Wyrok NSA, sygn. akt II SA 2881/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Teza: Status bezrobotnego absolwenta daje tylko raz prawo do zasiłku.

TEZY

Status bezrobotnego absolwenta daje tylko raz prawo do zasiłku.


UZASADNIENIE

Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 14 września 1995 r., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, po rozpatrzeniu odwołania pana Andrzeja S. z dnia 14 sierpnia 1995 r. od decyzji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w G. z dnia 3 sierpnia 1995 r. stwierdzającej nieważność decyzji kierownika Filii Rejonowego Urzędu Pracy z dnia 19 czerwca 1995 r. (...) o nabyciu statutu bezrobotnego absolwenta - utrzymała w mocy wyżej wymienioną decyzję Wojewódzkiego Urzędu Pracy w G.

W uzasadnieniu stwierdzono co następuje:

Powołaną w sentencji decyzją organ orzekający stwierdził nieważność decyzji kierownika Filii Rejonowego Urzędu Pracy w B. z dnia 19 czerwca 1995 r. o nabyciu przez wymienionego statusu bezrobotnego od dnia 20 czerwca 1995 r. W uzasadnieniu podano: "strona nabyła status bezrobotnego absolwenta po przedłożeniu urzędowi pracy odpisu ukończenia szkoły wyższej. W związku z posiadaniem już w 1991 r. statusu absolwenta bezrobotnego, nie jest pan uprawniony do jego nabycia, gdyż zgodnie z przepisem art. 23 ust. 3 cytowanej na wstępie ustawy bezrobotnym absolwentem można być tylko raz. Zatem decyzja stwierdzająca nabycie po raz drugi statusu absolwenta bezrobotnego została wydana z naruszeniem prawa i z tej przyczyny organ wyższego stopnia stwierdził jej nieważność".

Od decyzji tej zainteresowany wniósł w terminie odwołanie do Prezesa Krajowego Urzędu Pracy.

Z decyzją tą nie może się zgodzić, gdyż poprzednio w 1991 r. był absolwentem technikum. Absolwentem szkoły wyższej jest po raz pierwszy. W ustawie z dnia 29 grudnia 1989 r. nie ma mowy o tym, że bezrobotnym absolwentem można być tylko raz. Ze statusu bezrobotnego zrezygnował sam z chwilą dostania się na uczelnię, by nie "obciążać puli bezrobotnych". Absolwentem był tylko od dnia 10 czerwca 1991 r. do dnia 3 października 1991 r. W załączonym zaświadczeniu z dnia 30 września 1991 r. nie jest to nawet wyszczególnione. Może taka była dziwna ustawa, ale ustawy nie mogą działać wstecz. Uważa, że status bezrobotnego przysługuje mu 12 miesięcy od zgłoszenia się w urzędzie pracy z dyplomem uczelni.

Organ odwoławczy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 23 ust. 3 cytowanej w sentencji ustawy. Wynika z niego, że warunków stania się bezrobotnym wymienionym w ust. 1 pkt 2 tego przepisu nie stosuje się do bezrobotnych absolwentów zarejestrowanych po raz pierwszy.

Zainteresowany był już raz absolwentem. Organ orzekający miał obowiązek stwierdzić nieważność decyzji urzędu pracy przyznającego ten status po raz drugi. W tym stanie rzeczy należało orzec jak na wstępie.

Na powyższą decyzję wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej S., wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący podnosi w szczególności, że pobierał już zasiłek w okresie od dnia 10 czerwca 1991 r. do dnia 30 października 1991 r. przed rozpoczęciem studiów na AWF - jako bezrobotny absolwent.

W dniu 19 czerwca 1995 r. po skończeniu studiów wyższych zarejestrował się w RUP, gdyż nie mógł znaleźć pracy jako nauczyciel wychowania fizycznego.

Ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r., na podstawie której pobierał zasiłek jako bezrobotny absolwent - nie zawierała żadnych ograniczeń w tym zakresie. Jest bezrobotnym absolwentem szkoły wyższej i ograniczenie zawarte w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie może działać wstecz, gdyż ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu, takiego ograniczenia nie zawierała.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie, podnosząc m.in. co następuje:

Skarżący w okresie obowiązywania przywołanej ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. był już raz zarejestrowany jako bezrobotny absolwent i z tego tytułu pobierał zasiłek, a po raz drugi zgłosił się i zarejestrował jako bezrobotny absolwent właśnie po wejściu w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. Nie jest istotne, to czego ustawodawca "nie powiedział" w nieobowiązującej ustawie z dnia 29 grudnia 1989 r. ale to, co postanowił w ustawie obowiązującej, tj. z dnia 14 grudnia 1994 r., ponieważ jak to strona słusznie zauważa pod rządami tej ustawy po raz drugi stał się bezrobotnym absolwentem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunków, o których mowa w ust. 1 pkt 2 /dotyczących tzw. minimalnego stażu zatrudnienia uprawniającego do zasiłku/ - nie stosuje się do bezrobotnych absolwentów zarejestrowanych po raz pierwszy.

Skarżący był już - pod rządami ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu - zarejestrowany jako bezrobotny absolwent i korzystał z zasiłku.

Od 1 stycznia 1994 r. obowiązuje nowa ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która w art. 23 ust. 3 wprowadziła wyżej wymienione unormowania.

Zarzut, że została naruszona zasada niedziałania prawa wstecz nie jest - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - zasadny.

Nie mamy bowiem w sprawie niniejszej do czynienia z sytuacją "praw dobrze i sprawiedliwie nabytych".

Tej prawnej kwestii Trybunał Konstytucyjny poświęcił wiele miejsca w orzeczeniach z dnia 1 czerwca 1993 r. P 2/92 i z dnia 13 lipca 1993 r. P 7/92.

Pod rządami ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. skarżący - jako bezrobotny absolwent - w pełni wyczerpał wszystkie swoje uprawnienia służące mu z tego tytułu, tj. związane ze statusem bezrobotnego absolwenta.

Pod rządami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. /która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r./ - skarżący był jeszcze studentem.

Po skończeniu studiów w dniu 19 czerwca 1995 r. zarejestrował się jako bezrobotny absolwent szkoły wyższej. Skoro jako bezrobotny absolwent nie zarejestrował się po raz pierwszy, trafny jest pogląd wyrażony w zaskarżonych decyzjach, że nie spełnia on wymogów z art. 23 ust. 3 cytowanej ustawy.

"Absolwentem" - w potocznym rozumieniu tego słowa - można być nawet kilka razy.

Obowiązującą regułą jest - dla uzyskania zasiłku - legitymowanie się minimalnym stażem pracy uprawniającym do tego zasiłku.

Środki na wypłatę zasiłków pochodzą z obowiązujących składek na Fundusz Pracy odprowadzanych od osób zatrudnionych /art. 52 i nast./. Są to więc realnie wypracowane fundusze.

Podkreślał to z naciskiem Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyroku z dnia 23 lutego 1993 r. II SA 95/93, w kontekście obowiązków, jakie ciążą na bezrobotnym w okresie pobierania zasiłku.

Jako nieporozumienie sąd określił traktowanie przez niektórych bezrobotnych dążenia do kształtowania dla siebie korzystniejszego nawet statusu, niż mają osoby pozostające w stosunku pracy.

Jest oczywiste, że osoba ucząca się, nie może wykazać się minimalnym stażem pracy i dlatego absolwenci korzystają z wyjątku od reguły legitymowania się określonym stażem pracy.

Ponieważ skarżący już był zarejestrowany jako bezrobotny absolwent i skorzystał z przysługujących mu uprawnień, to będąc w 1995 r. ponownie absolwentem /szkoły wyższej/ nie mógł ponownie skorzystać ze statusu bezrobotnego absolwenta, skoro już raz jako bezrobotny absolwent był zarejestrowany i pobierał zasiłki ze statusem absolwenta związane.

Skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza - na zasadzie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ - orzeczono jak na wstępie.