Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 402/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, ust. 5, art. 106 ust. 3, art. 8 ust. 3, 4, 12
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 27 sierpnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego - oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania W. Z., reprezentowanego przez radcę prawnego R. P., od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] nr [...], uzupełnionej postanowieniem z dnia [...] nr [...] (nazwanym decyzją) - uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku okresowego za miesiąc: wrzesień 2012 r., październik 2012 r. oraz styczeń 2013 r. i luty 2013 r. (pkt 1), przyznało W. Z. zasiłek okresowy w wysokości 88,50 zł na miesiąc wrzesień 2012 r. oraz po 121,00 zł miesięcznie na miesiąc październik 2012 r. oraz styczeń 2013 r. i luty 2013 r. (pkt 2), w pozostałej części utrzymało w mocy decyzję I instancji (pkt 3).

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w dniu 1 lutego 2012 r. W. Z. reprezentowany przez radcę prawnego R. P. wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego. Przedmiotowa sprawa była już dwukrotnie rozpatrywana przez tutejsze Kolegium. Nawiązując do ostatniej decyzji Kolegium z dnia [...] Nr [...], mocą której uchylona została decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] Nr [...], pełnomocnik strony w piśmie z dnia 28 października 2012 r. rozszerzył żądanie o przyznanie zasiłku okresowego także za miesiąc styczeń 2012 r. w kwocie 400 zł oraz wniósł o objęcie zakresem rozstrzygnięcia okresu do końca lutego 2013 r. (co najmniej do rozprawy w Sądzie Okręgowym w W. w przedmiocie renty z ubezpieczenia społecznego).

Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał W. Z. zasiłek okresowy: w kwocie po 400 zł miesięcznie od lutego 2012 r. do maja 2012 r. (pkt 1); w kwocie 240,00 zł na miesiąc czerwiec 2012 r. (pkt 2) i w kwocie po 121,00 zł miesięcznie na miesiące lipiec 2012 r., sierpień 2012 r., listopad 2012 r., grudzień 2012 r. (pkt 3), odmówił przyznania świadczenia na miesiąc: wrzesień 2012 r. i październik 2012 r. (pkt 4), styczeń 2012 r. (pkt 5), oraz miesiące styczeń 2013 r. i luty 2013 r. (pkt 6), wskazując w pkt 7, że wypłata świadczeń nastąpi przelewem do dnia 20 grudnia 2012 r. na konto bankowe wnioskodawcy.

Pismem z dnia 29 listopada 2012 r. (sprecyzowanym późniejszym oświadczeniem strony złożonym w dniu 11 grudnia 2012 r.), pełnomocnik strony na podstawie art. 111 § 1 K.p.a., wniósł o uzupełnienie decyzji z dnia [...], co do rozstrzygnięcia o kwocie świadczenia do wypłaty z pkt 7 oraz o nadanie jej klauzuli natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] (nazwanym decyzją) organ I instancji zmienił ww. decyzję w zakresie pkt 7 nadając mu brzmienie "kwota zasiłku okresowego jaka będzie przekazana na wskazane konto bankowe wynosi 458,50 zł" oraz uzupełnił o pkt 8 poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Kolegium uwzględniając fakt, że o charakterze rozstrzygnięcia nie przesądza jego nazwa lecz treść, przedmiotem wspomnianego rozstrzygnięcia był wniosek o uzupełnienie zaskarżonej decyzji co do rozstrzygnięcia w ww. zakresie. Przepis art. 111 § 1b K.p.a. wprost stanowi natomiast, że uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia.

