Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2145/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018r. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2018 r. (dalej "Komisja II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenie egzaminu adwokackiego w 2018 r. z siedzibą w W. (dalej "Komisja Egzaminacyjna"), którą ustalono, że K. Z. (dalej "Skarżący") uzyskał negatywny wynik egzaminu adwokackiego.

Jako podstawę prawną skarżonej uchwały wskazano art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2018 r. poz. 1184 ze zm.), dalej "p.a." w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej "k.p.a.".

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

W dniach [...] marca 2018 r. Skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego składającego się z pięciu części. Z zakresu prawa cywilnego sporządził projekt apelacji, który został przez dwóch, niezależnie sprawdzających go, Egzaminatorów, oceniony na oceny niedostateczne.

Egzaminatorzy w swoich ocenach jednolicie wskazali, że błędny był zarzut procesowy dotyczący naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.; zabrakło zarzutu dotyczącego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.; błędny był zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. - interpretacja tego przepisu dokonana w apelacji jest według jednego z egzaminatorów dyskwalifikująca pracę egzaminacyjną; błędna była konstrukcja zarzutu naruszenia art. 455 k.c. w zw. z art. 481 k.c. (ujęcie go zbyt szeroko); zabrakło postawienia zarzutu naruszenia art. 428 k.c., który w realiach zadania egzaminacyjnego stanowi podstawę materialnoprawnej odpowiedzialności pozwanej; nie postawiono zarzutu naruszenia art. 444 § 1 k.c. i art. 445 § 1 k.c., dotyczących odszkodowania i zadośćuczynienia. Egzaminatorzy uznali więc, że praca nie zawierała podstawowych zarzutów, co dowodzi, że zdający nie ma wystarczającej wiedzy z zakresu prawa cywilnego i problemy ze stosowaniem przepisów w praktyce.

W konsekwencji powyższego Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że Skarżący z prawa cywilnego uzyskał ocenę niedostateczną, co z uwagi na art. 78f ust. 1 p.a., spowodowało, że uzyskał on negatywny wynik z całego egzaminu adwokackiego, bowiem nie otrzymał z każdej jego części ocen pozytywnych.

Z zachowaniem trybu i terminu Skarżący odwołał się od uchwały Komisji Egzaminacyjnej kwestionując część z zakresu prawa cywilnego. Zarzucił naruszenie:

1. art. 78e ust. 2 p.a. poprzez niewskazanie, którzy Egzaminatorzy oceniali jego pracę z zakresu prawa cywilnego oraz niewyjaśnienie kryteriów, jakimi kierowali się oni w toku sprawdzania tej pracy, w szczególności niewyjaśnienie popełnionych błędów tj.: niewskazanie czy w pracy zostały zachowane wymogi formalne; czy zastosowano w niej właściwe przepisy prawa i czy sporządzający ją wykazał się umiejętnością ich interpretacji; niewskazanie poprawności (bądź jej braku) zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony reprezentowanej; co nie pozwoliło Skarżącemu ustosunkować się do uchwały Komisji Egzaminacyjnej;

2. art. 78 ust. 3 p.a. poprzez zupełne niewskazanie w uchwale ocen cząstkowych każdego z Egzaminatorów sprawdzających jego pracę z prawa cywilnego i niedołączenie do uchwały, sporządzonego pisemnie, uzasadnienia wystawionej oceny cząstkowej z prawa cywilnego, co nie pozwoliło Skarżącemu ustosunkować się do uchwały Komisji Egzaminacyjnej;

3. art. 78d ust. 1 p.a. poprzez uznanie, że nie posiada przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, podczas gdy - w istocie - przygotowanie to posiada, o czym świadczą prace sporządzone z wszystkich egzaminowanych dziedzin prawa. jak i jego dotychczasowa praktyka zawodowa, jako asystenta sędziego;

4. art. 78f p.a. poprzez uznanie, że z uwagi na ocenę niedostateczną z zakresu prawa cywilnego otrzymał wynik negatywny z egzaminu, podczas gdy wynik ten w istocie winien być pozytywny.

W uzasadnieniu odwołania podniósł, że Komisja Egzaminacyjna rozstrzygając o negatywnym wyniku egzaminu winna była szczegółowo uzasadnić i wykazać błędy całkowicie dyskwalifikujące jego pracę. Nadto winna była wskazać, którzy Egzaminatorzy sprawdzali jego pracę oraz ujawnić ich oceny cząstkowe. Ewentualne błędy pracy winny zostać jednoznacznie wyartykułowane. Jedynie bowiem prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia umożliwia jego prawidłową kontrolę instancyjną. Tymczasem – w ocenie Skarżącego, Komisja Egzaminacyjna nie odniosła się do ewentualnych wad jego pracy, mimo że oceniła ją na niedostateczną.

W związku z powyższym Skarżący wyjaśnił, że porównał swoją pracę z wytycznymi Ministerstwa Sprawiedliwości, ujawnionymi na jego stronie internetowej w "Opis istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego" (dalej "Opis"). Analiza ta doprowadziła go do wniosku, że istotnie pracy nie napisał wzorcowo, nie mniej zasługuje ona na ocenę dostateczną. W szczególności spełnia ona bowiem wymogi formalne pisma procesowego i apelacji wymienione w art. 126-1262, art. 128 i art. 368-369 k.p.c. Nadto zawiera ona wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia dla roszczenia każdego z apelujących, a także wskazany w pkt 4 "Opisu" - wymóg sporządzenia wniosku o zasądzenie od pozwanej, na rzecz każdego z powodów, kosztów zastępstwa procesowego. W pracy wyartykułowany został także zakres zaskarżenia, wprawdzie odmiennie niż w "Opisie", bowiem dotyczył punktu 2 i 3 w całości (tj. w zakresie oddalającym powództwo powyżej kwoty żądanej w treści pozwu) oraz w zakresie punktu I w części dotyczącej odsetek. Skarżący podniósł, że sposób wskazanego sformułowania nie był nazbyt fortunny pod względem stylistycznym, niemniej jednak jego treść językowa niesie ten sam ładunek informacji, co forma zastosowana w "Opisie". Zaskarża orzeczenie w części niezasądzonej przez sąd, a żądanej w pozwie, zarówno w zakresie poszczególnych kwot głównych, jak i odsetek. W ocenie Skarżącego , słusznie zauważył w pracy, że Sąd I instancji prawidłowo nie oparł rozstrzygnięcia o treść art. 415 k.c.

Skarżący analizując wytyczne "Opisu" wyraził przypuszczenie, że argumentem, który przechylił szalę Komisji Egzaminacyjnej, okazał się brak powołania przez niego treści przepisu art. 428 k.c., który niewątpliwie w stanie faktycznym zadania egzaminacyjnego został naruszony. Podał, że brak przywołania tego przepisu był wynikiem stresu egzaminacyjnego i podniósł, że mimo jego nie przywołania skupił się na zasadzie słuszności, którą wywiódł z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy zdarzenia, wskazując właśnie tą instytucję, jako podstawę apelacji. Przytoczył również stosowny głos doktryny, wprost oceniający możliwość zasądzenia roszczenia w oparciu o zasadę słuszności (komentarz Agnieszki Rzeteckiej-Gil do art. 425 k.c.). Zatem uznał, że mimo nieprzytoczenia art. 428 k.c., ostatecznie prawidłowo uchwycił istotę przedmiotu sporu i rozwiązania problemu. Tak sporządzona apelacja - mimo braku powołania przepisu art. 428 k.c. - w realiach polskiego sądownictwa odniosłaby skutek.

Niewątpliwy błąd, wszak incydentalny, powołania się przez niego na treść art. 5 k.c., wyjaśnił jako konsekwencję nieodnalezienia przepisu art. 428 k.c. Podał przy tym, że znał wieloletnie i ugruntowane orzecznictwo oraz stanowisko doktryny, że art. 5 k.c. nie może stanowić samodzielnej podstawy roszczenia.

Skarżący szeroko opisał także materię dotyczącą szkody obu powodów (zarówno szkody w mieniu, jak i szkody na osobie), określił jej zakres oraz podstawy ustalenia jej rozmiaru, sposób naprawienia, cytując równocześnie stosowne liczne orzecznictwo. Prawidłowo wypunktował błędy Sądu co do ustaleń faktycznych i oceny prawnej. Dokonał analizy sytuacji materialnej sprawcy i poszkodowanych.

Nie bez znaczenia, dla oceny jego pracy, pozostaje przy tym także to, że język, jakim się w niej posłużył, był prawidłowy.

Reasumując Skarżący stwierdził, że jest osobą posiadającą wystarczające predyspozycje do pracy w zawodzie adwokata, o czym świadczy opinia o dotychczasowej jego pracy zawodowej oraz pozytywne oceny ze wszystkich pozostałych części egzaminu adwokackiego. Oświadczył także, że obecnie nie zamierza wykonywać zawodu adwokata, lecz referendarza sądowego. Wniósł zatem o zmianę uchwały Komisji Egzaminacyjnej poprzez stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z części drugiej egzaminu adwokackiego, a tym samym uzyskał pozytywny wynik z całego egzaminu adwokackiego, ewentualnie o uchylenie owej uchwały i stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z części drugiej egzaminu adwokackiego, a tym samym pozytywny wynik z całego egzaminu adwokackiego.

Komisja II stopnia, po zasięgnięciu opinii w sprawie odwołania Skarżącego, utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. Na wstępie opisała obowiązujący stan prawny oraz wyjaśniła kwestię kryteriów ocen z zadań z poszczególnych części egzaminu adwokackiego. Wskazała, że art. 78e ust. 2 p.a. jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: zachowanie wymogów formalnych; właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji; poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego; należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają jednak charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze).

Komisja II stopnia podniosła, że określone w art. 78e ust. 2 p.a. kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki NSA: z 11 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 921/11 oraz z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1037/12, a także z 12 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok NSA: z 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2333/11 oraz z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Ponadto w ocenie Komisji II stopnia trafne jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 108/12, że "Opis" nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie - Prawo o adwokaturze.

Mając powyższe na względzie Komisja II stopnia ponownie oceniła pracę egzaminacyjną Skarżącego z zakresu prawa cywilnego i ostatecznie uznała, że zarzuty odwołania, które wytyczały pole jej działania, jako organu odwoławczego, nie dały podstawy do zmiany uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Komisja II stopnia podała, że Egzaminatorzy wystawiając oceny cząstkowe, sporządzają ich pisemne uzasadnienia i dokumenty te są dołączane do protokołu z przebiegu egzaminu, tj. zostały one przedstawione w "zbiorczym arkuszu ocen z egzaminu adwokackiego sporządzonym po rozkodowaniu prac pisemnych", do których Skarżący miał wgląd. Żaden przepis prawa nie nakazuje przy tym, aby w uzasadnieniu uchwały Komisji Egzaminacyjnej ponownie przytaczać pisemne uzasadnienia poszczególnych ocen Egzaminatorów.

Komisja II Stopnia przypomniawszy, jakie błędy pracy Skarżącego, z zakresu prawa cywilnego, wytknęli sprawdzający ją Egzaminatorzy oraz wyjaśniwszy, że opublikowanych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości "Opis" nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie - Prawo o adwokaturze stwierdziła, że Skarżący nie rozważył kwestii odpowiedzialności pozwanej w oparciu przesłanki z art. 428 k c. Przypomniała, że pozwana ta, w dacie zdarzenia, chorowała na schizofrenię paranoidalną, zatem jako osoba niepoczytalna, nie ponosiła winy w rozumieniu art. 415 k.c. za szkodę wyrządzoną powodom. Wobec tego w zadaniu egzaminacyjnym należało wskazać na odpowiedzialność pozwanego, która zgodnie z art. 428 k.c. może powstać także bez jego winy - na zasadzie słuszności. Skarżący winien był rozważyć zatem przesłanki z art. 428 k.c., tj.: czy szkoda została wyrządzona czynem niedozwolonym przez osobę, której nie można przypisać winy ze względu na stan psychiczny; czy brak jest osoby odpowiedzialnej za nadzór nad sprawcą szkody; czy poszkodowany, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, powinien otrzymać od bezpośredniego sprawcy szkody, w całości lub części, naprawienie szkody obejmujące odszkodowanie (art. 444 § 1 k.c.), jak też stosowne zadośćuczynienie (art. 445 § 1 k.c.). Zdaniem Komisji II stopnia nie oparcia apelacji na zarzucie naruszenia prawa materialnego w postaci art. 428 k.c. było najistotniejszym błędem popełnionym przez Skarżącego. Przyznała przy tym, że istotnie, w uzasadnieniu zarzutów apelacji, Skarżący powoływał się na zasadę słuszności, jednak bez wskazania na art. 428 k.c. oraz bez analizy przesłanek wynikających z tego przepisu. Z tego względu nie można więc stwierdzić, że przedstawił on prawidłowe rozwiązanie problemu egzaminacyjnego.

Za pozostającą bez wpływu na wynik sprawy Komisja II stopnia uznała także okoliczność, że apelacja sporządzona przez Skarżącego, w praktyce prawdopodobnie przyczyniłaby się do zweryfikowania wyroku sądu I instancji. Wyjaśniła, że przedmiotem oceny na egzaminie adwokackim jest sposób sformułowania zarzutów apelacji, w tym właściwość zastosowanych przepisów prawa, sposób uzasadnienia zarzutów (logiczny wywód prawny) oraz kwestia czy zarzuty i ich uzasadnienie trafią w istotę wadliwości wyroku sądu I instancji, a nadto czy apelacja należycie uwzględnia interes strony. W ramach zadania egzaminacyjnego należało sporządzić apelację na poziomie zawodowego prawnika, a nie środek zaskarżenia niespełniający standardów profesjonalizmu, który nawet mimo tego mógłby zostać przyjęty, a nawet być uwzględniony.

Odwołując się do ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz stanowiska doktryny za bezsporne Komisja II stopnia uznała to, że Skarżący błędnie podniósł w apelacji zarzut naruszenia art. 5 k.c. Nadto stwierdziła zarzut ten nie był korzystny dla strony reprezentowanej, gdyż prowadził do kwestionowania samej podstawy zasądzenia kwoty 5.000 złotych. Komisja wskazała, że prawidłowe byłoby wskazanie, że rozstrzygnięcie sądu I instancji jest błędne wskutek niezastosowania art. 428 k.c. Przyznała jednocześnie, że Skarżący istotnie zawarł w swej pracy wywody dotyczące szkody na osobie i zadośćuczynienia, prawidłowości czego Egzaminatorzy nie kwestionowali. Nie mniej okoliczność ta nie umniejsza wadze popełnionych błędów.

Organ wyjaśnił także, że na wynik niniejszej sprawy żadnego wpływu nie miały ani zawodowe plany Skarżącego, jak również pozytywna ocena jego pracy na stanowisku asystenta sędziego. Sposób przeprowadzenia egzaminu, kryteria oceny, jak i tryb rozpoznawania odwołań zostały bowiem unormowane w przepisach art. 78d-78i p.a. i z żadnego z nich nie wynika, aby wpływ na ocenę miały inne okoliczności, niż wynik egzaminu.

Skarżący w terminie zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez:

a. niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dokonanie selektywnej, niepopartej dowodami, oceny (w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej) wskazanego w pracy egzaminacyjnej "zakresu zaskarżenia", bowiem organ nie potrafił wskazać (i nie wskazał) faktycznych błędów, jakich rzekomo się dopuścił oraz nie przeprowadził w tym względzie jakiegokolwiek głębszego toku interpretacyjnego;

b. niedokonanie samodzielnego procesu myślowego przez organ drugiej instancji (brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy zarzut podniesiony przez skarżącego jest zarzutem trafnym, czy chybionym) i powielenie błędnych tez organu pierwszej instancji mającego bez wnikliwego zbadania zasadności postawionego w pracy zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. i błędne uznanie, że zarzut ten był bezzasadny podczas, gdy postawienie owego zarzutu w pracy egzaminacyjnej było w istocie prawidłowe;

c. wybiórcze i niekompleksowe oraz stanowiące bezrefleksyjne powielenie tez wywiedzionych przez Komisję Egzaminacyjną, postawienie przez Komisję II stopnia tezy o braku w pracy egzaminacyjnej zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., podczas gdy zarzut ten znalazł się w pracy egzaminacyjnej, jako pierwszy z zarzutów;

d. popełnienie błędu rozumowania polegającego na nierozważeniu (w jakimkolwiek zakresie) przez Komisję II stopnia ciężaru gatunkowego popełnionych błędów i nieprawidłową ocenę, że niepowołanie przepisów art. 5 i art. 428 k.c. w samych zarzutach apelacyjnych pracy mimo rzetelnego uzasadnienia apelacji - w kontekście zasady słuszności, porównania stanu majątkowego poszkodowanych i sprawcy szkody, sytuacji rodzinnej obu stron, poruszenia kwestii odszkodowania i zadośćuczynienia oraz żądania weryfikacji skarżonego wyroku i podparcia tez rozbudowanym orzecznictwem, a tym samym dostrzeżenia istoty problemu i omówienia przesłanek warunkujących zmianę rozstrzygnięcia - stanowiło niewypełnienie przesłanek wskazanych w art. 78e ust. 2 p.a. i wiązało się z koniecznością ustalenia oceny negatywnej z egzaminu, podczas gdy ocena ta winna być pozytywna bowiem poczynione błędy nie są na tyle istotne by nie mogły doprowadzić do rewizji rozstrzygnięcia, co podkreśliła sama Komisja II stopnia uznając, że istotnie w warunkach polskiego sądownictwa apelacja wywiedziona na egzaminie przyczyniłaby się do weryfikacji rozstrzygnięcia na korzyść osoby reprezentowanej;

e. poprzez dowolne uznanie, że ocenę pozytywną może uzyskać jedynie wówczas, gdy jego praca w 100% odpowiada kryteriom wymienionym w art. 78e ust. 2 p.a., podczas gdy stopniowalność ocen nakłada na egzaminatorów i komisję obowiązek wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu ewentualnych błędów popełnionych przez zdającego na ocenę jego pracy, a uzyskanie oceny pozytywnej winno się odbyć także wówczas, gdy zostanie dostrzeżona i opisana istota problemu, a sporządzony środek zaskarżenia dotknie sedna sprawy i doprowadzi do oczekiwanego przez klienta adwokata skutku (ochroni interes reprezentowanej strony), co miałoby miejsce gdyby praca egzaminacyjna skarżącego była rzeczywistym środkiem zaskarżenia w realiach polskiego sądownictwa;

