Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 634/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 pkt. 13, art. 34
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 12 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi M. K., A. T., M. K., E. H. – K., E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie usunięcia odpadów; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2011 r., [...], Prezydent Miasta P., na podstawie art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) zobowiązał M. M., właścicielkę działki nr [...] (obręb [...], ark. [...]) położonej w P. przy ul. [...], do usunięcia odpadów mas ziemnych magazynowanych w miejscu na ten cel nie przeznaczonym, tj. na terenie powyższej działki w terminie do dnia [...] czerwca 2012 r.; przekazania powyższych odpadów do odzysku lub unieszkodliwienia podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia; przedstawienia dowodów usunięcia odpadów i ich zagospodarowania w Wydziale Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P., w terminie do [...] lipca 2012 r. (pkt. I decyzji) oraz zobowiązał M. K., E. K., E. H., A. T., M. K. – współwłaścicieli działki nr [...] (obręb [...], ark. [...]), położonej w P. przy ul. [...], do: usunięcia odpadów mas ziemnych magazynowanych w miejscu na ten cel nie przeznaczonym, tj. na terenie powyższej działki, w terminie do [...] czerwca 2012 r.; przekazania powyższych odpadów do odzysku lub unieszkodliwienia podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia; przedstawienia dowodów usunięcia odpadów i ich zagospodarowania w Wydziale Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P., w terminie do [...] lipca 2012 r. (pkt. II decyzji).

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że dnia 16 stycznia 2009 r. wpłynęła do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. interwencja Straży Miejskiej [...], dotycząca zmiany ukształtowania terenu znajdującego się między ul. [...],[...] i [...]. Przeprowadzona w dniu 19 stycznia 2009 r. przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. wizja terenowa, ujawniła, że na teren działek nr [...] i [...] (obręb [...], ark. [...]) położonych w P. przy ul. [...], nawieziono duże ilości mas ziemnych. Część została rozprowadzona po powierzchni, co spowodowało podniesienie terenu o ok. 1,5 – 2 m, część znajduje się w pryzmach. Podczas wizji nie ustalono, kto jest posiadaczem odpadów. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że władającymi przedmiotowym terenem są: M. M., (władająca działką nr [...]), M. K., E. K., E. H., A. T., M. K. (współwłaściciele działki nr [...]).

Przeprowadzona następnie w dniu 25 marca 2009 r. kolejna wizja terenowa, podczas której obecny był M. K., wskazała, że na teren przedmiotowych działek nawieziono znaczne ilości mas ziemnych. Rzędne terenu zostały podniesione o ok. 2 m. Ponadto stwierdzono, że na sąsiadującej nieruchomości prowadzone są prace budowlane (budowa domu jednorodzinnego). Wykonawcą prac była firma A C. L. Z uwagi na oświadczenie współwłaścicieli działek [...] i [...], że nie posiadają informacji na temat sprawcy nawiezienia odpadów i całe zajście odbyło się bez ich wiedzy i zgody, wezwano firmę A C. L. do złożenia wyjaśnień w sprawie odpadów mas ziemnych powstałych podczas robót ziemnych na nieruchomości przy ul. [...]. C. L., właściciel firmy, oświadczył w dniu 05 października 2009 r., że firma A prowadzi budowę przy ul. [...] w P. Powstałe w trakcie prac budowlanych masy ziemne zostały częściowo wbudowane w fundament budynku, częściowo wywiezione przez firmy specjalistyczne zajmujące się wywozem ziemi. Ponadto oświadczył, że budowa prowadzona jest zgodnie z warunkami zabudowy a wywóz odpadów z budowy odbywa się regularnie. Na potwierdzenie powyższej okoliczności przedstawił dowody w postaci faktur VAT dotyczących wywozu odpadów o kodzie [...] (zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione). C. L., mimo wielokrotnych wezwań nie przedstawił jednakże dokumentów wskazujących ilość wytworzonych w trakcie budowy przy ul. [...] w P. odpadów mas ziemnych oraz dokumentów potwierdzających sposób ich zagospodarowania.

Z uwagi na uchylanie się przez C. L. od złożenia wyjaśnień Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P., pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r. zwrócił się z prośbą do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Poznaniu o przeprowadzenie kontroli w firmie A. W dniu 04 października 2010 r. uzyskano informację, że C. L. zlikwidował działalność oraz wymeldował się z pobytu stałego w M. i nie dopełnił formalności meldunkowych w innym miejscu na terenie kraju (pismo Urzędu Miejskiego w M. z dnia 11 października 2010 r.).

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Prezydent Miasta P., zobowiązał M. M., M. K., E. K., E. H., A. T. oraz M. K. do usunięcia odpadów. W wyniku odwołania zobowiązanych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta P. wezwał, za pośrednictwem Wójta Gminy K., C. L. do złożenia wyjaśnień w sprawie. Pismem z dnia 09 sierpnia 2011 r. uzyskano informacje, że C. L. nie stawił się w Urzędzie Gminy K. w celu złożenia wyjaśnień oraz że nie jest już zameldowany na terenie Gminy (pismo Urzędu Gminy K. z dnia 18 sierpnia 2011 r.). Równocześnie w dniu 27 lipca 2011 r. przeprowadzono wizję lokalną na terenie działek nr [...] i [...] (obręb [...], ark. [...]) położonych w P. przy ul. [...]. Podczas wizji uzyskano informacje od M. S. prowadzącego warsztat samochodowy przy ul. [...] oraz A. O. - właściciela budynku mieszkalnego przy ul. [...]. I tak, M. S. oświadczył do protokołu, że nie był świadkiem podjeżdżających na przedmiotowe działki samochodów z ziemią. A. O. wskazał natomiast, że był świadkiem nawożenia mas ziemnych na teren działek nr [...] i [...] przy ul. [...]. Według jego oświadczenia z dnia 27 lipca 2011 r., miało to miejsce około grudnia 2008r. i stycznia 2009 r. Oświadczył ponadto, że nie wie kto nawoził przedmiotowe masy ziemne, gdyż działo się to w godzinach południowych. Sądził on jednak, że dzieje się to za zgodą i przyzwoleniem właścicieli działek. A. O. podał także informacje na temat dwóch samochodów osobowych, zaparkowanych przy ul. [...]. Według jego oświadczenia przedmiotowe samochody miały znamiona porzuconych, które około roku 2009 r. usunięto. Biorąc pod uwagę pismo Pana M. K. z dnia 18 grudnia 2010 r., Wydział Ochrony Środowiska przeprowadził dalsze postępowanie dowodowe. Wezwano do złożenia wyjaśnień pozostałych domniemanych świadków nawożenia mas ziemnych na działki nr [...] i [...] w latach 2008/2009. Wezwani tj. firmy B Sp. z o.o., C, D, oświadczyli, że nie były świadkami nawożenia oraz że nie posiadają wiedzy kto mógłby dokonać tej czynności.

Następnie organ przytoczył treść art. 34 ustawy o odpadach wskazując, że obowiązek usunięcia odpadów spoczywa na ich posiadaczu. Ponieważ zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy o odpadach domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości organ orzekł o nałożenia obowiązku na właścicieli nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. K., E. K., E. H., A. T., M. K. reprezentowani przed radcę prawnego – Ł. K. Skarżący wnosząc o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta P. podnieśli, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania określonych w art. 7, 10, 77 § 1, 78 § 1, 79 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako "K.p.a." oraz naruszeniem art. 2 i art. 34 ustawy o odpadach.

W ocenie skarżących rolą organu prowadzącego postępowanie było przeprowadzenie wszystkich dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W przedmiotowej sprawie zaniechał on jednakże przeprowadzenia ponownego dowodu z przesłuchania w charakterze świadka C. L. i dowodu z dokumentów na okoliczność ilości mas ziemi wytworzonych podczas budowy i sposobu zagospodarowania tychże mas. Organ I instancji nie wykorzystał wszystkich możliwości ustalenia miejsca zamieszkania C. L. – nie zasięgnął informacji z bazy NIP, rejestru ubezpieczonych w ZUS, rejestru przedsiębiorców w KRS, rejestru skazanych KRK. Prezydent podjął jedynie próbę przesłuchania C. L. w drodze pomocy prawnej Urzędu Gminy w K. – w miejscu dawnego zameldowania świadka i po pierwszym niepowodzeniu zaniechał dalszych czynności poszukiwawczych. Ponadto organ I instancji nie przesłuchał w charakterze świadka A. Ż., prowadzącej działalność pod nazwą: E, ul. [...],[...] P. oraz właściciela "F" – podmiotów, które według przedstawionych faktur VAT miały wywozić masy ziemne z budowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., na okoliczność świadczenia na rzecz C. L. usługi wywozu odpadów z budowy, ilości przewiezionego materiału, a także miejsca składowania odpadów i podmiotu, któremu te odpady zostały przekazane. Zdaniem skarżących przeprowadzenie tychże dowodów jest niezwykle istotne dla ustalenia sprawcy nawiezienia mas zmiennych na działkę nr [...] przy ul [...] w P., zaś ich nieprzeprowadzenie wskazuje na naruszenie zasad postępowania administracyjnego.

W dalszej części odwołania podniesiono, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się również naruszenia przepisów prawa materialnego. Jak wyjaśniono, przepisy ustawy o odpadach są stosowane jedynie w odniesieniu do postępowania z masami ziemnymi lub skalnymi, jeżeli są usuwane albo przemieszczane w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin. Prezydent w zaskarżonej decyzji nie wskazał jednak, czy zmiana ukształtowania terenu nieruchomości miała związek z prowadzeniem inwestycji, bądź eksploatacją kopalin. Jak podniesiono nie każda zmiana ukształtowania terenu ma związek z realizacją inwestycji czy też prowadzeniem eksploatacji kopalin. Wskazano również, że wydając zaskarżoną decyzję przedwcześnie uznano, że właściciele działek są jednocześnie władającymi odpadami. Prezydent Miasta P. nie przeprowadził bowiem wszystkich dowodów w celu ustalenia, jaki podmiot faktycznie zmienił ukształtowanie terenu nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2011 r., w części dotyczącej określenia terminu usunięcia odpadów i określając nowy termin spełnienia obowiązku na dzień [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymując w pozostałym zakresie decyzję w mocy.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Jak wyjaśniono niemożliwym było odnalezienie świadka – C. L., a w konsekwencji przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania przy udziale stron. Podniesiono również, że w toku postępowania ustalono że C. L. korzystał z usług firm zajmujących się wywózką odpadów – problemem jest jednakże określenie mas ziemnych, które powstały przy budowie. Wiedzę na ten temat posiada jedynie sam C. L., stąd za bezcelowe uznano wzywanie innych świadków, w tym osób związanych z firmami E i F. Zdaniem Kolegium, skoro na właścicielu nieruchomości ciąży domniemanie, że jest on posiadaczem odpadów, a w sprawie brak jest dowodów zaprzeczających powyższemu domniemaniu, rolą organów administracji publicznej było wydanie decyzji nakazującej usunięcie odpadów.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K., E. K., E. H., A. T., M. K. reprezentowani przed radcę prawnego – Ł. K. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 oraz art. 138 § 2, art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 oraz art. 80 K.p.a. polegających na naruszeniu zasad prowadzenia postępowania dowodowego, jak i naruszenie art. 2 i art. 34 ustawy o odpadach poprzez wadliwe skierowanie decyzji do właścicieli nieruchomości, a nie do posiadacza odpadów.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące braku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy polegającego w szczególności na zaniechaniu przesłuchania w charakterze świadka C. L. i dowodu z dokumentów na okoliczność ilości mas ziemi wytworzonych podczas budowy i sposobu zagospodarowania tychże mas. Podtrzymano również zarzut braku przesłuchania w charakterze świadka A. Ż., prowadzącej działalność pod nazwą: E oraz właściciela F – podmiotów, które miały wywozić masy ziemne z budowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. Podtrzymano również zarzut braku wyjaśnienia, czy zmiana ukształtowania terenu nieruchomości miała związek z prowadzeniem inwestycji bądź eksploatacją kopalin oraz przedwczesnego uznania, że właściciele działek są jednocześnie władającymi odpadami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o nałożeniu na właścicieli działki nr [...] oraz [...] (obręb [...], ark. [...]) położonej w P. przy ul. [...] obowiązku usunięcia zmagazynowanych na niej odpadów.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należało, pierwszym rzędzie rozważyć, czy organ prawidłowo zastosował w niniejszym przypadku przepisy obowiązującej, w dacie orzekania przez organy administracji publicznej, ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 185, poz. 1243 ze zm.) i prawidłowo uznały, że na nieruchomościach skarżących przy ul. [...] w P. magazynowane są masy ziemne w rozumieniu art. 2 ustawy o odpadach.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej powyżej ustawy przepisy ustawy stosuje się także do postępowania z masami ziemnymi lub skalnymi jeżeli są usuwane albo przemieszczane w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin. Niewątpliwie zatem, w świetle przytoczonego przepisu, uznać należało, że masy ziemi nie są odpadami, natomiast stosuje się do nich przepisy ustawy o odpadach jeżeli są one usuwane lub przemieszczane w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin, chyba że zostały spełnione ustawowo określone przesłanki (określone w art. 2 ust. 2 pkt 1, 1a i 2 ustawy o odpadach) sprawiające, że przepisów ustawy o odpadach się nie stosuje.

