Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2108/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6319 Inne o symbolu podstawowym 631
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 19 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a,
journal: Dz.U. 1999 nr 53 poz 549
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1970/20 w sprawie ze skargi M. D. na czynność materialno-techniczną Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odebrania broni palnej oraz legitymacji posiadacza broni 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności materialno-technicznej Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], 3. zasądza od Komendanta Stołecznego Policji na rzecz M. D. 1020 (tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1970/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. D. na czynność materialno-techniczną Komendanta Stołecznego Policji z [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie odebrania broni palnej oraz legitymacji posiadacza broni.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Komendant Stołeczny Policji (zwany dalej: KSP, organ) udzielił M. D. (zwany dalej: skarżący) pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej w celu uprawiania strzelectwa sportowego.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. do Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji wpłynęło z Komisariatu Policji [...] pismo, informujące o wszczęciu wobec skarżącego procedury Niebieskiej Karty i złożeniu zawiadomienia dotyczącego kierowania przez ww. gróźb karalnych w stosunku do jego żony M. D.

W związku z powyższym zawiadomieniem organ, pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r., wezwał skarżącego do zdania - za pośrednictwem funkcjonariuszy Komisariatu Policji [...], posiadanych egzemplarzy broni wraz z amunicją do tej broni i legitymacji posiadacza broni. Jako podstawę wezwania wskazał art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955, zwana dalej: u.b.a.). Wskazał przy tym, że czynność materialno-techniczna odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni ze względu na toczące się postępowanie karne, nie jest równoznaczna z cofnięciem pozwolenia na posiadanie broni. Ustanie okoliczności będących podstawą zabezpieczenia powoduje zwrot broni odebranej na podstawie art. 19 ust. 1 i art. 19 ust. 1a u.b.a.

W dniu [...] września 2020 r. w Komendzie Stołecznej Policji sporządzono protokół przejęcia broni i amunicji do depozytu wraz z legitymacją, którą przejęto od syna skarżącego (broń znajdowała się w posiadaniu ww. na podstawie umowy użyczenia).

W skardze złożonej do sądu administracyjnego na czynność odebrania broni skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie czynności materialno-technicznej odebrania broni oraz legitymacji posiadacza broni, umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W pierwszej kolejności podkreślił, że prawo do posiadania broni palnej nie należy w Polsce do wolności i praw obywatelskich, zagwarantowanych w Konstytucji RP. Jest to uprawnienie ściśle reglamentowane, również w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Rygorystyczne unormowanie dostępu jednostki do broni podyktowane jest z jednej strony przysługującym państwu monopolem na stosowanie środków przemocy, a z drugiej strony - koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadanie winny być badane w sposób restrykcyjny, a możliwość cofnięcia pozwolenia nie może być postrzegana jako zamach na swobody obywatela, lecz jako działanie prewencyjne, prowadzące do zapewniania szeroko rozumianego bezpieczeństwa.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych WSA wskazał, że przesłankami odebrania broni bezpośrednio wskazanymi w art. 19 ust. 1 pkt 1 u.b.a. jest nie tylko przymiot osoby stanowiącej zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, która została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, czy też za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, ale również ustalenie, że dana osoba stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, nawet jeśli nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., przy czym okoliczność ta winna być wykazana. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż wobec skarżącego wszczęto procedurę Niebieskiej Karty i złożono zawiadomienie, dotyczące kierowania przez niego gróźb karalnych w stosunku do jego żony M. D. Skarżący został wskazany jako osoba podejrzana o przemoc w rodzinie (k. 73 akt administracyjnych). Z przedłożonych przy skardze akt administracyjnych wynika też, że (już po podjęciu zaskarżonej czynności przez organ) w dniu 2 września 2020 r. wobec skarżącego wszczęte zostało dochodzenie w sprawie psychicznego znęcania się nad M. D., tj. o czyn z art. 207 § 1 kodeksu karnego (k. 113 akt administracyjnych), a procedura nadawania Niebieskiej Karty jest wtoku.

