Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 39/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41a ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2336
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2018 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "Prezes KRUS" lub "organ"), po rozpoznaniu wniosku J. D. (dalej także: "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał

w mocy decyzję własną z [...] listopada 2018 r. w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od 8 sierpnia 2016 r. do 3 lutego 2017 r. w kwocie [...] zł i od 1 sierpnia 2017 r. do 9 stycznia 2018 r. w kwocie [...] zł (razem [...] zł). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.")

i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r., poz. 2336 ze zm.; dalej: "u.u.s.r.").

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Prezes KRUS decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. odmówił skarżącemu umorzenia kwoty z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w wysokości [...] zł na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r..

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż decyzją

z [...] października 2018 r. Placówka Terenowa w L. ustaliła skarżącemu nadpłatę

z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okresy od 8 sierpnia 2016 r. do 3 lutego 2017 r. w kwocie [...] zł oraz od 1 sierpnia 2017 r. do 9 stycznia 2018 r.

w kwocie [...] zł (łącznie [...] zł). Nadpłata powstała w wyniku uchylenia decyzji

z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek od 28 lipca 2015 r. w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L.

[...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] z [...] lipca 2018 r., ustalającym skarżącemu prawo do emerytury rolniczej od 9 lipca 2015 r. Organ wskazał jednocześnie, iż w dniu 26 października 2018 r. kwota [...] zł została przeksięgowana z nadpłaty składek ubezpieczeniowych na koncie skarżącego

i zaliczona na nienależnie pobrany zasiłek chorobowy.

Pismem z 22 października 2018r. skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie ww. kwoty w związku z trudną sytuacją rodziny spowodowaną chorobami żony, córki

i swoją oraz ponoszonymi z tego tytułu wydatkami.

Podczas przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2018 r. wizytacji w gospodarstwie domowym skarżącego ustalono, że skarżący mieszka w domu piętrowym w stanie dobrym, posiada również budynek gospodarczy, garaż oraz szopy na drewno, a także ciągnik. Organ wskazał także, iż skarżący jest właścicielem gruntów o pow. 1,68 ha fiz. tj. 0,3855 ha przel. (w tym las 1,07 ha - współwłasność). Z informacji skarżącego wynika, że nie uzyskuje żadnych dochodów z ww. gospodarstwa, zaś

z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że 15 marca 2018 roku skarżący pobrał z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotację w kwocie [...] zł, [...] zł, [...] zł (razem [...] zł). Organ wskazał także, iż skarżący podczas wizytacji ponownie zwrócił uwagę na własne problemy zdrowotne oraz małżonki i córki. W związku z ponoszonymi z tego tytułu kosztami przedłożył faktury na zakup aparatu słuchowego żony w kwocie [...] zł, baterie i zestaw pielęgnacyjny do aparatu słuchowego w kwocie [...] zł oraz pozostałe leki w kwocie [...] zł. Na potwierdzenie ponoszonych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny

i zaspokajaniem potrzeb bytowych do akt sprawy dołączył dowody świadczące

o ponoszonych wydatkach: wywóz nieczystości - [...] zł, opłata za wodę - [...] zł, opał – [...] zł, energię - [...] zł (za okres 05.04.2018 r. do 03.10.2018 r.) oraz

w kwocie - [...] zł(za okres od 06.10.2018 r. do 05.12.2018 r.).

W toku przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, w tym dotyczącego sytuacji materialno-bytowej skarżącego ustalono, że źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny jest emerytura rolnicza w kwocie [...] zł miesięcznie, świadczenie pielęgnacyjne małżonki z Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, a także renta socjalna córki w wysokości [...] zł. Rodzina korzysta z pomocy żywnościowej w ramach programu operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Skarżący w sierpniu 2018 r. pobrał nadto świadczenie emerytalne z wyrównaniem

w kwocie ponad [...] zł.

Dokonując analizy tej sytuacji organ stwierdził, że kwota dochodów rodziny przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w ustawie z 12 marca 2014 r.

o pomocy społecznej (t.j. Dz. U z 2018r., poz. 1508) oraz w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17.07.2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2018 r., poz. 1358). Organ ustalił, iż łącznie dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, co stanowi [...] zł na osobę.

