Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 169/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 4 ust. 1 i 3, par. 5, par. 6, par. 7 par. 8,
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 153, art. 106 par. 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr. Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. Insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w Opolu z dnia 10 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga S. C. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 lutego 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Strzelcach Opolskich z dnia 22 października 2014 r. odmawiającą stwierdzenia u strony choroby zawodowej w postaci pylicy krzemowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej rozporządzeniem.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

S. C. dokonał w dniu 16 sierpnia 2011 r. osobistego zgłoszenia Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Strzelcach Opolskich podejrzenia choroby zawodowej pylicy krzemowej. W zgłoszeniu podał, że był zatrudniony jako ślusarz narzędziowy w A w [...] i w latach od 1970 do 1978 był narażony na czynniki szkodliwe podczas szlifowania na szlifierkach.

Zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2011r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne z urzędu. W jego toku przesłuchał S. C. w charakterze strony, dwóch świadków zgłoszonych przez stronę, zwrócił się do Archiwum [...] Spółka z o.o. w [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej warunków przebiegu pracy zawodowej badań lekarskich oraz badań środowiska pracy w zakładzie A. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się odręczne zapisy datowane na dzień 3 listopada 2011r. z nagłówkiem "Archiwum [...]" stanowiące wypisy i notatki zrobione przez anonimową osobę, częściowo nieczytelne. Notatki te są np. wyciągiem z książki obliczeń Laboratorium Higieny Pracy A w [...] z lat 1970-1997. Na podstawie tej dokumentacji, świadectw pracy i świadectwa szkolnego strony, Kierownik Oddziału Higieny Pracy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] wypełnił kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. W karcie tej, jako czynnik będący przyczyną choroby zawodowej wymieniono pył z zawartością wolnej krystalicznej krzemionki zaznaczając jednocześnie, że w "dokumentacji brak wyników pomiarów". Organ I instancji zwrócił się także do następcy prawnego B im. [...] w [...], tj. [...] [...] [...] S.A., Oddział w [...] o sporządzenie karty oceny narażenia zawodowego z okresu zatrudnienia strony w B w [...]. Z przedłożonych kart oceny z dnia 6 grudnia 2011 r. i z dnia 23 stycznia 2012 r. wynikało, że w okresie pracy w charakterze ślusarza pracownik mógł być narażony na czynnik szkodliwy w postaci pyłu z zawartością wolnej krystalicznej krzemionki, lecz zakład nie dysponuje pomiarami tego czynnika. Zaznaczono jednocześnie, że strona podlegała badaniom profilaktycznym oraz była zaopatrzona w toku pracy w środki ochrony zbiorowej i indywidualnej.

W orzeczeniu lekarskim nr [...] jednostka orzecznicza I stopnia - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] nie stwierdziła podstaw do rozpoznania u S. C. choroby zawodowej w postaci pylicy płuc. Po ponownym badaniu lekarskim w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] ta jednostka orzecznicza II stopnia wydała orzeczenie nr [...], w którym stwierdziła także brak podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej płuc, jako choroby zawodowej wymienionej w poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych. Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej w Strzelcach Opolskich ustalił, że zakładami pracy, w których S. C. był narażony na czynnik mogący spowodować zachorowanie na pylicę płuc była B im. [...] w [...] (zatrudnienie w okresie 08.1967 r. - 03.1968 r.) oraz A w [...] (zatrudnienie w okresie 06.2000 r. - 10.2010 r.).

Decyzją z dnia 31 stycznia 2013 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich odmówił stwierdzenia u S. C. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. pylicy krzemowej płuc. Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzją z dnia 1 marca 2013r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Op 156/13, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że organy z naruszeniem art. 6 K.p.a. i art. 235¹ K.p., przy ocenie wystąpienia pylicy krzemowej płuc posługiwały się dla sklasyfikowania objawów choroby zaleceniami Międzynarodowego Biura Pracy, które nie są obowiązującymi w polskim porządku prawnym przepisami prawa. Uznał nadto, że orzeczenia lekarskie nie odpowiadają wymogom wynikającym z art. 84 § 1 K.p.a., a organy rozpoznając sprawę nie dokonały oceny tych opinii. Wskazując na powyższe zalecił zgromadzenie materiału dowodowego w postaci zbadania dokumentacji z Archiwum Państwowego zgodnie z art. 88 § 1 K.p.a. i art. 72 K.p.a.; ustalenie czy zachowały się akta osobowe z zakładów pracy, w których zatrudniony był skarżący; ustalenie w sposób jednoznaczny, czy w zakładzie A przeprowadzano pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia; uzyskanie opinii wyjaśniających w sposób przewidziany prawem przyczyn odmowy rozpoznania choroby zawodowej; uzyskania kompletnej dokumentacji medycznej i dokumentacji przebiegu zatrudnienia; prawidłowego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i strony, oraz oceny orzeczeń

