Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2166/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 109, art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 55
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: 1
article: art. 5 ust.1 pkt 2 lit. b, art. 1 a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Łd 1146/17 w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Łodzi z dnia 11 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

1.1. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019, sygn. akt I SA/Łd 1146/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi D. A. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 11 października 2017 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. oddalił skargę.

1.2. Decyzją z 10 sierpnia 2017 r. Prezydent Miasta L. ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od przedmiotowej nieruchomości w kwocie 4.616 zł, opodatkowując 818 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 131,50 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz 65,50 m2 powierzchni użytkowej budynków pozostałych, a także budowle o wartości 20 467 zł. Po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia opisaną na wstępie decyzją z 11 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu przedmiotowa nieruchomość gruntowa wraz ze znajdującym się na gruncie budynkiem handlowo-usługowym jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej skarżącej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 716, dalej: "u.p.o.l."). Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organy prawidłowo opodatkowały całą powierzchnię działki stawką podwyższoną. Działka ta nie została kupiona na cele osobiste, pozagospodarcze skarżącej, ale właśnie na potrzeby związane z tą działalnością, co wynika choćby z treści umowy zakupu, z faktu wskazania adresu działki jako miejsca prowadzenia działalności gospodarczej i z faktu rzeczywistego przeniesienia na tę działkę aktywności gospodarczej skarżącej, o czym świadczy rozbudowa budynku usługowego i faktyczne zajęcie na potrzeby działalności pierwszego piętra budynku. Sąd pierwszej instancji w pełni zaakceptował stanowisko organów obu instancji, co do zakwalifikowania całości gruntów o powierzchni 818 m2 jako gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Znajduje ono uzasadnienie w treści art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l., zgodnie z którym przesłanką takiej kwalifikacji jest posiadanie gruntów przez przedsiębiorcę. Skarżąca nie wykazała, że jakąś część tej działki przeznaczyła na osobiste potrzeby niezwiązane z działalnością gospodarczą.

1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

2.1. Na powyższy wyrok skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi

I. Sądowi pierwszej instancji w trybie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 w zw. z art. 19 i art. 20 § 3, w zw. z art. 22 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi, pomimo nierozpoznania merytorycznego ponownego wniosku o wyłączenie Sędziego NSA Wiktora Jarzębowskiego, Sędziego NSA Pawła Janickiego oraz Sędziego WSA Pawła Kowalskiego z rozpoznawania zaskarżonej sprawy jak i z pominięciem złożenia oświadczeń przez sędziów których wniosek dotyczył, wobec wadliwego przyjęcia, że wniosek o wyłączenie Sędziów złożony na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 roku, pomimo, że był oparty na innych przesłankach niż wcześniejszy wniosek złożony w dniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, na skutek wydania wyroku przez sędziów, co do których wniosek o ich wyłącznie nie został rozpoznany zgodnie przepisami prawa;

2. naruszenia 19 p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzez niezłożenie przez Sędziów wyjaśnień w przedmiocie zarzutów skarżącej, odnośnie naruszenia przez sędziów bezstronności w sprawach które były przez wskazanych sędziów rozpoznawane, na skutek wadliwego uznania, że istniały przesłanki do odrzucenia ponownego wniosku o wyłącznie Sędziów;

3. naruszenie art. 109 p.p.s.a. w zw. z art. 20 § b 3 p.p.s.a. w zw. z art. 19 p.p.s.a poprzez istnienie przeszkody formalnej do zamknięcia rozprawy, a tym bardziej wydania wyroku, w okolicznościach podjęcia tych czynności przez sędziów, co do których nie podjęte zostały nawet najprostsze czynności jakimi winno być uzyskanie od sędziów których skarżąca domagała się wyłącznie oświadczenia, co do ich bezstronności w stosunku do osoby skarżącej, a tym bardziej nie rozpoznawania wniosku o ich wyłączenie opartego również na winnych przesłankach, co nie tylko ma istotny wpływ na wynik sprawy, ale pociąga o wiele poważniejsze konsekwencje, a mianowicie wydania wyroku z udziałem osób nieodpowiednich do orzekania, co stanowi o zaistnieniu przesłanki nieważności o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

4. naruszenia art. 109 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z dokumentów dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co do skutecznego wydania skarżącej pozwolenia na użytkowanie piętra budynku jak i czy w rzeczywistości skarżąca użytkuje piętro budynku w celu prowadzenia działalności gospodarczej, jak i nie wydania postanowienia w tej mierze.

