Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2993/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 7 pkt 2, art. 24
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 34, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
article: art. 188, art. 151, art. 207
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Wiesław Morys del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 620/17 w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 620/17, po rozpoznaniu skargi K. O., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej jako "K.p.a.") oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 i 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm. - dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: J. S., M. S. i D. S. w okresie od [...] marca 2017 r.

Organ wskazał, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podniosła, że dzieci są tymczasowo umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej, z której są regularnie urlopowane do domu rodzinnego we wszystkie dni wolne od szkoły oraz gdy są chore. Podkreśliła, że zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz ustawą o wspieraniu rodziny zasiłki jej przysługują.

Organ odwoławczy, w oparciu o art. 3 pkt 16, art. 4 ust. 1 i 2, art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśnił warunki nabywania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oraz zasady jego ustalania, przyznawania i wypłacania, a następnie wskazał, że skarżąca w dniu [...] marca 2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego na dzieci: J. S., M. S. i D. S. wraz z wymaganymi dokumentami. Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż ww. dzieci postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] listopada 2014r., sygn. akt [...] zostały umieszczone w instytucjonalnej pieczy zastępczej – placówce opiekuńczo wychowawczej. Od dnia [...] marca 2015r. przebywają w Domu Dziecka nr [...] w [...] przy ul. [...]i są jedynie urlopowane do miejsca zamieszkania matki – K. O., co potwierdzają zaświadczenia wystawione przez Dom Dziecka nr [...]. Z opinii Dyrektora Centrum Administracyjnego nr [...] w [...] wynika, że dzieci przebywają obecnie w miejscu zamieszkania matki jedynie w dni wolne od nauki, przerwy świąteczne i ferie.

Następnie Kolegium stwierdziło, że z uwagi na okoliczność, iż dzieci zostały umieszczone w instytucjonalnej pieczy zastępczej, skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie, bowiem ustawodawca w art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost wskazuje, że zasiłek rodzinny nie przysługuje na dzieci umieszczone w pieczy zastępczej. Ponadto uznał, że dzieci skarżącej nie są członkami jej rodziny w świetle art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem zamieszkują w Domu Dziecka i pozostają na utrzymaniu Państwa. Natomiast w związku z brakiem uprawnień do zasiłku rodzinnego skarżącej nie przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko D. S..

K. O. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc, że dzieci przebywają u niej we wszystkie dni wolne od szkoły, tym samym obowiązek ich utrzymania spada na nią. W chwili obecnej dzieci przebywają u niej począwszy od [...] czerwca 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej w dniu 4 października 2017 r. skarżąca podniosła, że dzieci w każdy dzień wolny od zajęć szkolnych są urlopowane. Wówczas cały ciężar ich utrzymania spoczywa na niej. Skarżąca sama też płaci za odzież, wycieczki szkolne, leki i lekarzy. Obecnie jedna z jej córek mieszka z nią stale ze względu na to, iż w placówce została pobita przez innego wychowanka. Wskazała ponadto, że toczy się postępowanie o zmianę formy ograniczenia władzy rodzicielskiej i że stara się o powrót dzieci do domu na stałe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu podniósł, że w sprawie jest niesporne, iż postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...] małoletnie dzieci skarżącej umieszczone zostały w instytucjonalnej pieczy zastępczej – placówce opiekuńczo-wychowawczej. Poza sporem pozostaje również, że poczynając od [...] listopada 2016 r. dzieci są regularnie, za zgodą właściwego sądu, urlopowane do matki na wszystkie wolne od zajęć dydaktycznych dni oraz w okresie choroby. Decyzję w tym zakresie podejmuje Dyrektor placówki. Dzieci przebywały u skarżącej m.in. przez całe ferie zimowe w okresie od [...] do [...] stycznia 2017 r., we wszystkie weekendy oraz całe wakacje w okresie od [...] czerwca do [...] sierpnia 2017 r.

