Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 805/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2016 r. sprawy ze skargi Miasta i Gminy D. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie odwołania dyrektora szkoły oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy D. zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., działając na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), odwołał B. E. W. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w D., z dniem [...] stycznia 2016 r., bez wypowiedzenia.

W zarządzeniu wskazano, iż jego wykonanie powierzono Kierownikowi Referatu Oświaty Urzędu Miasta i Gminy w D. oraz wskazano, iż zarządzenie wchodzi w życie z dniem podjęcia.

W uzasadnieniu Burmistrz podkreślił, iż jest przekonany, że B. E.W. w sposób dalece nienależyty sprawuje swoją funkcję. Jej działania, metody i sposób kierowania placówką są zdecydowanie złe. Burmistrz odwołał się w tym zakresie do licznych konfliktów pomiędzy kadrą nauczycielską i dyrektorem oraz innymi pracownikami szkoły i dyrektorem. Zwołane przez Burmistrza posiedzenie rady pedagogicznej w dniu [...] grudnia 2015 r. podjęło uchwałę o skierowaniu do organu prowadzącego wniosku o odwołanie dyrektora Zespołu Szkół w D. (39 głosów za odwołaniem, 5 przeciw, 2 głosy wstrzymujące się, 1 nieważny). W ocenie Burmistrza z wyniku tego głosowania wynika utrata przez dyrektora zdolności do przewodniczenia radzie pedagogicznej.

Organ prowadzący nadto zarzucił dyrektorowi brak skoordynowania planu dowozów uczniów do szkoły z planem lekcyjnym na początku bieżącego roku szkolnego.

W wyniku konfliktu dyrektora z Zarządem Ogniska Gminnego ZNP, w dniu [...] października 2015 r. Związek skierował skargę do Rady Miejskiej w D., która z kolei uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2015 r. przekazała skargę Delegaturze w P. [...] Kuratorium Oświaty. Z pokontrolnego pisma [...] Kuratorium Oświaty wynika łamanie przez dyrektora prawa oświatowego to jest: nieprzestrzeganie niektórych kompetencji opiniujących rady pedagogicznej, np. w sprawie rozkładu zajęć edukacyjnych lub przyznawania odznaczeń, nagród i innych wyróżnień nauczycielom i innym pracownikom szkoły; nieprawidłowości w zakresie przydziału nauczycielom stałych prac i zajęć w ramach wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatkowo płatnych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych; brak zapoznania nauczycieli bądź brak przypominania nauczycielom przepisów prawa w zakresie niewpisywania numerów PESEL każdego ucznia w dziennikach lekcyjnych (co zdaniem organu sprawującego nadzór pedagogiczny świadczy o nieprzestrzeganiu przez dyrektora obowiązku wspomagania nauczycieli w realizacji ich zadań - § 24 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego - Dz. U. z 2015 r. poz. 1270); brak uwag co do błędnie wypełnionych dzienników w ubiegłym roku szkolnym oraz nieprawidłowego wpisywania numerów PESEL; brak wprowadzenia w statucie szkoły do dnia 1 września 2015 r. zmiany zasad oceniania uczniów, wynikających ze zmiany ustawy o systemie oświaty; brak uchwalenia w bieżącym roku szkolnym programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki. (Burmistrz nadmienił, iż po upływie terminu 30 dni od dnia rozpoczęcia roku szkolnego, dyrektor wprawdzie opracowała wyżej wymienione programy, ale bez uzgodnienia z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, co jest niezgodne z art. 54 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy). W konkluzji pisma [...] Kuratora Oświaty stwierdzono, że wyniki przeprowadzonej kontroli wskazują na nieprawidłowości w realizacji zadań przez dyrektora w zakresie zapewnienia odpowiednich warunków organizacyjnych pracy szkoły w bieżącym roku szkolnym.

W wyniku kontroli w szkole, przeprowadzonej w dniach od [...] listopada do [...] grudnia 2015 r., organ prowadzący stwierdził, że niektórzy nauczyciele rzeczywiście mają wadliwie poukładane plany zajęć, iż w ciągu tygodnia mają nawet po kilkanaście tzw. "okienek".