W ocenie Sądu powyższe ustalenie uzasadnia podjęte przez KSP działania, zmierzające do odebrania skarżącemu posiadanych przez niego 5 szt. broni palnej. Ustalenie bowiem przez organ, że skarżący jest podejrzany o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. i może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób, które to zagrożenie ma charakter potencjalny, winno skutkować odebraniem broni palnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona czynność naruszała art. 19 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. ze zm., albowiem niniejszy stan faktyczny nie zaktualizował się w przesłankach zastosowania ww. przepisów, gdyż skarżący M. D. nigdy nie został prawomocnie skazany za przestępstwo, w szczególności te wymienione w katalogu z art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji, przeciwko skarżącemu – M. D. nie toczyło się także jakiekolwiek postępowanie karne, w szczególności o przestępstwa wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zaś wszczęte w sprawie postępowanie karne o czyn z art. 207 § 1 k.k. niebędący przestępstwem przeciwko życiu i zdrowiu zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt. [...], a zatem brak było ww. przesłanki do wydania polecenia odebrania skarżącemu broni palnych oraz legitymacji posiadacza broni, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej czynności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.;

2) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona czynność naruszała art. 7,77 § 1 i 80 k.p.a.:

• organ dokonał dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i zaniechał wyjaśnienia, czy skarżący został skazany za jakiekolwiek przestępstwo, czy przeciwko skarżącemu toczy się jakiekolwiek postępowanie karne,

• a nadto organ uznał, iż skarżący stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego w sytuacji, w której organ w żaden sposób okoliczności tej nie wykazał powołując się jedynie na wszczęcie wobec skarżącego procedury Niebieskiej Karty i złożonego przez M. D. zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, co tym samym uzasadniało bezprzedmiotowość podjęcia przez Komendanta Stołecznego Policji czynności polegającej na poleceniu odebrania posiadanej przez skarżącego – M. D. egzemplarza broni palnych oraz legitymacji posiadacza broni nr [...] do depozytu WPA KSP za pośrednictwem funkcjonariuszy Komendy Komisariatu Policji [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy i powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej czynności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;

3) przepisów prawa materialnego, a to art. 19 ust. 1 pkt 1 i 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. ze zm. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wszczęcie postępowania karnego w sprawie o czyn z art. 207 § 1 k.k. oznacza aktualizację przesłanek z art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, podczas gdy ww. przestępstwo znajduje się w rozdziale XXVI kodeksu karnego "Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece", a zatem nie kwalifikuje się do przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu - rozdział XIX kodeksu karnego, których realizacja, a nadto prawomocne skazanie wymagane jest do aktualizacji przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji.

4) przepisów prawa materialnego, a to art. 19 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na:

a) przyjęciu, iż przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji można traktować rozłącznie tj. aby odmówić wydania pozwolenia na broń lub odebrać broń w przypadku art. 19 ust. 1 ww. ustawy nie jest konieczne zaistnienie przesłanki w postaci skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 6 ww. ustawy i wystarczy wykazanie przez organ, że osoba ubiegająca się o broń (posiadająca broń) stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego podczas, gdy ww. przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, aby mogły stanowić podstawę odmowy wydania pozwolenia na broń lub odebrania broni;

b) przyjęciu, iż zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje stanowisko orzecznictwa i doktryny dotyczące interpretacji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji podczas, gdy niniejszą sprawę zakwalifikować można ewentualnie jako zdarzenie objęte art. 19 ust. 1a ww. ustawy, bowiem skarżący nigdy nie został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, zaś postępowanie karne o czyn z art. 207 § 1 k.k., niebędący nadto przestępstwem przeciwko życiu i zdrowiu toczyło się w sprawie, a nie przeciwko skarżącemu, co nie pozwala na przyjęcie, że w niniejszym stanie faktycznym należy posiłkować się interpretacją art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy wskazywaną przez Sąd I instancji odnoszącą się do odmiennego stanu faktycznego niż niniejszy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniósł, na podstawie art. 188 p.p.s.a. – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na czynność materialno- techniczną Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r., a w konsekwencji uchylenie czynności materialno-technicznej Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie według norm prawem przepisanych. Skarżący wystąpił także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi kasacyjnej dokumentów.

