Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2031/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3, art. 87
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 2 ust. 2, art. 57 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 3
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1c, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1386/19 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 20 maja 2019 r. nr KKU-126/18 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1386/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 20 maja 2019 r. nr KKU-126/18 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 3 lipca 2018 r. nr 2881/2018 odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Związek Dzielnic-Gmin Warszawy (obecnie m.st. Warszawa) z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Warszawie, ozn. w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym 1113 7-11-13 jako działki ewidencyjne nr 134 o pow. 70 m2 (przy ul [...]), nr 135 o pow. 991 m2 (przy ul. [...]), nr 136 o pow. 1074 m2 (przy ul. [...]). W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że sporna nieruchomość stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr VI-2662/75 z dnia 20 marca 1975 r. Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość dla realizacji celu ustalonego decyzją o lokalizacji szczegółowej nr 794/41/73 z dnia 5 kwietnia 1973 r., którym była budowa linii tramwajowej wraz z przystankami. Do chwili obecnej na przedmiotowym gruncie nie ma infrastruktury tramwajowej. Zgodnie natomiast z perspektywicznym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego m.st. Warszawy, obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r., sporna nieruchomość przeznaczona była pod zadrzewienia ochronne, a dodatkowo działki nr [...] i [...] znajdowały się w projektowanych liniach rozgraniczających ul. Nocznickiego. Stosownie do rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 17 listopada 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: stołecznym warszawskim, jeleniogórskim, płockim, radomskim i szczecińskim ul. [...] w Warszawie stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. drogę wojewódzką.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosło Miasto Stołeczne Warszawa.

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd nie podzielił poglądu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przedmiotowe działki, które Skarb Państwa nabył w 1975r. oddano w zarząd i użytkowanie Miejskich Zakładów Komunikacyjnych, co oznacza, że nieruchomości te stanowiły własność ogólnonarodową (państwową) i należały do Miejskich Zakładów Komunalnych - przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, podporządkowanego Prezydentowi m.st. Warszawy, co z kolei przesądza o spełnieniu przesłanek wynikających z przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Mieniem ogólnonarodowym (państwowym) w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, były nieruchomości, które nie zostały obciążone prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. W świetle przedstawionych regulacji prawnych Sąd zaznaczył, że akt notarialny dotyczący umowy notarialnej kupna-sprzedaży z 1975r. zawarty został na dziesięć lat przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r. Nr 14 poz. 74) - (tj. przed 1 sierpnia 1985r.). Oznacza to zaś, że przepisy tej ustawy nie mogły mieć zastosowania w sprawie. W 1975 r. przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa użytkowania/zarządu w umowie o nabyciu nieruchomości, skoro taką możliwość wprowadziła dopiero ustawa z 1985 r.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe

zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi (a tym samym niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) pomimo, że decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w Warszawie Nr KKU-126/18 z dnia 20 maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego Nr 2881/2018 z dnia 3 lipca 2018 r. nie odpowiada prawu i narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

- art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie postępowania dowodowego, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż nieruchomość stanowiąca działki nr 134,135 136 z obrębu 7-11-13 (dalej: przedmiotowa nieruchomość):

a) nie służyła użyteczności publicznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych {dalej: ustawa komunalizacyjna), w sensie faktycznym i prawnym,

b) nie należała do mienia przedsiębiorstwa państwowego, dla którego organy rad narodowych m.st. Warszawy pełniły funkcję organu założycielskiego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej,

c) nie pozostawała w zarządzie lub użytkowaniu przedsiębiorstwa państwowego, dla którego organy rad narodowych m.st. Warszawy pełniły funkcję organu założycielskiego, tj. nie oddano jej w zarząd i użytkowanie Miejskich Zakładów Komunikacyjnych;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit, c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek braku dokonania analizy, że zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów co do gospodarowania terenami państwowymi, wynikająca z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz, U. Nr 32, poz. 159 ze zm.), nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomością przez czynności faktyczne, będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości, co zostało potwierdzone w art. 8 ust. 3 i art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) w jej pierwotnym brzmieniu;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 8 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przez jego niewłaściwe zastosowanie, w którego pierwotnym brzmieniu stwierdzono, że nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie.

2. art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez jego niezastosowanie, w którego pierwotnym brzmieniu stwierdzono, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły w zarząd tych jednostek,

3. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania

nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z ze zm.) oraz art. 3 dekretu z dnia 26

kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) w zw. z art. 57 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że przed wejściem w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie jedynie w drodze decyzji i nie istniały przepisy przewidujące możliwość uzyskania przez Państwowe jednostki organizacyjne gruntów państwowych w zarząd, podczas gdy przepisy takie w dacie zawarcia aktu notarialnego (1975 r.) istniały,

4. art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, poprzez błędne przyjęcie, iż przedmiotowa nieruchomość nie była nieruchomością należącą do mienia przedsiębiorstwa państwowego, dla którego organy rad narodowych m.st. Warszawy pełniły funkcję organu założycielskiego,

