Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1186/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16a, art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1  art.  2,  art. 5,  art. 8
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A.R. złożyła w dniu 1 lipca 2013 r. wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad babcią S.R., legitymującą się orzeczeniem z dnia 2 września 2011 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Burmistrz C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej "K.p.a.") i art. 5 ust. 2, art. 16a, art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 24, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), odmówił A.R. przyznania wnioskowanego prawa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż S.R. jest wdową, która prowadzi gospodarstwo domowe z wnuczką A.R. oraz z jej dziećmi A. i N.K. Wraz z tymi osobami w lokalu zamieszkuje także matka wnioskodawczyni W.R., która pracuje w A w C. Organ podniósł, że zgodnie z art. 16a ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...). Ustalono, że wnioskodawczyni nie przekroczyła kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie A.R. była zatrudniona do dnia 14 marca 2011 r. w sklepie w C., a umowa o pracę została rozwiązana z powodu upływu okresu, na który została zawarta. Następnie wnioskodawczyni od dnia 14 lipca 2011r. uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią S.R. Zdaniem organu, A.R. bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie pracowała. Tymczasem ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga, aby osoby ubiegające się o przyznanie tego prawa zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Od powyższej decyzji A.R. złożyła odwołanie, w którym zakwestionowała argumentację organu I instancji. Podniosła, że do momentu zaistnienia potrzeby stałej opieki nad babcią była aktywna zawodowo. Zawarta przez nią umowa o pracę wygasła z upływem okresu, na jaki ją zawarto, jednak niepodejmowanie starań o dalsze zatrudnienie wynikało z konieczności sprawowania opieki nad babcią. A.R. zaznaczyła, że decyzją z dnia [...] r. organ przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podniosła, że poprzez przyznanie tego świadczenia organ uznał, że została spełniona przesłanka w postaci rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołało się na warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zwłaszcza teść art. 16a ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ wskazał, że rezygnacja z zatrudnienia oznacza faktyczną rezygnację z zarobkowania i przeniesienie swojej aktywności zawodowej na sprawowanie opieki nad członkiem rodziny. Jednocześnie podjęcie zatrudnienia byłoby możliwe, gdyby osoba rezygnująca była zdolna do pracy. Organ odwoławczy wskazał, A.R. była zatrudniona w okresie od 15 września 2010 r. do 14 marca 2011 r. (rozwiązano umowę o pracę z powodu upływu okresu, na jaki ją zawarto). Natomiast z orzeczenia o niepełnosprawności S.R. z dnia 2 września 2011 r. wynika, że została ona zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe oraz wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Oceniając stan faktyczny wskazano, że podstawowym warunkiem ubiegania się o przyznanie wnioskowanego świadczenia jest zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Niepełnosprawność babci odwołującej powstała później niż ustanie stosunku pracy, który ponadto ustał w wyniku upływu okresu, na jaki zawarto umowę o pracę, a nie z powodu rezygnacji z zatrudnienia. Jednocześnie wnioskodawczyni nie posiada statusu osoby bezrobotnej, czyli zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia. Wobec powyższego organ uznał, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania stałej opieki przez A.R. nad jej niepełnosprawną babcia – S.R.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik A.R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Domagał się przeprowadzenia dowodów, w szczególności z zaświadczeń o zarejestrowaniu A.R. w Urzędzie Pracy w R. w okresie od 22 marca 2011 r. do 11 kwietnia 2011 r., od 17 sierpnia 2011 r. do 18 września 2011 r. i decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej z 20 kwietnia 2011 r. i 27 września 2011 r. oraz zaświadczenia z dnia 22 marca 2011 r. o zarejestrowaniu w Urzędzie Pracy i braku ofert pracy, na okoliczność podejmowania przez A.R. prób znalezienia pracy oraz okresów pozostawania bez pracy i bycia zarejestrowaną jako osoba bezrobotna. Jednocześnie domagał się przesłuchania A.R. na okoliczność sprawowania stałej opieki nad babcią S.R.

