Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1930/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz K. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2017 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku K. B. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z [...] lutego 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2017 r.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z [...] lutego 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1951 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].

Organ nadzoru stwierdził, że byli właściciele nie mogli realizować funkcji zapisanej w planie zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości. Przeznaczenie bowiem przedmiotowej nieruchomości pod przemysł, w szczególności na cele kolejowe, spowodowało, że organy dekretowe prawidłowo uznały, że korzystanie z przedmiotowego gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie dało się pogodzić z jego przeznaczeniem wskazanym w planie zagospodarowania przestrzennego.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła K. B.. Zarzuciła, że organ błędnie ustalił, iż przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w obowiązującym planie pod przemysł mogło być przez ówczesne organy utożsamiane z inwestycją kolejową. Nadto, w ocenie skarżącej, organ błędnie przyjął, że do pojęcia "przemysł" można zaliczyć szeroko rozumiane kolejnictwo i inwestycje. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 44 w zw. z art. 75 ust. 2 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r., poprzez błędne uznanie, iż organy dekretowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie podczas, gdy organy dekretowe nie ustaliły jakim obowiązującym planem miejscowym była objęta przedmiotowa nieruchomość w dacie wydawania decyzji dekretowych, jakie przeznaczenie plan ten przewidywał, a w konsekwencji nie wykazały, w jaki sposób planistyczne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości miało rzekomo wykluczać korzystanie z gruntu przez jej dotychczasowych właścicieli.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister uznał, że decyzja z [...] lutego 2017 r. jest prawidłowa. Organ nadzoru wyjaśnił, że nieruchomość [...], stanowiąca własność M. i E. małżonków D., objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" nieruchomości [...] - pod budowę stacji ładunkowej.

Orzeczeniem administracyjnym z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu [...] wskazując, że zgodnie z opracowanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości jest przeznaczony pod użyteczność publiczną. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem ustalonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Natychmiastową wykonalność orzeczenia uzasadniono interesem publicznym, tj. koniecznością zagospodarowania terenu przez instytucję państwową, wykonawcę narodowego planu gospodarczego.

Protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] kwietnia 1951 r. teren nieruchomości [...] przekazano w zarząd i użytkowanie na rzecz przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe.

W piśmie z [...] sierpnia 1951 r. przekazującym odwołanie M. D. do organu II instancji Prezydium wskazało, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego wspomniany teren przeznaczony został pod budowę stacji ładunkowej [...].

Decyzją z [...] października 1951 r., nr [...] Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne z [...] kwietnia 1951 r.

Minister wskazał, że materialnoprawną podstawę kwestionowanych decyzji stanowił art. 7 dekretu. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu, gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (następnie planu zagospodarowania przestrzennego).

Minister wskazał, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji nieruchomość [...] była objęta "Ogólnym planem zabudowania [...]", zatwierdzonym [...] sierpnia 1931 r. przez Ministerstwo Robót Publicznych ([...]), wydanym na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (t.j. Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.). W opinii geodezyjnej z [...] lutego 2016 r. geodeta uprawniony A. G. określiła, że przedmiotowa nieruchomość w tym planie przeznaczona była pod przemysł.

Biorąc pod uwagę ówczesny przebieg linii kolejowej, zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie przeznaczonym pod stację ładunkową przy [...], a także znajdujące się w aktach własnościowych nieruchomości dokumenty potwierdzające, że teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został pod budowę kolejowej stacji ładunkowej i że bezpośrednio po wydaniu kwestionowanego orzeczenia teren tej nieruchomości przekazano Przedsiębiorstwu Państwowemu "Polskie Koleje Państwowe" Minister uznał, że teren nieruchomości [...] przeznaczony był pod urządzenia kolejowe.

Organ nadzoru podkreślił, że organy dekretowe wydając odmowne orzeczenia miały wiedzę o tym, że na przedmiotowej nieruchomości planowana jest realizacja dużej inwestycji kolejowej. Inwestycja ta była realizowana przez podmiot publiczny na działce utworzonej z szeregu nieruchomości hipotecznych. Dlatego uzasadnione było wskazanie w kwestionowanych rozstrzygnięciach dekretowych, że teren nieruchomości [...] przeznaczony jest pod użyteczność publiczną.

