Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2493/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2; art. 7 ust. 3;
journal: Dz.U. 2013 poz 856
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska Protokolant sekr. sąd. Marika Bibrowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2021 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ II instancji") decyzją nr [...] z [...] września 2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późń. zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z [...] sierpnia 2020 r. Nr [...], orzekającej o czasowym odebraniu T. i C. (dalej: "Strona, Skarżący") 73 psów, 6 kotów oraz 29 sztuk bydła i przekazaniu czasowo odebranych psów pod opiekę Stowarzyszenia [...], kotów pod czasową opiekę Stowarzyszenia [...] oraz bydła pod czasową opiekę gospodarstwa rolnego w miejscowości [...], uchyliło ww. decyzję w punkcie pierwszym i orzekło o odebraniu ww. zwierząt T. C. oraz A. C. (dalej: "Skarżąca").

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] kwietnia 2017 r. do Wójta wpłynął wiosek Stowarzyszenia "[...]" (dalej: "Wnioskodawca", "Stowarzyszenie") o wydanie decyzji w przedmiocie czasowego odebrania 73 psów, 6 kotów oraz 29 sztuk bydła należących do Strony. Wnioskodawca domagał się również przekazania zwierząt pod czasową opiekę Pogotowia dla Zwierząt, na co organizacja wyraziła zgodę oraz obciążenia właściciela kosztami transportu, leczenia i koniecznego utrzymania zwierząt. Wnioskodawca wskazał, że właściciel zwierząt dopuścił się znęcania nad zwierzętami, świadomie dopuszczając do zadawania bólu i cierpień poprzez utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa; stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt; wystawianie zwierząt domowych i gospodarskich na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają ich życiu i zdrowiu; utrzymywanie zwierząt bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, co wypełniało przesłanki wskazane w art. art. 6 ust. 2 pkt 10, 12, 17 oraz 19 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r. poz. 856 ze zm.). Z uzasadnienia do złożonego wniosku wynika, że zwierzęta zostały odebrane ich właścicielowi w dniach 5-6 kwietnia 2017 r., ponieważ ich kondycja w dniu interwencji odbiegała od normy oraz była wynikiem utrzymywania ich w złych warunkach i głodzenia ich. W budynku gospodarczym przebywało w dwóch pomieszczeniach 58 psów wraz z 29 sztukami bydła. Psy leżały w drewnianych kojcach, przywiązane grubymi i ciężkimi łańcuchami do boksów oraz w oponach. Obok nich krowy i jałówki przywiązane w okolicach rogów grubymi, ciasno związanymi sznurami, powodującymi otarcia i rany w okolicach rogów oraz jednodniowe cielę przywiązane sznurem do tylnych drzwi budynku. Sznur był za krótki, aby zwierzę mogło swobodnie położyć głowę lub dosięgnąć matki. Podłoże składało się z gromadzonych latami odchodów, słomy i piachu, a krowy brodziły w odchodach od dłuższego czasu, każda była oblepiona odchodami oraz zapadała się w nich stojąc w boksie. Wiele zwierząt ze względu na brak ruchu nie mogło się prawidłowo rozwijać. Oprócz powyższego na posesji znajdowało się łącznie 9 psów bez dostępu do wody i pożywienia: dwie suczki w kojcu przy budynku gospodarczym, w którym znajdowała się jedna buda z nieszczelnym dachem oraz wystającym gwoździem; pozostałe psy, były przywiązane łańcuchami do maszyn rolniczych, bez schronienia przed warunkami atmosferycznymi, oraz w betonowy m kojcu przy domu przykrytym drewnianymi deskami zastawionymi ciężką metalową klatką bez dostępu do światła. W domu przebywały 4 psy na pierwszym piętrze zamknięte w łazience, pozbawione czystej wody. Sześć kotów przebywało na niezabezpieczonym balkonie bez dostępu do pożywienia i wody. Wiele sztuk bydła oraz psy były w złym stanie fizycznym i psychicznym z widocznymi brakami w socjalizacji. Do wniosku załączona została dokumentacja fotograficzna przedstawiająca stan zwierząt oraz warunki ich utrzymania oraz opinia weterynaryjna sporządzona w dniach 6-17 kwietnia 2017 r. przez lekarza weterynarii, z której wynikało, że wobec wszystkich zwierząt zachodziło zagrożenie utraty zdrowia lub życia poprzez pozostawienie ich w dotychczasowych warunkach bytowania i bez leczenia. Wszystkie psy były niedożywione lub wychudzone, miały zaniki mięśniowe, były zapchlone i zawszone, z zadrapaniami na ciele, większość miała zapalenie spojówek, część psów była odwodniona, część miała skołtunioną i pobrudzoną odchodami sierść. Kilka psów z poprzerastany mi pazurami, kilka z wyłysieniami przy oczach, powiększonymi węzłami chłonnymi, kilka z pasożytami wewnętrznymi oraz ze zmianami skórnymi, kilka ze świerzbowcem i nużeńcem, z hiperpigmentacją, zapaleniem uszu lub z bolesnością brzucha. Kilka psów miało kleszcze. U psów stwierdzono również obecność kamienia nazębnego i stan zapalny dziąseł, wady postawy i zgryzu. Ponadto większość psów była w złej kondycji psychicznej, większość z brakami w socjalizacji; wycofane i wylęknione. Większość z nich nie miała dostępu do wody i pożywienia, część była bez dostępu do światła. Wiele psów żyło we własnych odchodach nie sprzątanych od dłuższego czasu. Koty przebywały na balkonie bez zabezpieczenia oraz na terenie posesji. Stan zdrowotny wyłysienia, stany zapalne skóry, wychudzenie, odwodnienie, inwazja pasożytów, stany zapalne uszu, zapalenie spojówek, brudna, skołtuniona sierść, zapalenie odbytu. Natomiast u bydła zaobserwowano powtarzające się wychudzenie, odwodnienie, apatię, zmiany skórne, pobrudzenie odchodami, wyłysienia, blizny odleżynowe. Jedna krowa była kulawa, kilka posiada ślady po zbyt ciasno przywiązanym sznurze.