Pełnomocnik zarzucił niespójność uzasadnienia zaskarżonej decyzji polegającą na tym, że Kolegium wskazało na przyczynę ustania stosunku pracy w postaci upływu okresu, na jaki zawarto umowę o pracę, a z drugiej strony organ wskazał na brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją A.R. z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad S.R., uznając tym samym, że po stronie skarżącej doszło do rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem pełnomocnika skarżąca spełniała przesłanki do przyznania świadczenia, bowiem niezwłocznie po ustaniu w dniu 14 marca 2011 r. stosunku pracy, zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy i w dniu 22 marca 2011 r. uzyskała status osoby bezrobotnej (z niewielką przerwą) aż do dnia 19 września 2011 r. W tym okresie sprawowała opiekę nad babcią. Pełnomocnik podniósł, że po ustaniu stosunku pracy skarżąca była gotowa do podjęcia pracy, jednakże nie uczyniła tego ze względu na pogarszający się stan zdrowia i znaczną niepełnosprawność jej babci, która wymagała opieki już od początku 2011 r. Wobec powyższego odmowa przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego ze względu na brak rezygnacji z zatrudnienia była całkowicie nieuzasadniona. Na potwierdzenie swojego stanowiska odwołał się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego kwestii rezygnacji z zatrudnienia w odniesieniu do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, którego uzyskanie przed nowelizacją wchodzącą w życie w dniu 1 lipca 2013 r. odbywało się w znacznej części na tożsamych zasadach, jak w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem pełnomocnika, bezpośrednią przyczyną rezygnacji A.R. z zatrudnienia po 14 marca 2011 r. (tj. niepodejmowania go oraz zaniechania starań o zatrudnienie) była konieczność sprawowania stałej opieki nad S.R. Jej stan zdrowia pogarszał się systematycznie od wielu miesięcy i już od początku 2011r., a więc przed wydaniem w dniu 2 września 2011 r. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagała ona już wówczas całodobowej opieki. Odmowa przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest nieuzasadniona także z tej przyczyny, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ przyznał A.R. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Pełnomocnik powołał orzeczenia sądów administracyjnych (WSA w Bydgoszczy z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 458/13, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Go 552/13 i z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Go 550/13), które dotyczyły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w warunkach rezygnacji z zatrudnienia. Jego zdaniem przyznanie tego prawa na poprzednio obowiązujących zasadach ze względu na znaczną tożsamość przesłanek do przepisów będących podstawą zaskarżonej decyzji oznacza, że opiekunowi przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Osobom bezrobotnym bowiem przysługuje prawo do przyznania wnioskowanego świadczenia, jeżeli rezygnują one z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną, a miałyby możliwość podjęcia pracy, gdyby tej opieki nie sprawowały. Do skargi dołączone zostały kserokopie zaświadczeń potwierdzających rejestrację A.R. jako osoby bezrobotnej od 22 marca 2011 r. do 11 kwietnia 2011 r. i od 17 sierpnia 2011 r. do 18 września 2011 r., decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej od 12 kwietnia 2011 r. i 19 września 2011 r. oraz zaświadczenie o braku ofert pracy z dnia 22 marca 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził, że niepełnosprawność S.R. powstała później niż ustanie stosunku pracy skarżącej, które nastąpiło w wyniku upływu okresu, na jaki zawarto umowę, a nie w następstwie rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad babcia. Z tej przyczyny brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki. Jednocześnie powołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych zostały wydane głównie w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 15 maja 2014 r. podtrzymał zarzuty sprecyzowane w skardze. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę stwierdził, że skarżąca do dnia 18 września 2011 r., a więc także w dniu wydania orzeczenia o niepełnosprawności S.R., była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, czyli zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie powtórzył, że niepełnosprawność S.R. istniała co najmniej od początku 2011 r.(z uwagi na jej ubezwłasnowolnienie z powodu zaburzeń psychicznych i nie niezdolność do samodzielnej egzystencji). Na dowód tego pełnomocnik przedłożył kserokopię postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Nadto, akcentował, że powołane w skardze orzeczenia sądowe jednakowo definiują pojęcie rezygnacji z zatrudnienia w świetle art. 16a i art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Sąd rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", Sąd obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd, nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej uzasadnieniu.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Burmistrza C. z dnia [...] r., nr [...], na podstawie której odmówiono A.R. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad babcią S.R. Powodem odmowy było uznanie, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił zwłaszcza art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z uwagi na zarzuty skargi należy zaznaczyć, że ten przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzono nowy rodzaj świadczenia - specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Tak więc, w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Warunek ten nie jest spełniony w przypadku niepodejmowania zatrudnienia. Przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostająca w związku przyczynowym i w związku czasowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Oczywistym jest, że ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wyłączono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego powodu. Wobec tego rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wymagana przez art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (w tym pozarolniczej działalności gospodarczej) i musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności bądź znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia oraz czas w jakim rezygnacja następuje. W aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru i to w celu określonym ustawą, dlatego przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy określaniu przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (na podstawie którego, przed jego zmianą, skarżąca otrzymała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad babcią, co wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej insatncji). Ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w przypadku świadczenia, o które ubiega się strona skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał jedynie na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Nie sporne w niniejszej sprawie jest to, że zostało spełnione przez rodzinę skarżacej ustawowe kryterium dochodowe.

Nie jest też kwestionowany warunek posiadania przez osobę wymagającą opieki (babcię skarżącej) orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie skarżąca jest również osobą, na której względem niepełnosprawnej babci (wdowy), spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co więcej organy nie kwestionują tego, że skarżąca rzeczywiście sprawuje stałą opiekę nad babcią.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest w istocie ustalenie, czy skarżąca zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji jest osobą, która "rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki".

