Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 705/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) zwaną dalej ustawą oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej k.p.a., orzekł o obowiązku zwrotu przez H. M., w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji, nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 stycznia 2010r. do 19 marca 2010r. w kwocie 1514,20 zł. W uzasadnieniu wskazano, iż świadczenie wypłacane skarżącej od 1 stycznia 2010r. do 31 marca 2010r. w kwocie 1514,20 zł było świadczeniem nienależnym, ponieważ od 1 stycznia 2010r. H. M. uzyskuje miesięczny przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, w tym przypadku alimenty w wysokości 800 zł miesięcznie.

Poinformował również o możliwości – w szczególnych okolicznościach, rozłożenia świadczenia na raty, odroczenia, umorzenia w całości lub części.

Odwołanie od powyższej decyzji z wnioskiem o jej uchylenie i pozytywne rozstrzygnięcie wniosła H. M. Podała, że w dacie rejestracji nie osiągała żadnych dochodów. Alimenty otrzymała na podstawie wyroku Sądu z dnia 30 października 2009r., w kwocie 800 zł. Pierwsze alimenty otrzymała od komornika 11 stycznia 2010r., zasiłek dla bezrobotnych przyznano jej na okres od 20 marca 2009r. do 19 marca 2010r. Przyznała, że podczas rozmowy z doradcą zawodowym powiedziała, że otrzymała alimenty, nie wiedziała, że o tym fakcie ma informować Urząd Pracy, gdyż nie kojarzyła alimenty ze statusem osoby bezrobotnej. Wskazała, że wyliczając wysokość jej miesięcznych wpływów z tytułu alimentów należy uznać kwotę: w styczniu 2010r. – 1082,33 zł, w lutym 2010r. – 1104,99 zł, w marcu 2010r., 1157,70 zł, łącznie 3345,02: 12 miesięcy = 278,75 zł. Zatem jej zdaniem, średnie miesięczne wpływy wynoszą 278,75 zł. Dodała, że jest osobą niepełnosprawną z III grupą inwalidztwa, orzeczenie wydano na stałe.

Wojewoda D. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy i art. 138 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z [...] [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, iż ustalił, że skarżąca zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w W. dnia 12 czerwca 2009r. i z tym dniem została uznana za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia 20 marca 2009r. w wysokości 551,80 zł brutto miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] orzeczono o utracie przez nią prawa do zasiłku od dnia 20 marca 2010r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

W dniu rejestracji zainteresowana została pouczona między innymi o tym, że status bezrobotnego ma osoba, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz, że osoba bezrobotna ma obowiązek do składania lub przesyłania Urzędowi Pracy pisemnego oświadczenia o przychodach w terminie 5 dni od dnia uzyskania przychodu, co potwierdziła własnoręcznym podpisem.

W dniu 11 maja 2010r. podczas rozmowy z doradcą zawodowym zainteresowana podała, że decyzją sądu przyznano jej alimenty od męża, a 14 maja 2016r. przedłożyła wyrok Sądu Okręgowego, w Ś., z którego wynika, że alimenty wynoszą 800 zł miesięcznie – a orzeczenie to jest prawomocne i wykonalne od 30 października 2009r.

Organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia 20 marca 2010r. z powodu maksymalnego w okresu jego pobierania.

Decyzją Starosty W. z dnia [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylono decyzję starosty z dnia [...] o utracie prawa do zasiłku od dnia 20 marca 2010r. z powodu maksymalnego okresu jego pobierania i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. k, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy pozbawiono zainteresowaną statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 stycznia 2010r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że od tego dnia uzyskała miesięczny przychód z innego tytułu niż zatrudnienie lub inne prace zarobkowe, podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wyższy od połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Organ II instancji w rozważaniach powołał treść art. 76 ust. 2 pkt 1 a także art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. k ustawy i odnosząc się do wskazanego art. 2 stwierdził, że bezrobotny oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych). Zatem bezrobotny, który uzyskuje miesięcznie przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę traci status bezrobotnego, bądź nie spełnia warunków do jego nabycia.

Podał też, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca w dniu rejestracji była poinformowana, że status bezrobotnego ma osoba, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Bezspornym jest, że w dniu 11 stycznia 2010r. wpłynęły na konto strony zaległe alimenty wyegzekwowane przez komornika.