Zorganizowanie na przedmiotowym gruncie kolejowej stacji ładunkowej służyć miało przemieszczaniu ładunków z zaangażowaniem państwowej komunikacji kolejowej. Zlokalizowanie stacji ładunkowej na przedmiotowym gruncie zapewnić miało obsługę zakładów przemysłowych. Dlatego organy dekretowe wydając rozstrzygnięcia mogły utożsamiać planowaną inwestycję kolejową z przemysłem.

Minister podkreślił, że podporządkowanie kolei przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą Polskie Koleje Państwowe wykluczało własność prywatną i wynikającą z niej możliwość wyłącznego użytkowania gruntu przez dotychczasowych właścicieli.

Organ nadzoru zaznaczył, że zgodnie z obowiązującym w dacie wydania kwestionowanych orzeczeń dekretowych rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312), zarząd kolejami państwowymi oraz kolejami prywatnymi, znajdującymi się w zarządzie państwowym, powierza się przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą "Polskie Koleje Państwowe", prowadzonemu wedle zasad handlowych, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb Państwa i interesów gospodarstwa społecznego (art. 1). Przepis art. 9 rozporządzenia dawał taką możliwość przedsiębiorstwu Polskie Koleje Państwowe również w stosunku do nowowybudowanych linii kolei państwowych lub też prywatnych, nieznajdujących się dotychczas w zarządzie państwowym, ale wyłącznie na polecenie Ministra Komunikacji.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia, wszelkie nieruchomości, przeznaczone do użytku kolei, stają się z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie.

Przepisy ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) niejako zrównały sytuację prawną wszystkich terenów kolejowych, gdyż w wyniku jej wejścia w życie na własność Państwa przeszły wszystkie rodzaje komunikacji kolejowej (kolei żelaznych normalnych i wąskotorowych, kolei elektrycznych). W ten sposób został stworzony stan, w którym Państwo ma monopol w dziedzinie transportu i infrastruktury kolejowej. Zatem tereny przeznaczone do prowadzenia eksploatacji kolei, wraz ze znajdującymi się na nich urządzeniami służącymi temu celowi, traktowane były w dacie wydania kwestionowanych orzeczeń administracyjnych jako niezbędne na cele państwowe.

Obowiązujące przepisy w zakresie funkcjonowania kolei (wyłącznie państwowych) przesądzały o konieczności zagospodarowania gruntu na cele państwowe, gdyż znajdował się on na obszarze inwestycji publicznych. Całość terenu [...] przeznaczona została na realizację celu wskazanego w obowiązującym wówczas planie zagospodarowania przestrzennego (planie zabudowania), a więc inwestycji o charakterze publicznym. Skoro nieruchomość przeznaczona została na cele kolejowe, oczywiste jest, że nie mogła być oddana we własność czasową byłemu właścicielom.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej jest lakoniczne, a uzasadnienie nie wyjaśnia faktycznych i prawnych podstaw odmownego orzeczenia, Minister wskazał, że kwestię tę poruszył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2048/13 stwierdzając, że kontrolując decyzje wydawane w okresie PRL nie można do ich oceny stosować obecnie obowiązujących standardów, a jedynie badać, czy wydając decyzję organ naruszył w sposób rażący obowiązujący stan prawny.

Organ dekretowy odmowę przyznania prawa własności czasowej uzasadnił przeznaczeniem nieruchomości pod użyteczność publiczną. Wskazany cel był zgodny z przeznaczeniem wynikającym z obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, którego to celu nie mogły realizować osoby fizyczne.

Minister wskazał, że kwestionowana decyzja dekretowa organu I instancji zawierała sformułowanie odnośnie opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego, nie zaś opracowywanego planu. Niewskazanie w uzasadnieniu orzeczenia dekretowego danych identyfikujących plan, stanowi wprawdzie uchybienie, to jednak w sytuacji, gdy był on aktem normatywnym, którego treść była publikowana i ogólnie dostępna, a w zapisach planu określono przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości, nie może być ono ocenione jako rażące naruszenie prawa.

Odmowa przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej w tak ustalonym stanie faktycznym, zdaniem Ministra, nie naruszała art. 7 ust. 2 dekretu, a tym bardziej nie naruszała tego przepisu w sposób rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Pominięcie danych identyfikujących plan wskazuje wprawdzie na niedochowanie należytej staranności przy sporządzaniu uzasadnienia orzeczenia i narusza w tym zakresie art. 75 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, jednakże tego rodzaju uchybienie procedurze administracyjnej nie może być, zdaniem organu nadzoru, traktowane jako naruszenie prawa w stopniu rażącym.

