Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 479/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt II SO/Wa 18/22 o oddaleniu wniosku [...] o wymierzenie Prezesowi Instytut Pamięci Narodowej grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2022 r. w sprawie II SO/Wa 18/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 54 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek [...] o wymierzenie grzywny Prezesowi Instytut Pamięci Narodowej - z uwagi na brak podstaw do jej wymierzenia. Sąd, na podstawie złożonych przez organ wyjaśnień, doszedł do przekonania, że skarga wnioskodawcy na bezczynność objęta według jego oświadczenia pismem z dnia 15 lutego 2022 r., nie wpłynęła do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Tym samym brak było podstawy by wymierzyć organowi grzywnę, skoro żadna skarga na bezczynność do organu nie wpłynęła.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sądowi nie przedłożono wyjaśnień skarżącego z dnia 14 czerwca 2022 r. i dowodów fotograficznych, w załączeniu dołącza fotografie potwierdzającą nadanie pisma w tej sprawie w dniu 14 czerwca 2022 r.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę wniesioną za jego pośrednictwem do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Natomiast jeśli sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, termin przekazania sądowi skargi jest krótszy i stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynosi 15 dni. Z kolei w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Wskazać w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale II GPS 3/09 z dnia 3 listopada 2009 r., podjętej w składzie siedmiu sędziów, przesądził o charakterze instytucji wymierzenia grzywny. Wskazano bowiem, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ma ona także funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Powołane przepisy pozwalają sądowi na wymierzenie grzywny po spełnieniu łącznie dwóch warunków, tj. złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenia uchybienia przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu. To zaś, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi może mieć wpływ na jej wysokość. Sąd administracyjny rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Wobec czego, Sąd poza badaniem upływu terminu do przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i kompletnych i uporządkowanych akt sprawy głównej, przy wymierzaniu grzywny może wziąć pod uwagę inne okoliczności, które uzasadniają twierdzenie, że uchybienie terminowi do przekazania ww. dokumentów było uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy. Istnieją bowiem sytuacje (np. błędne pouczenie przez sąd organu o terminie przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, czy też przesłanie przez skarżącego tuż przed upływem terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. pisma uzupełniającego skargę, co wiązałoby się z koniecznością dodatkowego uzupełnienia przez organ odpowiedzi na nią, czy zgromadzenia dodatkowych dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy lub też wynikałoby z działania podmiotu trzeciego, za którego zachowanie organ zobligowany do dokonania tej czynności nie może ponosić odpowiedzialności), w których organ, pomimo ewidentnego opóźnienia w przekazaniu skargi, odpowiedzi na nią i akt sprawy, nie może ponosić tego rodzaju materialnej odpowiedzialności. Nie można zatem wykluczać a priori istnienia okoliczności szczególnych, które przemawiać będą za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny pomimo stwierdzonego uchybienia terminowi bądź będą miały znaczenie przy określeniu wysokości wymierzanej grzywny. Nadto, przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ze złożonych przez Prezesa IPN wyjaśnień wynika, że skarga wnioskodawcy na bezczynność objęta według jego oświadczenia pismem z dnia 15 lutego 2022 r., w ogóle nie wpłynęła do Instytutu Pamięci Narodowej. Okoliczność te potwierdza notatka służbowa z dnia 11 maja 2022 r. sporządzona przez głównego specjalistę A. B.-G. oraz notatka służbowa z dnia 10 maja 2022 r. sporządzona przez Kierownika Sekcji Kancelarii Ogólnej J. J., obie załączone do pisma organu z 12 maja 2022 r. stanowiącego odpowiedź na wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie sądowi administracyjnemu skargi na bezczynność organu.

W okolicznościach niniejszej sprawy rację należy przyznać Sądowi I instancji, że brak było podstaw do nałożenia na organ grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami do Sądu w ustawowym terminie. Należy bowiem uwzględnić, że ze złożonych przez organ wyjaśnień i notatek urzędowych wynika, że skarga do organu nie wpłynęła. Trudno więc wymierzyć organowi grzywnę w przypadku gdy nie mógł się nawet ustosunkować do potencjalnej skargi.

Należy także uwzględnić, że z udzielanych przez skarżącego wyjaśnień wynika, że sam ma wątpliwości, których pism i wniosków sprawa dotyczy. W piśmie z dnia 19 maja 2022 r. dopytuje Sądu o datę własnego wniosku, którego sprawa i wezwanie dotyczy, zaś w zażaleniu skarżący wskazuje, że do Sądu nie dotarły jego wyjaśnia z dnia 14 czerwca 2022 r, podczas gdy nie one były przedmiotem wniosku i ewentualnych dodatkowych wyjaśnień. Na marginesie można wspomnieć, że pismo skarżącego opatrzone datą 14 czerwca 2022 r. jak najbardziej do Sądu wpłynęło, wynika z niego, że skarżący wysłał skargę do IPN na adres "skargi.ipn@ipn.gov.pl", do pisma tego dołączono kserokopię fotografii ekranu z adresem email’owym, na który się powołuje, kserokopii skargi jednak nie załączył, wobec czego organ będzie musiał sprawdzić wskazany adres oraz wyjaśnić kwestię wpływu omawianej skargi i dopiero na tej podstawie nadać bieg sprawie - tak wątpliwe dane nie mogą jednak stanowić podstawy wzruszenia postanowienia o oddaleniu wniosku.

Brak zatem było podstaw prawnych do nałożenia na organ grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, rozpoznawane w niniejszej sprawie zażalenie należało uznać za niezasadne, dlatego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.