5. art. 5 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że decydujące znaczenie dla komunalizacji w tym trybie ma jedynie stan faktyczny mienia ogólnonarodowego w dniu 27 maja 1990 r. tzn. czy mienie w tej dacie faktycznie służyło użyteczności publicznej, podczas gdy decydujące znaczenie dla komunalizacji ma również stan prawny mienia ogólnonarodowego w dniu 27 maja 1990 r., a co za tym idzie poprzez błędne przyjęcie, iż przedmiotowe działki nie służyły użyteczności publicznej.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z dnia 7 lipca 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny wystąpienia (ziszczenia się) właściwych przesłanek komunalizacji przewidzianych w art. 5 ust. 2 ustawy dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej ustawa komunalizacyjna. Jest to kwestia kluczowa gdyż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji – kontrolowanej przez Sąd I instancji – stanowił art. 5 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej. Wokół powyższego zagadnienia (istoty sporu) skupiają się zarzuty skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) służące użyteczności publicznej, należące do rad narodowych miasta stołecznego Warszawy, miasta Krakowa i Łodzi oraz terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem tych miast jeżeli jest położone w ich granicach administracyjnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Oznacza to, że decydujące znaczenie dla komunalizacji we wskazanym trybie posiada stan prawny i faktyczny mienia ogólnonarodowego, istniejący w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Chodzi tutaj przede wszystkim o to, czy mienie podlegające komunalizacji należało w tym czasie do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy oraz czy jednocześnie służyło użyteczności publicznej, a także czy było położone w granicach administracyjnych wymienionych miast. Z całą stanowczością trzeba jednak podkreślić, jak akcentowało orzecznictwo, że ustalenie tych okoliczności nie przesądzało jeszcze o komunalizacji mienia, ponieważ wskazana wyżej ustawa w art. 11 ust. 1 określała przypadki, w których wyłączona była możliwość komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy samego prawa w oparciu o przepis art.5 ust.1-3. Z tych względów koniecznym było badanie nie tylko występowania łącznie wszystkich przesłanek pozytywnych, ale także zachodziła konieczność badania czy na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku, to jest w dniu 27 maja 1990 roku zachodziły przesłanki negatywne, o których mowa w art.11 ust.1 ustawy (zob. Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z dnia 27 maja 2003 r. sygn. akt. I SA 2548/01).

Trafnie też zauważył Sąd I instancji, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Obowiązkiem organów orzekających w tym przedmiocie jest każdorazowo ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przed gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. dana nieruchomość służąca użyteczności publicznej stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom.

Przechodząc do analizy zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), należy stwierdzić, że naruszenie przez Sąd powołanych w ramach tych zarzutów przepisów prawa mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd wojewódzki nie dostrzegł, iż rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny – jak wynika z analizy akt sprawy, w tym zwłaszcza zaskarżonego orzeczenia – stwierdza, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane. Nie sposób więc kwestionować ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku, a wcześniej ostatecznej decyzji organu. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Postawiony zarzut zmierzał natomiast do wykazania, że organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy dotyczących wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 5 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, zaś Sąd I instancji takie postępowanie organu zaakceptował. Z zarzutem tym nie można się jednak zgodzić.

Należy podkreślić, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz wyjaśnił i przeanalizował wszystkie te okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby udowodniono w szczególności stosownym dokumentem tytuł prawny, tj. prawo zarządu lub prawo użytkowania w stosunku do przedmiotowych nieruchomości na rzecz przedsiębiorstw państwowych, dla których organy wymienione w art. 5 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej pełniły funkcję organu założycielskiego. (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1614/21; wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2148/15; wyrok NSA z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt I OSK 300/18; wyrok NSA z dnia 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1289/15; uchwała NSA z dnia 27 lutego 2017r. I OPS 2/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym zasadnie stwierdził Sąd wojewódzki, iż wbrew stanowisku skarżącego nie podziela poglądu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przedmiotowe działki, które Skarb Państwa nabył w 1975r. oddano w zarząd i użytkowanie Miejskich Zakładów Komunikacyjnych, co oznacza, że nieruchomości te stanowiły własność ogólnonarodową (państwową) i należały do Miejskich Zakładów Komunalnych – przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, podporządkowanego Prezydentowi m.st. Warszawy, co z kolei przesądza o spełnieniu przesłanek wynikających z przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

W związku zarzutami kasacyjnymi należy podzielić stanowisko Sądu wojewódzkiego, że do dnia 31 lipca 1985 r., to jest do wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r. Nr 14 poz. 74), na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r. nr 22, poz. 159 ze zm.) tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 w/w ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19).

Podobnie regulacje uchylającej powyższy akt prawny ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z przywoływanym art. 38 ust. 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.) państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przepisy art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (w dniu wejścia w życie tej ustawy) wskazywały, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Natomiast na dzień 27 maja 1990r. art. 8 ust 1 i 2 wskazywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych (ust. 1). Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie.

Tym samym Sąd wojewódzki trafnie ustalił – w świetle przedstawionych regulacji prawnych, że akt notarialny dotyczący umowy notarialnej kupna-sprzedaży z 1975r. zawarty został na dziesięć lat przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. (tj. przed 1 sierpnia 1985r.). Oznacza to zaś, że przepisy tej ustawy nie mogły mieć zastosowania w sprawie. W 1975 r. przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa użytkowania lub prawa zarządu w umowie o nabyciu nieruchomości, skoro taką możliwość wprowadziła dopiero ustawa z 1985r.

Podkreślić też należy, że powoływane w ramach zarzutów w skardze kasacyjnej przepisy prawa w dacie zawarcia aktu notarialnego z dnia 20 marca 1975 r. nie przewidywały na gruncie rozpoznawanej sprawy możliwość uzyskania przez państwowe jednostki organizacyjne gruntów państwowych w użytkowanie lub zarząd bez wydania stosownej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1289/15; uchwała NSA z dnia 26 lutego 2018r. I OPS 5/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym zasadnie wynika z zaskarżonego wyroku, a uprzednio z ostatecznej decyzji organu, że nie wystąpiły przesłanki komunalizacji przewidziane w art. 5 ust. 2 ustawy dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Wobec powyższego uznać należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.