Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1061/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 9 ust. 2a, art 9 ust. 2b, art 9 ust. 2i
journal: Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
article: art 28, 61 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 134
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. K. i K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących W. K. i K. K. solidarnie kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]stwierdzające niedopuszczalność odwołania A. sp. z o.o. R ul. P. 14 (dalej: "strona skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta (dalej: "organ I instancji") z dnia [...].03.2018 r. nr [...] stwierdzającej z dniem 1 stycznia 2016 r. nabycie przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa, prawo własności do lokalu użytkowego nr : 1"A" objętego Kw nr [...] wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w obr.[....] oznaczonej jako działka nr: 2091 pow.0,2896 ha , obj. Kw nr: [...].

W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.").

Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: decyzją z dnia [...].03.2018 r. nr [...] działający z up. Prezydenta Miasta z-ca Prezydenta stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 2016 r. przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa, prawa własności do lokalu użytkowego nr : 1"A" objętego Kw nr [...] wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w obr.[...] oznaczonej jako działka nr: 2091 pow.0,2896 ha, obj. Kw nr: [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na zaistnienie przesłanek z art. 9 ust.2a , 9ust.2b i 9ust. 2i ustawy z dnia 20.08.1997 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 1997 r. nr 121 poz,770 ze zm.; dalej: "przepisy wprowadzające ustawę o KRS").

W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie :

- art. 9 ust. 2a i 2b przepisów wprowadzających ustawę o KRS, przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten dotyczy wszelkich podmiotów, które nie dopełniły obowiązku złożenia wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem 31.12.2015 r. podczas gdy wykładnia tzw. racjonalnego ustawodawcy jednoznacznie nakazuje przyjąć, że przepis ten dotyczy tylko wyłącznie podmiotów niefunkcjonujących w obrocie gospodarczym.

-art. 28 K.p.a. w zw. art. 61 § 4 K.p.a. przez nieuznanie za stronę postępowania wspólników Spółki A. Sp. z o. o. z siedzibą , w sytuacji gdy prawo własności lokalu użytkowego, nabytego z dniem 1.01.2016 r. przez Skarb Państwa stanowi wkład wspólników do Spółki wniesiony w drodze aportu, w konsekwencji wydana decyzja Prezydenta Miasta dotyczy ich interesu prawnego,

-art. 7 K.p.a. przez niezbadanie przez organ wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w szczególności nie wyjaśnienie z jakich przyczyn Spółka nie została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pomimo złożenia wniosku o taki wpis w dniu 20.10.2010 r.,

-art. 7a § 1 K.p.a przez jego niezastosowanie i wydanie decyzji odbierającej stronie postępowania uprawnień w sytuacji, gdy norma art 9 ust. 2a przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym budzi poważne wątpliwości interpretacyjne w szczególności co do podmiotów które nie zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego, ale funkcjonujące w obrocie prawnym i gospodarczym,

-art. 8, 9, 10 1, 2 i 3 K.p.a. przez nie informowanie stron postępowania wspólników Spółki A. o toczącym się postępowaniu, a nawet o wydanej decyzji w stosunku do Spółki i jej majątku czym podważono zasadę zaufania do organów administracji, uniemożliwiono czynny udział w toczącym się postępowaniu, doprowadzono do powstania szkody po stronie wspólników Spółki.

Na tych podstawach pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło powyższych zarzutów i opisanym na wstępie postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania. .

Wyjaśniło, że z dniem 1 stycznia 2015 r. weszły w życie przepisy wprowadzające ustawę o KRS. Zgodnie z art. 9 ust. 2a tych przepisów, podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. Na podstawie art. 9 ust. 2b przepisów wprowadzających ustawę o KRS, z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

Powyższe oznacza, że podmiot - wpisany do rejestru handlowego, który nie został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego, ani nie toczyło się żadne postępowanie o jego przerejestrowanie - uznaje się za wykreślony z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r., co ma taki skutek, że podmiot ten całkowicie traci byt prawny z tą datą, zaś Skarb Państwa z mocy prawa nabywa z tym dniem nieodpłatnie mienie tego podmiotu.

Na podstawie akt sprawy organ stwierdził, że spółka A. sp. z o.o. [...] została wykreślona z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. ( vide: zaświadczenie Sądu Rejonowego z dnia 6.03.2018 r. [...] ). Wobec powyższego z dniem 1 stycznia2016 r. utraciła byt prawny, co było skutkiem nieprzerejestrowania ww. Spółki do Krajowego Rejestru Sądowego do dnia 31 grudnia 2015 r.

Jednocześnie art. 9 ust. 2b przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym stanowi, że prawa wspólników do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

W świetle powyższego organ II instancji stwierdził, że byłym wspólnikom nie przysługuje interes prawny w postępowaniu dotyczącym nabycia z dniem 1 stycznia 2016 r. nieodpłatnie przez Skarb Państwa mienia spółki, która utraciła swój byt prawny wskutek jej nieprzerejestrowania do KRS do dnia 31 grudnia 2015 r. Tym samym nie posiadają statusu strony w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie nabycia nieodpłatnego przez Skarb Państwa mienia tej Spółki z dniem 1 stycznia 2016 r. tj. prawa użytkowania wieczystego na ww. nieruchomości i prawa własności lokalu użytkowego w budynku na niej posadowionym.