Minister stwierdził, że stan prawny w dacie wydania orzeczenia uniemożliwiał przyznanie byłym właścicielom prawa własności czasowej. Ustanowienie bowiem własności czasowej, uwzględniając założenia obowiązującego wówczas planu odnośnie przedmiotowej nieruchomości, byłoby niezgodne z regulacją art. 7 ust. 2 dekretu.

Organ nadzoru wskazał także na zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 kpa.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] września 2017 r. skargę złożyła K. B.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r., poprzez:

- brak ustaleń w zakresie, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem przedmiotowego gruntu pod przemysł w Ogólnym Planie Zabudowania [...] z [...] sierpnia 1931 r.;

- błędne ustalenie, iż przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania [...] pod przemysł mogło być przez ówczesne organy utożsamiane z inwestycją kolejową [...];

- błędną wykładnię pojęcia "przemysł" rozumianego w świetle zapisów Ogólnego Planu Zabudowania [...] i przyjęcie, że do przemysłu można zaliczyć szeroko rozumiane kolejnictwo i inwestycje, w sytuacji, gdy zgodnie z Ogólnym Planem Zabudowania [...] z 1931 r. pojęcie "przemysłu" i "terenów kolejowych" to dwie odrębne kategorie planistyczne.

II. naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. 44 w zw. z art. 75 ust. 2 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem z 1928 r., poprzez błędne uznanie, iż organy dekretowe - tj. Prezydium Rady Narodowej [...] i Ministerstwo Gospodarki Komunalnej - prawidłowo przeprowadziły postępowanie dekretowe, podczas gdy organy dekretowe nie przeprowadziły koniecznego w tej mierze postępowania wyjaśniającego i tym samym nie ustaliły, jakim obowiązującym planem miejscowym była objęta przedmiotowa nieruchomość w dacie wydawania kwestionowanych decyzji dekretowych, jakie przeznaczenie plan ten przewidywał, a w konsekwencji organy dekretowe nie wykazały, w jaki sposób planistyczne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości miało rzekomo wykluczać korzystanie z przedmiotowego gruntu przez jej dotychczasowych właścicieli;

a w konsekwencji powyższego:

III. naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu, poprzez bezzasadną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1951 r. oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1951r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] w sytuacji, gdy decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu, co tym samym, uzasadniało stwierdzenie ich nieważności, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] lutego 2017 r. i o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła powyższe zarzuty wskazując m.in., że z opracowania uprawnionego geodety A. G. z [...] lutego 2016 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod przemysł.

Skarżąca zarzuciła, że organ nie przeprowadził żadnych ustaleń, czy wobec treści art. 7 ust. 2 dekretu korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu przedmiotowej nieruchomości pod przemysł, wg Ogólnego Planu Zabudowania [...] z 1931 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa, analizując podstawy do odmowy przyznania prawa własności czasowej, powołał okoliczności, które nie wynikają z dekretu.

Odnosząc się do kwestii objęcia przedmiotowej nieruchomości zaświadczeniem lokalizacyjnym z [...] listopada 1955 r., nr [...] skarżąca podniosła, że zaświadczenie zostało wydane przeszło 4 lata po wydaniu kwestionowanych decyzji dekretowych, co z oczywistych względów nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto, decyzja o lokalizacji szczegółowej nie mogła być samodzielną podstawą rozpoznania wniosku dekretowego. Decyzji lokalizacyjnych nie można utożsamiać z aktem planowania przestrzennego zawierającym przepisy powszechnie obowiązujące na określonym terytorium.

Skarżąca wskazała, że w legendzie do Ogólnego Planu Zabudowania [...] z 1931 r. wyraźnie wyodrębnione zostały kategorie "przemysłu" i "terenów kolejowych". W ocenie skarżącej nie ulega wątpliwości, że przemysłowe przeznaczenie nieruchomości w planie nie jest tożsame z przeznaczeniem gruntu na cele kolejowe. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o prawie przemysłowem z 27 czerwca 1927 r. (Dz. U. 53, 468) za przemysł uważano wszelkie zatrudnienie zarobkowe lub przedsiębiorstwo, wykonywane samoistnie i zawodowo, bez względu na to, czy jest ono wytwarzające, przetwarzające, handlowe lub usługowe. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia z przemysłu wyraźnie wyłączono przedsiębiorstwa kolejowe.