Reasumując organ, w świetle treści mającego zastosowanie w sprawie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r. nie znalazł podstaw do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Wskazał, iż rodziny które znajdują się w trudnej sytuacji socjalno-bytowej mogą zostać objęte doraźną pomocą ośrodka pomocy społecznej. Przywołując brzmienie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., wskazał, iż jako ważny interes strony należy rozumieć zaistnienie szczególnych zdarzeń losowych niezależnych od działań danej osoby, które powodują ograniczenie zdolności płatniczych, a konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zagrażałaby podstawom egzystencji.

Pismem z dnia 23 listopada 2018 r. skarżący wniósł ponownie o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku chorobowego, podnosząc,

iż nadpłata powstała w wyniku uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. Ponownie powołał się na trudną sytuację finansową i zdrowotną własną i członków swojej rodziny.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną

w niniejszej sprawie po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji powtórzył dotychczas poczynione ustalenia, po czym wskazał, iż skarżący wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł te same argumenty jak przy wniosku z dnia 22 października 2018 r., nie przedkładając przy tym żadnych nowych dowodów, z dokumentów, faktur recept, które uzasadniałyby zmianę sytuacji zdrowotnej skarżącego lub członków jego rodziny i stanowiłyby uzasadnienie złożonego wniosku. Po przeprowadzonym ponownie postępowaniu dotychczasowe ustalenia okazały się aktualne, co sprawia, iż wobec braku zmiany sytuacji materialno-bytowej nie znaleziono podstaw do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

To zaś skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji własnej z dnia [...] listopada 2018 r.

w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od 8 sierpnia 2016 r. do 3 lutego 2017 r. w kwocie [...] zł i od 1 sierpnia 2017 r. do

9 stycznia 2018 r. w kwocie [...] zł (razem [...] zł).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący postawił zarzut naruszenia art. 41a ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.s.r. przez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że na skarżącym ciąży obowiązek zwrotu nienależnej kwoty.

W uzasadnieniu wskazał, że organ decyzją z dnia [...] października 2018 r. ustalił, że pobrany przez skarżącego zasiłek chorobowy w łącznej kwocie [...] zł był świadczeniem nienależnie pobranym i jako taki powinien zostać zwrócony. Organ pominął przy tym fakt, że Sąd Apelacyjny w L., ustalił prawo do emerytury skarżącego od 9 lipca 2015 r., a przez okres od 9 lipca 2015r. do chwili wydania wyroku skarżący płacił składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Za bezsporne uznał, że faktycznie pobrał zasiłek chorobowy, który się jemu należał, gdyż uprzednio KRUS, jak się okazało całkowicie bezzasadnie, odmówił jemu prawa do emerytury rolniczej od

9 lipca 2015 r. Z tego powodu zmuszony został do dalszego opłacania składek i wobec tego miał uprawnienie do uzyskania zasiłku zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd Apelacyjny w L. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z [...] lipca 2018 r., ustalił jego prawo do emerytury rolniczej od 9 lipca 2015 r. Jego zdaniem nieuprawnionym, pozbawionym podstawy prawnej jest zatem ustalenie Prezesa KRUS jakoby zasiłek, pobrany przez skarżącego we wskazanym okresie i wysokości był świadczeniem nienależnym. Skarżący podniósł, iż nie może umknąć uwadze Sądu, że zaskarżona decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, gdyż z jednej strony w pkt 3 decyzji wskazano, że żądana kwota zwrotu powinna być zwrócona na podany rachunek bankowy po uprawomocnieniu się decyzji, najwcześniej 1 miesiąc licząc od daty

8 października 2018 r. Z drugiej zaś strony w pkt 4 decyzji stwierdzono, że żądana kwota zostanie potrącona przez KRUS z jego konta ubezpieczeniowego w dniu

26 października 2018 r. i zaliczona na poczet roszczenia KRUS. W jego ocenie niedopuszczalnym jest takie zachowanie KRUS, który jeszcze przed uprawomocnieniem się decyzji, zamierzał potrącić pieniądze z jego konta ubezpieczeniowego. Ponadto skarżący powziął wątpliwości, który zapis decyzji (pkt 3 czy pkt 4) należy uznać za stanowisko organu.