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy im. [...], [...], Oddział [...] w [...] z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...] oraz jego uzupełnienie z dnia 27 sierpnia 2014 r., orzeczenie uzupełniające orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 2 sierpnia 2012 r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z dnia 24 kwietnia 2014 r., przesłuchanie świadków i strony, dokumentację medyczną, świadectwa pracy skarżącego, notatkę urzędową z dnia 28 stycznia 2014 r. dotyczącą danych uzyskanych na podstawie analizy akt archiwalnych pracodawcy skarżącego A co do warunków pracy, przebiegu pracy zawodowej, badań lekarskich i badań środowiskowych.

Decyzją z dnia 22 października 2014 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212 poz. 1263, ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia nie stwierdził u S. C. choroby zawodowej pylicy płuc - pylicy krzemowej wymienionej w poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia. W uzasadnieniu wskazał na przeprowadzone postępowanie dowodowe, orzeczenie lekarskie z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydane przez Instytut Medycyny Pracy im. [...], [...], Oddział [...] w [...], orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia 2 sierpnia 2012 r., nr [...] i z dnia 24 kwietnia 2014 r., które stanowiło uzupełnienie orzeczenia nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Przytaczając obszerne fragmenty opinii organ stwierdził, że wskazane orzeczenia wydane zostały na podstawie analizy całej zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji medycznej i wyników dochodzenia epidemiologicznego. Podniósł, że w sprawie uwzględniono lata pracy S. C. w warunkach niebezpiecznych dla zdrowia, gdzie przeprowadzane badania środowiska pracy wykazały kilkakrotnie przekroczenia wartości NDS dla zapylenia oraz porównano dokumentację medyczną, w której posiadaniu były jednostki orzecznicze, a która powstała po wydaniu orzeczenia lekarskiego w sierpniu 2012 r. Podał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], w uzasadnieniu opinii uzupełniającej wyjaśnił, że w całej dokumentacji medycznej skarżącego widnieje rozpoznanie samoistnego śródmiąższowego włóknienia płuc i w oparciu o tę diagnozę włączono leczenie immunosupresyjne. Powyższe potwierdzone zostało badaniem histopatologicznym materiału pobranego w czasie biopsji otwartej płuca w 2009 r. w Oddziale Chirurgii [...] we [...]. Za przyjęciem istnienia tego schorzenia przemawia także progresja zmian radiologicznych po odstawieniu sterydoterapii i regresja po jej ponownym włączeniu oraz karta informacyjna ze Szpitala Klinicznego w [...], gdzie wyjaśniono, że obraz HRCT płuc jest stabilny z dominacją rozstrzeni oskrzeli, z zagęszczeniami drobnoplamistymi oraz linijnymi, głównie w płatach środkowych i języczku, w mniejszym stopniu w płatach górnych. Organ dokonał także analizy orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w [...] z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...], którym również stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, podobnie jak w uzupełnieniu zawartym w piśmie z dnia 27 sierpnia 2014 r. Dostrzegł, że jednostka orzecznicza II stopnia w wydanym orzeczeniu uwzględniła fakt wieloletniego narażenia strony na pyły z zawartością wolnej krystalicznej krzemionki, opisała przebieg jej leczenia i wielokrotne hospitalizacje związane z diagnostyką, kontrolą i leczeniem włóknienia śródmiąższowego płuc, wykonała badania czynnościowe układu oddechowego