Skarżący wskazał, że powołanie ww. dowodów nie było możliwe na wcześniejszym etapie postępowania z uwagi na czas ich powstania tj. po zapadnięciu w sprawie orzeczenia przez Sąd I instancji. Jednocześnie dowody te mają istotne znaczenie dla oceny zasadności niniejszej skargi kasacyjnej, a ponadto nie przedłużą przedmiotowego postępowania z uwagi na okoliczność, iż są to dowody z dokumentów załączone bezpośrednio do niniejszej skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą.

Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy, dlatego została uwzględniona.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści określonej normy prawnej. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie - że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę normy prawnej.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. na zarzutach naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w petitum skargi kasacyjnej pkt 2 oraz na zarzutach naruszenia prawa materialnego polegających na błędnej wykładni art. 19 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. - petitum skargi kasacyjnej pkt 4 oraz niewłaściwym zastosowaniu art. 19 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W tej sytuacji, co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny sprawy przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 12174224 oraz wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025). Jednak z uwagi na komplementarny charakter zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać je łącznie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy art. 19 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 19 ust. 1a u.b.a. powinien być wykładany w ten sposób, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Zdaniem Sądu wskazana wykładnia wynika z porównania przepisów ustawy o broni i amunicji dotyczących wydawania i cofania pozwoleń na broń oraz odbierania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom posiadającym broń zgodnie z przepisami w kontekście bezpieczeństwa samego posiadacza broni oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego.

Zasadą jest, że pozwolenie na broń wydaje się jedynie temu, kto nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego (art. 10 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a.). W art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. przyjęto swego rodzaju niewzruszalne domniemanie prawne polegające na tym, że uznaje się, iż osoba skazana prawomocnym wyrokiem za wskazane w powołanym przepisie przestępstwa stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W związku z tym osobie, która została prawomocnie skazana za takie przestępstwa nie można wydać pozwolenia na broń. W kontekście powołanych przepisów podstawą faktyczną decyzji o odmowie wydania pozwolenia na broń może być wyłącznie fakt prawomocnego skazania osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń za jedno z przestępstw wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Tak też przyjmuje się w orzecznictwie, np. w wyroku NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2531/15 i w wyroku NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1549/15.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6 u.b.a. Powołany przepis w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowi podstawę do stwierdzenia, że podstawą faktyczną decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń może być wyłącznie fakt prawomocnego skazania osoby posiadającej pozwolenie na broń za jedno z przestępstw wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Tak też przyjmuje się w orzecznictwie, np. w wyrokach NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2344/15 i II OSK 2530/15, w wyroku NSA z 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 976/17, w wyroku NSA z 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 781/16 lub w wyroku NSA z 16 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2475/16.

Odbieranie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom posiadającym broń zgodnie z przepisami w zasadniczym zakresie zostało uregulowane w art. 19 ust. 1 i ust. 1a u.b.a. Przepis art. 19 ust. 1 u.b.a. obejmuje sytuacje polegające na ujawnieniu okoliczności uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń palną lub unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej, które stanowią podstawę do odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Nie jest to w powołanym przepisie powiedziane wprost, ale jest oczywiste, że chodzi o odebranie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni w związku z możliwością wszczęcia lub wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną lub unieważnienia karty rejestracyjnej broni pneumatycznej. Wskazuje na to wspólny dla wszystkich przypadków wymienionych w art. 19 ust. 1 u.b.a. warunek odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni mówiący o tym, że "zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu". Jest oczywiste, że chodzi o zwłokę w sprawie dotyczącej cofnięcia pozwolenia na broń lub unieważnienia karty rejestracyjnej broni pneumatycznej, czyli wydania w tej sprawie podlegającej wykonaniu decyzji (art. 20 u.b.a.), prowadzającej do czynności powodujących uniemożliwienie osobie tracącej uprawnienie do posiadania broni używania broni zgodnie z jej zasadniczym przeznaczeniem (art. 18 ust. 8 i art. 22 u.b.a.).

Wśród sytuacji wymienionych w art. 19 ust. 1 u.b.a. jest także przypadek wskazany w art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a., czyli sytuacja polegająca na tym, że osoba posiadająca pozwolenie na broń należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6 u.b.a. Z powyższego wynika, że na podstawie art. 19 ust. 1 u.b.a. można odebrać broń, amunicję i dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie, która z tego powodu, że została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowi zagrożenie dla siebie oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego. Dokonanie wskazanej czynności może mieć miejsce w każdym czasie pomiędzy ujawnieniem wspomnianego skazania, a wydaniem podlegającej wykonaniu decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń. Jednakże, uwzględniając wspomniany warunek odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni mówiący o tym, że "zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu", nie można przyjąć, że ujawnienie okoliczności, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu na jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni na podstawie art. 19 ust. 1 u.b.a. Konieczne jest jeszcze wykazanie, że zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu.

Wskazane regulacje dotyczące wydawania i cofania pozwoleń na broń oraz odbierania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom posiadającym broń zgodnie z przepisami wówczas, gdy osoba posiadająca pozwolenie na broń została prawomocnym orzeczeniem sądu skazana za jedno z przestępstw wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., mają istotne znaczenie przy wykładni art. 19 ust. 1a u.b.a.

Z powołanego przepisu wynika, że Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Porównując go z art. 19 ust. 1 u.b.a. można stwierdzić, że daje on podstawę do odbierania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni przed skazaniem osoby posiadającej pozwolenie na broń prawomocnym orzeczeniem sądu za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W kontekście tego porównania zauważyć należy brak konsekwencji ustawodawcy wyrażający się w tym, że w przypadku skazania osoby posiadającej pozwolenie na broń prawomocnym orzeczeniem sądu rzeczone skazanie nie jest wystarczającą podstawą odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, gdyż ustawodawca wymaga, aby było to jeszcze uzasadnione tym, iż zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu, zaś w przypadku, gdy wobec takiej osoby "jedynie" toczy się postępowania karne o takie przestępstwo wystarczającą przesłankę podjęcia takich samych czynności jest – uwzględniając literalne brzmienie art. 19 ust. 1a u.b.a. - sam fakt, iż postępowanie karne jest w toku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę skoro osobie posiadającej pozwolenie na broń, która została skazana prawomocnym orzeczeniem za określone przestępstwo, można odebrać broń, amunicję i dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni, pod warunkiem, że zwłoka zagraża bezpieczeństwu publicznemu, to tym bardziej taki warunek powinien występować, gdy wobec osoby posiadającej pozwolenie na broń postępowanie karne za takie przestępstwo dopiero się toczy.

Ponadto przy wykładni art. 19 ust. 1a u.b.a. należy uwzględnić, że jedynie w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. ustawodawca wprowadził niewzruszalne domniemanie prawne, w którym przesłanką domniemania jest skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwo, a wnioskiem domniemania uznanie, że osoba skazana stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Art. 19 ust.1a u.b.a. nie dotyczy osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwa, lecz osób, wobec których toczy się postępowanie karne o te przestępstwa. Domniemanie prawne ustanowione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie ma w związku z tym zastosowania w sytuacjach opisanych w art. 19 ust.1a ustawy o broni i amunicji. Powoduje to, że także nie można wykładać art. 19 ust. 1a u.b.a. tak, jakby zawierał on domniemanie prawne, w którym wniosek domniemania w postaci uznania, że określona osoba stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego wynika z przesłanki domniemania polegającej na tym, że przeciwko tej osobie toczy się postępowanie karne o określone przestępstwa.

Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 19 ust. 1a u.b.a. powinien być wykładany w ten sposób, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni.

Wskazana wykładnia art. 19 ust. 1a u.b.a. jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbieżna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12. W uzasadnieniu wskazanego wyroku TK stwierdził bowiem, że użycie przez ustawodawcę słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób.

Mając na uwadze przedstawioną wykładnię art. 19 ust. 1a u.b.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w żadnym z pism Komendanta Stołecznego Policji przedstawionych w toku postępowania administracyjnego oraz przed Sądem I instancji nie wskazano innych okoliczności uzasadniających odebranie skarżącemu broni i amunicji posiadanych zgodnie z przepisami, jak tylko to, że toczy się wobec niego postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. oraz postępowanie o nadanie Niebieskiej Karty. W szczególności poza opisem zarzucanego skarżącemu przestępstwa poprzez powołanie przepisu Kodeksu karnego zawierającego znamiona nie wskazano chociażby na wagę zarzucanego mu czynu lub okoliczności jego popełnienia albo okoliczności mające miejsce po wszczęciu postępowania karnego uzasadniające odebranie skarżącemu broni i amunicji.

Zwrócić również należy uwagę, że ustawodawca w omawianym przepisie art. 19 ust. 1a u.b.a. posługuje się pojęciem osoby "przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa (...)". Na gruncie przepisów k.p.k. etap postępowania przygotowawczego nazywany postępowaniem przeciwko osobie (in personam) rozpoczyna się co do zasady z momentem przedstawienia określonej osobie zarzutu popełnienia przestępstwa (art. 71 § 1, art. 313 § 1 k.p.k.; por. też m.in. L.K. Paprzycki (red.), "Komentarz aktualizowany do art. 1 - 424 Kodeksu postępowania karnego", Lex/el. 2015, kom. Do art. 313 k.p.k.). Brak jest podstaw do przyjęcia, by na gruncie ww. przepisu u.b.a. pojęcie to miało być rozumiane w sposób odmienny. Od chwili wszczęcia postępowania przeciwko osobie pojawia się nowa strona, czyli podejrzany (art. 71 § 1 k.p.k.). Wiąże się to z koniecznością respektowania jego uprawnień procesowych, jak też jest to moment, w którym podejrzany zostaje poinformowany o przedmiocie procesu, co warunkuje podjęcie przez niego obrony.

W niniejszym przypadku bezspornym jest, że w dacie podjęcia zaskarżonej czynności M. D. nie posiadał statusu podejrzanego - nie wydano wobec niego postanowienia o przedstawieniu zarzutów ani nie przesłuchano go w charakterze podejrzanego. Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że rzeczywiście prowadzone było w tym czasie postępowanie karne o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., ale postępowanie to było w fazie "in rem", a zatem w sprawie.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 303 k.p.k. jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa, w którym określa się czyn będący przedmiotem postępowania oraz jego kwalifikację prawną. Prawdopodobieństwo niezbędne do wszczęcia postępowania karnego nie musi być duże, wystarczy tu niewielki jego stopień (por. D. Świecki (red.), "Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany", opubl. Lex/el. 2020, kom. do art. 303 k.p.k.). Z kolei zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów sporządza się zatem wobec osoby, co do której zaistniało dostateczne podejrzenie, że popełniła czyn będący przedmiotem prowadzonego postępowania. Podejrzenie "dostateczne" to znacznie więcej niż podejrzenie "uzasadnione" (art. 303), gdyż na tym etapie w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do otrzymanych informacji organ jest już uprawniony do dokonania ich procesowej weryfikacji. Dlatego to podejrzenie powinno być oparte nie tylko na konkretnych, lecz także wiarygodnych dowodach. Nie chodzi tu jeszcze o ustalenie, że określona osoba popełniła przestępstwo, lecz o to, że zebrane dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia tego faktu (K. Dudka (red.), "Kodeks postępowania karnego. Komentarz", wyd. II, opubl. WKP 2020, kom. do art. 313 k.p.k.).

Posługując się w art. 19 ust. 1a u.b.a. pojęciem osoby "przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa (...)" ustawodawca wyraźnie zdecydował, że odebranie broni na podstawie tego przepisu może nastąpić wyłącznie wobec podejrzanego, tj. takiej osoby, przeciwko której formalnie toczy się postępowanie karne - przedstawiono jej zarzut popełnienia przestępstwa. Trzeba zauważyć, że ustawodawca na gruncie k.p.k. przewidział także sytuacje gdy zachodzi faktyczna niemożliwość ogłoszenia postanowienia i przeprowadzenia przesłuchania wywołana nieobecnością podejrzanego spowodowaną ukrywaniem się lub wyjazdem z kraju. Wówczas do uznania osoby za podejrzanego wystarczające jest sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów (art. 249 § 2 k.p.k., art. 279 § 2 k.p.k.). Brak jest jednak podstaw do przyjęcia, by taka sytuacja miała miejsce w przypadku skarżącego w dacie podjęcia zaskarżonej czynności. Skoro zatem skarżący nie spełniał wówczas wymaganej przepisem art. 19 ust. 1a u.b.a. przesłanki, tj. nie toczyło się "przeciwko niemu" postępowanie karne o przestępstwo, odebranie broni również z tego powodu było nieuprawnione (por. też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. III SA/Gl 614/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 października 2019 r., sygn. II SA/Wa 676/19).

W tym stanie rzeczy NSA uznał, że organ administracji naruszył art. 19 ust. 1a u.b.a.. Tym samy przepis ten został naruszony także przez Sąd I instancji, który skargę na czynność podjętą na podstawie powołanego przepisu oddalił. Podkreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, iż Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 19 ust. 1 i ust. 1a u.b.a. Sąd ten bowiem uważa, że z powołanego przepisu wynika, że sam fakt, iż wobec posiadacza broni toczy się postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. uzasadnia odebranie mu broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Ponadto Sąd I instancji zupełnie pominął fakt, że postępowanie o czyn z art. 207 § 1 k.k. toczyło się w sprawie, a nie przeciwko osobie.

W ocenie NSA, gdyby Sąd I instancji przyjął prawidłowy sposób wykładni powołanego przepisu oraz właściwie go zastosował, to powinien był stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności, jako nieznajdującej w przedstawionych przez organ administracji okolicznościach podstawy prawnej.

Końcowo, mając na uwadze zgłoszony przez skarżącego wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z dołączonej kopii postanowienia Prokuratury Rejonowej [...] w Warszawie z [...] maja 2021 r., sygn. akt [...] oraz oświadczenia M. D. z [...] czerwca 2021 r. należy wyjaśnić, że w toku przeprowadzonego w dniu 16 listopada 2021 r. posiedzenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosku tego nie uwzględnił.

Jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z powyższego przepisu wynika zatem, że w postępowaniu przed sądem administracyjnymi możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Ponadto, wskazania wymaga, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż w postępowaniu dowodowym prowadzonym na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie każdy dowód może być dopuszczony, lecz jedynie dowód z dokumentów, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją, pod warunkiem, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (por. np. wyrok NSA z 7 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 392/07). Przewidziane w art. 106 § 3 p.p.s.a. postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku i pozostawione jest do uznania sądu, zaś jego celem nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponadto, postępowanie takie może być prowadzone jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, zgłoszony dowód z przedłożonych przez skarżącego kopii ww. pism nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i - wobec kompletności materiału dowodowego zgromadzonego przez organy - jego przeprowadzenie należało uznać za zbędne.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku, a w oparciu o art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o bezskuteczności czynności Komendanta Stołecznego Policji.

O zasądzeniu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).