Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1900/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania K. K., decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] przyznającą świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie jednorazowego zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup żywności.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w dniu [...] marca 2011 r. K. K. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej na zakup żywności. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód wnioskodawczyni w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Uwzględniając powyższe ustalenia Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. przyznał K. K. pomoc na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Uzasadniając swoja decyzję Kierownik OPS w łomiankach wskazał, że wysokość przyznanego świadczenia podyktowana była możliwościami finansowymi Ośrodka.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. K. opisując swoją trudną sytuację życiową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpoznając niniejszą sprawę utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i wskazało, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, przesłanką udzielenia pomocy społecznej ma być przede wszystkim jednoznaczne ustalenie przez organ pomocy społecznej, iż osoba ubiegająca się o konkretną formę pomocy, znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest w stanie przezwyciężyć tej sytuacji przy wykorzystaniu własnych, posiadanych możliwości i środków, ponieważ jedynie w takim wypadku pomoc może zostać udzielona.

Kolegium podkreśliło przy tym, że instytucja pomocy społecznej służyć ma jedynie jako środek do celu, którym jest usamodzielnienie się osoby potrzebującej, co jest zgodne z zasadą pomocniczości wyrażoną w preambule do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Kolegium wskazało ponadto na przepis art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wskazując, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego (zwrotnego i bezzwrotnego) jest decyzją o charakterze uznaniowym, zaś decyzją taką rozstrzyga się o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku na konkretny cel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazała również, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w jego ocenie organ pierwszej instancji nie przekroczył granic tego uznania tj. nie naruszył prawna w stopniu wskazującym na konieczność uchylenia lub zmiany wydanego rozstrzygnięcia.

Niezgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu, pismem z dnia [...] września 2011 r. (data wpływu do SKO w [...]), K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu opisała swoje rozgoryczenie pracą organów pomocy społecznej oraz opisała swoją trudną sytuację życiową.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Należy zauważyć, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) – zwanej dalej ustawą. Ustawa ta przewiduje możliwość zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania m.in. osobom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w tym osobom niepełnosprawnym. Pomoc w tym zakresie jest realizowana w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (art. 3 pkt 1 lit. c). Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (art. 5 ust. 1). Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7).

Z treści powołanych wyżej przepisów ustawy wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie świadczenia pieniężnego na dożywianie wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy zwrot "pomoc w zakresie dożywiania może (a więc nie musi) być przyznana".

W ocenie Sądu, w sprawie załatwionej decyzjami Kierownika OPS w [...] z dnia [...].04. 2011 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].07. 2011 r. nie doszło do przekroczenia granic "uznania administracyjnego", ponieważ organ pomocy społecznej jaki i organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji przedstawili racjonalne argumenty świadczące o przyznaniu K. K. świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł.

Organy wskazały powody, które uzasadniły negatywne załatwienie wniosku skarżącej o przyznanie tej formy pomocy ponad uwzględnioną kwotę [...] zł. Po pierwsze - organy wskazały, że żądanie przyznania wyższego świadczenia pieniężnego nie leży w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy),

W związku z innymi sprawami toczącymi się z inicjatywy skarżącej w tutejszym sądzie, wiadomym jest sądowi z urzędu, że w okresie od listopada 2010r. do kwietnia 2011, K. K. otrzymała od organów pomocy społecznej, łączną pomoc finansową w kwocie [...] złotych z przeznaczeniem na żywność, artykuły chemiczne, rachunki za energię elektryczną, leki, odzież , obuwie i środki czystości. Wymieniona suma stanowi znaczący udział w budżecie OPS , który zamyka się kwotą ok. 170 000 zł, obsługuje 250-260 środowisk, gdzie przeciętna kwota zasiłku celowego wynosi 200 złotych.

Brak jest tym samym podstaw do uznania , że pozostała bez udzielenia jej jakiejkolwiek pomocy.

Podkreślenia wymaga, że do spraw załatwianych na podstawie ustawy – o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisów tych wynika, że celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie osób w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokojeniu im niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób, a nie do zapewnienia im dożywotniego utrzymania bądź podwyższenia istniejącego niskiego dochodu. Organ pomocy społecznej nie ma zatem obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Skarżąca pomija to, że z zasady środki pomoc społecznej są ograniczone, a organ dokonując ich rozdziału bierze pod uwagę potrzeby wielu osób i rodzin, miarkując wysokość pomocy w taki sposób, aby zapewnić tylko wsparcie (a nie utrzymanie) świadczeniobiorców.

Wobec tego niewątpliwym jest , że nie wszystkie potrzeby wnioskodawców i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane.

Sąd zauważa także, iż ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna, a w szczególności tym, którzy nie posiadają jakichkolwiek dochodów, bądź dochody te są na poziomie nieprzekraczającym ustawowego kryterium.

Zdaniem sądu rozstrzygnięcia obu organów, nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem , nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych.

Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu ,między innymi ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania przez nią z pomocy społecznej.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził także żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa .

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy oraz prawidłowo go oceniły.

W ocenie Sądu , wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy (obejmujące kwestie dochodu skarżącej, jej sytuacji majątkowej i osobistej zostały wyjaśnione w sposób pozwalający na jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie. Znajdują one przy tym potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Zaś motywy i podstawa prawna podjętych rozstrzygnięć zostały przez organy wyjaśnione w sposób przekonujący.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku