Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1522/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105, art. 156 par. 1 pkt2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art, 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T.B., R. O. i S. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]; 2. stwierdza nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. nr [...]; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T. B., R. O. i S. B. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosków T. B., R. O.

i S. B. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...], orzekło o przejęciu na własność Państwa, jako opuszczonego, gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi Z., stanowiącego własność F. K. W uzasadnieniu decyzji Prezydium wskazało, że w 1944 r. wszyscy mieszkańcy wsi Z. K. zostali wysiedleni, w tym F. K., a grunty zostały zajęte pod lotnisko. Od 1955 r. grunty były w użytkowaniu państwowego gospodarstwa rolnego.

W roku 1956 r. państwowe gospodarstwo rolne zostało rozwiązane, a grunty leżały odłogiem bądź były użytkowane przez miejscowych rolników. W tej sytuacji "wyłonił się problem zagospodarowania większego areału opuszczonych gruntów wsi Z. przez stworzenie Państwowego Gospodarstwa Rolnego".

W wyniku złożonego przez S. B. odwołania, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 1963 r.,

nr [...], uchyliło decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. w odniesieniu do przejętej na rzecz Państwa

1/3 części nieruchomości będącej w posiadaniu i użytkowaniu J. i S. B., a w pozostałych 2/3 części utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Prezydium wskazało, że gospodarstwo należące do ojca odwołującej się F. K. posiadało powierzchnię [...] ha. Spadkobiercami nieruchomości po wymienionym na mocy postanowienia Sądu Powiatowego

w S. z dnia [...] kwietnia 1959 r., sygn. akt [...], byli S. B., W. B. i A. K. Ponadto wskazano, że W. B.

i A.K. przyznanych im powyższym postanowieniem części nieruchomości nie użytkują i grunty ich leżą odłogiem, natomiast przypadająca S.B. część jest przez nią użytkowana nieprzerwanie od 1954 r., przy czym skarżąca "opłaca podatki i wszelkiego rodzaju należności względem Państwa". Ponadto, użytkowany przez skarżąca grunt "stanowi podstawę utrzymania całej rodziny, gdyż poza tymi gruntami posiada tylko plac przy siedlisku we wsi [...] o pow. [...]ha".

Wnioskami z dnia [...] lutego 2011 r. R. O., T. B. oraz S. B. wystąpili do Wojewody [...] o unieważnienie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r.

w części przypadającej poprzedniczce prawnej wnioskodawców W. B., będącej spadkobierczynią po F.K. w 1/3 części. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], przekazał ww. wnioski do rozpatrzenia według właściwości Ministrowi Rolnictwa

i Rozwoju wsi. Wnioskodawcy wskazali, ze gospodarstwo zostało przejęte jako opuszczone z naruszeniem prawa w związku z budową państwowego gospodarstwa rolnego, co było zasadniczą przyczyną przejęcia. W czasie, gdy gospodarstwo "odbierano" były już sporządzone założenia projektowe do budowy państwowego gospodarstwa rolnego w Z. na posesjach obejmujących gospodarstwo F. K. Wnioskodawcy podnieśli również, iż gospodarstwo zostało przejęte niezasadnie, gdyż do czasu jego wywłaszczenia

w całości było uprawiane przez jedną ze spadkobierczyń po F. K. – córkę S.B. Wskazali, ze S. B. po upływie roku od przejęcia otrzymała ekwiwalent w postaci 1/3 części z gospodarstwa.

Ponadto, w piśmie z dnia 27 czerwca 2012 r. wnioskodawcy wskazali, że złożone przez nich wnioski dotyczą uregulowania należności za bezprawne odebranie [...]ha ziemi we wsi Z. na rzecz Skarbu Państwa i znajdują ich zdaniem oparcie w art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz że domagają się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydiom Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. w części dotyczącej 1/3 części spadku po F. K., przypadającej W. B. Zainteresowani sprecyzowali wnioski w piśmie z dnia 22 sierpnia 2013 r. domagając się uchylenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. w części spadku po F. K. przypadającej W. B.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu ww. wniosków, odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji wskazując w uzasadnieniu, że przejęcie przedmiotowego gospodarstwa, w części przypadającej spadkobiercy po F. K. – W. B. nastąpiło zgodnie ze stanowiącymi podstawę jego przejęcia przepisami. T. B., R. O. i S. B. wystąpili w wnioskami

o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strony podniosły zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak też naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, tj. art. 71 § 1, 80, 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz prawa materialnego, m.in. przepisów art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161) i § 1 ust

1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu ww. wniosków, utrzymał w mocy swą decyzję.

W tej sytuacji T.B., R. O. i S. B. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na powyższą decyzję Ministra podnosząc w szczególności zarzut błędnych ustaleń faktycznych organu poprzez dowolnego przyjęcia braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1963 r., kwestionowanej w części dotyczącej 1/3 części spadku po F. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt. I SA/Wa 298/14, po rozpoznaniu ww. skarg, uchylił omawiane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. oraz z dnia [...] września 2013 r. Sąd wskazał, ze dla przedmiotowej sprawy "istotne znaczenie miało to, ze kontrolowana decyzja z 1962 r. dotyczyła przejęcia gospodarstwa rolnego, a więc mienia już wówczas definiowanego i określonego jako pewna zorganizowana całość gospodarcza". W tej sytuacji kontrola legalności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. i decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., w trybie stwierdzenia nieważności, mogłaby być przeprowadzona jedynie wówczas, gdyby wnioski R. O., T. B. i S. B. zawierały żądanie stwierdzenia nieważności tych decyzji w całości. Tymczasem organ nadzoru dokonał kontroli legalności nieistniejącej

w rzeczywistości części kontrolowanej decyzji. W tej sytuacji Sąd uznał, że Minister wydał decyzję z dnia [...] września 2013 r. z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W związku z wytycznymi zawartymi w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia

25 marca 2015 r., wystąpił do R. O., T. B. i S. B. o wyjaśnienie czy wnioski z dnia [...] lutego 2011 r. obejmują żądanie stwierdzenia nieważności w całości zarówno decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia [...] sierpnia 1963 r,, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., czy też obu ww. decyzji w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa przypadającego W. B. udziału w spadku po F. K., tj. w części dot. gruntu o pow. [...]ha, stanowiącego 1/3 część przejętego gospodarstwa rolnego łącznej pow. [...]ha. Z pisma z dnia [...] marca 2015 r. (stanowiącego odpowiedź na ww. wystąpienie Ministra) wynika, iż ww. wnioskodawcy żądają wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1963 r., w tej części, która utrzymuje w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. w zakresie dotyczącym przejęcia przez Skarb Państwa przypadającego W. B. wyżej wskazanego udziału.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...], w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa przypadającego W. B. udziału w spadku po F. K., tj. w części dotyczącej gruntu o pow. [...] ha stanowiącego

1/3 części przejętego gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha, położonego we wsi Z.

Następnie T. B., R. O. i S. B. wystąpili

z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strony podniosły, że żądają stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., nie żądają natomiast stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S.

Rozpatrując niniejszą sprawę organ podniósł, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] orzekło o przejęciu całego gospodarstwa rolnego stanowiącego własność F. K., natomiast Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej decyzją z dnia

[...] sierpnia 1963 r., nr [...] organ odwoławczy uchylił tę decyzję w 1/3 części nieruchomości będącej w posiadaniu i użytkowaniu J. i S. B. oraz utrzymał w mocy w pozostałych 2/3 części nieruchomości.

W związku z powyższym ww. decyzja z dnia [...] sierpnia 1963 r., jak

i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 1962 r., nie zawierają, mającego charakter samodzielny rozstrzygnięcia w postaci przejęcia 1/3 części gospodarstwa rolnego, przypadającej W.B. jako udziału spadkowego po ojcu F. K., nie było zatem dopuszczalne wszczęcie, na wniosek stron, postępowania nieważnościowego mającego za swój przedmiot jedynie wyżej wskazany udział. Skoro postępowanie nieważnościowe w takim zakresie zostało już wszczęte (zawiadomieniem Ministra z dnia 15 lipca 2013 r.) należało to postępowanie umorzyć – stosownie do przepisu art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej umarza postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie ma zatem związek z takimi okolicznościami, które stanowią trwałe, nieusuwalne przeszkody w kontynuacji postępowania administracyjnego.

Decyzja o umorzeniu postępowania została wydana w oparciu o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2014 r. sygn.. akt I SA/Wa 298/14, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą

w sprawie organ, którego działanie było przed miotem zaskarżenia (zob. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Przez ocenę prawną rozumie się powszechne wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnianych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków

w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. I SA/Gd 635/08, LEX Nr 484031). W sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie zastosuje się do oceny i wskazań sądu, wówczas uzasadnia to możliwość zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie spowodują jej uchylenie przez sąd. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy związania orzeczeniem sądu administracyjnego (wyrok

z dnia 25 lutego 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn.

I SA/Gl 747/08, LEX Nr 489460).

Zdaniem organu kontrola legalności w trybie stwierdzenia nieważności mogłaby być przeprowadzona jedynie wówczas gdyby wniosek zawierał żądanie stwierdzenia nieważności w całości zarówno decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] jak i decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...]. W tym przypadku stronami postępowania byliby nie tylko spadkobiercy po W. B., ale także S. B. i A. K., lub następcy prawni tych osób.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli T. B., R. O. i S. B. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływy na wynik sprawy tj. § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 KPA i art. 156 § 1 pkt 2 KPA poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie

w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2015 r., wskutek bezpodstawnej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r. utrzymującej w mocy w części decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] sierpnia 1962 r., pomimo wydania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2015 r. bez uzyskania przez organ stanowiska strony co do wyjaśnienia, czy wniosek z [...] lutego 2011 r. obejmuje żądanie stwierdzenia nieważności w całości czy w części decyzji

z [...] sierpnia 1963 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. jak

i poprzedzającej ją decyzji z [...] sierpnia 1962 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S.;

b) art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 k.p.a. przez naruszenie zasady zaufania, zasady informowania zasady przekonywania oraz zasady czynnego udziału stron

w postępowaniu:

- wskutek nieudzielenia stronom pełnej informacji o okolicznościach faktycznych

i okolicznościach prawnych sprawy, co do podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r. oraz decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] sierpnia 1962 r.;

- wskutek nieustosunkowania się do zgłaszanych przez strony w toku postępowania twierdzeń i wniosków, co do stwierdzenia nieważności obu decyzji z 1962 r. i 1963 r.;

- wskutek nieustosunkowania się do twierdzeń i wniosków, które strony uważały za istotne dla sposobu załatwienia sprawy zgodnie z ich wnioskiem, poprzez wzbudzenie

u stron przeświadczenia o lekceważeniu ich twierdzeń i wniosków, a w konsekwencji załatwienie sprawy bez uwzględnienia całokształtu ich okoliczności, w sposób stronniczy i niesprawiedliwy;

- wskutek niezapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co uniemożliwiło stronom odniesienie się oraz wypowiedzenie się co ile zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

w tym także co do podtrzymaniu żądania o stwierdzenie nieważności obu decyzji

z 1962 r. i 1963 r.;

co w konsekwencji doprowadziło do błędnego i bezpodstawnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji w oparciu o niezgodnie z wezwaniem [...] czerwca 2015 r., uzupełnione przez strony wnioski o podpisy w piśmie z 5 maja 2015 r., jak i piśmie z 7 lipca 2015 r., co powoduje, że organ rozpoznał sprawę niezgodnie

z rzeczywistym żądaniem stron, w tym określonym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wyraźnie podniosły, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] z [...] kwietnia 2015 r. została wydana bez uzyskania przez organ administracji rzeczywistego stanowiska strony co do wyjaśnienia, czy wniosek z 27 lutego 2011 r. obejmuje żądanie stwierdzenia nieważności w całości czy też w części decyzji z 1963 r. i z 1962 r.;

c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady prawdy obiektywnej oraz niepodjęcie w toku postępowania koniecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zarówno wskutek zaakceptowania błędnych ustaleń faktycznych organu in meriti w zakresie dowolnego przyjęcia braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia [...] sierpnia 1963 r. kwestionowanej, w części dotyczącej 1/3 części spadku po F. K., decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., jak też nie przeprowadzenia przez organ oceny okoliczności zaadresowania decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r. i jej wysłania w O. na adres zmarłego F. K., pod którym zmarły nigdy nie mieszkał, a także niewyjaśnienia okoliczności niewysłania decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r. do spadkobierców zmarłego, w tym do strony postępowania W. B., co w konsekwencji pozbawiło możliwości jej zaskarżenia przez strony postępowania (spadkobierców zmarłego), i stanowiło rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

d) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 zw. z art. 158 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez ich niezastosowanie, pomimo zachodzących w sprawie przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r. utrzymującej w mocy w części decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] sierpnia 1962 r. przez nierozpatrzenia wszystkich żądań i zarzutów stron oraz braku ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji, a także błędne przyjęcie, że zgromadzony

w sprawie materiał jest wystarczający dla ustalenia, iż w pi podmiotowej sprawie nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.;

e) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a przede wszystkim braku wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń, zarzutów i wniosków odwoławczych, które zostały pominięte, co w rezultacie powoduje uzasadnione przypuszczenie, że ustalenie przez organ podstawy faktycznej nastąpiło nieprawidłowo i wbrew przepisom postępowania;

2) błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy:

a) przez nieustalenie, czy na dzień wydania decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] sierpnia 1962 r. oraz decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w B.

z [...] sierpnia 1963 r., nieruchomość należąca wówczas do F. K.

a następnie w drodze spadkobrania w odpowiedniej części do jego córki W. B. z. K., miała rzeczywiście charakter gospodarstwa rolnego w rozumieniu

art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną

i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm), mimo że w dacie wydania decyzji z 1962 r. obowiązujące przepisy prawa nie zawierały definicji gospodarstwa rolnego w świetle art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz.U. Nr 39, poz. 172 z późn. zm.), co w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia prawa oraz nieprawidłowego rozstrzygnięcia

w zaskarżonej decyzji;

b) przez nieustalenie, czy i kiedy miało miejsce opuszczenie gospodarstwa rolnego przez W. K. jako właścicielkę części gospodarstwa rolnego położonego

w Z. przypadającej jej jako spadkobierczyni po F. K., która to okoliczność stanowi niezbędną przesłankę zastosowania przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia [...] kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną

i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.), której okoliczności nie ustaliły organy orzekające decyzjami [...] co stanowi o rażącym naruszeniu prawa;

c) przez nieustalenie, czy S.B. z mocy postanowienia Sądu Powiatowego w S. i z dnia [...] kwietnia 1959 r., sygn. akt [...], stał się w 1/3 części właścicielem gospodarstwa rolnego w Z. po zmarłym K. F., w sytuacji gdy z w/w postanowienia Sądu wynika, że S.B., A.K., W. B. uczestniczą w spadku po 1/3 części każdy z nich, natomiast S. B. jest jedynie spadkobiercą po swojej matce W. B., lecz nie na mocy powołanego wyżej postanowienia Sądu;

d) przez nieustalenie, czy W. B. oraz S. K. użytkowali przypadające im w wyniku spadkobrania części spadku w gospodarstwie rolnym we wsi Z., w i sytuacji gdy takie ustalenie mogło dotyczyć jednie W.B. oraz A.K.;

e) przez nieustalenie, czy W. B. zd. K. utrzymywała się z pracy świadczonej pozo gospodarstwem, skoro uprawiała zioła i korzystała z odpowiedniej części oddziedziczonego po ojcu gospodarstwa rolnego we wsi Z., co wynika m.in. z zaświadczenia [...] Zakładów [...] z [...] stycznia

1990 r. o wykonywaniu przez nią w latach 1954 r do 1976 r. stałego zbiera ziół (kopia

w załączeniu), które to ustalenie w konsekwencji wyłącza ustalenie organu

o utrzymywaniu się przez nią z pracy poza w/w gospodarstwem oraz przesłankę jego opuszczenia, co w konsekwencji przesądza o rażącym naruszeniu prawa w zakresie przyjętej podstawy faktycznej oraz prawnej przejęcia gospodarstwa rolnego,

a w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowego rozstrzygnięcia;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 13 lipca 1957 r.

o zmianie dekretu w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1961 r. Nr 39, poz. 198) przez jego niewłaściwe zastosowanie przy wydaniu decyzji przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S.

z [...] sierpnia 1962 r. oraz decyzji przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...]sierpnia 1963 r.;

c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz.U. Nr 39, poz. 172 z późn. zm.) przez jego niezastosowanie do oceny pojęcia nieruchomość rolna przy wydawaniu decyzji przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S.

z [...] sierpnia 1962 r. oraz decyzji przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r.;

d) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu

i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm,) przez jego niezastosowanie jako podstawy wydania decyzji przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w S. z [...] sierpnia 1962 r. oraz decyzji przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r.

Organ, zdaniem skarżących, naruszył także art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) przez jego niezastosowanie w sytuacji zgłaszanego organowi in meriti w tym zakresie wniosku.

Skarżący zwrócili uwagę, że na części przedmiotowego gospodarstwa W. B. (zd. K.) uprawiała zioła, korzystając z odpowiedniej części oddziedziczonego po ojcu gospodarstwa rolnego we wsi Z., którego nie można uznać za opuszczone w rozumieniu przepisów art. 2 ust 1 ustawy z dnia

13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu

i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.).

Organ, zdaniem skarżących, dopuścił się także nieprawidłowej oceny zgodności z prawem decyzji organu in meriti, a wskutek nierozpatrzenia ponownego

i merytorycznego sprawy w jej całokształcie aprobując wadliwe postępowanie oraz decyzję organu I instancji, w wyniku własnych błędów naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. bezpodstawnie utrzymując w mocy wadliwą i niezgodną

z prawem decyzję.

