Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 785/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 par.1, art. 209 par. 1 pkt 1, art. 210 par. 1-par.3, art. 222 par.3, art. 230 par. 4a-par. 6
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 29 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.). Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2006r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu w stosunku do J. J. postępowanie celne w sprawie wprowadzenia na polski obszar celny towaru w postaci samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia [...], rok produkcji 1988.

Decyzją z dnia 13 lipca 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził powstanie w dniu 26 września 2006 r. długu celnego w stosunku do wskazanego powyżej pojazdu, uznając za dłużnika J. J.

Po rozpoznaniu odwołania J. J., decyzją z dnia 13 sierpnia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że Naczelnik Urzędu Celnego nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy.

Decyzją z dnia 4 maja 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) oraz art. 2 § 1 i § 2, art. 3 § 1 pkt 2, art. 6 § 1 i § 2, art. 13 § 1, art. 21, art. 29, art. 38, art. 210 § 1, § 2 i § 3, art. 220 § 1, art. 222 § 3, art. 223 § 4 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.12.2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz. 1885 z późn. zm), a także art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. 68 poz.623), ponownie określił niezaksięgowana kwotę cła w wysokości 11.192,00 zł. w odniesieniu do towaru w postaci używanego samochodu osobowego marki [...] o nr nadwozia [...], numerze silnika [...], rok produkcji 1988, rodzaju nadwozi – sedan, rodzaju paliwa – benzyna oraz powiadomił dłużnika J. J. o zarejestrowaniu długu celnego w podanej wyżej wysokości.

Na podstawie Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 226, poz. 1885) organ stwierdził, że określony w sentencji sporny pojazd należy kwalifikować do kodu 8703 23 90 9 z autonomiczną stawką celną w wysokości 35% minimum 2500 EUR/szt.

Za dzień powstania długu celnego organ, mając na uwadze treść art. 222 Kodeksu celnego, przyjął dzień 26 września 2003 r. Z kolei wartość celną spornego samochodu ustalił zgodnie z art. 29 Kodeksu celnego według metody "ostatniej szansy" na kwotę [...] zł. Jednocześnie powołując się na art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązał stronę do naliczenia i wpłacenia odsetek od ustalonej powyżej kwoty długu celnego.

W odwołaniu, J. J., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Skarżący zarzucił organowi celnemu rażące naruszenia art. 210 § 3 Kodeksu celnego poprzez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie, co stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem odwołującego nie jest on dłużnikiem celnym, o którym mowa w art. 210 § 3 Kodeksu celnego, ponieważ nie wiedział, a nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć, że wszedł w posiadanie samochodu o zmienionym nielegalnym numerze nadwozia oraz, że towar ten był wprowadzony nielegalnie. Strona zakwestionowała również sposób ustalenia przez organ momentu powstania długu celnego. Podniosła ponadto zarzut przedawnienia, bowiem w jej ocenie zobowiązanie celne przedawniło się co najmniej z końcem roku 2002 r. W konsekwencji zarzuciła organowi naruszenie art. 70 § 1 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 230 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. z 2004r. Nr 68, poz. 623 z późn. zm.), zwrócił sprawę organowi I instancji w celu dokonania wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 4 maja 2010 r.

Decyzją z dnia 2 maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego zmienił wydaną w dniu 4 maja 2010 r. decyzję w zakresie odsetek w ten sposób, że naliczył od kwoty długu celnego odsetki we wskazany sposób za okres od dnia powstania długu celnego tj. od dnia 26 września 2003 r. do dnia wydania decyzji tj. do dnia 4 maja 2010r. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania.

Po rozpoznaniu odwołania J. J., decyzją z dnia 16 sierpnia 2011r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 4 maja 2010 r.

Organy obu instancji rozstrzygały w następującym stanie faktycznym.

W dniu 26 września 2003r. funkcjonariusze Komisariatu Policji zatrzymali, należący do J. J., samochód osobowy marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Właściciel pojazdu legitymował się, wystawionym przez Starostę dowodem rejestracyjnym serii [...] nr [...]. W samochodzie, którym poruszał się J. J., w polu numerowym oraz na tabliczce znamionowej widniał, zgodny z zapisami w dowodzie rejestracyjnym -nr [...], nr nadwozia [...]. Oznaczenia te okazały się jednak nieoryginalne. Natomiast faktyczny numer nadwozia [...], ustalił biegły z dziedziny mechanoskopii - opinia z dnia 23 października 2003 r., który ustalił, że w tylnej części silnika znajduje się pole numerowe z nabitym numerem: [...]. Pole to nie nosi śladów przerobienia, a nabity na nim numer jest oryginalny.