Jednocześnie w art. 3 wskazano: Prowadzenie przemysłu jest wolne i dozwolone każdemu, o ile rozporządzenie niniejsze nie przewiduje w tym względzie wyjątków lub ograniczeń. Wywód organu, jakoby przemysł był tożsamy z kolejnictwem, zdaniem skarżącej, jest całkowicie chybiony.

Przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania pod przemysł, bez precyzowania rodzaju przemysłu, nie jest wystarczającą przesłanką dla odmowy przyznania prawa własności czasowej.

Zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. art. 44 w zw. z art. 75 ust. 2 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem z 1928 r. skarżąca wskazała, że

organ błędnie wywiódł, iż Prezydium Rady Narodowej [...], jak i Ministerstwo Gospodarki Komunalnej prawidłowo przeprowadziły postępowanie dekretowe. W decyzji z [...] kwietnia 1951 r. organ dekretowy wskazał bowiem jedynie lakonicznie, iż zgodnie z opracowanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przeznaczony jest pod użyteczność publiczną.

Prezydium Rady Narodowej rozpoznając wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu nie przeprowadziło koniecznego postępowania wyjaśniającego i tym samym, organ ten nie ustalił, jakim obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego była objęta przedmiotowa nieruchomość w dacie wydawania decyzji oraz jakie przeznaczenie plan ten przewidywał.

W rezultacie powyższego, organ dekretowy w ogóle nie ustalił i nie wykazał, w jaki sposób planistyczne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości miałoby wykluczać korzystanie z gruntu przez jej dotychczasowych właścicieli.

Wskazane przez Prezydium w odmownej decyzji dekretowej rzekome przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod użyteczność publiczną w żaden sposób nie jest tożsame treściowo - jak chciałyby tego obecnie organy nadzoru - z przeznaczeniem tej nieruchomości w obowiązującym wówczas planie Ogólnym Planie Zabudowania [...], w którym nieruchomość ta została przeznaczona pod przemysł, a tym bardziej pod cele kolejowe, które to organ II instancji bezzasadnie utożsamia z przemysłem.

Skarżąca podniosła, że w dniu wydania kwestionowanych decyzji dekretowych obowiązywały przepisy rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem z 1928 r. Z art. 75 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynikał wymóg faktycznego oraz prawnego uzasadniania wydawanych decyzji administracyjnych.

Zasada statuowana przepisem art. 75 ust. 2 rozporządzenia korespondowała także ściśle i była wzmacniania przepisem art. 44 tego rozporządzenia, który określał zasady, według których miało być prowadzone przez organy (w tym także "organy dekretowe") postępowanie wyjaśniające. Ponadto, przepis art. 47 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. wskazywał także na konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

W ocenie skarżącej lakoniczność uzasadnienia orzeczeń dekretowych winna skutkować stwierdzeniem ich nieważności, co znajduje swe potwierdzenie w orzecznictwie i doktrynie (wyrok NSA z 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1152/08, "Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne. Mirosław Gdesz, LexisNexis, wydanie 1, s. 111-113).

Podsumowując skarżąca wskazała, że organ nadzoru bezzasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej, w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Organ nadzoru odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1951 r., utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1951 r. Orzeczeniem tym Prezydium odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu [...], uzasadniając to faktem przeznaczenia terenu pod użyteczność publiczną.

Organ nadzoru rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności tych orzeczeń ustalił, że w dacie ich wydania obowiązał dla nieruchomości Ogólny plan zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 r. Jak wynika z ustaleń organu nadzoru oraz z opinii geodety A. G. z [...] lutego 2016 r. przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie objętym planem z 1931 r., który dla tej nieruchomości przewidywał przeznaczenie pod przemysł. Takie przeznaczenie, zgodnie z planem z 1931 r., wynika także z analizy geodety uprawnionego E. K., sporządzonej na zlecenie skarżącej. Pomimo tych opinii organ nadzoru uznał, że teren nieruchomości przeznaczony był pod urządzenia kolejowe i poczynił rozważania odnośnie skutków przeznaczenia nieruchomości na cele kolejowe. Istotnie z akt sprawy wynika, że bezpośrednio po wydaniu orzeczenia Prezydium teren przedmiotowej nieruchomości przekazano Przedsiębiorstwu Państwowemu Polskie Koleje Państwowe. Świadczy o tym pismo z [...] kwietnia 1951 r. (protokół zdawczo - odbiorczy) i pismo Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1951 r., według którego zgodnie z opracowanym planem zagospodarowania przestrzennego teren przeznaczony został pod budowę stacji ładunkowej [...]. Z kolei z zaświadczenia lokalizacyjnego z [...] listopada 1955 r., nr [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod stację ładunkową [...].

