Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2319/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak ( spr.) WSA Grażyna Firek Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005r. sprawy ze skargi F. C. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu z dnia [...] 2000r. [...] 2. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej F. C. kwotę 265 zł. (dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 20 ust.3 w związku z art.25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), pozbawił F.C. uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie.

W uzasadnieniu organ podał, opierając się na aktach ZBoWiD, że uprawnienia przysługujące wdowie pozostałej po zmarłym kombatancie zostały przyznane decyzją ZW ZBoWiD w [...] z dnia [...].11.1983 r. po mężu S.C., który posiadał uprawnienia byłego ZBoWiD z tytułu walki zbrojnej o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej od 1.2.1945 r. do 31.12.1947 r. W okresie, za który S.C. uzyskał uprawnienia kombatanckie był zatrudniony w organach Milicji Obywatelskiej.

Organ uznał zatem, iż w sprawie ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..., stanowiący, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie stwierdził, że jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F.C. podała, że jej mąż walczył w czasie wojny w oddziałach Batalionów Chłopskich, a nadto walczył w oddziałach II Armii Wojska Polskiego. Do wniosku dołączyła kserokopię: książeczki wojskowej, rozkazu personalnego Nr 40, legitymacji - odznaczenie krzyżem partyzanckim i brązowym krzyżem zasługi (k.23-30 akt adm.).

W dniu 4 lipca 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wydał decyzję Nr [...], w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 k.p.a. oraz art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że S.C. otrzymał uprawnienia decyzją ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej za działalność prowadzoną podczas służby w organach Milicji Obywatelskich i nie posiadał żadnego tytułu do uprawnień kombatanckich wymienionego w aktualnie obowiązującej ustawie.

Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ stwierdził, że S.C. ubiegając się o przyznanie uprawnień w ZBoWiD nie wspomniał o działalności w Batalionach Chłopskich oraz w Wojsku Polskim podczas działań wojennych, natomiast termin składania wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art.1-4 ww. ustawy o kombatantach, o którym mowa w art. 22 ust.3 tej ustawy, upłynął dnia 31.12.1998 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego F.C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego - art. 25 i art. 22 ust.3 ustawy o kombatantach... oraz przepisów postępowania określonych § 2, 4 i 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. z 1997 Nr 116, poz. 745).

Podniosła, że jej mąż uprawnienia kombatanckie mógł uzyskać również w związku z pełnieniem służby w Wojsku Polskim jako uczestnik walk z najeźdźcą hitlerowskim (art.1 ust.2 pkt 1 przytoczonej ustawy), a także w związku z pełnieniem służby w oddziałach partyzanckich "Batalionów Chłopskich" w okresie wojny 1939-1945 (art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy).

Odnośnie stwierdzenia przez organ upływu terminu do składania wniosku o przyznanie uprawnień, skarżąca zarzuciła, iż organ nie wziął pod uwagę faktu, iż jej mąż do chwili śmierci uprawnienia kombatanckie posiadał i nie miał powodu do składania nowego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r., Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał skargę za uzasadnioną.

Podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej nie ma znaczenia, ponieważ pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach... może nastąpić dopiero wtedy, gdy danej osobie nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1-4 wyżej powołanej ustawy o kombatantach.

Sąd podziela pogląd wyrażony już w orzecznictwie SN i NSA, że uprawnienia wdów i wdowców z art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o kombatantach..., są pochodne i zależne od tego, czy uprawnienia kombatanckie przysługiwałyby ich zmarłym małżonkom.

Zgodnie z art. 1 ww. ustawy:

1.Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Za działalność kombatancką uznaje się:

1) pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie,

3) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945,

Skarżąca w toku postępowania weryfikacyjnego podniosła, iż jej mąż uprawnienia kombatanckie mógł uzyskać również w związku z pełnieniem służby w Wojsku Polskim jako uczestnik walk z najeźdźcą hitlerowskim, a także w związku z pełnieniem służby w oddziałach partyzanckich "Batalionów Chłopskich" w okresie wojny 1939-1945. Na dowód, iż S.C. był uczestnikiem walk z najeźdźcą hitlerowskim skarżąca przedłożyła kserokopię rozkazu personalnego Nr 40 z dnia 3 maja 1975 r., którym Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego mianował S.C. na stopień sierżanta z dniem 9 maja 1975 r., a na dowód służby w oddziałach partyzanckich - kserokopię legitymacji męża potwierdzającą odznaczenie go krzyżem partyzanckim.

Organ nie dokonał oceny ww. dokumentów. Nie sprawdził i nie dokonał również oceny oświadczeń skarżącej złożonych w dniu 16 czerwca 1983 r. w deklaracji członkowskiej (k. 14/2 akt adm.).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie błędnie też przyjął, iż S.C. uzyskał uprawnienia decyzją ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej za działalność prowadzoną podczas służby w organach Milicji Obywatelskich. Z opinii Zespołu Weryfikacyjnego Zarządu Miejskiego ZBoWiD w S. z dnia 2 sierpnia 1983 r. (k. 1/2 akt adm.) wynika bowiem, że mąż skarżącej był członkiem zwyczajnym ZBoWiD również z tytułu przynależności do ruchu oporu "organiz. BCh"

Stanowisko organu dotyczące terminu składania wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art.1-4 ww. ustawy o kombatantach, o którym mowa w art. 22 ust. 3 tej ustawy jest natomiast niezgodne z art. 25 ust.2 pkt.2 ustawy o kombatantach (...).Powoływanie się przez stronę, w trakcie postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich, na inny niż dotychczas przyjęty tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym była mowa w art.22 ust.3 cyt. ustawy. Prawidłowa interpretacja powołanego przepisu art.25 ust.2 pkt 2 prowadzi do wniosku, że w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, obowiązkiem organu jest ustalenie i wyjaśnienie, czy istnieje inny niż "utrwalanie władzy ludowej" tytuł uzasadniający zachowanie uprawnień kombatanckich. Obowiązkiem zatem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie jest zbadanie czy zmarły S.C. prowadził działalność, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o kombatantach (...) i czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 21 ust. 2 ww. ustawy.

Zaniechanie przeprowadzenia przez organ prawidłowego postępowania wyjaśniającego stanowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. oraz § 2 ww. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.

Dodatkowo przypomnieć należy, iż uzasadnienie decyzji winno dokładnie spełniać przesłanki określone w art. 107 § 3 kpa tj. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie:

- faktów, które organ uznał za udowodnione,

- dowodów, na których się oparł, oraz

- przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 z późno zm.) w związku z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) w związku z § 14 ust.2 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.02.163.1349 z późn. zm.)