Decyzją z [...] lipca 2017 r. Wójt orzekł o odmowie czasowego odebrania zwierząt Stronie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsce znęcanie się nad zwierzętami w myśl art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie zwierząt. Ponadto, w sprawie nie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki i nie zachodziła sytuacja, kiedy dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela zagrażało ich życiu lub zdrowiu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2017 r. w całości, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, nakazując przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

W toku postępowania administracyjnego Wójt zbierał materiał dowodowy w postaci wyjaśnień od instytucji i osób mogących podać istotne w sprawie informacje, a także przeprowadził oględziny nieruchomości, na terenie której przebywały zwierzęta oraz przesłuchał świadków i Strony. Przeprowadzone zostały dowody dopuszczone z urzędu oraz wnioskowane przez Strony. Wśród zgromadzonej dokumentacji znalazła się kopia aktu oskarżenia Prokuratura Rejonowa w [...] wobec Strony o znęcanie się nad zwierzętami poprzez zaniechanie ich leczenia, żywienia, pojenia oraz utrzymywania we właściwych warunkach bytowania w ten sposób, że utrzymywał bydło w stanie brudu, bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, używając więzów zmuszających je do przebywania w nienaturalnej pozycji oraz powodujących zbędny ból i uszkodzenia ciała, a ponadto psy i koty utrzymywał w niewłaściwych warunkach bytowania w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, nie zapewniając leczenia rannych i chorych osobników mimo widocznych oznak choroby, wystawiając je na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażały ich życiu i zdrowiu.

Z dokumentów i informacji otrzymanych z gabinetów weterynaryjnych wynikało, że Strona utrzymywała bydło w warunkach, które nie zagrażały jego życiu. Kilkakrotnie w ciągu roku zwracał się on o pomoc weterynaryjną i stosował do zaleceń. W 2017 r. miała miejsce 1 wizyta weterynaryjna i 4 psy zostały zaszczepione przeciw wściekliźnie.

Zeznania świadków, w tym sąsiadów Strony, wskazywały na to, że stosował wobec posiadanego bydła przestarzałe metody hodowlane, jednakże starał się utrzymywać je w dobrym stanie zdrowia oraz nie głodził ich celowo. Świadkowie wskazywali na zmienną liczbę psów przebywających w obejściu, częste ich uwiązywanie do maszyn rolniczych lub do budynków. Potwierdzono także obecność kotów w domu. Jeden ze świadków wskazał, że liczba psów w obejściu mogła stać się dla Strony zbyt duża dla prawidłowej opieki nad nimi. Żaden ze świadków nie był świadomy dokładnej ilości psów – ponad 70, co w ocenie organu I instancji skazywało, że nie wiedzieli oni o psach znajdujących się w oborze.

Z przesłuchania Strony wynikało, że w 2014 r. przejął gospodarstwo rolne rodziców, które było nastawione na hodowlę bydła mlecznego oraz krzyżówek bydła mlecznego i mięsnego. Odkąd prowadzi gospodarstwo rolne zachorowała tylko jedna krowa i przedstawił karty leczenia bydła z lat 2010-2017. Powiedział, że wzywał lekarza weterynarii prowadzącego jego gospodarstwo, kiedy krowy chorowały albo miały trudności z porodem. Karmił bydło kiszonką z kukurydzy, śrutą z mieszanki zbożowej dokupując dodatki paszowe, witamin i lizawki. Karma dla bydła była dostępna przez całą dobę dla bydła. Był korytarz paszowy, na którym był swobodny dostęp do karmy, krowy miały lizawki solne z mikroelementami. Stwierdził, że w oborze zamontowany był wyciąg do obornika i odchody były codziennie usuwane na zewnątrz i ścielona była świeża ściółka, co gwarantowało czystość. Zeznał, że wiązał krowy sznurem za rogi. ponieważ zużyły się łańcuchy, którymi jeszcze w 2015 r. krowy wiązane były luźno za szyję. Od postronków robiły się niewielkie rany, które przemywał rywanolem i wiązał nowe. Od około 10 lat bez przerw miał certyfikat weterynaryjny, krowy były co roku badane na gruźlicę. Krowy były dożywione, zdrowe, nie miały problemów z wycieleniem. Wypuszczał krowy wczesną wiosną na pastwisko, gdzie miały dostęp do wody oraz cienia z drzew z sąsiedniej działki. Chudy wygląd krów wynika z ich rasy.

Koty utrzymywał w mieszkaniu, gdzie zazwyczaj przebywały, a latem wychodziły na balkon. Drzwi do domu pozostawiano im otwarte, aby mogły wejść z powrotem. Karmił je zakupioną suchą i mokra karmą oraz kiełbasą, zapewniał zawsze dostęp do wody. Dachowiec chodził luzem po posesji, otrzymywał suchą karmę i miał dostęp do wody. Koty kąpał raz na miesiąc lub dwa. Zeznał, że w razie potrzeby jeździł z kotami do weterynarza i kupował im leki. W kwestii psów wskazał, że przebywały one w drewnianych kojcach, albo były przywiązane łańcuchami, aby nie uciekły z nieogrodzonej posesji. W momencie odbioru część psów była przywiązana do maszyn rolniczych na chwilę, aby nie przeszkadzały pracownikom wykonującym remont w budynkach. Psy miały cały czas dostęp do wody oraz karmy. Twierdził, że woził psy do weterynarza i były pod stałą opieką.

Odnosząc się do fotografii przedstawiających stan zwierząt w dniu interwencji, wskazał, że są to należące do niego zwierzęta. Stwierdził, że bydło i koty były czyste u niego i pobrudziły się po zabraniu. Zeznał, że remont trwał około 1-2 tygodnie, a przed nim psy biegały luzem, naprzemiennie małe lub duże rasy. Twierdził, że małe pieski były odchowywane w domu. Podniósł także, że materiał przedstawiony przez Stowarzyszenie jest manipulowany, a część zdjęć zostało wykonane w innej dacie niż data interwencji i odbioru zwierząt z jego gospodarstwa i wskazują one na gorszy stan zwierząt niż gdy były u niego.

W dniu [...] stycznia 2018 r. Wójt otrzymał z Sądu Rejonowego w [...] protokół oględzin sporządzony w dniu odbioru zwierząt przez funkcjonariuszy policji w obecności biegłego sądowego z zakresu psychologii zwierząt. Z protokołu wynika, że w kojcu przy budynku gospodarczym przebywały 2 psy jeden w typie owczarka szetlandzkiego z penetrującą do kości raną na lewej łapie, odwodniony oraz w typie szpica z pętlą ze sznurka na szyi, niedożywiony, skrajnie lękliwy, niesocjalizowany. W kojcu była 1 buda z dziurawym dachem i wystającym drutem, który zagrażał bezpieczeństwu psów. Furtka z ostrymi krawędziami na 1/3 wysokości. W budynku gospodarczym w jednym z pomieszczeń 6 psów, przywiązane do urządzeń na łańcuchach o długości 0,5 m – 1 m, niesocjalizowane, skrajnie lękliwe, brak dostępu do światła dziennego. W oborze na stawiskach krowy i cielaki oraz kilkadziesiąt psów w różnym wieku, w tym około 30-40 szczeniąt w typie rasy szpic miniaturowy, pinczer miniaturowy (ratlerek) oraz około 10 psów typu owczarek Coli lub szetlandzki. Psy w szczególności szczenięta w skrzyniach wstawionych do zagród z krowami. Krowy po przywiązywane na stanowiskach stały na grubej warstwie dawno nie usuwanego obornika, niedożywione z wystającymi talerzami biodrowymi, przebywają w warunkach rażącego niechlujstwa. Przed wejściem do obory znajdował się pies przywiązany łańcuchem długości 20 cm do konstrukcji krajzegi, zawinięty wokół maszyny, uniemożliwiający ruch, brak dostępu do wody oraz schronienia przed warunkami atmosferycznymi. Pies utrzymany w warunkach skrajnego niechlujstwa. Na podwórku jeszcze 2 psy w typie szpica miniaturowego przywiązane do lawety, bez dostępu do wody i schronienia. Podłoże stanowiły dla nich podarte worki foliowe. Sierść zaniedbana, sfilcowana, brak odpowiedniej pielęgnacji. Mały mieszaniec biegał luzem po posesji. Przy ww. przyczepie buda obita blachą, w niej mały mieszaniec przywiązany dużym łańcuchem długości około 2 m. na szyi zawiązany mocno sznur, bez dostępu do wody, skrajnie lękliwy, niesocjalizowany. Na posesji pies w typie owczarka szkockiego lub szetlandzkiego przywiązany łańcuchem długości około 2m do maszyny rolniczej, bez schronienia przed warunkami atmosferycznymi, zaburzony psychicznie. Zapas karmy dla psów 20 kg karmy suchej marki Bellosan oraz 2 kg karmy suchej Coshiba dla kotów oraz 4 worki papierowe z czerstwym chlebem. Do samochodu przywiązany pies mieszaniec na łańcuchu długości około 1 m. bez schronienia przed warunkami atmosferycznymi. Przy drewnianej komórce drewniana klatka z licznymi szczelinami przykryta nieprzymocowaną blachą z wejściem zastawionym deską z licznymi wystającymi gwoździami, zagrażającymi bezpieczeństwu psa przywiązanego przy komórce na łańcuchu długości około 2 m. Na szyi miał ciasno zapętlony sznur, pies agresywny. W domu w łazience zamknięte 4 psy, w tym jedno szczenię, psy luzem, bez legowiska na podłodze pokrytej płytkami. W pomieszczeniu nie sprzątane odchody i odór moczu. Jeden z psów niedożywiony, chudy, drugi w typie szpica miniaturowego agresywny, atakujący, suczka w typie pekinki ze szczenięciem. Wszystkie psy nie miały dostępu do wody, miski na pożywienie puste lub wypełnione ściółką. Z protokołu wynika, że odebranych zostało 66 książeczek zdrowia psów. Fotografie załączone do protokołu przedstawiają taki sam stan zwierząt jak dostarczone z wnioskiem Stowarzyszenia, a opinia potwierdza spostrzeżenia zawarte w opinii weterynaryjnej załączonej do niego.

W dniu [...] marca 2018 r. Przychodnia Weterynaryjna [...] złożyła dokumentację badań szczegółowych oraz leczenia 11 psów odebranych Stronie. Psy leczone były od [...] do [...] kwietnia 2017 r. Przedstawione dokumenty potwierdzają zły stan zdrowotny zwierząt opisany w opinii o stanie zdrowia zwierząt i warunków ich utrzymania, wynika z niej, że psy te były chore, brudne i niedożywione.

Wójt uzyskał także dowód z przesłuchania osób biorących udział w interwencji z 5 kwietnia 2017 r. na posesji Strony. Z zeznań tych wynikało jednoznacznie, że zwierzęta były przetrzymywane albo w ciasnocie w budynku obory, przywiązane na nieadekwatnie krótkich sznurkach, bez swobodnego dostępu do wody i jedzenia, albo na zewnątrz przywiązane do maszyn lub innych stałych przedmiotów. Wszystkie psy były wychudzone, wylęknione, miały sierść oblepioną odchodami. Na posesji znajdował się pies z widoczną olbrzymią raną, przez którą było widać kości. Koty były zamknięte na balkonie bez ochrony przed warunkami atmosferycznymi pozbawione dostępu do wody i jedzenia. Miały posklejaną sierść, były wychudzone. Bydło było uwiązane na krótkich sznurkach, które zostawiały rany przy rogach, poidła nie zawierały wody. tylko resztki ściółki. Krowy były wychudzone, stały w odchodach i oborniku, pooblepiane odchodami.

Dnia [...] maja 2019 r. przedstawiciel Stowarzyszenia złożył kopię wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2019 r. uznającego Stronę za w innego znęcania się nad posiadanymi zwierzętami poprzez zaniechanie ich leczenia, żywienia, pojenia oraz utrzymywania we właściwych warunkach bytowania w ten sposób, że utrzymywał bydło bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, używając więzów zmuszających je do przebywania w nienaturalnej pozycji oraz powodujący zbędny ból i uszkodzenie ciała. Ponadto psy i koty utrzymywał w niewłaściwych warunkach bytowania w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa nie zapewniając leczenia rannych i chorych osobników mimo widocznych oznak choroby, wystawiając je na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażały ich zdrowiu i życiu.

