Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 423/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie NSA Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant staż. Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. Nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] ([...]) złotych – tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B., powołując w podstawie prawnej art. 47 e ust. 2, art. 47f ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust.4, ust.6, ust. 7 oraz art. 47g ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. nr 114, poz. 492 ze zm.), zezwolił Spółce "A" Sp. z o.o. w W. na przesadzenie czterech lip rosnących na terenie p.gr. [...] gm. kat. [...]w B.. Za przesadzenie tych drzew ustalił opłatę w wysokości [...] zł, stwierdzając jednocześnie, że jeżeli przedmiotowe drzewa zachowają żywotność po upływie 24 miesięcy od przesadzenia, to na wniosek strony opłata zostanie umorzona.

W wyniku przeprowadzonego postępowania potwierdzającego, protokołem z dnia [...] 2004 r., że przedmiotowych drzew nie ma na miejscu, gdzie powinny znaleźć się po przesadzeniu, decyzją z dnia [...] r. Prezydent B. nie umorzył należności w wysokości [...] zł za przesadzenie czterech lip określonych w decyzji powyżej przedstawionej. W podstawie prawnej przywołał art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 47e ust.2, art. 47f ust.1, ust.2, ust.3, ust.4, ust.6, ust.7, art. 47g ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody a także § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzenia substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów ( Dz. U. nr 162, poz. 1117 ze zm.). W uzasadnieniu organ ten wskazał, że w trakcie wizji przeprowadzonej po upływie 24 miesięcy od czasu przesadzenia drzew, spółka "A" nie wskazała drzew, które miały być przesadzone zgodnie z wydaną decyzją z dnia [...] r. Wobec powyższego, zgodnie z art. 47f ust. 7 cytowanej ustawy o ochronie przyrody należy uiścić wskazaną w decyzji opłatę wyliczoną w oparciu o § 3 ust. 1 powołanego w podstawie prawnej tej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik skarżącej Spółki. W odwołaniu tym zarzucił decyzji organu pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego – art. 47f ust. 7 ustawy o ochronie przyrody oraz procedury administracyjnej – art. 7 i art. 77 a także art. 8 i 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach odwołania zaakcentował, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie art. 47f ustawy o ochronie przyrody, podkreśla się, że sporną opłatę z tytułu niezachowania żywotności przesadzonych drzew można pobrać tylko wtedy, gdy istnieje związek przyczynowy pomiędzy przenoszeniem rośliny a niezachowaniem przez nią żywotności. Natomiast w rozpatrywanej sprawie taki związek przyczynowy nie występuje. Podkreślił, że drzewa zostały przesadzone na grunt nie będący własnością Spółki i w związku z tym spółka nie miała wpływu na ich dalsze losy. Decydować o tym mógł tylko właściciel nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przywołał treść obowiązujących w tym zakresie przepisów, zgodnie z którymi organ administracji publicznej odracza uiszczenie opłaty na okres dwóch lat, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie w inne miejsce. Ustawa nie precyzuje określenia " w inne miejsce", a zatem nie musi to być działka przedsiębiorcy przesadzającego drzewa, co jednak nie zwalnia go z dbałości o te drzewa nawet wówczas, gdy zostaną przeniesione na nieruchomość stanowiącą własność osoby trzeciej. Ryzyko związane z faktem, iż drzewa znajdują się na działce nie będącej własnością przesądzającego ponosi władający nieruchomością, z której zostały usunięte. Jeżeli po dwuletnim okresie po przesadzeniu, drzewo zachowuje żywotność, należność z tytułu ustalonej opłaty podlega umorzeniu. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z przeprowadzonych oględzin, drzewa zostały usunięte z terenu nieruchomości, na którą zostały przesadzone na podstawie decyzji z [...] r. Z poczynionych ustaleń nie wynika, by brak drzew uzasadniały przesłani wymienione w art. 47f ust. 7 ustawy, czyli siła wyższa czy susza. Nie ma także znaczenia w opinii organu, kto usunął drzewa z wskazanej nieruchomości. W związku z ustaloną sytuacją faktyczną i prawną, uiszczenie opłaty znajduje umocowanie w obowiązujących przepisach prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł pełnomocnik "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W.. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 47f ust. 7 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody oraz art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W motywach skargi zaakcentowano, że opłatę z tytułu niezachowania żywotności przesadzonego drzewa można pobrać tylko wtedy, gdy istnieje związek przyczynowy pomiędzy przenoszeniem rośliny a niezachowaniem przez nią żywotności. W rozpatrywanej sprawie brak jest takiego związku, gdyż przesadzone drzewa znalazły się na działce osoby trzeciej, a spółka nie posiadała wpływu na jej działania. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w miejscu, gdzie przesądzone zostały drzewa, znajduje się obecnie ogrodzenie, które nie należy do strony skarżącej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, organy administracyjne winny w pierwszej kolejności wyjaśnić, kto wybudował przedmiotowe ogrodzenie, a co za tym idzie kto miał interes w usunięciu drzew z miejsca ich przesadzenia. Wobec nie wyjaśnienia tych okoliczności organy administracyjne rażąco naruszyły obowiązujące w tym zakresie przepisy, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co przemawia za koniecznością uchylenia kwestionowanych decyzji. W dodatkowym piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę zgłaszając zarzut rażącego naruszenia prawa polegającego na wydaniu przez orzekające w sprawie organy swoich decyzji na podstawie nieobowiązującego aktu prawnego – to znaczy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, która na podstawie art. 161 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. utraciła moc obowiązywania. Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r. i według pełnomocnika skarżącej przepisy tej ustawy powinny stanowić podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 30 marca 2006 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty wskazane w skardze, ponadto składając pismo z dnia [...] 2004 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, że podstawą jej wydania były przepisy ustawy o ochronie przyrody z 1991 r., która została uchylona ustawą o ochronie przyrody z 2004 r. ( weszła w życie z dniem 1 marca 2004 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że została ona wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów. Nie do odparcia bowiem pozostaje zarzut skarżącego, rażącego naruszenia prawa, polegający na wydaniu przedmiotowych decyzji administracyjnych na podstawie nieobowiązującego aktu prawnego. Należy wskazać, że zarówno decyzja organu pierwszej instancji – Prezydenta B. z dnia [...] r. jak i decyzja organu odwoławczego – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. wydane zostały w oparciu o ustawę z dnia 16 października 1991 r. Ustawa ta na podstawie art. 161 ustawy z dnia 16 kwietnia2004 r. o ochronie przyrody utraciła moc z chwilą wejścia w życie nowej ustawy, co zgodnie z art. 162 – nastąpiło z dniem 1 maja 2004 r. Jak wskazano powyżej decyzje organów obu instancji wydane zostały po dniu 1 maja 2004 r. czyli już po wejściu w życie nowej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. Wprawdzie przepis art. 158 nowej ustawy, mający charakter przejściowy, rozstrzyga, że do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, ale w przedmiotowej sprawie, wydaje się, że nie ma ona zastosowania.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. działając na podstawie art. 47f ustawy o ochronie przyrody z 1991 r., zezwolił na przesadzenie drzew – czterech lip, ustalając jednocześnie za ich przesadzenie opłatę w wysokości [...] zł oraz informując, że jeżeli przedmiotowe drzewa zachowają żywotność po upływie 24 miesięcy od przesadzenia, to na wniosek strony opłata podlega umorzeniu. Konsekwencją prawną takiej regulacji – odroczenia terminu płatności opłat za przesadzenie – usunięcie drzew, jest konieczność powrotu do sprawy po terminie odroczenia. Zgodnie bowiem z zapisem art. 47 f ust. 7 cytowanej ustawy, jeżeli przesadzone drzewa zachowały żywotność po upływie dwóch lat od dnia ich przesadzenia należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew podlega umorzeniu przez organ. Zatem zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. Postępowanie w sprawie umorzenia opłaty będzie postępowaniem w nowej sprawie administracyjnej z punktu widzenia procesowego. W związku z tym organ administracji powinien zawiadomić o tym strony postępowania ( zgodnie z art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego ) i w pierwszej kolejności ustalić, czy przesadzone drzewa zachowały żywotność. Jeżeli postępowanie potwierdzi żywotność drzew, to organ na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z zacytowanym powyżej art. 47f ust. 6 powinien umorzyć ustalone opłaty za korzystanie ze środowiska jako bezprzedmiotowe. Natomiast, gdy drzewa nie zachowały żywotności przez okres dwóch lat, a postępowanie nie potwierdziło, że nastąpiło to na skutek siły wyższej lub klęski suszy, czyli drzewa nie zachowały swojej żywotności z przyczyn leżących po stronie posiadacza nieruchomości, organ administracji powinien podjąć decyzję odmawiającą umorzenia należnych opłat. W konsekwencji więc obowiązek uiszczenia należnej opłaty zostanie potwierdzony.

