Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2098/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części uchylającej decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomości zajęte pod ul. [...] i [...] w W.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt. 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miasta W. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. w pozostałej części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], uchylił

w całości decyzję Prezydenta W. z [...] maja 2011 r. nr [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działkę ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz odmawiającej uwzględnienia wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] i [...] w W., pochodzącą z księgi hipotecznej "[...]" działka [...], [...], zajętą pod drogi publiczne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z ustaleń organu wynika, że wniosek o odszkodowanie za grunty zajęte pod

ul. [...] i [...] wpłynął w dniu 14 listopada 2008 r., czyli po upływie określonego ustawą terminu. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia

13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem

1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych

w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia

31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa".

Zgodnie z art. 73 ust. 3 ww. ustawy przejście nieruchomości, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., na własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego stwierdza w decyzji deklaratoryjnej Wojewoda [...].

Decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r., stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem

1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie ewid. [...].

Decyzja ta jest ostateczna, co oznacza, iż funkcjonuje w obrocie prawym i jest wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

W ocenie organu odwoławczego z akt sprawy i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r. wynika kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej ww. działkę w dniu 31 grudnia 1998 r. to odmowa przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę była niezasadna.

Natomiast wniosek o odszkodowanie za grunt zajęty pod ul. [...]

i [...] złożony został w dniu 14 listopada 2008 r. W wymaganym terminie złożony wniosek dotyczył tylko gruntów zajętych pod ul. [...] i ul. [...] w W.. Dlatego organ rozpatrujący sprawę odmówił uwzględnienia wniosku o odszkodowanie za grunt pod ul. [...] i [...]. Wniosek złożony po terminie określonym w art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. powoduje wygaśnięcie roszczenia.

Zdaniem organu odwoławczego, sprawa o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod ulicę [...] i [...], jako że nie była rozpatrywana merytorycznie, powinna być rozstrzygnięta odrębną decyzją.

Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezydenta W. wynika, że wniosek o odszkodowanie za grunt zajęty pod ulicę [...] w W., złożony równocześnie z wnioskiem o odszkodowanie za grunt zajęty pod ul. [...], będzie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien uwzględnić ustalenia wynikające z zebranego materiału dowodowego i podjąć czynności procesowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, zachowując przy tym reguły postępowania administracyjnego wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto przy ponownym rozpatrzeniu sprawy o odszkodowanie należy wziąć pod uwagę, pominięty podczas rozpoznania, wniosek z dnia 16 maja

2011 r. złożony przez pełnomocnika stron - r.pr. A.C. o rozpatrzenie wyniku badania księgi wieczystej, zleconego geodecie przez strony tego postępowania.

Oznacza to, że w toku ponownego postępowania organ I instancji winien rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością oraz dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107

§ 3 k.p.a.

W ocenie organu odwoławczego decyzja po rozpatrzeniu sprawy, została wydana pomimo, że sprawa w opisanym wyżej zakresie nie została wszechstronnie zbadana, a zatem z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa.

Takie zaś naruszenie prawa stanowi o wadliwości decyzji, powodującej konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co wypełnia przesłanki z art. 138

§ 2 kpa.

W skardze na decyzję Wojewody [...], Miasto W. zaskarżyło decyzje w całości zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania tj:

- art. 138 § 2 kpa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji Prezydenta W. w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania pomimo, ze w/w decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i nie ma konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,

-art. 12 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1 kpa, polegające na ich niezastosowaniu i uchyleniu decyzji Prezydenta W. oraz przekazaniu jej do ponownego rozpoznania, pomimo iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, co spowodowało naruszenie zasady szybkości postępowania.

-art.7, 77, 80 kpa poprzez błędne przyjęcie, decyzja Prezydenta W. została wydana pomimo, że sprawa nie została wszechstronnie zbadana, podczas gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób szczegółowy i wyczerpujący i nie zachodzi w tym wypadku konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego,

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

-art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 872) Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (zwaną dalej "ustawa pwurap") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uprawnionym do odszkodowania za nieruchomość na podstawie art. 73 w/w ustawy są osoby wymienione w decyzji deklaratoryjnej, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na brak uprawnień osób, którym odmówiono wypłaty odszkodowania.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w części jest zasadna.