oraz pełnowymiarowe zdjęcie klatki piersiowej. Te ustalenia doprowadziły jednostkę orzeczniczą II stopnia do przyjęcia, że zmiany w płucach nie spełniają radiologicznych wymogów dla pylicy płuc zgodnych z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy (stopień 1/0 p/q), gdyż odpowiadają bardziej znacznemu włóknieniu śródmiąższowemu niż pylicy krzemowej. Uzasadniał nadto organ, że w odpowiedzi na postawione pytania Instytut Medycyny Pracy w [...] w piśmie z dnia 27 sierpnia 2014 r. wyjaśnił, że w przypadku wziewnego narażenia na pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę dochodzi do gromadzenia się cząsteczek krzemionki w tkance śródmiąższowej płuc, a powstałe zmiany dają charakterystyczny obraz na zdjęciu radiologicznym klatki piersiowej. W przebiegu pylicy krzemowej powstają guzki krzemiczne zbudowane z koncentrycznie ułożonych włókien kolagenowych ze zmianami hialinowymi i stąd też w obecnym czasie rozpoznanie kliniczne każdego rodzaju pylicy, w tym krzemowej, zgodnie z przyjętym standardem jest możliwe jedynie w oparciu o ocenę zdjęcia radiologicznego klatki piersiowej. Stwierdzenie rozpoznania choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc według przyjętych kryteriów orzeczniczych może jedynie nastąpić w przypadku, gdy obraz radiologiczny klatki piersiowej pozwala na stwierdzenie zmian o charakterystycznym dla pylicy typie i odpowiednim stopniu zaawansowania (rodzaju i kategorii nie niższej niż 1/1 wg ILO). Narażenie zawodowe przez okres 20 lat na wolną krystaliczną krzemionkę może spowodować zmiany o typie włóknienia, jednakże nie jest to równoznaczne z rozpoznaniem pylicy płuc, jako choroby zawodowej. Za jednostką orzeczniczą organ przyjął, że wyniki innych badań diagnostycznych niż pełnowymiarowe zdjęcie klatki piersiowej nie mają znaczenia w procesie diagnostyczno-orzeczniczym choroby zawodowej - pylicy, a co za tym idzie wytyczne Międzynarodowego Biura Pracy stanowią obecnie jedyne kryterium oceny rodzaju i nasilenia zmian według obowiązujących standardów diagnostycznych. W sytuacji, gdy nie ma innych wytycznych lub aktów wykonawczych wydanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, które ułatwiłyby proces orzeczniczy ze strony prawnej i stanowiłyby dla lekarzy orzekających w sprawach chorób zawodowych wykładnię postępowania, to w praktyce orzeczniczej jednostki uprawnione do orzekania o chorobach zawodowych muszą opierać się o wypracowane i przyjęte standardy diagnostyczne rekomendowane przez jednostki badawczo-rozwojowe w obszarze medycyny pracy. Wykonane u badanego zdjęcie rtg klatki piersiowej ujawniły cechy włóknienia śródmiąższowego, ale nie pozwalają one na rozpoznanie choroby zawodowej, tj. pylicy krzemowej płuc. Reasumując, organ uznał, że przedmiotowe opinie i wnioski w nich zawarte są czytelne, logiczne i konsekwentne, wydane zostały na podstawie analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego, a więc zasługują w całości na uwzględnienie. Przytaczając następnie definicję choroby zawodowej oraz przesłanki uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej podał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie wystąpiły przesłanki w postaci rozpoznania choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych oraz brak jest związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą, a narażeniem zawodowym. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - pylicy krzemowej płuc, wymienionej w pozycji 3.1 załącznika do rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009r.