Następnie Sąd wojewódzki wskazał, że zgodnie z treścią art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Jednakże, ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, wypracowane na tle przywołanego przepisu pozwala na konstatację, że urlopowanie dziecka od pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (czy odpowiednio pieczy zstępczej) i faktyczne przebywanie dziecka na ten czas u rodziców lub jednego z rodziców, nie wyklucza przyznania zasiłku rodzinnego na okres pobytu dzieci u rodzica, a wprost przeciwnie. Konieczne jest bowiem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, wzięcie pod uwagę celu, jakiemu służy zasiłek rodzinny tj. częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zdaniem Sądu wojewódzkiego oczywistym jest, iż urlopowanie z placówki zapewniającej całodobowe utrzymanie nie anuluje umieszczenia w niej, jednak oznacza to tylko tyle, że po skończeniu urlopowania, dzieci wracają do tej instytucji bez konieczności ponownego orzekania o umieszczeniu. Jednakże na czas urlopowania od pobytu w placówce koszty utrzymania dziecka ponosi rodzic, zatem zasiłek, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma pokryć częściowo te koszty. Nie służy on, co oczywiste, w okresie, gdy dzieci przebywają w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (pieczy zastępczej), ale w okresie urlopowania, tj. okresie ponoszenia kosztów utrzymania dzieci w miejscu ich faktycznego przebywania.

Sąd I instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż pobyt dzieci u skarżącej, poczynając do listopada 2016 r. nie ma charakteru epizodycznego, obejmuje bowiem wszystkie dni wolne od zajęć dydaktycznych, w tym Święta, ferie i wakacje jak również wszystkie okresy, gdy dzieci są chore. Wówczas to na skarżącej spoczywa obowiązek ich utrzymania, a zatem we wspomnianych okresach przysługuje jej prawo do zasiłku rodzinnego. Zdaniem Sądu na przeszkodzie tej konstatacji nie stoi treść legalnej definicji rodziny, zawartej w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem w okresach przebywania dzieci u matki, pozostają one na jej utrzymaniu. Odmowa przyznania wnioskowanych przez skarżącą świadczeń rodzinnych, przez proste odwołanie się do treści art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez jej właściwego powiązania z celem, który realizować ma instytucja zasiłku rodzinnego, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Końcowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie, organ winien uwzględnić sformułowane powyżej poglądy prawne. Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego i ewentualnych dodatków obejmować powinno przy tym, zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, okres zasiłkowy, poczynając do dnia złożenia wniosku. Wysokość świadczeń winna być bowiem wyliczona proporcjonalnie do okresów, w których dzieci były urlopowane (np. w przypadku wakacji obejmować całe miesiące, zaś w innych miesiącach - tylko dni, w których dzieci znajdowały się na utrzymaniu skarżącej).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższy wyrok, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:

1. naruszenie prawa materialnego:

- art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późniejszymi zmianami) w zw. z art. 4 ust 1 i w zw. i art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez naruszenie zasady proporcjonalności polegające na rozszerzeniu normy zawierającej ograniczenie w proporcjonalnym wyliczaniu zasiłku rodzinnego i przyjęciu, iż w przypadku urlopowania dzieci z placówki opiekuńczo-wychowawczej wysokość zasiłku rodzinnego winna być wyliczona proporcjonalnie do okresów, w których dzieci te były urlopowane, w sytuacji, gdy ograniczenie to może wynikać wyłącznie z wyraźnych zapisów ustawowych, których brak;

- art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędną wykładnię, i przyjęcie, iż w przypadku urlopowania dzieci z placówki opiekuńczo-wychowawczej wysokość zasiłku rodzinnego winna być wyliczona proporcjonalnie do okresów, w których dzieci były urlopowane, w sytuacji, gdy ustawa w ogóle nie przewiduje możliwości proporcjonalnego wyliczenia wysokości zasiłku rodzinnego,

- art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez błędną wykładnię, bowiem przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego jedynie rodzicom dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej tylko z uwagi na fakt ich krótkotrwałego przebywania pod pieczą rodziców, z całkowitym pominięciem dzieci pozostających w pełnym wymiarze czasu w placówce wychowawczo-opiekuńczej stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości;

