Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 149/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135 , art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205, art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 115 a ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skarg E.B. i W.J. oraz T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T.G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących E.B. i W.J. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] określającej dla T.G. prowadzącego gospodarstwo rolne w [...] dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska poza zakładem w związku z funkcjonowaniem suszarni zboża zlokalizowanej w miejscowości [...] dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w wysokości - w godz. 6.00 - 22.00 (pora dnia) - 50 dB oraz rozkład czasu pracy źródeł hałasu tj. od 700 do 1800 od poniedziałku do piątku oraz w soboty w godz. od 700 do 1600, które będą emitować hałas w czasie pracy suszarni pracującej sezonowo w miesiącach lipiec - październik.

1.1. W uzasadnieniu tejże decyzji przedstawiono przebieg sprawy, z którego wynika, że rozstrzygnięcie zostało wydane w następstwie odwołania wniesionego od decyzji organu pierwszej instancji wydanej po raz drugi - po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia poprzedniej decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...].

Stan sprawy przedstawiał się następująco: w dniu 27 października 2017 r. wpłynęło pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, który poinformował organ I instancji, że wykonane zostały pomiary poziomu hałasu emitowanego do środowiska w związku funkcjonowaniem suszarni zboża zlokalizowanej w miejscowości [...], która jest własnością T.G. W załączeniu WIOS przesłał sprawozdanie pomiarów hałasu do środowiska waz z protokołem pomiaru nr [...] z dnia [...] października 2017r. Na podstawie wyników pomiarów natężenia hałasu wykonanych przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ustalono, że poziom dźwięku A (średnie) podczas pracy suszami zboża w porze dziennej w punkcie pomiarowym nr 1 wyniósł 62,4 dB. Wobec czego poziom hałasu w porze dnia poza Zakładem podczas pracy suszami zboża przekroczył wartości dopuszczalne odpowiednio 07,4 dB.

1.2. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Starosta po decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie i ustalił, że stronami postępowania są E.B. oraz W.J.

W dniu [...] czerwca 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny terenu i ustalono, że przeważającą część terenu, gdzie były prowadzone pomiary hałasu oraz terenów sąsiednich to tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wobec powyższego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska - załącznik (tabela 1 Lp. 2a) dopuszczalne poziomy hałasu dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wynoszą: w porze dziennej 50 dB, natomiast w porze nocnej 40 dB.

Na podstawie wyników pomiarów natężenia hałasu wykonanych przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ustalono, że poziom dźwięku A (średnie) podczas pracy suszami zboża w porze dziennej w punkcie pomiarowym nr 1 wyniósł 62,4 dB. Wobec czego poziom hałasu w porze dnia poza Zakładem podczas pracy suszami zboża przekroczył wartości dopuszczalne odpowiednio o 12,4 dB.

Dopuszczalne poziomy hałasu określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku - załącznik (tabela 1 Lp. 3b) i zgodnie z którym dla terenów zabudowy zagrodowej dopuszczalne poziomy hałasu wynoszą: w porze dziennej 55 dB, natomiast w porze nocnej 45 dB. Dopuszczalne poziomy hałasu według tego rozporządzenia ustanowione są dla poszczególnych terenów. Zgodnie z art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawa rozróżnia występowanie następujących rodzajów terenów faktycznie zagospodarowanych:

1) pod zabudowę mieszkaniową;

2) pod szpitale i domy pomocy społecznej;

3) pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży;

4) na cele uzdrowiskowe;

5) na cele rekreacyjno - wypoczynkowe;

6) pod zabudowę mieszkaniowo - usługową.

Zgodnie z art. 115a ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 799) w decyzji, o dopuszczalnym poziomie hałasu, mogą być określone wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem dopuszczalnych poziomów hałasu, a w szczególności:

1) rozkład czasu pracy źródeł hałasu dla całej doby, wraz z przewidywanymi wariantami;

2) zakres, sposób i częstotliwość prowadzenia pomiarów poziomu hałasu w zakresie, w jakim wykraczają one poza wymagania, o których mowa w art. 147 i 148;

3) sposób postępowania w przypadku uszkodzenia aparatury służącej do pomiarów poziomu hałasu, jeżeli jej zastosowanie jest wymagane;

4) formę, układ, techniki i termin przedkładania wyników pomiarów, o których mowa w pkt 2, organowi właściwemu do wydania decyzji i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.

W związku z podnoszeniem przez strony postępowania, że czas pracy suszarni, która jest źródłem hałasu jest inny, niż wynika to ze sprawozdania pomiaru hałasu sporządzonego przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i zaleceniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz aby zmniejszyć uciążliwość powodowaną emitowaniem hałasu, organ I instancji określił rozkład czasu pracy źródeł hałasu dla całej doby.

1.3. Od decyzji odwołanie złożyli T.G. oraz E.B. i W.J.

T.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania i w uzupełnieniu odwołania z dnia [...] sierpnia 2018r. wskazał, że według studium uwarunkowań działka, na której została wybudowana suszarnia, to strefa osadnictwa wiejskiego - tereny zabudowy jednostek osadniczych, w ramach której zakłada się m.in. utrzymanie produkcji rolnej na obszarach wiejskich. Budowa obiektów suszarni i magazynów była podyktowana koniecznością utrzymania gospodarstwa rolnego. Otrzymując decyzję umożliwiającą budowę tych urządzeń sądził, że będzie mógł z nich w pełni korzystać. Sąsiedzi budując dom wiedzieli, że budują się obok gospodarstwa rolnego nastawionego na rozwój.

Podniósł, że działalność rolnicza charakteryzuje się sezonowością, a zysk z zebranych płodów rolnych rozłożony jest na cały rok kalendarzowy. Nie jest w stanie przerwać procesu suszenia zboża o konkretnie wyznaczonej godzinie, ponieważ może to doprowadzić do zniszczenia zebranych przez stronę płodów rolnych i narazić na straty. Ponadto nie suszy zebranych plonów codziennie, jedynie wtedy, gdy jest to konieczne, by chronić je przed zniszczeniem i umożliwić ich magazynowanie.

Podniósł także, że na obiekcie zostały zamontowane ekrany wygłuszające, które na pewno znacznie obniżyły poziom emitowanego hałasu, a wymienione w decyzji pomiary wykonywane były jeszcze przed ich montażem.

1.4. E.B. i W.J. zaskarżyli decyzję w jej II punkcie określającym rozkład czasu pracy źródeł hałasu i zarzucili decyzji:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.) przez nieprzeprowadzenie wszystkich możliwych do przeprowadzenia dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego, w szczególności, w jakich godzinach oraz dniach faktycznie pracuje suszarnia.

- art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez nie zawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności pod kątem ustalenia zakresu godzin pracy suszami w dni wolne ustawowo od pracy inne niż weekend oraz nie wskazanie, w jaki sposób ustalono, że suszarnia działa tylko w miesiącach lipiec- październik.

1.5. W rozważaniach Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że oba odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy ustawy - Prawo o ochronie środowiska Działu V Ochrona przed hałasem. Ogólną zasadę kreującą postępowanie w sprawach dotyczących hałasu określa art. 112 cyt. ustawy. Przepisy art. 112a do 113 ustawy - Prawo o ochronie środowiska określają definicję wskaźników hałasu, sposób ustalania wartości wskaźnika hałasu LDWN oraz dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku oraz rodzajów terenów faktycznie zagospodarowanych (przepisy te przytoczono).

Następnie organ przytoczył treść przepisów art. 114 do 116 ustawy - Prawo o ochronie środowiska określających sposób ochrony przed hałasem oraz procedurę wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu wskazując, że w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów, że przekroczone zostały dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten ma obowiązek wydać decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Dalej organ przytoczył treść przepisu art. 115 ust. 4 ustawy - Prawo o ochronie środowiska regulującej treść takiej decyzji oraz poglądy doktryny w tej mierze.

Odnosząc się do rozważanej sprawy Kolegium stwierdziło, że organ I instancji przeprowadził postępowanie w sprawie przy zachowaniu reguł procedury wskazanych powyżej oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego ustawy - Prawo ochrony środowiska. W szczególności dokonał określenia, ze względu na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ochronie środowiska na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów. Ponadto na podstawie wyników pomiarów natężenia hałasu wykonanych przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ustalono, że poziom dźwięku A (średnie) podczas pracy suszami zboża w porze dziennej w punkcie pomiarowym nr 1 wyniósł 62,4 dB. Wobec czego poziom hałasu w porze dnia poza Zakładem podczas pracy suszami zboża przekroczył wartości dopuszczalne odpowiednio o 12,4 dB.