W tych okolicznościach, według organu należy uznać, że zachodzą przesłanki zawarte w powołanym art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy i zasiłek pobrany przez stronę w okresie od 1 stycznia 2010r. do 19 marca 2010r. w wysokości 1514,20 zł stanowi świadczenie nienależnie pobrane i zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy podlega zwrotowi w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Skargę na powyższą decyzję z zarzutem rażącego naruszenia prawa i wnioskiem o jej uchylenie i zasądzenie kosztów wniosła H. M. Wskazała, że uzasadnienie wskazanej decyzji nie jest zgodne z prawdą i stanem faktycznym gdyż: nie podano numeru decyzji wydanej w dniu [...], dokładnego numeru decyzji wydanej przez Starostę W. z dnia [...], faktu że od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w wyniku którego uchylono zaskarżoną decyzję, decyzję z dnia [...], nie podano informacji na jakiej podstawie została wydana decyzja nakazująca wpłacenie przez H. M. kwoty 1514,20 zł, w innej dacie złożyła wyrok ze sprawy [...] i w innej dacie się on uprawomocnił. W innym też celu niż stanowi uzasadnienie decyzji została wezwana w dniu 8 lipca 2010r. Decyzja z dnia [...] jest wydana z rażącym naruszeniem prawa bowiem nie jest zgodne z prawem pozbawianie jakąkolwiek osobę statusu osoby bezrobotnej i wszelkich praw z tego tytułu – 6 miesięcy wstecz. Ponadto żaden z pracowników nie poinformował odwołującej się, iż alimenty są dochodem, zaprzeczyła aby świadomie pobrała świadczenie. Wskazała, że nieprawdą jest aby pobierała świadczenie od 20 marca 2009r. do 19 marca 2010r. – pobierała zasiłek od 20 marca 2010?/2009) do 28 lutego 2010r. na co wskazuje zaświadczenie Nr 5 dołączone do skargi. Podniosła też, że organy nie wyliczyły i nie podały w złotych kwoty – wysokości przekraczającej minimum i jaki okres czasu przyjmuje się do wyliczenia aby stwierdzić, że zainteresowana przekroczyła ten limit miesięczny.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swój wniosek przywołał argumenty zawarte w motywach decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1209) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tyko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.

Ponadto po myśli art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskiem skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Legalność decyzji bada zarówno pod względem formalnym jak też materialnoprawnym.

Przedmiotem skargi a tym samym kontroli Sądu jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Starosty W. z dnia [...] orzekająca o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 stycznia 2010r. do 19 marca 2010r. w kwocie 1514,20 zł, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej stanowi ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008r., Nr 69 poz. 415 ze zm.).

Przepisem, na którym opierają rozstrzygnięcie organy obu instancji jest art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy.

Mówi on: Osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. (art. 1)

Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się:

1) świadczenia pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (ust. 2 pkt 1).

W ocenie organu, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy. Strona utraciła status osoby bezrobotnej, otrzymała bowiem od byłego męża w dniu 11 stycznia 2010r. alimenty zasądzone w kwocie 800 zł miesięcznie. Ponadto była poinformowana, że status osoby bezrobotnej ma osoba, która nie uzyskuje miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę miesięcznego wynagrodzenia.

Oceniając te przesłanki w oparciu o ustalony i niekwestionowany stan faktyczny, to jest: wysokość alimentów i datę, w której uprawomocnił się wyrok przyznający alimenty, datę i kwotę otrzymanych faktycznie alimentów, należy przywołać art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. k ustawy, według, którego bezrobotny oznacza osobę nie zatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.

W tej kwestii jak wynika z akt administracyjnych zapadła decyzja Starosty W. z dnia [...] [...] pozbawiająca skarżącą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 stycznia 2010r. z tego powodu, że uzyskała miesięczny przychód z innego tytułu niż zatrudnienie lub inne prace zarobkowe, podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych wyższy od połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Jednak organy nie odwołują się do powyższego orzeczenia. Sąd w oparciu o akta administracyjne nie ma możliwości ustalenia czy jest to decyzja ostateczna i prawomocna.

W obu decyzjach będących przedmiotem osądu organy w tym względzie czynią odrębne ustalenia – odpowiadające w całości ustaleniom zawartym w decyzji z dnia [...].

Istotne jednakże dla rozpoznawanej sprawy jest od jakiej daty skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej, a tym samym prawo do zasiłku.