Burmistrz wskazał na różne i wielokrotne działania mające na celu uzdrowienie sytuacji w szkole - spotkania z przedstawicielami pracowników, rodziców, Ogniska Gminnego w D. ZNP. Kryzysowa sytuacja w szkole była poruszana na dwóch sesjach Rady Miejskiej w D. Miały miejsca spotkania Burmistrza z dyrektorem. Jednakże działania te nie przyniosły poprawy zaś dyrektor (w ocenie Burmistrza) nie dostrzegał swojej winy i ani razu nie przedstawił klarownej koncepcji zaradzenia problemowi i uzdrowienia sytuacji. Dlatego zdaniem Burmistrza, dalsze sprawowanie funkcji dyrektora przez B. E. W. grozi absolutną destabilizacją pracy szkoły, a jej działania, a w szczególności brak koncepcji naprawy sytuacji uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie jednostki. Dyrektor W. utraciła zdolność przewodniczenia radzie pedagogicznej - przytłaczająca większość nauczycieli opowiedziała się w tajnym głosowaniu za skierowaniem wniosku o jej odwołanie. Nauczyciele zapowiedzieli nieuczestniczenie w posiedzeniach rady pedagogicznej. Ze względu na powyższe fakty dyrektor utraciła zdolność nadzorowania funkcjonowania jednostki, co zdaniem organu prowadzącego, jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem dającym podstawę do odwołania jej z funkcji. Narastający w jednostce konflikt dyrektora z pracownikami pedagogicznymi i niepedagogicznymi, rodzicami, uczniami oraz Związkiem Nauczycielstwa Polskiego, doprowadził do sytuacji zagrażającej realizacji podstawowych celów szkoły - harmonijnego, niezakłóconego kształcenia i wychowania dzieci i młodzieży. Czas zaognienia się konfliktu, w szczególności odmowa kontynuowania współpracy z dyrektorem przez nauczycieli w okresie przygotowań do sprawdzianu dla uczniów klas VI szkoły podstawowej oraz egzaminu dla uczniów klas III gimnazjum stanowi istotne zagrożenie dla interesów uczniów.

W ocenie Burmistrza, powyższe ustalenia dają podstawy do odwołania dyrektora w trakcie roku szkolnego.

Burmistrz wskazał także, iż zarządzenie zostało wydane po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty.

Wojewoda [...] rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2016 r., działając na podstawie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność powyższego zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy D. z uwagi na istotne naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda wskazał, iż [...] Kurator Oświaty w sprawie odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty dyrektora Zespołu Szkół w D. wydał w dniu [...] stycznia 2016 r. opinię negatywną.

Wojewoda wskazał na uprawnienia organu prowadzącego szkołę do powoływania oraz odwoływania dyrektora szkoły. Wskazał, iż dyrektora można odwołać z końcem roku szkolnego oraz w trakcie roku szkolnego. Odwołanie w trakcie roku szkolnego reguluje przepis 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, który zastosowanie tego przepisu uzależnia od zaistnienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Organ podkreślił, iż zgodnie z orzecznictwem (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2012 r. sygn.. akt IV P SA/Po 1047/11, wyrok WSA w Kielcach z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn.. akt II SA/Ke 681/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 stycznia 2011r.sygn. akt III SA/Łd 535/10 oraz wyroki NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn.. akt II SA 3053/01 i z dnia 27 września 2012 r. sygn.. akt I OSK 1615/12) przez "przypadek szczególnie uzasadniony" powinno się rozumieć takie okoliczności, które wskazują, iż z decyzją o odwołaniu dyrektora nie można czekać do zakończenia roku szkolnego i musi być ona podjęta natychmiastowo – w trakcie roku szkolnego. Oznacza to, że w uzasadnieniu aktu odwołującego nauczyciela z funkcji kierowniczej ocena ta musi być dokładnie i szczegółowo umotywowana. Zaniedbania nauczyciela, które mają prowadzić do odwołania go ze stanowiska dyrektora szkoły, muszą być wykazane w postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia. W uzasadnieniu zaś samego aktu odwołania dyrektora muszą zostać szczegółowo wskazane zarzucane mu nieprawidłowości oraz winno zostać przekonująco umotywowane na czym polega "szczególne uzasadnienie" danego przypadku i dlaczego, w okolicznościach danej sprawy, organ skorzystał z przyznanych mu ustawowo kompetencji. Organ odwołujący nauczyciela ze stanowiska kierowniczego musi niezbicie wykazać dlaczego - jego zdaniem - stwierdzone uchybienia uniemożliwiają dalsze prawidłowe funkcjonowanie placówki, a tym samym są na tyle istotne, że nie pozwalają na wykonywanie obowiązków przez daną osobę, co powinno prowadzić do jej odwołania ze stanowiska dyrektora w trakcie roku szkolnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Wojewoda dokonał analizy zawartych w uzasadnieniu zarządzenia przesłanek, które spowodowały w ocenie Burmistrza odwołanie dyrektora. Polegały one na:

braku skoordynowania na początku roku szkolnego planu lekcji z planem dowozu uczniów, skutkujące dwumiesięcznym paraliżem rozpoczynania przez dowożonych uczniów lekcji w wyznaczonym czasie;

niezadowoleniu rodziców z zarządzania placówką przez dyrektora, co skutkowało przeniesieniem kilkorga uczniów do innych placówek;

stwierdzonych, podczas kontroli Kuratorium, nieprawidłowościach w zakresie prowadzenia przez dyrektora dokumentacji szkoły, łamaniu przepisów prawa oświatowego, polegającym m.in. na nieprzestrzeganiu niektórych kompetencji opiniujących rady pedagogicznej, braku wprowadzenia zmian do Statutu szkoły w zakresie szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego, nieterminowym i bez porozumienia z radą pedagogiczną wprowadzeniu programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki;

4) przedłużającym się konflikcie z radą pedagogiczną oraz rodzicami uczniów.

Zdaniem organu nadzoru, zaprezentowane przez Burmistrza zarzuty wobec dyrektora - w świetle przedstawionej powyżej analizy orzecznictwa sądów administracyjnych - nie mogą zostać zakwalifikowane do katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków w rozumieniu art. 38 ust. l pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Nie można bowiem stwierdzić, że wymienione w uzasadnieniu działania (zaniechania) dyrektora spowodowały zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania Zespołu Szkół, w szczególności w zakresie realizacji procesów kształcenia i wychowania, działalności opiekuńczej oraz innej działalności statutowej. I tak:

ad 1) Wskazana w uzasadnieniu sytuacja dotyczyła części uczniów (klas pierwszych gimnazjum), była krótkotrwała i nie zakłóciła w sposób znaczący procesu dydaktycznego i wychowawczego realizowanego w placówce, przy czym miała miejsce w czasie bardzo odległym (wrzesień 2015r.) od dnia odwołania dyrektora (styczeń 2016r.);

ad 2) W uzasadnieniu nie wykazano w sposób niezbity, że przeniesienie uczniów do innych placówek nastąpiło z powodu niezadowolenia rodziców ze sposobu zarządzania szkołą przez dyrektora, nie można więc wykluczyć, że, jeżeli taki fakt miał miejsce, mógł być spowodowany innymi przyczynami;

ad 3) Te zarzuty, sformułowane przez organ nadzoru pedagogicznego po przeprowadzonej kontroli, nie są wystarczającą przesłanką do odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. l pkt 2, mogłyby, co najwyżej stanowić jeden z argumentów za negatywną oceną pracy i wykonywania zadań przez dyrektora i w konsekwencji zwolnieniem go w trybie zwyczajnym, tj. na podstawie ust. l pkt 1 tego przepisu. Jednakże, jak wynika z opinii Kuratora wydanej do kwestionowanego zarządzenia, zalecenia organu nadzoru pedagogicznego w powyższym zakresie były realizowane, co potwierdziły wyniki ponownej kontroli w szkole w dniach [...] i [...] stycznia 2016 r. (a więc bezpośrednio przed odwołaniem dyrektora), wskazujące również na poprawę funkcjonowania Zespołu Szkół w tym obszarze. Wskazać ponadto należy, że z oceny całościowej dokonanej przez organ prowadzący w porozumieniu z organem nadzoru pedagogicznego wynika, że praca dyrektora została oceniona "dobrze", co znajduje potwierdzenie w karcie oceny pracy z dnia [...] września 2015r.;