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszym przypadku, znajdujące się na działkach będących własnością skarżących o nr [...] i [...] (obręb [...]), położonych przy ul. [...], masy ziemne nie stanowiły naturalnego ukształtowania tego terenu, lecz zostały w sposób sztuczny tam nawiezione, co spowodowało podwyższenie terenu o około 2 m. Na okoliczność powyższą wskazuje zarówno protokół z wizji lokalnej z dnia 19 stycznia 2009 r., jak i protokół z wizji lokalnej z dnia 25 marca 2009, w której brał udział skarżący M. K., który nigdy podobnie jak i pozostali skarżący nie kwestionował faktu nawiezienia ziemi na działki stanowiące ich własność przy ul. [...] w P.

Składający wyjaśnienia w tej sprawie A. O. również wskazał, że był świadkiem nawożenia, w roku 2009, mas ziemnych na działki skarżących, jakkolwiek nie jest w stanie określić, kto ziemię tę nawoził (k. 384 aa). Skoro nie ma więc wątpliwości, że masy ziemne znajdujące się na działkach skarżących, zostały tam nawiezione i nie stanowią naturalnego ukształtowania terenu, to tym samym oznacza to że zostały one z innego terenu wydobyte tj. odłączone od złoża, co odpowiada definicji zawartej w art. 6 ust. 1 pkt ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2011 r. Nr 163, poz. 981 ze zm.) w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem (legalnym czy nielegalnym) eksploatacji kopalin, a więc działalnością, o jakiej mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Należy więc przyjąć, iż w niniejszym przypadku organ prawidłowo uznał iż zachodzą podstawy do zastosowania przepisów ustawy o odpadach, skoro, i co jest niesprzeczne nie zachodzi żadna z sytuacji wskazanych w art. 2 ust. 2 pkt 1, 1a lub 2 ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.

Nie jest też okolicznością sporną w niniejszej sprawie, że masy ziemne zostały składowane na działkach nielegalnie – nieruchomości stanowiące własność skarżących nie są miejscem przeznaczonym na składowanie odpadów.

Określenie miejsca magazynowania odpadów może nastąpić w decyzji administracyjnej lub w informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytwarzanymi odpadami tj. w jednym z dokumentów wymienionych w art. 63 ust. 6 ustawy o odpadach. Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego kolejna kwestią wymagającą dokonania oceny w niniejszej sprawie, jest kwestia prawidłowego zastosowania przez organy art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach. Skarżący podnoszą bowiem iż nietrafnie uznano ich jako posiadaczy odpadów w rozumieniu wyżej powołanego przepisu.

Pojęcie posiadacza odpadów zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. W świetle zawartej tam definicji za posiadacza odpadów uważa się każdego, kto faktycznie odpadami włada, a więc będzie to zarówno wytwórca odpadów jak i każda inna osoba która sprawuje faktyczne władztwo nad rzeczą – ma możliwość rozporządzania nią (w tym przypadku rozporządzania odpadami). Jakkolwiek zatem w ustawie o odpadach szereg wynikających z niej obowiązków przypisano bezpośrednio wytwórcy odpadów, pojęcie posiadania odpadów powiązano ze stanem faktycznym. Posiadaczem odpadów będzie więc ten który nimi może rozporządzać. W tej koncepcji mieści się domniemanie zawarte w art. 3 ust. 3 pkt 13 in fine ustawy o odpadach, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na powierzchni. Będzie nim, co do zasady, właściciel nieruchomości (por. art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska).

Do tego momentu, należy uznać że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, ustalając że na przedmiotowych działkach znajdują się masy ziemi które zostały tam nawiezione (nie stanowią naturalnego ukształtowania terenu) oraz ustalając krąg osób będących właścicielami tych nieruchomości. Organy prawidłowo ustaliły wreszcie, że nieruchomości stanowiące przedmiot prowadzonego postępowania nie stanowiły miejsca przeznaczonego, w świetle ustawy o odpadach, do ich składowania. Spór w tych warunkach sprowadza się do kwestii związanych z prawidłowością zastosowania przez organy domniemania z art. 3 pkt 13 in fine ustawy o odpadach.

Domniemanie prawne wynikające z tego przepisu, nakazuje przyjęcie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, stanowi domniemanie, które może zostać obalone. Władający powierzchnią ziemi może zatem zwolnić się z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób – a mianowicie wskazując, że odpadami włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Jeżeli władający ziemią przedstawiłby w toku postępowania taki jednoznaczny dowód, to nie byłoby podstaw prawnych do wydania decyzji w oparciu o art. 34 ustawy o odpadach. Do usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania powinien być zobowiązany obecny lub były posiadacz odpadów. W tym znaczeniu decyzja z art. 34 powołanej powyżej ustawy ma charakter subsydiarny – wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje ją dopiero wtedy gdy nie ma możliwości precyzyjnego ustalenia "innego posiadacza". Zatem tylko gdy wiadomo, w sposób nie budzący wątpliwości, kto zgromadził odpady w miejscu do tego nieprzeznaczonym, a jest on podmiotem innym niż władający powierzchnią ziemi to ten władający może uchylić się od przewidzianej w art. 34 odpowiedzialności. Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 3 pkt 13 in fine ustawy spoczywa na władającym powierzchnią ziemi – w tym przypadku na skarżących, jako właścicieli nieruchomości o nr ew. [...] oraz [...].

Za nie wystarczające uznać należy przy tym wskazanie jedynie potencjalnego wytwórcy odpadów. Skarżący chcąc uchylić domniemanie z art. 3 ust. 3 pkt 13 in fine ustawy o odpadach powinni jednoznacznie wykazać, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na ich nieruchomości jak również wykazać wielkość i rodzaj składowanych w ten sposób, a więc nielegalnie odpadów.

Takiego dowodu skarżący, w ramach prowadzonego postępowania jednakże nie zaoferowali.

Nie ulega wątpliwości, że w przypadku takim jak rozważany, gdzie odpady przemieszczane były nielegalnie, potwierdzeniem władania nimi przez osoby inne niż skarżący byłoby orzeczenia sądu powszechnego, którym zobowiązywałby określony podmiot (w razie wytoczenia powództwa w tym zakresie przez skarżących) do usunięcia odpadów z nieruchomości skarżących. Należy bowiem mieć na uwadze iż zdeponowanie odpadów na terenie nieruchomości, wbrew woli właściciela, stanowi naruszenie praw wynikających z własności (art. 140 Kodeksu cywilnego) bądź delikt w rozumieniu art. 415 Kodeksu cywilnego. Prawomocny wyrok Sądu powszechnego przesądzałby o przysługującym podmiotowi trzeciemu uprawnieniu do rozporządzania zdeponowanymi na działce odpadami, przy czym toczące się postępowanie w tym przedmiocie stanowiłoby zagadnienie wstępne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy bowiem uznać iż przepis art. 34 ustawy o odpadach na podstawie którego może się toczyć postępowanie tylko z urzędu, praw podmiotowych w sprawach o charakterze cywilnoprawnym nie chroni (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2006 sygn. akt IV SA/Wa 2275/05, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W toku postępowania skarżący nie zaoferowali również żadnego innego dowodu na okoliczność, że nawiezione na sporne działki masy ziemne były we władaniu wykonawcy robót budowlanych, prowadzonych na działce przy ul. [...] w P. – C. L. Stąd też nieprzeprowadzenie – pomimo zresztą wielokrotnie podejmowanych przez organ prób i nakładanych na C. L., na podstawie art. 88 K.p.a., grzywien – dowodu z przesłuchania C. L. w charakterze świadka, czy też nieprzeprowadzenie dowodu na okoliczność tego, czy C. L. w trakcie prowadzonych robót dokonywał wywozu odpadów z budowy w sposób zgodny z ustawą o odpadach nie stanowi w ocenie Sądu naruszenia wskazanych przez skarżących przepisów o postępowaniu, w szczególności art. 7 i 77 K.p.a. Nie jest bowiem wystarczające dla obalenia domniemania z art. 3 ust 3 pkt 13 ustawy o odpadach wskazanie że istnieje podmiot który miał potencjalnie powody i możliwość żeby nawieść masy ziemne mające charakter odpadów na nieruchomość skarżących. Dopiero jednoznaczne wykazanie że podmiot ten (wbrew złożonemu oświadczeniu) zgromadził nielegalnie odpady (masy ziemne) na cudzej nieruchomości pozwala obalić domniemanie, zgodnie z którym za posiadacza odpadów uznać należy władającego powierzchnią ziemi. Takich dowodów, które by pozwalały na podstawie art. 34 ustawy o odpadach, nałożyć obowiązek usunięcia odpadów na inny podmiot niż skarżący, skarżący nie przedstawili. W szczególności nie powołali dowodów, które dawałyby podstawy do ustalenia, że to właśnie C. L. nawiózł ziemię na nieruchomość skarżących.

Z informacji uzyskanych od osób wskazanych przez skarżących jako potencjalni świadkowie nawożenia mas ziemnych na nieruchomość skarżących wynika że osoby te nie posiadają żadnej wiedzy na ten temat (M. S. – k. 382 akt administracyjnych, J. W. – prezes zarządu B Sp. z o.o. w P. k. 343 akt administracyjnych, P. K. – prezes zarządu C Sp. z o.o. w P. k. 344 akt administracyjnych, P. Z. prowadzący działalność pod nazwą D – k. 356 akt administracyjnych), albo też, że jakkolwiek zaobserwowali fakt nawiezienia mas ziemnych na działki skarżących, nie są w stanie podać kto tego dokonał (A. O. – k. 384 akt administracyjnych).

W tych warunkach w ocenie Sądu organy prawidłowo stosownie do treści art. 34 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach ustaliły podmiot będący posiadaczem odpadów, za który uznano M. M. właścicielkę działki nr [...] oraz M. K., E. K., E. H., A. T., i M. K. współwłaścicieli działki nr [...], położonych w P. przy ul. [...]. Jak bowiem wyżej wskazano, aby obalić domniemanie z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy nie wystarczy wskazać inny podmiot, lecz udowodnić, iż konkretny podmiot nawiózł odpady w czasie gdy władał nieruchomością oraz wykazać ilość tychże odpadów.

W okolicznościach niniejszej sprawy należało bowiem uznać, że skarżący nie obalili domniemania z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach i nie zaoferowali dowodów które mogłyby ku temu prowadzić. W związku z tym zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności art. 7, art. 77, 78, 80 K.p.a. uznać należało za nieuzasadnione. W szczególności, ze względu na treść domniemania z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach, organy nie miały obowiązku rozstrzygania wątpliwości na korzyść skarżących.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.