Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 471/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 145 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 24 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 86 ust. 1 pkt 4 i art. 86 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2022 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 30 marca 2022 roku w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2021/22. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów Uniwersytetu Łódzkiego na rzecz skarżącej A. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 marca 2022 r., wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt. 4 oraz ust. 2-4, art. 91 art. 93, art. 95 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.) w związku z art. 104, art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz § 6 ust. 4 i 5, § 26 - § 30 Regulaminu świadczeń stypendialnych dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Łódzkiego, wprowadzonego Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu Łódzkiego nr 200 z 14 września 2021 ze zm.; zwanego dalej: "Regulaminem", Odwoławcza Komisja Stypendialno-Socjalna Studentów Uniwersytetu Łódzkiego utrzymała w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno Socjalnej Studentów z 3 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania A.B. stypendium rektora na rok akademicki 2021/22.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 15.10.2021 r. A.B. złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2021/2022. Uzyskana łączna punktacja za średnią ocen pomnożoną przez 10 oraz dodatkowe osiągnięcia wyniosła 48,583 pkt. Wyliczona punktacja kwalifikowała studentkę do przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2021/22, ponieważ na kierunku polityka społeczna ostatnia osoba, która uzyskała stypendium miała 45,49 pkt. Studentka otrzymała decyzję negatywną z uwagi na art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 18 ust. 2 Regulaminu, który stanowi, że świadczenia socjalne przysługuje na studiach pierwszego stopnia, drugiego stopnia i uzupełniających lub jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Okresy, w których wnioskodawczyni studiowała to 5 lat i 6 miesięcy.

W dniu 22 marca 2022 r. strona wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi I instancji błędną interpretację art. 93 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. i wskazała, że ustawa nie mówi wprost, czy 6 lat wskazane w powyższym przepisie, to okres pobierania czy przysługiwania świadczenia. Podkreśliła, że w ubiegłych latach akademickich nie posiadała prawa do pobierania chociaż jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Odwoławcza Komisja Stypendialno-Socjalna Studentów Uniwersytetu Łódzkiego wskazała, że uzyskana przez skarżącą łączna punktacja za średnią ocen, pomnożoną przez 10 oraz dodatkowe osiągnięcia wyniosła 48,583 pkt. Komisja przeliczyła ponownie okresy w jakich strona studiowała na podstawie danych z systemu usos tj. rozpoczęcie studiów od 01.10.2012 r. - do nadal; Uniwersytet Łódzki - 5 lat i 6 miesięcy. OKSSS odnosząc się do zdeklarowanego przez stronę okresu studiowania ponownie przeliczyła okresy studiowania: Polityka społeczna - 2012/2013 i 2013/2014 (do grudnia 2014) r. - 24 miesiące Międzynarodowe stosunki gospodarcze 2012/2013 (do marca 2013); Międzynarodowe stosunki gospodarcze 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 (do maja 2018) - 44 miesiące, Prawo 2018/2019, 2019/2020, 2020/21, do nadal - 36 miesięcy Polityka społeczna 2020/2021, do nadal. Łączny wyliczony przez OKSSS okres studiowania to 104 miesiące.

Po ponownym przeliczeniu okresów studiowania OKSSS podtrzymała decyzję UKSS, co stanowiło podstawę odmowy przyznania stypendium. Organ wskazał, że zarówno UKSS jaki i OKSSS nie analizuje okresów pobierania przez studenta świadczeń stypendialnych w okresie studiowania. Organy jednoznacznie interpretują zapis art. 93 ust. 4 pkt. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, i okres studiowania jest tożsamy z możliwością pobierania w tym okresie świadczeń stypendialnych. Jednocześnie OKSSS przy ponownej weryfikacji lat studiowania miała również na uwadze zmiany wprowadzone ustawą z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. Ustawa zmieniła brzmienie art. 93 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w ten sposób, że doprecyzowała okres pobierania stypendium: "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta". OKSSS wyliczyła stronie semestry, z których wynika, że studiowała 18 semestrów.

Z uwagi na powyższe Odwoławcza Komisja Stypendialno-Socjalna Studentów Uniwersytetu Łódzkiego postanowiła utrzymać w mocy decyzję z 3 grudnia 2021 r. i odmówić przyznania studentce stypendium rektora w roku akademickim 2021/22.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.B. zaskarżyła powyższą decyzję organu w całości, zarzucając jej błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełnia wymogów do otrzymania stypendium rektora, podczas gdy wnikliwa analiza przepisu art. 93 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. prowadzi do odmiennego wniosku. Tym samym strona wniosła o uchylenie wskazanej wyżej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona podniosła, że stanowisko zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych jest co do tej kwestii jednolite. Wskazuje się, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania stypendium rektora i 6 letni okres odnosi się do faktycznego pobierania stypendium, a nie do okresu studiowania. Strona podniosła także, że określony w ustawie 6-letni okres odnosi się do roku kalendarzowego. Tak więc skarżącej przysługuje prawo do pobierania stypendium rektora przez okres 72 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło z innych przyczyn, niż w niej wskazane.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika organu, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli, decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów Uniwersytetu Łódzkiego z 30 marca 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów Uniwersytetu Łódzkiego z 3 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2021/22.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, sąd doszedł do przekonania, że decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów Uniwersytetu Łódzkiego z 30 marca 2022 r. jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.; dalej: " p.s.w.n." lub "ustawa").