Po zakończeniu postępowania dowodowego Wójt wydał [...] lipca 2019 r. decyzję w sprawie czasowego odebrania Stronie 73 psów i 6 kotów oraz odmowie czasowego odebrania mu 29 sztuk bydła. Strona i Stowarzyszenie odwołały się od powyższej decyzji, która została uchylona w całości przez Kolegium decyzją z [...] listopada 2019 r., natomiast sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Stosując się do wskazań Kolegium, Wójt w toku ponownego rozpoznania sprawy zweryfikował prawidłowość reprezentacji Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu. Ustalił, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z 29 listopada 2018 r. sygn. akt [...] zarząd Stowarzyszenia został tymczasowo zawieszony, a przedstawicielem do prowadzenia jego bieżących spraw została I. I.. Natomiast w celu ustalenia, czy stroną postępowania jest małżonka Strony A. C., wezwał do złożenia stosownych dokumentów, czego nie uczyniono. Pismem z 23 grudnia 2019 r. pełnomocnik Strony złożył wyjaśnienia w sprawie współwłasności małżeńskiej A. i T. C., która następuje z mocy prawa. Na podstawi dokumentów uzyskanych z Sądu Rejonowego w [...] organ I instancji ustalił, że rozdzielność majątkowa T. i A. C. ustalona została w 2019 r., a więc po odebraniu zwierząt, przez należy również ją uznać za stronę postępowania. Została ona także wezwana do złożenia wyjaśnień, co ostatecznie nie nastąpiło. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Stron złożył z 30 kwietnia 2020 r. pismo, podnosząc, że zwierzęta gospodarski, będące podstawą bytu rodziny, oraz domowe zostały T. i A. C. odebrane przez Stowarzyszenie bezprawnie, a w chwili obecnej nieznane są ich losy.

Dwudziestego dziewiątego czerwca 2020 r. Wójtowi przekazano prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...]. W przedmiotowym wyroku Sąd uznał Stronę za winnego tego, że w okresie od 2016 daty dziennej bliżej nieustalonej do 5 kwietnia 2017 r. w miejscowości [...] gmina [...] w województwie [...] prowadząc gospodarstwo rolne w postaci 29 sztuk bydła, 71 psów oraz 6 kotów znęcał się nad tymi zwierzętami poprzez zaniechanie ich leczenia, żywienia, pojenia oraz utrzymywania we właściwych warunkach bytowania w ten sposób, że utrzymywał bydło bez odpowiedniego pokarmu, używając więzów zmuszających je do przebywania w nienaturalnej pozycji oraz powodujących zbędny ból i uszkodzenia ciała a ponadto psy i koty utrzymywał w niewłaściwych warunkach bytowania w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa nie zapewniając leczenia rannych i chorych osobników mimo widocznych oznak choroby, wystawiając je na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażały ich zdrowiu i życiu, to jest popełnienia czynu z art. 25 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt.

Po zakończeniu postępowania Wójt wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...] sierpnia 2020 r., którą orzekł o czasowym Stronie 71 psów oraz 6 kotów oraz 29 sztuk bydła oraz przekazaniu ww. psów pod opiekę Stowarzyszenia [...], kotów pod czasową opiekę Stowarzyszenia [...] oraz bydła pod czasową opiekę gospodarstwa rolnego w miejscowości [...]. Uzasadniając to rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, że w ustawie o ochronie zwierząt uregulowane zostały dwa tryby postępowania organu prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. W trybie określonym w art. 7 ust. 1 tej ustawy samo odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o czasowym ich odebraniu, natomiast w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3 odnoszącym się do "przypadków niecierpiących zwłoki" fizyczne odebranie zwierząt poprzedza podjęcie przez właściwy organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. W takiej sytuacji przewidziane jest następcze wydanie decyzji administracyjnej w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Wskazał, że decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt stanowi szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana gdy zwierzę zostało już odebrane. Postępowanie organu nakierowane jest w tym przypadku na wnikliwe, następcze zbadanie dokonanego już odebrania zwierząt. W konsekwencji, prowadzone postępowanie nie może ograniczyć się wyłącznie do akceptacji czynności faktycznych podmiotu, który jest upoważniony do fizycznego wcześniejszego odebrania zwierząt, lecz musi być poprzedzone postępowaniem, w którym organ zbada zasadność odebrania tych zwierząt tj., czy istotnie wystąpiły przesłanki z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, a nadto, czy sytuacja taka może być uznana za przypadek niecierpiący zwłoki oraz czy dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela zagraża ich życiu.

W ocenie Wójta zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na to, że Strona dopuściła się znęcania nad zwierzętami w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt poprzez świadome dopuszczanie do zadawania im bólu lub cierpień, do czego sam przyznał się w złożonych wyjaśnieniach. Wiedział bowiem, że nie zapewnia psom odpowiednich warunków egzystowania, więc budował dla nich kojce. Miał świadomość, że kojec przy budynku gospodarczym nie jest miejscem zapewniającym bezpieczeństwo owczarka szkockiego, wszak to w nim uszkodził on kończynę, a jednak nadal utrzymywał tam psy, nie dokonując naprawy urządzenia poprawiającej ich bezpieczeństwo. Był świadomy, że nie jest w stanie wyżywić posiadanych zwierząt paszą uzyskaną z gospodarstw a rolnego, więc dokupował jej, jednak w ilości niewystarczającej i nie zawsze była to pasza właściwa dla danego gatunku (np. chleb dla psów). Również lekarz weterynarii zwrócił mu uwagę na wychudzenie bydła. Poza tym doskonale zdawał sobie sprawę, że wiązanie bydła jakie stosował powodowało jego cierpienie, gdyż sam przemywał i opatrywał rany w okolicach rogów. Wiedział też, że koty nie powinny przebywać zamknięte na balkonie, a dopuszczał do takich sytuacji. Nie zapewniał także wystarczającej opieki weterynaryjnej, ponieważ wizyty lekarzy weterynarii zdarzały się epizodycznie, szczególnie biorąc pod uwagę ilość zwierząt.

