Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 846/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1a pkt 13, art. 2, art. 5 art. 18,  art. 19, art. 33, art. 34 par. 3 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9,  art. 10, art. 11,  art. 77, art. 86
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 59 par. 1,  art. 66 par. 1 pkt 2,  art. 66 par. 1 pkt 2, art. 67a par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę /-/I. Kucznerowicz /-/K. Pawlicki /-/K. Nikodem


UZASADNIENIE

Postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej: u.p.e.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej Kpa) uznano zarzuty zobowiązanego – Spółdzielni Mieszkaniowej w S. (dalej Spółdzielnia) za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu podniesiono, że [...] grudnia 2007 r. Gmina S. zawarła ze Spółdzielnią Mieszkaniową w S. przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości (akt notarialny Rep. [...]). Na podstawie zapisów tej umowy miało dojść do zawarcia przez strony umowy przyrzeczonej, która miała doprowadzić do nabycia przez Gminę S. własności określonych w w/w akcie notarialnym lokali. Umowa ta zawierała uzgodnienia, że cena nabycia to kwota [...] zł na którą składałaby się m.in. kwota [...] zł oraz odsetki w kwocie [...] zł tytułem zaległego podatku od nieruchomości.

Zgodnie z art. 389 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zmianami) umowa przedwstępna stanowi jedynie przyrzeczenie zawarcia właściwej umowy sprzedaży. Umowa taka powinna jedynie zawierać istotne elementy umowy przyrzeczonej. Z umowy przedwstępnej wynika zatem jedynie zobowiązanie stron (lub jednej z nich) do złożenia określonych oświadczeń woli. W związku z powyższym zawarcie umowy przedwstępnej nie może doprowadzić do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego mogłoby doprowadzić jedynie wykonanie świadczeń na podstawie umowy przyrzeczonej, która w niniejszej sprawie nie została zawarta.

Na podstawie tej umowy nie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Dodatkowo organ I instancji wskazał, iż w celu osiągnięcia skutku umorzenia zobowiązania podatkowego dotyczącego podatku od nieruchomości, należałoby też przeprowadzić procedurę wskazaną w art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

W przedłożonych zarzutach Spółdzielnia podnosi, że w chwili obecnej zobowiązanie podatkowe nie jest wymagalne. Zauważyć należy, że ustawa z dnia 12 stycznia 1991 roku (t.j. Dz.U. z 2006 roku, nr 121, poz. 844) nie posługuje się kategorią wymagalności zobowiązania podatkowego. Przywołana ustawa wskazuje w art. 6 sposób powstania obowiązku podatkowego, sposób składania deklaracji podatkowych oraz zapłaty podatku. W związku z tym trzeba potwierdzić, iż w stosunku do egzekwowanych wierzytelności podatkowych na zobowiązanym ciąży nadal obowiązek podatkowy. Biorąc powyższe pod uwagę, zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości jest w sposób oczywisty chybiony.

Wierzyciel nie otrzymał jeszcze odpisu pozwu, jaki zobowiązany złożył w zakresie zobowiązania Gminy S. do zawarcia umowy przyrzeczonej. Niemniej wierzyciel stoi na stanowisku, że nie ma podstaw do uwzględnienia przedmiotowego pozwu. Dodatkowo wskazać należy, że uchwała Rady Miejskiej, na którą powołuje się Zobowiązany w zarzutach została uchylona Uchwałą nr XLVIII/288/2009 Rady Miejskiej w S. z dnia [...] października 2009 r. w sprawie uchylenia uchwał Rady Miejskiej w S. w sprawie wyrażenia zgody na przejęcie części obiektu Spółdzielczego C.K. znajdującego się na [...] w zamian za zadłużenie Spółdzielni Mieszkaniowej na rzecz Gminy S.