Zgodnie z art. 73 ust.4 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, które stosownie do treści ust. 1 tego przepisu, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r., do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Z akt sprawy wynika, że L.G. i J.G. we wniosku, który do organu został złożony 14 listopada 2008 r. rozszerzyli swój wniosek z

1 kwietnia 2005 r. o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod ulicę [...] i ulicę [...] o żądanie odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod ulicę [...]

i [...]. Ponieważ we wcześniejszym wniosku nie żądali odszkodowania za nieruchomości zajęte pod ulicę [...] i [...] to oczywistym jest, że za te nieruchomości po raz pierwszy o odszkodowanie wystąpili wnioskiem z dnia

14 listopada 2008 r., a więc po terminie ustawowym określonym w powyższym art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Zatem w tym zakresie roszczenie ich wygasło i wniosek o odszkodowanie za te nieruchomości nie może być uwzględniony. Takie tez stanowisko zajął organ I instancji w decyzji. Organ odwoławczy to stanowisko podzielił jednakże uchylił decyzję organu I instancji również w tym zakresie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że sprawa odszkodowania za grunt zajęty pod ulicę [...] i [...], ponieważ nie była rozpatrywana merytorycznie, powinna być rozstrzygnięta odrębną decyzją i tylko to jest powodem uchylenia decyzji w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Takie rozstrzygnięcie narusza art. 138 § 2 kpa, który upoważnia organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, gdyż wszystko co jest konieczne dla rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za grunt zajęty pod ulicę [...]

i [...] zostało wyjaśnione i organ I instancji nie ma już nic do wyjaśnienia. Z tego względu zaskarżona decyzja, w części dotyczącej uchylenia decyzji organu

I instancji rozstrzygającej o wniosku o odszkodowanie za grunt zajęty pod ulicę [...] i [...], podlega uchyleniu a organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od decyzji w tej części, winien wydać decyzję stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 kpa, czyli utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Natomiast nieuzasadniona jest skarga dotycząca zaskarżonej decyzji w części w jakiej uchyla decyzję organu I instancji orzekającą w przedmiocie odszkodowania za grunt zajęty pod ulicę [...] i przekazującą w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania uznając, że nie zostało przez wnioskodawców wykazane, że w dacie 31 grudnia 1998 r. im lub ich poprzednikom prawnym do tego gruntu przysługiwało prawo własności.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z akt sprawy oraz z decyzji deklaratoryjnej Wojewody [...] z [...] listopada 2006 r. wynika, kto był właścicielem tej nieruchomości. Materiał dowodowy, wbrew stanowisku organu, tego nie potwierdza. Wynika natomiast, że grunt ten nie był hipotekowany, nie było założonej księgi wieczystej oraz, że istnieją braki w dokumentacji geodezyjnej co stwierdza pełnomocnik wnioskodawców w piśmie z 16 maja 2011 r. Również decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2006 r. stwierdzająca nabycie tej nieruchomości przez Gminę [...] nie rozstrzyga kto był właścicielem nieruchomości. Jedynie w uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdza, że nieruchomość ta nie stanowiła w dniu

31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa ani Gminy [...]. Doręczenie tej decyzji wnioskodawcom nie przesądza on ich tytule prawnym.

Jednakże w sytuacji niejasności co do tytułu prawnego organ winien stronie umożliwić podjęcie czynności, które pomogłyby te wątpliwości wyjaśnić, a już szczególnie gdy strona wykazuje aktywność w tym względzie. A w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik wnioskodawców, w piśmie z 16 maja 2011 r. zwróciła się do organu o nie wydawanie decyzji do czasu dopóki wnioskodawcy nie dostarczą wykazu zmian gruntowych. Poinformowała, że wobec uzyskania informacji, że biuro geodezji nie posiada w swoim zasobie dokumentacji dotyczącej przedmiotowego gruntu wnioskodawcy zlecili geodetom wykonanie wykazu zmian gruntowych celem dokonania odpowiedniej zmiany w dokumentacji geodezyjnej. Pełnomocnik wniosła także o zażądanie od Wojewody [...] akt sprawy dotyczącej decyzji o wskazanych w piśmie numerach z uzasadnieniem takiego żądania.

Organ I instancji niezwłocznie po otrzymaniu tego pisma, bo już [...] maja 2011 r., wydał decyzję nie uwzględniając wniosków strony zgłoszonych w powyższym piśmie, zaś w uzasadnieniu decyzji nie wskazał, dlaczego tych wniosków nie uwzględnił. Uniemożliwiając więc stronie wykazanie prawa własności wydał decyzję odmowną z tego powodu, że strona nie przedstawiła dokumentów jednoznacznie potwierdzających prawo własności. Decyzja organu I instancji zapadła więc z naruszeniem art. 7, 8, 77

§ 1 i art. 80 kpa.

Zatem organ odwoławczy zasadnie, w tym zakresie, uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tej części skarga jest więc nieuzasadniona, co uzasadnia jej oddalenie.

Z powyższych względów i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 206 i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.