5. naruszenie art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 4 p.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącej środka zaskarżenia w postaci zażalenia na postanowienie sądu z dnia 9 grudnia 2019 roku poprzez błędne jego wydanie na skutek uznania, że ponowny wniosek skarżącej o wyłącznie sędziów z rozpoznawania sprawy był oparty na tych samych przesłankach, co wniosek z dnia, czego konsekwencją jest pozbawienie skarżącej obrony jej praw przed rzeczywiście bezstronnymi i niezależnym składem sędziowskim, co również skutkuje wydaniem wyroku w warunkach nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt. 5 p.p.s.a.), tym samym przy wydaniu zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia prawa dostępu do sądu i rzetelnego rozpoznania jej sprawy, zgodnie ze stanem faktycznym jak i prawnym;

6. naruszenie art. 106 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 109 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 2 pkt. 5 p.p.s.a. poprzez naruszenie prawa czynnego udziału skarżącej w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji co wynikało z braku odroczenia rozprawy wyznaczonej na dzień 9 grudnia 2019 roku pomimo iż sądowi wiadome było, iż istnieją bardzo ważne przeszkody zarówno do przygotowania się do rozprawy jak i jej uczestniczenia, co zostało potwierdzone zaświadczeniem lekarskim jak i innymi dowodami, gdzie skarżąca stawiła się osądu, a nie na rozprawę, z uwagi na fakt, że sądy łódzkie nie odraczają terminu rozprawy ignorując nawet zaświadczenia uprawnionych lekarzy sądowych, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącej możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji;

7. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Sad pierwszej instancji wymogów w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz jego faktycznego wyjaśnienia, w szczególności poprzez brak wyrażenia przez Sąd jakiegokolwiek stanowiska wobec zarzutów skargi dotyczących niegodnej z prawem wydanej decyzji na użytkowanie pietra, gdzie takim rozstrzygnięciem jak i wyjaśnieniem nie może być stwierdzenie sądu "ponadto są pierwszej instancji wyraża przekonanie, że w tej sprawie nie jest uprawniony do oceny prawidłowości działań organów nadzoru budowlanego i prokuratury, o których mowa w skardze, a poza tym ocena taka nie byłaby potrzeba dla rozpoznania skargi, w okolicznościach sprawy, gdy właśnie rażące naruszenia prawa przez te organy i ich zignorowanie przez sąd były konsekwencją tak wadliwie ustalonego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 rok;