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Odwołać się przy tym należy do przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki, dlatego istotne są okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28.01.2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 668/13, a także wyrok tego Sądu z dnia 30.10.2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 366/13, od którego skargę kasacyjną NSA oddalił wyrokiem z dnia 30.07.2014 r., sygn. akt I OSK 269/14 oraz wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 09.07.2013 r., sygn. akt II SA/Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 08.08.2013 r., sygn. akt II SA/Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17.09.2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13.08.2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, wszystkie są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy, dokonana przez organy, wykładnia powołanego art. 16a ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi, nie naruszają przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jej rozstrzygnięcia.

Jak wynika z akt sprawy, A.R. na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...] pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad babcią S.R. Skarżąca w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzonej na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), pobierała to świadczenie do dnia 30 czerwca 2013 r., przy czym była zatrudniona w okresie od 15 września 2010 r. do 14 marca 2011 r., a z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności S.R. z dnia [...] r. wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 lipca 2011 r.

W świetle opisanego wyżej stanu faktycznego wynika, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad babcią legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bowiem ustanie jej ostatniego stosunku pracy nastąpiło w dniu 14 marca 2011 r. w wyniku upływu okresu, na jaki zawarto umowę o pracę, a nie w wyniku rezygnacji z zatrudnienia. Niezależnie od tego ustalony stopień niepełnosprawności babci został potwierdzony dopiero od 14 lipca 2011 r., a więc kilka miesięcy później niż ustanie stosunku pracy skarżącej. Okoliczność, że skarżąca po ustaniu stosunku pracy, niezwłocznie zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy i w dniu 22 marca 2011 r. uzyskała status osoby bezrobotnej (z niewielką przerwą) aż do 19 września 2011 r. nie ma w sprawie znaczenia, bowiem w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu tych podmiotów wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje również to, że skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 14 lipca 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią, bowiem określone w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych pzesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, należy odróżnić od przesłanek ustanowionych w art. 17 ust. 1 tej ustawy, dotyczących innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność. Przepis ten określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne. Podkreślenia wymaga, że sytuację wnioskodawczyni można zdefiniować jako niepodejmowanie zatrudnienia, które nie jest tożsame z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli warunkiem uprawniającym do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W skardze powołane przez pełnomocnika skarżącej orzeczenia sądów administracyjnych zostały wydane w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, a przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek skarżącej o ustalenie i przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Dodać należy, że w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557) Trybunał Konstytucyjny uznał, że: "Art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Okoliczność ta pozostaje jednak w sprawie bez znaczenia albowiem przedmiotem jej rozpoznania jest inne świadczenie, ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy regulacji odnoszących się do świadczenia pielęgnacyjnego.

Problemu prawnego podobnego do występującego w niniejszej sprawie dotyczy natomiast pytanie prawne, z którym do Trybunału Konstytucyjnego zwrócił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12.12.2013 r., sygn. akt II SA/Po 1026/13. Sąd ten wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?" .

Zauważyć należy, że w dniu 17 lipca 2014 r. w sprawie sygn. akt P 1/14 Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu przywołanego powyżej pytania, postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) umorzyć postępowanie. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że problem konstytucyjny wynikający z pytania prawnego wiąże się z brakiem unormowania sytuacji osób, które były beneficjentami określonego świadczenia w poprzednim stanie prawnym, a którym świadczenie to już nie przysługuje. Chodzi zatem w pierwszym rzędzie o problem intertemporalny. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący sytuacji prawnej osób pobierających przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne, które na mocy tej ustawy zostały pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. o sygn. K 27/13. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. Umarzając postępowanie Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w związku z wejściem w życie wyroku TK o sygn. K 27/13, zasadniczy problem konstytucyjny, przed jakim stanął pytający sąd, został już ostatecznie rozstrzygnięty, zaś norma intertemporalna została uznana za niezgodną z art. 2 Konstytucji RP.

Wykonując powyższy wyrok Sejm RP uchwalił ustawę z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) regulującą między innymi sytuację prawną podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r.

Nowa ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r. i określiła między innymi warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). W jej art. 2 ust. 2 ustalono, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. oraz od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Tymczasem skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013 r., zatem na podstawie wskazanej powyżej ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów powinna ubiegać się o zasiłek dla opiekunów, co wymaga jednak złożenia wniosku nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy (art. 5 ust. 1 tej ustawy).

Odnosząc się do zawartego w piśmie pełnomocnika z dnia 15 maja 2014 r. wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dołączonej dokumentacji na okoliczność stanu zdrowia S.R. i daty jej ustania należy stwierdzić, że znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie budzi w tym zakresie żadnych wątpliwości. Z tej przyczyny nie było potrzeby przeprowadzania dowodów uzupełniających na podstawie art. 106 p.p.s.a. Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, o czym orzekł w sentencji.