Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 63/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 § 1 pkt 1, art. 144
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 90, art. 91
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 13 § 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 1a pkt 7, art. 19 § 1 i 5, art. 22 § 2, art. 26 § 1, art. 27, art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant: ref. staż. Martyna Dziubałka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi [A] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył spółce A Sp. z o.o. z siedzibą w G. karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]. Z uwagi na brak zapłaty należności do strony zostało skierowane upomnienie z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]. W dniu [...] lipca 2013 r. wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w P. - wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Egzekucję prowadzi Dyrektor Izby Celnej w G., który w dniu [...] sierpnia 2013 r. doręczył stronie odpis ww. tytułu wykonawczego.

Korzystając z uprawnienia określonego w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej w skrócie: "u.p.e.a.") strona wniosła w niniejszej sprawie zarzuty z dnia [...] sierpnia 2013 r., doręczone do organu egzekucyjnego - Dyrektora Izby Celnej w G. - w dniu [...] września 2013 r. Zgodnie z art. 34 ww. ustawy organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi złożone przez spółkę zarzuty w celu umożliwienia mu zajęcia stanowiska w tej sprawie.

W przedmiotowych zarzutach strona wskazała na naruszenie przepisów zawartych w art. 33 pkt 1, 4, 6, 7, 9 i 10 u.p.e.a. z uwagi na: nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym; błąd co do osoby zobowiązanego; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia; prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1, 3 i 7 oraz § 3 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie ze stanowiskiem spółki, ponieważ w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. podmiot, na który została nałożona kara pieniężna, został wskazany w nagłówku decyzji, a nie w jej sentencji, orzeczenie to nie kreuje żadnego obowiązku. Tym samym doszło do błędnego określenia zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2013 r. Zdaniem strony, przedmiotowa decyzja nie jest ostateczna. Nadto, wobec braku stosownej delegacji ustawowej, Dyrektor Izby Celnej w P. nie posiadał uprawnień do wystawienia tytułu wykonawczego (nie jest wierzycielem należności wskazanych w decyzji). Konsekwencją powyższych nieprawidłowości jest niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na zaniechanie wskazania w treści tytułu wykonawczego "ostatecznej, a tym samym wymagalnej podstawy prawnej", a dodatkowo: błędne oznaczenie, brak podpisu oraz odcisku pieczęci urzędowej uprawnionego wierzyciela na ww. tytule wykonawczym. Strona wskazała także na brak dołączenia do tytułu dowodu doręczenia upomnienia. Zgodnie z twierdzeniem skarżącej, upomnienie w ogóle nie zostało spółce doręczone. W niniejszej sprawie miało miejsce również naruszenie właściwości rzeczowej przez organ egzekucyjny, gdyż w myśl art. 19 § 5 u.p.e.a. dyrektor izby celnej nie jest uprawniony do prowadzenia egzekucji kary pieniężnej wymierzonej decyzją naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. zajął stanowisko w sprawie zarzutów spółki uznając je za nieuzasadnione. Ustosunkowując się do podniesionych przez stronę naruszeń art. 33 pkt 1 i 4 u.p.e.a. organ stwierdził prawidłowość określenia zobowiązanego - A sp. z o.o. z siedzibą w G. - w tytule wykonawczym z dnia [...] lipca 2013 r. jako adresata decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. i stronę postępowania. W kwestii uprawnień wierzycielskich Dyrektora Izby Celnej w P. organ wskazał, iż wynikają one z art. 5 § 1 pkt 4 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 ww. ustawy. Tym samym zarówno podpis widniejący na tytule wykonawczym jak i odcisk pieczęci urzędowej należą do uprawnionego wierzyciela. W tytule wykonawczym organ wskazał także podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej. Również upomnienie zostało skierowane do strony prawidłowo i doręczone w dniu [...] lipca 2013 r. Biorąc pod uwagę wymóg dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia organ wyjaśnił, iż obowiązek ten ciąży na wierzycielu wyłącznie względem organu egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do podniesionego przez stronę naruszenia art. 33 pkt 9 cyt. ustawy organ wskazał, iż właściwość rzeczowa Dyrektora Izby Celnej w G. do prowadzenia egzekucji w zakresie kary pieniężnej wymierzonej na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wynika z art. 19 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 91 ustawy o grach hazardowych i w zw. z art. 13 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W związku z postawionym przez spółkę zarzutem naruszenia art. 33 pkt 6 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej.

