Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 92/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-04-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 30 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. M. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).

W dniu 21 marca 20010 r. skarżący na urzędowym formularzu ( data wpływu do tut. Sądu 22 marca 2010 r. ), o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, sporządził wniosek ( uzupełniony 1 kwietnia 2010 r. ) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata.

Uzasadniając wniosek skarżący powołał się na okoliczność prowadzenia wobec niego egzekucji pieniężnej oraz bycia osobą bezrobotną i związaną z tym trudną sytuację materialną.

Natomiast w części wniosku dotyczącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i 3 niepełnoletnich dzieci, posiada majątek w postaci działki budowlanej o powierzchni 6,5 ara, oraz że miesięczne dochody prowadzonego wraz z żoną gospodarstwa domowego, według załączonych do wniosku zaświadczenia o wynagrodzeniu żony i informacji o dochodach samego skarżącego ( PIT-11 ), stanowią łącznie kwotę około 2.850 zł netto.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ).

Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 7 kwietnia 2010 r. ( doręczonym 12 kwietnia 2010 r. ) wezwano go do przekazania:

- szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i rodzinę kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania ( tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje ) oraz innych obciążeń dochodów skarżącego i jego żony wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia,

- wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy i jego żony za ostatnie trzy miesiące.

Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie nie zastosował się w pełni do wezwania. Przede wszystkim nie przedłożył wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych swoich i żony, a stwierdzenie skarżącego, że nie przedłożenie tych dokumentów jest spowodowane m.in. koniecznością ponoszenia opłaty jest nie do przyjęcia. Natomiast odnośnie kosztów bieżącego utrzymania skarżący, poza fakturą dot. dostawy energii elektrycznej oraz zawiadomieniem o wysokości raty kredytu, nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających fakt i wysokość i ponoszenia. Już bowiem zawiadomienie banku odnośnie wysokości raty kredytu podważa wiarygodność oświadczenia skarżącego odnośnie pozostałych kosztów utrzymania. Otóż skarżący w swoim oświadczeniu wskazał na kwotę 704 zł, zaś według aktualnego kursu NBP należałoby przyjąć kwotę 495,90 zł ( zgodnie z zawiadomieniem banku miesięczna rata kredytu razem z odsetkami wynosi 183,67 CHF, co przy zastosowaniu kursu z 29.04.2010 r. w wysokości 2,7 zł za 1 CHF stanowi wskazaną kwotę ).

Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni wiarygodną sytuację finansową i majątkową jego i rodziny należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko N S A zawarte w postanowieniu z dnia 18.06.2004 r., w którym podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek, albowiem do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji tej osoby ( FZ 165/04, niepubl. ). Również w szeregu innych orzeczeniach NSA podkreśla się, iż na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji (Sygn. akt: II FZ470/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05, II OZ 348/05, II OZ 412/05 ).

Przy tym należy podkreślić, iż to, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie jest konsekwencją jego działania. Nie dopełnił on bowiem w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, szczególnie gdy pismem z 7 kwietnia 2010 r. został do tego wezwany. Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 ustawy, postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl. ).

Nawet rozpatrując wniosek skarżącego jedynie w oparciu o przekazane niepełne informacje należało uznać, iż w jego przypadku nie wyczerpane zostały znamiona przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ustawy. Mając na względzie elementarne koszty utrzymania mieszkania, wyżywienia oraz inne niezbędne jakie skarżący i rodzina zmuszeni są ponieść, uznano, że dochody w wysokości około 2.850 zł ( netto ) uzyskiwane w ramach prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa domowego pozwalają na poniesienie wymaganych kosztów postępowania ( wynoszących na etapie skargi 100 zł ) oraz kosztów ustanowienia adwokata zawierających się w kwocie nieznacznie przekraczającej kwotę 300 zł ( zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm./).

Jednocześnie w kwestii wykazanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wydatków związanych regulowaniem zobowiązań wobec instytucji bankowej należało stwierdzić, iż nie sposób przypisać im statusu kosztów niezbędnych do utrzymania jego i rodziny art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Przede wszystkim za takowe nie można uznać koszty związane z regulowaniem zobowiązań wobec innych podmiotów funkcjonujących w obiegu gospodarczym w postaci zaciągniętego kredytu, albowiem w strukturze wydatków nie sposób uznać za niezbędne i mające priorytet przed kosztami sądowymi koszty związane z uregulowaniem zobowiązań cywilno-prawnych. W tej sytuacji należy bowiem stwierdzić, iż niedopuszczalnym jest by skarżący w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktował zobowiązania cywilno-prawne, uznając że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. W tej sytuacji mając świadomość wymagalności kosztów sądowych skarżący winien uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne..

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.