Podniósł również, że argumentacja dotycząca statusu majątkowego skarżącego nie ma wpływu na treść decyzji, gdyż decyzja pierwotna nie odpowiada żadnym normom prawnym i nie może być podstawą do dalszych działań organu. Wskazał nadto na swoje wątpliwości związane z pouczeniami zawartymi w wydanych decyzjach, dotyczących zwrotu jednorazowego odszkodowania i niniejszą, które uznał za wprowadzające w błąd.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w swoim rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sprawowana jest w oparciu

o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134

§ 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż przedstawiona w niej argumentacja zmierzająca do podważenia zasadności decyzji z dnia [...] października 2018 r. ustalającej nadpłatę zasiłku chorobowego za okres od dnia 8 sierpnia 2016 r. do dnia 3 lutego 2017 r. i od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 9 stycznia 2018 r. w kwocie [...] zł, w odniesieniu do decyzji o odmowie umorzenia nienależnie pobranego ww. zasiłku chorobowego pozostaje bez znaczenia. Zauważyć jednocześnie wypada, iż wbrew zarzutowi skargi, nie został naruszony at. 41a ust. 1 pkt 1u.u.s.r., albowiem przepis ten nie miał w sprawie zastosowania.

Przypomnienia na wstępie wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa KRUS utrzymująca decyzję własną w sprawie odmowy skarżącemu umorzenia nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od 8 sierpnia 2016 r. do 3 lutego 2017 r. w kwocie [...] zł i od 1 sierpnia 2017 r. do 9 stycznia 2018 r. w kwocie [...] zł (razem [...] zł), tj. przyznania ulgi przewidzianej w treści art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., których stanowił podstawę rozstrzygnięcia.

Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy

z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi, bowiem wybór sposobu załatwienia wniosku został pozostawiony woli organu. "Uznaniowość" nie oznacza jednak dowolności w orzekaniu organów. Zadaniem organu jest takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś, by decyzja ta poddawała się kontroli Sądu.

W każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie

w ramach kontroli sądowej.

Kontrolując wydane w danej sprawie decyzje Sąd ocenia sposób przeprowadzenia postępowania w sprawie, w szczególności, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, respektując treść zasady prawdy obiektywnej, czy uwzględnił wszystkie okoliczności danej sprawy, umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu, a końcowo, czy uzasadnił należycie wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Do przestrzegania tych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest zobowiązany na mocy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 tekst jedn. ze zm.: dalej: "k.p.a.") Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania administracyjnego wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.).

Zakres okoliczności, jakie organ powinien ustalić i materiału dowodowego, jaki powinien zgromadzić, jest zdeterminowany treścią przesłanek umorzenia należności,

o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Z brzmienia tego przepisu wynika, że przesłankami warunkującymi umorzenie należności jest złożenie w tym zakresie stosownego wniosku i zaistnienie ważnego interesu zainteresowanego. Organ powinien przy tym uwzględnić, z jednej strony możliwości płatnicze wnioskodawcy, a z drugiej, stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i składkowego.

Pojęcie ważnego interesu zainteresowanego nie zostało przez ustawodawcę ściśle zdefiniowane, dlatego też o tym, czy w sprawie zachodzi ważny interes zainteresowanego decydują różnorakie czynniki. O jego zaistnieniu świadczyć może zarówno trudna sytuacja finansowa, majątkowa, osobista, czy zdrowotna zobowiązanego, jak i wystąpienie zdarzeń nadzwyczajnych (takich jak klęska żywiołowa, niezawiniona utrata możliwości zarobkowania, choroba lub ciężkie kalectwo), które zaburzyły w istotny sposób codzienne funkcjonowanie strony, w tym negatywnie wpłynęły na stan środków przeznaczonych na zwykłe utrzymanie.

Ważny interes w umorzeniu należności Kasy ze względu na trudną sytuację zainteresowanego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną zachodzi związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 8 października 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 446/15, dostępny pod adresem internetowej informacji o sprawach: https://cbois.nsa.gov.pl).