Podnieść jednakże należy, że przy badaniu spełnienia przesłanek określonych w art. 7 ust. 2 dekretu decydujące znaczenie mają zapisy planu obowiązującego w dacie wydania orzeczenia dekretowego, jakie funkcje plan ten przewidywał dla określonej nieruchomości i czy w związku z tym korzystanie z gruntu przez przedwojennego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego).

Należy podzielić zarzuty skargi, że funkcje przemysłowe według zapisów planu nie są tożsame z przeznaczeniem nieruchomości na cele kolejowe. Stanowisko takie zostało zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 351/14. Wyrok ten dotyczył postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości sąsiedniej - [...]. Sąd w niniejszym składzie pogląd ten w całości podziela.

Podnieść należy, że organ nadzoru mając na uwadze powojenne regulacje prawne dotyczące kolei państwowych, słusznie uznał, że przeznaczenie terenu na cele kolejowe wyłączało możliwość korzystania z gruntu przez przedwojennego właściciela. Rzecz jednak w tym, że to stwierdzenie pozostaje w sprzeczności z opinią biegłej i ustaleniami organu, z których wynika bezspornie przeznaczenie nieruchomości w planie na cele przemysłowe, nie zaś na cele kolejowe.

Jak wyżej podkreślono (na co wskazywał także Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej wyroku), nie można uznać, że są to cele tożsame, tak pod względem regulacji prawnych dotyczących z jednej strony kolei, a z drugiej przemysłu, jak też skutków tych regulacji w kontekście oceny możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela. Są to dwie oddzielne kategorie planistyczne. Poza tym były one wyraźnie wyodrębnione w legendzie do planu z 1931 r.

Organ nadzoru poczynił rozważania odnośnie skutków przeznaczenia nieruchomości na cele kolejowe, a nie na cele przemysłowe. Wobec tego słuszny jest zarzut skargi, że organ nadzoru nie przeprowadził analizy, czy przeznaczenie nieruchomości w planie pod przemysł dało się pogodzić z korzystaniem z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli. Należy z całą mocą podkreślić, że przeznaczenie nieruchomości w planie (a nie w innych aktach) ma zasadnicze znaczenie dla oceny przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. Organ nadzoru dokonując oceny legalności kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym orzeczeń odniósł się do okoliczności, które nie wynikają z regulacji dekretowych. Powoływane przez organ nadzoru zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] zostało wydane po czterech latach od wydania orzeczeń dekretowych, wobec czego nie może mieć rozstrzygającego znaczenia dla oceny legalności tych orzeczeń.

Zważyć należy, że Prezydium Rady Narodowej [...] uzasadniając odmowę przyznania prawa własności czasowej, wskazało przeznaczenie nieruchomości pod użyteczność publiczną. Pojęcie to nie jest tożsame treściowo z przeznaczeniem nieruchomości pod przemysł ani pod kolej. Kwestie te nie zostały przez organ nadzoru dogłębnie wyjaśnione, bowiem organ nadzoru skupił się na tym, że przeczenie nieruchomości pod kolej uniemożliwiło przyznanie prawa własności czasowej.

Odnośnie zarzutów skargi, co do lakoniczności uzasadnień orzeczeń dekretowych, a w szczególności orzeczenia Prezydium wskazać należy, że wprawdzie jest to wada orzeczenia, jednakże nie zawsze musi ona prowadzić do uznania, że orzeczenie jest rażąco wadliwe. Ma rację organ, że obecnych standardów nie można stosować do przeczeń wydanych ponad 60 lat temu. W niniejszej sprawie istotne jest jednak, że organ nadzoru powinien dokonać oceny legalności kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym orzeczeń pod kątem przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, tj. czy przeznaczenie nieruchomości zgodnie z planem pod przemysł dało się pogodzić z korzystaniem z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli.

Z przyczyn wyżej omówionych sprawa nie została dostatecznie przez organ nadzoru wyjaśniona, a tym samym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 kpa oraz art. 7 ust. 2 dekretu.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa oraz art. 200 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.