Zdaniem skarżących organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych przyjmując brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium i Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r. [...] w części dotyczącej 1/3 części spadku po F. K., decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] sierpnia 1962 r. [...], jak też wskutek nie przeprowadzenia przez organ wnikliwej oceny okoliczności zaadresowania decyzji

z dnia [...] sierpnia 1962 r. znak [...] i jej wysłania na adres w O. zmarłego F.K., pod którym nigdy tam nie mieszkał. Organ nie wziął także pod uwagę okoliczności niewysłania decyzji z [...] sierpnia 1962 r. [...] do spadkobierców zmarłego, w tym do I W. B., co w konsekwencji ówcześnie pozbawiło możliwości jej zaskarżenia przez strony (spadkobierców zmarłego), i stanowiło rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ naruszył także art. 15 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 zw. z art. 158 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez ich niezastosowanie, pomimo zachodzących w sprawie przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r. [...] utrzymującej

w mocy w części decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S.

z [...] sierpnia 1962 r. [...] przez nierozpatrzenie wszystkich żądań i zarzutów stron oraz nieustosunkowanie się w uzasadnieniu swojej decyzji, a także błędne przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał jest wystarczający dla ustalenia, iż

w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a

Organ, zdaniem skarżących, naruszył również art. 107 § 3 k.p.a. przez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a przede wszystkim niewyjaśnienie przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń, zarzutów i wniosków odwoławczych, które zostały pominięte, co w rezultacie powoduje uzasadnione przypuszczenie, ustalenie przez organ podstawy faktycznej nastąpiło wbrew przepisom postępowaniu Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz nie wskazuje, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2015 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2015 r.

W uzasadnieniu skargi ustosunkowano się dokładniej do zarzutów, zwracając szczególną uwagę na to, że zdaniem skarżących organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych przyjmując brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium

i Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1963 r. [...]

w części dotyczącej 1/3 części spadku po F. K., decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] sierpnia 1962 r. [...], jak również nie przeprowadził wnikliwej oceny okoliczności zaadresowania decyzji z dnia

[...] sierpnia 1962 r. nr [...] i jej wysłania na adres dawno zmarłego F. K., Organ nie wziął także pod uwagę okoliczności niewysłania decyzji z [...] sierpnia 1962 r. [...] do spadkobierców zmarłego, w tym do W.B., co w konsekwencji pozbawiło ich możliwości zaskarżenia przez strony (spadkobierców zmarłego), i stanowiło rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, ze Sąd bada prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia innych przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części między innymi jeśli wydana została z naruszeniem przepisów o własności, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 grudnia 2002 r. – ppsa)

W rozpatrywanej sprawie należy także uwzględnić treść art. 153 ppsa – zgodnie z tym przepisem ocena prawa i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu

Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem skargi. Oznacza to, że Sąd obecnie rozpatrujący sprawę zobowiązany jest do oceny działania organu w zakresie wykonania wskazań poprzedniego wyroku.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, ze skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych powodów niż w niej podniesione.

Rozpatrywana sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 3 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 298/14 uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. i z dnia [...] września 2013 r. wskazując, że istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, miało to, że kontrolowana decyzja z 1962 r. dotyczyła przejęcia gospodarstwa rolnego, a więc mienia już wówczas definiowanego i określanego jako pewna zorganizowana całość gospodarcza, a organ nadzoru dokonał kontroli legalności nieistniejącej w rzeczywistości części kontrolowanych decyzji czym organ naruszył art. 156 § 1 pkt 2 KPA w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz.

Organ wykonując wytyczne Sądu zwrócił się do skarżących o sprecyzowanie wniosku

z dnia 27 lutego 2011 r. co do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej RN w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r, i decyzji z [...] sierpnia

1963 r. Prezydium Wojewódzkiej RN w B.(czy żądają stwierdzenia tych decyzji w całości, czy też w części dotyczącej udziału przypadającego W. B.). Ponieważ z pisma z dnia [...] marca 2015 r. skarżących wynika, że żądają oni wyeliminowania z obrotu prawnego powyższych decyzji w części dotyczącej przejęcia przez SP udziału przypadającego W. B. organ (ponieważ postępowanie nieważnościowe zostało już wszczęte) na podstawie art. 105 § 1 KPA umorzył postępowanie, czym wypełnił zalecenia i wytyczne Sądu. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest jednak, to że zarówno Sąd poprzednio rozpatrujący sprawę, jak i organ nie zwrócili uwagi na okoliczność, która była podnoszona w skardze i dotyczyła tego, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. nr [...] została doręczona na nazwisko i adres zmarłego ponad 40 lat wcześniej F. K. (właściciela gospodarstwa), co zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA powoduje, ze decyzja jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 KPA tj. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Z uwagi na powyższe koniecznym było na podstawie art. 135 p.p.s.a uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r.