Wierzyciel podkreślił, że twierdzenia Zobowiązanego także w zakresie dotyczącym określenia Wierzyciela są oczywiście błędne. Zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "wierzyciela" zdefiniowano jako "podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym". Z kolei w myśl przepisu art. 5 § 1 ust tej ustawy, w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji organów jednostek samorządu terytorialnego właściwym do żądania ich wykonania jest organ orzekający w danej sprawie w I instancji - tj. Burmistrz Miasta i Gminy S. (organ podatkowy) a nie Gmina S. W związku z powyższym Wierzyciel został określony prawidłowo.

Bezpodstawny jest także zarzut Zobowiązanego, że błędnie wskazano organ egzekucyjny. Co do zasady organem egzekucyjnym jest właściwy naczelnik urzędu skarbowego (art. 19 § 1 u.p.e.a.). Z kolei, zgodnie z art. 19 § 2 tej ustawy właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Owe odrębne przepisy to przepisy o kompetencjach miast, które nabyły na podstawie uchylonej ustawy z 24.11.1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (t.j. Dz.U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224 ze zm.). Przepisy te nie wymieniają S. jako Gminy i Miasta uprawnionego do prowadzenia samodzielnie egzekucji administracyjnej. W konsekwencji, Burmistrz Miasta i Gminy S. nie posiada kompetencji do bycia organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji należności z tytułu podatku od nieruchomości. W związku z powyższym, organem egzekucyjnym należności podatkowych dla których organem podatkowym jest Burmistrz Miasta i Gminy S. jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W niniejszej sprawie właściwym organem egzekucyjnym jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P.

Spółdzielnia złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie ewentualnie o jego zmianę poprzez uznanie zarzutów za uzasadnione.

W uzasadnieniu podniesiono, iż mocą ustaleń zawartych w akcie notarialnym nastąpiło rozliczenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, a zatem zobowiązanie to nie istnieje.

Prawo cywilne dopuszcza zapłatę całości ceny przy zawarciu umowy przedwstępnej i stało się tak właśnie w niniejszej sprawie. Rozliczenia stron zostały dokonane przy zawarciu aktu notarialnego, o czym świadczy ustalenie wysokości odsetek od zaległości w podatku na dzień poprzedzający zawarcie umowy przedwstępnej.

Umowa przyrzeczona sprzedaży przenosi definitywnie własność rzeczy, a zapłata ceny jest kwestią wtórną i może być dokonana przed zawarciem umowy przyrzeczonej, w czasie jej zawarcia lub po jej zawarciu. W sprawie niniejszej miało to miejsce przed zawarciem umowy przyrzeczonej, a konkretnie przy zawarciu umowy przedwstępnej. To umowa przedwstępna stanowi causa dla rozliczenia stron w zakresie podatku od nieruchomości.

W uwagi na sprzeczne z zasadami współżycia społecznego postępowanie Gminy S. - do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło, jednakże Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. wniosła i opłaciła do Sądu Okręgowego w Poznaniu pozew o zobowiązanie Gminy S. do zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży. Ewentualna wygrana Spółdzielni spowoduje definitywne rozliczenie stron w tym zakresie.

Spółdzielnia podnosi, że zgodnie z kodeksem cywilnym na umowę sprzedaży składa się: oświadczenie sprzedającego, że rzecz sprzedaje i oświadczenie kupującego, że rzecz kupuje. Kwestia chwili zapłaty ceny może być uregulowana w oderwaniu od dwóch wyżej wskazanych oświadczeń kontrahentów umowy sprzedaży. Zdaniem Spółdzielni na zobowiązanie stron aktu notarialnego nie wpływa uchwała z dnia [...] października 2009 r. Rady Miejskiej w S. Wręcz przeciwnie dowodzi ona zasadności powództwa złożonego do Sądu. Konsekwencją ustaleń stron aktu notarialnego i złożenia pozwu do Sądu brak jest w chwili obecnej wymagalności zobowiązania podatkowego.

Nadto Spółdzielnia wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy cywilnej.

Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą wydania postanowienia były przepisy art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856) w związku z art. 2 § 1 pkt 1, art. 17 § 1, art. 18 i art. 33 w związku z art. 34 § 1, 2 u.p.e.a. i art. 144 i 138 § 1 pkt 1 Kpa.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał na przepis art. 3a § 1 u.p.e.a zgodnie z którym w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stosuje się w określonych przypadkach, również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatników.

W myśl art. 3a § 2 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli:

1) w deklaracji, w zeznaniu, w zgłoszeniu celnym, w deklaracji rozliczeniowej albo w informacji o opłacie paliwowej zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego,

2) wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1.

Zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 95 z 2010 r., poz. 613) osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane:

1. składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

2. odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia;

3. wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

W przedmiotowej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa złożyła stosowną deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2007, o której mowa w art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z uwagi na nieuiszczenie podatku od nieruchomości organ podatkowy Burmistrz Miasta i Gminy S. skierował do egzekucji tytuły wykonawcze po uprzednim doręczeniu SM w S. w dniu [...] listopada 2009 r. upomnienia.

W przedmiotowej sprawie w dniu [...] grudnia 2007 r. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa przedwstępna sprzedaży (akt notarialny nr Rep. A [...]), na mocy której w § 6 Spółdzielnia zobowiązała się sprzedać Gminie S. prawo własności lokali użytkowych nr 1 i 12 wraz z przynależnymi udziałami w nieruchomości bez obciążeń, a Burmistrz Miasta i Gminy S. zobowiązał się nabyć powyższe nieruchomości w zamian za zadłużenie Spółdzielni na kwotę [...] zł, na którą składały się: zaległość w wysokości [...] zł z tytułu opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste oraz zaległości w wysokości [...] zł z tytułu podatku od nieruchomości.

Jak wynika z treści powyższej umowy przedwstępnej strony jedynie zobowiązały się dokonać w przyszłości sprzedaży nieruchomości, która powodowałaby rozliczenie wzajemnych zobowiązań, niemniej jednak, jak wynika z przekazanych przez wierzyciela wyjaśnień skutek w postaci zmiany właściciela nie nastąpił, bowiem nie została zawarta umowa przyrzeczona. W związku z powyższym należy podzielić stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy S. dotyczące niewygaśnięcia obowiązku podatkowego wskutek niezawarcia umowy ostatecznej przeniesienia własności nieruchomości. W związku z powyższym Spółdzielni przysługują jedynie uprawnienia do sądowego dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej w trybie art. 390 § 2 KC lub roszczenia odszkodowawcze na podstawie art. 390 § 1 KC.

Jednocześnie ustosunkowując się do wniosku Spółdzielni wskazano, iż kompetencje w zakresie biegu postępowania egzekucyjnego posiada organ egzekucyjny, zgodnie z art. 34 § 3 i 4 u.p.e.a. Zatem Kolegium nie posiada uprawnień do orzekania w przedmiocie umorzenia, zawieszenia postępowania egzekucyjnego czy wstrzymania czynności egzekucyjnych, bowiem leży to w gestii organu egzekucyjnego.

Spółdzielnia złożyła skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie ewentualnie o stwierdzenie jego nieważności. Nadto Spółdzielnia domagała się przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków: P. P., P. B. i M. B. na okoliczność tego, jak strony umowy z dnia [...] grudnia 2007 r. rozumiały jej postanowienia, jak rozumiały wzajemne zobowiązania, czy doszło do nowacji zobowiązań skarżącej oraz jaki był zgodny zamiar stron i cel wyżej cytowanej umowy.

W uzasadnieniu Spółdzielnia podniosła, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r., objęte tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] uległo umorzeniu w całości.