- art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię, bowiem nawet fakt krótkotrwałego przebywania dzieci pod pieczą matki, w sytuacji, gdy decyzją sądu umieszczone zostały one w pieczy zastępczej, nie może stanowić uprawnienia do zasiłku rodzinnego,

- art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędną wykładnię, bowiem ze swej istoty zasiłek rodzinny przyznawany jest na wskazany okres zasiłkowy, co wyklucza jego proporcjonalnie wyliczanie w okresach miesięcznych;

- art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego i wykroczono poza granice określone tą normą, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem;

2. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "P.p.s.a.“), przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego;

- art. 141 § 4 w związku z art. 153 P.p.s.a., przez niepełne przedstawienie stanu sprawy, niespójność wskazań i oceny prawnej oraz brak wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania,

- art. 135 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., przez pominięcie granic sprawy, bowiem rozpatrzono sprawę w części.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, natomiast w przypadku, gdyby wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie wniosło o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Badając stosownie do treści art. 183 § 2 P.p.s.a. zaistnienie, którejkolwiek z przesłanek nieważności, w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń w rozpoznawanej sprawie.

Zasadą jest, że w sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów proceduralnych, bowiem to determinowało ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez niepełne przedstawienie stanu sprawy wskazać należy, że jest on nieuzasadniony. Na tej podstawie można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu, niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji jak również zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. Także zarzut naruszenia art. 135 w związku z art. 134 §1 P.p.s.a. uznać należało za chybiony. Przedmiotem rozpoznania Sądu wojewódzkiego była decyzja o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego i temu zagadnieniu poświęcone są rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niezrozumiałym jest zarzut skarżącego kasacyjnie organu o pominięciu granic sprawy i częściowym rozpoznaniu sprawy.

Także zarzut naruszenia art. 135 w związku z art. 134 §1 P.p.s.a. uznać należało za chybiony. Przedmiotem rozpoznania Sądu wojewódzkiego była decyzja o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego i temu zagadnieniu poświęcone są rozważania merytoryczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niezrozumiałym jest zarzut skarżącego kasacyjnie organu o pominięciu granic sprawy i częściowym rozpoznaniu sprawy.

Odnosząc sie do zarzutów naruszenia prawa materialnego, przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (ust 1). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje natomiast rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się (ust. 2).

Zgodnie z art. 7 pkt 2 tej ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Zgodnie z zawartą w art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkoła wojskowa lub inna szkoła, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie.

Stosownie do treści art. 34 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998) piecza zastępcza jest sprawowana w formie rodzinnej oraz formie instytucjonalnej. W myśl art. 39 ust. 1 tej ustawy formami rodzinnej pieczy zastępczej są rodzina zastępcza spokrewniona, niezawodowa, zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna oraz rodzinny dom dziecka. Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 1 tej ustawy instytucjonalna piecza zastępcza sprawowana jest w formie placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

Podkreślić należy, że z treści powołanego wyżej art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost wynika, że w sytuacji pozostawania dzieci w pieczy zastępczej zasiłek rodzinny nie przysługuje. Literalne brzmienie tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie przewiduje on ponadto w swej treści żadnych wyjątkowych sytuacji, w których możliwe byłoby przyznanie tego świadczenia, pomimo pozostawania dzieci w pieczy zastępczej.

Jak wynika z akt sprawy, i co pozostaje poza jakimkolwiek sporem, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] listopada 2014r., sygn. akt [...] małoletnie dzieci skarżącej umieszczone zostały w instytucjonalnej pieczy zastępczej – placówce opiekuńczo-wychowawczej i od [...] marca 2015 r. przebywają w Domu Dziecka nr [...] w [...]. Niesporne jest również, że dzieci K. O. są urlopowane do matki i spędzają z nią święta oraz dni wolne od szkoły. Wskazać należy, że czasowe przebywanie dzieci z matką nie zmienia faktu pozostawania przez nie w pieczy zastępczej, co również dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "urlopowanie z placówki zapewniającej całodobowe utrzymanie nie anuluje umieszczenia w niej". Faktyczny czas przebywania dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz okoliczność, że są one urlopowane na okres wakacji, ferii zimowych, weekendów, świąt czy innych dni wolnych od zajęć dydaktycznych nie zmienia tego, że nadal są one osobami umieszczonymi w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, w rozumieniu art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. I SA/Wa 285/07 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, https://cbois.nsa.gov.pl/cbois).