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że narusza ona przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., gdyż nie została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, a ponadto decyzja ta nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia, co powoduje, że rozstrzygnięcie to nie poddaje się kontroli Sądu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ nie ustalił czy skarżący dysponuje środkami umożliwiającymi spłatę należności bez uszczerbku w zaspokajaniu podstawowych potrzeb skarżącego i jego rodziny. Prezes KRUS ustalił bowiem miesięczną kwotę dochodów przypadających na członka rodziny, ale nie ustalił kwoty miesięcznych wydatków niezbędnych na zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącego i jego rodziny, tak aby możliwe było poznanie kwoty jaką skarżący może przeznaczyć na spłatę należności, o której umorzenie wnosi. W protokole z wizytacji

w gospodarstwie rolnym skarżącego z dnia 15 listopada 2018 r. wskazano na miesięczne wydatki na niezbędne potrzeby bytowe na kwotę około [...] zł, ale bez wskazania czy wydatki te dotyczą wyłącznie skarżącego, czy też także pozostałych członków rodziny. Przedstawione w decyzji kwoty wydatków nie zostały odniesione do miesięcznych dochodów rodziny i nie obejmują wszystkich wydatków stanowiących bieżące potrzeby. Odniesienie kwoty miesięcznych dochodów do kwoty kryterium dochodowego, wynikającego z ustawy o pomocy społecznej nie wyczerpuje ustaleń dotyczących możliwości spłaty należności w odniesieniu do dochodów skarżącego. Ustalenia możliwości płatniczych skarżącego nie wyczerpuje także wskazanie wypłacenia w sierpniu 2018 r. wyrównania świadczenia emerytalnego, w związku

z wyrokiem sądowym, przyznającym emeryturę. Z samego faktu wypłacenia tych należności nie wynika, iż skarżący dysponował powyższą kwotą w dacie powzięcia wiadomości o obowiązku zwrotu wypłaconej przez organ kwoty zasiłku chorobowego. Wskazując na okoliczność pobrania przez skarżącego dotacji wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Prezes KRUS pominął charakter tych dotacji i nie odniósł powyższego do wpływu na możliwości płatnicze skarżącego. Organ wskazując na okoliczność korzystania przez skarżącego z pomocy żywnościowej

w ramach programu operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014 – 2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, nie poczynił ustaleń dotyczących okoliczności, jakie zadecydowały o spełnieniu przez rodzinę skarżącego warunków koniecznych do objęcia powyższą pomocą i nie odniósł tych okoliczności do jego możliwości płatniczych, jakie był zobligowany ustalić

w niniejszej sprawie.

W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, który Sąd również podziela, że sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej) nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym. Pozbawione racjonalności byłoby takie działanie organów państwa, które egzekwując powstałe zadłużenie z tytułu ubezpieczenia doprowadzi do konieczności korzystania z pomocy społecznej przez dłużnika, czy też zmusi do korzystania z tej pomocy w szerszym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1128/12, z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1766/13, dost. CBOiS).

Organ nie wyjaśnił jaka jest rzeczywista możliwość spłaty przez skarżącego pobranego zasiłku chorobowego, uznanego za nienależny. Szczegółowe ustalenia

w tym względzie są niezbędne do oceny realnej możliwości spłaty przez skarżącego nienależnie pobranych świadczeń i istnienia przesłanki umorzenia należności, czyli ważnego interesu zobowiązanego. Jeśli bowiem okaże się, że zapłata należności mogłaby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego, to niewątpliwie taki ważny interes wystąpi.

Oceny istnienia przesłanek umorzenia nie należy zawężać wyłącznie do wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń o charakterze losowym, ponieważ treść art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. wskazuje na obowiązek kierowania się ważnym interesem zobowiązanego i uwzględniania możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Podstawy odmowy umorzenia nie może stanowić wyłącznie zaistnienie niezależnych od skarżącego zdarzeń losowych.

Brak jest zatem podstaw do uznania, iż stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcie zostało wydane w ramach uznania administracyjnego.

Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że w odniesieniu do decyzji

o charakterze uznaniowym, szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska, które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie

w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, powinno zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej zobowiązanego, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim na jego zdolność do utrzymania. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności

i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia.

W szczególności należy ustalić, czy spłata należności przez skarżącego w jego sytuacji życiowej, nie doprowadzi do sytuacji, że skarżący pozbawiony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny, będzie zmuszony do korzystania ze środków pomocy społecznej. Przy czym organ powinien mieć na uwadze, że chociaż co do zasady instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy, to jednak nie może być ona instytucją martwą, dlatego powinien rozważyć także choćby częściowe umorzenie należności.

Wymienione mankamenty postępowania wyjaśniającego i przyjętej przez organ argumentacji, nieprzekonujące o słuszności podjętego rozstrzygnięcia, zaważyły na rozstrzygnięciu sprawy. Należy tym samym stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 20 listopada 2018 r. naruszają przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić powyższe wywody

i wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.