Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 5603/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Aresztu Śledczego w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Go 173/20 w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek M. S. o zasądzenie od Dyrektora Aresztu Śledczego w M. kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 4 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Go 173/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P. (obecnie S.) na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a." zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego w M. do załatwienia punktu 3. wniosku M. P. z 7 czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności (pkt I), stwierdził, że bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w M. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), w pozostałej części skargę oddalił (pkt III) oraz zasądził od Dyrektora Aresztu Śledczego w M. na rzecz skarżącego M. P. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV).

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w pkt. 3 wniosku z 7 czerwca 2020 r. skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania, czy administracja Aresztu Śledczego w M. na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym w M. – na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności – środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi – całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi, o ile taka praktyka jest lub była stosowana, wnioskodawca wniósł także o udzielenie informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane kolejno w latach 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 i na dzień sporządzenia informacji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organ, udzielając w odpowiedzi na wniosek ogólnej informacji o podstawowych zadaniach Służby Więziennej, w tym wynikających z art. 108 § 1, art. 88d oraz art. 212ba Kodeksu karnego wykonawczego, z przytoczeniem treści powołanych przepisów - nie udostępnił żądanej informacji. Wnioskowane przez skarżącego informacje stanowiły informację publiczną w ujęciu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwszy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecna wersja obowiązująca Dz.U. z 2020 r. poz. 2176) zwanej dalej "u.d.i.p." Skoro informacją publiczną jest treść indywidualnych decyzji administracyjnych, to tym bardziej informacją taką jest liczba osób, wobec których ww. decyzje zostały wydane w poszczególnych latach. Udzielona przez organ ogólnikowa informacja na temat zasad realizacji zadań związanych ze stosowaniem środków zindywidualizowanych oddziaływań na osadzonych przez Służbę Więzienną nie realizowała ciążącego na nim obowiązku udzielenia informacji publicznej.

Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Dyrektor Aresztu Śledczego w M. pozostaje w bezczynności we wskazanym powyżej zakresie, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skargę kasacyjną złożył Dyrektor Aresztu Śledczego w M., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.:

1. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przez nietrafne przyjęcie, że odpowiedz udzielna skarżącemu w zakresie punktu 3 wniosku z 7 czerwca 2020 r. jest "jedynie ogólnikową informacją na temat zasad realizacji zadań związanych ze stosowaniem środków zindywidualizowanych oddziaływań na osadzonych przez Służbę Więzienną", przez co zdaniem Sądu pierwszej instancji organ nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku udzielenia skarżącemu we wskazanym zakresie informacji publicznej,

2. art. 14 ust. 1 u.d.i.p. przez nietrafne przyjęcie, że odpowiedź udzielona skarżącemu w zakresie punktu 3 wniosku z 7 czerwca 2020 r. nie została udzielona w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem skarżącego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Dyrektor Aresztu Śledczego w M. wniósł o uchylenie w pkt. I, II i IV zaskarżonego wyroku, a także o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że udzielił skarżącemu pełnej informacji publicznej w żądanym zakresie. Zdaniem organu nie można zgodzić się z twierdzeniem, że udzielona odpowiedź jest jedynie ogólnikową informacją na temat zasad realizacji zadań związanych ze stosowaniem środków zindywidualizowanych oddziaływań na osadzonych przez Służbę Więzienną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o przyznanie skarżącemu od organu zwrotu faktycznie poniesionych kosztów postępowania. Wskazał, że gdyby przyjąć za słuszne stanowisko, że z zarzutu bezczynności zwalnia organ samo przesłanie pisma zawierającego opis zasad realizacji zadań związanych ze stosowaniem środków zindywidualizowanych oddziaływań na osadzonych przez Służbę Więzienną, to skarżący byłby pozbawiony realnej ochrony. Żądane w pkt. 3 wniosku z 7 czerwca 2020 r. informacje miały charakter informacji publicznej, ściśle związanej z zadaniami i kompetencjami Służby Więziennej. Zdaniem skarżącego organ nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił, że żądana informacja nie pozostaje w jego dyspozycji. Powyższe oznacza, że organ nie załatwił ww. części wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, pozostając w tym zakresie w bezczynności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Istota obydwu zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej sprowadza się do nietrafnego zdaniem organu przyjęcia przez Sąd, że odpowiedź udzielona wnioskodawcy w zakresie punktu 3 wniosku z 7 czerwca 2020 r. nie wypełnia obowiązku organu udzielenia odpowiedzi we wskazanym w punkcie 3 wniosku zakresie i nie została udzielona w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem. Stosownie do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Zdaniem Sądu I instancji wnioskodawca "nie uzyskał odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt 3 jego wniosku z 7 czerwca 2020 r., a jedynie ogólnikową informację na temat zasad realizacji zadań związanych ze stosowaniem środków zindywidualizowanych oddziaływań na osadzonych przez Służbę Więzienną, sprowadzającą się w istocie do przytoczenia treści kilku przepisów ustawowych. Oznacza to, że organ nie załatwił w tej części wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej i w tym zakresie pozostaje w bezczynności. Tym samym skarga zasługiwała na uwzględnienie poprzez zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącego z 7 czerwca 2020 r. w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji jest bez wątpienia trafne. Dokonując oceny prawidłowości odpowiedzi organu na pytanie zawarte w punkcie 3 wniosku należy przypomnieć jego treść. Wnioskodawca domagał się udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazania czy administracja Aresztu Śledczego w M. na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym – na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności – środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi – całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi, o ile taka praktyka jest lub była stosowana, wnioskodawca wniósł także o udzielenie informacji, wobec ilu osadzonych w/w środki były stosowane kolejno w latach 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 i na dzień sporządzenia informacji.