W tym też względzie "źródłem" – podstawą do uznania powstania nienależnego świadczenia jest decyzja z dnia [...].

Dodać w tym miejscu należy, że organy twierdząc, że przychód jaki otrzymała wnioskodawczyni przekracza połowę minimalnego wynagrodzenia nie wskazują jakie jest minimalne wynagrodzenie – nie wskazują też przepisów regulujących powyższą kwestie. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w 2010r. minimalne wynagrodzenie wynosiło 1317 zł – bez wskazania na jakiej podstawie prawnej wskazuje powyższą kwotę.

Nie wskazują też, czy alimenty są przychodem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 24 powołanej ustawy.

Odnośnie zaś drugiej przesłanki dotyczącej nienależnie pobranego świadczenia a mianowicie pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania zasiłku – to w ocenie Sądu należy uznać, że skarga w tej części jest uzasadniona.

W aktach sprawy administracyjnej znajduje się oświadczenie, bezrobotnego, na którego odwrocie zamieszczone jest pouczenie podpisane w dniu 12 marca 2009r. przez zainteresowaną. Pouczenie to w pkt I stanowi, że status osoby bezrobotnej traci osoba, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy. Zatem należy ocenić, czy takie pouczenie spełnia warunek wskazany w art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy. W ocenie Sądu odwołanie się do wskazanego przepisu nie spełnia tego warunku, gdyż jak wynika z brzmienia powołanego artykułu o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania zasiłku organ winien pouczyć wprost. Ustawodawca bowiem, w sytuacji uzyskania przychodu, przewidział odpowiednie sankcje. W aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie bezrobotnego o uzyskanych przychodach, z którego wynika, że skarżąca przez cały okres, w którym legitymowała się statusem osoby bezrobotnej, czyli od marca 2009r. do marca 2010r. wskazywała, że nie osiąga przychodów. Według Sądu te oświadczenia, wobec braku, dokładnego pouczenia odwołującej się nie mogą stanowić okoliczności obciążającej skarżącą.

Istotną również okolicznością dającą podstawę do stwierdzenia, że organy w sprawie naruszyły przepis art. 7, art. 77 i art. 80 a także art. 107 § 3 k.p.a. jest to, że w aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek materiałów i dowodów, czy też ustaleń dotyczących wysokości pobranego zasiłku dla bezrobotnych, określonego następnie jako nienależnie pobranego świadczenia.

W decyzjach stwierdzających obowiązek zwrotu kwoty 1514,20 zł nie ma żadnych ustaleń dotyczących tej kwestii, która jest podstawowa dla rozpoznawanej sprawy.

Organy obu instancji nie przedstawiają ustaleń dotyczących obliczeń wysokości nienależnie pobranego świadczenia a także okresu jego pobierania.

Zainteresowana do skargi dołączyła zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia 22 marca 2010r., w którym stwierdzono, że w okresie od 20 marca 2009r. do 19 marca 2010r. pobierała świadczenie w kwotach tam wskazanych, ale że ostatnia wypłata miała miejsce 28 lutego 2010r. Z zaświadczenia powyższego wynika, że kwoty z tytułu zasiłku były wypłacane w różnych wysokościach (220 zł za III 2009r., 551,80 zł za IV i V 2009r. oraz 575 zł za VI 2009r. – II 2010r.) Mając na uwadze powyższe zaświadczenie oraz wskazany w decyzjach okres – pobierania nienależnego świadczenia (od 1.01. do 19 marca 2010r. – kwoty zasiłku za ten okres wynoszą 1150 zł.

W okolicznościach wskazanych wyżej Sąd nie może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji w przedstawionej kwestii, to jest prawidłowości obliczenia wysokości ewentualnie nienależnie pobranego świadczenia.

Przedstawione wyżej uchybienia są uchybieniami istotnymi, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W tym też zakresie skargę zainteresowanej należy uznać za zasadną, pozostałe zarzuty dotyczące uchybień w postaci braków numerów decyzji, mylnych dat doręczenia dokumentów i oczywistych faktów wynikających z akt i decyzji, dotyczących odwołania od decyzji z dnia 14 maja 2010r., uzyskania tej decyzji, są albo uchybieniami nieistotnymi, nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bądź też okolicznościami wynikającymi z zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak wyżej.