ad 4) W tym przypadku, podnoszone przez Burmistrza okoliczności nie maja charakteru nagłego, gdyż jak wynika z uzasadnienia, konflikt w szkole trwa już od wielu miesięcy, jeśli nie lat. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że w szkole nastąpiła sytuacja narastającego nagle konfliktu między dyrektorem a nauczycielami, powodująca destabilizację w realizacji funkcji szkoły - jak wynika z wyjaśnień dyrektora, w dniu [...] stycznia 2016 r. (a więc na dzień przed odwołaniem) została dokonana klasyfikacja śródroczna uczniów a następnie w dniu [...] stycznia 2016r. odbyły się spotkania informacyjne z rodzicami. W tych okolicznościach nie sposób przyjąć, aby odwołanie dyrektora było natychmiastową reakcją organu prowadzącego na zdarzenie zagrażające prawidłowemu funkcjonowaniu szkoły. Nadto, jak wynika z uzasadnienia zarządzenia - "Nauczyciele zapowiedzieli nieuczestniczenie w posiedzeniach rady pedagogicznej".

Organ odwołujący dyrektora szkoły nie przedstawił również żadnych dowodów pozwalających ustalić stosunki między dyrektorem szkoły a rodzicami uczniów. Oprócz ogólnie sformułowanych zarzutów nie przytoczono faktów pozwalających na ich ocenę.

W związku z powyższym organ nadzoru stwierdził, że zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy D. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkół w D. narusza w sposób istotny art. 38 ust. l pkt 2 ustawy o systemie oświaty, co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności.

Burmistrz Miasta i Gminy D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...], zarzucając:

a) naruszenie prawa materialnego tj. art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez błędne uznanie, że nie zaistniał w sprawie przypadek szczególnie uzasadniony, upoważniający organ prowadzący szkolę do odwołania B.E. W. ze stanowiska dyrektora zespołu szkół bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, w sytuacji gdy w przedmiotowej placówce zaistniał głęboki i nieusuwalny konflikt dyrektora z Radą Pedagogiczną, Radą Rodziców i związkami zawodowymi funkcjonującymi w placówce, powodujący utratę możliwości sprawowania przez dyrektora kontroli nad Radą Pedagogiczną, a tym samym zagrażający stabilnemu funkcjonowaniu placówki;

b) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przyjęcie, że zarządzenie Nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkół w D. zostało podjęte z istotnym naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy działanie Burmistrza Miasta i Gminy D. było oparte na prawie i mieściło się w granicach prawa, tj. uprawnienia do natychmiastowego odwołania z funkcji dyrektora placówki oświatowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego po stwierdzeniu ku temu przesłanek.

W konkluzji skargi Burmistrz wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego i zasadzenie na rzecz strony skarżącej od Wojewody zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Burmistrz wskazał, iż dyrektor W. utraciła zdolność przewodniczenia radzie pedagogicznej - przytłaczająca większość nauczycieli opowiedziała się w tajnym głosowaniu za skierowaniem wniosku o jej odwołanie. Ponadto nauczyciele oświadczali, że nie będą uczestniczyć w posiedzeniach rady pedagogicznej. Ze względu na powyższe fakty dyrektor utraciła zdolność nadzorowania funkcjonowania jednostki, co zdaniem organu prowadzącego, było szczególnie uzasadnionym przypadkiem dającym podstawę do odwołania jej z funkcji. Narastający i nierozwiązywalny w jednostce konflikt dyrektora z pracownikami pedagogicznymi i niepedagogicznymi, rodzicami, uczniami oraz ZNP, doprowadził do sytuacji zagrażającej realizacji podstawowych celów szkoły - harmonijnego, niezakłóconego kształcenia i wychowania dzieci i młodzieży. Na prawidłowość takiej oceny wskazują: uchwała rady pedagogicznej z dnia [...] grudnia 2015 r. z wnioskiem o odwołanie dyrektora; pismo nauczycieli do Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. i wystąpienie do Rady Miejskiej z D. w dniu [...] marca 2016 r.

