Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1032/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 71 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Dnia 23 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu A. Z. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego A w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu G. B. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu A.Z. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 4 stycznia 2013 r. organ I instancji zawiadomił G. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2004, 2005, 2006 i 2007.

Decyzją z dnia [...] r. organ l instancji ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 846,67 zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, iż powodem ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych, a w konsekwencji niedotrzymanie zobowiązań ONW.

W odwołaniu skarżący powołując się na wymagania, określone w art. 14 ust. 2 i 3 Rozporządzenia 1257/1999 WE z dnia 17 maja 1999 r. wskazał, iż nie mógł ich w całości wypełnić z przyczyn od niego niezależnych, wynikających ze specyfiki położenia i rodzaju prowadzonego gospodarstwa. Wskazał, że jego gospodarstwo jest częściowo objęte ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Ł.. Powoduje to niemożliwość w przypadku działki Nr [...] i pozostającej w jej obrębie działki Nr [...] prowadzenia jakichkolwiek prac mających na celu przywrócenie zalewanych przez studnię położonych na działce Nr [...] fragmentów działki [...]. Skarżący wyjaśnił, że do roku 2007 nie występowało to tak drastycznie, bowiem usytuowana na sąsiedniej działce [...] zlewnia mleka korzystała z tejże studni. W roku 2006 zlewnię mleka zlikwidowano, co spowodowało pośrednio podniesienie poziomu wody w studni i zalewanie gruntów. Dodatkowym utrudnieniem w utrzymaniu powierzchni uprawy na działkach zgłoszonych do wypłaty dotacji jest fakt, że są one położone na terenie objętym ochroną konserwatorską i mają charakter "parku - ogrodu " tzn. drzewa i krzewy owocowe są przemieszane ze sobą na tych działkach. Ponieważ niektóre z drzew owocowych mają wiek około 80 lat więc są objęte ścisłą ochroną i nawet płytka uprawa nie może być prowadzona pod nimi ze względu na możliwość uszkodzenia systemu korzeniowego, a co za tym idzie zniszczenie drzewa.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady przyznawania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 były uregulowane m. in. w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm). Zgodnie z § 2 rozporządzenia: Płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 3, t. 25, str. 391);

2. jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.

Organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku, gdy beneficjent nie spełniał przesłanek uprawniających go do otrzymania płatności, czyli nie zachował warunków określonych w Rozporządzeniu, to zgodnie z § 9 ust. 2 Rozporządzenia ONW zobowiązany jest do zwrotu części lub całości otrzymanej płatności za wszystkie lata jej pobierania licząc do dnia otrzymania pierwszego świadczenia. Zgodnie bowiem z tym przepisem "W przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, producent rolny zwraca:

1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło: a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW, b) na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar;

2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem i Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001).

Organ podkreślił, że w sytuacji, w której beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na części lub całości, zadeklarowanej w pierwszym roku płatności powierzchni, zobowiązany jest on do zwrotu całej lub części płatności pobranych za cały okres jej pobierania. Warunkiem decydującym o częściowym zwrocie płatności, jest dalsze prowadzenie działalności rolniczej na działkach rolnych, na powierzchni minimum 1 ha. Zdaniem Dyrektora ARiMR w przedmiotowej sprawie w roku 2008 powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 0,86 ha, warunek powyższy zatem nie został spełniony.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca w złożonym w dniu 14 czerwca 2004 r. wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW, zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 1,19 ha przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności oraz oświadczył, że znane są mu skutki składania fałszywych oświadczeń a ponadto, iż znane są mu zasady przyznawania płatności z tytułu ONW.

W pierwszym roku zobowiązania płatność z tytułu ONW została w przedmiotowej sprawie udzielona do powierzchni 1,19 ha. Skoro organ I instancji ustalił, że powierzchnia w granicach działek Nr [...] i [...] jest mniejsza niż w pierwszym roku złożenia wniosku, w którym wnioskodawca zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej i wynosi 0,86 ha, to zdaniem Dyrektora ARiMR należy stwierdzić, że środki przyznane skarżącemu do powierzchni 1,19 ha w roku 2004, do powierzchni 1,19 ha w roku 2005, do powierzchni 1,19 ha w roku 2006 oraz do powierzchni 1,16 ha w roku 2007 zostały wypłacone nienależnie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyjątek od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności określa art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowi, że "obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności." W przedmiotowej sprawie, zdaniem Dyrektora ARiMR, nie doszło jednak do sytuacji o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Zasadą jest zatem, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone. Celem wyjątków od tej zasady, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika. W przedmiotowej sprawie nienależna płatność wypłacona została w następstwie rozpatrzenia wniosków o płatność na 2004, 2005, 2006, 2007, bowiem beneficjent nie dotrzymał zobowiązania ONW. W ocenie organu, skoro beneficjent świadomie zadeklarował określoną powierzchnię gruntów rolnych jako kwalifikującą się do płatności, nie zachowując przy tym należytej staranności, to w omawianym stanie faktycznym nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Wprawdzie skarżący powołuje się na okoliczność wystąpienia w jego gospodarstwie siły wyższej w postaci zalania przez studnię, będącą pod ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jednakże argument ten pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, bowiem ww. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających ten fakt.