Jak ustalono w toku czynności wyjaśniających J. J. dokonał w dniu 17 października 2002 r. zakupu uszkodzonego pojazdu marki [...] o nr [...] od państwa U. i S. N. Na okoliczność transakcji zawarte zostały dwie umowy kupna sprzedaży, zawierające identyczne dane. Jednak istotną różnicą w obu dokumentach było wskazanie w jednym z nich, iż zakupiony pojazd jest uszkodzony, natomiast w drugim podanie dodatkowej informacji dotyczącej identyfikacji przedmiotu transakcji, a mianowicie numeru silnika, tj. [...].

Dodatkowo ustalono, że U. i S. N. byli pierwszymi w Polsce właścicielami pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...], które zostało sprowadzone z Niemiec przez T. Ś. Samochód ten był w posiadaniu państwa N. od roku 1996 lub 1997 (co do tych dat są rozbieżności w zeznaniach świadków: S. N. oraz T. Ś.). Wszelkich formalności związanych z pierwszą rejestracją ww. auta w Polsce dokonywał S. N.

W toku czynności sprawdzających ustalono, iż pojazd o ujawnionym przez policję numerze nadwozia [...], nie figuruje w komputerowej kartotece pojazdów samochodowych dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym, prowadzonej przez Departament Ceł Ministerstwa Finansów. Nadto, na podstawie danych uzyskanych z Europejskiego Rejestru Pojazdów ustalono, iż pojazd ten nie figuruje jako utracony na terenie Niemiec i został tam wyrejestrowany w dniu 28 listopada 2001r. Z kolei z informacji otrzymanych od Komendy Wojewódzkiej Policji wynika, że nie figuruje on jako utracony w wyniku kradzieży w Polsce.

Dokonując oceny prawnej niniejszej sprawy, organy wyjaśniły, że na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) do niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.).

Organy celne ustaliły, że towar w postaci samochodu osobowego marki [...] nr nadwozia [...], rok produkcji 1988 ujawniony przez funkcjonariuszy komisariatu Policji w dniu 26 września 2003r. nie został poddany kontroli celnej, nie został dostarczony do urzędu granicznego w trakcie jego przywozu do kraju ani dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. W związku z powyższym spełnione zostały przesłanki zawarte w definicji towaru nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny określone w art. 9 Kodeksu celnego. W takiej sytuacji należało, na podstawie art. 35 Kodeksu celnego, podjąć działania w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru. Konsekwencją nielegalnie wprowadzonego towaru było powstanie z mocy prawa długu celnego – art. 210 § 1 Kodeksu celnego. Przy czym, stosownie do art. 210 § 2 powołanej ustawy, za moment jego powstania przyjmuje się chwilę, w której dokonano nielegalnego wprowadzenia towaru.

Organy obu instancji mając na uwadze art. 222 § 3 Kodeksu celnego oraz fakt, że nie jest znana osoba, która wprowadziła pojazd na polski obszar celny ani data tego wprowadzenia, przy jednoczesnym braku innych dowodów przyjęły, iż dniem, w którym powstał dług celny i zarazem dniem właściwym dla ustalenia elementów kalkulacyjnych stanowiących podstawę określenia należności celnych, jest dzień zatrzymania przedmiotowego samochodu przez funkcjonariuszy Policji, tj. dzień 26 września 2003 r. Jak wskazano w zebranym materiale dowodowym J. J. dokonał zakupu uszkodzonego w wyniku wypadku pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...] (numer rejestracyjny WCH [...]). Bezspornym jest zatem, iż pojazd ten w chwili zakupu był uszkodzony, co potwierdzają zarówno zeznania strony, jak i poprzedniego właściciela pojazdu S. N. oraz S. M. właściciela parkingu, na który trafił ww. samochód po wypadku drogowym i z którego, w takim samym stanie, został odebrany przez ostatniego właściciela. Oprócz w.w. dowodów, fakt zakupu przez stronę uszkodzonego pojazdu odnotowany został w sporządzonej w dniu 17 grudnia 2002r. umowie kupna sprzedaży.

Za kwestię sporną organy uznały natomiast rozmiar uszkodzeń powypadkowych, który decydował o sposobie dokonania naprawy uszkodzonego pojazdu. Zdaniem strony uszkodzenia pojazdu były niewielkie, stąd wszelkich napraw dokonywał sam we własnym garażu. Zdaniem organów zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednakże, iż pojazd został uszkodzony w dużo większym stopniu, niż opisała to strona. Potwierdzają to nie tylko sprzedawca oraz właściciel parkingu, lecz przede wszystkim sporządzona na miejscu wypadku dokumentacja, w tym fotografie.

Mając na uwadze tak wielki rozmiar uszkodzeń powypadkowych zakupionego pojazdu oraz stosunkowo krótki okres jego naprawy, organy przyjęły, że już w momencie dokonania przez diagnostę przeglądu technicznego w dniu 5 listopada 2002r., posiadał on nieoryginalny numer nadwozia. Niestety zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera jednoznacznych dowodów potwierdzających powyższe przypuszczenie. Stąd też najwcześniejszą datą potwierdzającą ponad wszelką wątpliwość fakt dokonania przerobienia numeru VIN jest dzień zatrzymania pojazdu przez funkcjonariuszy policji w T., tj. 23 września 2003r. Organ odwoławczy zauważył, że diagnosta ze Stacji Kontroli Pojazdów (K. D.), nawet jeżeli faktycznie dokonał badania technicznego ww. czynności, to jedynie sprawdził numery nadwozia co do ich zgodności z dowodem rejestracyjnym (lub innym przedstawionym dokumentem), koncentrując się następnie na sprawności technicznej pojazdu i w związku z tym nie ujawnił cech mogących świadczyć o ich ewentualnym przerobieniu. Dlatego, wbrew zarzutom odwołania, również wspomnianego badania technicznego nie można było uznać za chwilę najwcześniejszą, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów.

W ocenie organów celnych rozmiar uszkodzeń, zakupionego od S. N., samochodu był na tyle duży, iż jego przywrócenie do pełnej funkcjonalności było niemożliwe. Potwierdza to opinia techniczna nr [...] z dnia 27 listopada 2009 r., w której wskazano, iż zatrzymany przez funkcjonariuszy policji pojazd poddano naprawie blacharsko - lakierniczej, jedynie w części błotnika prawego przedniego oraz pokrywy bagażnika. Ustalono ponadto, iż w pojeździe tym dokonano wymiany pokrywy komory silnika, błotnika przedniego prawego, belki poprzecznej oraz wzmocnienia poprzecznego przedniego. Organy stwierdziły, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż rzeczywisty rozmiar uszkodzeń pojazdu kupionego przez stronę od S. N. był znaczenie większy, niż twierdził zobowiązany. Ich zdaniem powyższa opinia biegłego świadczy, że zatrzymany przez policję pojazd w rzeczywistości był innym pojazdem niż zakupiony przez stronę, co bezspornie oznacza, iż w niniejszej sprawie wystąpiły dwa pojazdy nr [...] oraz nr [...], przy czym to tego drugiego dotyczy dług celny i odsetki.

Odnosząc się z kolei do zarzutu odwołania dotyczącego pominięcia innych osób przy ustalaniu kręgu dłużników celnych, organ odwoławczy wskazał, że sporny samochód wprowadzony został (w częściach) na polski obszar celny w roku 1996 r., a jego pierwsza rejestracja w Polsce (jako składaka) nastąpiła w dniu 1 lipca 1996 r. Natomiast z informacji przekazanych przez Europejski Rejestr Pojazdów (pismo z dnia 15 stycznia 2004 r.) wynika, że samochód marki [...] nr nadwozia [...] był zarejestrowany na terenie Niemiec do dnia 28 grudnia 2001 r., a zatem poczynione ustalenia pozwalają stwierdzić, iż są to dwa różne pojazdy. W związku z czym, wbrew twierdzeniem odwołującego, data powstania długu celnego dla samochodu nr nadwozia [...] nie będzie tożsama z datą pierwszej rejestracji pojazdu o numerze nadwozia [...], co w konsekwencji wyklucza z kręgu potencjalnych dłużników zarówno osobę, która wprowadziła ten ostatni samochód na polski obszar celny tj. T. Ś., jak i jego właścicieli państwa U. i S. N. Za prawidłowe organ odwoławczy uznał zatem przyjęcie, że przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego zaistniały tylko w stosunku do J. J. Pomimo, że trudno jest udowodnić, iż dokonał on nielegalnego wprowadzenia samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia [...], to w chwili wejścia w posiadanie tego pojazdu, mógł i powinien mieć świadomość, że przedmiotowy pojazd nie został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż zobowiązany posiadał ww. samochód (z przerobionymi numerami) i użytkował go na podstawie dokumentów od innego pojazdu. Okoliczności sprawy świadczą nie tylko o jego niefrasobliwości, ale wręcz budzą uzasadnione podejrzenie, że miał on pełną wiedzę, iż proceder w którym uczestniczy jest niezgodny z prawem.

Jak zauważył Dyrektor Izby Celnej trudno również jest uznać za wyraz dobrej wiary i należytej staranności posługiwanie się dwoma różnymi umowami kupna - sprzedaży na ten sam samochód. W Starostwie Powiatowym we W. została przedłożona umowa z dnia 17 października 2002 r. (na której pojazd figuruje jako uszkodzony), a w Starostwie Powiatowym w C. okazano została umowa z tego samego dnia, na której brak jest tego samego zapisu.

Za bezzasadny Dyrektor Izby Celnej uznał również zarzut przedawnienia zobowiązania i w związku z tym niemożliwości orzekania w przedmiocie wysokości kwoty wynikającej z długu celnego. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 230 §1, 4 i 5 Kodeksu celnego, a nie powołany w odwołaniu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie trzykrotnie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia stosowanie do art. 230 § 5 Kodeksu celnego. W konsekwencji w zaistniałych okolicznościach, wobec bezspornego wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek zawieszających, nadal nie ustała możliwość powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego od przedmiotowego towaru oraz wydania rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Naczelnik Urzędu Celnego z dnia 4 maja 2010 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę strona podniosła w przeważającej części zarzuty tożsame z powołanymi w odwołaniu. Zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem art. 210 § 2 i § 3 Kodeksu celnego poprzez uznanie go jak osoby odpowiedzialnej za dług celny, a tym samym skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, co z kolei stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zdaniem zobowiązanego nie był on osobą, o której mowa w pkt 1, pkt 2 lub pkt 3 § 3 art. 210 Kodeksu celnego, bowiem nie wiedział, a co najważniejsze nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć, że wszedł w posiadanie samochodu o zmienionym nielegalnie numerze nadwozia i że towar był sprowadzony nielegalnie. Podniósł, że trudno od niego wymagać fachowej wiedzy w zakresie oceny oznakowań pojazdu i jego szczegółowego stanu technicznego, skoro nawet Stacja Kontroli Pojazdów nie potrafiła odkryć braku oryginalnego numeru nadwozia. W ocenie skarżącego organy bezpodstawnie wykluczyły, z kręgu dłużników celnych poprzednich właścicieli pojazdu dokonujących rejestracji pojazdu w Polsce, czy też T. Ś., który sprowadził samochód z Niemiec, co stanowi naruszenie art. 210 § 3 Kodeksu celnego.

Skarżący wyjaśnił, że przedstawił samochód do badania technicznego po wypadku, a nie okresowego. W jego ocenie doszukiwanie się nieprawidłowości w zapisach w dowodach rejestracyjnych świadczy o braku znajomości zasad przy rejestracji pojazdów. Zaznaczył, że do przeglądu technicznego powypadkowego w dniu 5 listopada 2002 r. przedstawił samochód z tymczasowym zaświadczeniem wydanym przez policję z numerem rejestracyjnym [...]. Po wydaniu zaświadczenia o sprawności samochodu i zgodności cech rozpoznawczych, przedstawiając je w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego we W. otrzymał oryginalny dowód pojazdu, na podstawie którego dokonał rejestracji w Starostwie Powiatowym. Skarżący zarzucił również organom celnym jakoby w okresie zabezpieczenia pojazdu zmienił się jego numer silnika, co budzi wątpliwości co do jego tożsamości. Nawiązał on w tej kwestii do pisma z dnia 30 sierpnia 2011 r. i oceny technicznej nr [...], twierdząc, że nie dotyczą one pojazdu zatrzymanego w dniu 26 września 2003 r., ze względu na rozbieżności co do koloru pojazdu, numeru silnika oraz stanu technicznego.

Strona podniosła ponadto zarzut błędnego ustalenia momentu powstania długu celnego. W jej ocenie przyjęta przez organy celne data 26 września 2006 r. nie znajduje poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, co przyznały same organy. Skarżący stwierdził, że skoro bezspornym dla organu I instancji było, iż samochód nie mógł być nielegalnie sprowadzony po roku 1997, gdyż wówczas już posiadał pierwszych właścicieli w Polsce, to nie powinno też temu organowi sprawić kłopotu prawidłowe określenie momentu powstania obowiązku celnego na rok 1997 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentacje.

Na rozpowie w dniu 26 czerwca 2012 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe wnioski i stanowiska.

Pełnomocnik organu odwoławczego wyjaśnił dodatkowo, że rozpatrując zarzut przedawnienia postawiony w odwołaniu uwzględniono zawieszenie biegu przedawnienia ze względu na postępowanie karne oraz na postępowanie odwoławcze prowadzone w wyniku odwołania od decyzji z dnia 13 lipca 2006 r. i 4 maja 2010 r. Pełnomocnik podał również, że szczegółowe wyliczenie związane z zarzutami przedawnienia zostały przedstawione w piśmie z dnia 1 czerwca 2010 r. stanowiącym pismo przewodnie o przekazaniu akt organowi II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Ocena legalności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji potwierdza ich zgodność z prawem materialnym oraz procesowym. Organy obu instancji w sposób obszerny zebrały materiał dowodowy, dokonały jego właściwej oceny i na jego podstawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.

Zgodnie z ustaleniami organów celnych skarżący J. J. nabył w dniu 17 października 2002 r. uszkodzony samochód marki opel [...], który miał w dokumentach wpisany numer nadwozia [...] oraz fakt rejestracji na terenie Polski jako składak od dnia 1 lipca 1996 r. Natomiast funkcjonariusze komisariatu policji w T. ujawnili, że samochód tej samej marki, którym w dniu 26 września 2003 r. poruszał się skarżący posiadał cechy przerobienia numerów identyfikacyjnych nadwozia. Okoliczności te potwierdził biegły z dziedziny mechanoskopii w opinii z dnia 23 października 2003 r., który jednocześnie ustalił numer nadwozia zatrzymanego pojazdu jako [...].

