Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 844/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7 art.9, art.58 par.1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności środka odwoławczego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w dniu 25 listopada 2014 r. poprzez doręczenie imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej z dnia 10 listopada 2014 r., wszczął kontrolę podatkową wobec M. S. – dalej: "Skarżący" lub "Strona" - w zakresie: podatku od towarów i usług za okres 01-08/2014; źródła finansowania działalności gospodarczej; ustalenia kont bankowych, wierzytelności, ruchomości, nieruchomości, kontrahentów, przepływu środków pieniężnych i niepieniężnych.

Pismem z dnia 25 listopada 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając na podstawie art. 282c § 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "O.p.", poinformował, iż w/w kontrola nie podlega zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli na podstawie art 282c § 1 pkt 2 lit b O.p.

W dniu 25 listopada 2014 r. Skarżący oświadczył, że: przed wszczęciem kontroli, kontrolujący okazali legitymacje służbowe; został poinformowany o podstawie prawnej braku zawiadomienia o planowanej kontroli; aktualnie nie jest prowadzona inna kontrola; nie prowadzi handlu internetowego; nie posiada strony internetowej, a także zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie Urzędu Skarbowego W..

Pismem z dnia 25 listopada 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał Skarżącego w celu złożenia wyjaśnień i przedłożenia enumeratywnie wymienionych dokumentów do kontroli.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawiadomił, iż kontrola podatkowa prowadzona na podstawie upoważnienia do kontroli z dnia 10 listopada 2014 r. nie zostanie zakończona do dnia 28 listopada 2014 r. Jednocześnie poinformował, iż kontrola zostanie zakończona w przewidywanym terminie do dnia 31 grudnia 2014 r.

Pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. Skarżący oświadczył, iż: faktycznym zakresem prowadzonej działalności gospodarczej jest handel hurtowy artykułami przemysłowymi (filtry przemysłowe); posiada magazyn jako wydzieloną powierzchnię w lokalu biurowym przy ul. [...], towar od dostawcy jest magazynowany jw. i w ciągu 1-3 dni jest sprzedawany nabywcy; nie zatrudnia w firmie pracowników; firma "M." nie posiada środków trwałych, firma posiada wyposażenie m.in.: komputer, biurko, szafy, fax, szafkę komodę wolnostojącą, do w/w nie jest prowadzona ewidencja wyposażenia; rachunkowość (KPiR) Kontrolowany prowadzi we własnym zakresie w programie "Rzeczpospolita".

Pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał Skarżącego w celu złożenia oświadczenia o posiadanych aktualnie nieruchomościach, prawach majątkowych, rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych na druku ORD-HZ.

Pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał Skarżącego do osobistego stawienia się w dniu 8 grudnia 2014 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego W. w celu złożenia wyjaśnień i przedłożenia enumeratywnie wymienionych dokumentów do kontroli.

Pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. Strona zwróciła się z prośbą o wstrzymanie kontroli podatkowej wszczętej 25 listopada 2014 r. Skarżący wskazał na istniejące według niego wady formalne kontroli podatkowej tj.:

1. w dniu 25 listopada 2014 r. kontrolę wszczęła osoba nieupoważniona,

2. okres objęty kontrolą podany w upoważnieniu oraz w informacji o wszczęciu kontroli z dnia 25 listopada 2014 jest inny niż w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r.

3. wezwanie z dnia 25 listopada 2014 r. adresowane do Skarżącego nie dotyczy Skarżącego tylko firmy T. Sp. z o. o.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 215 § 1 O.p., art. 217 O.p., art. 219, w związku z art. 292 O.p. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie zmiany przewidywanego terminu zakończenia kontroli w sposób następujący: na stronie 1 wiersz 7 "Źródła finansowania działalności gospodarczej za okres 2013-2014" zmienił na "Źródła finansowania działalności gospodarczej".

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej "k.p.a" oraz art. 84c ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) – dalej "u.s.d.g." i art. 84c ust; 16 u.s.d.g. odmówił uwzględnienia wniosku o wstrzymanie czynności kontrolnych i orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wskazał, iż z uwagi na treść żądania dotyczącego odstąpienia od kontynuowania kontroli uznał pismo jako sprzeciw, o którym mowa w art. 84c u.s.d.g., natomiast w pozostałym zakresie pismo zostało potraktowane jako skarga na pracowników i będzie rozpatrywane w odrębnym postępowaniu. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, iż przedmiotowy sprzeciw został złożony z naruszeniem przepisów art. 84c ust. 2 i 3 u.s.d.g.

