Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2265/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3 §1, art.151,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.1 ust.1, art.1a ust.1, art.8 ust.2,
journal: Dz.U. 2004 nr 167 poz 1758
law: ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2011 r. sprawy ze skarg: M. F., C. F., H. W., M. W. oraz K. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na nabycie prawa własności nieruchomości przez cudzoziemców; oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez skarżących M. F., C. F., H. W., M. W. oraz K. J. jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "MSWiA") z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] odmawiającą cudzoziemcom wydania zezwolenia na nabycie prawa własności nieruchomości.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] stycznia 2010 r. do MSWiA wpłynął wniosek obywateli F. M. F. i C. F. oraz H. W. i M. W. w sprawie uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości stanowiących działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha położonych w obrębie N., gmina R., woj. [...] będących własnością K. J.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] MSWiA umorzył postępowanie, co do nabycia działki gruntu nr [...], z uwagi na to, iż nie jest to nieruchomość rolna ani leśna i na podstawie art.8 ust.2 ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 2004r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.), wnioskodawcy jako obywatele państwa członkowskiego Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie mają obowiązku legitymowania się stosownym zezwoleniem na jej nabycie.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] MSWiA odmówił wnioskodawcom wydania zezwolenia na nabycie działek nr [...] oraz nr [...]. Decyzja odmowna została wydana wobec braku okoliczności potwierdzających więzi cudzoziemców z Polską. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż okoliczności, na które powołali się wnioskodawcy, tj. przyjazdy do Polski w celach prywatnych, zawodowych, posiadanie znajomych i przyjaciół oraz chęć zintensyfikowania kontaktów z Polską poprzez nabycie nieruchomości w celach turystycznych oraz przedstawiony materiał dowodowy nie uzasadniają spełnienia wymogu z art.1a ust.2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podniósł, iż powyższy przepis zawiera jedynie otwarty katalog przesłanek, a zatem organ prowadzący postępowanie ma możliwość przyjęcia, w granicach uznania administracyjnego, także innych okoliczności jako spełniających warunek związków z Polską. Jednakże katalog przykładowy, będący punktem odniesienia w takich wypadkach, zawiera przesłanki o określonym ciężarze gatunkowym, świadczące o poważnych, trwałych i realnych związkach z naszym krajem mających charakter obiektywny. Dlatego też nie wystarczy wykazanie przez cudzoziemca jakichkolwiek więzi z Polską lecz więzi o określonym ciężarze gatunkowym. W ocenie organu okoliczności przestawione przez wnioskodawców na potwierdzenie więzi z Polską nie mają charakteru dostatecznie trwałych więzi.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący M. F., C. F., H. W., M. W. oraz K. J. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, z uwagi na naruszenie prawa materialnego oraz prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wnieśli o przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy pominiętych przez organy obu instancji, w szczególności umowy przedwstępnej na zakup nieruchomości, decyzji MSWiA nr [...] z dnia [...] lutego 2010r. oraz wszystkich innych dowodów na okoliczność braku negatywnej przesłanki do wydania decyzji zezwalającej cudzoziemcom na nabycie nieruchomości w Polsce. Skarżący skarżonej decyzji zarzucili naruszenie następujących przepisów;

1. art.6, 7 ,8 i 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz.1071 ze zm. dalej k.p.a.) poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i dokonanie arbitralnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

2. art.1a ust.1 pkt 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w zakresie, w jakim organ przekraczając zakres uznania administracyjnego uznał, iż nie zachodzą okoliczności potwierdzające więzi wnioskodawców z Rzecząpospolitą Polską i na skutek tego odmówił wydania zezwolenia;

3. nie odniesienie się do wszystkich zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne, w szczególności nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

4. naruszenie art.138 § 1 pkt 2 w zw. z art.107 § 1 k.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji organu I instancji pomimo, iż organ odwoławczy uznał zarzut stron, że ustalenie faktyczne w decyzji, co do momentu wniesienia wniosku było nieprawidłowe.

Rozwijając motywy, skarżący wskazali, iż organ pominął bardzo istotną okoliczność faktyczną, że wnioskodawcy nabywają - nie wymagającą zezwolenia - nieruchomość o przeznaczeniu rekreacyjnym przyległą do dwóch działek objętych zaskarżoną decyzją, co do której MSWiA umorzył postępowanie. Ponadto podnieśli, iż organ pominął również cel wniosku, a mianowicie, że dwie nieruchomości objęte wnioskiem są funkcjonalnie związane z nieruchomością nabywaną przez wnioskodawców bez zezwolenia.

W odpowiedzi na skargę MSWiA wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, iż jest ona nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jeżeli sprzeciwu, w formie postanowienia, nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Stosownie do art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zezwolenie, o którym mowa w art. 1 ust. 1, jest wydawane na wniosek cudzoziemca, jeżeli:

1) nabycie nieruchomości przez cudzoziemca nie spowoduje zagrożenia obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, a także nie sprzeciwiają się temu względy polityki społecznej i zdrowia społeczeństwa;

2) wykaże on, że zachodzą okoliczności potwierdzające jego więzi z Rzecząpospolitą Polską.

Zgodnie z art. 1a ust. 2 powołanej ustawy okolicznościami, które potwierdzają więzi cudzoziemca z Rzecząpospolitą Polską mogą być w szczególności:

1) posiadanie polskiej narodowości lub polskiego pochodzenia;

2) zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej;

3) posiadanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub na osiedlenie się;

4) członkostwo w organie zarządzającym przedsiębiorców wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 4;

5) wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej lub rolniczej, zgodnie z przepisami prawa polskiego.

Zgodnie z art.8 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, który odzwierciedla postanowienia traktatowe dotyczące warunków przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w zakresie nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia przez cudzoziemców będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z wyjątkiem nabycia nieruchomości rolnych i leśnych przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej oraz drugiego domu przez okres 5 lat od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Z uwagi na to, że działki objęte wnioskiem stanowią grunt rolny skarżący zobowiązani byli do uzyskania zezwolenia na ich nabycie (jak wynika z akt administracyjnych przeznaczenie nieruchomości zostało ustalone na podstawie wypisów z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Cudzoziemcy, będący obywatelami państwa członkowskiego KOG, aby uzyskać zezwolenie na nabycie nieruchomości, muszą spełnić wszelkie wymogi przewidziane przepisami prawa, a więc przede wszystkim muszą wykazać, że zachodzą okoliczności potwierdzające ich więzi z Polską. Zgodnie z art. 1a ust. 2 ustawy okolicznością potwierdzającą więź cudzoziemca z Polską może być w szczególności: posiadanie polskiej narodowości lub polskiego pochodzenia, zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim, posiadanie zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony łub na osiedlenie się, członkostwo w organie zarządzającym spółek z kapitałem zagranicznym, czy wykonywanie na terytorium Polski działalności gospodarczej lub rolniczej, zgodnie z przepisami prawa polskiego.

We wniosku o wydanie zezwolenia wnioskodawcy wskazali na następujące więzi z Polską: wizyty w celach turystyczno-rekreacyjnych, zdobycie przyjaciół, związanie się emocjonalnie z Polską, zawarcie przedwstępnej umowy sprzedaży na zakup nieruchomości w Polsce. W toku postępowania wyjaśniającego przedłożyli następujące dokumenty: oświadczenie M. F. o udzielonej pomocy (wnioskodawca w latach 1980-1989 pomagał w zorganizowaniu transportu lekarstw i przedmiotów pierwszej potrzeby) oraz o tym, że jako kierownik ds. stosunków zewnętrznych w jednej z filii dużej [...] grupy energetycznej [...] miał okazję wprowadzać ludzi w relacje służbowe z Polską, a także o tym, iż polując na M. pozostaje w kontakcie z lokalnym kołem łowieckim. Jednocześnie M.F. poinformował, iż jego przyjaciel H. W. jest Merem gminy R. w A., a także zastępcą prezesa Regionalnego Parku Przyrodniczego V. Z tego też tytułu utrzymuje relacje i wymienia informacje z Polską. Do akt przedstawiono ponadto: zaproszenia do Polski dla M. F. z małżonką przez Biskupa Z. K., zaświadczenie na przywóz broni do Polski dla M. F., potwierdzenia wykupienia polowań, okładki książek Ks. J. L. (do ich wydania w języku [...] w S. przyczynił się M.F.).

Rację należy przyznać organowi, iż okoliczności, na które powołują się wnioskodawcy (pobyty w Polsce w celach turystycznych, zdobycie tu przyjaciół) nie mają waloru obiektywnych czynników pozwalających przyjąć, iż wnioskodawcy spełniają wymóg wykazania związków z Polską. W ocenie Sądu, zostały one zasadnie uznane za niewystarczające do przyjęcia faktu, że wnioskodawcy spełniają wymóg wykazania związków z Polską. W toku postępowania informowano wnioskodawców o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego mającego na celu wykazanie okoliczności potwierdzających ich więzi z Polską, co stanowi przesłankę wydania zezwolenia (wezwania organu z [...].01.2010r. oraz z [...].03.2010r.). Ponadto przedstawiony do akt materiał dowodowy dotyczy głównie M.F., natomiast brak jest dokumentów, co do pozostałych wnioskodawców. Organ dokonując obiektywnej oceny okoliczności faktycznych przedstawionych przez Michel Fuchs słusznie zauważył, że związek wnioskodawcy z Polską polega na emocjonalnej więzi z poszczególnymi osobami, o czym świadczą zaproszenia Biskupa K., okładki książek Ks. L. oraz na chęci spędzania wolnego czasu w Polsce, m. in. na polowaniach, czego dowodem są zaświadczenie na przywóz broni do Polski i potwierdzenia wykupienia polowań.

Wydanie decyzji odmawiającej wnioskodawcom wydania zezwolenia nie naruszyło art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Nie wystarczy bowiem wykazanie przez cudzoziemców jakichkolwiek więzi z Polską lecz więzi o określonym ciężarze gatunkowym. Zasadnie organ uznał, iż okoliczności przedstawione przez wnioskodawców na potwierdzenie więzi z Polską nie mają charakteru dostatecznie trwałych więzi. W wyroku z dnia 28.04.1999r. w sprawie sygn. akt V SA 1982/98 ( LEX nr 49268) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż " Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia kwestii wydania cudzoziemcowi zezwolenia na nabycie nieruchomości stanowi art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przepis ten nie zawiera merytorycznych kryteriów wydania takiego zezwolenia, co oznacza, że decyzja w tym przedmiocie pozostawiona została uznaniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Uznanie administracyjne nie jest wprawdzie wyłączone spod kontroli sądu administracyjnego, jednakże kontrola ta jest ograniczona i sprowadza się w istocie do badania, czy nie naruszono przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także, czy decyzja mieści się w wyznaczonych przez prawo granicach uznania i nie jest przejawem arbitralności działania organów administracji."

Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań – nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji [pic]uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. W tym miejscu zaznaczyć również należy, iż uznaniowość decyzji musi każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie z powyższych obowiązków organ wywiązał się w sposób należyty. Organ jasno wskazał konkretne okoliczności faktyczne, jakie złożyły się na odmowę wydania zezwolenia i podtrzymanie stanowiska wyrażonego w decyzji organu pierwszej instancji. Dokonane ustalenia są prawidłowe, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego spójne i zgodne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.

Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia daty złożenia wniosku wskazać należy, iż uzasadnienie w tej kwestii dokonane przez organ jest wystarczające i fakt wskazania daty wpływu do Departamentu a nie daty złożenia wniosku nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a zarzuty tym w zakresie należy uznać za bezzasadne.

Odnośnie skargi wniesionej przez K. J. Sąd wyjaśnia, iż podlegała ona oddaleniu, z uwagi na brak interesu prawnego skarżącej do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie. Skargę może bowiem wnieść uprawniony podmiot, którym jest każdy, kto we wniesieniu skargi ma interes prawny wynikający z prawa materialnego, stanowiącego podstawę zaskarżonego do sądu orzeczenia organu administracyjnego.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skarg jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając przedmiotową decyzję działał na podstawie przepisów prawa, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi, nie wykazali też takich uchybień skarżący.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić skargi jako niezasadne.