8. naruszenie art. 151 p.p.s.a. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p., art. 188 o.p. art. 191 o.p. poprzez niepodjęcie żadnych czynności w celu wyjaśnienia faktycznego użytkowania nieruchomości położonej w L. przy ul. E. [...] jest wyłącznie miejscem przechowywania dokumentacji klientów biura, oparcie się wyłącznie na przeprowadzonych oględzinach w roku 2005, wobec nie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego pomimo, że skarżąca podawała w wątpliwość wiarygodność dokumentów wydawanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie budynku w budowie jak i w przedmiocie dopuszczenia do użytkowania, poprzez nie przeprowadzania dowodu na okoliczność prawdziwości stwierdzeń Inspektora nadzoru Budowlanego co do zgodności dopuszczenia pietra budynku do użytkowania z przepisami budowlanymi, poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego, czego konsekwencją jest niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego w stosunku do nieruchomości jak i posadowionego na niej budynku w budowie, całkowicie dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego ,wzięcie za wiarygodne wyłącznie ustalenia dokonane przez organy podatkowe jak i ich argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji bez ich weryfikacji w kontekście podnoszonych przez skarżąca zarzutów, całkowite zignorowanie przez sąd zarzutów skarżącej, co do wydanej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego decyzji o dopuszczeniu do warunkowego użytkowania pietra budynku w budowie, a tym samym uznania braku potrzeby prawidłowości działań nadzoru budowlanego i prokuratury, uznając w sposób rażący że taka ocena nie byłaby potrzebna dla rozpoznania skargi, ograniczenie się wyłącznie do funkcji sprawozdawczej z toku postępowania sądowego, gdzie konsekwencją takiego stanu rzeczy jest zastosowanie najwyższych stawek podatku od nieruchomości zarówno, do gruntu jak i budynku w budowie w związku z prowadzona działalnością gospodarczą przez skarżąca, gdzie działalność gospodarcza skarżącej została bezprawnie wykreślona z CEDG, i jest wyłącznie utrzymywana jako działalność dla procesu sądowego i przyszłego odszkodowania jak również w stosunku do piętra budynku, gdzie pozwolenie na jego użytkowanie wygasło w roku 2011, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalenie skargi na decyzję wydaną bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, zamiast uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzająca ja decyzje organu pierwszej instancji;

II. Zaskarżonemu wyrokowi pierwszej instancji zarzucono w trybie art. 174 pkt. 1 p.ps.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1. art. 55¹ ustawy z 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm., dalej: "k.c.") poprzez wadliwe uznanie, że zarówno, grunt o powierzchni 818 m2 jak i piętro budynku wybudowanego na tej nieruchomości budynku handlowo -usługowego o powierzchni 131.50 m2 oraz ogrodzenie stanowią zorganizowaną cześć przedsiębiorstwa, w okolicznościach sprawy, gdzie skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej od 2015 roku, wobec bezprawnego wykreślenia skarżącej Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej przez jej przeciwników procesowych na podstawie wyroku, który już nie istniał w dacie jego wydania, a nazwa jest utrzymywana do czasu zakończenia procesu sądowego jak również żaden z budynków nie jest wprowadzony do ewidencji środków trwałych, nie są dokonywane odpisy amortyzacyjne;

2. art. 145 § 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 1 a ust 1 pkt. 3 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie, że grunt na który posadowiony jest budynek w budowie stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżąca, w okolicznościach znanych organom podatkowym, a przynajmniej winno być znane, że od 2015 roku działalność gospodarcza prowadzona przez skarżąca została bezprawnie wykreślona przez jej przeciwników procesowych gdzie proces w dalszym ciągu trwa;

3 .art 145 § 1 a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 2 litera b w zw. z art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędna wykładnie lub nie właściwe zastosowanie, że budynek biurowo-handlowy według projektu budowanego, w rzeczywistości budynek niemieszkalny, a właściwe nakłady na budowę budynku będącego własnością prywatną skarżącej stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżąca, w okolicznościach znanych organom podatkowym, a przynajmniej winno być znane, że od 2015 roku działalność gospodarcza prowadzona przez skarżąca została bezprawnie wykreślona przez jej przeciwników procesowych gdzie proces w dalszym ciągu trwa

4. Art. 45 ust 1 Konstytucji RP ustanawiającego konstytucyjną gwarancje prawa do sądu, polegającego na tym, że przez bezpodstawne oddalenie wniosków skarżącej o wyłącznie sędziów pomimo wykazania przez skarżąca uzasadnionych wątpliwości co do ich bezstronności, bezpodstawne odrzucenie wniosku skarżącej o wyłącznie Sędziów którzy wydali zaskarżony wyrok, pomimo, że był oparty również na innych przesłankach, rozpoznania wniosku z dnia 5 grudnia 2019 roku, podczas zarządzonej przerwy w rozprawie jak i szybkość zorganizowania trzyosobowego składu do rozpoznania wniosku z dnia 5 grudnia 2019 roku, co bardziej znamienne składu ,co do którego skarżąca podnosiła argumentu o braku bezstronności sędziów również w sprawach podatku od nieruchomości za inne lata podatkowe skarżąca została pozbawiona rzeczywistego prawa do sądu;