W dniu 12 grudnia 2013 r., tj. Skarżący złożył zażalenie na w/w postanowienie wnosząc o jego uchylenie zarzucając mu naruszenie:

1) art. 79a ust. 6 pkt 9 u.s.d.g. oraz art. 79a ust 7 u.s.d.g. w związku z art. 120 O.p. oraz art. 121 § 1 i § 2 O.p., art. 64 § 2 k.p.a.

2) art. 79a ust. 1 u.s.d.g., art. 79a ust. 5 u.s.d.g., art. 79a ust. 6 u.s.d.g., art. 79a ust. 7 u.s.d.g., art. 79a ust. 8 u.s.d.g.

W ocenie Skarżącego naruszenie art. 79a ust. 1 u.s.d.g., art. 79a ust. 5 u.s.d.g., art. 79a ust. 6 u.s.d.g., art. 79a ust. 7 u.s.d.g., nastąpiło w skutek wszczęcia w dniu 25 listopada 2014 r. kontroli podatkowej przez osobę nieupoważnioną razem z kontrolującym inspektorem P. J.. Natomiast naruszenie art. 79a ust. 6 u.s.d.g., art. 79a ust. 7 u.s.d.g., art. 79a ust. 8 u.s.d.g. nastąpiło wskutek żądania w wezwaniu z dnia 25 listopada 2014 r. dokumentów dotyczących nieznanej kontrolowanemu T. Sp. z o.o. Zdaniem Skarżącego jest to oczywiste rozszerzenie zakresu kontroli wskazanego w upoważnieniu. Ponadto Strona podniosła, iż zgodnie z zasadą praworządności zawartą w art. 120 O.p. organy podatkowe w swoim działaniu winny się kierować i działać w granicach prawa. Natomiast z przepisu art. 121 O.p., zdaniem Strony, wynika zasada informowania oraz czuwania organu nad tym, by strony i inni uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa. Strona podniosła także, iż skoro organ nie poinformował o 3 dniowym terminie do wniesienia sprzeciwu to kontrolowany nie mógł wnieść sprzeciwu z uchybieniem tego terminu i należy przyjąć, że wniósł go w odpowiednim terminie. Strona wskazała także, iż zgodnie z art. 84e ust. 16 u.s.d.g. do postępowań dotyczących rozpatrzenia sprzeciwu oraz ewentualnego zażalenia stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zatem zdaniem Kontrolowanego, organ winien był na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać do uzupełnienia braków sprzeciwu. Skarżący wskazał także, iż niezrozumiałym jest dlaczego organ część sprzeciwu potraktował jako sprzeciw, a część jako skargę na pracowników organu.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji i stwierdził niedopuszczalność środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przepis art. 84c ust. 16 wskazuje, iż do postępowań prowadzonych przez organ kontroli w następstwie wniesienia przez przedsiębiorcę sprzeciwu, w zakresie nieuregulowanym w u.s.d.g. stosuje się przepisy k.p.a. Ustawodawca przewidział dwa terminy na wniesienie sprzeciwu. Zgodnie z art. 84c ust. 3 u.s.d.g. sprzeciw wnosi się w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. Natomiast zgodnie z przepisem art. 84c ust. 4 u.s.d.g. w przypadku, gdy naruszenie art. 83 ust. 1 u.s.d.g. nastąpiło w trakcie prowadzonej kontroli, bieg terminu na wniesienie sprzeciwu rozpoczyna się w dniu, w którym nastąpiło przekroczenie limitu czasu trwania kontroli. Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął kontrolę podatkową w dniu 25 listopada 2014 r. Sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności został wniesiony 3 grudnia 2014 r. tj. 6 dnia od wszczęcia kontroli. Zarzuty zawarte w sprzeciwie mieszczą się w art. 79a u.s.d.g. Oznacza to, iż został złożony po terminie, ponieważ, zgodnie z treścią art. 84c ust 3 u.s.d.g. sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79a u.s.d.g. wnosi się w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył zatem, iż organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2014 r. właściwie wskazał, że nie został dotrzymany termin do wniesienia sprzeciwu. W ocenie organu drugiej instancji Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie mógł rozpatrzeć sprzeciwu merytorycznie i słusznym jest, że w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2014 r. nie odniósł się do zarzutów w nim przedstawionych. Nie dostosował jedynie tezy rozstrzygnięcia. Odnosząc się do kwestii braku wezwania do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a.- jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W przedmiotowej sprawie przyczyną wydanego rozstrzygnięcia było złożenie sprzeciwu po terminie, a nie brak zawiadomienia kontrolujących o wniesieniu sprzeciwu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem brak wniosku o przywrócenie terminu w piśmie wniesionym z uchybieniem terminu, dopełniającym spóźnionej czynności nie jest brakiem formalnym i nie wymaga wezwania przez organ strony do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27.10.2011 r. (sygn. akt II SA/Sz 294/11). Zatem, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., nie wystąpiły przesłanki do wystosowania wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a.