Odwołanie od tej decyzji wniósł S. C., podnosząc w nim, że nie zgadza się z zapadłą w sprawie decyzją.

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lutego 2015 r. Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia u strony choroby zawodowej w postaci pylicy krzemowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu postępowania administracyjnego, wskazań WSA w Opolu co do ponownego rozpoznania sprawy oraz analizy zapadłych w sprawie orzeczeń lekarskich i ich uzupełnień stwierdził, że wprawdzie skarżący w okresie aktywności zawodowej był narażony na pył zawierający wolną krzemionkę, tj. czynnik uznawany za sprawczy pylicy krzemowej płuc jednakże żaden z przeprowadzony w sprawie dokumentów medycznych nie zawiera zapisu świadczącego o stwierdzeniu lub podejrzeniu u niego pylicy krzemowej płuc. Podał, że także Instytut Medycyny Pracy w [...] w kolejnej opinii z dnia 23 grudnia 2014 r. nie rozpoznał choroby zawodowej u skarżącego wymienionej w punkcie 3.1 wykazu chorób zawodowych, a badanie radiologiczne dało obraz włóknienia śródmiąższowego płuc i wykluczyły istnienie pylicy krzemowej. Uzasadniał, że wobec potwierdzonego przez jednostki orzecznicze braku zmian w stanie zdrowia S. C. odpowiadających pylicy krzemowej płuc, a tym samym nie rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Argumentował, że wprawdzie jednostki orzecznicze wskazały, że wytyczne Międzynarodowego Biura Pracy stanowią kryterium oceny rodzaju i nasilenia zmian w sprawach orzekania o pylicy, jako chorobie zawodowej, to w przedmiotowej sprawie nie miały one kluczowego znaczenia, gdyż dokumentacja medyczna skarżącego, w tym badanie histopatologiczne z dnia 25 września 2009 r. zawiera rozpoznanie samoistnego śródmiąższowego włóknienia płuc. To rozpoznanie było wielokrotnie potwierdzane podczas kolejnych hospitalizacji w Oddziałach Pulmonologicznych na przestrzeni lat, również w styczniu 2015 r., na co dowodem jest rozpoznanie w Karcie Informacyjnej Oddziału Pulmonologicznego [...] w [...] z dnia 27.01.2015 r., którą S. C. przedłożył Opolskiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w dniu 30 stycznia 2015 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu S. C. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez zaniechanie wszechstronnej oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz eksponowaniu faktów jednoznacznie zmierzających do wydania decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie stwierdzenia braku choroby zawodowej, naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 K.p.a w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz niewykazanie należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na nie wzięciu pod uwagę okoliczności wykonywania przez skarżącego pracy przez okres 20 lat w zakładach pracy, w których panowały warunki wziewnego narażenia na pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę bez odpowiedniego zabezpieczenia pod postacią masek ochronnych, wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, które nie wskazują w sposób jednoznaczny na jednostkę chorobową jaką jest samoistne włóknienie śródmiąższowe płuc, braku badań lekarskich zmierzających do ustalenia faktycznej przyczyny stanu zdrowia skarżącego oraz progresji jego schorzenia. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 lutego 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Strzelcach Opolskich z dnia 22 października 2014 r., powołanie biegłego z zakresu pulmonologii na okoliczność oznaczenia jednostki chorobowej skarżącego, określenie czy warunki pracy mogły przyczynić się do powstania zmian w płucach i czy dolegliwości z którymi zmaga się skarżący mogły powstać jeśli nie pracowałby w narażeniu na pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu dowodził, że organy zaniechały wszechstronnej oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie przedstawiły w sposób wyczerpujący jego aktualnego stanu zdrowia, a zwłaszcza nie określiły jednostki chorobowej i nie powiązały w łańcuch przyczynowo-skutkowy lat pracy w narażeniu na czynniki chorobotwórcze ze schorzeniem na które jest leczony od 2008 r. Akcentował skarżący, że organ II instancji wskazuje, jako rozpoznanie jednostki chorobowej samoistne śródmiąższowe włóknienie płuc, w sytuacji, gdy diagnozy lekarzy w tym zakresie nie są już takie jednoznaczne. Podkreślał, że zapadłe w sprawie decyzje pomijają jego interes oraz fakt, że okres narażenia go na działanie pyłów z zawartością krystalicznej krzemionki wynosił 20 lat i 1 miesiąc, a pracodawcy nie zabezpieczali indywidualnych środków ochrony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że zarzuty zawarte w skardze są bezpodstawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne, stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1649.), kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe oznacza, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad decyzji, które uzasadniałyby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem postępowania jest decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 lutego 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Strzelcach Opolskich z dnia 22 października 2014 r. odmawiającą stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci pylicy krzemowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), nadal zwanego rozporządzeniem.

Z uwagi na zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym było w pierwszej kolejności zagadnienie dotyczące zastosowania się przez organy procedujące w sprawie do oceny prawnej i wskazań wynikających z wyroku Sądu zapadłego w przedmiotowej sprawie. Treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie determinowała zatem okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 maja 2013 r. (sygn. akt. II SA/Op 156/13) . Przypomnieć należy także, iż ww. wyrokiem uchylona został decyzja organu I i II instancji.

Art. 153 P.p.s.a. stanowi bowiem, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu w sprawie wiąże ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Nadto sformułowanie, iż "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy. W orzecznictwie sądowym pogląd ten należy uznać za utrwalony (por. wyrok SN, sygn. akt III RN 130/97; OSNP 1999/1/2 z glosą aprobującą B. Adamiak OSP 1999/5/101), podobnie wyrok NSA w Warszawie z dnia 06 września 2001 r., sygn. akt III SA 3377/00 - LEX nr 54000). Co więcej nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 07 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99 - LEX nr 48019).