Jak słusznie przyjęły organy obu instancji na podstawie dowodów zebranych w przedmiotowym postępowaniu, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z dwoma pojazdami o numerze nadwozia [...] oraz o numerze [...]. Przy czym, co wynika z zaskarżonych decyzji, dług celny i odsetki dotyczą samochodu marki [...] o nr nadwozia [...].

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów celnych stanowiła ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, czyli przed dniem 1 maja 2004 r.

Według ustaleń organów celnych, pojazd o ujawnionym przez policję numerze nadwozia [...], nie figuruje w komputerowej kartotece pojazdów samochodowych dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym prowadzonej przez Departament Ceł Ministerstwa Finansów. Ponadto na podstawie danych uzyskanych z Europejskiego Rejestru Pojazdów ustalono, że pojazd ten nie figuruje jako utracony na terenie Niemiec i zastał tam wyrejestrowany w dniu 28 listopada 2001 r. Z kolei z informacji otrzymanych od Komendy Wojewódzkiego Policji wynika, że nie figuruje on jako utracony w wyniku kradzieży w Polsce.

Wobec powyższych okoliczności Sąd podziela stanowisko organów celnych, że wobec braku jakichkolwiek dowodów, iż sporny samochód był kiedykolwiek zgłoszony do kontroli celnej i dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym, uprawnione było uznanie, że powstał dług celny w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru. Wobec bowiem braku dowodów świadczących o tym, że towar został legalnie wprowadzony na polski obszar celny, organy celne uprawnione są do uznania, że towar wprowadzono na polski obszar celny nielegalnie (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2011 r., sygn .akt I GSK 12/10, Lex nr 951862). Stanowisko to znajduje oparcie w art. 9 § 1 Kodeksu celnego formułującego definicję nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Z kole art. 210 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnością celnym przywozowym. Również zgodnie z § 2 powołanego przepisu dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru.

Natomiast, w myśl art. 210 § 3 Kodeksu celnego, osobami odpowiedzialnymi za powstanie długu celnego (dłużnikami celnymi), są:

1) osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia;

2) osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne;

3) osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1 i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Ustawodawca nie zdefiniował jednak na gruncie Kodeksu celnego wzorca "należytej staranności". W celu zatem zinterpretowania tego pojęcia należy sięgnąć posiłkowo do poglądów prezentowanych w doktrynie cywilistycznej, które wskazują, że pod pojęciem tym winno rozumieć się: staranność jaką można wymagać ogólnie od grupy osób, znajdującej się w danej sytuacji, chodzi tu o zachowanie uznane za powszechne w danej sytuacji, przeciętne (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 204/08, CBOSA). Staranność należy zatem utożsamiać z takim wyrażeniami jak: ostrożność, zapobiegliwość, przezorność, rozwaga, czy uwaga. Dochowanie należytej staranności powinno być zawsze oceniane w odniesieniu do konkretnych okoliczności danego zdarzenia i przy określenia wzorca zachowania należy mieć na uwadze także ryzyko pojawienia się szkody na skutek niezachowania należytej staranności. Im większe jest ryzyko powstania szkody, tym większą staranność należy zachować. Ponadto obowiązek dochowania należytej staranności powinien być odnoszony do wszystkich momentów wykonywania zobowiązania tj. fazy negocjacyjnej, przygotowawczej, zasadniczej oraz końcowej, jeśli tylko da się je wyróżnić.

Za bezzasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy celne art. 210 § 2 i § 3 Kodeksu celnego poprzez uznanie skarżącego za dłużnika celnego, a tym samym skierowanie do niego decyzji jako do osoby nie będącej stroną w sprawie.

W ocenie Sądu analiza zebranych w sprawie dowodów potwierdza, że organy celne miały podstawy do uznania skarżącego J. J. za jedynego dłużnika celnego w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Z ustaleń organów celnych wynika, że w dniu 17 października 2002 r. skarżący nabył od państwa U. i S. N. uszkodzony po wypadku drogowym samochodów marki [...], który miał w dokumentach wpisany numer nadwozia [...] oraz fakt rejestracji na terenie Polski jako składak od dnia 1 lipca 1996 r. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż wskazany powyżej samochód był uszkodzony w wyniku wypadku drogowego, jednak kwestią sporną był rozmiar uszkodzeń powypadkowych, który decydował o sposobie dokonania naprawy uszkodzonego pojazdu i w konsekwencji był podstawą do stwierdzenie przez organy, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z dwoma samochodami.

Zdaniem skarżącego uszkodzenia pojazdu były niewielkie, stąd wszelkich napraw dokonywał on sam we własnym garażu. Jednak, w ocenie organów celnych zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż zakupiony pojazd był uszkodzony w dużo większym stopniu, niż twierdzi strona. Potwierdzają to nie tylko sprzedawca samochodu oraz właściciel parkingu, lecz przede wszystkim sporządzona na miejscu wypadku dokumentacja (zwłaszcza protokół z miejsca wypadku zawierający dokumentację fotograficzną). Jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, S. N. (poprzedni właściciel samochodu o numerze nadwozia [...]) w swoich zeznaniach zawartych w protokole z dnia 14 października 2003 r., złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej określonej w art. 233 § 1 Kodeksu karnego, określił wielkość uszkodzeń powypadkowych samochodu osobowego marki [...]. Według niego samochód rozbity miał cały przód, a dach i drzwi były powycinane przez straż pożarną (kiedy usiłowali wyciągnąć ofiarę wypadku). Pojazd zniszczony był w takim stopniu, że nie nadawał się ani do jazdy, ani nawet do naprawy. Stwierdził on również, że w takim stanie pojazd został sprzedany. Podobne wyjaśnienia S. N. złożył również w piśmie z dnia 22 grudnia 2009 r., podając, że samochód miał zniszczony cały przód (zwłaszcza lewą stronę), błotniki, atrapę, przednie zawieszenie, dach, fotele, konsolę oraz silnik. Również w piśmie z dnia 15 lutego 2010 r. S. M., (właściciel parkingu samochodów powypadkowych), potwierdził zakres uszkodzeń - przód i bok, maska przednia, lampy, zderzak, podłużnica i dach oraz fakt, iż J. J. odebrał pojazd w takim stanie jak został przywieziony po wypadku. W ocenie organu II instancji w sposób definitywny powyższy stan faktyczny został udokumentowany uzyskanymi z Prokuratury Rejonowej w O. protokołami oględzin pojazdów (które brały udział w wypadku w dniu 27 września 2002 r.) oraz zdjęciami doszczętnie zniszczonego samochodu marki [...].

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy z zeznań skarżącego zawartych w protokole z dnia 26 września 2003 r. oraz z protokołu z jego wyjaśnień z dnia 19 listopada 2009 r., wynika skrajnie odmienny stan faktyczny. Skarżący twierdził bowiem konsekwentnie, iż pojazd nabył od jakiegoś pośrednika na placu z rozbitymi samochodami i sam dokonał napraw w zakupionym samochodzie, tzn. naprawił w nim wszystko to co było uszkodzone - m.in. wymienił pas przedni (belka górna wzmocnienia przedniego), na którym osobiście zamontował tabliczkę znamionową. Stwierdził on także, że pojazd wyglądał jakby ktoś uderzył w słupek, a naprawa polegała na przykręceniu elementów śrubami, bez ich lakierowania.

Dyrektor Izby Celnej zwrócił również uwagę na opinię nr [...] z dnia 27 listopada 2009 r., z której wynika wprost, że jedyna naprawa blacharsko - lakiernicza zakupionego przez skarżącego pojazdu dotyczyła błotnika prawego, z kolei pokrywa silnika i wzmocnienie poprzeczne przednie - nie pochodzą z badanego nadwozia, pokrywa bagażnika -została polakierowana, a dach i inne elementy konstrukcyjne nie były naprawiane. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy wskazane w omawianej opinii wnioski w zakresie uszkodzeń i dokonanych napraw, choć potwierdzają wersję przedstawiona przez stronę, to z całą pewnością nie odpowiadają pojazdowi legalnie kupionemu przez skarżącego w dniu 17 października 2002 r.

Oceniając powyższy materiał dowodowy organy obu instancji trafnie uznały, że rozmiar uszkodzeń pojazdu zakupionego od państwa N. był na tyle duży, iż jego przywrócenie do pełnej funkcjonalności było niemożliwe. Mając zatem na uwadze wielki rozmiar uszkodzeń powypadkowych zakupionego pojazdu oraz stosunkowo krótki okres jego naprawy (zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z dnia 5 listopada 2002 r., na podstawie którego pojazd został dopuszczony do ruchu), słusznie organy celne przyjęły, że zatrzymany przez policję w dniu 26 września 2003 r. pojazd w rzeczywistości był innym pojazdem, niż zakupiony przez skarżącego od S. N. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalenia organów, że sporny samochód został jedynie "zalegalizowany" poprzez dokonanie zmiany oznakowania oryginalnego numeru VIN, na numer zgodny z posiadanym przez stronę dokumentem rejestracyjnym pojazdu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący posiadał przedmiotowy samochód z przerobionymi numerami nadwozia i użytkował go na podstawie dokumentów od innego pojazdu. Rację ma organ odwoławczy, że twierdzenia strony o zachowaniu przez nią należytej staranności przy zakupie samochodu od państwa N. nie mają znaczenia dla sprawy, bowiem niniejsze postępowanie dotyczy innego pojazdu. W konsekwencji wobec powyższych okoliczności zasadnie organy stwierdziły, że skarżący nie tylko nie zachował należytej staranności przy nabyciu pojazdu o numerach nadwozia [...], ale miał świadomość, iż korzysta ze spornego samochodu w sposób niezgodny z prawem.

Z powyższych względów uznanie skarżącego przez organy celne za jedynego dłużnika celnego należy ocenić za niebudzące jakichkolwiek wątpliwości w świetle art. 210 § 3 Kodeksu celnego.

Wbrew zarzutom skargi słusznie organy celne wykluczyły z kręgu dłużników celnych poprzednich właścicieli samochodu (państwa N.), jak i osobę (T. Ś.), która wprowadziła na polski obszar celny samochód marki [...] nr nadwozia [...]. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej zauważył bowiem, że wskazany samochód został wprowadzony w częściach na polski obszar celny w 1996 r., a jego pierwsza rejestracja w Polsce (jako składak) nastąpiła w dniu 1 lipca 1996 r. Natomiast z informacji przekazanych przez Europejski Rejestr Pojazdów wynika, że samochód marki [...] numer nadwozia [...] był zarejestrowany na terenie Niemiec do dnia 28 grudnia 2001 r. W konsekwencji, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, data powstania długu celnego dla samochodu o numerze nadwozia [...] nie będzie tożsama z datą pierwszej rejestracji pojazdu o numerze nadwozia [...], co wyklucza z kręgu dłużników celnych wskazane powyżej osoby.

Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut błędnego ustalenia w niniejszej sprawie daty powstania długu celnego. Organy celne, na podstawie art. 222 Kodeksu celnego, wskazały jako moment powstania długu celnego dzień 26 września 2003 r., czyli datę zatrzymania przedmiotowego pojazdu przez funkcjonariuszy Policji. Należy wskazać, że co do zasady dług celny powstaje w momencie dopuszczenia towaru do obrotu (art. 209 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego), jednak w rozpatrywanej sprawie z uwagi na brak dowodu by towar został dopuszczony do obrotu, nie było możliwości ustalenia daty w ten sposób. W sytuacji, gdy domniemanie prawne z art. 9 Kodeksu celnego nie zostało przez stronę obalone, zasadne było przyjęcie, iż dług celny powstał w związku z nielegalnym wprowadzeniem towarów. Natomiast wobec braku możliwości ścisłego określenia daty nielegalnego wprowadzenia towarów przyjęcie, iż datę tę stanowi chwila ustalenia, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego ma oparcie w art. 222 § 2 Kodeksu celnego. Z kolei jeżeli można ustalić, że dług celny powstał przed stwierdzeniem jego istnienia przez organ celny, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych za ten towar ustalana jest na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towarów w chwili najwcześniejszej, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów (art. 222 § 3 Kodeksu celnego). Według wyjaśnień organów, pomimo przeprowadzenia przez Naczelnika Urzędu Celnego wszelkich niezbędnych czynności oraz prawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego nie udało się ustalić jakiejkolwiek wcześniejszej pewnej daty niż przyjęta na dzień 26 września 2003 r., która mogłaby być uznana za moment powstania długu celnego. Również strona skarżąca nie przedstawiła dowodów umożliwiających ustalenie daty powstania długu celnego, innej niż wskazana przez organy celne. Rację mają organy obu instancji, że za datę tę nie mógł być uznany dzień 5 listopada 2002 r., w którym dokonano badania technicznego pojazdu w Stacji Kontroli Pojazdów. Niezależnie od wiarygodności wpisów w dokumentacji oraz w dowodzie rejestracyjnym, słusznie organ odwoławczy stwierdził, że diagnosta dokonujący w dniu 5 listopada 2002 r. przeglądu technicznego pojazdu skoncentrował się jedynie na sprawności technicznej samochodu i sprawdził numery nadwozia co do ich zgodności z dowodem rejestracyjnym, w związku z tym nie ujawnił cech mogących świadczyć o ich ewentualnym przerobieniu. Za moment powstania długu celnego nie można również przyjąć wnioskowanego przez skarżącego 1997 r., w którym to roku, zgodnie z ustaleniami organu I instancji, samochód posiadał już w Polsce pierwszych właścicieli. Należy wyjaśnić, że wskazana przez skarżącego data dotyczy legalnie nabytego przez niego samochodu o numerze nadwozia [...], natomiast wynikający z decyzji organów obu instancji dług celny związany jest z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny samochodu o numerze nadwozia [...]. Nie można zatem przyjąć za moment powstania długu celnego 1997 r., skoro, według ustaleń organów celnych, samochód marki [...] o numerze nadwozia [...] był zarejestrowany na terenie Niemiec do dnia 28 grudnia 2001 r. Wobec powyższego prawidłowo organy celne przyjęły dzień 26 września 2003 r. za moment powstania długu celnego właściwy do stosowania elementów kalkulacyjnych.

