Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1885/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 85 ust. 4, art. 87 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1.
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 roku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B. Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r.

Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] października 2009 r. Dyrektor [...] OW NFZ, na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym A. D. z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu u płatnika B. sp. z o.o. na rzecz B. S.A. w okresie od [...] czerwca 2006 r. do [...] lipca 2006 r.

W dniu [...] stycznia 2010 r. Spółka B. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. i jego umorzenie na mocy art. 105 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, wznowił postępowanie i decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. po rozpatrzeniu w/w wniosku, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r.

Organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r. nie nakładała na płatnika składek (B.) żadnych obowiązków ani nie dawała mu żadnych uprawnień, inaczej niż decyzja wymiarowa wydawana przez ZUS, dlatego spółka nie miała w rozumieniu art. 28 k.p.a. interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora [...] OW NFZ w sprawie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby będącej stroną umowy zawartej przez spółkę. Zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek zostały wyłączone z właściwości dyrektora OW NFZ, tym samym decyzja wydana przez ten organ nie dotyczy kwestii wymiarowych, a więc nie dotyczy również obowiązku osób trzecich. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że spółka nie była stroną postępowania w sprawie o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, a to że ZUS nałożył na spółkę pewne obowiązki, nie przesądza o jej prawach strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia tego obowiązku.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B. Sp. z o.o. zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 67, art. 69 i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach i art. 28 k.p.a. przez przyjęcie, że zainteresowaną w sprawie była wyłącznie osoba związana umowami zawartymi przez tę osobę ze spółką i przez to odmówienie spółce praw strony w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Zarzuciła również naruszenie art. 6, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. oraz art. 45 i art. 78 Konstytucji RP przez pozbawienie spółki prawa do zaskarżenia decyzji I instancji i w konsekwencji uniemożliwienie rozpatrzenia skargi przez sąd oraz naruszenie art. 109 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach przez błędną ich wykładnię i zastosowanie.

Skarżąca podkreśliła, że decyzja ustalająca obowiązek ubezpieczeniowy niesie w sobie również skutek w stosunku do płatnika, którym jest spółka. Płatnik jest bowiem zobowiązany do uiszczenia składek i do sporządzenia dokumentów ubezpieczeniowych i bez znaczenia jest fakt, że to ZUS wydaje decyzje o wymiarze składek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jak decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji zostało oparte na ustaleniu organu administracji dotyczącym prawa skarżącej spółki B. do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta, z którym zawarła umowy odmiennie interpretowane przez organ i spółkę. Organ uznaje te umowy za umowy o charakterze zlecenia, a spółka jako umowy o dzieło co ma o tyle istotne znaczenie, że w drugim przypadku na spółkę nie mogą zostać nałożone obowiązki, którymi została obciążona. W ocenie organu spółka B. nie jest stroną omawianego postępowania, gdyż nie dotyczy ono jej interesu prawnego, a więc w konsekwencji odmówiono jej prawa strony w żądaniu zmiany/uchylenia decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Stanowisko to w ocenie Sądu w składzie orzekającym jest błędne.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wymaga zatem ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku spółki B.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (np. decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (szerzej M. Bogusz: Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 22, a także T. Woś: Postępowanie sądowo – administracyjne, Warszawa 1996, s. 105 i nast.).

Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa, rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.

Oceniając interes prawny spółki B. do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym kontrahenta umów zawartych przez spółkę z tą osobą należy brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające czy i jaki status prawny ma skarżąca spółka w sprawie dotyczącej ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, z którą zawarła umowy.

Jak stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia /.../.

W myśl natomiast art. 69 ust. 1 omawianej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający (art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach).

Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu (art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach).

Stosownie do art. 93 ust. 1 w/w ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm./ dalej jako ustawa systemowa). W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy systemowej wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.

Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż nakłada na niego obowiązki płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem.

Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Osoba statuowana jako płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej w następstwie tego ustalenia źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona konsekwencją ustaleń poczynionych w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie zatem w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy statuując go jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Zatem obie strony umowy mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Z omawianych względów Sąd uznał, że organ administracji z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił brak interesu prawnego spółki B. do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta.

Rozpoznając ponownie sprawę organ rozpatrzy merytorycznie wniosek spółki B. mając na uwadze, iż skarżącej spółce powinien przysługiwać status strony w postępowaniu w sprawie dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym kontrahenta umów, które spółka z nim zawierała.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.