Stosownie, zatem do art. 153 P.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 28 maja 2013 r. związane były zarówno organy administracji, jak i Sąd w niniejszym składzie, rozpatrując sprawę ponownie. Ponowne, rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt SA/Wr 1890/07; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 lutego 2002 r., sygn. akt I SA/Bk 470/08 i wyrok NSA 19 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 591/08 – http: www. nsa. orzeczenia.gov. pl).

Reasumując, związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

Sąd w uzasadnieniu do wyroku z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Op 156/13, zobowiązał organy do uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację medyczną leczenia skarżącego, dokumentację przebiegu zatrudnienia, a następnie uzyskanie orzeczeń lekarskich wyczerpująco uzasadnionych, uwzględniających wszystkie zgromadzone dowody, w tym dokumentację leczenia. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, by kolejne badania jednostki orzeczniczej II stopnia odbyły się w innym Instytucie niż w orzekającym dotychczas Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podkreślił również, że posługiwanie się przez jednostki orzecznicze, a w konsekwencji przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przy orzekaniu o chorobie zawodowej wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy w zakresie rozpoznawania pylic zawodowych, nie zwalnia lekarzy i jednostek orzeczniczych od szczegółowego ustosunkowania się do wyników innych badań lekarskich, opisów zmian chorobowych, wynikających z rozpoznania dokonanego w specjalistycznych jednostkach służby zdrowia. Analiza akt administracyjnych dowodzi, że organy zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. orzeczeniu Sądu. Organy uzupełniły materiał dowodowy zgodnie z zaleceniami Sądu i po jego uzupełnieniu dokonały jego wszechstronnej oceny i analizy.

Dokonując zatem kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej uznać należało, iż odpowiadają one prawu.

Na wstępie zauważyć należy, iż pojęcie choroby zawodowej określa art. art. 2351 ustawy Kodeks pracy, zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie, więc do tego przepisu, chorobą zawodową jest tylko i wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, jeżeli została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, które występowały w środowisku pracy, albo wiąże się ze sposobem wykonywania pracy (wystąpiło narażenie zawodowe w rozumieniu tego przepisu).