Podnoszona przez K. O. podczas rozprawy przed Sądem pierwszej instancji okoliczność, że toczy się postępowanie o zmianę formy ograniczenia władzy rodzicielskiej oraz, że stara się ona o powrót dzieci do domu pozostaje bez znaczenia dla oceny nieprawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji. Do czasu bowiem wydania stosownego postanowienia sądu powszechnego w tym zakresie, dzieci pozostają w pieczy zastępczej w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Skarżąca natomiast ani podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ani w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przedstawiła żadnego pisma, czy orzeczenia sądu powszechnego, z którego wynikałoby aby postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] listopada 2014r. zostało uchylone lub zmienione.

Nieprawidłowe jest zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji, jakoby istniała możliwość przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego w sytuacji wystąpienia negatywnej przesłanki do jego przydzielenia tj. pozostawania dzieci w pieczy zastępczej. W związku z czym za uzasadnione uznać należało zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał także podniesiony przez organ zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 (dodatek z tytułu urodzenia dziecka), art. 14 (dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego), art. 15 (dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania) art. 15a, art. 15b (z tytułu urodzenia się żywego dziecka), art. 16 (zasiłek pielęgnacyjny), art. 17 (świadczenie pielęgnacyjne) i art. 17c (świadczenie rodzicielskie). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Pojęcie "okresu zasiłkowego" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem przez okres zasiłkowy rozumieć należy okres od dnia [...] listopada do dnia [...] października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest regulacji, na podstawie której możliwe byłoby przyznanie zasiłku rodzinnego na inny okres (w sprawie niniejszej okres przebywania dzieci u matki) aniżeli ww. okres zasiłkowy. Przyjęcie zatem zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji koncepcji, że możliwe jest przyznanie K. O. zasiłku rodzinnego w okresach gdy dzieci przebywają u niej stoi w sprzeczności z przepisami ustawy.

Ponadto, jak słusznie poniósł organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, K. O. nie wie i nie wskazuje na początku miesiąca, czy i w jakim wymiarze będzie urlopowała dzieci. Wniosek o przyznanie świadczenia będzie mogła złożyć zatem dopiero w miesiącu następnym, tymczasem jak wskazano powyżej prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyjęta przez Sąd wojewódzki koncepcja oznaczałyby zatem, że przyznając zasiłek rodzinny w okresach gdy dzieci przebywają u matki, organ naruszyłby przepisy ustawy nie tylko z uwagi na przyznanie zasiłku na okres krótszy niż do końca okresu zasiłkowego ale również na okres poprzedzający datę złożenia stosownego wniosku.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego koncepcja taka jest niedopuszczalna i sprzeczna z brzmieniem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Biorąc pod uwagę prawidłowość stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzji, wyjaśnić ponadto należy, że przewidziane w art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatki do zasiłku rodzinnego przyznane mogą być wyłącznie w sytuacji, gdy na dziecko przyznany został zasiłek rodzinny. Nie mają one bowiem samodzielnego charakteru. Zatem w przypadku, gdy na dziecko nie przysługuje zasiłek rodzinny nie jest ono również uprawnione do dodatków do zasiłku rodzinnego. W konsekwencji za prawidłowe uznać należało stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], że z uwagi na odmowę przyznania K. O. prawa do zasiłku rodzinnego, nie przysługiwał jej dodatek do tego zasiłku.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 P.p.s.a., co przy usprawiedliwionych podstawach skargi kasacyjnej nakazywało uchylić zaskarżony wyrok oraz jednocześnie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalić skargę.

Na podstawie art. 207 § 2 P. p. s. a., odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości z uwagi na sytuację materialną skarżącej, a także wobec uznania, że skarżąca swoim postępowaniem nie przyczyniła się do powstania zaistniałego w sprawie uchybienia.