f. dojście przez Komisję II stopnia do nieprawidłowych wniosków w pominięciu analizy jego słusznego interesu oraz przy zastosowaniu błędnej oceny całokształtu materiału dowodowego, podczas gdy dokonujący oceny pracy egzaminacyjnej egzaminatorzy i podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu komisja egzaminacyjna miała za zadanie rozważenie ciężaru gatunkowego popełnionych przez zdającego egzamin błędów i oceny tych błędów w perspektywie wypełnienia przez zdającego wszystkich kryteriów oceny tak, aby dostęp do zawodu adwokata był blokowany jedynie osobom, które nie są w stanie samodzielnie i należycie wykonywać zawodu adwokata (podczas gdy on do tego kręgu osób nie należy);

g. pozbawione logicznego rozumowania twierdzenie przez Komisję II stopnia, by w swej pracy (apelacji), w tak szczególnych okolicznościach faktycznych wskazanych w zadaniu egzaminacyjnym, miał Sądowi "tłumaczyć" przesłanki, które były oczywiste i wynikały wprost z przedstawionego stanu faktycznego, jak np. to, że wyrzucenie dziecka przez okno jest czynem niedozwolonym (deliktem), czy też, że osobie psychicznie chorej, działającej z włączeniem świadomości, nie można przypisać winy;

h. niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyrywkową ocenę pracy bez dokonania jej analizy (procesu myślowego, wnioskowania, uzasadnienia z jakich faktów ocena została wywiedziona) i stwierdzenie, że nie rozważył kwestii dotyczącej tego, że naprawienie szkody obejmuje zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie, podczas gdy problem ten został w pracy poruszony i poparty stosownym orzecznictwem;

i. dojście do nieprawidłowych konkluzji i niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób dowolny, dokonując błędnej jego oceny, która przejawiła się w uznaniu biednej konstrukcji zarzutu naruszenia art. 455 w zw. z art. 481 k.c. (ujęcia go zbyt szeroko), podczas gdy nie rozważono, że rozwinięcie wskazanego tematu (wystarczająco jasne i ścisłe jego sprecyzowanie) znalazło konkretne uzewnętrznienie na strome 7 pracy;

2. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały faktów, które organ uznał za udowodnione; dowodów, na których się oparł rozstrzygniecie oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności niewyjaśnienie na jakiej podstawie i w oparciu o jakie dowody doszedł do przekonania i co ma na myśli wnioskując (twierdząc), że w pracy egzaminacyjnej:

• zawarto zbyt ogólnie i nieprecyzyjnie sformułowany zakres zaskarżenia;

• nie rozważono kwestii dotyczącej naprawienia szkody obejmującej zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie (art. 444 § 1 i art. 445 § 1 k.p.c.);

• postawiono zbyt szeroki zarzut naruszenia art. 455 w zw. z art. 481 k.c.;

• sformułowano błędny zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.;

• nie rozważono kwestii dotyczącej tego, że naprawienie szkody obejmuje zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie (art. 444 § 1 i art. 445 § 1 k.p.c.), podczas gdy kwestia ta była poruszana i uzasadniona orzecznictwem;

3. art. 78h ust. 10 p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia (Dz.U. z 2016 r. poz. 101) (...) poprzez niewskazanie w treści skarżonej uchwały, którzy z członków komisji oddali głosy za utrzymaniem w mocy zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej, co uniemożliwia kontrolę jej prawidłowości pod względem formalnym;

4. art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 11 p.a. poprzez brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem mógł dostrzec w pracy Komisji również inne - niż wskazane w niniejszej skardze, uchybienia, tym bardziej, że ilość tychże uchybień była znaczna, o czym świadczy naruszenie wskazanych wyżej regulacji;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy uchwały, a nie zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. brak uchylenia tej uchwały i orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez ustalenie pozytywnych ocen z wszystkich dziedzin prawa i stwierdzenie, że otrzymał pozytywną ocenę z całego egzaminu adwokackiego;

II. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a będące konsekwencją wadliwie przeprowadzonego postępowania, a mianowicie:

1. art. 78e ust 2 p.a. poprzez błędną subsumpcję tj. niewłaściwe uznanie, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie ww. normy prawnej, tj. uznanie, że jego praca nie spełniała wymogów art. 78e ust 2 p.a., podczas gdy w rzeczywistości odpowiadała ona wymogom formalnym, gdyż zawierała zastosowanie właściwych przepisów prawa i potwierdzała jego umiejętność w ich interpretacji; była poprawna w zakresie zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego, a przede wszystkim interesu strony; nadto, gdyby stanowiła realną apelację, zastosowana weń forma ochrony prawnej "z uwagi na uchwycenie sedna sprawy" byłaby skuteczna, chroniąc tym samym niewątpliwie słuszny interes osób reprezentowanych, a zatem spełniłaby podstawowy wymóg skutecznego - ale i zgodnego z zasadami etyki adwokackiej, działania adwokata;

2. art. 78f ust. 1 p.a. poprzez błędne uznanie, że - z uwagi na ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego, otrzymał wynik negatywny z egzaminu, podczas gdy wynik ten w istocie winien być pozytywny, bowiem ocena wskazanej części egzaminu winna stanowić ocenę co najmniej dostateczną;

3. art. 78d ust. 1 p.a. poprzez błędne uznanie, że nie posiada przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, podczas gdy przygotowanie to w istocie posiada, o czym świadczą zarówno sporządzone przezeń w trakcie egzaminu prace, jak i dotychczasowa praktyka zawodowa.

Mając powyższe na względzie Skarżący wniósł o uchylenie zarówno skarżonej uchwały, jak i ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności, nie zaś słuszności.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie, dlatego też skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżona uchwała nie narusza prawa.

Na gruncie niniejszej sprawy ocenie Sądu poddano uchwałę Komisji II stopnia, utrzymującą w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej, którą ustalono, że Skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego, który odbył się [...] marca 2018 r., a to z uwagi, że z drugiej części tego egzaminu – z zakresu prawa cywilnego, otrzymał on notę niedostateczną. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości oceny zaprezentowanego przez Skarżącego rozwiązania z części drugiej egzaminu adwokackiego, tj. z zakresu prawa cywilnego - apelacji.

Skarżący stoi na stanowisku, że zaprezentowane przez niego rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego – apelacja, odpowiada wymogom formalnym. Praca ta sporządzona została w sposób poprawny, potwierdzający jego znajomość i prawidłowość zastawania właściwych przepisów prawa. Przyznał, że istotnie pracy tej nie napisał wzorcowo, nie mniej zasługiwała ona na ocenę dostateczną. Sporządzona apelacja - mimo braku powołania przepisu art. 428 k.c., w realiach polskiego sądownictwa odniosłaby bowiem pożądanym skutek.

Z kolei w ocenie Komisji II stopnia, Skarżący w apelacji nie rozważył odpowiedzialności pozwanej w oparciu o przesłanki z art. 428 k.c. i ostatecznie nie oparł jej na zarzucie naruszenia prawa materialnego, w postaci tego przepisu – art. 428 k.c., co uznała za błąd najistotniejszy, dyskwalifikujący sporządzoną przez Skarżącego apelację, przez co nie można było z tej części egzaminu wystawić oceny pozytywnej.

Na wstępie zaznaczyć należy, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Szczegółowy tryb składania egzaminu adwokackiego został określony w przepisach art. 78 – 78i p.a. W myśl art. 78d ust. 1 p.a. egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Podstawowe kryteria oceny, dokonywanej przez egzaminatorów, zostały wskazane w art. 78e ust. 2 p.a., zgodnie z którym oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu dokonują, niezależnie od siebie, dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, przy czym jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi zaś spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego - adwokackiego, przy ocenie prac z poszczególnych jego części, ustawodawca dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 78e ust. 2 p.a., jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z egzaminu, tj. 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej. System Prawa administracyjnego, Tom I, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski. Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 p.a.).

Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, kryteria określone w art. 78e ust. 2 p.a. muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2012 r., II GSK 921/11; z 8 sierpnia 2012 r., II GSK 1037/12 oraz z 12 grudnia 2012 r., II GSK 1854/11). Tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej).

Komisja II stopnia podejmuje uchwałę ostateczną, biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy, w tym oceny egzaminatorów. Jest przy tym uprawniona do samodzielnej oceny pracy pisemnej zdającego w oparciu o ten materiał. Sądowa kontrola rozstrzygnięcia Komisji II stopnia (komisji odwoławczej) ogranicza się w tej sytuacji do zbadania, czy na bazie materiału dowodowego sprawy, organ ten wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, odzwierciedlając proces dokonywanych ustaleń faktycznych oraz zastosowanych kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej i w świetle obowiązujących przepisów miał prawo zadecydować w sprawie tak, jak zadecydował. Rolą Sądu, jest zbadania takiej uchwały pod kątem zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury oraz respektowania reguł kompetencji. Zadaniem jego nie jest natomiast zastępowanie tego organu w czynności ostatecznej oceny/ustalenia wyniku egzaminu.

Kierując się przedstawionymi założeniami, Komisja II stopnia, rozpoznając odwołanie w zakresie kwestionowanej części egzaminu, ma obowiązek obiektywnego sprawdzenia przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego. Rozpoznając odwołanie nie jest jednak związana wyłącznie podniesionymi przez zdającego zarzutami. Dostrzeżenie bowiem dodatkowego błędu pracy obliguje ją do wzięcia go pod rozwagę i nie może być to uznane za przekroczenie granic zaskarżenia odwołania i wyjście poza granice sprawy (nie narusza zakazu reformationis in peius). Dostrzeżony bowiem na tym etapie błąd może decydować o utrzymaniu oceny negatywnej, co komisja odwoławcza musi uzasadnić. Podobnie rzecz się ma w przypadku dostrzeżenia pozytywnych elementów pracy, pominiętych na wcześniejszym etapie postępowania.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy sprawy – czyli praca pisemna Skarżącego z części egzaminu adwokackiego obejmującej zadanie z zakresu prawa cywilnego (apelacja) oraz oceny dwóch Egzaminatorów i odwołanie Skarżącego, został wyczerpująco zebrany, a następnie prawidłowo uwzględniony i rozpatrzony w ustaleniach Komisji II stopnia, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., służąc wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie uzasadniającym zaskarżoną uchwałę.

Jak wynika z założeń zawartych w informacji dla zdającego, zadaniem Skarżącego było sporządzenie (po zapoznaniu się z opracowanym na potrzeby egzaminu stanem faktycznym sprawy), jako adwokat powodów, apelacji od wydanego w sprawie wyroku, albo – w przypadku uznania braku podstaw do jej wniesienia, sporządzenie opinii prawnej, z uwzględnieniem interesu reprezentowanej przez siebie strony. Sporządzona przez Skarżącego apelacja, bądź opinia prawna, powinna zawierać elementy przedmiotowo istotne, stosownie do ich rodzaju i spełniać dodatkowe założenia wskazane w treści zadania, a nadto wszelkie inne wymagania warunkujące ich ważność i skuteczność.

W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, że rzeczywiście Skarżący w sporządzonej na egzaminie apelacji nie rozważył kwestii odpowiedzialności pozwanej w oparciu przesłanki z art. 428 k c., która w dacie zdarzenia chorowała na schizofrenię paranoidalną. Jako osoba niepoczytalna, nie ponosiła zatem ona winy w rozumieniu art. 415 k.c. za szkodę wyrządzoną powodom. Komisja II stopnia zasadnie przyjęła, że Skarżący powinien był wskazać, czego nie uczynił, na zakres odpowiedzialności pozwanej, która zgodnie z art. 428 k.c. mogła powstać także bez jej winy - na zasadzie słuszności. Skarżący winien był rozważyć zatem przesłanki z art. 428 k.c., tj.: czy szkoda została wyrządzona czynem niedozwolonym przez osobę, której nie można przypisać winy ze względu na stan psychiczny; czy była/nie było osoby odpowiedzialnej za nadzór nad sprawcą szkody; czy poszkodowany, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, powinien otrzymać od bezpośredniego sprawcy szkody, w całości lub części, naprawienie szkody obejmujące odszkodowanie (art. 444 § 1 k.c.), jak też stosowne zadośćuczynienie (art. 445 § 1 k.c.).

W ocenie Sądu, rzeczywiście brak oparcia apelacji na zarzucie naruszenia prawa materialnego, w postaci art. 428 k.c., był najistotniejszym błędem popełnionym przez Skarżącego, co uniemożliwiało wystawienie mu pozytywnej noty z zakresu prawa cywilnego. Błędu tego nie konwalidowało przy tym uzasadnienie zarzutów apelacji, w którym Skarżący powoływał się na zasadę słuszności, jednak bez wskazania na art. 428 k.c. oraz bez analizy przesłanek wynikających z tego przepisu. Z tego względu zasadnie Komisja II stopnia przyjęła, że nie można było uznać, że Skarżący przedstawił prawidłowe rozwiązanie problemu egzaminacyjnego. Zauważenia przy tym wymaga, na co w sprawie także zwrócono uwagę, że zawarcie w uzasadnieniu apelacji wywodów dotyczących szkody na osobie i zadośćuczynienia, nie umniejszało wadze wskazanych, popełnionych błędów. Co więcej, nie był to jedyny istotny błąd jakiego dopuścił się zdający w pracy egzaminacyjnej.

Kolejnym, błędnie podniesionym w apelacji zarzutem, był dotyczący naruszenia art. 5 k.c. Jak sam Skarżący przyznał w skardze, nie mógł on stanowić samodzielnej podstawy roszczenia. O tym powinien niewątpliwie wiedzieć kandydat aspirujący do zawodu adwokata. Co więcej, zasadnie Komisja II stopnia oceniła przy tym, że zarzut ten nie był korzystny dla strony reprezentowanej, której Skarżący miał za zadanie zabezpieczyć interesy, gdyż prowadził do kwestionowania samej podstawy zasądzenia kwoty 5.000 złotych.

Tymczasem, określone w art. 78e ust. 2 p.a. kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, a stosowne i utrwalone w tej materii orzecznictwo zostało wymienione w zaskarżonej decyzji. Sad zgadza się z tym poglądem i podkreśla, że nie jest kolejnym "superegzaminatorem" weryfikującym dokonaną ocenę. Przesłanki określone w art. 78e ust. 2 p.a. badane są wyłącznie pod kątem, czy organ w swojej ocenie nie naruszył prawa w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie. Ocena dokonana w ramach subsumpcji tej normy ma na celu ochronę interesu społecznego. Ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok NSA: z 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2333/11 oraz z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195/12).

Trafnie, za pozostającą bez wpływu na wynik sprawy, Komisja II stopnia uznała również okoliczność, że apelacja sporządzona przez Skarżącego, w praktyce, prawdopodobnie przyczyniłaby się do zweryfikowania wyroku sądu I instancji. Jednakże przedmiotem oceny na egzaminie adwokackim był sposób sformułowania zarzutów apelacji, w tym właściwość zastosowanych przepisów prawa, sposób uzasadnienia zarzutów (logiczny wywód prawny) oraz kwestia, czy zarzuty i ich uzasadnienie trafią w istotę wadliwości wyroku sądu I instancji i czy apelacja należycie uwzględnia interes reprezentowanej strony. W ramach zadania egzaminacyjnego należało sporządzić apelację na poziomie zawodowego prawnika, a nie środek zaskarżenia niespełniający standardów profesjonalizmu, który - nawet mimo tego - mógłby zostać przyjęty, a nawet uwzględniony przez Sąd.

Egzamin adwokacki jest, dla osoby predestynującej do zawodu adwokata, ostatnim sprawdzianem jej umiejętności. Skoro więc zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, to sporządzane na tym egzaminie projekty winny odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mogły funkcjonować w obrocie prawnym, jako środki skuteczne oraz należycie chroniące interesy stron reprezentowanych przez zadającego, jako profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu osoba przystępująca do egzaminu adwokackiego powinna w toku egzaminu wykazać się zdobytą wiedzą i nabytymi umiejętnościami w zakresie poprawnego formułowania pism procesowych i stosowania poszczególnych instytucji prawnych. Ocenie podlegają wszystkie elementy projektów pism procesowych sporządzanych na pisemnym egzaminie adwokackim, a stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny, w tym również do poziomu oceny negatywnej.

W ocenie Sądu, pomimo niewątpliwie wielu pozytywnych aspektów apelacji sporządzonej przez Skarżącego, rodzaj i waga popełnionych przez niego ww. uchybień, nie pozwalał na uznanie, że zasługiwała na ocenę pozytywną. Skarżący nie rozstrzygnął bowiem poprawnie problemu egzaminacyjnego, ani nie zabezpieczył należycie interesu reprezentowanego powoda.

W ocenie Sądu, sposób sprawdzenia wiedzy Skarżącego został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 p.a., co więcej – przez zgodną ocenę rozwiązania zadania z zakresu prawa cywilnego przez dwóch, niezależnych Egzaminatorów z dziedzin prawa, których praca dotyczyła. Odnotować przy tym należy, że wśród kryteriów ocen prac z poszczególnych zadań nie znalazło się kryterium wyniku uzyskanego z rozwiązań pozostałych części tego egzaminu. Oznacza to, że ustawowe kryterium braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, może i powinno być odnoszone do określonej części egzaminu adwokackiego, sprawdzającej przygotowanie w ramach jednej z dziedzin prawa i uzyskanie negatywnej oceny z tej części egzaminu, zgodnie z art.,78e ust. 4 p.a., wskazuje na nienależyty przygotowanie do wykonywania zawodu adwokata.

Sąd podziela pogląd Komisji II stopnia, że na ostateczny wynik egzaminu adwokackiego Skarżącego nie miała żadnego wpływu jego dotychczasowa praca zawodowa, jako asystenta sędziego oraz oświadczenie, że na obecną chwilę nie zamierza wykonywać on zawodu adwokata. Zgodnie bowiem z przywołanymi powyżej normami, na wynik egzaminu adwokackiego, wpływ mają li wyłącznie noty uzyskane przez zdającego z poszczególnych części tego egzaminu. Pozytywny wynik całego egzaminu może przy tym uzyskać jedynie osoba, która z każdej z pięciu jego części, otrzymała oceny pozytywne.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy podjął zatem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia. Komisja II stopnia odniosła się również, w sposób wystarczający, do zarzutów i twierdzeń podnoszonych w odwołaniu Skarżącego, uzasadniając swoją opinię co do poprawności dokonanej oceny i wykazując niezasadność podniesionych zarzutów. Tym samym za nietrafne Sąd uznał zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia prawa procesowego.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd, z urzędu, tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.