Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 202/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę


UZASADNIENIE

E. B. wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2009 r. wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o umorzenie zaległości podatkowych - wynikających z decyzji tego organu z dnia [...] nr [...] orzekającej o jej odpowiedzialności, jako byłego członka zarządu D. sp. z o. o. w B. B.

Strona podała, że była członkiem zarządu Spółki, ale według jej wiedzy spółka nie posiadała żadnych zaległości podatkowych, wszystkie zobowiązania były regulowane na bieżąco, firma nie miała problemów finansowych i znajdowała się w dobrej kondycji. Wskazała, że dopiero w późniejszym czasie okazało się, że księgowa zajmowała się transakcjami związanymi ze złomem. Podniosła, że nie brała udziału w tych działaniach, co zostało potwierdzone w oświadczeniu księgowej z dnia 09 marca 2009r.

W ocenie strony, w takiej sytuacji nie powinna ona ponosić odpowiedzialności za zaległości Spółki D.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowych wynikających z decyzji z dnia [...] Nr [...] orzekającej o odpowiedzialności E. B. jako byłego członka zarządu D. sp. z o. o. w B. B. za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec-grudzień 2004 r. oraz za styczeń i luty 2005 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie w całości wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy I instancji w celu ponownego przeanalizowania sytuacji majątkowej i zdrowotnej wnioskodawcy.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie ważnego interesu podatnika i podjęcie całkowicie dowolnego rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem o aktualnej sytuacji finansowej oraz stanie majątkowym z dnia 07 września 2009 r. jedyny dochód strony stanowi renta w wysokości: 1.577,11 zł miesięcznie do listopada 2009 r., 1.895,73 zł od grudnia 2009 r.

Na podstawie zawiadomienia z dnia 14 sierpnia 2009 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. zajął wymienione świadczenie na poczet przedmiotowych zaległości podatkowych objętych tytułami wykonawczymi SM 6/4838/09, SM 6/4839/09, SM 6/4840/09. Zajęcie realizowane jest od września 2009 r. zgodnie z zawiadomieniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat B.-F. z dnia 26 sierpnia 2009 r. Potrącenie wynosi 473,93 zł miesięcznie.

Odnosząc się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, organ wskazał, że strona nie posiada żadnych nieruchomości, majątek ruchomy stanowi samochód osobowy [...] rok. prod. [...]. Organ wskazał, że strona mieszka wraz z córką, zięciem i wnukiem w należącym do córki mieszkaniu o powierzchni [...] m2. (lokal mieszkalny był przedmiotem darowizny strony na rzecz córki na podstawie umowy z dnia 15 marca 2006 r. Wartość przedmiotu darowizny określono w kwocie 220.00 zł).

Organ podał, ze wydatki strony stanowią opłaty uiszczane za energię elektryczną, telefon stacjonarny i komórkowy, telewizję kablową w kwocie łącznej ok. 460 zł miesięcznie, opłaty eksploatacyjne z tytułu użytkowania mieszkania wynoszą ok. 750 zł miesięcznie (w tym czynsz, gaz, centralne ogrzewanie, woda).Według oświadczenia strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z razem zamieszkującymi osobami.

Córka skarżącej nie pracuje a zięć uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 2.200 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że od czerwca 2007 r. choruje z powodu pęknięcia kręgosłupa i rwy udowej. Podała, że jest osobą częściowo niezdolną do pracy i w związku z tym przyznano jej świadczenie rentowe na okres od listopada 2008 r. do dnia 31 listopada 2009 r., do którego prawo przedłużono do dnia 30 kwietnia 2010 r. Skarżąca podała, że na zakup leków miesięcznie musi przeznaczać około 360 zł .

Organ podał, że ze złożonych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 wynika, iż w ostatnich latach podatkowych strona uzyskiwała następujące dochody:

• w 2006 r. z wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie 16.270,72 zł,

• w 2007 r. dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie 11.259,96 zł i z innych źródeł w kwocie 5.159,50 zł,

• w 2008 r. dochód z innych źródeł w kwocie 10.169,70 zł.

Ponadto organ powołując się na dane pochodzące z Krajowego Rejestru Sądowego organ wskazał, że wnioskodawca nadal sprawuje stanowisko prezesa zarządu Spółki D. Wpis pochodzi z dnia 12 września 2003 r. i do chwili obecnej został trzykrotnie zaktualizowany, przy czym przez cały czas pozostawały niezmienione dane dotyczące reprezentacji Spółki (samodzielnie prezes jednoosobowego zarządu).

