Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 196/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją [...] z dnia [...] listopada 2014 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. - dalej zwanej "kpa"), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856, z późn. zm.) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. odmawiającą A. J. (dalej jako skarżący) ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] wchodzącego obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] z obrębu [...] a będącej przedmiotem wniosku poprzednika skarżącego – H. H. z dnia 27 września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu (niezabudowanej wówczas) nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] hip. nr [...].

W toku postępowania organ ustalił, że nieruchomość położona w [...] przy ulicy [...] z dniem 21 listopada 1945 roku tj. z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 dalej jako dekret) przeszła na własność gminy [...], w 1950 roku z chwilą likwidacji gmin na własność Skarbu Państwa a z dniem 27 maja 1990 roku została skomunalizowana. Obecnie zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002r., Nr 41, poz. 361 - z późn. zm.) przedmiotowy grunt stanowi własność [...].

Odnosząc się do przepisów dekretowych i nierozpoznanego dotychczas wniosku poprzednika prawnego skarżącego organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. Organ ustalił, że H. H. - dawny właściciel przedmiotowej nieruchomości złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej przedmiotowego gruntu w dniu 27 września 1948 roku a zatem z zachowaniem określonego przepisami terminu. Objęcie gruntu położonego w [...] w posiadanie przez gminę [...] nastąpiło bowiem na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 roku wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. W odniesieniu do opisanej nieruchomości stosowny numer ([...]) Dziennika Urzędowego został wydany w dniu 19 kwietnia 1948 roku, w związku z powyższym termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał w dniu [...] października 1948 roku. Grunt pochodzący z dawnej nieruchomości hip. nr [...] aktualnie nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego natomiast według Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...] (uchwała Rady [...] nr [...] z dnia [...] października 2006 roku) został zaliczony do terenów wielofunkcyjnych C (o średniej wysokości 20 m), w których mieszczą się funkcje istniejących budynków mieszkalnych wspólnot mieszkaniowych przy ulicy [...] i [...] oraz tereny dojść, dojazdów i zieleni osiedlowej związane z w/w budynkami. W/w budynki i tereny zostały wskazane w studium jako strefa ochrony wybranych parametrów historycznego układu urbanistycznego KZ-C (86) - osiedle [...].

Mając powyższe na uwadze organ przyjął, że co do zasady spadkobierca dawnych współwłaścicieli mógłby korzystać z gruntu w sposób zgodny z jego aktualnym przeznaczeniem, jednakże stan faktyczny i prawny ww nieruchomości uniemożliwiają ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz skarżącego gdyż nieruchomość ta w 1950r. została zabudowana budynkami wielokondygnacyjnymi i aktualnie jest w użytkowaniu wieczystym osób trzecich tj. właścicieli wykupionych lokali w budynkach usytuowanych przy ulicy [...] i [...].

Przywołując szereg orzeczeń sądowo-administracyjnych (w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 23 września 2009 roku sygn. I OSK 32/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2006 roku sygn. I SA/Wa 1149/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2010 roku sygn. I SA/Wa 731/10 ) organ wyjaśnił, że w tym stanie sprawy nie jest możliwe ustanowienie na rzecz skarżącego prawa użytkowania wieczystego objętej wnioskiem dekretowym nieruchomości. Według SKO ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz podmiotów trzecich na gruncie komunalnym stanowi negatywną przesłankę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku dawnego właściciela o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) gdyż ekspektatywa przyznania prawa własności czasowej znajduje w takim przypadku nieusuwalną przez organ administracyjny przeszkodę prawną, która powoduje konieczność wydania decyzji orzekającej w tej części o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Istniejącą możliwość wydzielenia niezabudowanej działki gruntu o pow. około 200 mkw - jako że nie sposób jej racjonalnie zagospodarować – organ uznał za niecelową w realiach niniejszej sprawy.

