Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 453/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 95 ust. 3a
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 961/17 w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1[...] kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 961/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komendant Główny Policji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art 5 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 95 ust. 3a i ust. 4 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355, z późn. zm., dalej: ustawa o Policji) i § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170 z późn. zm.), w dniu [...] maja 2017 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] wzywającą K. R. (dalej: skarżący), A. R., P. R. i M. R. do opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. R. w K..

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że skarżący jest rencistą policyjnym uprawnionym do świadczeń z resortu spraw wewnętrznych. Skarżący zamieszkuje wraz z żoną - A. R., synem M. R.-[...] oraz synową P. R.-[...] w ww. lokalu mieszkalnym, w budynku stanowiącym własność gminy K. i pozostającym w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K..

Przedmiotowy lokal mieszkalny został przydzielony skarżącemu - funkcjonariuszowi WUSW w K. decyzją Naczelnika Wydziału Inwestycji i Remontów WUSW w K., z dnia [...] kwietnia 1989 r. nr [...]. Uprawnieni do zamieszkania w lokalu zostali także jego żona A. R., córka J. R. oraz syn M. R..

W związku z powstaniem zaległości w opłatach czynszowych i eksploatacyjnych Zarząd Budynków Komunalnych w K. pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. wypowiedział skarżącemu umowę najmu lokalu mieszkalnego, zawartą w dniu 20 czerwca 1989 r. z terminem wypowiedzenia na dzień 30 września 2010 r.

Pismem z dnia 25 listopada 2010 r. organ pierwszej instancji powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Ponadto pismem z dnia 23 listopada 2012 r. Zarząd Budynków Komunalnych w K. poinformował organ pierwszej instancji o niezawarciu porozumienia dotyczącego rozłożenia na raty zadłużenia widniejącego na koncie przedmiotowego lokalu, które na dzień 21 listopada 2012 r. wynosiło 76.646,70 zł.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. wezwał skarżącego i jego żonę do opróżnienia z osób i rzeczy ww. lokalu mieszkalnego.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji, który decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W ramach przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji powtórzonego postępowania ustalono, iż Zarząd Budynków Komunalnych w K. nie złożył w imieniu gminy K. pozwu o eksmisję lokatorów z przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a stan zadłużenia tego lokalu na dzień 22 sierpnia 2013 r. wynosił 89.349,81 zł. Ponadto ZBK w K. poinformował, iż strony nie zawarły porozumienia w sprawie rozłożenia na raty zadłużenia, którego wysokość na dzień 31 stycznia 2014 r. wynosiła 95.355,98 zł, a dodatkowo w dniu 15 stycznia 2014 r. został złożony kolejny pozew o zapłatę należności.

Biorąc pod uwagę powyższe Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]wezwał skarżącego oraz jego żonę do opróżnienia z osób i rzeczy przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, została utrzymana w mocy decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...].

Na ww. decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1521/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K..

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ prowadzący sprawę nie ustalił wszystkich osób zamieszkałych w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Wśród tych osób znajduje się syn skarżącego, który nie został objęty zaskarżoną decyzją. Zdaniem Sądu w sytuacji, w której decyzja nie została wydana w stosunku do wszystkich osób zamieszkujących w lokalu mieszkalnym, trudno przyjąć, że lokal został odzyskany i może być przeznaczony na zaspokojenie potrzeb lokalowych innych policjantów (emerytów lub rencistów).

Wykonując zalecenia sądu organ pierwszej instancji ustalił, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym zamieszkują: skarżący wraz z żoną, synem i synową. Organ pierwszej instancji zawiadomił syna i synową skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie opróżnienia ww. lokalu mieszkalnego, informując jednocześnie o przysługującym prawie zapoznania się z materiałami, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań i uwag.

Ustalono także, że według stanu na dzień 12 maja 2016 r. zadłużenie na przedmiotowym lokalu mieszkalnym wynosi 125 923,30 zł, a lokatorzy mieszkania nie wnosili o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2016 r. skarżący poinformował organ pierwszej instancji, że wyrokiem Sądu Rejonowego dla K. została ogłoszona jego upadłość konsumencka w związku z powyższym wniósł o przywrócenie tytułu prawnego w postaci umowy najmu do zajmowanego lokalu. Pismem z dnia 10 października 2016 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o przywrócenie tytułu prawnego do zajmowanego przez niego i jego rodzinę lokalu mieszkalnego,

W udzielonej odpowiedzi z dnia 8 listopada 2016 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta K. poinformował skarżącego, że brak jest możliwości przywrócenia tytułu prawnego w postaci umowy najmu do ww. lokalu mieszkalnego, z uwagi na fakt pozostawania lokalu w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., co uniemożliwia również przekwalifikowanie przedmiotowego mieszkania na lokal socjalny. Ponadto umorzenie zaległości czynszowych nie stanowi podstawy do przywrócenia tytułu prawnego w postaci umowy najmu, gdyż zgodnie z przepisami § 16 ust. 3 pkt 1 w związku z ust. 1 uchwały Nr XXI/340/15 Rady Miasta K. z dnia 8 lipca 2015 r., ponowne zawarcie umowy najmu jest możliwe po całkowitej spłacie należności głównej.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. wezwał skarżącego oraz wszystkich uczestników postępowania do opróżnienia z osób i rzeczy przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Jako podstawę prawną żądania organ powołał m.in. art. 95 ust. 3a ustawy o Policji, tj. wypowiedzenie przez właściciela lokalu stosunku prawnego dotyczącego lokalu.

Skarżący odwołał się od tej decyzji do Komendanta Głównego Policji, który po jego rozpatrzeniu, zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowy lokal mieszkalny należy do kategorii mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. Ponadto wskazał, że regulacja prawna dotycząca problematyki mieszkań dla funkcjonariuszy Policji, emerytów policyjnych została odrębnie ustalona w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania powszechne rozwiązania, dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Powołał też przepis art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie prawa lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150, z późn. zm.) zgodnie z którym przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz do lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali mieszkalnych będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisami odrębnymi jest rozdział 8 ustawy o Policji.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, że krąg osób uprawnionych do zajmowania lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji, został wyczerpująco określony w przepisach pow. ustawy o Policji oraz ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 667, z późn. zm.). Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 ustawy emerytalnej funkcjonariusze zwolnieni ze służby uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organu podległego ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.

Organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną żądania opróżnienia mieszkania przez strony w decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 95 ust. 3a ustawy o Policji. Dalej organ odwoławczy podniósł, że o ile większość przesłanek wymienionych w art. 95 ust. 2-4 ustawy o Policji (regulujących kwestie opróżnienia lokalu mieszkalnego) ma dla organów mieszkaniowych, orzekających w tego typu sprawach, charakter ocenny, to przesłanka opróżnienia przez strony lokalu mieszkalnego, wskazana przez organ pierwszej instancji, odwołuje się wyłącznie do czynności podjętych przez inny uprawniony organ. Zgodnie bowiem z przepisem art. 95 ust. 3a ustawy o Policji decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, wydaje się jeżeli właściciel lokalu wypowiedział stosunek prawny dotyczący lokalu.

Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący jest rencistą policyjnym i zamieszkuje wraz z uczestnikami postępowania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, który został mu przydzielony na podstawie decyzji Naczelnika Wydziału Inwestycji i Remontów WUSW w K., a który w chwili wydania zaskarżonej decyzji pozostawał i pozostaje w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.. W związku z powyższym lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącego należy do kategorii mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji, czyli jest lokalem będącym w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów.

Za bezsporny w sprawie organ odwoławczy uznał fakt, że w związku z nieuiszczaniem opłat czynszowych i powstaniem zaległości czynszowych skarżącemu i jego żonie pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. Prezydent Miasta K. wypowiedział umowę najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego z terminem wypowiedzenia na dzień 30 września 2010 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że w związku ze skutecznym wypowiedzeniem skarżącemu i jego żonie umowy najmu lokalu mieszkalnego przez właściciela, zaistniała podstawa prawna wydania decyzji o opróżnieniu tego lokalu. Wydanie takiej decyzji jest obligatoryjne, gdyż przepisy ustawy o Policji zobowiązują właściwy organ do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy o Policji, w razie zaistnienia przesłanek określonych w art. 95 tej ustawy,

Powołując treść art. 95 ust. 4 ustawy o Policji organ odwoławczy podkreślił, że decyzja taka kształtuje skutki zajmowania lokalu mieszkalnego wobec wszystkich zamieszkujących w nim osób, w związku z czym zawarte w niej rozstrzygnięcie musi być skierowane bezpośrednio do każdej osoby zamieszkującej w lokalu.

Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że postanowienia ustawy o Policji jak i obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1170 późn. zm.) nie przewidują - w następstwie opróżnienia mieszkania - przeznaczenia na przekwaterowanie osób innego lokalu mieszkalnego.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że nie kwestionuje powstania zadłużenia czynszowego, lecz powstało ono w wyniku trudnej sytuacji zdrowotno-ekonomicznej skarżącego, a zaskarżona decyzja pozbawia go prawa do godnego życia w sytuacji gdy jest chory na padaczkę.

Sąd I instancji wskazał, że zajmowany przez skarżącego lokal mieszkalny należy do kategorii mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji, natomiast podstawę prawną żądania opróżnienia mieszkania przez skarżącego wraz z zamieszkującą z nim rodziną stanowił art. 95 ust. 3a ustawy o Policji.

Sąd wskazał, że bezsporne jest, iż w związku z nieuiszczaniem opłat czynszowych i powstaniem w związku z tym zaległości czynszowych skarżącemu, pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. Prezydent Miasta K., wypowiedział umowę najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego, z terminem wypowiedzenia na dzień 30 września 2010 r., zaistniała zatem podstawa prawna do wydania decyzji o opróżnieniu tego lokalu. Sąd I instancji przywołał, że wydanie takiej decyzji jest obligatoryjne, gdyż przepisy ustawy o Policji zobowiązują właściwy organ do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy o Policji, w razie zaistnienia przesłanek określonych w art. 95 tej ustawy.

Sąd zgodził się z organem, że treść ustawy o Policji jak i obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1170 późn. zm.) nie przewidują - w następstwie opróżnienia mieszkania - przeznaczenia na przekwaterowanie osób innego lokalu mieszkalnego. Do lokali pozostających w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego.

Sąd I instancji przyjął, że skoro przedmiotowy lokal, pozostający w dacie wydania zaskarżonej decyzji w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., był zajmowany bez tytułu prawnego, to organ ten był zobligowany do wydania decyzji o jego opróżnieniu na podstawie art. 95 ust. 3a i 4 ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji.

W takim stanie rzeczy, decyzję wydaną w sprawie należy uznano za prawidłową, zaś okoliczności podniesione w skardze dotyczące trudnej sytuacji materialnej skarżącego i członków jego rodziny, nie stanowią podstawy do jej zakwestionowania.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika z urzędu skarżącego, dotyczącego wystąpienia przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o to "czy art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w zakresie w jakim uprawnia właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego i osób i rzeczy służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych w sytuacji braku wskazania lokalu, do którego powinno nastąpić przekwaterowanie, a adresat decyzji nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie - jest zgodny z art. 30, art. 71 ust. 1, art. 75 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP", to zdaniem Sądu brak jest podstaw do wystąpienia z takim pytaniem. Sąd przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie o sygn. akt SK 29/16 orzekł, że art. 90 w związku z art.95 ust. 3 pkt. 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu Trybunał wskazał, że przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji ma charakter przepisu odrębnego w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, w konsekwencji nie istnieje możliwość zastosowania tej ustawy, jak i przepisów k.c. w zakresie eksmisji z lokali pozostających w dyspozycji organów Policji.

Skoro zatem w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Trybunał Konstytucyjny w istocie wypowiedział się w kwestii postawionego przez pełnomocnika skarżącego pytania a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przytoczył obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku TK, jak również dokonana przez organ wykładnia przepisów prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie jest poprawna, to tym samym brak było podstaw do występowania z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, o co wnosił skarżący.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. R., zaskarżając wyrok w całości. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości skarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. oraz poprzedzającej decyzji Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. R. w K.; w przypadku nieuwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego wniesiono jak powyżej, po uprzednim skierowaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego następującej treści: "czy art. 95 ust 3a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067) w zakresie w jakim uprawnia właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego z osób i rzeczy służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych w sytuacji braku wskazania lokalu, do którego powinno nastąpić przekwaterowanie, a adresat decyzji nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie - jest zgodny z Art. 30, Art 71 ust 1, Art 75 oraz Art 32 ust 1 Konstytucji RP". W skardze kasacyjnej zawarto również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu.

Skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1.naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067) w zw. z art. 30, art. 71 ust. 1, art. 75 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez błędną wykładnię polegające na braku uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że podstawa prawna decyzji Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. w przedmiocie opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. R. w K., a skierowana do skarżącego K. R. - w sposób oczywisty narusza zasadę poszanowania i ochrony godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP), zasadę ochrony rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), zasadę przeciwdziałania zjawisku bezdomności (art. 75 Konstytucji RP) oraz zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), skoro umożliwia wydanie decyzji w przedmiocie opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych skarżącego w sytuacji braku jednoczesnego wskazania w decyzji lokalu, do którego powinno nastąpić przekwaterowanie, a adresat decyzji (skarżący) nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie;

ewentualnie, w razie nieuwzględnienia, na podstawie art. 176 § 1 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia Art. 193 Konstytucji RP polegające na nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniosku skarżącego o zadanie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu o zgodność z Konstytucją RP art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067) w zakresie w jakim uprawnia właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego z osób i rzeczy służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych w sytuacji braku wskazania lokalu, do którego powinno nastąpić przekwaterowanie, a adresat decyzji nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie - jest zgodny z art. 30, art. 71 ust. 1, art. 75 oraz art. 32 ust 1 Konstytucji RP - w sytuacji, gdy ocena konstytucyjności wskazanego pominięcia ustawodawczego w postaci braku zapewnienia skarżącemu procedury weryfikacji zasadności przydzielania lokalu zastępczego na etapie administracyjnego postępowania rozpoznawczego, tak jak ma to miejsce w przypadku cywilnego postępowania rozpoznawczego - ujawnia uzasadnione przypuszczenie niezgodności art. 95 ust. 3a ustawy o Policji z art. 30, art. 71 ust. 1, art. 75 oraz art. 32 ust, 1 Konstytucji RP przez naruszenie zasady poszanowania i ochrony godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP), brak zapewnienia proporcjonalnej ochrony prawnej skarżącemu i jego rodzinie, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), wywołanie skutku dezawuującego nakaz przeciwdziałania bezdomności (art. 75 Konstytucji RP) oraz nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżącego w porównaniu z sytuacją prawną podmiotów znajdujących się w tożsamym położeniu, a wobec których orzeczono eksmisję w cywilnym postępowaniu rozpoznawczym, tj. naruszenie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) - skutkiem czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę ze utrzymując w obrocie prawnym decyzje ujawniające naruszenie art. 30, art. 71 ust. 1, art. 75 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że iż przepisy ustawy o Policji, w tym znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie przepis art. 95 ust. 3a ustawy o Policji nie uzależniają możliwości wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych adresata decyzji, który nie jest w stanie we własnym zakresie zaspokoić potrzeby mieszkaniowej, od uprzedniego ustalenia konieczności zapewnienia adresatowi decyzji lokalu zastępczego i wskazania takiego lokalu.

Zdaniem skarżącego budzi zatem zasadnicze wątpliwości natury konstytucyjnoprawnej sytuacja, w której obowiązek opróżnienia lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych związany jest z przyznaniem ochrony prawnej tylko tym podmiotom (adresatom obowiązku), wobec których obowiązek ten stwierdzono w cywilnym postępowaniu rozpoznawczym, zaś adresatom decyzji administracyjnej nakazującej to samo zachowanie ochrona ta już de lege lata nie przysługuje.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że dla oceny zgodności z Konstytucją RP art. 95 ust. 3a ustawy o Policji nie można pomijać wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 października 2017 r., sygn. K 27/15, w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie w jakim przepis ten uprawnia egzekutora do przymusowej realizacji obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego bez zapewnienia zobowiązanemu (adresatowi decyzji o opróżnieniu) możliwości uzyskania lokalu zastępczego służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych w sytuacji, gdy zobowiązany nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić tych potrzeb.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, a więc NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zasadą jest, iż w pierwszym rzędzie rozpoznane są zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego przez organ administracyjny w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, wszystkie na www. cbosa). W rozpoznawanej sprawie kolejność ta musi zostać odwrócona, gdyż po pierwsze, zarzut naruszenia prawa procesowego został sformułowany w skardze kasacyjnej w taki sposób, iż ocena jego zasadność bądź bezzasadność będzie konsekwencją uprzedniej oceny zasadności bądź bezzasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego, po drugie autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzut naruszenia prawa procesowego przyjętego nie kwestionuje stanu faktycznego, lecz nieuwzględnienie wniosku skarżącego o postawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnmu co do zgodności z Konstytucją przepisu ustawy, który znalazł zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Zarzut pierwszy, oparty na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., jest nieuzasadniony. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię przepisu art. 95 ust. 3a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą polegającą na braku uznania, że podstawa prawna zaskarżonej decyzji w sposób oczywisty narusza przepisy art. 30, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji, skoro umożliwia wydanie decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu z osób i rzeczy bez zapewnienia lokalu do którego mogłoby nastąpić przekwaterowanie, w sytuacji gdy adresat decyzji nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Zarzut ten nie został sporządzony w sposób w pełni odpowiadający wymogom P.p.s.a. (m.in. przez pominięcie w podstawie prawnej zarzutu przepisu art. 145 § 1 pkt a p.p.s.a.), lecz nie został także sporządzony w taki sposób, aby nie było możliwości ustalenia woli strony, a tym samym, aby nie było możliwości jego merytorycznego rozpoznania.

Przesłanka opróżnienia mieszkania służbowego określona w art. 95 ust. 3a ustawy została wprowadzona ustawą z dnia 21 maja 2009 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2009 r. Nr 115, poz. 959). Z uzasadnienia ustawy wynika, że podstawowym celem nowelizacji była poprawa sytuacji prawnej właścicieli domów, w których znajdują się lokale mieszkalne, będące w dyspozycji ministra do spraw bezpieczeństwa. Chodziło bowiem o to, aby właściciele takich domów w stosunku do mieszkań będących w dyspozycji ministra do spraw bezpieczeństwa, mieli podobne uprawnienia, jak w przypadku pozostałych lokali mieszkalnych (por.: Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji, druk nr 1845, Sejm VI Kadencji).

Przepis art. 95 ust. 3a powołanej ustawy statuuje obligatoryjną przesłankę wydania przez właściwy organ Policji decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, w sytuacji, gdy właściciel domu, w którym jest położony lokal mieszkalny, wypowiedział stosunek prawny dotyczący tegoż lokalu. Organ Policji, gdy nastąpi wypowiedzenia stosunku prawnego dotyczącego lokalu, ma obowiązek wydać decyzję o opróżnieniu lokalu.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Miasto K. wypowiedziało skarżącemu umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w K.. W konsekwencji tego organ uprawniony był do orzeczenia na podstawie art. 95 ust. 3a ustawy.

Skarżący uznał jednakże, iż w sprawie występuje problem konstytucyjności art. 95 ust. 3a ustawy w zakresie w jakim przepis ten uprawnia organ do wydania decyzji w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego z osób i rzeczy w sytuacji braku wskazania lokalu do którego mogłoby nastąpić przekwaterowanie, gdy adresat decyzji nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie i zapewnienia tym samym osobom eksmitowanym ochrony gwarantowanej przez art. 30, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż uważa, że powinna mu przysługiwać ochrona analogiczna do tej, która wynika z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie prawa lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. 2020, 611). Ocena rozwiązań prawnych dotyczących orzekania o opróżnieniu lokalu mieszkalnego (chodziło o przepisy art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji) była przedmiotem wyroku z 15 listopada 2017 r. Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 29/16 (Dz. U. 2017, 2174), który uznał, iż przyjęte rozwiązania prawne za zgodne z przepisami art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym te sprawę Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 95 ust. 3a ustawy o Policji, słusznie uznał, iż jest on zgodny z przywołanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji i brak było podstaw prawnych do skierowania pytania prawnego do TK.

Prawo funkcjonariusza policji do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji powiązane jest z charakterem stosunku służbowego funkcjonariuszy tych służb, a regulacje te przewidziane są nie tylko w ustawie o Policji (art. 88 ust. 1 tej ustawy), ale też w szczególności w ustawach o: Straży Granicznej (art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej; Dz. U. z 2016 r. poz. 1643), Państwowej Straży Pożarnej (art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej; Dz. U. z 2017 r. poz. 1204), Biurze Ochrony Rządu (art. 76 ust 1 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu; Dz. U. z 2017 r. poz. 985), Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu; Dz. U. z 2016 r. poz. 1897), Służbie Więziennej (art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej; Dz. U. z 2017 r. poz. 631) oraz oddzielnej ustawie poświęconej wojsku (ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 2016 r. poz. 207).

Przepisy art. 88 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji jednoznacznie określają administracyjny tryb przydziału i opróżniania mieszkań funkcjonariuszy Policji. Przywołane przepisy wprowadzają ogólną regułę, że funkcjonariusz w służbie stałej ma prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Prawo to wynika z istoty pełnionej służby związanej z dyscypliną, dyspozycyjnością, nielimitowanym czasem pracy, jak również koniecznością zapewnienia niezbędnej liczby funkcjonariuszy w danej miejscowości. Jak podkreślił NSA w wyroku z 20 marca 2008 r. (sygn. akt I OSK 447/07) "prawo funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej ma mu zapewnić zarówno prawidłowe pełnienie służby, jak i warunki niezbędne dla założenia rodziny i prowadzenia normalnego życia rodzinnego". Prawo to służy jednakże w pierwszym rzędzie zapewnieniu realizacji zadań, celów i funkcji Policji, umożliwiając zapewnienie odpowiedniej obsady kadrowej, jej relokację stosownie do potrzeb służby występujących w danym miejscu i czasie. Oznacza to, iż opróżnienie lokalu mieszkalnego celem przydzielenia go nowemu funkcjonariuszowi nie powinno wiązać się z obowiązkiem jednoczesnego zapewnienia przez organ Policji lokalu zastępczego w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie lokalu socjalnego, gdyż wówczas pierwszeństwo zyskałaby ochrona interesów indywidualnych, a nie interesu publicznego. Organy Policji nie są bowiem powołane do realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej. Katalog zadań Policji został określony w art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, a wśród nich brak jest zadań z zakresu pomocy społecznej świadczonej względem swoich czynnych lub byłych funkcjonariuszy.

Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego związanego z przepisami dotyczącymi przyznawania i opróżniania mieszkań funkcjonariuszy Policji wynika, że zasady przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych, pozostających w dyspozycji organów resortowych, mają charakter przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o ochronie praw lokatorów. W konsekwencji nie istnieje możliwość stosowania przepisów tej ostatniej ustawy w zakresie eksmisji z lokali przyznanych policjantom na podstawie decyzji. Dotyczy to również zastosowania tych przepisów w drodze analogii. Rozstrzyganie spraw związanych z opróżnianiem lokali mieszkalnych, powstających w relacji między dysponentem lokalu a zajmującym ten lokal policjantem, byłym policjantem, członkami jego rodziny lub jakąkolwiek inną osobą zajmującą ten lokal, w tym także bez tytułu prawnego, w sytuacjach wskazanych w art. 95 ust. 2, 3, 3a ustawy, następuje w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu Policji, od której służy zainteresowanemu odwołanie w toku postępowania administracyjnego, a następnie skarga do sądu administracyjnego (zob. wyroki NSA z: 23 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 837/10, 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 122/13; oraz wyrok WSA z 15 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1644/09; a także wyrok WSA z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 700/15).

Osoba, której właściciel lokalu wypowiedział stosunek prawny dotyczący takiego lokalu powinna zostać wykwaterowana na podstawie wydanej decyzji administracyjnej, po to, by opuszczony przez nią lokal mógł zostać przeznaczony do wykorzystania zgodnie z celem, określonym przepisami ustawy o Policji. Zapewnienie ochrony przed opróżnieniem lokalu względem takich osób nie powinno wypaczać celu, jakiemu służą te lokale. Stąd też należy przyjąć, iż przyznanie lokalu funkcjonariuszowi służy realizacji celów, do których powołana jest Policja. Także opróżnienie tego lokalu służy realizacji takich samych celów. Brak jest tym samym wątpliwości, iż cele publiczne (ogólnospołeczne) w tej konkretnej sytuacji muszą wziąć górę nad celami indywidualnymi osób, które zajmują taki lokal aktualnie mimo wydania decyzji na podstawie art. 95 ust. 3a ustawy o Policji. Przywołane w zarzucie skargi kasacyjnej przepisy art. 30, art. 71 ust. 1, art. 75 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP służą ochronie jednostki i interesu indywidualnego. Przepis art. 95 ust. 3a ustawy o Policji jest prawnym wyrazem dominacji interesu publicznego nad interesem indywidualnym i pełnego wyłączenia zasady uwzględniania słusznego interesu jednostki w toku postępowania o wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego.

Nie ulega jednak wątpliwościom, iż rudymentarne założenia aksjologiczne polskiego systemu prawa zakładają konieczność zapewnienia pewnego minimalnego standardu ochrony interesów lokatorów, co wynika w szczególności z niezbywalnej godności człowieka, stanowiącej źródło wolności i praw człowieka i obywatela (art. 30 Konstytucji). System prawny powinien zawierać odpowiednie postanowienia gwarancyjne, zabezpieczające respektowanie podstawowych praw lokatorów nie tylko na wypadek uruchomienia postępowania sądowego, lecz także w przypadku postępowania egzekucyjnego w sprawie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego. Gwarancje te powinny mieć charakter uniwersalny, realizując w ten sposób zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji i odnosić się do wszystkich lokatorów, także funkcjonariuszy Policji lub byłych funkcjonariuszy i ich rodzin. Uniwersalność gwarancji nie oznacza funkcjonowania jednolitej regulacji prawnej. Regulacja prawna powinna uwzględniać specyfikę zasad przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych, pozostających w dyspozycji organów Policji oraz przede wszystkim pierwszeństwo celów publicznych, które mają zostać w ten sposób osiągane. Oznacza to, iż instrumenty gwarancyjne mogą zostać zapewnione przez ustawodawcę w toku innego postępowania niż postępowanie jurysdykcyjne nakierowane na zastosowanie przepisu art. 95 ust. 3a ustawy o Policji.

W przypadku orzekania o eksmisji z lokali, których przydział nastąpił co do zasady w drodze czynności cywilnoprawnej system obowiązujących przepisów prawa zapewnia realizację podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym m.in. zasad określonych w art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Ich realizacja następuje na etapie orzekania o eksmisji z lokalu dotychczas zajmowanego przez osobę eksmitowaną.

Z obowiązujących przepisów prawa wynika, że obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach należy do gminy (art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów). Ten obowiązek ciąży na gminie także w stosunku do osób, które w wyniku realizacji decyzji administracyjnej nakazującej opróżnienie lokalu musiały opuścić dotychczasowe mieszkanie. Rzecz jednak w tym, iż w przypadku osób eksmitowanych w trybie postępowania cywilnego i ewentualnej egzekucji komorniczej brak jest możliwości eksmisji donikąd, jeśli sąd cywilny kierując się przesłankami ustawowymi, będącymi rozwinięciem zasad konstytucyjnych, o których wspomniano wyżej, orzekł o przyznaniu lokalu socjalnego. Rozwiązania prawne tego rodzaju nie funkcjonują z kolei na gruncie przepisów regulujących przydział i opróżnienie lokalu przyznanego na zasadach wynikających z ustawy o Policji, co zdaniem skarżącego prowadzi do naruszenia przez art. 95 ust. 3a m.in. zasady równości wyrażonej w przepisie art. 32 ust. 1 Konstytucji, jak również innych wskazanych przez niego przepisów Konstytucji.

Zastosowanie wobec skarżącego art. 95 ust. 3a ustawy prowadziło do osiągnięcia zamierzonego przez ustawodawcę celu – orzeczenia o opróżnieniu lokalu. Osoba taka powinna zostać wykwaterowana na podstawie wydanej decyzji administracyjnej po to, by opuszczony przez nią lokal mógł zostać przeznaczony do wykorzystania zgodnie z celem określonym przepisami ustawy o Policji. Zapewnienie ochrony przed opróżnieniem lokalu osobom zajmującym go mimo orzeczenia o opróżnieniu lokalu nie powinno wypaczać celu, jakiemu służą te lokale. Tym samym przepis art. 95 ust. 3a ustawy nie może być uznany za sprzeczny z podniesionymi w zarzucie przepisami Konstytucji. Przepis ten zapewnia opróżnienie lokalu mieszkalnego, przeznaczonego do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji, w stosunku do osoby, której właściciel lokalu wypowiedział stosunek prawny dotyczący lokalu i pozostawienie go wolnym dla tej służby mundurowej celem zabezpieczenia możliwości realizacji jej celów i funkcji. Bez wątpienia przepis ten nie może służyć zapewnieniu osobom eksmitowanym ochrony gwarantowanej przez art. 30, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji, gdyż przepis ten służy ochronie wyłącznie interesu publicznego. Z tych przyczyn nie pozostaje on w kolizji z tymi przepisami, a jego wykładnia a następnie zastosowanie nie naruszyło wskazanych wyżej przepisów Konstytucji.

Konstytucyjność przepisu art. 95 ust. 3a ustawy o Policji wiąże się z pierwszeństwem interesu publicznego przed interesem indywidualnym, w konsekwencji czego niedopuszczalna jest ochrona lokatorów na etapie orzekania o opróżnieniu lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 2887/14) wskazał, że w sprawach o opróżnienie mieszkania funkcjonariusza Policji nie stosuje się też zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli: "przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji stanowi dyspozycję do wydania decyzji związanej o opróżnieniu lokalu mieszkalnego w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego (...). W sprawach, w których wprowadzona jest instytucja decyzji związanej, nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego obywateli, ze względu na jednoznaczne oznaczenie treści decyzji przez ustawodawcę (...)".

Trybunał Konstytucyjny uznał, iż w takiej sytuacji ochrona lokatora, a tym samym realizacja zasad wyrażonych we wskazanych wyżej przepisach Konstytucji powinna nastąpić na etapie wykonania decyzji o opróżnieniu lokalu.

Faktyczne (fizyczne) odebranie lokalu w rozpoznawanym przypadku jest oparte na przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Chodzi tutaj o przepis 144 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt K 27/15, uznał art. 144 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, jest niezgodny z art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji RP, przez to że nie zawiera regulacji gwarantujących minimalną ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten nie był z przyczyn oczywistych podstawą orzekania, jak i nie został również zakwestionowany przez skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe brak było podstaw do uznania zarzutu pierwszego za nieuzasadniony.

Zarzut drugi jest nieuzasadniony. Przepis art. 193 Konstytucji RP nie został naruszony przez Sąd pierwszej instancji, gdyż biorąc pod uwagę treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego wydanych w sprawach K 29/16 (wyrok z 15 listopada 2017 r.) i K 27/15 brak było podstaw do uznania, iż przepis art. 95 ust. 3a ustawy mógłby być niezgodny z przepisami art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji RP (co wynika z wyroku wydanego w sprawie K 29/16, który należy odpowiednio odnieść do przypadku, o którym mowa w art. 95 ust. 3a, gdyż jest on w swej istocie analogiczny do sytuacji poddanej ocenie w tym wyroku, a odnoszącej się do przypadku, o którym mowa w art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy). Z kolei z wyroku wydanego w sprawie K 27/15 wynika, iż naruszenie zasady wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji należy rozważać w kontekście naruszenia przepisu art. 144 ustawy o egzekucji w administracji, zaś zarzut naruszenia tego przepisu nie został przywołany w zarzutach skargi kasacyjnej. Z tych przyczyn brak było podstaw do uznania powyższego zarzutu za uzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekła jak w sentencji.

W związku z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej wydanym w oparciu o przepisy art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) pełnomocnicy skarżącego oraz organu wyrazili zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jest właściwy wojewódzki sąd administracyjny.