Ponadto, stosownie do treści art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z 2006.368.15), organ uznając za wypadek siły wyższej zalanie gruntów przez studnię, będącą pod Ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w przedmiocie sprecyzowania terminu zaistnienia w jego gospodarstwie rolnym siły wyższej (zalewanie wodą ze studni, będącej pod ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Ł.) oraz ustalenia kiedy stało się możliwe poinformowanie właściwego organu o jej wystąpieniu. Z uwagi na niezłożenie przez stronę stosownych wyjaśnień organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do zastosowania powyższego przepisu w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy stwierdził, że pozostaje ono bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnych dowodów na poparcie swych argumentów, a z treści złożonych wyjaśnień wynika, iż skarżący już od 2007 r. miał świadomość zaistnienia w jego gospodarstwie podnoszonych okoliczności, mimo tego nie zgłosił faktu ich zaistnienia właściwemu organowi tj. Kierownikowi Biura Powiatu [...] Wschodniego ARiMR, co więcej mimo utrudnień w użytkowaniu spornych gruntów deklarował je do płatności w roku 2007 i 2008.

W skardze z dnia 23 sierpnia 2013 r. G. B. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, podnosząc, że nie miał wpływu na niedotrzymanie warunków dotyczących płatności z funduszu dopłat. Podkreślił, że zostały spowodowane przez wodę wypływającą ze studni będącej na sąsiedniej działce. Skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną w postępowaniu administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 29 października 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270)- dalej: " p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Organy administracji obu instancji zasadnie ustaliły kwoty nienależnie pobranych płatności w latach 2004, 2005, 2006 i 2007., bowiem skarżący na części działek deklarowanych we wnioskach o płatności zaniechał prowadzenia działalności rolniczej.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. z 2004 r., nr 73, poz. 657) – dalej zwanej: " rozporządzeniem ONW" płatność ONW udziela się producentowi rolnemu jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania zwanych dalej " obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Skarżący we wniosku złożonym w dniu 14 czerwca 2004 r. o przyznanie płatności z tytułu ONW zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 1,19 ha przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności. Jednakże, co pozostaje w sprawie bezsporne, przez okres 5 lat nie prowadził działalności rolniczej na powyższym obszarze. Jego wyjaśnienie, iż od 2007 r. nie mógł prowadzić działalności na deklarowanym obszarze z przyczyn od niego niezależnych, w ocenie Sądu nie może podważać prawidłowości decyzji o ustalaniu kwoty nienależnych płatności. Skarżący w pisemnym oświadczeniu złożonym w dniu 27 maja 2013 r. stwierdził, że od 2007 roku nie mógł uprawiać gruntu zalewanego przez wodę wypływająca ze studni. Z treści tego oświadczenia wynika, że już w 2007 roku, a zatem przed upływem okresu 5 lat na jaki przyznano mu płatności uprawiał grunt na powierzchni 0,86 ha, a nie na deklarowanej powierzchni 1,19 ha. Zgodnie z powyższym na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW zobowiązany jest do zwrotu całości płatności ONW za cały okres jej pobierania.

Organ odwoławczy trafnie przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie z obowiązku zwrotu pomocy rolnik nie może zostać zwolniony na podstawie art. 47 Rozporządzenia Komisji ( WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( EFRROW) ( Dz.U.UE. L. z 2006 r. 368.15 ze zm.). Strona nie zgłosiła bowiem organowi na piśmie przypadku siły wyższej, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym mogła dokonać tej czynności. Wymóg pisemnego zawiadomienia w terminie 10 dni wynika z art. 47 ust. 2 powołanego wyżej Rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006. Wiedzę o zaistnieniu siły wyższej ( zalewanie gruntu wodą ze studni objętej ochroną konserwatora zabytków) strona posiadała już w 2007 r. O zaistnieniu tej okoliczności zawiadomiła na piśmie organ dopiero w dniu 16 stycznia 2013 r. wyjaśniając, że cyt. " Zmniejszenie obszaru wynika nie z mej winy lecz specyficznych warunków uprawy na terenie w znacznej części objętym ochroną Woj. Konserwatora Zabytków..." ( k. 124 akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego w zakresie nieprzedawnienia obowiązku zwrotu pobranych przez skarżącego płatności. Przepis art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady ( EWG) nr 3508/92 ( Dz.U.UE. L 2001.327.11) przewiduje, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z treści cytowanego przepisu wynika, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, za wyjątkami sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Analizy pojęcia " dobra wiara" podjął się Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 ( v. System Informacji Prawnej LEX nr 1137853), wyjaśniając że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób wg schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis prawa może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowany przepis tego rodzaju unormowań nie zawiera. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólnie przyjęte pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w obecnym składzie, podziela stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wobec powyższego przyjąć należy, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma dziesięcioletni okres przedawnienia. Skarżący powiadomiony został o nieuzasadnionym charakterze otrzymanej płatności w dniu 28 lutego 2013 r., a zatem przed upływem 10 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW w dniu 15 kwietnia 2005 r.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że skarżący w ciągu kilku lat pobierania płatności i po złożeniu oświadczenia o zapoznaniu się z zasadami ich przyznawania miał obowiązek stosować się do powyższych zasad. Powinien zatem w przypadku zaniechania działalności rolniczej na części zgłoszonych do płatności gruntów powiadomić organ o tej okoliczności. Była to bowiem okoliczność o istotnym znaczeniu, zmieniająca jego sytuację prawną. Był przecież świadomy, że podjął się prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach przez okres 5 lat.

Istnienie dobrej lub złej wiary oparte jest o wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Brak zgłoszenia przez stronę informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności na części gruntów nie wynikał z usprawiedliwionego błędu. Skarżący posiadał wiedzę dotyczącą jego praw i obowiązków. Niezgłoszenie w terminie przewidzianym przepisami prawa organowi administracji przypadku wystąpienia siły wyższej, uniemożliwiającej prowadzenie działalności na deklarowanym obszarze, wynikało jedynie z braku należytej staranności skarżącego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 490).

e.o.

-----------------------

5