Do skargi Burmistrz dołączył poza odpisem skargi i zarządzeniem w sprawie jej wniesienia następujące dokumenty:

uchwałę Nr [...] Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół w D. z dnia [...] grudnia 2015 r.,

pismo nauczycieli Zespołu Szkół w D. do Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r.,

oświadczenie nauczycieli Zespołu Szkół w D. skierowane do Rady Miejskiej w D. z dnia [...] marca 2016 r.,

skarga Ogniska Gminnego w D. ZNP skierowana do Rady Miejskiej w D. z dnia [...] października 2015 r.,

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest chybiona.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zadaniem sądu administracyjnego nie jest dokonanie oceny dyrektora Zespołu Szkół w D., pod kątem uznania czy przed odwołaniem pełnił on swoje zadania prawidłowo, ale ocena czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] - stwierdzające nieważność zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy D. o odwołaniu dyrektora w trakcie roku szkolnego, z uwagi na istotne naruszenie przez to zarządzenie prawa - było zasadne. Ocena taka sprowadza się w istocie do odpowiedzi na pytanie czy Burmistrz Miasta i Gminy D. prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Analizując niniejszą sprawę, Wojewoda [...] trafnie wskazał, iż Burmistrz Miasta i Gminy D., jako organ prowadzący Zespołu Szkół w D. ma prawo do powoływania i odwoływania dyrektora tego Zespołu Szkół. Inne są zasady odwoływania dyrektora szkoły przez organ prowadzący, gdy odwołanie to następuje z końcem roku szkolnego (art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty) a inne, gdy organ prowadzący sięga do wyjątkowego środka, którym jest odwołanie dyrektora w trakcie trwania roku szkolnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Trafne było także odwołanie się przez Wojewodę w materii rozumienia przyczyn skutkujących odwołaniem dyrektora w trakcie trwania roku szkolnego do orzecznictwa sądów administracyjnych (wyroki NSA: z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01 i z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1615/12 oraz wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt IV P SA/Po 1047/11, w Kielcach z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 681/11, w Łodzi z dnia 20 stycznia 2011r. sygn. akt III SA/Łd 535/10).

Art. 38 ust. 2 ustawy o systemie oświaty odwołanie takie uzależnia od zaistnienia "przypadku szczególnie uzasadnionego".

NSA w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1942/15 wskazał iż "szczególnie uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, oznaczają sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły.

W tezie wyroku NSA z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2790/15, także dotyczącego zwolnienia dyrektora szkoły w trakcie trwania roku szkolnego wskazano:

"1. Konstrukcja "szczególnie uzasadnionych przypadków", mogących być przyczyną odwołania dyrektora szkoły ogranicza możliwość działania organu na podstawie powołanego przepisu do sytuacji wyjątkowych. Odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego może mieć miejsce tylko wtedy, gdy dalsze kierowanie placówką oświatową przez nauczyciela stanowi istotne zagrożenia dla osiągnięcia jej celów lub z innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia by nadal nią kierował.

2. Nie jest przesłanką zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. utrata zaufania organu prowadzącego szkołę do jej dyrektora, skoro u podstaw takiej utraty zaufania nie leżą przyczyny, które samoistnie uniemożliwiałyby kierowanie szkołą przez jej dyrektora."