Organ wskazał, że z danych rejestrowych (KRS oraz Monitor Sądowy i Gospodarczy) wynika również, iż w latach ubiegłych strona sprawowała także funkcję prezesa zarządu C. sp. z o. o. (w okresie od dnia 04 sierpnia 2003 r. do dnia 09 listopada 2004 r.) oraz była wspólnikiem Przedsiębiorstwa Handlowego K. sp. z o. o. w likwidacji (od dnia 22 marca 2004 r. jako jeden z dwóch wspólników) jak również

W firmie N. sp. z o. o. (w okresie od dnia 07 lipca 2004 r. do dnia 28 grudnia 2007 r. jako jeden z dwóch wspólników).

Mając na uwadze powyższe, organ nie zgodził się z podniesionym w odwołaniu argumentem, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. nie sprawdził informacji o pełnionych przez stronę funkcjach w spółkach prawa handlowego, a także posłużył się nieprawdziwymi danymi wskazując, że skarżąca nadal pełni funkcję prezesa zarządu D. sp. z o. o. w B. B.

Odnosząc się do uwagi skarżącej, iż przedmiotowe zaległości powstały bez jej winy, organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku osoby reprezentującej podmiot gospodarczy samodzielnie (prezes jednoosobowego zarządu) strona nie może usprawiedliwiać się niewiedzą o operacjach gospodarczych przeprowadzonych przez Spółkę, bowiem jest jedyną osobą ponoszącą odpowiedzialność za wszelkie działania Spółki w okresie pełnienia tej funkcji. Nawet faktyczne prowadzenie spraw spółki przy pomocy i przez osoby trzecie, oznacza prowadzenie ich w imieniu zarządu i na jego odpowiedzialność.

Ustosunkowując się do kwestii oparcia się organu I instancji wyłącznie na dostarczonych przez stronę informacjach przy dokonywaniu oceny jej sytuacji finansowej i możliwości zarobkowych, Dyrektor Izby Skarbowej w B. podkreślił, że w sprawach, których przedmiotem jest przyznanie ulgi podatkowej to na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających wystąpienie ważnego interesu (lub interesu publicznego), uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi.

Zwykle bowiem niezbędne jest ustalenie szczegółów sytuacji finansowej, rodzinnej i życiowej, o których informacji może dostarczyć wyłącznie podatnik. Nie jest w ogóle możliwe, a wręcz byłoby niezgodne z prawem, poznanie i ujawnienie informacji o stanie zdrowia wnioskodawcy bez jego wiedzy i zgody. W tym zakresie organ nadmienił, że strona nie przedstawiła dowodów świadczących o złym stanie zdrowia.

Organ wskazał, że przy podejmowaniu decyzji organ podatkowy I instancji słusznie zatem oparł ocenę sytuacji rodzinnej i życiowej strony przede wszystkim na podanych przez nią informacjach.

Przy analizie sytuacji finansowej korzystał jednak również z wiedzy

o faktach powszechnie znanych oraz znanych organowi podatkowemu z urzędu,

takich jak zeznania o wysokości uzyskanego dochodu (poniesionej straty) PIT-37, informacje o dokonanych operacjach gospodarczych podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych - darowizna na rzecz córki spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w dniu 15 marca 2006 r. o wartości 220.000 zł. Tym samym za chybiony Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał zarzut dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ I instancji w sposób dowolny.

Podsumowując organ stwierdził, że w okolicznościach uzyskiwania przez skarżącą dochodu wyłącznie z tytułu świadczenia rentowego, w niniejszej sytuacji zaistniał ważny interes podatnika.

Niemniej mając na względzie sposób powstania przedmiotowych zaległości podatkowych, fakt że pierwotnym dłużnikiem był podmiot gospodarczy, na którego politykę finansową strona miała bezpośredni i decydujący wpływ oraz, że zaległość dotyczy zobowiązania w podatku od towarów i usług, który wliczany jest w cenę sprzedawanego towaru lub wykonywanej usługi, Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że brak jest możliwości udzielenia ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych.

Korzystając zatem z przyznanej przez ustawodawcę swobody wydania decyzji o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych (uznanie administracyjne), organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.

W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie ważnego interesu podatnika i podjęcie całkowicie dowolnego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że organ prowadząc postępowanie poza odebraniem od niej oświadczenia o sytuacji majątkowej nie poczynił żadnych ustaleń o innych warunkach mających wpływ na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy nie uwzględnił stanu zdrowia skarżącej i braku możliwości zarobkowych, które stanowią istotny i ważny argument przemawiającym za uwzględnieniem wniosku o umorzenie zobowiązania podatkowego.

Strona podniosła, że organ odwoławczy nie poczynił żadnych ustaleń w celu sprawdzenia podanych faktów, ograniczył się jedynie do okoliczności podanych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. przyjmując je za prawdziwe i wiarygodne. Skarżąca wskazała, że nie pełni funkcji w spółkach prawa handlowego,

o których mowa w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji.

Zarzuciła również, że organ podatkowy przy podejmowaniu decyzji uwzględnił transakcje handlowe dotyczące obrotu nieruchomościami, w których uczestniczyła jako osoba reprezentująca podmiot gospodarczy.

Podkreśliła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, utrzymuje się z renty i ponosi wysokie wydatki na leczenie. W ocenie skarżącej, organ podatkowy przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie wziął pod uwagę zachodzącej w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania administracji publicznej pod kątem zgodności tych działań z prawem.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani procedury , co oznacza, że skarga podlega oddaleniu.

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącej uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, wynikających z decyzji organu z dnia [...] orzekającej o odpowiedzialności jednoosobowego członka zarządu spółki z o.o. działającej pod firmą D. w B. B. - uznając, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes podatnika, o którym mowa w art. 67 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej Op.

Decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania ulgi podatkowej, o której mowa w art. 67 a § 1 pkt 3 cyt. ustawy Op. należy do decyzji uznaniowych, co oznacza, że Ustawodawca pozostawił organowi podatkowemu decyzję w tej sprawie.

Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; jak również Ordynacja podatkowa 2005 r. Komentarz Mastalski ,B. Adamiak,, Wrocław 2005, s. 308.

Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Skoro zatem Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony, ani do oceny słuszności, ani celowości zaskarżonej decyzji. Organ bowiem nie jest zobowiązany do udzielenia ulgi nawet , gdy stwierdzi , iż w sprawie wystąpiły przesłanki " ważnego interesu podatnika" lub " interesu publicznego"

Należy podkreślić, że ważny interes podatnika to sytuacja, w której z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań wobec Skarbu Państwa.

O zaistnieniu tej przesłanki nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny.

Natomiast kryterium interesu publicznego odwołuje się do wartości uniwersalnych, takich jak sprawiedliwość i równość wobec prawa; zaufanie do organów państwa, które skutkuje podporządkowaniem się narzuconym regułom postępowania.

Jak wynika z akt sprawy organ uznał, że w sprawie ze względu na fakt, że skarżąca utrzymuje się wyłącznie z renty chorobowej występuje ważny interes podatnika, ale pomimo tego odmówił przyznania stronie wnioskowanej ulgi korzystając z uprawnienia w postaci decyzji uznaniowej. To oznacza, że w tym miejscu kończy się sądowa kontrola podjętej decyzji. Ustawodawca bowiem wyposażył organy w możliwość odmowy przyznania ulgi nawet przy stwierdzeniu wystąpienia przesłanki w postaci ważnego interesu podatnika.

Takie sformułowanie przepisu przesądza o jego uznaniowości, co oznacza, że organ może a nie musi umorzyć zaległości podatnika.

Nie można zatem z umorzenia zaległości czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku. Podkreślenia wymaga, iż nawet w wypadku zaistnienia przypadków uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, lecz nie musi umorzyć należnych kwot.

Skoro bowiem umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną a zasadą jest płacenie podatków, to przypadki, wskazane w art. 67a Ordynacji podatkowej, powinny posiadać tę samą cechę.

W związku z powyższym obowiązkiem organu, w takich sprawach jest zebranie pełnego materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji materialnej podatnika,

Jak wynika z treści cyt. przepisu ocenę, czy w konkretnym przypadku zachodzą wyjątkowe okoliczności, wymienione w tym przepisie pozostawiono organowi podatkowemu. Tak rozumiany przepis prawa skutkuje ograniczeniem kontroli sprawowanej przez Sąd Administracyjny.

Kontrola legalności decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do badania, czy w procesie dowodowym do tej decyzji organ podatkowy :

1. uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający udzielenie ulgi podatkowej;

2. czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Rolą Sądu w tej sprawie było zatem zbadanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności , mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi.

Sąd co należy zaznaczyć, nie ocenia wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności, stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony skarżącej. (por. wyrok NSA z 31.01.2003r. Biul. Skarb. 2004/6/30), gdzie zawarto tezę:

"Sąd Administracyjny nie jest więc kolejnym organem w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, co oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. "

Kontroli Sądu poddane zostało zatem wyłącznie postępowanie poprzedzające wydanie decyzji uznaniowej. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że postępowanie prowadzone było w sposób prawidłowy. Podatnik wnoszący o ulgę, z uwagi na fakt, że pragnie wyciągnąć dla siebie korzystne skutki winien przedstawić swoją sytuację finansową i rodzinną w taki sposób aby organ mógł ją ocenić pod kątem występowania przesłanki ważnego interesu podatnika.

Jak wskazano wyżej organ uznał, że w sprawie występuje ważny interes podatnika ale pomimo to swą decyzję o przyznaniu lub odmowie pozostawił swemu uznaniu do czego miał prawo.

W związku z tym Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).