Dyrektor Aresztu Śledczego w M. pismem z 18 czerwca 2020 r. udzielił wnioskodawcy następującej odpowiedzi na pytania 3 i 4 z wniosku: "W jednostkach penitencjarnych Służby Więziennej przebywają osadzeni wymagający zindywidualizowanych oddziaływań oraz szczególnych zaleceń ochronnych z uwagi na charakter popełnionych przestępstw i konieczność dbania o właściwy wizerunek Służby Więziennej. Zapewnienie bezpieczeństwa osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, należy do podstawowych zadań Służby Więziennej. Kodeks karny wykonawczy w art. 108 § 1 przewiduje, że administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary. Ponadto Kodeks karny wykonawczy wprowadził do polskiego porządku prawnego instytucję szczególnej ochrony skazanych i tymczasowo aresztowanych, o których mowa w przepisach art. 88d i art. 212ba Kodeksu karnego wykonawczego. Jeżeli w związku z toczącym się lub zakończonym postępowaniem karnym, w którym skazany lub tymczasowo aresztowany uczestniczy lub uczestniczył w charakterze podejrzanego, oskarżonego świadka lub pokrzywdzonego, wystąpiło poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia poważnego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia, dyrektor obejmuje takiego osadzonego szczególną ochroną w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia. Szczególna ochrona w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia, polega w szczególności na: kontroli stanu zdrowia, udzielaniu pomocy psychologicznej, stosowaniu warunków odbywania kary, stałym nadzorze i cenzurze korespondencji, chyba że ustawa stanowi inaczej, kontroli rozmów w trakcie widzeń, rozmowy telefoniczne skazanych podlegają kontroli administracji zakładu karnego. Dyrektor jednostki może objąć osadzonego szczególną ochroną na wniosek sądu, przed którym toczy się postepowanie karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowania karne, jak również uzasadniony wniosek osadzonego. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w zakresie składania wniosków do sądu lub prokuratora, o objęcie lub ustaniu przyczyny objęcia osadzonego szczególną ochroną, jest sędzia penitencjarny. Przed podjęciem decyzji dyrektor jednostki zasięga opinii odpowiedniego sądu lub prokuratora, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego penitencjarnego. Sposób realizacji szczególnej ochrony polega na dobraniu odpowiednich środków i sposobów ochrony osadzonego adekwatnych do zagrożenia dla jego życia lub zdrowia oraz jego właściwości i warunków osobistych.".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź organu nie dotyczy pytania zawartego w punkcie 3 wniosku. Organ nie odpowiedział czy w Areszcie Śledczym w M. stosowano lub stosuje się środki wymienione w pytaniu a jeśli tak to wobec ilu osadzonych te środki stosowano we wskazanych latach. Odpowiedź zawiera tylko teoretyczne wywody oparte na przepisach dotyczących środków wskazanych w pytaniu. W konsekwencji nie można przyjąć, że organ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na pytanie z punktu 3 wniosku w sposób i w formie wskazanych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) i terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Dlatego w skardze kasacyjnej oczywiście nietrafnie zarzucono naruszenie przez Sąd art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i art. 14 ust. 1 u.d.i.p.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

Wniosek uczestnika (skarżącego w I instancji) o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oddalono z braku przesłanek z art. 204 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ nie wykazał, że je poniósł.