Pismem z dnia [...] października 2013 r. spółka A złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2013 r. W treści zażalenia strona podtrzymała argumentację zawartą w zarzutach wnosząc o ich uwzględnienie i zmianę zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] września 2013 r. wskazując na trafność oceny przez organ pierwszej instancji zasadności złożonych zarzutów. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej w P. podkreślił nadto, iż przesłanką wniesienia zarzutu z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. może być jedynie sytuacja, w której egzekucja administracyjna kierowana jest do podmiotu niebędącego faktycznie zobowiązanym do zrealizowania danego obowiązku. Tymczasem dane podmiotu, wobec którego wystawiono tytuł wykonawczy, jak i określony w nim obowiązek są w pełni zgodne z danymi podmiotu oraz z treścią obowiązku określonymi w akcie stanowiącym podstawę do jego wydania. Dokonując analizy przepisów dotyczących właściwości rzeczowej i miejscowej organów celnych organ uznał prawidłowość argumentacji zawartej w treści skarżonego postanowienia wskazując jako uprawnionego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego - Dyrektora Izby Celnej w G. oraz jako wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w P.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. spółka A złożyła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2013 r. W treści skargi strona podtrzymała wcześniejszą argumentację i wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Strona skarżąca podniosła w skardze zarzut rażącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisów art. 33 pkt 1, 4, 7, 8 i 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 i 7 oraz § 3 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2013 r. oddalającego zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2013 r., w sytuacji gdy doszło do następujących uchybień:

1) błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.),

2) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.),

3) prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9 u.p.e.a.),

4) niespełnienia wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.).

W odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawową funkcją postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu konkretyzacji norm prawa administracyjnego materialnego w określonym stanie faktycznym. Kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organów podatkowych w kwestii uznania za nieuzasadnione zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej Spółki.

Na wstępie należy zaznaczyć, że w przypadku postępowania egzekucyjnego chodzi w istocie o wyegzekwowanie obowiązków wynikających z decyzji podlegających wykonaniu. W postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej w P. prawidłowo rozstrzygnął kwestię zgłoszonych przez Spółkę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2013 r., a sporne postanowienie wydane zostało zgodnie prawem i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich zgłoszonych przez zobowiązaną Spółkę zarzutów.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów w pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2013 r. W ocenie Sądu, nie budzi zatem wątpliwości fakt, że obowiązek nałożony na Skarżącą istniał, a decyzja jako ostateczna i podlegająca wykonaniu, mogła stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o który skutecznie wszczęto egzekucję administracyjną. Mając na względzie powyższe, Sąd za bezpodstawne uznał twierdzenie Skarżącej o nieprawidłowym oznaczeniu strony w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L., albowiem nie budzi wątpliwości kto jest jej adresatem. Decyzja, co wynika wprost z jej treści, została skierowana do "A" Sp. z o. o. z siedzibą w G. i Spółka ta jest adresatem tego aktu. Podkreślenia wymaga, że sentencja decyzji i jej uzasadnienie stanowią jedną nierozerwalną całość. Z uzasadnienia decyzji wynika zaś jednoznacznie wobec jakiego podmiotu została wymierzona kara pieniężna. Nie wprowadza w błąd oznaczenie osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym z dnia [...] lipca 2013 r., gdyż jest tożsame z oznaczeniem strony w decyzji. W części "A" tytułu wykonawczego zawierającej dane identyfikacyjne i adres zobowiązanego, jako zobowiązaną będącą podmiotem, u którego powstało zobowiązanie wskazano: "A" Sp. z o. o. w G. oraz podano dane identyfikujące zobowiązaną Spółkę, tj. NIP, REGON, a także siedzibę prowadzonej działalności gospodarczej. Dane te są tożsame z danymi podmiotu, do którego skierowano decyzję stanowiącą podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego. W świetle powyższego za pozbawiony podstaw należy uznać zarzut naruszenia art. 33 pkt 4 u.p.e.a.

Za chybiony należy także uznać zarzut naruszenia przepisu art. 33 pkt 8 u.p.e.a., a więc prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W badanej sprawie organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. Z kolei w myśl art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast podmioty uprawnione do inicjowania postępowania egzekucyjnego zostały wskazane w art. 5 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 pkt 1 wprowadził w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego zasadę, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej jest zawsze właściwy do orzekania organ I instancji. Wyjątek od tej zasady przewidziano w art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a., z którego wynika, że w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, podmiotem inicjującym postępowanie egzekucyjne jest zawsze właściwy dla tego naczelnika dyrektor izby celnej. Natomiast z art. 90 ust. 1 u.g.h. wynika, że kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.

Z powołanych wyżej regulacji prawnych wynika, że podmiotem uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku w analizowanej sprawie jest dyrektor izby celnej. Stosownie zaś do postanowień u.s.c., statutu nadanego izbom celnym i urzędom celnym przez Ministra Finansów zarządzeniem Nr 30 z dnia 29 października 2009 r. (Dz. Urz. MF Nr 13, poz. 72 ze zm.) i regulaminu organizacyjnego Służby Celnej, jest nim Dyrektor Izby Celnej w P., jako organ właściwy dla Naczelnika Urzędu Celnego w L., który wydał decyzję w sprawie kary pieniężnej.

Zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a., za organ egzekucyjny uważa się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. O tym, które organy pełnią funkcje organów egzekucyjnych przesądzają przepisy u.p.e.a. oraz przepisy szczególne. I tak, z art. 19 § 1 u.p.e.a. wynika, że organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, jest naczelnik urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem § 2-8. Przepis art. 19 § 5 u.p.e.a. stanowi, że dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie zaś z u.g.h., do poboru należności z tytułu przedmiotowych kar pieniężnych właściwe są organy celne. W świetle powyższych przepisów nie ulega wątpliwości, że organem egzekucyjnym jest dyrektor izby celnej.

Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca ma siedzibę w G. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że G. znajduje się w zasięgu terytorialnym działania Dyrektora Izby Celnej w G. Organ ten więc, jako organ egzekucyjny, był w pełni uprawniony do wszczęcia i prowadzenia egzekucji w badanej sprawie.

Odnosząc się do zgłoszonego przez skarżącą na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1, 7 oraz § 3 u.p.e.a., tj. nieprawidłowego oznaczenia wierzyciela, rażąco wadliwego złożenia podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela oraz braku dołączenia do tytułu wykonawczego upomnienia, Sąd stwierdził, że Dyrektor Izby Celnej w P. prawidłowo uznał ten zarzut za bezzasadny. Podnieść bowiem należy, że sporny tytuł wykonawczy zawiera prawidłowe oznaczenie wierzyciela, gdyż wskazuje pełną jego nazwę, numer NIP i jego adres, a także zawiera jego pieczęć nagłówkową. Ponadto, w pozycji 45 tytułu użyto pieczęci urzędowej Dyrektora Izby Celnej w P., natomiast w pozycji 52 tytuł ten zawiera podpis osoby upoważnionej do jego podpisania z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, co powoduje, że spełnia on wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a.

W kwestii zarzutu nie dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 27 § 3 u.p.e.a., należy wskazać, że obowiązek dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia ciąży na wierzycielu względem organu egzekucyjnego, nie zaś względem zobowiązanego. Nie ma także podstaw, aby organ egzekucyjny przesyłając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 u.p.e.a.) załączał do niego dowód doręczenia upomnienia, skoro wcześniej wierzyciel przesłał mu upomnienie, a data jego doręczenia jest wskazana w tytule. Stanowisko zobowiązanej Spółki, że wymóg taki, zgodnie z art. 27 § 3 u.p.e.a., ciąży na wierzycielu względem zobowiązanego, w ocenie Sądu, jest nieprawidłowe. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca podnosiła także, że do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia, co nakazuje art. 27 § 3 u.p.e.a. Twierdzenie to, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału, jest zupełnie niezrozumiałe, albowiem z akt sprawy bezspornie wynika, że upomnienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. zostało doręczone zobowiązanej Spółce w dniu [...] lipca 2013 r., co zostało podane w tytule wykonawczym w rubryce 49 (kserokopia dowodu doręczenia znajduje się w aktach administracyjnych – k. 22). Odbiór dokumentu potwierdziła osoba uprawniona do odbioru pism w Spółce. Wobec powyższego Sąd uznał, że wbrew opinii Skarżącej, tytuł wykonawczy z dnia [...] lipca 2013 r. zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 u.p.e.a., decydujące o jego dopuszczalności w postępowaniu egzekucyjnym.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.