W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdza, iż "przepis art. 38 ust. 2 ustawy o systemie oświaty uzależnia możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora bez wypowiedzenia od dokonanej w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli, negatywnej oceny jego pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań z zakresu dysponowania przyznanymi szkole środkami finansowymi, a także gospodarowania mieniem ewentualnie nieprzestrzegania przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły. Niedopuszczalne jest natomiast obchodzenie powyższej regulacji, odsyłającej do procedury w sprawie oceny pracy nauczycieli, przez przyjęcie, że uchybienia w zakresie gospodarowania mieniem lub pracy organizacyjnej dyrektora szkoły stanowią szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Nie sposób zaliczyć także do tej kategorii zdarzeń wystosowania przez dyrektora szkoły skargi na działanie organu prowadzącego kierowanej do innych organów władzy publicznej. Pełnienie funkcji dyrektora szkoły nie pozbawia możliwości krytykowania organu prowadzącego wobec innych organów władzy publicznej. Nie jest przesłanką zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty także i utrata zaufania organu prowadzącego szkołę do jej dyrektora, skoro u podstaw takiej utraty zaufania nie leżą przyczyny, które samoistnie uniemożliwiałyby kierowanie szkołą przez jej dyrektora."

Zatem, zaistnienie "szczególnie uzasadnionych przypadków" jest warunkiem sine qua non zwolnienia dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Odnosząc powyższe rozumienie pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków" do materiału przedstawionego w uzasadnieniu zarządzenia i zawartej w tym uzasadnieniu argumentacji Burmistrza Miasta i Gminy D., należy podzielić stanowisko Wojewody [...] o istotnym naruszeniu przez organ prowadzący szkołę normy art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Opisywane w zarządzeniu narastające i nierozwiązywalne konflikty dyrektora z nauczycielami innymi pracownikami szkoły, związkiem zawodowym czy rodzicami, pomimo, iż z pewnością nie należą do zjawisk pożądanych w szkole, to jednak nie wkraczają w sferą "szczególnie uzasadnionych przypadków".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda trafnie ustosunkowuje się do każdej z czterech grup zarzutów zawartych w zarządzeniu Burmistrza z dnia [...] stycznia 2016 r., w aspekcie braku związku tych zarzutów z pojęciem "szczególnie uzasadnione przypadki" (argumentacja ta oraz jej udokumentowanie została dokładnie przytoczona we wstępnej części uzasadnienia niniejszego wyroku).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela tę argumentację.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważą znaczną niekonsekwencję organu prowadzącego szkołę w ocenie dyrektora w okresie pierwszego półrocza roku szkolnego 2015/2016.

Jak wynika z karty oceny pracy dyrektora szkoły z dnia [...] września 2015 r., organ prowadzący wystawił dyrektor E. B. W. ocenę dobrą (k. 37 – k. 24 akt administracyjnych sprawy). Jednocześnie ten sam organ w uzasadnieniu zarządzeniu z dnia [...] stycznia 2016 r. wskazuje na: niedopełnienie przez nią obowiązków wprowadzenia z początkiem roku szkolnego 2015/2016 znowelizowanych zasad oceniania; niedopełnienie obowiązku uchwalenia z początkiem bieżącego roku szkolnym programu wychowawczego szkoły oraz programu profilaktyki: brak skoordynowania planu dowozów uczniów do szkoły z planem lekcyjnym na początku tego roku szkolnego.

Również organ prowadzący szkołę nie odniósł się w uzasadnieniu swojego zarządzenia do pozytywnej opinii z kontrolni przeprowadzonej w szkole w dniach [...] i [...] stycznia 2016 r. przez [...] Kuratora Oświaty, z której wynikało, iż zalecenia organu nadzoru pedagogicznego zostały przez dyrektora zrealizowane. Organ prowadzący szkołę nie odniósł się także do treści opinii [...] Kuratora Oświaty w sprawie odwołania dyrektora w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy. W opinii tej Kurator wyraźnie wskazywał na brak w niniejszej sprawie przesłanki tzw. "szczególnie uzasadnionego przypadku", tłumacząc, iż zaistniały i szeroko opisywany w tej sprawie konflikt dyrektora z radą pedagogiczną do tej kategorii nie zalicza się. Opinia ta została sporządzona w dniu [...] stycznia 2016 r. i przesłana elektronicznie, w tym też dniu do organu prowadzącego o godzinie 17,18 - zatem przed wydaniem przedmiotowego zarządzenia musiała być znana Burmistrzowi.

