Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 21/00
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2001-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2, oraz w art. 4 cyt. ustawy.

Kombatanci * Pozbawienie uprawnień kombatanckich * Utrwalanie władzy ludowej * Zachowanie uprawnień kombatanckich

TEZY

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2, oraz w art. 4 cyt. ustawy.

Kombatanci * Pozbawienie uprawnień kombatanckich * Utrwalanie władzy ludowej * Zachowanie uprawnień kombatanckich


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bolesława J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 30 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 22 października 1999 r. (...), na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawił Bolesława - Antoniego J. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w K. w dniu 1 lipca 1980 r. z tytułu utrwalenia władzy ludowej od 20 listopada 1945 r. do 31 grudnia 1945 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Bolesław J. otrzymał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej w ramach MO na podstawie odpisu Legitymacji Służbowej nr 217, zaświadczenia KPMO w Ż. z dnia 29 stycznia 1946 r. oraz odpisu rozkazu nr 7 z dnia 21 grudnia 1945 r. KPMO w Ż.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 kwietnia 1999 r. /III RN 168/99/, orzekł, że Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną. Dlatego też jakiekolwiek zadania wykonywane w ramach służby w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

W tych okolicznościach organ uznał, że Bolesław J. nie posiada żadnego tytułu wymienionego w obecnie obowiązującej ustawie o kombatantach, a zatem uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Nadto wskazano, że Bolesław J. pismem z dnia 26 lutego 1999 r. /data wpływu 18 marca 1999 r./ wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do AK od lutego 1941 r. do stycznia 1945 r. oraz z tytułu przynależności do Tajnej Organizacji Wojskowej Polski od maja 1980 r. do 5 lutego 1991 r.

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 68 poz. 436/ termin składania nowych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r.

Bolesław J. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do AK.

Zarzucił, że przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę faktu, iż składając deklarację o przyznanie uprawnień kombatanckich nie czynił tego jako utrwalacz władzy ludowej, lecz jako członek Armii Krajowej w czasie okupacji. Taką deklarację wysłał w dniu 17 listopada 1992 r., czyli przed 31 grudnia 1998 r.

Twierdzi też, że w listopadzie 1998 r. i w lutym 1999 r. rozmawiał telefonicznie z pracownikiem Urzędu ds. Kombatantów prosząc o przyśpieszenie weryfikacji. Ponieważ sprawa nie została załatwiona, napisał pismo o przyśpieszenie a nie nowy wniosek o przyznanie uprawnień. W dalszej części wniosku Antoni J. opisał przebieg służby w MO, podał, iż był aresztowany i przebywał w Areszcie śledczym w KPMO Ż., a następnie został wydalony w MO. Za przynależność do AK był represjonowany.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W, decyzją z dnia 30 listopada 1999 r. (...), na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 i art. 127 par. 3, art. 129 Kpa w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Bolesława J. - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 22 października 1999 r., (...) o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu ds. Kombatantów powtórzył w całości ustalenia i argumenty przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 października 1999 r., uznając, że brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bolesław J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 22 października 1999 r.

Skarżący zarzucił: 1/ obrazę przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad (...), 2/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, 3/ niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący podniósł, że gdyby w przeszłości tylko i wyłącznie przez 40 dni służył w MO, to pozbawienia uprawnień kombatanckich byłoby zasadne.

Przepisy ustawy o kombatantach nie nakazują cofać nadanych uprawnień, ale je weryfikować, czego Urząd nie przeprowadził, zasłaniając się błędnie ustaloną okolicznością, że postępowanie toczyło się na jego wniosek złożony w piśmie z 26 lutego 1999 r., a więc po ustalonym terminie. Jest to nieprawda, gdyż w piśmie tym wyraźnie żąda przyśpieszenia weryfikacji. Postępowanie weryfikacyjne faktycznie toczyło się od 1992 r., kiedy to Zarząd Okręgowy Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w K. przekazał w dniu 17 listopada 1992 r. listę nr 53, gdzie akta skarżącego były pod poz. 22.

Ponieważ postępowanie toczyło się od 1992 r. i niezależnie od tego, co było w aktach osobowych, w piśmie ponaglającym z 26 lutego 1999 r. naprowadził szereg okoliczności uprawniających do statusu kombatanta z okresu z przed 20 listopada 1945 r., jak i po 30 grudnia 1945 r. Te okoliczności Urząd powinien wszechstronnie wyjaśnić, żądając dowodów o ile ich nie ma w aktach. Do skargi przedłożył odpisy pism z 26 lutego 1999 r. i 7 listopada 1999 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się do badania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, to znaczy ustalenia, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny.

Badając z tego punktu widzenia zaskarżoną decyzję, Sąd nie dopatrzył się błędnej interpretacji i zastosowania przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący Antoni J. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu, "utrwalenia władzy ludowej w ramach MO" w okresie od 20 listopada 1945 r. do 31 grudnia 1945 r.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2, oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W rozpoznawanej sprawie wymienione wyżej wyjątki w zdaniu drugim powołanego przepisu nie zachodzą. Ponadto należy podnieść, że uprawnienia organu w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich.

Trafnie wskazał organ orzekający, że zgodnie z art. 22 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach /zmienionym przez art. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 6 lutego 1998 r. - Dz.U. 1998 nr 37 poz. 204, zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 stycznia 1998 r./ wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1 - 4, z zastrzeżeniem ust. 4 mogły być kierowane do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący przed dniem 31 grudnia 1998 r. składał wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Armii Krajowej. Pismo skarżącego z dnia 26 lutego 1999 r. /data wpływu do organu 18 marca 1999 r./ w którym skarżący wprawdzie wniósł "o przyspieszenie weryfikacji z przynależności do Armii Krajowej w czasie okupacji", jest pierwszym pismem skarżącego przysłanym do organu w sprawie przyznania uprawnień z tego tytułu.

Z uwagi zatem na uprawnienia organu w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz upływ terminu do złożenia wniosku o przyznanie tych uprawnień z tytułów określonych w art. 1 - 4 cyt. ustawy, okoliczności podniesione w skardze, a dotyczące działalności skarżącego w Armii Krajowej, nie miały wpływu na wynik sprawy.

Dlatego uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z tych względów Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.