W odwołaniu od tej decyzji, uzupełnionym następnie pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. pełnomocnik strony zarzucił nieprawidłowe ustalenie wysokości przyznanego świadczenia za miesiąc czerwiec i lipiec 2012 r. oraz nieuzasadnioną odmowę jego przyznania w miesiącu styczniu 2012 r., wrześniu 2012 r. i październiku 2012 r. oraz styczniu i lutym 2013 r. Zdaniem pełnomocnika przedmiotowe świadczenie powinno być przyznane nieprzerwanie od stycznia 2012 r. (tj. od miesiąca złożenia wniosku) do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia rentowego z zabezpieczenia społecznego, co jest uzasadnione okolicznościami sprawy, w tym za miesiąc czerwiec 2012 r. w wysokości 340 zł i w wysokości 400 zł za lipiec 2012 r. Nie jest w jego ocenie uzasadnione nadmierne obniżenie wysokości zasiłku w czerwcu 2012 r. do kwoty 240 zł z kwoty 400 zł (w poprzednich miesiącach), tylko z tego powodu, że wnioskodawca otrzymał alimenty od syna w kwocie 62 zł. Jeśli zaś chodzi o wysokość zasiłku za miesiąc lipiec 2012 r. pełnomocnik zauważył, że pierwsza należność tytułem alimentów wyegzekwowanych od komornika została przekazana wnioskodawcy na jego rachunek bankowy dopiero 10 lipca 2012 r. Uwzględnienie tego dowodu powinno skutkować przyznaniem zasiłku okresowego za lipiec w kwocie 400 zł, tak jak w pkt 1 decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołując regulację art. 38 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), wyjaśniło, że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej do 30 września 2012 r. wynosiło 477 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Natomiast w myśl § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) - od dnia 1 października 2012 r. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł.

Organ wskazał, że zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2 pkt 1). Zgodnie zaś z ust. 3 pkt 1 art. 38 ustawy kwota zasiłku okresowego - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - nie może być niższa, niż 50 % tej różnicy. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5).

Zasiłek okresowy z pomocy społecznej jest świadczeniem obligatoryjnym, co oznacza, że jeżeli osoba (rodzina) spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to organ pomocy społecznej jest zobligowany przyznać zasiłek okresowy. Wysokość tego zasiłku jednak - pod pewnymi warunkami - pozostawiona została uznaniu organu pomocy społecznej. Warunki te dotyczą minimalnej i maksymalnej kwoty zasiłku okresowego, które określił ustawodawca. Uznaniu organu pomocy społecznej pozostawiony też został okres, na jaki zasiłek ten ma być przyznany. Ustalając zatem kwotę zasiłku okresowego w konkretnej sprawie, jak i okres, na jaki jest on przyznawany, organ pomocy społecznej działając w granicach uznania administracyjnego, ocenia wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym oprócz oceny sytuacji danej osoby (rodziny) ubiegającej się o pomoc społeczną, musi również zwracać uwagę na ogólne zapotrzebowanie w gminie na pomoc społeczną szeroko rozumianą jak też własne możliwości finansowe.

W przekonaniu organu odwoławczego W. Z. bezspornie kwalifikuje się do pomocy społecznej, o której mowa w art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest nieaktywny zawodowo (w toku sprawa o przyznanie renty z ZUS z tytułu niezdolności do pracy - termin rozprawy wyznaczony był na 25 lutego 2013 r.), leczy się (brak dokumentów). Dochód skarżącego stanowią alimenty od syna w wysokości 300 zł (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 30.04.2012 r. sygn. akt [...] zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia 17.05.2012 r.). Pierwszą należność z tytułu alimentów przesłano wierzycielowi w dniu 10.07.2012 r. (zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W.-W. z dnia 20.12.2012 r.) w wysokości 300 zł za miesiąc czerwiec 2012 r. (oświadczenie strony z dnia 31.07.2012 r.). Z wywiadu środowiskowego z dnia 13 czerwca 2012 r. wynika, że w maju skarżący otrzymał od syna alimenty w kwocie 62,00 zł. Według aktualizacji wywiadu przeprowadzonego w dniu 15 listopada 2012 r. - sytuacja mieszkaniowa skarżącego nie uległa zmianie. Poprzednia aktualizacja wywiadu w sprawie zasiłku okresowego przeprowadzona została w dniu 7 sierpnia 2012 r., w niej również wskazano, że sytuacja mieszkaniowa nie uległa zmianie. W oświadczeniu z dnia 13 czerwca 2012 r. skarżący podał natomiast, że przebywa w domu użyczonym od bratowej, nie ponosi opłat związanych z miejscem pobytu. Nadto z akt sprawy wynika, że skarżący od matki otrzymywał w miarę możliwości pomoc finansową i w formie posiłków. Obecnie nie udzielił informacji na temat pomocy od innych osób w rodzinie.