Zgodnie z art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy jednostka ma w danej sprawie konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywny interes prawny, przesądzają konkretne przepisy prawa, które mogą być zamieszczone także w ustawach ustrojowych i procesowych. Naruszenie interesu prawnego musi być powiązane ze wskazaniem tych przepisów.

Zdaniem organu II instancji Interesu prawnego skarżącej nie kreuje okoliczność, że prawo własności przedmiotowego lokalu użytkowego stanowi wkład wspólników do spółki wniesiony w drodze aportu. Wobec treści art. 9 ust. 2b w zw. z ust. 2a przepisów wprowadzających ustawę o KRS z dniem 1 stycznia 2016 r., z mocy prawa odwołujący utracili prawo do mienia, które pozostało po uznanej za wykreśloną z rejestru spółce. Organ stwierdził, że brak jest przepisu prawa, z którego byli wspólnicy mogliby wywodzić istnienie interesu prawnego w odwołaniu od decyzji Starosty, na taki przepis nie wskazali również odwołujący. W tej sytuacji, zdaniem organu, można mówić co najwyżej o interesie faktycznym .

Na poparcie swojego uzasadnienia organ powołał się na uzasadnienie projektu ustawy (druk sejmowy nr VII.2816), w którym stwierdzono, że: "Proponowanego rozwiązania nie można uważać za zbyt drastyczne dla podmiotów, które - co do zasady - z dniem 1 stycznia 2016 r. przestaną istnieć, ponieważ okres ponad 13 lat - liczony od wejścia w życie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 1 stycznia 2001 r. - stwarzał dostateczne możliwości złożenia wniosku o wpis podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego przy zachowaniu minimum staranności ze strony zainteresowanych podmiotów. Ze względu na pewność i bezpieczeństwo obrotu państwo nie może dłużej tolerować stanu, w którym wbrew obowiązującym regulacjom prawa krajowego i unijnego funkcjonują w obrocie podmioty nieprzerejestrowane do Krajowego Rejestru Sądowego. Takie unormowanie zapobiega powstaniu trudnej do zaakceptowania sytuacji, w której mienie należące do podmiotów, które utracą zdolność prawną, stałoby się wskutek tego mieniem niczyim. Skutek w postaci utraty bytu prawnego przez podmiot i dalsze tego konsekwencje przewidziane w projekcie, nie muszą nastąpić. Jeżeli podmiot wypełni ciążący na nim od ponad 13 lat obowiązek i złoży poprawny wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego i wpis taki zostanie dokonany, to podmiot nie utraci bytu prawnego, a osoby posiadające w nim prawa udziałowe nie utracą wynikających z nich uprawnień. Wygaśnięcie tych uprawnień nastąpi wyłącznie wskutek zaniechania i bierności uprawnionego, którą można porównać do porzucenia przedmiotu własności lub praw majątkowych. To nie prawodawca pozbawia własności lub praw majątkowych, ale sam uprawniony na skutek swojego zachowania w postaci długotrwałej bezczynności wytwarza stan analogiczny do porzucenia swojego majątku, a więc sam rezygnuje z przysługujących mu praw, a przepisy w imię pewności i bezpieczeństwa obrotu potwierdzają decyzję uprawnionego oraz wprowadzają rozwiązanie zapobiegające powstaniu "próżni" prawnej, a więc majątku niczyjego."

Za nieuzasadniony organ uznał zarzut dotyczący nie wyjaśnienia przez organ I instancji kwestii nie zarejestrowania Spółki pomimo złożenia wniosku do Sądu o taki wpis dnia 20 października 2010 r. ponieważ, jak wyjaśnił, leżało to w gestii wspólników Spółki .

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania Banku S.A. z siedzibą w [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W skardze do Sądu W. K. i K.K. wspólnicy byłej spółki A. sp. z o.o. reprezentowani przez pełnomocnika zaskarżyli postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając naruszenie:

- art 28 K.p.a. w zw. z art 61 § 4 K.p.a. polegające na przyjęciu, że byli wspólnicy Spółki A. sp. z o.o. nie posiadają interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji Prezydenta Miasta ,

- art 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nie zbadanie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w szczególności nie wyjaśnienie z jakich przyczyn spółka nie została zarejestrowana w KRS pomimo złożenia wniosku o taki wpis 20 października 2010 r., a ponadto uniemożliwienie wspólnikom Spółki dokonanie oceny prawidłowości podstaw wydania zaskarżonej decyzji,

- art 21 i 64 Konstytucji poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony własności.

Na tych podstawach wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia dopuszczającego wspólników do udziału w charakterze strony, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.

Nie zgadzają się ze stanowiskiem organu, że brak jest przepisu kreującego prawo, z którego byli wspólnicy Spółki mogą wywodzić istnienie interesu do wniesienia odwołania. Jak podali, od 1 stycznia 2016 r. mienie, które stało się własnością Skarbu Państwa było i jest nadal w posiadaniu wspólników Spółki A. sp. z o.o. Spółka ta w dalszym ciągu prowadzi działalność, opłaca wszelkie daniny publiczne, a także od w/w okresu dokonywała szeregu nakładów na nieruchomość. Powołując się na art 226 § 1 K.c. wskazują, że samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie maja pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. W ich ocenie przepis ten w powiązaniu z art 28 K.p.a. daje podstawę do czynnego udziału wspólników Spółki w sprawie zgłoszenia roszczeń wobec Skarbu Państwa.

Wskazują również na to, że decyzja stwierdzająca z mocy prawa nieodpłatne nabycie prawa własności przez Skarb Państwa powinna podlegać merytorycznej kontroli, której gwarancją jest zapewnienie prawa do udziału w postępowaniu poprzednim właścicielom. Wskazali, że powinni mieć prawo do kwestionowania zaświadczenia Sądu Rejonowego z dnia 6 marca 2018 r. [...], z którego wynika, że Spółka nie została przerejestrowana do KRS, tym bardziej, że wnosząc odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta przedłożyli wniosek z dnia 20 października 2010 r. w sprawie przerejestrowania Spółki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji.

Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania A. Sp. z o.o. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] ,AW stwierdzającej z dniem 1 stycznia 2016 r. nabycie przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa , prawo własności do lokalu użytkowego nr : 1"A" objętego Kw nr [...] wraz z udziałem w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w obr.[...] oznaczonej jako działka nr : 2091 pow.0,2896 ha , obj. Kw nr : [...].

Kolegium w komparycji postanowienia jako stronę wnoszącą odwołanie wskazało A. Sp. z o.o. i odwołanie tejże Spółki uznało za niedopuszczalne. Jednakże w uzasadnieniu postanowienia wskazało, że A. Sp. z o.o. R nie jest stroną postępowania o nabycie z dniem 1 stycznia 2016 r. przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa prawa własności opisanego wyżej lokalu użytkowego z udziałem w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości (str. 3 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Dalej SKO wywiodło, że w okolicznościach sprawy, na podstawie art. 9 ust. 2a – 2j przepisów wprowadzających ustawę o KRS spółka z o.o. A. [...] została wykreślona z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. (vide : zaświadczenie Sądu Rejonowego z dnia 6.03.2018 r. [...]) . Bez wątpienia zatem spółka ta z dniem 1 stycznia 2016 r. utraciła byt prawny , co było skutkiem nieprzerejestrowania ww. Spółki do Krajowego Rejestru Sądowego do dnia 31 grudnia 2015 r.

Jednocześnie art. 9 ust. 2b przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym wprost stanowi, że prawa wspólników do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

Kolegium uznało , że byłym wspólnikom nie przysługuje interes prawny w postępowaniu dotyczącym nabycia z dniem 1 stycznia 2016 r. nieodpłatnie przez Skarb Państwa mienia spółki, która utraciła swój byt prawny wskutek jej nieprzerejestrowania do KRS do dnia 31 grudnia 2015 r. Tym samym wspólnicy nie posiadają statusu strony w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie nabycia nieodpłatnego przez Skarb Państwa mienia tej Spółki z dniem 1 stycznia 2016 r., tj. prawa użytkowania wieczystego na ww. nieruchomości i prawa własności lokalu użytkowego w budynku na niej posadowionym.

Zdaniem SKO wspólnicy spółki odwołujący się utracili prawa do mienia, które pozostało po uznanej za wykreśloną z rejestru Spółce. Brak jest bowiem przepisu prawa, z którego byli wspólnicy mogą wywodzić istnienie interesu prawnego w odwołaniu się od decyzji Starosty, ale również na taki przepis nie wskazali skutecznie odwołujący. W tej sytuacji można mówić co najwyżej o interesie faktycznym .

Nie wiadomo do końca więc czyje odwołanie zostało uznane za niedopuszczalne, czy A. Sp. z o.o. R czy wspólników tejże spółki.

SKO przyjmując utratę bytu prawnego Spółki z dniem 1 stycznia 2016 r. i brak przymiotu strony w tej sprawie jednocześnie rozważało interes prawny wspólników spółki z o.o. jako wnoszących odwołanie. Należy wyjaśnić z całą pewnością, kto złożył odwołanie. Lektura akt sprawy, a zwłaszcza kontrolowanego postanowienia nie daje pewnej odpowiedzi na to pytanie.

Już z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlegałoby uchyleniu z powodu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a. w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy.

Rzeczą SKO będzie odebranie od strony wnoszącej odwołanie oświadczenia w tym przedmiocie.

Odnoszenie się w tej sytuacji do zarzutów skargi wspólników Spółki z o.o. byłoby przedwczesne.