Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2081/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3,  art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), dalej kpa, oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej ugn, po rozpatrzeniu odwołania Z. W.– utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] ([...]) odmawiającą zwrotu nieruchomości we wsi [...] Gm. [...] działki nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, obecnie dz. ew. nr [...],[...] i [...].

Organ wskazał, że z wnioskiem o zwrot wystąpiła Z. W. w imieniu spadkobierców J.W., a następnie wszyscy spadkobiercy ustanowieni postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], tj.: T.W., K. W., H. C., T. D. i Z. W. Po śmierci T. W. wniosek złożyli jego spadkobiercy – L. W., E. K. i L. W.

Organ wyjaśnił, że nieruchomość została wywłaszczona orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Orzeczeniem tym wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości we wsi [...] pow. [...],[...] ha i określono odszkodowanie od Państwowego Przedsiębiorstwa [...] m.in. na rzecz J. W. za grunt o pow. [...] m2. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek ww. przedsiębiorstwa, gdyż zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] nieruchomości te były niezbędne pod budowę ośrodka [...].

Obecnie nieruchomość jest własnością Gminy [...].

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] zawieszono z urzędu postępowanie. Po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami dnia [...] postepowanie podjęto.

Organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjnyw wyroku z dnia 14 lutego 2003r. sygn. akt. I SA 1615/01 uchylającym uprzednie decyzje omawiające zwrotu ww. nieruchomości, stwierdził, że jeśli wobec J. W. zapadło orzeczenie z dnia [...] pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to jej spadkobiercy są legitymowani do złożenia wniosku na podstawie art. 136 ust. 3 ugn. Wskazał, że w świetle załączonych dokumentów z uwagi na rozbieżności - co do imienia J. W. (w postanowieniach Sądu jest mowa o J.W.) wyjaśnienia wymagałyby jedynie te rozbieżności.

Następnie Starosta [...] decyzją z dnia [...] odmówił zwrotu ww. nieruchomości, gdyż została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Decyzję tą uchylił Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta [...] decyzją z dnia [...] odmówił zwrotu ww. nieruchomości, gdyż cel wywłaszczenia tj. budowa ośrodka [...] został zrealizowany w terminach z art. 137 ust. 1 ugn.

Organ odwoławczy stwierdził, że w kwestii posiadania przez J. W. (prawidłowe imię to J.) tytułu własności wywłaszczonej nieruchomości związany jest wyrokiem NSA z dnia 14 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 1615/01, a ponadto zgodził się ze stanowiskiem, że ustalenie tytułu własności do nieruchomości J.W. sprzed daty wywłaszczenia nie wpływa na wynik niniejszego postępowania.

Powołując się na art. 136 ust. 1 oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn organ podał, że jego obowiązkiem było zbadanie celu wywłaszczenia, czy był on wskazany szczegółowo czy ogólnie, czy cel ten zrealizowano na całej nieruchomości wywłaszczonej, czy na części. W tym zakresie organ ustalił, że cel wywłaszczenia został określony ogólnie, jako budowa ośrodka [...]. Dla ww. nieruchomości została wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] ustalająca lokalizację ośrodka [...]. Przedsiębiorstwo "[...]" zawarło umowę z J. W. (dn.[...]) na użytkowanie nieruchomości o pow. ok. [...] ha w granicach [...] wsi [...]. Realizację rozpoczęto zatem jeszcze przed wywłaszczeniem.

Za dokumenty potwierdzające realizację celu wywłaszczenia organ uznał: notatkę P[...], wniosek P. [...] z dnia [...] o zajęcie nieruchomości, pismo J. W. z dnia [...], pismo wykonawcy inwestycji z [...] do Wojewódzkiej Komendy Milicji Obywatelskiej w sprawie zgody na składowanie materiałów do budowy Komisariatu [...] w [...], protokół kompleksowego przekazania do użytku [...] Ośrodkowi [...] zadania [...] z dnia [...].

Zdaniem organu, z ww. materiału bezspornie wynika, że inwestycję rozpoczęto i zakończono przed upływem siedmiu lat od dnia w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne, a nieruchomość jest częścią kompleksu obiektów i urządzeń służących ośrodkowi [...] - jako całości odebranemu protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...].

Organ powołał się na protokół oględzin z [...] z którego wynika, że nieruchomość w granicach wywłaszczenia w części zabudowana jest budynkiem dawnego baru "[...]" obecnie "[...]". Na pozostałej rosną drzewa w stronę zalewu. Od Zalewu, przy barze jest ciąg pieszy z kostki. Od ulicy fragment rozdzielni prądu i toalety, ciąg pieszy i jezdny, fragment parkingu. W stronę zalewu wcześniej wzniesiono domki kampingowe (oznaczone na mapie), obecnie nie istnieją. Do ogrodzenia z działką sąsiednią nad zalewem działka porośnięta trawą i drzewami. Nieruchomość znajduje się na terenie kompleksu rekreacyjno - sportowego zagospodarowanego zgodnie z obecnym planem miejscowym.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Z.W. wskazując, że podtrzymuje stanowisko zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał przedstawione stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa.

Poddaną kontroli Sądu decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...], którą odmówiono zwrotu działek nr ew. nr [...],[...] i [...] (uprzednio nr [...] i [...]).