Powyższe ustalenia potwierdziła w ocenie organu I instancji część materiału dowodowego, szczególnie dokumentacja fotograficzna z interwencji przeprowadzonej 5 kwietnia 2017 r. oraz zeznania osób uczestniczących w tej interwencji. Ponadto z dokumentacji uzyskanej z Przychodni Weterynaryjnej [...] jasno wynikało, że znaczna ilość psów zabranych z nieruchomości T. C. była zaniedbana i nieleczona. Opisywane przez Stronę działania podejmowane w ramach opieki nad zwierzętami okazały się w świetle pozostałych ustaleń niewystarczające dla zachowania ich w dobrym stanie zdrowia i zapewnienia im bezpiecznego schronienia oraz wystarczających ilości wody i karmy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Strona utraciła kontrolę nad ilością posiadanych psów, co negatywnie odbiło się zarówno na ich zdrowiu, jak i na warunkach bytowania pozostałych zwierząt.

Ponadto Wójt uznał, że ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w [...] w toku postępowania zakończonego wydaniem wyroku z [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...]– którym Strona została skazana za popełnienie czynu zabronionego w postaci znęcania się nad zwierzętami, są dla niego wiążące, albowiem nie może ich podważyć, a ponadto są one zbieżne z faktami ustalonymi w toku postepowania administracyjnego. Powyższa okoliczność jest w ocenie organu I instancji decydująca w zakresie wydania decyzji w trybie art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Jednocześnie Wójt nie przychylił się do wniosku Stowarzyszenia o obciążenie Strony kosztami transportu, leczenia i koniecznego utrzymania zwierząt, wskazując, że nie wykazało ono jednoznacznie, że przedstawione przez nie koszty dotyczyły tej konkretnej interwencji.

Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowym terminie złożyła Strona, reprezentowana przez adwokata, zaskarżając przedmiotową decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, które doprowadziło do błędnego określenia stanu faktycznego sprawy poprzez przede wszystkim nieustalenie losów zwierząt odebranych T. i A. C., a także pozostawienia w obrocie decyzji niewykonalnej i wydanej w warunkach nieważności postępowania. Zarzucono także naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędne ustalenie kręgu stron postępowania i osób upoważnionych do ich reprezentacji.

Po jego rozpoznaniu Kolegium wydało wskazaną na wstępie decyzję z [...] września 2020 r., którą zmieniło rozstrzygnięcie Wójta poprzez uwzględnienie A. C. jako współwłaścicielki zwierząt w treści decyzji, a także utrzymało je w pozostałym zakresie. Uzasadniając tą decyzję, Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że decyzja Wójta o czasowym odebraniu zwierząt dotyczy również interesu prawnego drugiego ze współwłaścicieli zwierząt – A. C. – dlatego też winna ona w swej treści uwzględnić obydwoje współwłaścicieli zwierząt.

Natomiast w kwestii reprezentacji Stowarzyszenia, organ II instancji podkreślił, że postępowanie było prowadzone z udziałem osoby wyznaczonej przez sąd w związku z zawieszeniem władz Stowarzyszenia, a ponadto postępowanie było prowadzone w związku z działaniami mieszczącymi się w ramach jego statutowej działalności.

Odnosząc się do merytorycznej warstwy sprawy, Kolegium podkreśliło, że decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt jest decyzją następczą, niejako "zatwierdzającą" odebranie zwierząt właścicielowi. Zatem organ wydający rozstrzygnięcie zobowiązany jest w toku postępowania ustalić, czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia, to jest czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2, a nadto, czy zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu - na datę dokonania czynności polegającej na czasowym odebraniu zwierząt. Przy czym dla zastosowania w sprawie tego trybu nie jest potrzebne stwierdzenie winy właściciela/opiekuna zwierząt, lecz wyłącznie zaistnienie obiektywnych okoliczności polegających na tym, że właściciel w jakikolwiek sposób dopuścił, aby nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się nad jego zwierzęciem. W treści zaskarżonej decyzji – w ocenie Kolegium – Wójt wyczerpująco przedstawił ustalone w toku postępowania okoliczności, które spełniają przesłanki znęcania się nad zwierzętami i uzasadniają wydanie decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Jednocześnie prawdopodobieństwo, że bydło zostało poddane ubojowi, jak również to, że nieznany jest też los odebranych psów i kotów, nie stanowi w żadnym razie podstaw do umorzenia postępowania. Decyzja dotyczy bowiem stanu zwierząt w momencie dokonania czasowego odebrania zwierząt, a ich dalsze losy nie mogą być przedmiotem rozważań organów w postępowaniu.

SKO potwierdziło także, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia przesłanek odebrania zwierząt ma załączony do akt przedmiotowej sprawy odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z [...] kwietnia 2017 r. wydanego w sprawie [...]. Wyrokiem tym Stronę uznano za winną tego, że w okresie od 2016 r. daty dziennej bliżej nieustalonej do dnia 5 kwietnia 2017 r. w miejscowości [...] gmina [...] w województwie [...] prowadząc gospodarstwo rolne w postaci hodowli 29 sztuk bydła, 71 psów oraz 6 kotów znęcał się nad tymi zwierzętami. Kolegium – za organem I instancji – potwierdziło, że z uwagi na treść art. 11 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, a konsekwentnie przyjmuje się, że także organy są takimi ustaleniami związane. Stąd też – wobec jednoznacznego ustalenia, że zaistniały przesłanki do ukarania Strony za znęcanie się nad zwierzętami, należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy uzasadniał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 7 ust. 1 3 ustawy o ochronie zwierząt.

Strona wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie w całości. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji zaniechanie wydania decyzji o umorzeniu postępowania, w sytuacji gdy z chwilą jego wszczęcia było ono bezprzedmiotowe w stopniu trwałym. albowiem dotyczyło odebrania oraz przekazania zwierząt domowych hodowlanych i gospodarskich stanowiących współwłasność skarżących, które w większości zostały ubite, zagrabione lub padły w transporcie, względnie których dalszy los (po odebraniu), nie został w najmniejszym stopniu ustalony;

2. art. 156 § 1 pkt. 2 i 5 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji co do istoty sprawy w sytuacji, gdy poprzedzająca ją decyzja Wójta obarczona jest w dalszym ciągu rażącymi uchybieniami, skutkującymi ostatecznie bezwzględną nieważnością rozstrzygnięć organów I i II instancji;