W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji zawiadomieniem z dnia [...] 2004 r. powiadomił "A" Sp. z o.o. o kontroli żywotności drzew przesadzonych na podstawie swojej decyzji z dnia [...] r., po czym przeprowadził oględziny przedmiotowej działki, stwierdzając brak czterech przedmiotowych lip na wskazanym gruncie. Według oświadczenia zainteresowanego, wobec faktu przesadzenia tych drzew na grunt nie będący własnością Spółki, zostały one usunięte bez wiedzy "A". W ten sposób zostało wszczęte nowe postępowanie. Należy podkreślić, że działanie organu należy uznać za w pełni zasadne. Jednakże wobec prowadzenia postępowania już po dniu wejścia w życie nowej ustawy o ochronie przyrody, weszła ona w życie jak wskazano powyżej w dniu 1 maja 2004 r., właśnie ta ustawa powinna być podstawą rozstrzygnięcia i według tej ustawy powinno być przeprowadzone to rozpoczęte postępowanie. Nie mamy bowiem do czynienia z kontynuowanym postępowaniem, do którego, zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. mogłyby mieć zastosowane przepisy "starej" ustawy. Wszak postępowanie w sprawie wyrażenia zgodny na przesadzenie drzew zostało zakończone, decyzja stała się prawomocna. Postępowanie w sprawie ewentualnego umorzenia naliczonej opłaty, jest już nowym postępowaniem, a skoro zostało wszczęte już po dniu 1 maja 2004 r., to powinno być prowadzone według nowych obowiązujących przepisów.

Organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji i nie zmienił podstawy prawnej.

Uwzględniając zatem powyższe wywody należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem obowiązującego prawa i bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy do ostatecznego rozstrzygnięcia w świetle obowiązujących przepisów, czyli z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające uzupełnią postępowanie we wskazanym kierunku, ustalą sytuację faktyczną i prawną i dopiero wtedy podejmą decyzję odpowiadającą kryterium art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 cytowanej powyżej ustawy.