W ocenie Kolegium organ I instancji rozpatrzył możliwość przyznania zasiłku okresowego w ramach posiadanych środków finansowych i z powodu długotrwałej choroby oraz ze względu na możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego przez stronę przyznał go we wnioskowanej kwocie 400 zł na miesiące od lutego do maja 2012 r., w którym to okresie skarżący nie posiadał dochodu. Ustalając wysokość zasiłku okresowego w następnych miesiącach przyznał go w kwocie 240,00 zł na miesiąc czerwiec 2012 r. i w kwocie po 121,00 zł miesięcznie na miesiąc lipiec 2012 r., sierpień 2012 r., listopad 2012 r. i grudzień 2012 r. Organ wziął pod uwagę różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej w kwocie 542 zł, a dochodem skarżącego uzyskanym z tytułu alimentów. Kryterium dochodowe w tej wysokości ustalone rozporządzeniem z dnia 17 lipca 2012 r. obowiązuje dopiero od 1 października 2012 r., mimo tego nieprawidłowo przyjęte zostało przez organ I instancji za podstawę wyliczenia świadczenia także za miesiące przed wejściem w życie ww. rozporządzenia. Przyznana wysokość świadczenia w okresie od czerwca do sierpnia 2012 r. nie przekracza jednak kwoty 418 zł wynikającej z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy i dlatego też nie jest przez Kolegium kwestionowana.

Ustalona przez organ I instancji wysokość przyznanego świadczenia, w tym w kwestionowanym przez stronę miesiącu czerwcu 2012 r., niewątpliwie determinowana jest możliwościami finansowymi organu, jak też dokonaną przez organ oceną sytuacji strony. Faktem jest, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi możliwościami finansowymi. Skarżący w 2012 r. poza pomocą w formie zasiłku okresowego objęty był też pomocą w innej formie, w tym zasiłków celowych na zakup posiłku lub żywności (w miesiącu lipcu w wysokości 400,00 zł, we wrześniu w wysokości 200,00 zł i w październiku w kwocie 200,00 zł), jak też w formie zasiłków celowych na inne zgłaszane przez niego potrzeby, w maju otrzymał kwotę 250,00 zł, w czerwcu 55,00 zł i 75,00 zł, w sierpniu 65,00 zł, w październiku 400,00 zł). Informacje te znane są Kolegium z urzędu, tj. z postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji tegoż organu Nr [...] z dnia [...]. Z pisma organu I instancji z dnia 2 stycznia 2013 r. wynika nadto, że grudniu 2012 r., skarżący otrzymał zasiłek celowy na zakup opału w kwocie 500 zł. Tym samym ustalając wysokość zasiłku okresowego organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W ocenie Kolegium brak jest również podstaw do kwestionowania wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego na lipiec 2012 r. Przywołując brzmienie art. 8 ust. 3, 4, 11 i 12 ustawy organ stwierdził, że w lipcu 2012 r. wnioskodawca otrzymał należne mu alimenty od syna za czerwiec 2012 r., dlatego też zasadnie miały one wpływ na wysokość świadczenia w miesiącu następnym.

Odnosząc się do kwestii okresu początkowego przyznania przedmiotowego świadczenia, organ odwołując się do art. 106 ust. 3 ustawy stwierdził, że ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia z pomocy społecznej za okres przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy społecznej. W tej sytuacji ustalony przez organ I instancji początkowy okres przyznania przedmiotowego świadczenia od lutego 2012 r. (od miesiąca złożenia wniosku o zasiłek okresowy) jest więc prawidłowy i odpowiada prawu.