3. art. 7, 77 § l. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozważenia wszystkich ujawnionych w toku postępowania okoliczności, faktów oraz dowodów, polegający w konsekwencji na:

a) pozbawionym należytych podstaw dowodowych ustaleniu, jakoby w chwili dokonania interwencji Stowarzyszenia istniały podstawy do odebrania zwierząt Skarżącym oraz ich przekazania na rzecz podmiotów, do których zwierzęta te nie trafiły nigdy i nie mogły trafić:

b) rażąco błędnym założeniu, jakoby fakt prawomocnego skazania Skarżącego za rzekome znęcanie się nad zwierzętami bez podstawy prawnej "wiązał" organy prowadzące postępowanie administracyjne w zakresie braku konieczności poczynienia odrębnych ustaleń na okoliczność wystąpienia podstaw odebrania któregokolwiek ze zwierząt oraz dalszego nimi obrotu, zwalniając jednocześnie organy administracji publicznej z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w omawianym zakresie;

c) pominięciu w ocenie rzeczywistych celów dokonania interwencji przez członków Stowarzyszenia oraz dalszych następstw zaboru zwierząt skarżących i w konsekwencji błędnym przyjęciu, jakoby inkryminowana działalność Stowarzyszenia, przeciwko któremu w chwili obecnej prowadzone jest postępowanie karne w związku z zaborem zwierząt skarżących (w wyniku powyższej interwencji) nie miała w sprawie żadnego znaczenia i nie skłaniała rozpoznających odwołanie do jakiejkolwiek refleksji w zakresie realnych i obiektywnych przyczyn podjętej interwencji (zabór zwierząt, a następnie ich ubój w rzeźni oraz podział i zagrabienie zapłaty za sprzedane mięso);

d) błędnym przyjęciu, jakoby rodzaj zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, tj. "następczy charakter decyzji", zwalniał organ administracji publicznej z obowiązku ustalenia obrotu zwierzętami po ich odebraniu skarżącym, a następnie ich dalszego losu, w sytuacji gdy obligatoryjnym elementem decyzji winno być określenie podmiotu, któremu organ zwierzęta te się powierza;

e) zaniechaniu wskazania prawidłowych podstaw faktycznych i prawnych skarżonej decyzji w wyniku ograniczenia przedmiotowego postępowania jedynie do uznania słuszności dokonanych ocen przez organ I instancji bez ich jakiejkolwiek weryfikacji i w konsekwencji pozorowaniu prowadzenia postępowania, w którym wydanie decyzji merytorycznej (uwzględniając zasady logicznego rozumowania oraz oceniając zgromadzony materiał dowodowy) jest obiektywnie niemożliwe:

f) pominięciu interesu prawnego Skarżącej, w wyniku wydania decyzji przy formalnym jedynie udziale skarżącej u toku postępowania, której nie zapewniono w istocie prawa do udziału w czynnościach, o których stronę zwyczajowo się zawiadamia się w toku sprawy (dowodu z przesłuchań świadków nie powtórzono pomimo uchylenia decyzji i konieczności zapewnienia prawa skarżącej do udziału w tych czynnościach), której nie przypisano żadnego przestępstwa;

g) wydaniu zaskarżonej decyzji opartej na ustaleniach niedorzecznych i w konsekwencji dowolnym i pozbawionym podstaw domniemaniu, jakoby zwierzęta stanowiące współwłasność skarżących oraz w części ich dzieci, były chore, wygłodniałe i przechowywane w złych warunkach, przy jednoczesnej odmowie Stowarzyszeniu zwrotu kosztów ich rzekomego leczenia, co zdaje się być obowiązkiem organu;

h) niedopuszczalnym uznaniu i przyjęciu założenia o mocy wiążącej wyroku karnego wydanego przeciwko Skarżącemu także w stosunku do jego żony będącej stroną postępowania, która nigdy w tej sprawie (o znęcanie nad zwierzętarni) nie była oskarżona ani nawet podejrzana;

4. art. 28 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, iż instytucjom, którym na podstawie skarżonej decyzji przekazano zwierzęta skarżących, jak również Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii oraz dzieciom skarżących nic przysługuje status stron lub chociażby uczestników postępowania i w konsekwencji zaniechaniu zobligowania Wójta do przeprowadzenia czynności z udziałem powyższych osób i podmiotów w toku postępowania administracyjnego;

5. art. 138 k.p.a. poprzez, utrzymanie w mocy wadliwej i wydanej z rażącym naruszeniem prawa decyzji Wójta oraz jej uchyleniu i zmianie polegającej jedynie na uzupełnieniu sentencji o dane Skarżącej;

6. art. 6 ust. 2 pkt. 17 i 19 ustawy o ochronie zwierząt poprzez ich zastosowanie wobec braku obiektywnych podstaw, tj. w sytuacji gdy przepisy powyższe faktycznie nie powinny znaleźć zastosowania w prawidłowo ustalonym stanie sprawy;

7. art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby konieczność wydania decyzji uwzględniającej stan faktyczny (stan zdrowia i warunki przetrzymywania zwierząt) z chwili dokonania interwencji wybranej organizacji, tj. mającej charakter "następczy", uprawnia jednocześnie organ do rozstrzygania o przekazaniu zwierząt, które formalnie zostały ubite, padły w transporcie, względnie zostały sprzedane - i tym samym prowadzącą do niedorzecznych wniosków, wedle których zwierzęta faktycznie nieistniejące, mają zostać przekazane komuś, do kogo nigdy z przyczyn obiektywnych nie zostaną przekazane i nigdy w taki sposób przekazane być nie mogły;

8. art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy, przepis powyższy nie powinien znaleźć zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga była niezasadna.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że administracyjny tryb odebrania zwierząt określony w art. 7 ustawy o ochronie zwierząt oraz postępowanie karne, którego przedmiotem jest kwestia ustalenia sprawcy przestępstwa z art. 35a oraz przepadku zwierząt są ze sobą skorelowane. Postępowanie administracyjne ma charakter swoistego zabezpieczenia zwierząt poprzez czasowe odebranie ich właścicielowi, natomiast w postępowaniu karnym przesądza się ostatecznie nie tylko o bezprawnym, ale także zawinionym zachowaniu właściciela czy posiadacza zwierząt, a także o przepadku wcześniej odebranych zwierząt. Jak trafnie wskazał organ administracji w ustawie o ochronie zwierząt uregulowane zostały dwa tryby postępowania organu prowadzące do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. W trybie określonym w art. 7 ust. 1 ustawy samo odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o czasowym ich odebraniu, natomiast w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3 odnoszącym się do "przypadków niecierpiących zwłoki" fizyczne odebranie zwierząt poprzedza podjęcie przez właściwy organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt dotyczy tzw. interwencyjnego trybu odebrania zwierzęcia. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny, lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W tym przypadku odebranie zwierzęcia następuje zatem w drodze czynności faktycznych jeszcze przed wydaniem decyzji. Decyzja wydana w trybie omawianego przepisu ustawy o ochronie zwierząt jest decyzją następczą, ponieważ stanowi szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ zobligowany jest wówczas do oceny, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 24 lutego 2020 r., sygn. akt II OPS 2/19 - publik. CBOSA).