Powyższa niekonsekwencja świadczy o wybiórczym i nieobiektywnym gromadzeniu przez Burmistrza materiału dowodowego w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela zasadność powyższej opinii [...] Kuratora Oświaty w aspekcie braku w niniejszej sprawie przesłanek do zwolnienia dyrektora szkoły na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

W orzecznictwie przyjmuje się, że "szczególnie uzasadnione przypadki" oznaczają sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i jednocześnie zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania przez dyrektora jego funkcji, z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. Okoliczności świadczące o konieczności zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy muszą być na tyle istotne, że nie pozwalają na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę.

Natomiast przesłanki typu negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły, odmienna koncepcja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym lub gronem pedagogicznym i jego wotum nieufności, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty (porównaj: wyrok NSA z 14 marca 1997 r., II SA/Wr 472/96; wyrok NSA z 19 września 2001 r., II SA 1657/2001; wyrok NSA z 23 września 2005 r., I OSK 91/05; wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., I OSK 2018/10; wyrok WSA w Lublinie z 26 stycznia 2012 r., III SA/Lu 609/11; wyrok NSA z 11 maja 2012 r., I OSK 1971/2011 i wyżej cytowane dwa wyroki NSA).

W orzecznictwie podkreśla się też wymóg natychmiastowości działania organu prowadzącego szkołę, jednocześnie wskazując, że brak szybkiej reakcji tego organu na naganne postępowanie jej dyrektora, w naturalny sposób osłabia, a nawet z upływem czasu znosi, możliwość odwołania z funkcji dyrektora ze skutkiem natychmiastowym – w trakcie trwania roku szkolnego. Oczywiście nie wyłącza to odwołania dyrektora na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Takie rozumienie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest uzasadnione pomimo braku określenia w nim wprost skutków upływu czasu, jak w np. art. 52 § 2 Kodeksu pracy (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01).

Należy zwrócić w tej materii uwagę, iż w niniejszej sprawie organ prowadzący szkołę przyjmuje inne kryteria oceny dyrektora w karcie jego oceny dokonanej w dniu [...] września 2015 r. (wyżej wspomniana karta oceny - k. od 24 do 37 akt administracyjnych) a inne kryteria dla potrzeb uzasadnienia zarządzenia z dnia [...] stycznia 2016 r. Brak jest to także rzetelnego wykazania w przedmiotowym zarządzeniu potrzeby nagłości w odwołaniu dyrektora, skoro jego konflikt z kadrą nauczycielską był od dawna powszechnie znany organowi założycielskiemu , co chociażby wynika z treści uzasadnienia zarządzenia, w którym odwołano się do przeprowadzanych w przeszłości licznych rozmów i posiedzeń różnych gremiów danej gminy w aspekcie konfliktów w tej szkole.

Reasumując, w ocenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarówno analiza treści uzasadnienia zarządzenia, jak i zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów (tu wskazać należy, iż bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają dokumenty wytworzone później niż data zarządzenia odwołującego), nie pozwalają na przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodził "szczególnie uzasadniony przypadek: implikujący konieczność odwołania dyrektora w tak wyjątkowym trybie. Wszystkie - osobno, jak i łącznie - podnoszone przez Burmistrza w przedmiotowym zarządzeniu wobec dyrektora szkoły zarzuty nie mieszczą się w grupie zarzutów, które mogłyby stanowić przyczynę odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2, na co trafnie wykazał Wojewoda [...] w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nadzorczego.

Z tych względów oba zarzuty skargi są chybione.

To właśnie strona skarżąca w zarządzeniu z dnia [...] stycznia 2016 r. dokonała istotnego naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda [...] działał w granicach prawa wydając w dniu [...] marca 2016 r. rozstrzygnięcie nadzorcze, które z kolei miało swoje umocowanie w treści art. 91 ustawy o samorządzie gminnym i eliminowało z obrotu prawnego wadliwe zarządzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się także naruszenia przez powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze naruszenia prawa, i dlatego na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.