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji stanowił m.in. art. 136 ust. 3 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Pierwsza z wymienionych regulacji prawnych przyznaje poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy możliwość żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie zaś do ust. 1 art. 137 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1), albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). W art. 137 ust. 2 u.g.n. wskazuje się, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości kluczowe jest więc ustalenie przez właściwy organ, czy w podanym przez ustawodawcę przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Wystąpienie okoliczności określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. należy zatem oceniać w każdym indywidualnym przypadku na podstawie wszelkich możliwych do uzyskania i przeprowadzenia dowodów. Jest to istotne szczególnie w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia nie był dość precyzyjnie określony w akcie wywłaszczenia. Należy przy tym mieć na uwadze, że ustawodawca użył sformułowania "realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu", które odnosi się w istocie do inwestycji celu wywłaszczenia.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że cel wywłaszczenia nieruchomości uznaje się za osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie zrealizowany główny cel wywłaszczenia, lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Lublinie sygn. akt II SA/Lu 1089/12 z dnia 5 marca 2013r., LEX nr 1305695). Utrwalone jest również, iż budowa infrastruktury technicznej dużego obiektu lub pewnego założenia architektonicznego stanowi element częściowy złożonej inwestycji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 643/12, LEX nr 1375587, 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1433/10, LEX nr 990175, 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 581/08, 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06, LEX nr 383797, 20 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 2033/96, LEX nr 47337).

W świetle przedstawionych rozważań nie można stwierdzić zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, jeżeli nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji.

Wbrew zarzutom skargi zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] wynika, że celem odjęcia przedmiotowej nieruchomości była budowa przez Państwowe Przedsiębiorstwo [...] ośrodka [...] we wsi [...]. Decyzja ta była poprzedzona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o lokalizacji szczegółowej o zmianie sposobu wykorzystania terenu z dnia [...]. W decyzji z dnia [...] cel wywłaszczenia został określony w sposób ogólny, a inwestycja była etapowana – o czym świadczy protokół z dnia [...] dot. kompleksowego przekazania do użytku [...] Ośrodkowi [...] w całości zakończonego zadania "[...]". Niemniej materiał dowodowy wskazuje, że przedsięwzięcie to zostało zrealizowane na całej wywłaszczonej nieruchomości, jak również w czasie zakreślonym przez ustawodawcę.

W protokole oględzin przeprowadzonych przez organ w dniu [...] wskazuje się, że nieruchomość w granicach wywłaszczenia do chwili obecnej po części zabudowana jest budynkiem ówczesnego baru "[...]", który stanowi teraz "[...]". Od strony Zalewu [...] przy barze istnieje ciąg pieszy z kostki. Natomiast od ulicy znajduje się fragment rozdzielni prądu oraz toalety, ciąg pieszy i jezdny, a także fragment parkingu. Od strony zalewu zostały wzniesione domki campingowe (oznaczone na mapie), które obecnie już nie istnieją. Działka do ogrodzenia z działką sąsiednią od Zalewu porośnięta jest drzewami i trawą. Powyższe wskazuje zatem, jednoznacznie, że nieruchomość wchodziła w skład kompleksu rekreacyjno–sportowego. Pozostała część nieruchomości została zadrzewiona i była wykorzystywana jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy. Z swej istoty na ośrodek sportowo wypoczynkowy składają się bowiem nie tylko budynki i budowle, ale i tereny służące do wypoczynku, czy uprawiania sportów takie jak parki, plaże, czy boiska. Na uwadze mieć również należy, że w opisanym wyżej protokole Dyrekcji Rozbudowy Urządzeń Komunalnych i Socjalnych z dnia [...] wskazuje się, że już w [...] zostały zrealizowane m.in.: bar szybkiej obsługi, magazyn gazu, zbiornik na ścieki, drogi, chodniki, tereny zielone,

Powyższe ustalenia potwierdzają również złożone przez skarżącą na rozprawie zdjęcia lotnicze wykonane w [...] i [...] przedstawiające między innymi sporne nieruchomości, na których widoczne są zrealizowane obiekty wraz z drzewami, trawnikami, drogami dojazdowymi, które niewątpliwie stanowiły tereny rekreacyjne dla widniejących również domków kempingowych i pozostałej infrastruktury służącej wypoczynkowi i uprawianiu sportów.

Sąd miał przy tym na uwadze, że w aktach sprawy znajduje się umowa z dnia [...] zawarta pomiędzy P. [...] a J. W. Zgodnie z § 3 tej umowy J.W. dla umożliwienia inwestorowi wcześniejszego zagospodarowania terenu w celu realizacji planu inwestycyjnego [...] i [...] oddała opisaną nieruchomość w posiadanie ww. przedsiębiorstwu, co pozwoliło na rozpoczęcie realizacji kwestionowanego przedsięwzięcia jeszcze przed prawnym wywłaszczeniem. Fakt ten odpowiada informacjom zawartym w protokole z dnia [...] dot. kompleksowego przekazania do użytku [...] Ośrodkowi [...] w całości zakończonego zadania "[...]", co do realizacji inwestycji przed upływem okresów wymienionych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wbrew stanowisku skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że działki, zwrotu których strona się domagała, nie zostały zagospodarowane zgodnie z decyzją lokalizacyjną.

Nie znajdując podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.