Nie ulega jednak wątpliwości, że przedmiotowe przesłanki zarówno z art. 7 ust. 1 , art. 7 ust. 3, jak i przedmiotowe znamiona przestępstwa z art. 35 a ustawy o ochronie zwierząt są w zasadniczej części tożsame – chodzi o znęcanie się na zwierzętami, zdefiniowane w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Natomiast w przypadku decyzji z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt konieczne jest ustalenie dodatkowych okoliczności wymienionych w art. 7 ust. 3 tej ustawy, to jest czy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu, co powoduje, iż sytuacja ma charakter "niecierpiącej zwłoki" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1797/18, Wyrok NSA z 21.04.2020 r., II OSK 965/19, LEX nr 3034309.).

W świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, odebrania zwierzęcia uzależniona jest od ustalenia, czy miało miejsce znęcanie się nad nim (w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy) oraz czy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). Przepis art. 6 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt jednoznacznie zabrania znęcania się nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie ich w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 tej ustawy), wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (art. 6 ust. 2 pkt 17 ustawy), utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 19). Intencją ustawodawcy było stworzenie w ustawie o ochronie zwierząt narzędzia umożliwiającego pilne działanie w momencie stwierdzenia, że dalsze przebywanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Ustawodawca w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt jednoznacznie stwierdza, że zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 tej ustawy), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony (art. 4 pkt 1 ustawy). Zaznaczyć przy tym należy, iż w ustawie zawarto szereg definicji legalnych, m.in. takich pojęć jak "humanitarne traktowanie zwierząt" oraz "rażące zaniedbanie" - przez które rozumie się drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, że własność zwierzęcia przede wszystkim zobowiązuje, a zakres i treść uprawnień wobec zwierzęcia jest modyfikowany przez konieczność jego humanitarnego traktowania; człowiek w stosunku do zwierząt powinien wykazywać zachowania, które odnoszą się do istot żywych zdolnych do pewnych odczuć (np. cierpienia), a nie przedmiotów (por. wyroki NSA: z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1066/17; z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 659/18 - publik. CBOSA).

Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki ustanowione w art. 7 ust. 3 usatwy o ochronie zwierząt. Ponad wszelką wątpliwość zachodził przypadek niecierpiący zwłoki, dalsze przebywanie zwierząt u skarżącego zagrażało ich zdrowiu i życiu. Wynikające z dokumentacji okoliczności jednoznacznie świadczyły o istniejącym - w dacie odebrania zwierząt - stanie ich zagrożenia zarówno zdrowia jak i życia. Przy ustalaniu stanu faktycznego organy administracyjne trafnie wskazały na prawomocny wyroku Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z dnia [...] kwietnia 2017 r. wydanego w sprawie [...].

Zgodnie z art. 11 p.p.s.a ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wyrokiem tym związany jest także organ administracji, którego decyzja będzie następnie kontrolowana przez sąd administracyjny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie wskazuje się, że w przypadku wydania wyroku karnego skazującego organy nie mają swobody w zakresie ustalenia okoliczności objętych wyrokiem. Podstawą do takiego ograniczenia organu w prowadzeniu postępowania dowodowego jest art. 11 p.p.s.a. wyrażający zasadę związania sądu administracyjnego ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Dodać należy, że nie tylko sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego co do popełnienia przestępstwa, ale adresatami tej reguły są również pośrednio organy administracji publicznej, które w sprawie będącej przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego czyniły ustalenia faktyczne. (por. wyrok NSA z 16.12.2020 r., I GSK 1394/20, LEX nr 3109575.)

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że sąd administracyjny, a także organ administracji, jest związany tymi ustaleniami prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym, które odnoszą się do popełnienia przestępstwa. Przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku, w rozumieniu art. 11 p.p.s.a., należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia (wyrok NSA z 8 kwietnia 2011 r., II FSK 2070/09, CBOSA). Podobne stanowisko NSA zajął w wyroku z 19 lipca 2017 r., I FSK 2204/15, LEX nr 2359741, stwierdzając, że przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia (tak A. Kabat (w:) B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 11).

Wyrokiem karnym Skarżący został uznany za winnego tego, że w okresie od 2016 r. daty dziennej bliżej nieustalonej do dnia 5 kwietnia 2017 r. w miejscowości [...] gmina [...] w województwie [...] prowadząc gospodarstwo rolne w postaci hodowli 29 sztuk bydła, 71 psów oraz 6 kotów znęcał się nad tymi zwierzętami poprzez zaniechanie ich leczenia, żywienia, pojenia oraz utrzymywania we właściwych warunkach bytowania w ten sposób, że utrzymywał bydło w stanie brudu bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, używając więzów zmuszających je do przebywania w nienaturalnej pozycji oraz powodujących zbędny ból i uszkodzenia ciała, a ponadto psy i koty utrzymywał w niewłaściwych warunkach bytowania w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa nie zapewniając leczenia rannych i chorych osobników mimo widocznych oznak choroby wystawiając je na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażały ich zdrowiu i życiu, to jest popełnienie czynu z art. 35 ust. 1 a ustawy o ochronie zwierząt.

