu siedziska o kąt 270 stopni. Kąt ten, jako zakres możliwego ruchu, ograniczony jest elementami ustalającymi jego rozwartość i zapewniającymi stabilność położenia siedziska, wchodzącymi w skład całej konstrukcji. Rozwiązaniem znanym ze stanu techniki, wskazanym przez wnioskodawcę (zał. nr 4 do wniosku o unieważnienie patentu z dnia 30 grudnia 2017 r.) i podważającym poziom wynalazczy rozwiązania [...] jest wzór użytkowy [...], w którym występują elementy konstrukcyjnie, odpowiadające pod względem funkcji i wzajemnego usytuowania, elementom spornego wynalazku, pozwalające osiągnąć ten sam cel techniczny. Widoczne i wskazane w zastrzeżeniach zależnych elementy konstrukcji spornego wynalazku nie dotyczą poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania). Dotyczą one szczegółów wynikających z wiedzy i umiejętności konstruktora, nie odnoszą się bezpośrednio do istoty rozwiązania jaką jest możliwość realizacji obrotu siedziska ławki w stosunku do jej podstawy o kąt 270 stopni, stanowią o "inności" konstrukcji, wynikającej z wizji konstruktora, i nie wykraczają poza obszar oczywistości w pojęciu ustawowym tego określenia. Cechy wskazane w zastrzeżeniu niezależnym są znane ze stanu techniki a dowodem na to jest przeciwstawione rozwiązanie [...]. Rozumowanie organu zaprezentowane w powyższej kwestii nie budzi zastrzeżeń Sądu. Wskazuje ono na właściwą analizę porównywanych rozwiązań i zastosowanie w postępowaniu organu wszelkich dyrektyw rozpoznawania sprawy określonych w przepisach kpa, również i tych, które stanowią podstawę prawną stawianych zarzutów.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, tj. nie posiadające poziomu wynalazczego, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki, przy czym według ust. 2 tego przepisu, przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3 ustawy p.w.p. (wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnionych do wiadomości powszechnej). Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.

Odmiennie niż przy badaniu nowości, argumentów przeciwko nieoczywistości wynalazku poszukiwać można więc nie tylko poprzez przeciwstawienie mu konkretnych znanych rozwiązań, lecz przy uwzględnieniu całego stanu techniki. W wyniku takich badań może okazać się, że rozwiązanie jest nowe, lecz mimo to wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, na który składają się informacje mogące być przeciwstawione projektowi zgłoszonemu celem opatentowania, bądź wynalazkowi już opatentowanemu. Metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości, jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, zmierza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. (Patrz: W. Kotarba i inni "Komentarz do prawa wynalazczego", W- wa 1994 r., str.15). Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych (patrz: wstęp do rozdz.3.1 i orzeczenie T 176/89-str. oraz orzeczenia T 745/92 i T 552/89 Komisji Odwoławczej EPO, "Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego" (Część I -Zdolność patentowa) materiały i studia zeszyt 1, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Warszawa 1998) polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu (lub tych dokumentów). Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami.

Uznać należy, że patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednak, że przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę, bowiem wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.

Zgodnie z art. 63 ustawy Prawo własności przemysłowej zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Zakres przedmiotowy patentu może być określony przez kilka zastrzeżeń patentowych, wtedy tworzą one układ zastrzeżeń. Przy czym w układzie zastrzeżeń pierwsze zastrzeżenie jest zastrzeżeniem niezależnym, a pozostałe zastrzeżeniami zależnymi.

Zastrzeżenie niezależne określa główny zespół cech wynalazku (określony w art. 33 ust. 4 p.w.p. jako "ogół cech zgłaszanego wynalazku"), stanowiąc tym samym rozwiązanie podstawowe.

Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Przy właściwym zidentyfikowaniu cech rozwiązania wynalazku przesądzające są zatem zastrzeżenia patentowe, które określają elementy rozwiązania stanowiące nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki. Wąska interpretacja zastrzeżeń patentowych nakazuje brać pod uwagę jedynie to, co expressis verbis zostało w nich wyrażone. Niedopuszczalna jest, bowiem rozszerzająca interpretacja zastrzeżeń patentowych z uwagi na swobodę działalności gospodarczej i wynikające z udzielonego patentu ograniczenie powszechnego swobodnego korzystania z chronionego rozwiązania technicznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 667/10).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Urząd Patentowy przeprowadził szczegółową analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Organ wskazał, iż według zastrzeżenia 1 przedmiotem spornego rozwiązania jest:

mechanizm składania ławki, w której podstawę stanowi element wykonany z połączonych ze sobą sztywno profili, z którym obrotowo połączone jest siedzisko znamienny tym, że do górnych końców podstawy (1) ułożonych w jednej linii, zamocowane sq asymetrycznie i zasadniczo poziomo stałe ramiona (2) mechanizmu składania, przy czym ten koniec stałego ramienia (2), który jest przeciwległy do miejsca jego połączenia z podstawą (1) połączony jest obrotowo przy krawędzi siedziska (5) z ruchomym ramieniem (3) elementem mocującym (4), zaś na ruchomym ramieniu (3) osadzone jest siedzisko (5).

W ocenie Kolegium "mechanizm składania ławki" wskazany w opisie i jego cechy techniczne budowy przywołane w zastrzeżeniu 1 (niezależnym) spornego rozwiązania są w istocie prostą odmianą połączenia ruchowego podstawowych elementów konstrukcji (w tym wypadku- siedziska i podstawy ławki) przy pomocy zawiasów. Mechanizm ten stanowi odmianą "węzła konstrukcyjnego" występującego w wielu różnych rozwiązaniach znanych ze "stanu techniki", gdzie zespół dwóch zawiasów posadowionych równolegle względem siebie łączy dwa elementy konstrukcji, zapewniając możliwość zmiany kąta położenia tych elementów (w tym wypadku - możliwość obrotu siedziska o kąt 270 stopni), kąt ograniczony elementami ustalającymi jego rozwartość i zapewniającymi stabilność położenia, wchodzącymi w skład całej konstrukcji. Rozwiązaniem znanym ze stanu techniki, wskazanym przez wnioskodawcę (zał. nr 4 do wniosku o unieważnienie patentu z dnia 30 grudnia 2017 r.) i podważającym poziom wynalazczy rozwiązania [...] jest wzór użytkowy [...], w którym występują elementy konstrukcyjnie, odpowiadające pod wzglądem funkcji i wzajemnego usytuowania, elementom spornego wynalazku, pozwalające osiągnąć ten sam cel techniczny.

Zatem:

dźwignia (2) mechanizmu składania ławki odpowiada ramionom (2) przeciwstawionego wzoru użytkowego, dźwignia (3) ławki odpowiada poprzeczce (4) wzoru będącej jednocześnie elementem siedziska. W konstrukcji ławki te dwa detale łączy obrotowo element mocujący (4). We wzorze jego odpowiednikiem jest sworzeń (3), Na ruchomym ramieniu (3) mechanizmu składania ławki posadowione jest siedzisko. Odpowiadającym elementem we wzorze jest poprzeczka (4). Zbiór cech technicznych widocznych na rysunkach porównywanych rozwiązań i wskazanych w zastrzeżeniach niezależnych, czyli określających podstawowy zakres oczekiwanej ochrony wskazuje ich prostą konstrukcję i oczywistość spornego rozwiązania [...] w odniesieniu do [...], Zastrzeżenia zależne (2 - 8) spornego rozwiązania sygnalizują istnienie szczegółów ujawnianej konstrukcji ławki. Nie wskazują cech dodatkowych ewentualnych wariantów rozwiązania. Należy wziąć pod uwagę, że adresatami zgłoszeń wynalazków lub wzorów użytkowych są tzw. "znawcy w dziedzinie", czyli ci, którzy na dany temat wiedzą więcej niż inni, a posiadana wiedza upoważnia innych do nazywania ich "znawcami". Miarą nowości i poziomu wynalazczego rozwiązania, w ustawowym rozumieniu tych pojęć, są cechy techniczne, odnoszące się do istoty rozwiązania, które umożliwiają inny niż znane, sposób realizacji określonego celu, któremu wynalazek ma służyć. Zatem nie wszystkie widoczne szczegóły konstrukcji stanowią o nowości lub poziomie wynalazczym rozwiązania. Poziomu wynalazczego rozwiązania, czyli jego "nieoczywistości", dotyczy art. 26 ustawy p.w.p. Cechy dokumentujące istnienie poziomu wynalazczego rozwiązania powinny dla "znawcy w dziedzinie" nie wynikać w sposób oczywisty ze stanu techniki. Tego wymogu nie spełnia sporne rozwiązanie. Widoczne i wskazane w zastrzeżeniach zależnych elementy konstrukcji spornego wynalazku nie określają poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania). Dotyczą one szczegółów wynikających z wiedzy i umiejętności konstruktora, nie odnoszą się bezpośrednio do istoty rozwiązania jaką jest możliwość realizacji obrotu siedziska ławki w stosunku do jej podstawy o kąt 270 stopni, stanowią o "inności" konstrukcji, wynikającej z wizji konstruktora, i nie wykraczają poza obszar oczywistości w pojęciu ustawowym tego określenia. Cechy wskazane w zastrzeżeniu niezależnym są znane ze stanu techniki a dowodem na to jest przeciwstawione rozwiązanie [...].