Odnosząc się do argumentacji Strony, iż niezrozumiałym jest dlaczego organ część sprzeciwu potraktował jako sprzeciw, a część jako skargę na pracowników organu, Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, iż przedmiotem sprzeciwu mogą być jedynie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów wskazanych w art. 84c ust. 1 u.s.d.g. Zgodnie z treścią art. 84c ust 1 u.s.d.g. przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d. W art. 84c u.s.d.g. ustawodawca enumeratywnie wymienia przepisy, których naruszenie przez organ kontroli może skutkować wniesieniem sprzeciwu. Przedsiębiorca może zatem kwestionować m. in. zasadność wszczęcia kontroli bez zawiadomienia oraz czas trwania kontroli. W badanej sprawie organ pierwszej instancji wykazał dobrą wolę chcąc jednocześnie rozpatrzeć pozostałe zarzuty. Pokierował się zasadą uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli zawartą w art. 7 k.p.a. i treścią żądania Strony.

Pismem z dnia 20 lutego 2015 r. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie:

- art. 79a ust. 6 pkt. 9 oraz art. 79a ust 7 u.s.d.g. w związku z art. 7 oraz art. 9 kpa w zw. z art. 64 par. 2 k.p.a.,

- art. 79a ust 1, ust 5, ust 6, ust 7 ust 8 u.s.d.g.

i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia,

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze.zm. – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez organ odwoławczy wyroku z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt I GSK 698/11 wyjaśnił, że instytucja prawna - sprzeciwu wobec czynności kontrolnych, to środek ochrony prawnej, instrument pozwalający przedsiębiorcy reagować w sytuacji podjęcia i prowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów regulujących zasady i tryb kontroli działalności gospodarczej. Przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów dotyczących: 1/ wszczęcia kontroli oraz jej prowadzenia (art. 79-79b ustawy), 2/ wykonywania kontroli podczas nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej (art. 80 ust. 1 i 2 ustawy), 3/ naruszenia zakazu podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli u przedsiębiorcy (art. 82 ustawy), 4/ czasu trwania kontroli (art. 83 ustawy). Przedsiębiorca wnosi sprzeciw na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. O jego wniesieniu zawiadamia na piśmie kontrolującego. Wniesienie sprzeciwu wywołuje określone skutki prawne w zakresie czynności kontrolnych oraz czasu trwania kontroli. Wniesienie przez przedsiębiorcę sprzeciwu wstrzymuje czynności kontrolne organu kontroli, którego sprzeciw dotyczy. Ten skutek następuje z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu (w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia). Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje bieg czasu trwania kontroli od dnia wniesienia sprzeciwu do dnia doręczenia przedsiębiorcy postanowienia o odstąpieniu lub kontynuowaniu czynności kontrolnych (art. 84c ust. 9) albo do dnia wydania postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych (art. 84c ust. 12 w zw. z ust. 9 pkt 1). Ustawodawca wskazał okres, w czasie którego powinno nastąpić rozpatrzenie sprzeciwu, to jest trzy dni robocze od dnia otrzymania sprzeciwu. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu organ kontroli może podjąć następujące rozstrzygnięcia: 1/ wydać postanowienie o odstąpieniu od czynności kontrolnych, lub 2/ postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Nierozpatrzenie sprzeciwu we wskazanym terminie jest równoznaczne z wydaniem postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych. Dalszą kwestią jest możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie organu kontroli, będące wynikiem rozpatrzenia sprzeciwu (w terminie trzech dni od jego otrzymania). Termin na wniesienie sprzeciwu ma charakter procesowy, bowiem określa granice czasowe dla dokonania konkretnej czynności procesowej. Sprzeciw jest czynnością procesową, i nie powoduje wygaśnięcia praw i obowiązków podatnika o charakterze materialnoprawnym. Taki charakter omawianego terminu potwierdza także wskazanie w przepisie art. 84c ust. 16 usdg, iż do postępowań w zakresie rozpatrywania sprzeciwu, a także zażalenia na wydane wówczas postanowienie, w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ termin na wniesienie sprzeciwu ma charakter procesowy, to podlega on ocenie w zakresie możliwości przywrócenia, stosownie bowiem do normy art. 58 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego (przedsiębiorcy), jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że w dniu 25 listopada 2014 r. doręczono Skarżącemu imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli podatkowej. Upoważnienie na stronie 2 zawierało pouczenie o podstawowych prawach i obowiązkach kontrolowanego. Punkt 21 pouczenia posiada następujące brzmienie: "Podatnik będący przedsiębiorcą może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79 b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2 z zastrzeżeniem art. 84 d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (art. 84 c. ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżący nie wniósł sprzeciwu w terminie określonym w ust. 3 art. 84 c ustawy, to jest wciągu 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli. Termin ten upłynął w dniu 28 listopada 2014 r. Sprzeciw wniósł 3 grudnia 2014 r.

Rozpatrzenie skargi wymaga ustalenia, czy organ korzystając z przyjętego wzoru upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, zawierającego pouczenie, wyczerpująco poinformował stronę o jej uprawnieniach w zakresie wniesienia sprzeciwu. Wyjaśnienie tej kwestii wymaga przeprowadzenia analizy zapisów zawartych w punkcie 21 pouczenia. W ocenie Sądu zapisy te mają charakter lakoniczny. Ograniczają się do podania informacji o możliwości wniesienia sprzeciwu i wskazania szeregu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wśród wymienionych przepisów zabrakło art. 84 c ust. 3, w którym podany jest termin na wniesienie sprzeciwu. W pouczeniu nie podano także organu, do którego należy skierować sprzeciw.

O terminie przewidzianym na wniesienie sprzeciwu strona powinna zostać pouczona w sposób dokładny, także z tej przyczyny, że termin ten jest bardzo krótki i odbiega od innych terminów określonych w postępowaniach prowadzonych przez organy administracji publicznej (np. określony w k.p.a. termin na wniesienie zażalenia na postanowienie wynosi 7 dni, a na odwołanie od decyzji 14 dni). W tej sytuacji organ powinien wyraźnie i jednoznacznie pouczyć kontrolowanego w ciągu ilu dni może wnieść sprzeciw i do jakiego organu go skierować.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoczęcia kontroli, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W tym stanie rzeczy organ I instancji, w wykonaniu przytoczonych wyżej obowiązków wynikających z przepisów art. 7 i 9 k.p.a, powinien poinformować Skarżącego o jego uprawnieniach, udzielając mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Informacje zamieszczone w punkcie 21 pouczenia nie były wystarczająco dokładne, aby można było uznać, że poinformowano stronę prawidłowo o jej uprawnieniach w zakresie wniesienia sprzeciwu. Organ nie może oczekiwać od strony, by to ona zwracała się do kontrolujących o wyjaśnienie zakresu jej praw. Tym bardziej w przypadku nie wystąpienia o takie wyjaśnienie, nie może przerzucać na stronę odpowiedzialności za niewystarczająco dokładne poinformowanie jej o przysługujących prawach. Na organie administracji spoczywa obowiązek pouczenia strony o jej uprawnieniach w sposób dokładny, a ponadto zrozumiały dla osoby nie posiadającej profesjonalnej wiedzy prawniczej.

W ocenie Sądu błędne pouczenie co do prawa wniesienia sprzeciwu nie może szkodzić stronie. W piśmiennictwie przyjmuje się, iż w przypadku, gdy organ administracji publicznej błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie i strona nie wniosła odwołania, może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa (analogicznie w sytuacji braku pouczenia co do terminu wniesienia sprzeciwu – dopisek własny). W przypadku zaś, gdy strona wnosi odwołanie w terminie podanym w decyzji, wnosi je skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi. Strona, która wskutek błędnego pouczenia wniosła odwołanie w terminie, lecz do niewłaściwego organu, wniosła odwołanie skutecznie ze względu na przepis art. 65 § 1 k.p.a. – patrz Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz bieżący do art.112 kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2010.

Nie można zatem twierdzić, jak to przyjął organ, iż strona, która otrzymała upoważnienie do kontroli i wniosła sprzeciw z przekroczeniem 3 dni od jego doręczenia, uchybiła terminowi, skoro organ wydający prowadzący kontrolę nie pouczył o terminie do wniesienia sprzeciwu. Strona nie może ponosić szkody z powodu braku pouczenia o terminie wniesienia sprzeciwu. W takiej sytuacji należy przyjąć, iż strona może skutecznie dopełnić aktu wniesienia sprzeciwu w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności, albowiem organ nie zakreślił terminu, do którego należało wnieść sprzeciw. W wyroku z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 840/10 (publik. Gazeta Prawna 2010/8/160) NSA wyraził pogląd, iż strona składająca odwołanie w terminie podanym przez organ w decyzji wnosi je skutecznie niezależnie od tego, czy w danym przypadku zgodnie z przepisami uchybiła terminowi. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, analogicznie należy postąpić w sytuacji, gdy strona wnosi sprzeciw, choć organ nie określi jej terminu do wniesienia sprzeciwu. Wówczas należy przyjąć, iż sprzeciw wniesiony został skutecznie i nie zachodzi konieczność przywracania terminu do dokonania tej czynności.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające, uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Organ administracji ponownie rozpatrując sprawę uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.