Dalej Kolegium zauważyło, że strona spełnia kryteria ustawowe do objęcia wnioskowaną pomocą oraz, że wniosek jej obejmował niewątpliwie także miesiące wrzesień i październik 2012 r. oraz styczeń 2013 r. i luty 2013 r., co jednoznacznie wynika z pisma pełnomocnika z dnia 28 października 2012 r. W tej sytuacji Kolegium uznało za zasadne przyznanie W. Z. wnioskowanej pomocy również w tym okresie. Orzekając co do wysokości zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, Kolegium uwzględniając zmianę stanu prawnego przyznało je w minimalnej gwarantowanej ustawą o pomocy społecznej wysokości, tj. w wysokości 50% różnicy między kryterium osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy). Kwota zasiłku okresowego przysługującego skarżącemu, w wysokości gwarantowanej ustawą o pomocy społecznej, tj. w wysokości 50% różnicy między kryterium osoby samotnie gospodarującej (odpowiednio 477 zł we wrześniu 2012 r. oraz 542 zł od października 2012 r.), a dochodem tej osoby (300 zł), wynosi 88,50 zł na miesiąc wrzesień 2012 r. oraz po 121,00 zł miesięcznie w październiku 2012 r., styczniu 2013 r. i w lutym 2013 r. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że nie uznało za zasadne przyznania zasiłku okresowego w wysokości wyższej niż minimalna wysokość gwarantowana ustawą. Organ I instancji wskazał, bowiem, że nie jest w stanie finansowo wypłacić skarżącemu żądanych kwot 400 zł, a przyznana pomoc jest zgodna z możliwościami finansowymi organu. Organ odwoławczy wskazał nadto, że łączna wysokość pomocy przyznanej stronie z tytułu zasiłków okresowych i celowych w roku 2012 r. wyniosła 4.369,00 zł i wyjaśnił, że ze względu na treść rozstrzygnięcia kwota podana w pkt 7 zaskarżonej decyzji stała się nieaktualna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. Z. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego R. P. wskazał, że kwestionuje punkty 2 i 3 decyzji Kolegium, "mocą których utrzymano w mocy przyznanie zasiłku okresowego miesięcznie za czerwiec 2012 r. w kwocie 240 zł, za lipiec 2012 r. - 121 zł, sierpień 2012 r.- 88, 50 zł oraz orzeczono o przyznaniu tego zasiłku za wrzesień 2012 r. w kwocie 88, 50 zł, i po 121 zł miesięcznie za październik 2012 r., styczeń 2013 r. i luty 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, 38 ust. 5 ustawy w związku z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., przez niedostrzeżenie, że wniosek skarżącego ze stycznia 2012 r. był drugim wnioskiem w sprawie przyznania zasiłku okresowego, a więc powinien stanowić kontynuację sprawy wszczętej w roku poprzednim, wobec czego odmowa przyznania tego zasiłku za styczeń 2012 r. jest pozbawiona podstaw prawnych;

2) art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy w związku art. 7 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie należności za lipiec 2012 r., polegające na przyjęciu, że pierwszą należność z tytułu alimentów przesłaną skarżącemu w dniu 10 lipca 2012 r. przez komornika sądowego można było uznać za dochód uzyskany w czerwcu 2012 r.;

3) art. 107 § 3, art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., przez przekroczenie granic uznania administracyjnego co do wysokości przyznanych należności w miesiącach od czerwca 2012 r. do lutego 2013 r.; zasadniczo w najniższej wysokości, bez rzetelnego uzasadnienia przyznanych kwot oraz bez należytego zbadania sytuacji skarżącego w tym okresie;

4) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., przez utrzymanie części decyzji w mocy (co wadliwie w pkt 3 zaskarżonej decyzji określone zostało: "w pozostałej części decyzja pierwszoinstancyjna pozostaje bez zmian"), bez ustosunkowania się do istotnego zarzutu odwołania, co mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji;

5) art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. przez niewyłączenie się z udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji członków składu orzekającego: A. Ł.-S., A. C. i A. M.

Wobec tak sformułowanych zrzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji w zakresie pkt 2, 3 i 5 albo

w razie nieuwzględnienia zarzutu z pkt 5, uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pkt 2 i 3 oraz decyzji organu I instancji w zakresie pkt 2, 3 i 5 oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. uchylającej decyzją Wójta Gminy S. w części dotyczącej odmowy przyznania W. Z. zasiłku okresowego za miesiąc: wrzesień 2012 r., październik 2012 r. oraz styczeń 2013 r. i luty 2013 r. (pkt 1) i przyznającej zasiłek okresowy w wysokości 88,50 zł na miesiąc wrzesień 2012 r. oraz po 121,00 zł miesięcznie na miesiąc październik 2012 r., styczeń 2013 r. i luty 2013 r. (pkt 2), a w pozostałej części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji (pkt 3), stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Problematyka przyznawania zasiłku okresowego została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "ustawa".

Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby i jednocześnie nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy).

Zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jego beneficjentem może być osoba samotnie gospodarująca i rodzina. Rozważane świadczenie pomocowe przysługuje ze względu na szczególne okoliczności, tylko przykładowo wymienione przez ustawę (długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego). Trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia, będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Przyznanie zasiłku okresowego zależy w gruncie rzeczy od spełnienia ogólnych warunków udzielenia pomocy społecznej. Jednym z nich jest dochód. Jak wynika z cytowanych uprzednio przepisów, zasiłek dla osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym, a jej dochodem. Wobec świadczeniobiorców będących osobami samotnie gospodarującymi, ustawodawca określa maksymalną wysokość zasiłku w kwocie 418 zł. Docelowo zasiłek nie może być niższy niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Należy zaznaczyć, że wyliczona kwota nie musi być kwotą zasiłku, ponieważ ustala się go w przedziale od kwoty minimalnej (wynik obliczeń) do wysokości różnicy między ustawowym kryterium dochodowym a rzeczywistym dochodem osoby samotnie gospodarującej, z uwzględnieniem minimalnej kwoty świadczenia, która nie może być niższa od 20 zł.

Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej całodobowe placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 7 ustawy). Pomoc społeczna udzielana jest ze względu na trudne sytuacje życiowe. Ustawa nie konkretyzuje tych sytuacji, jedynie w powołanym przepisie wymienia najczęstsze powody ich powstawania. Okoliczności uzasadniające udzielanie pomocy, określone w komentowanym przepisie, nie stanowią zamkniętego katalogu.

Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, iż bezspornym w sprawie jest fakt, że skarżący wnioskiem z dnia 1 lutego 2012 r. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie zasiłku okresowego od miesiąca lutego 2012 r. Nie sposób wobec tego podzielić stanowiska zaprezentowanego w skardze jak i odwołaniu od decyzji organu I instancji, że sporne świadczenie winno zostać przyznane stronie także za miesiąc styczeń 2012 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza niewątpliwie, że był to pierwszy wniosek strony w tym przedmiocie, co przy uwzględnieniu brzemienia art. 106 ust. 3 ustawy, uzasadniało przyznanie świadczenia pomocowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, a więc od lutego 2012 roku.

Odnosząc się w następnej kolejności do kwestii wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego, Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie jakichkolwiek nieprawidłowości, w szczególności zaś nie stwierdził, ażeby organy obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego.

Z prawidłowo poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest nieaktywny zawodowo, leczy się, jednak nie przedkłada na tę okoliczność żądnych dokumentów. W okresie od lutego 2012 r. do maja 2012 r. skarżący nie osiągnął żadnych dochodów, co uzasadniało przyznanie zasiłku okresowego za ten okres we wnioskowanej kwocie 400 zł miesięcznie.

Oceniając sytuację dochodową skarżącego w kolejnych miesiącach organ prawidłowo uwzględnił okoliczność otrzymywania od syna alimentów, zasądzonych mocą postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 30 kwietnia 2012 r. sygn. akt [...]. Z wywiadu środowiskowego z dnia 13 czerwca 2012 r. wynika, że skarżący w maju 2012 r. otrzymał od syna alimenty w kwocie 62,00 zł, zaś z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. – W. z dnia 20 grudnia 2012 r. wynika, że pierwszą należność z tytułu alimentów (za miesiąc czerwiec 2012 r.) przesłano wierzycielowi w dniu 10 lipca 2012 r., co uwzględniając brzmienie art. 8 ust. 3, 4 i 12 ustawy musiało determinować wysokość przyznanego zasiłku począwszy już od miesiąca czerwca 2012 r.

Przy ustalaniu wysokości zasiłku okresowego w miesiącu czerwcu 2012 r. (240 zł) oraz za okres lipiec–sierpień 2012 r. (po 121,00 zł miesięcznie), Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie zauważyło, że organ I instancji błędnie uwzględnił wyższe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej w kwocie 542 zł (obowiązujące dopiero od dnia 1 października 2012 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U. z 2012 r., poz. 833), co w rezultacie skutkowało przyznaniem skarżącemu zasiłku okresowego w znacznie korzystniejszej wysokości po 121,00 zł za miesiące lipiec i sierpień 2012 r. (542 zł – 300 zł dochód z tytułu alimentów = 242 zł x 50 % = 121 zł,00) oraz w miesiącu czerwcu 2012 r. w wysokości 240 zł (542 zł – 62,00 zł dochód z tytułu alimentów otrzymanych w maju = 480 zł x 50 % = 240,00 zł). Błąd ten nie miał jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem wysokość przyznanego zasiłku nie przekroczyła kwoty 418 zł miesięcznie.

Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że gdyby bowiem organ I instancji uwzględnił kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej obowiązujące w tym okresie w wysokości 477 zł na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055), wówczas z prostego wyliczenia matematycznego wynika, że zasiłek za te miesiące mógł zostać przyznany skarżącemu w minimalnej (niższej) wysokości - 88,50 zł za lipiec i sierpień 2012 r. (477 zł – 300 zł = 177zł x 50% = 88,50 zł), zaś w miesiącu czerwcu 2012 r. w wysokości - 207,50 zł (477 zł – 62,00 zł = 415 zł x 50 %= 207,50 zł).

W ocenie Sądu organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego ustalając wysokość zasiłku okresowego w miesiącach listopad-grudzień 2012 r. po 121 zł miesięcznie. Nie sposób również postawić jakichkolwiek zarzutów w tym zakresie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, które dostrzegając błędy organu I instancji (a więc fakt, że strona wnioskowała o przyznanie zasiłku także na wrzesień i październik 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r.), uchyliło jego decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku okresowego za miesiące wrzesień i październik 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r. i w tym zakresie przyznało zasiłek okresowy za miesiąc wrzesień 2012 r. w wysokości 88,50 zł, zaś za miesiące październik 2012 r., styczeń i luty 2013 r. po 121,00 zł miesięcznie. Kolegium wyjaśniło przy tym rzeczowo i logicznie okoliczności, które miały decydujące znaczenie przy przyznaniu świadczenia w minimalnej wysokości, powołując się na ograniczone możliwości finansowe organu oraz korzystanie przez skarżącego z innych form pomocy społecznej, wskazując, iż w 2012 r. z tytułu zasiłków okresowych i celowych, przyznano stronie pomoc w łącznej kwocie 4.369,00 zł. Zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 K.p.a. jest w zupełności chybiony.

Podsumowując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt, że zasiłek okresowy został przyznany w opinii skarżącego w zbyt niskiej wysokości, nie mógł rzutować na legalność wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji, zwłaszcza wobec przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku okresowego, które zostały szczegółowo wyjaśnione w motywach zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, Kolegium trafnie i rzeczowo wyjaśniło stronie przesłanki, które zadecydowały o przyznaniu świadczeń pomocowego w takiej, a nie innej wysokości, wskazując przy tym na cele i możliwości organów pomocy społecznej. Organ szczegółowo przeanalizował sytuację rodzinną i finansową strony podkreślając, iż jest ona dodatkowo objęta pomocą w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (w lipcu 2012 r. – 400,00 zł, we wrześniu i październiku 2012 r. – po 200 zł miesięcznie) albo na inne zgłaszane potrzeby (maj 2012 r. - 250 zł, czerwiec 2012 r.- 55,00 zł i 75,00 zł, sierpień 2012 r. – 65,00 zł, październik - 400,00 zł), zatem nie jest ona pozbawiona pomocy ze strony właściwych organów. W przekonaniu Sądu sytuacja finansowa skarżącego we wnioskowanym okresie była niewątpliwie trudna, jednakże nie może on oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni mu wszelkie niezbędne środki utrzymania, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że liczba osób potrzebujących wsparcia ze strony organów pomocowych ciągle rośnie. Rolą pomocy społecznej jak trafnie argumentowało Kolegium jest udzielenie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać. Na przykład w przypadku osób bezrobotnych, poprzez pomoc w aktywizacji zawodowej i poszukiwaniu ofert pracy. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być natomiast traktowane jako stałe źródło dochodu.

Błędny jest wreszcie zarzutu skargi dotyczący naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez niewyłączenie się z udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji członków składu orzekającego Kolegium - A. Ł.-S., A. C. i A. M. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wyłącza pracownika od udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uczestniczył on uprzednio w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w którym wydano zaskarżoną odwołaniem decyzję. Reguła ta ma odpowiednie zastosowanie do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzeniem sprawy (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Rz 235/12 - nr 1166117). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

LS