Prawidłowo, w ocenie Sądu, UP nie podzielił poglądu uprawnionej, że przeciwstawiony wzór użytkowy [...] mógłby podważać skutecznie brak nowości i poziom wynalazczy spornego wynalazku wyłącznie wówczas, gdyby ten stanowił konstrukcyjnie identyczne rozwiązanie. Rozwiązania posiadające prawa wyłączne z patentu lub prawa ochronne jako wzory użytkowe stają się elementem "stanu techniki" i ujawnione ich cechy techniczne, jako znane, wchodzą w zakres pojęcia oczywistości w ustawowym jego rozumieniu. Widoczne różnice szczegółów konstrukcyjnych mogą mieć znaczenie drugorzędne dla analizującego stan techniki i siedzącego istotę ujawnionych rozwiązań. Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy przekonuje, że taka właśnie sytuacja ma miejsce w analizowanym przypadku. Sąd stanął na stanowisku, iż na prawidłowość powyższych konkluzji nie mógł mieć wpływu fakt nieprzeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym formalnego dowodu z akt [...], zwłaszcza, że akta te były stronom znane z racji osobistego uczestnictwa w procedurze rozpoznawanej wówczas sprawy. Podobnie nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z tych akt przed tut. Sądem.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga pełnomocnika wnioskodawcy również nie zasługuje na uwzględnienie. Organ prawidłowo zasądził koszty postępowania na rzecz strony, która proces wygrała (wnioskodawca) od strony przegrywającej (uprawniona) na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c. mającego w sprawie zastosowanie z mocy art. 256 ust. 2 p.w.p. Pełnomocnik wnioskodawcy zarzuca, iż organ nie uwzględnił kosztów podróży pełnomocnika strony wygrywającej, mimo przytoczenia w końcowej części uzasadnienia decyzji § 2 art. 98 k.p.c. wskazującego na to, że koszty z tego tytułu stanowią niezbędne koszty prowadzenia procesu, co uzasadniałoby ich zwrot. Należy jednak stwierdzić, iż organ zasądzając prawidłowo koszty, w sposób niedokładny zacytował treść przepisu stanowiącego podstawę tego rozstrzygnięcia. Art. 98 § 2 k.p.c. przewiduje możliwość zaliczenia do niezbędnych kosztów procesu kosztów przejazdu wyłącznie w przypadku, gdy strona prowadzi proces osobiście, lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z pełnomocnikiem profesjonalnym - rzecznikiem patentowym, który nie jest uprawniony do domagania się zwrotu kosztów z tego tytułu. Organ zasądził koszty z tytułu wniesionej opłaty oraz honorarium należnego pełnomocnikowi. Wbrew poglądowi pełnomocnika wnioskodawcy, brak było podstaw do zasądzenia stawki w zwiększonej wysokości na podstawie art. 109 § 2 k.p.c. bądź art. 13 ust. 2a ustawy o rzecznikach patentowych. Powyższe przepisy przewidują bowiem uprawnienie organu do podwyższenia tej stawki, jednak wyłącznie w formie fakultatywnej ("można ustalić..."), a zatem regułą jest zasądzanie honorarium w stawce podstawowej, w niniejszej sprawie określona w § 7 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 28 kwietnia 2018 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych, Dz. U. z 2018 r. poz. 881. Szczegółowego uzasadnienia wymagałoby wobec tego hipotetyczne zastosowanie wyjątku przez organ, tj., gdyby zaistniała sytuacja, o której mówi dyspozycja ww. przepisów - zwiększonego nakładu pracy skutkująca zasądzeniem honorarium w podwyższonej wysokości - co w ocenie Sądu, w przypadku rozpoznawanej sprawy, nie miało miejsca.

Końcowo należy wskazać, iż podstawą oddalenia wniosków dowodowych był art. 106 § 3 p.p.s.a., bowiem żaden z dowodów nie był na obecnym etapie przydatny do oceny prawidłowości działania organu w kontrolowanym postępowaniu.

Sąd wskazuje równocześnie na znany mu z urzędu wyrok zapadły w sprawie VI SA/Wa 303/ 18 (nieprawomocny) celem zobrazowania kwestii braku tożsamości spraw.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania o braku naruszeń prawa podnoszonych w skargach, bądź które winny być brane pod uwagę z urzędu, mogących skutkować stwierdzeniem nieważności, bądź uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił.