Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1664/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 154
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. S. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji, którą wydano w następującym stanie sprawy;

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił T. S. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.). Skarga na ostatnio wymienioną decyzję została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2011 r. sygn. II SA/Rz 325/11.

Podaniem nadanym w dniu 22 lipca 2014 r. T. S. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o zmianę ww. decyzji ostatecznej poprzez przyznanie mu żądanego świadczenia. Na uzasadnienie żądania podał, że inne znane mu osoby, które również były deportowane na terytorium ZSRR świadczenia takie otrzymały, w tym A. K. i S. K., a przede wszystkim osoby, które były deportowane razem z nim, tj. W. S., A. O. i J. S., co organowi powinno być wiadome z urzędu. W piśmie nadanym w dniu 18 sierpnia 2014 r. wnioskodawca doprecyzował na wezwanie Szefa Urzędu, że żądanie to opiera na dyspozycji art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) dalej zwana: "K.p.a".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [..] listopada 2010 r. argumentując, że podniesione przez stronę okoliczności nie mogły lec u podstaw zmiany ww. rozstrzygnięć. Nie wykazano bowiem, aby za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny albo słuszny interes strony. W zgromadzonym dotychczas materiale dowodowym brak było natomiast informacji o tym, aby rodzina wnioskodawcy doznała represji określonych w ww. ustawie. Natomiast wskazane przez stronę sprawy innych osób nie były tożsame pod względem faktycznym.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podtrzymując dotychczas przedstawione argumenty zarzuciła, że stanowisko organu godzi w konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa, skoro inne osoby znajdujące się w podobnej sytuacji żądane świadczenie otrzymały.

Opisaną na wstępie decyzją Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. w mocy. Przywołując dyspozycję art. 154 § 1 K.p.a. organ stwierdził, że celem tego nadzwyczajnego postępowanie nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz weryfikacja decyzji pod kątem przesłanek określonych w tym przepisie, tj. interesu społecznego i słusznego interesu strony. W postępowaniu tym nie ocenia się natomiast ponownie tego samego materiału dowodowego co poprzednio.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T. S. ponowił dotychczas przedstawioną argumentację w kwestii przesłanek mających uzasadnić uwzględnienie żądania zmiany decyzji.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa).

W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach.

Tak przeprowadzona kontrola wykazała, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżone rozstrzygnięcia są zgodne z prawem.

Kontrolowane decyzje wydano w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym w sprawie zmiany ostatecznej decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Skarżący domagał się zmiany decyzji o odmowie przyznania mu świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. poprzez jego przyznanie z uwagi na to, że inne znane mu osoby świadczenie takie otrzymały. W ocenie organu brak było podstaw do uwzględnienia tego żądania, ponieważ wnioskodawca nie wykazał, aby za zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony.

Stosownie do art. 154 § 1 K.p.a. decyzja, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa (i do takich należało zaliczyć decyzję o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r.), może być zmieniona lub uchylona w każdym czasie przez organ, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nadzwyczajne postępowanie administracyjne prowadzone w tym trybie dotyczyć może jedynie decyzji niedotkniętych wadami kwalifikowanymi, które mogłyby stanowić podstawę do wszczęcia innych postępowań, np. o stwierdzenie nieważności decyzji albo wznowienia postępowania. Tryb ten nie może być również wykorzystany do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w zakresie koniecznym do wydania decyzji w postępowaniu zwyczajnym. Jego przedmiotem jest bowiem tylko sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej wydanej w określonym uprzednio ustalonym stanie faktycznym i prawnym, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Ponadto decyzja wydana w trybie art. 154 § 1 K.p.a. nie może być sprzeczna z przepisami prawa materialnego, na mocy których wydano decyzję w postępowaniu zwyczajnym, ponieważ w każdym wypadku organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony powinno odbywać się na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy ustalonego w postępowaniu zwyczajnym. Celem tego nadzwyczajnego postępowania nie jest bowiem ponowna ocena przesłanek, które legły u podstaw wydania decyzji ostatecznej objętej żądaniem, lecz wyłącznie tego, czy za zmianą (uchyleniem) ostatecznej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie może być ono zatem podstawą ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, niejako w "kolejnej instancji". Nie jest również dopuszczalne wydanie decyzji w trybie art. 154 K.p.a. tylko w oparciu o jedną z przyjętych w tym przepisie przesłanek. Decyzja podejmowana w omawianym trybie ma ponadto charakter uznaniowy, a sąd administracyjny nie posiada kompetencji do kontrolowania celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Jest natomiast zobowiązany do skontrolowania, czy decyzja taka nie cechuje się dowolnością, a więc czy została należycie umotywowana przez pryzmat przesłanek określonych w powołanym przepisie.

Nie ulega wątpliwości, że T. S. ubiegał się o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. i decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., odmówiono mu jego przyznania. Wobec nieuzupełnienia braku fiskalnego skarga na wymienione decyzje została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 25 maja 2011 r., przez co stały się one prawomocne. Strona wystąpiła następnie z żądaniem zmiany niekorzystnych dla siebie decyzji poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia, ponieważ w jego ocenie przedstawiona dotychczas argumentacja to uzasadniała. Za słusznym interesem strony przemawiać miała zasada równości wobec prawa, ponieważ inne osoby znajdujące się w podobnej co on sytuacji przedmiotowe świadczenie otrzymały. Argumentacja ta nie znalazła jednak aprobaty Szefa Urzędu, ponieważ w aktach sprawy brak było dowodów dających podstawę do uznania, że przesiedlenie strony wraz z rodziną w latach 1940-43 nosiło znamiona represji w rozumieniu ustawy. Brak było również podstaw do uznania, że sytuacja faktyczna wskazanych w podaniu osób, na które powoływał się wnioskodawca, była tożsama z jego sytuacją. Zmiana decyzji w trybie art. 154 K.p.a. nie może zaś naruszać przepisów określających podstawy i warunki przyznawania świadczenia pieniężnego określonych w ustawie z dnia 31 maja 1996 r.

W przekonaniu Sądu stanowisko Szefa Urzędu nie narusza prawa, a podnoszona przez skarżącego argumentacja nie mogła odnieść w niniejszym postępowaniu zamierzonego skutku. Przede wszystkim, na co zwrócono już uwagę, zakres nadzwyczajnego postępowania prowadzonego w trybie art. 154 K.p.a. jest ograniczony. Tak więc fakty dotyczące przyznania świadczenia pieniężnego innym osobom, które mogły się znajdować w podobnej sytuacji faktycznej, mogły być rozważane w postępowaniu zwyczajnym, choć wówczas nie były zgłaszane, a ewentualnie pojawienie się nowych dowodów (nie przesądzając takiej oceny) może być co najwyżej podstawą wznowienia postępowania administracyjnego, a nie zmiany decyzji w trybie art. 154 K.p.a. Prowadzenie bowiem takiego postępowania następuje wyłącznie w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwyczajnym objętej żądaniem zmiany. Nie stanowiło dostatecznego uzasadnienia dla zmiany decyzji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego powołanie się przez skarżącego jedynie na fakt, że otrzymały je inne znane mu osoby, ponieważ okoliczności tej nie można ocenić przez pryzmat interesu społecznego lub słusznego interesu strony, kiedy w aktach sprawy postępowania zwyczajnego brak jest dowodów świadczących o kwalifikacji wysiedlenia skarżącego (wraz z rodziną) jako represji pracy przymusowej w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. na okres co najmniej 6 miesięcy. Źródła interesu w okolicznościach sprawy nie mogła stanowić także konstytucyjna zasada równości wobec prawa, ponieważ znajdowałaby ona uzasadnienie dla zmiany decyzji jedynie wtedy, gdyby ustalony dotychczas stan faktyczny i zgromadzony materiał dowodowy wskazywał na tożsamość sprawy T. S. ze sprawami wskazanych przez niego osób. O tożsamości tej nie może jednak decydować jedynie to, że innym osobom przyznano świadczenie, lecz to, czy we wszystkich tych przypadkach miało miejsce deportowanie do pracy przymusowej, a takich okoliczności w postępowaniu zwyczajnym w sprawie T. S. nie ustalono i nie można ich było wywieść na podstawie zgromadzonego wówczas materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy Szef Urzędu (poprzednio Kierownik Urzędu) miał więc podstawy do odmowy zmiany decyzji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego, ponieważ w ustalonym dotychczas stanie faktycznym przyznanie świadczenia odbyłoby się z naruszeniem ustawy z dnia 31 maja 1996 r., na co zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niedostatecznie lub błędnie ustalony stan faktyczny mógł być podważany w postępowaniu zwyczajnym.

Sąd zauważył, że podanie skarżącego dotyczyło zmiany ostatecznej decyzji, podczas gdy organ odmówił jej uchylenia. Jednakże w świetle tożsamych przesłanek dla takich rozstrzygnięć znajdujących oparcie w art. 154 K.p.a., które to przesłanki zostały przecież zbadane przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, uchybienie to nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy prowadzonej w tym trybie. Skutek dla skarżącego w tej sytuacji jest taki sam.

Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, orzeczono o oddaleniu skargi.