Z ustaleń sądu karnego wynika zatem, że w dniu 5 kwietnia 2017 r, kiedy miało miejsce faktyczne odebranie zwierząt, Skarżący znęcał się nad zwierzętami, w sposób określony w tymże wyroku. Przestępstwo stypizowane w art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt jest przestępstwem powszechnym, które może zostać popełnione zarówno w postaci działania (np. bicie zwierzęcia), jak i zaniechania (np. niepodawanie mu pokarmu). Jest to przestępstwo o charakterze formalnym, gdyż skutek przestępny nie należy do jego znamion. Od strony podmiotowej zrealizowane może być wyłącznie umyślnie (w literaturze podaje się niekiedy, że wyłącznie z zamiarem bezpośrednim – por. szczegółowe omówienie poglądów doktryny M. Mozgawa [w:] Komentarz do niektórych przepisów ustawy o ochronie zwierząt [w:] Pozakodeksowe przestępstwa przeciwko zasobom przyrody i środowisku. Komentarz, Warszawa 2017, art. 35.)

Z prawomocnego wyroku karnego wynika zatem jednoznacznie nie tylko, że skarżący znęcał się nad zwierzętami przez dłuższy czas, ale że czynił to również w dniu 5 kwietnia 2017r. kiedy doszło do odebrania zwierząt. Zaszła zatem konieczność niezwłocznego odebrania mu zwierząt, aby przerwać ich niepotrzebne cierpienia. Sytuację taką bez wątpienia należy kwalifikować jako "niecierpiącej zwłoki". Dla dokonania oceny, czy w dacie czasowego odebrania zwierzęcia istniały podstawy faktyczne i prawne uzasadniające wydanie decyzji w tym przedmiocie zasadnicze znaczenie mają stwierdzone warunki jego bytowania oraz jego stan fizyczny istniejący w momencie odebrania zwierzęcia (por. wyrok NSA z 28.01.2020 r., II OSK 659/18, LEX nr 3043554). Z tego względu zarzut naruszenia art. 7 ust. 3, art. 7 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt. 17 i 19 ustawy o ochronie zwierząt był chybiony.

Należy w tym miejscu wskazać, że trafnie decyzja administracyjna skierowana została również do małżonki skarżącego. Nie została ona skazana za znęcanie się na zwierzętami, ale sam fakt znęcania się przez jej męża nie ulega – w świetle wyroku sądu karnego i pozostałego materiału dowodowego – wątpliwości. Jako współwłaścicielka zwierząt winna temu zapobiec, a skoro tego nie uczyniła, to odebranie zwierząt było zasadne. Na etapie decyzji z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt nie rozstrzyga się bowiem o zawinieniu ewentualnego sprawcy, a jedynie kierując się dobrostanem zwierząt – ustala się, czy odebranie zwierząt było konieczne. Podstawowym celem regulacji zawartej w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt jest zabezpieczenie zdrowia i życia zwierząt.

Z tego względu nie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W toku postępowania administracyjnego zebrano niezbędny materiał dowodowy, a ocena dowodów dokonana przez organy administracji prowadziła również do wniosku, że skarżący znęcał się nad odebranymi mu zwierzętami, co uzasadniało niezwłoczne odebranie zwierząt. Należy jednak podkreślić, że art. 11 p.p.s.a. ogranicza swobodę oceny dowodów – w zakresie, w jakim zostało to już omówione powyżej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie niezbędne elementy, zostało napisane w sposób klarowny.

Nietrafny był zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący upatrywał naruszenia tego przepisu w tym, że stało się ono bezprzedmiotowe w stopniu trwałym, gdyż postępowanie dotyczyło odebrania oraz przekazania zwierząt domowych hodowlanych i gospodarskich stanowiących współwłasność skarżących, które w większości zostały ubite, zagrabione lub padły w transporcie, względnie których dalszy los po odebraniu nie został ustalony. Jak już zostało to wyżej szerzej omówione, celem postępowania administracyjnego na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt jest następcza ocena poprawności - w świetle przesłanek z tego przepisu oraz z art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust 2 tej ustawy - faktycznego odebrania zwierząt (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 24 lutego 2020 r., sygn. akt II OPS 2/19 - publik. CBOSA, wyrok NSA z 28.01.2020 r., II OSK 659/18, LEX nr 3043554). Późniejszy los zwierząt – po ich odebraniu – leży już poza zakresem postępowania z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, które jest obecnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej ( co oczywiście nie oznacza, że jest nieistotny, ale nie podlega badaniu w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym). Zwierzę nie jest właścicielowi czy opiekunowi odebrane na zawsze, lecz do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej w przedmiocie przestępstwa znęcania się nad zwierzętami (por. K. Kuszlewicz [w:] Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2021, art. 7.) . W przypadku gdyby nie został orzeczony ich przepadek (co jednak miało miejsce), zgodnie z 7 ust. 6 ustawy o ochronie zwierząt odebrane zwierzęta podlegałyby zwrotowi.

Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 i 5 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. W ocenie Sądu kontrolowana decyzja jest poprawna, nie sposób zatem mówić tym bardziej o rażącym naruszeniu prawa, co miałoby by być podstawą stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kp.a. Natomiast naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 kp.a Skarżący upatruje w niemożności wykonania decyzji. Należy w tym miejscu znowu podkreślić, że przedmiotem postepowania jest następcza ocena spełnienia przesłanek z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Rozstrzygnięcie o przekazaniu zwierząt stanowi tymczasowy tytuł do ich posiadania i legalnej opieki nad nimi – do momentu orzeczenia przepadku zwierząt albo ich zwrotu właścicielowi zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy o ochronie zwierząt.

Zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. był niezasadny. Status strony w postepowaniu toczącym się w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt posiada – co do zasady - właściciel zwierzęcia i organizacja społeczna , która dokonała faktycznego odbioru zwierzęcia (por. uchwałę NSA z 24.02.2020 r., II OPS 2/19, ONSAiWSA 2020, nr 4, poz. 42.). Natomiast inne osoby mogą być stroną w przypadku wykazania interesy prawnego w myśl art. 28 kpa. Żaden z podmiotów wymienionych w skardze nie zgłaszał się jako strona kontrolowanego postępowania. Nietrafny był także zarzut naruszenia art. 138 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadniczo utrzymał zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną w mocy, dokonując odpowiedniej jej uchylenia, kierując się tym, że skarżąca była również współwłaścicielem odebranych zwierząt.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności wydanej w sprawie decyzji i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.