W ocenie Sądu zasadnie Dyrektor Izby Celnej uznał za nietrafny podniesiony w odwołaniu zarzut przedawnienia. Przyjmując w ślad za organami celnymi dzień 26 września 2003 r. jako datę powstania długu celnego, należy stwierdzić, że wynikający z art. 230 § 4a Kodeksu celnego 3-letni termin na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności upłynął 26 września 2006 r. Wskazany 3-letni termin ulega jednak zawieszeniu, zgodnie z art. 230 § 5 Kodeksu celnego, m.in. z dniem: wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (pkt 1), wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego (pkt 3). Następnie, stosownie do art. 230 § 6 Kodeksu celnego, termin ten biegnie dalej m.in. z dniem: prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (pkt 1), doręczenia rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym (pkt 2).

Sąd dokonując analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy stwierdził, że w niniejszej sprawie dwukrotnie wystąpiły przesłanki zawieszenia postępowania tj. z uwagi na wszczęcie postępowania karnego oraz wniesienie odwołania od decyzji w sprawie długu celnego. Z postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia 18 listopada 2004 r. (k. 145-144 akt adm.) wynika, że w dniu 29 września 2003 r. Komisariat Policji w T. wszczął postępowanie przygotowawcze w zakresie przerobienia numerów identyfikacyjnych nadwozia samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] tj. w kierunku przestępstwa z art. 306 Kodeksu karnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że wprawdzie art. 230 § 5 Kodeksu celnego nie stwierdza wprost, iż postępowanie karne winno pozostawać w związku ze sprawą uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, jednakże ratio legis omawianego przepisu skłania do przekonania, że taki związek zarówno przedmiotowy jak i podmiotowym musi istnieć (por. wyroki NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 39/10 i z dnia 25 stycznia 2011, sygn. akt I GSK 255/10, CBOSA). Skutek zawieszenia biegu przedawnienia powoduje nie każde wszczęcie postępowania karnego, lecz tylko postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania z tytułu długu celnego, którego dotyczy przedawnienie (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 555/08, CBOSA). Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący składał zeznania w postępowaniu przygotowawczym, a zatem był objęty postępowaniem karnym. Dodatkowo należy zauważyć, że w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu śledztwa wskazano, iż podjęte czynności sprawdzające wykluczyły pochodzenie spornego samochodu z przestępstwa kradzieży, natomiast potwierdziły fakt wprowadzenia badanego nadwozia samochodu z przerobionymi numerami identyfikacyjnymi na polski obszar celny bez uiszczenia stosownych opłat celnych. Z powołanych faktów wynika zatem, że wskazana sprawa karna choć wszczęta jedynie ad rem i zakończona w fazie postępowania przygotowawczego pozostawała w związku podmiotowym i przedmiotowym z niniejszym postępowaniem celnym. W konsekwencji zasadnie organy uznały, że od dnia wszczęcia postępowania przygotowawczego tj. od dnia 29 września 2003 r. do dnia 19 listopada 2004 r. (zatwierdzenia postanowienia o umorzeniu śledztwa przez prokuratora) nastąpiło zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 230 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego.

Jak wskazano powyżej, drugą przyczyną zawieszenia przedmiotowego postępowania było wniesienie przez skarżącego w dniu 24 lipca 2006 r. odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 lipca 2006 r. w sprawie długu celnego - art. 230 § 5 pkt 3 Kodeksu celnego. Następnie w dniu 19 sierpnia 2009 r. doręczono stronie decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 sierpnia 2009 r. Zatem od dnia 24 lipca 2006 r. do dnia 19 sierpnia 2009 r. nastąpiło po raz drugi zawieszenie 3 -letniego terminu do powiadomienia skarżącego o zarejestrowaniu kwoty długu celnego.

Mając na uwadze datę powstania długu celnego ustaloną na dzień 26 września 2003 r. oraz dwukrotne zawieszenie niniejszego postępowania, należy stwierdzić, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 4 maja 2010 r., doręczona skarżącemu w dniu 7 maja 2010 r. została wydana w terminie zakreślonym w art. 230 § 4a Kodeksu celnego.

Za niemający znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w przedmiocie długu celnego oraz uznania skarżącego za dłużnika celnego, Sąd uznał zarzut skargi dotyczący zdarzeń zaistniałych podczas przechowania przedmiotowego pojazdu zabezpieczonego przez organ celny oraz sugerowanej zmiany koloru pojazdu, numeru silnika oraz stanu technicznego. Z akt sprawy wynika, że podobne zastrzeżenia skarżący podniósł w swoim piśmie z dnia 12 września 2011 r., na które uzyskał odpowiedź w piśmie Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 października 2011 r.

Mając na względzie przedstawione wyżej rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) skargę oddalił.