Zdaniem Spółdzielni umowa z dnia [...] grudnia 2007 r. (akt notarialny nr Rep. A [...]) jest w istocie umową nowacji (art. 506 kc), a nie umową przedwstępną i powoduje umorzenie zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z treścią art. 65 § 1 k.c. należy raczej badać zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Zgodnym zamiarem stron i celem umowy było wygaszenie (umorzenie) zobowiązań opisanych w tej umowie (w tym spornego zobowiązania do zapłaty podatku nieruchomości za rok 2007) w zamian za zobowiązanie Spółdzielni Mieszkaniowej w S. do przeniesienia na rzecz Gminy S. własności dwóch lokali użytkowych, które miały w przyszłości powstać w wyniku zniesienia współwłasności nieruchomości.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego: "W przypadku umów decydujące znacznie ma rzeczywista wola stron. Bez w względu na to, jak określi się potrzebę wykładni czynności prawnych (...) w każdym przypadku, kiedy strony czynności prawnej podają sprzeczne znaczenia swoich oświadczeń woli, sąd nie może uchylić się od wykładni tych oświadczeń z powołaniem się na jasne, jednoznaczne brzmienie pisemnej umowy. W procesie wykładni umów nastawionej na ustalenie zgodnego zamiaru i celu jaki chcą osiągnąć strony, podlegają także uwzględnieniu okoliczności towarzyszące złożonym oświadczeniom woli. Wynika to łącznie z treści § 1 i 2 art. 65 k.c. Poza tekstem umowy, uwzględnieniu podlegają także okoliczności, jakie zaszły przed złożeniem oświadczenia woli, jakie towarzyszyły złożeniu oświadczenia woli jak i te, które zaszły później o ile pozwolą ustalić, jaki był zgodny zamiar stron i cel zawartej umowy" (jest to tzw. kontekst sytuacyjny - por. wyrok SN z 05 marca 2008 sygn. V CSK 418/07).

Umowa z dnia [...] grudnia 2007 r. jest zatem w istocie rzeczy nowacją zobowiązania SM w S. do zapłaty podatku od nieruchomości dochodzonego w niniejszej sprawie. Wskutek tej nowacji zobowiązanie podatkowe SM uległo umorzeniu, a pojawiło się zobowiązanie do przeniesienia własności dwóch lokali użytkowych, które powstać miały po zniesieniu współwłasności nieruchomości.

Zdaniem Spółdzielni organ I jak i II instancji rażąco naruszył przepisy art. 7 Kpa, 8 Kpa, 9 Kpa, 10 § 1 Kpa, art. 11 Kpa oraz art. 75 § 1 Kpa, art. 77 § 1 Kpa i art. 86 Kpa.

W niniejszej sprawie ani organ I instancji ani organ II instancji nie zbadał okoliczności, jakie zaszły przed złożeniem oświadczenia woli, jakie towarzyszyły złożeniu oświadczenia woli jak i te, które zaszły później. Okoliczności bowiem zawarcia aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2007 r. Rep A. [...] są niezwykle istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W przypadku umów zawieranych między stronami zasadnicze znaczenia ma nie tyle treść danego dokumentu, ile zgodny zamiar stron i cel umowy (art. 65 § 2 k.c). W związku z tym organ I i II instancji powinien zbadać jak strony umowy z dnia [...] grudnia 2007 r. rozumiały jej postanowienia, jak rozumiały wzajemne swoje zobowiązania i czy doszło do nowacji zobowiązania skarżącej - z obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości za rok 2007 - na obowiązek przeniesienia na Gminę S. własności lokali użytkowych wskazanych w umowie z dnia [...] grudnia 2007 r. (art. 65 § 1 i 2 k.c.) oraz jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy z dnia [...] grudnia 2007r. Dopiero po wyjaśnieniu w/w okoliczności zawieranej umowy, organ I i II instancji mógłby wydać postanowienie, albowiem dopiero po zgromadzeniu tych danych można uznać, że w sprawie został zgromadzony cały materiał dowodowy, co jest podstawą do wydania orzeczenia przez organ.

W przedmiotowej sprawie bowiem nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bez których nie można ustalić stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Z kolei na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności w myśl której Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego Sąd się nie dopatrzył ich naruszenia w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tej kwestii należy mieć na względzie ograniczenia jakie wynikają z przepisów u.p.e.a. Zgodnie z art. 18 tejże ustawy, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie znaczenie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W praktyce stosowanie "odpowiednio" przepisów, do których odesłano, wymaga wnikliwego rozpatrzenia, w jakim zakresie i w jaki sposób należy jest stosować. W tym przypadku przepisy kodeksu postępowania administracyjnego powinno się stosować przy uwzględnieniu specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji, polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: wynikająca z art. 6 k.p.a. zasada legalności, wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 8 k.p.a. zasada zaufania, zasada udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.).

W ograniczonym zakresie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym ma zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. zdanie drugie) oraz wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazuje się, że ta zasada w ogóle nie znajduje zastosowania w tym postępowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., III SA 3483/03, Lex nr 165982).

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi się swoiste postępowanie dowodowe, którego przedmiotem jest określenie sposobu przymusowego doprowadzania do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny stosuje zatem przepisy art. 75-88a k.p.a.

Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że zostało ono wydane bez naruszenia prawa. Nieuzasadnione są zarzuty naruszenia prawa art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 86 k.p.a.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie naruszył żadnego z w.w. przepisów postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z tych przepisów.

Również zarzuty Spółdzielni w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego są niezasadne.

Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4. błąd co do osoby zobowiązanego,

5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27,

Spółdzielnia podnosi, że egzekwowany obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości wygasł wskutek jego rozliczenia w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2007 r. w wyniku zawarcia umowy przedwstępnej.

Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym.

W myśl art. 59 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek:

1. zapłaty;

2. pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta;

3. potracenia;

4. zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku;

5. zaniechania poboru;

6. przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych;

7. przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym;

8. umorzenia zaległości;

9. przedawnienia;

10. zwolnienia z obowiązku zapłaty na podstawie art. 14 m.

Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego powoduje ustanie więzi prawnej łączącej podatnika z podmiotem uprawnionym do świadczenia podatkowego. Oznacza to, że podmiot uprawniony nie może skutecznie żądać od podatnika wykonania zobowiązania podatkowego. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, poza skutkiem materialnoprawnym, może powodować skutek formalnoprawny w postaci bezprzedmiotowości postępowania. Strona stwierdza, że nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, wskutek umorzenia zaległości podatkowych.

Umorzenie zaległości podatkowej zgodnie z art. 67 a § 1 pkt 2 O.p. organ dokonuje w drodze decyzji na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym, interesem podatnika lub interesem publicznym. Wówczas nastąpi wygaśnięcie zaległości podatkowej. Jednakże w niniejszej sprawie strona nie przedłożyła decyzji, w której organ podatkowy umorzył w całości zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. objęte tytułami wykonawczymi.

Skarżąca powołuje się na wolę stron zawartą w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 2007 r., czyli można przyjąć, że wskazuje na przesłankę wygaśnięcia zaległości podatkowej na podstawie art. 66 § 1 pkt 2 O.p. czyli przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz gminy, powiatu lub województwa – w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody ich budżetów.

Bezspornym jest, iż w dniu [...] grudnia 2007 r. Gmina S. zawarła ze Spółdzielnią przedwstępną umowę sprzedaży. Na podstawie tej umowy miało dojść do zawarcia przez strony umowy przyrzeczonej, która miała doprowadzić do nabycia przez Gminę S. określonych w akcie notarialnym lokali. Umowa ta zawierała uzgodnienia, że cenę nabycia stanowiłaby kwota [...] zł na którą składałaby się m.in. kwota [...] zł oraz odsetki w kwocie [...] zł tytułem zaległego podatku do nieruchomości.

Zgodnie z art. 389 § 1 k.c. umowa przedwstępna stanowi jedynie przyrzeczenie zawarcia właściwej umowy sprzedaży i powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Umowa przedwstępna należy do umów o charakterze organizatorskim (przygotowawczym) i należy ją odróżnić od umowy definitywnej, która realizuje zamierzony przez strony cel gospodarczy. Zatem zawarcie umowy przedwstępnej nie może doprowadzić do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Cel taki mógłby zostać osiągnięty jedynie w przypadku wykonania świadczeń na podstawie umowy przyrzeczonej. W przedmiotowej sprawie do zawarcia takiej umowy nie doszło, czyli nie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania na podstawie art. 66 § 1 pkt 2 O.p.

Mając to na uwadze trudno uznać za zasadny zarzut niezastosowania przepisu art. 506 § 1 k.c. dotyczącego instytucji nowacji. Przez umowę odnowienia strony bowiem postanawiają, że w miejsce dotychczasowego zobowiązania dłużnika, które zostaje umorzone, dłużnik spełnia inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej. Odnowienie może polegać również na zobowiązaniu dłużnika do alternatywnego świadczenia, innego niż było przewidziane w dotychczasowej umowie. Konieczną przesłanką nowacji jest istnienie ważnego zobowiązania.

W wyroku z 28 lipca 2007 r. IV CSK 441/96, Lex nr 253445/Sąd Najwyższy stwierdził, że zakwalifikowanie określonej umowy jako nowacji wymaga w pierwszej kolejności ustalenia istnienia skonkretyzowanego pierwotnego świadczenia. Badanie tych okoliczności nie należy do zadań organów występujących w toku postępowania egzekucyjnego.

Również zarzut dotyczący błędnego określenia wierzyciela nie znajduje uzasadnienia.

W myśl art. 1a pkt 13 u.p.e.a. przez "wierzyciela" - rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

Przepis art. 2 u.p.e.a. określa jakie obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej. Z kolei art. 5 § 1 pkt 1 stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w wyżej cytowanym art. 2 u.p.e.a. jest w odniesieniu do obowiązku wynikających w drodze z decyzji lub postanowień organów administracji – rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego – właściwy do orzekania organ I instancji, z zastrzeżeniem pkt 4. W niniejszej sprawie właściwym organem podatkowym jest Burmistrz Miasta i Gminy S.

Bezpodstawny jest także zarzut Spółdzielni dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Właściwość rzeczową organów egzekucyjnych reguluje art. 19 u.p.e.a., który w § 1 stanowi, że z zastrzeżeniem § 2-8 uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych jest naczelnik urzędu skarbowego.

W myśl art. 19 § 1 u.p.e.a. właściwy organ gminy o statusie miasta, wymieniony w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnych należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ.

Owe odrębne przepisy to przepisy o kompetencjach miast, które nabyły na podstawie uchylonej ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz.U. z 1997 r., nr 36, poz. 224 ze zm.).

Przepisy te nie wymieniają S. jako Gminy i Miasta uprawnionego do prowadzenia samodzielnie egzekucji administracyjnej. W konsekwencji Burmistrz Miasta i Gminy S. nie posiada kompetencji do bycia organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji należności z tytułu podatku od nieruchomości.

Słusznie organ odwoławczy wskazał, iż kompetencje w zakresie biegu postępowania egzekucyjnego posiada organ egzekucyjny, zgodnie z art. 34 § 3 i 4 u.p.e.a. W związku z tym organ odwoławczy nie ma uprawnień do orzekania w przedmiocie umorzenia, zawieszenia postępowania egzekucyjnego czy też wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Odnosząc się do wniosków Spółdzielni co do przesłuchania świadków: P. P., P. B. i M. B., stwierdzić należy, iż zostały one cofnięte przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r.

W tym dniu pełnomocnik skarżącej wniósł także o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia procesu toczącego się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt XII C 2376/09 z powództwa Spółdzielni przeciwko Gminie S. o zapłatę.

Sąd na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. odmówił zawieszenia postępowania, albowiem nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w tym przepisie. Orzeczenie w sprawie o sygn. akt XII C 2376/09 toczącej się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

uk