Skargę na powyższą decyzję SKO złożył skarżący zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., odmawiającej A. J. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ulicy [...] wchodzącego obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...], i [...] z obrębu [...], pomimo iż ww. decyzja Prezydenta [...] oparta została na przesłankach nieprzewidzianych treścią dekretu. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7 i 8 oraz 77, 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa przez brak należytej analizy treści rozstrzygnięcia organu I instancji, niewyjaśnienie całości sprawy i niezebranie kompletnego materiału dowodowego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że argumenty powołane przez organ sprzeciwiają się treści art. 7 ust. 2 dekretu opierając się na dodatkowych, niewymienionych w ww. przepisie przesłankach, co z kolei prowadzi do wniosku, iż zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Według skarżącego okoliczność, że nieruchomość dekretowa stanowi własność innej osoby bądź jest w użytkowaniu wieczystym innej osoby - nie ma znaczenia przy badaniu spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu gdyż jedynym kryterium rozpoznania wniosku dekretowego jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (planu zagospodarowania przestrzennego). Skarżący zarzucił też, że organ nie wyjaśnił kwestii zbytych lokali, a w szczególności czy wszystkie lokale zostały sprzedane, czy też nie a jego pełnomocnik podnosił podczas rozprawy, że wszystkie niesprzedane lokale mieszkalne w wybudowanych przez Miasto budynkach winny być przekazane na własność skarżącego wraz z ustanowieniem na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w odpowiedniej części.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając sprawę w ramach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: "ppsa") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Trzeba podkreślić, że stan faktyczny jak i stan prawny kontrolowanej sprawy jest bezsporny. Wbrew procesowym zarzutom skargi organ ustalił i opisał wszystkie wynikające z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu przesłanki warunkujące ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz dotychczasowego właściciela "dekretowego" a więc: zarówno kwestię posiadania gruntu w dacie złożenia wniosku w terminie określonym w dekrecie oraz możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (obecnie planie zagospodarowania przestrzennego). Organ ustalił i opisał datę objęcia nieruchomości w posiadanie przez [...], przyjął, że w sprawie został zachowany termin do złożenia wniosku przez ówczesnego właściciela, wskazał, że w dacie wydawania decyzji na spornym terenie nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lecz jedynie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, odniósł się także do tego czy przeznaczenie nieruchomości lub rodzaj zabudowy umożliwiają dalsze korzystanie z nieruchomości przez następcę właściciela dekretowego w dotychczasowy sposób oraz ewentualnie w jakiej części. W zakresie podniesionym w skardze nie sposób zatem zarzucić organowi, że nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy (a wynikających z przepisów) okoliczności bądź też, że materiał dowodowy sprawy jest niekompletny. Stanowisko organu jest jednoznaczne: wskazuje, że w sprawie wobec braku planu miejscowego zostały spełnione przesłanki dekretowe ale z uwagi na zabudowanie nieruchomości i oddanie jej w użytkowanie wieczyste osobom trzecim – oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste skarżącemu nie jest możliwe.

Sąd podziela ww stanowisko organu. Zostało ono oparte m.in. o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2010 roku sygn. I Sa/Wa 731/10. Istotnie, od czasu dekretu [...] minęło ponad pół wieku. Nowe regulacje prawne a także podejmowane na przestrzeni lat czynności prawne w wielu przypadkach dotyczących gruntów objętych ww dekretem powodują kolizję uprawnień różnych podmiotów do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tej samej nieruchomości. W orzecznictwie przyjęto pogląd, iż oddanie gruntów, objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu na obszarze m.st. Warszawy, w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, stanowi przeszkodę do oddania gruntów w użytkowanie wieczyste przedwojennemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Linia orzecznicza w powyższym zakresie jest jednolita i utrwalona. Przedmiotem pozytywnie zakończonego postępowania dekretowego mogą być jedynie grunty stanowiące własność gminy (bądź Skarbu Państwa), będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje prawo użytkowania wieczystego. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r. I OSK 2224/2012, LexPolonica nr 8406992, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2011 roku, sygn. I OSK 1874/10. Z urzędu Sąd zwraca jednak uwagę, że w okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji gdy mamy do czynienia z położoną w centrum miasta nieruchomością dekretową zabudowaną wielokondygnacyjnymi budynkami mieszkalnymi już w 1950r. - miarodajne dla sprawy byłoby oparcie decyzji o plan zabudowy istniejący w dacie składania wniosku dekretowego oraz podejmowania przez gminę inwestycji związanej z zabudową ww gruntu. Orzekanie po ponad 60 –ciu latach od złożenia wniosku dekretowego w stosunku do zabudowanej w 1950 r. nieruchomości ze wskazaniem, że aktualnie po uchyleniu mocy wiążącej dotychczasowych planów z końcem 2003r. - dla ww terenu nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – nie oddaje istoty sprawy. Powyższa wadliwość decyzji nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż, jak wskazano wyżej, oddanie ww nieruchomości w użytkowanie wieczyste jest niemożliwe z uwagi na istniejące na tej nieruchomości prawa osób trzecich.

Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.