5. Art. 6 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez nie tylko oddalenie ale wręcz odrzucenie wniosku o wyłącznie sędziów z rozpoznawania sprawy w okolicznościach, zamiast rozpoznanie wniosku oraz wyznaczenie składu sędziowskiego z spośród sędziów, którzy nigdy wcześniej nie rozpoznawali i spraw skarżącej dotyczących podatku od nieruchomości, gdyż związek pomiędzy kwestiami materialnoprawnymi rozstrzygniętymi przez sędziów, których skarżąca domagała się wyłączenia, w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości za poszczególne lata był taki bliski, gdzie w każdej sprawie kończyło się wydaniem wyroku oddalających skargi, wyłącznie w oparciu o argumentację SKO, które ze stanem faktycznym pozostawała w rażącej sprzeczności, a tym samym już ten fakt rzucał cień, wątpliwości na bezstronność sędziów co do możliwości wydania wyroku zgodnie ze stanem faktycznym jak i prawnym bez uprzedzeń do osoby skarżącej;

6. art. 91 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust 1 oraz ust. 3 lit. b Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez pozbawienie skarżącej prawa do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jej sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą oraz poprzez niezapewnienie skarżącej odpowiedniego czasu i możliwości przygotowania obrony w okolicznościach sprawy.

2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna nie była zasadna.

3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 września 2022 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało doręczone skarżącej w dniu 25 października 2022 r. natomiast organowi w dniu 6 października 2022 r. Pismem z dnia 25 listopada 2022 r. skarżąca wniosła o odroczenie terminu posiedzenia niejawnego.

Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

3.3. Zgodnie z art. 183 § 1 p.s.a. Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarzut rozpoznania sprawy przez sędziów, co do których nie rozpoznano wniosku o ich wyłączenie nie jest uzasadniony. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących wydania zaskarżonego wyroku przez sędziów, którzy powinni zostać wyłączeni z orzekania w niniejszej sprawie, przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, że pomimo licznych wniosków skarżącej Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do wyłączenia od orzekania w tej sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w tym sędziego Bogusława Klimowicza, sędzię Joannę Grzegorczyk-Drozd i sędzię Bożenę Kasprzak. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko o braku podstaw do wyłączenia wspomnianych sędziów zasługuje na uwzględnienie.

3.4. Skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r. Ze względu na wniosek skarżącej, rozprawę odroczono. Postanowieniem z dnia 29 października 2018 r., Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FZ 137/19. Na rozprawie w dniu 25 września 2019 r., skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziów rozpoznających przedmiotową sprawę, sędziego Wiktora Jarzębowskiego, sędziego Pawła Janickiego i sędziego Pawła Kowalskiego. Postanowieniem z dnia 9 października 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek skarżącej. Następnie, na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r., skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziów rozpoznających przedmiotową sprawę, sędziego Wiktora Jarzębowskiego, sędziego Pawła Janickiego i sędziego Pawła Kowalskiego. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek skarżącej. We wszystkich tych wnioskach zastrzeżenia skarżącej co do bezstronności sędziów dotyczyły sposobu prowadzenia przez nich spraw sądowych skarżącej i były wynikiem niezadowolenia skarżącej z rozstrzygnięć wspomnianych spraw.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że skoro sędzia bądź sędziowie, których przedmiotowe wnioski dotyczą, złożyli oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania niniejszej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (patrz postanowienie NSA z 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10). W niniejszej sprawie, wbrew argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej, takie oświadczenia zostały złożone przez wszystkich sędziów, o których wyłączenie wnosiła skarżąca. Warto również zauważyć, że ponowny wniosek niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy (art. 22 § 4 p.p.s.a.). W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji słusznie odrzucił kolejne wnioski o wyłączenie sędziów zawierające te same podstawy.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 19 i art. 20 § 3, w zw. z art. 22 p.p.s.a, art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 2 p.p.s.a., art. 109 p.p.s.a. w zw. z art. 20 § b 3 p.p.s.a. w zw. z art. 19 p.p.s.a, art. 45 ust 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 91 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust 1 oraz ust. 3 lit. b Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności za bezzasadne.