W przepisie art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wymieniono m.in. formę pomocy w postaci stypendium rektora, którego to świadczenia dotyczyła odmowna decyzja organów Uczelni. Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 2 i 3 powołanej ustawy, przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji.

Przepis art. 86 ust. 2 ustawy wyraźnie stanowi zatem, że przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym, do podejmowanych decyzji w przedmiocie przyznania stypendium organy uczelni są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej.

Kwestią podlegającą rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie jest ocena, czy w toku postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej o przyznanie stypendium rektora nie naruszono zasad działania Komisji. W myśl § 11 pkt 5 Regulaminu świadczeń stypendialnych dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Łódzkiego: członek WKSS, UKSS-S, UKSS-D oraz OKSS-S i OKSS-D podlega wyłączeniu z udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Powołana regulacja dotyczy wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu (art. 24 k.p.a.) lub organu od załatwienia danej sprawy (art. 25 k.p.a.). Zasada wyłączenia pracownika od udziału w sprawie w wyższej instancji stanowi dla strony gwarancję procesową bezstronnego, dwustronnego rozpoznania sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a. Realizacja tej zasady ma zapewnić, iż nikt nie będzie sędzią we własnej sprawie, gdyż z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie (tak: NSA w uchwale z 22.02.2007 r. sygn. akt II GPS 2/06). Dlatego też, rozpatrując sprawę ponownie w postępowaniu odwoławczym, bezwzględnie należy oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., w świetle którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z tego samego powodu wyłączeniu od udziału w postępowaniu podlega członek organu kolegialnego, jakim niewątpliwie jest Komisja Stypendialna (art. 27 § 1 k.p.a.).

W niniejszej sprawie analiza akt prowadzi do stwierdzenia, że jeden z członków składu Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów UŁ, tj. J.B.. brała udział w składzie Odwoławczej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów UŁ, rozstrzygając w kwestii wniesionego odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji. W wydaniu decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów UŁ z 30.03.2022 r., utrzymującej w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów UŁ z 03.12.2021 r., brali udział: J.P., K.M., M.B., A.O. oraz J.B. (pracownik Centrum Obsługi Studentów i Doktorantów – Sprawy Bytowe UŁ). Z kolei, w wydaniu ww. decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów UŁ z 03.12.2021 r. brali udział: .Ad., K,F., C.D., K.B. oraz J.B. (pracownik Centrum Obsługi Studenta – Sprawy Bytowe Studentów UŁ).

Mając na uwadze zasady wykładni celowościowej wskazanych powyżej regulacji prawnych wskazać należy, że wszyscy członkowie komisji stypendialnej (zarówno pracownicy uczelni, jak i studenci) - jako organu kolegialnego, któremu przekazana została kompetencja do sprawowania administracji publicznej (uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium), czyli rozpoznawania indywidualnych spraw administracyjnych i wydawania decyzji, podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W sytuacji złożenia przez studenta odwołania od decyzji wydanej przez Uczelnianą Komisję Stypendialno Socjalną Studentów UŁ, ma bowiem zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz §11 pkt 5 Regulaminu. Niedopuszczalne więc było w niniejszej sprawie, rozpoznanie odwołania skarżącej przez osobę biorącą już udział w wydaniu decyzji, której to odwołanie dotyczyło.

Wobec treści art. 86 ust. 3 p.s.w.n. oraz wynikającej z niej kompetencji do dwukrotnego rozpoznania sprawy przez odpowiednią komisję stypendialną, obowiązkiem rektora uczelni działającego, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego, jest zapewnienie takiego zorganizowania trybu pracy organów kolegialnych (także ukształtowania struktury ilościowej i osobowej), aby istniała możliwość w szczególności wyeliminowania sytuacji, kiedy ta sama osoba bierze udział w ponownym rozpoznaniu sprawy. Zaznaczyć należy, iż obowiązujące regulacje ustawowe nie wprowadzają żadnych ograniczeń, które uniemożliwiałyby ukształtowanie składu i trybu pracy komisji stypendialnych w sposób gwarantujący rozpoznanie indywidualnych spraw administracyjnych studentów zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, w tym w sposób zapewniający obiektywne rozpoznanie sprawy co do istoty w dwuinstancyjnym postępowaniu.

Stwierdzone naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, między innymi jeżeli decyzja wydana została przez pracownika, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a. W takim stanie sprawy rozstrzygnięcie sądu musiało dotyczyć w pierwszej kolejności zachowania przez organ administracji obowiązującej procedury administracyjnej w toku rozpoznawania wniosku skarżącej.

Na obecnym etapie postępowania, uwzględniając konieczność ponownego rozpoznania sprawy merytorycznie przez organ administracji publicznej, odnoszenie się przez sąd do zarzutów merytorycznych skargi dotyczących zastosowanej przez organ wykładni przepisów prawa materialnego byłoby przedwczesne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu dotyczące wyłączenia członka komisji od udziału w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składają się wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej (adwokata) ustanowionego z wyboru w kwocie 480 zł (łącznie 680 zł).

k.ż.