Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 76/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 2, art. 60 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 15, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia i przekazania do ponownego rozpoznania postanowienia w sprawia uchylenia czynności egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Łd 76/08

UZASADNIENIE

W dniu 16 stycznia 2008 roku W. K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnych i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził wobec W. K. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...], [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie podnosząc, że umarzając postępowanie egzekucyjne organ I instancji powinien wydać również postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych po dniu 25 marca 2000 roku, 13 czerwca 2002 roku i 30 sierpnia 2001 roku, to jest po dniach, w których nastąpiło przedawnienie zobowiązań podatkowych objętych w/w tytułami wykonawczymi. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji umarzające postępowanie egzekucyjne, jednocześnie przekazał do rozpoznania temu organowi zawarty w zażaleniu strony wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. w oparciu o art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18, art. 60 § 2 ustawy z dnia 17czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) uchylił czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności w firmie A. dokonane zawiadomieniami z dnia 29 maja 2001 roku, 24 maja 2001 roku oraz 7 czerwca 2000 roku i prowadzone na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie zarzucając naruszenie art. 60 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wybiórcze ustalenie niektórych czynności egzekucyjnych podlegających uchylenia w związku z umorzeniem postępowań egzekucyjnych.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. działając na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) oraz art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) uchylił postanowienie z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że dla zgodnego z prawem rozstrzygnięcia konieczne jest zwrócenie się do pełnomocnika strony skarżącej o wskazanie czynności egzekucyjnych, które jego zdaniem winny być uchylone, a następnie, w razie konieczności, wydanie postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie W. K. zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak uchylenia wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz art. 60 § 2 tejże ustawy poprzez przyjęcie, że organ wydaje postanowienie o uchyleniu jedynie tych czynności egzekucyjnych, które wskaże zobowiązany. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymuj stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność jego uchylenia.

Poza sporem jest w niniejszej sprawie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...], [...] i [...], zostało umorzone i wydane w tym przedmiocie postanowienie nosi walor ostateczności. Należy zaznaczyć, że było one również przedmiotem badania pod kątem zgodności z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] skargę oddalił.

Stosownie do treści art. 60 § 1 ustawy z dnia 17czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.), umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Z kolei zgodnie z treści art. 60 § 2 organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawę prawną postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie stanowiło przedawnienie zobowiązań podatkowych objętych egzekucją administracyjną, a zatem zastosowanie miał przepis art. 59 § 1 pkt 2 ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że organy zasadnie zastosowały regulację art. 60 ustawy, która odnosi się bezpośrednio do skutków wskazanej wyżej podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 prowadzi do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i przywrócenia w ten sposób stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Uchylenie czynności egzekucyjnych następuje z mocy postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Potrzeba wydania odrębnego postanowienia dotyczącego uchylenia czynności egzekucyjnych może pojawić się w razie wątpliwości co do wystąpienia tego skutku (Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Piotr Przybysz, Warszawa 2003, s. 182). Nie ulega zatem wątpliwości, że do uchylenia czynności egzekucyjnych dochodzi z mocy prawa, natomiast możliwość wydania postanowienia "w razie potrzeby" sugeruje, że postanowienie zostaje wydane tylko w przypadkach, gdy jest to konieczne z uwagi na interes prawny uczestników umorzonego postępowania egzekucyjnego oraz osób trzecich.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., który umożliwia organowi odwoławczemu uchylenie zaskarżonej decyzję w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W toku postępowania skarżący podnosił okoliczności związane w istocie z niewłaściwym wyjaśnieniem intencji strony. W skardze do Sądu podniesiono nawet argument, że skarżący nie składał wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnych, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie winno zapaść w toku postępowania zakończonego umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Z analizy pism składanych przez stronę w sposób jednoznaczny wynika, że zmierzała ona do zagwarantowania sobie klarownej sytuacji prawnej w zakresie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Jak już wyżej wskazano, uchylenie czynności egzekucyjnych następuje z mocy prawa wraz z wydaniem ostatecznego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Natomiast postępowanie prowadzone w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnych prowadzone na podstawie art. 60 § 2 ustawy, jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA OZ w Łodzi z 14 maja 1997 r., I SA/ Łd 365/96 - LexPolonica) i tylko w tym postępowaniu może dojść do swojego rodzaju sprecyzowania sytuacji prawnej dłużnika poprzez konkretne określenie czynności egzekucyjnych podlegających uchyleniu. Przepis art. 60 § 2 ustawy nie ogranicza sposobów wszczęcia tegoż postępowania, a zatem odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 61 § 1 k.p.a. Postanowienie w tym przedmiocie może więc zostać wydane z urzędu, jak również na żądanie uczestnika postępowania mającego interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (por. Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2007 UNIMEX, str. 463). Nie ulega również wątpliwości, że zarówno ogólne zasady postępowania przed organami egzekucyjnymi, jak również celowościowa wykładnia regulacji przepisu art. 60 § 2 ustawy mającego zapewnić właściwą ochronę interesu prawnego uczestników postępowania egzekucyjnego, nakazują organom egzekucyjnym w sposób jednoznaczny wyjaśnić wolę i intencje strony postępowania. Podnoszone przez stronę argumenty w sposób niewątpliwy wskazują, że w jej ocenie, przeprowadzone postępowanie nie wyjaśniło okoliczności sprawy. Jednocześnie analiza akt sprawy wskazuje, że strona nie została wezwana do jednoznacznego określenia swoich oczekiwań wobec organu administracji. Konieczne było zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, a w konsekwencji rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego II instancji uchylające postanowienie I instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny I instancji, zasługuje na aprobatę. Nie sposób zarzucić Dyrektorowi Izby Skarbowej w Ł. naruszenia przepisów postępowania czy też przepisów prawa materialnego, które mogłoby skutkować uchylenie aktu będącego przedmiotem skargi. Nawet jeżeli uznać, że w postanowieniu organu odwoławczego brak jest jednoznacznego odniesienia się do spełnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., to uznać należy, ze uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a jak już na wstępie stwierdzono tylko takie naruszenie przepisów postępowania mogłoby skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego.

Wyjaśnić nadto należy, że zgodnie z treścią art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych jak i Sądu Najwyższego przyjęty jest pogląd, że zasada dwuinstancyjności postępowania jest podstawową gwarancją procesową przestrzegania prawa obywatela w postępowaniu. Co więcej, żąda się od organów administracji, aby gwarancja ta była realizowana w całej rozciągłości. Wynika stąd, że dwuinstancyjność nie oznacza tylko tego, by w sprawie zapadły dwie następujące po sobie decyzje organów różnych stopni, ale przede wszystkim to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom stron (por. uchwała Sadu Najwyższego z dnia grudnia 1994r., III AZP 8/94, OSNP z 1995r. Nr 7, poz. 82). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że organ II instancji nie miał możliwości zrealizowania żądań strony i wydania rozstrzygnięcia co do innych niż wskazane w postanowieniu I instancji czynności egzekucyjnych, bowiem takie postępowanie skutkowałoby pozbawieniem strony skarżącej rozstrzygnięcia w pierwszej instancji oraz możliwości jego zakwestionowania przed organem odwoławczym.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.

TG.