3.5. W myśl art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu wtedy, gdy sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Rozważając odroczenie rozprawy sąd musi brać pod uwagę sformułowany w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakaz rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz regulację zawartą w art. 7 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W tym kontekście należy też zauważyć, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.), a wnioski strony skarżącej - w razie jej nieobecności - wynikające ze skargi oraz pism procesowych są przedstawiane w trakcie rozprawy (art. 108 p.p.s.a.). W świetle powyższych regulacji odroczenie rozprawy jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną (por. wyrok NSA z 27 maja 2008 r., II FSK 471/07). Żaden z przepisów ustawy procesowej nie daje jednak podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw. W orzecznictwie sądowym istotnie przyjmuje się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony lub jej pełnomocnika, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu art. 109 p.p.s.a., co w zasadzie w większości przypadków pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Niemniej jednak pamiętać należy, że choroba, na którą powołuje się strona musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy.

We wniosku o odroczenie rozprawy, który skarżąca osobiście złożyła na rozprawie w dniu 5 grudnia 2020 r., skarżąca podniosła, że ze względu na awarię pieca i chorobę siostry skarżąca nie miała wystarczająco dużo czasu do przygotowania się do przedmiotowej rozprawy.

3.6. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znana jest sytuacja skarżącej z urzędu, gdyż wynika to z treści uzasadnień wyroków wydawanych na przestrzeni ubiegłych lat przez sądy administracyjne w sprawach skarżącej, że skarżąca dosyć nagminnie, powołując się na stan zdrowia, w czasie bezpośrednio poprzedzającym wyznaczone terminy rozpraw, składała wnioski o ich odroczenie. Przykładowo, już w wyroku wydanym w dniu 7 października 2010 r. sygn. akt II FSK 2080/08, dotyczącym podatku od nieruchomości za 2005 r., Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniając nieuwzględnienie złożonego przez skarżącą w przeddzień wyznaczonej rozprawy wniosku o jej odroczenie, wskazywał m.in., że żaden z przepisów ustawy procesowej nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy, a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, wskazywał dalej Sąd, i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy, w świetle tego przepisu, jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to - mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony - postępowanie jest ważne.

Tak też należy ocenić postępowanie przed Sądem pierwszej instancji w niniejszej sprawie. Oczywiście stany chorobowe są okolicznością niezależną od woli człowieka, jednakże powoływanie się na nie, zwłaszcza w sposób częstotliwy, nie może prowadzić do dezorganizacji działania wymiaru sprawiedliwości. Udział w rozprawie jest prawem strony, które nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Wiedząc o swoich zdrowotnych problemach, występujących i powtarzających się na przestrzeni wielu lat, również od strony można byłoby oczekiwać podjęcia określonych działań zmierzających do ograniczenia ich negatywnego wpływu na sprawność postępowania sądowego, np. poprzez nadesłanie pocztą określonych dokumentów, czy też przedstawienie na piśmie nowych, dodatkowych argumentów, które skarżąca zamierzałaby podnieść na rozprawie. Żadnych takich działań Skarżąca nawet nie próbowała podjąć. Sąd pierwszej instancji nie był związany kolejnym wnioskiem skarżącej o odroczenie rozprawy. Podjął decyzję o jego nieuwzględnieniu na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, wyjaśniając jednocześnie powody takiego działania. W konsekwencji należy uznać zarzut naruszenia art. 106 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 109 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 2 pkt. 5 p.p.s.a za bezzasadny.