Organ administracji rozpoznający zatem sprawę dążąc do jej rozstrzygnięcia winien ustalić wystąpienie łącznie dwóch przesłanek materialnoprawnych, a mianowicie czy dane schorzenie na które cierpi pracownik ujęte jest w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz czy dana choroba spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zasadniczą, zatem kwestią dla możliwości stwierdzenia u strony choroby zawodowej jest rozpoznanie u niej przez uprawnione jednostki orzecznicze faktu wystąpienia schorzenia, któremu ustawodawca nadał przymiot choroby zawodowej. Oznacza to, że jednostki medyczne właściwe do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania muszą ustalić istnienie nie w ogóle jakiś schorzeń, których strona nabawiła się w trakcie zatrudnienia, ale winny stwierdzić wystąpienie tylko i wyłącznie tych schorzeń, które znalazły się w wykazie chorób zawodowych, a więc stwierdzić występowanie u pracownika choroby, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Inaczej mówiąc przedmiotem ustaleń państwowej inspekcji sanitarnej w ramach procedury dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej będzie więc charakter schorzenia w kontekście chorób wymienionych w wykazie, warunki pracy w świetle narażenia zawodowego na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą a tymi warunkami. W przedmiotowej sprawie organy podjęły wszystkich niezbędne czynności do właściwego wyjaśnienia sprawy, tj. ustalenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych, zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów rozporządzenia, a to § 4 ust. 1 i 3, § 5 (wskazującego jednostki orzecznicze I stopnia oraz ich właściwość miejscową), § 6 oraz § 7 (przewidującego możliwość złożenia wniosku o ponowne badanie) i § 8 ust. 1 i 2. Paragraf 6 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwanej dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zapadłe w niniejszej sprawie kolejne orzeczenia lekarskie oparte były na podstawie wymaganych tym przepisem dokumentów. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem nie tylko karta oceny narażenia zawodowego skarżącego, ale także opis z akt Archiwum Państwowego w [...] przebiegu zatrudnienia skarżącego na poszczególnych stanowiskach w A, informacje zawarte w księgach analiz laboratoryjnych pracodawcy, jak i dokumentacja medyczna oraz dotycząca zatrudnienia skarżącego. Organy zleciły także przeprowadzenie stosownych badań. Zapadłe jednak w obu kompetentnych placówkach orzeczniczych - Instytutu Medycyny Pracy im. [...], [...], Oddział [...] w [...] orzeczenia lekarskie z dnia z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...], uzupełnione pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. i 23 grudnia 2014 r. oraz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia 24 kwietnia 2014 r. nie stwierdzały wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej pylicy płuc (pylicy krzemowej) wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek orzeczniczych były jednoznaczne i w sposób przekonujący oraz zrozumiały wyjaśniały, jakie przyczyny legły u podstaw uznania, że brak jest podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii tej choroby, pomimo wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach narażenia na powstanie tej choroby. Sporządzone ponownie opinie odnosiły się nadto do całości materiału dowodowego, a w szczególności faktu wykonywania pracy w warunkach narażenia zawodowego, jako elementu definicyjnego choroby zawodowej (wystąpienie narażenia zawodowego), uwzględniały także przedłożoną przez skarżącego dokumentację medyczną. Zaznaczyć należy również, iż organy administracji realizując wskazania Sądu co do sposobu dalszego prowadzenia postępowania zażądały od jednostki orzeczniczej II stopnia (Instytutu w [...]), stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia uzupełnienia sporządzonej opinii i wyjaśnienia wątpliwości związanych z oceną widniejących na pełnowymiarowym zdjęciu rtg stwierdzonych zmian na podstawie wytycznych Międzynarodowego Biura Pracy. Jednostka orzecznicza II stopnia w złożonym uzupełnieniu opinii z dnia 27 sierpnia 2014 r. i 23 grudnia 2014 r. przedstawiła przebieg tworzenia się guzków krzemiczych oraz ich budowę, która daje na zdjęciu rtg charakterystyczny obraz. Wskazała także, iż rozpoznanie kliniczne każdego rodzaju pylicy jest możliwe jedynie w oparciu o ocenę zdjęcia radiologicznego, a wykonane u badanego zdjęcie rtg klatki piersiowej ujawniło cechy włóknienia śródmiąższowego, który nie pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej z pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych. Podkreśliła, że uwidocznienie i opisanie guzków krzemiczych wymagałoby ponownego wykonania badania histopatologicznego. Podała także, iż nie można jednoznacznie potwierdzić czy pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę był czynnikiem wyzwalającym śródmiąższowe włóknienie płuc, która to jednostka chorobowa nie jest tożsama z pylicą płuc. Mając na uwadze powyższe organy dokonały oceny sporządzonych orzeczeń lekarskich i wyciągnęły z nich trafne wnioski. Sąd podziela dokonaną przez organy ocenę sporządzonych opinii i przyjęcie w konsekwencji, iż schorzenie na które leczy się skarżący od 2008 r. nie wyczerpuje definicji choroby zawodowej, gdyż legitymowane jednostki orzecznicze nie stwierdziły u niego pylicy krzemowej puc, o której mowa w pozycji 3. 1 załącznika do rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi, nie godząc się z nimi stwierdzić należy, iż organy orzekające w sprawie nie mają prawnego obowiązku prowadzenia postępowania tak długo, aż zostanie ustalone w sposób jednoznaczny schorzenie, na które cierpi strona. Prawidłowe rozpoznanie sprawy nie wymaga od organów procedujących ustalenia w sposób kategoryczny i nie budzący wątpliwości jednostki chorobowej, na którą leczona jest strona postępowania. Orzeczenia lekarskie, na co wskazywano powyższej wydane zostały nie tylko w oparciu o zgromadzony przez organ materiał dowodowy, ale także po przeprowadzeniu badania skarżącego, ocenie złożonej przez niego dokumentacji medycznej i wniosków tam zawartych (nota bene u skarżącego wykonano już wcześniej badanie histopatologiczne i w jego wyniku nie stwierdzono zmian krzemiczych w płucach). W sprawie podkreślić należy, iż niedopuszczalne jest stwierdzenie przez organ choroby zawodowej spoza listy zamieszczonej w załączniku do rozporządzenia, nawet w sytuacji istnienia związku przyczynowo-skutkowego między ustalaną chorobą, a środowiskiem pracy. W sprawie nie doszło także do zarzucanego naruszenia § 8 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organy rozpoznały ponownie sprawę zgodnie ze wskazaniami Sądu i dokonały wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału, czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Sąd nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu pulmunologii, gdyż zgodnie z przepisem art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Powyższe oznacza, że co do zasady sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego i nie wyręcza organów w rozpoznawaniu sprawy, w tym i obowiązku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.