Zgodnie zatem z treścią art. 115a ust. 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu określił wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem dopuszczalnych poziomów hałasu, w szczególności dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska poza zakładem w związku z funkcjonowaniem suszami zboża we wskazanej w decyzji organu I instancji wysokości.

Odnosząc się do zarzutów stron zawartych w odwołaniach Kolegium wskazało, że nie są one zasadne, bo organ I instancji dokonał ustaleń dowodowych w pełnym zakresie uzasadniając swoje stanowisko w decyzji. Prowadzone przez Kolegium postępowanie wyjaśniające pozwoliło na ustosunkowanie się organu I instancji do szczegółowych zarzutów stron postępowania. Strony otrzymały powyższe wyjaśnienia do wiadomości i nie zgłosiły do nich uwag, należy zatem przyjąć, że postępowanie organu I instancji w sprawie zostało wyjaśnione i nie budzi wątpliwości. Ponadto organ I instancji uwzględnił i ustalił, w zakresie możliwym do akceptacji ze względów ekonomicznych, rozkład pracy suszarni w aspekcie potrzeb technologicznych produkcji zboża.

Wskazano również, że T.G. zgłosił fakt wybudowania dziewięciu ekranów dźwiękochłonnych po przeprowadzeniu pomiarów hałasu. Jak stwierdzono "nic nie stoi na przeszkodzie, by strona dokonała nowych pomiarów hałasu w nowych warunkach prowadzenia działalności".

2. W skardze wniesionej, z zachowaniem terminu i wymogów, przez pełnomocnika E.B. i W.J. decyzji Kolegium zarzucono:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie wszystkich możliwych do przeprowadzenia dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie tj. ustalenia, w jakich godzinach oraz dniach faktycznie pracuje suszarnia oraz czy wskazane w pkt II decyzji organu I instancji godziny rozkładu źródeł pracy hałasu zostały w jakikolwiek sposób skonsultowane ze skarżącymi,

- naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez niezawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego odnośnie zarzutów skarżących dotyczących skorzystania przez organ z możliwości przewidzianych w art. 115 a ust. 4 ustawy - Prawo o ochronie środowiska, tj. niewskazanie, dlaczego organ uznał, że należy zastosować w niniejszej sprawie akurat taki a nie inny zakres godzin pracy suszarni, oraz dlaczego organ uznał, że suszarnia wobec ogólnej dużej uciążliwości dla skarżących powinna również działać w sobotę, niewskazanie rozstrzygnięcia odnośnie rozkładu czasu pracy w dni wolne ustawowo od pracy inne niż weekend.

Na podstawie tych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nie przeprowadziły czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego związanego z działaniem suszarni zboża. Skarżący nie wiedzą skąd organ powziął informacje o rzeczywistym czasie pracy tej instalacji, gdyż nie są one takie jak wskazane w tej decyzji. Ani w decyzji Starosty ani też w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie ma odniesienia się do zarzutów skarżących poza trzema zdaniami dotyczącymi obu odwołań na s. 11 decyzji SKO.

Nadto zdaniem skarżących decyzja organu I instancji rodzi wątpliwości dotyczące jej rozumienia. Rozkład czasu pracy źródeł hałasu powinien być rozdzielony na kilka punktów, a w decyzji powinna być informacja, że poza dniami i miesiącami określonymi w decyzji suszarnia nie będzie mogła pracować. Taką wykładnię tej decyzji umieszczono dopiero w pismach wyjaśniających organu I instancji z dni [...] sierpnia 2018 r.

3. W skardze wniesionej przez T.G. decyzji Kolegium zarzucono:

- naruszenie prawa;

- niewyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego przez nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;

- naruszenie przez organy przepisów postępowania, przez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności zgodnie z prawdą obiektywną, które miało istotny wpływ na wynik sprawy

- wadliwość podstawy faktycznej będącej wynikiem naruszenia przepisów postępowania, przez wydanie decyzji bez rozważenia w sposób bezstronny i wszechstronny sprawy, co w ocenie odwołującego skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego;

- niewłaściwą interpretację przesłanek przez ich ocenę w sposób nazbyt elastyczny i sprzeczny z naturą i celem samej decyzji.

W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że T.G. prowadzi gospodarstwo rolne od roku 1982. Przez te lata charakter produkcji ulegał ewolucji i zmianom, od hodowli po uprawy. W ostatnich latach skarżący specjalizuje się w roślinnym kierunku produkcji, uprawia zboża i kukurydzę. Branża rolnicza charakteryzuje się sezonowością, a przede wszystkim zależnością od warunków atmosferycznych. Zysk z zebranych plonów rolnych rozłożony jest na cały rok i stanowi jedyne źródło przychodów gospodarstwa. Aby zminimalizować straty spowodowane warunkami atmosferycznymi, część zebranego ziarna po żniwach jest magazynowana i sprzedawana w późniejszym czasie, gdy ceny są wyższe. Ma to znaczenie szczególnie, gdy w mokrych latach przed sprzedażą ziarno będzie dobrze wysuszone. W tym celu przy dużych nakładach finansowych skarżący kupił i zainstalował w gospodarstwie suszarnię (będącą powodem kolejnego konfliktu z sąsiadami).

Skarżący podkreślił, że trudno jest dokładnie określić czas pracy suszarni, aby osiągnąć wilgotność ziarna na pożądanym poziomie 13-14% (Wilgotność przekraczająca 14% powoduje psucie się ziarna), który jest na bieżąco kontrolowany przez urządzenia pomiarowe. W zależności od potrzeb może on być wydłużany lub skracany, ale o tym decydują odpowiednie sterowniki, a zależy od wilgotności zasypanych ziaren. Uwarunkowane jest to procesem technologicznym procesu suszenia i rozwiązaniami technicznymi suszarni. Nie da się zatem dokładnie przewidzieć czasu pracy suszarni. Powyższe powoduje, że rygorystyczne przestrzeganie wyznaczonych godzin jest utrudnione.

W ocenie skarżącego zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy błędnie ustalił stan faktyczny. Zdaniem skarżącego zaliczenie terenów do zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej jest nazbyt elastyczne i według dowolnej, niczym nie popartej interpretacji, zwłaszcza przy przyjęciu, że gospodarstwo skarżącego w swej ciągłości funkcjonuje od roku 1946, a sąsiadująca nowobudowana zabudowa jednorodzinna datuje się na lata 80. Według studium uwarunkowań działka, na której wybudowana została suszarnia, to strefa osadnictwa wiejskiego - tereny zabudowy jednostek osadniczych, w ramach której zakłada się m.in. utrzymanie produkcji rolnej na obszarach wiejskich.

Skarżącemu zależy na zmniejszeniu rzekomych uciążliwości prowadzonej przez niego działalności. Świadczy o tym fakt, że dużym nakładem finansowym zainstalował ekrany wygłuszające, co z pewnością znacząco obniży poziom emitowanego hałasu, jak również w miarę możliwości ogranicza pracę tylko do godzin dziennych.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie strony i ich pełnomocnicy podtrzymali swoje stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

6. Decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu wydana w trybie art. 115a ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska stanowi zewnętrzny akt administracyjny, w którym określa się dopuszczalny poziom hałasu i we wskazanych sytuacjach określa dodatkowe obowiązki dla zakładu emitującego hałas. Ustawodawca określił dla decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu elementy obligatoryjne (art. 115a ust. 3 i elementy fakultatywne (art. 115 a ust. 4), które nie stanowią katalogu zamkniętego, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". Decyzja taka powinna zatem spełniać wszelkie wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a.

Obowiązki określone w art. 115a ustawy - Prawo ochrony środowiska zmierzają do utrzymania poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie albo zmniejszenia jego poziomu do dopuszczalnego, jeżeli nie jest dotrzymywany w myśl art. 112. Nie ma przy tym znaczenia o jaką wielkość normy hałasowe zostały przekroczone, ponieważ nawet niewielkie przekroczenie norm skutkuje koniecznością ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu dla pory dnia i dla pory nocy.

Dopuszczalne poziomy hałasu ze względu na rodzaj terenu, na którym emitowany jest hałas określa załącznik do powołanego w części sprawozdawczej Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Zgodnie z art. 113 ust. 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska w rozporządzeniu wymienia się dopuszczalne poziomy hałasu określone wskaźnikami hałasu dla rodzajów terenów przeznaczonych odpowiednio: pod zabudowę mieszkaniową, pod szpitale i domy opieki społecznej, pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, na cele uzdrowiskowe, na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, na cele mieszkaniowo-usługowe.

W razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – co ma miejsce w niniejszej sprawie – ocena, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów w myśl art. 115.

7. Odniesienie tych wymogów do stanu sprawy podlegającego kontroli sądowej wskazuje, że zarzuty obu stron skarżących, choć mających w sprawie opozycyjne interesy, są w pełni zasadne. W postępowaniu prowadzonym przez organy obu instancji nie został bowiem wyjaśniony stan faktyczny w takim zakresie jaki jest konieczny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Po pierwsze organ nie wykazał i nie uzasadnił swojego stanowisko co do rodzaju terenów objętych ochroną w szczególności w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu. Po drugie zupełnie pominięto argument skarżącego, że zainstalował on ekrany wygłuszające. Choć w decyzji Kolegium jest na ten temat wzmianka, nie rozważono czy zainstalowanie tych ekranów nie powoduje konieczności dokonania ponownego pomiaru natężenia hałasu, w szczególności w odniesieniu do hałasu oddziaływującego na nieruchomość E.B. i W.J.

Po trzecie trafnie skarżący zarzucają, że ich argumenty nie zostały rozważone. Zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja Kolegium nie zawiera bowiem wyjaśnienia na jakich ustaleniach oparto rozstrzygnięcie dotyczące dobowego i sezonowego rozkładu czasu pracy źródeł hałasu czyli czasu pracy suszarni. Choć obie strony skarżące podnosiły w tym zakresie zastrzeżenia to w decyzjach nie ma do tego żadnego odniesienia. Wbrew temu co wskazano w decyzji Kolegium bo organ I instancji nie dokonał ustaleń dowodowych w pełnym zakresie i nie uzasadnił swojego stanowisko. Jest wręcz przeciwnie, bo organ I instancji odnosząc się do zastosowania przepisu art. 115a ust. 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska w uzasadnieniu na s. 5 stwierdził, że nie miał obowiązku odnosić się do "zapisów" tego przepisu, ponieważ są to "wymagania, które mogą być określone w decyzji, ale nie muszą, to organ ocenia czy w konkretnej sytuacji należy zawrzeć dodatkowe wymagania i w jakim zakresie....i nie w każdym stanie faktyczny powinny one znaleźć zastosowanie". Dalej stwierdził, że musiałby się odnieść do tych zapisów "bezwzględnie tylko w przypadku, gdyby ustawa nakładał taki obowiązek".

8. Istota przedstawionego przez organ I instancji i zaaprobowanego przez Kolegium stanowiska sprowadza się do myśli, że jeśli przepis prawa administracyjnego zawiera normy, które znajdują zastosowanie fakultatywne tzn. takie, których zastosowanie wymaga zaistnienia takiego stanu faktycznego, który w uznaniu organu powoduje potrzebę zastosowania tych norm (w tym przypadku określenia rozkładu źródeł hałasu), to organ nie musi w tym zakresie swojej decyzji uzasadniać, a być może nawet nie czynić w tej mierze ustaleń faktycznych).

Jest to pogląd całkowicie błędny. Czym innym jest bowiem to, że przepis art. 115a ust. 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska daje organowi możliwość nakładania obowiązków, w zależności od uznania organu (mogą bowiem zaistnieć takie sytuacje, że nałożenie obowiązków określonych w tym przepisie będzie niecelowe lub zbędne, a czym innym uzasadnienie rozstrzygnięcia w tej mierze, a tym bardziej poczynienie ustaleń, na których opiera się uznanie. Również tam, gdzie w grę wchodzi uznanie (fakultatywność) wymaga się ustalenia faktów objętych zakresem uznania oraz uzasadnienia po to, by strona poznała motywy wydania takiego, a nie innego aktu administracyjnego oraz umożliwienia jego ewentualnej kontroli (również sądowej). W tej mierze istnieje obszerny dorobek orzecznictwa i doktryny dotyczący uzasadniania uznania administracyjnego.

Pogląd przedstawiony przez organy nie znajduje również oparcia w treści art. 107 § 3 p.p.s.a., który nie czyni różnicy między obowiązkowymi a fakultatywnymi elementami decyzji.

Podkreślić należy, że choć w zakresie określenia rozkładu czasu pracy decyzja ma charakter fakultatywny, to skorzystanie z przewidzianej kompetencji nie jest jakimś przysporzeniem dla strony (jak np. w decyzjach umarzających zobowiązanie publicznoprawne), ale bezpośrednio i władczo oddziaływuje na sferę praw i obowiązków jednostki. W wyniku zastosowania przepisu art. 115a ust. 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska nastąpiła konkretyzacja czasu, w jakim strona może użytkować urządzenie będące jej własnością i zarazem stanowiące istotny element prowadzonej przez stronę działalności rolniczej. Poza tym czasem urządzenie nie może być użytkowane (ograniczenie korzystania z prawa własności, ograniczenie działalności stanowiącej źródło utrzymania i dochodów strony).

Posługując się znaną w rozumowaniach prawniczych metodą redukcji ad absurdum do sprawdzenia słuszności tezy organów należałoby przyjąć, że jeśli organ określiłby w decyzji taki rozkład czasu pracy źródeł hałasu, który de facto czyni niemożliwym korzystanie z niej w sensie praktycznym lub ekonomicznym (np. określając czas pracy urządzenia na jedną godzinę w roku), to nie musiałby się z treści tego "fakultatywnego" rozstrzygnięcia tłumaczyć w uzasadnieniu decyzji. Oczywiście takiego stanowiska nie można podzielić.

9. Z wielu tych racji w orzecznictwie przyjmuje się konieczność uzasadnienia w decyzji określenia rozkładu czasu dla poszczególnych źródeł hałasu, podkreślając, że właśnie dlatego, że jest to element fakultatywny, a więc zależny od uznania organu, wymagane jest rzeczowe i staranne wyjaśnienie przyjętego rozkładu czasu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 stycznia 2015 r., II Sa/Lu 198/14, CBOSA).

Co więcej według omawianego przepisu organ decydując się na rozstrzygnięcie w tym zakresie zobowiązany był do przedstawienia także jego wariantów, czego w niniejszej sprawie nie wykonano. Uwaga ta ma istotne znaczenie zwłaszcza w kontekście podnoszonych przez strony skarżące zastrzeżeń związanych z jednej strony z zapobieganiem negatywnym skutkom hałasu (na co powołują się skarżący E.B i W.J.), z drugiej strony zaś ze specyfiką (sezonowością) działalności rolniczej oraz wahaniami wilgotności ziarna, o czym pisze T.G. w swoich pismach procesowych.

10. Uznając, że organ dopuścił się szeregu naruszeń przepisów postępowania związanych z niewyjaśnieniem stanu faktycznego (brakiem pełnych i aktualnych na dzień wydania decyzji ustaleń koniecznych do wydania decyzji zarówno w zakresie obligatoryjnym, jak fakultatywnym), jak i ich uzasadnienia (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.) mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) oraz błędnej wykładni prawa materialnego, to jest art. 115a ust. 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska mającej wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Ze względu na zakres oraz specyfikę postępowania dowodowego wymagającego dokonania ustaleń na miejscu i odniesienia do zagadnień specjalistycznych konieczne było uchylenie również decyzji poprzedzającej (art. 135 p.p.s.a.).

W ponowionym postępowaniu organy, będąc związane wyrażoną wyżej oceną prawną, uzupełnią postępowanie dowodowe w omawianym wyżej zakresie (w szczególności co do kwestii ekranów wygłuszających, ewentualnie innych zmian stanu faktycznego oraz ustaleń dotyczących rozkładu czasu suszarni), odniosą się szczegółowo i rozważą argumenty stron i wszystkie te elementy zawrą w uzasadnieniu decyzji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego, należnym obu stronom skarżącym, orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.