3.7. Odnosząc się do zarzutów zawartych w punkcie II skargi kasacyjnej, dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie są one uzasadnione.

Powstały w tym zakresie spór dotyczy zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. definicji pojęcia "grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej". Zagadnienie to było przedmiotem licznych wypowiedzi w literaturze i w orzecznictwie. Przedstawiciele doktryny wskazywali, że zgodnie z brzmieniem art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. wszystkie budynki, budowle i grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkami przewidzianymi w art. 1a ust. 2a u.p.o.l., są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę (inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą) skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zwracano przy tym uwagę, że definicja ta wymaga doprecyzowania, przede wszystkim poprzez wskazanie, ze nieruchomości te służą lub mogą służyć choćby pośrednio prowadzonej działalności gospodarczej (zob. L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek Leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 48 i nast.). Również w orzecznictwie wielokrotnie wyrażano pogląd, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynku, budowli lub gruntu skutkować musi uznaniem tych kategorii za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (zob. np. wyroki NSA: z 1 lipca 2014 r., II FSK 1349/14; z 23 czerwca 2015 r., II FSK 1398/13 – opubl. CBOSA).

Nowe spojrzenie na interpretację art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przyniósł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2017 r., SK 13/15. W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką zakwalifikowania gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego współposiadaczem, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 84 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał zwrócił uwagę, że "(...) samo prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną nie jest relewantne dla opodatkowania gruntu stawką podatkową od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (...). Zważywszy na ratio stosowania podwyższonej stawki, jaką jest potencjalna możliwość uzyskiwania przychodów z wykorzystania danych gruntów, niezbędne jest ustalenie faktycznego sposobu wykorzystania opodatkowanego gruntu, którego współposiadaczem pozostaje osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą".

W licznych orzeczeniach wskazywano jednak, że nieruchomość znajdująca się w posiadaniu osoby prawnej będącej przedsiębiorcą podlega opodatkowaniu stawką wynikającą z jego związania z działalnością gospodarczą, nawet jeśli nie jest wykorzystywana do prowadzenia takiej działalności (wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., II FSK 2320/19, opub. CBOSA). Jedynym koniecznym warunkiem uznania nieruchomości za związaną z wykonywaniem działalności gospodarczej jest sam fakt posiadania jej przez przedsiębiorcę (zob. np. wyroki NSA z 8 stycznia 2020 r., II FSK 1414/19; z 8 lipca 2020 r., II FSK 970/20 – opubl. CBOSA).

Taki pogląd wyraził także w tej sprawie sąd pierwszej instancji, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że definicja legalna zawarta w tym przepisie nakazuje co do zasady traktować jako grunty i budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wszelkie tego typu nieruchomości, jeżeli są w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

Stanowisko to, aczkolwiek aprobowane w dotychczasowym orzecznictwie NSA, musi zostać zweryfikowane w związku z kolejnym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19. W wyroku tym Trybunał stwierdził bowiem, że: "Art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

3.8. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że organy dokonały wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie sposobu wykorzystania gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem przez podatnika działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4061/21, wyjaśniono, że jeżeli jedyną formą aktywności podatnika/przedsiębiorcy, w posiadaniu którego znajduje się nieruchomość, jest wykonywanie działalności gospodarczej, uznać należy, że wyłącznym przejawem jego działania jest prowadzenie przedsiębiorstwa. W takim przypadku już tylko samo posiadanie nieruchomości oznacza, że jest ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Za związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., można uznać nieruchomości stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą) oraz jednocześnie:

- wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c., w szczególności gdy podatnik ujął te składniki majątkowe w prowadzonej ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej lub

- przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej, lub

- nieruchomości są funkcjonalnie powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym przez podmiot, w którego posiadaniu się znajdują, nawet jeżeli nie zostały uwzględnione w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, tzn.: są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w znaczeniu zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. albo

- mogą być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w ww. rozumieniu, przez co należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorca podejmuje i realizuje zachowania kwalifikowane w obrębie przedmiotu opodatkowania jako czynności mające na celu przygotowanie, zachowanie lub zabezpieczenie nieruchomości do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej, bądź do kontynuacji przerwanej działalności gospodarczej, związane z ponoszeniem wydatków rozliczanych w kosztach uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej.

3.9. Wyrokiem z dnia z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 896/21, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że związek z działalnością gospodarczą oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu. Grunty, budynki i budowle, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą prowadzeniu działalności gospodarczej, powinny być uznane ze związane z tą działalnością. W ustaleniu istnienia związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą przydatne mogą być na przykład takie okoliczności jak: wprowadzenie nieruchomości do ewidencji środków trwałych, ujęcie wydatków na nabycie lub wytworzenie oraz utrzymanie w kosztach działalności gospodarczej. O istnieniu takiego związku może też świadczyć charakter rzeczy (np. budowli), wskazujący na jej gospodarcze przeznaczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że sporna nieruchomość powinna być opodatkowana według wyższych stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Słusznie organ drugiej instancji stwierdził, że okoliczność, iż obecnie nieruchomość, ze względu na jej stan techniczny, nie jest wykorzystywana na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, nie podważa rozstrzygnięcia organu odwoławczego, skoro skarżąca kupiła ją właśnie z takim zamiarem (jako inwestycję), a następnie rozpoczęła jej remont i adaptację oraz przechowuje na niej dokumentację związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W konsekwencji niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 55¹ k.c., art. 145 § 1 pkt. 1a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz art 145 §1 pkt 1a w zw. z art. 5 ust.1 pkt 2 litera b w zw. z art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Prawidłowo organy podatkowe uznały, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi to zaakceptował, że nieruchomość stanowiąca przedmiot decyzji o zobowiązaniu skarżącej w podatku od nieruchomości wchodzi w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą, gdyż skarżąca wykorzystuje nieruchomość do realizowanych przez siebie zadań gospodarczych.

3.10. Uznanie zarzutów naruszenia prawa materialnego za niezasadne prowadzi w realiach niniejszej sprawy do uznania również za bezzasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które doprowadziły Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zdaniem skarżącej do błędu w ustaleniach faktycznych. Przyjęcie wskazanego sposobu rozumienia poddanych analizie przepisów materialnoprawnych przesądzało bowiem o zakresie postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym. Wykładnia tych przepisów ma w związku z tym decydujące znaczenie dla oceny sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania, stosownie do zasad wyrażonych w art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. oceniły, a Sąd pierwszej instancji zasadnie to zaakceptował, że przedmiotowy budynek podlega opodatkowaniu stawkami przewidzianymi dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Potwierdzają to okoliczności wymienione w decyzji organów obu instancji. Dlatego też zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p., art. 188 o.p. art. 191 o.p. poprzez niepodjęcie żadnych czynności w celu wyjaśnienia faktycznego użytkowania nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nie są w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione. j

3.11. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W pierwszej kolejności trzeba odnotować, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie daje rękojmię, że Sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania Sądu. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji ma przy tym charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego, stanowiąc dla nich niezbędną płaszczyznę dla należytego wywiedzenia zarzutów skargi kasacyjnej, a ponadto umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie, co jest niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd pierwszej instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3 poz. 39, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. II FSK 568/08). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w świetle wskazanej uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego, przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.

W rozpoznanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził takich naruszeń. Przeciwnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także wypowiedź co do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia zarzutów skargi. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł nadto stanowisko co do oceny stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę instancyjną. Zasadność merytorycznego stanowiska Sądu pierwszej instancji nie może być zaś skutecznie podważana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu nie może więc sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu pierwszej instancji.

3.12. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Paweł Dąbek Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska