Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 360/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 plit. a i lit. c ,art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi G.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w części dotyczącej początkowej daty przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego tj. "od 01.11.2019 r."; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania G. N., uchyliło w całości decyzję Burmistrza D. z [...] r. znak: [...] i przyznało G. N. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku opieką nad matką A. M. na okres od 01.11.2019 r. do 31.12.2019 r. w kwocie 1.583,00 zł miesięcznie i na okres od 01.01.2020 r. do 16.01.2020 r. w kwocie 944,60 zł.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] sierpnia 2019 r., organ I instancji odmówił G. N. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A.M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w toku postępowania odwoławczego, decyzją z [...] listopada 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kontynuując postępowanie wyjaśniające Burmistrz D. decyzją z [...] r. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A.M., argumentując że w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione wymagania określone art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od tej decyzji G. N. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego wniosła o jej uchylenie i przyznanie świadczenia od 1 lipca 2019 r. Decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność A. M. powstała po 18. roku życia i w związku z tym stronie jako jej opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 - dalej w skrócie "k.p.a."), orzekło jak wskazano na wstępie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 17 ust. 1, 1a i 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 3 pkt 21 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111- dalej "u.ś.r."), a następnie stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż A. M. - wdowa - (ur. [...].05.1924 r., zm. [...].01.2020 r.) - matka skarżącej, w związku z opieką nad którą ubiega się o przedmiotowe świadczenie miała ustalony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Według orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] listopada 2014 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ze wskazaniem, iż wymaga konieczności stałej opieki osoby drugiej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 października 2014 r. G. N. 3 grudnia 2014 r. zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, wykreślonej [...] grudnia 2014 r., celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, wymagającą całodobowej opieki. W okresie od 04.12.2014 r. do 31.10.2019 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Jak wskazało Kolegium w rozpatrywanej sprawie organ I instancji uznał, że skarżąca nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ ustalony znaczny stopień niepełnosprawności jej matki nie powstał w żadnym z terminów wskazanych w tym przepisie. Według organu odwoławczego stanowisko organu pierwszej instancji jest błędne, a u jego podstaw legła błędna wykładnia art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jak Kolegium wskazywało już w poprzedniej decyzji z [...] listopada 2019 r. podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie może być data powstania niepełnosprawności jej matki, bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (co ma miejsce w niniejszej sprawie), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym w odniesieniu do tych osób, a w niniejszej sprawie do matki skarżącej, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało i należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W związku z powyższym rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się ze zbadaniem, czy spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W sprawie bezspornym jest, że skarżąca mieści się w kręgu podmiotów wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz to, że matka skarżącej legitymowała się wymaganym orzeczeniem, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. Niekwestionowana jest również okoliczność, że skarżąca nie pracowała, gdyż sprawowała stałą opiekę nad matką. W tym celu 3 grudnia 2014 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej (dowód: oświadczenie strony z 6 grudnia 2019 r. oraz wydruk wygenerowany 9 grudnia 2019 r. ze strony http://prod.ceidg.gov.pl). Zgodnie z ustaleniami pracownika socjalnego, dokonanymi w trakcie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego 5 grudnia 2019 r., matka skarżącej (wówczas 95 letnia) miała problemy z poruszaniem się - korzystała z laski, miała problemy z pamięcią, sercem, chorowała na cukrzycę. Mieszkała w jednoizbowym mieszkaniu, bez bieżącej wody, łazienki. Przyjmowała leki na serce, nadciśnienie, cukrzycę. Wymagała wsparcia we wszystkich czynnościach życia codziennego. G. N. pomagała mamie w codziennej higienie osobistej, przygotowywała posiłki, utrzymywała czystość w mieszkaniu, zapewniała wizyty lekarskie, podawała leki, pomagała w codziennym funkcjonowaniu. Zakres ww. czynności pokrywa się z podanym przez stronę w oświadczeniu złożonym 6 grudnia 2019 r., w którym wskazała, że mama wymaga pomocy w ubraniu, umyciu, podawaniu posiłków i leków, codziennej pielęgnacji. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego G.N. złożyła stosowne oświadczenia służące ustaleniu prawa do tego świadczenia. W ocenie organu odwoławczego skarżąca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia. Skoro spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przy jednoczesnym niezaistnieniu przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., zasadnym jest przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Wskazując następnie na regulacje art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r., Kolegium oceniło, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić począwszy od dnia 1 listopada 2019 r. (ponieważ do 31 października 2019 r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad mamą) do [...] stycznia 2020 r. (tj. do dnia zgonu matki skarżącej).

Zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało w 2019 r. w wysokości 1.583,00 zł miesięcznie - obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 listopada 2018 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego na 2019 r. (M.P. z 2018 r., poz. 1099). Z kolei od 1 stycznia 2020 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 1.830,00 zł - obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 r. (M.P. z 2019 r., poz. 1067). Kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia (art. 17 ust. 3a u.ś.r.). Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na następny rok kalendarzowy podlega ogłoszeniu w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do dnia 15 listopada każdego roku (art. 17 ust. 3d u.ś.r.). Kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę (art. 17 ust. 4 u.ś.r.). Jednocześnie organ zwrócił uwagę na brzmienie art. 4 pkt 2 lit. "w" i art. 6 ust. 2b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266) w stosunku do osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych płatnikiem składek jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, który opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, według zasad określonych w art. 6 ust. 2a, 2b. oraz art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz.U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. N. reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym zakwestionowała decyzję Kolegium w części dotyczącej punktu 2, a mianowicie w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2019 r. do 16 stycznia 2020 r., podnosząc zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego błędne zastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2019 r., a nie od 1 lipca 2019 r. tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle powyżej wskazanych okoliczności na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wniosła o uchylenie w części zaskarżonej decyzji z [...] r. oraz ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi od 1 lipca 2019 r. do 16 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił, że skarżąca tylko częściowo nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem w zakresie czasookresu, na który zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne G. N. W dniu 18 lipca 2019 r. skarżąca złożyła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wniosek o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką A. M. Organ instancji nie wzywał skarżącej do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji jak również do składania oświadczeń. Za podstawę ustalenia daty przyznania G. N. świadczenia pielęgnacyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło następny dzień po dacie wygaśnięcia decyzji przyznającej G. N. specjalny zasiłek opiekuńczy tj. 31 października 2019 r. Strona już w treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 18 lipca 2019 r., wniosła o uchylenie w/w decyzji. Organ I instancji posiadał wszelkie kompetencje oraz dokumenty, które pozwalały ustalić na rzecz skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek(...), zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. Tym samym brak było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne do ram czasowych od 1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony. Zasadnym było przyznanie na rzecz skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2020 r.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

W związku z zarządzeniem p.o. Przewodniczącego Wydziału II z 29 października 2020 r., pismami z 9 listopada 2020 r. organ oraz pełnomocnik strony skarżącej wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. - w skrócie "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.

Sądy administracyjne w rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. stwierdził, że w części dotyczącej punktu 2 rozstrzygnięcia, została ona wydana z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy.

Poddaną kontroli tutejszego Sądu decyzją organ odwoławczy w pkt 1 - uchylił decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i w pkt 2 przyznał skarżącej sporne świadczenie na okres od 01.11.2019 r. do 31.12.2019 r. w wysokości 1583 zł, i od 01.01.2020 r. do 16.01.2020 r. w wysokości 944,60 zł.

Jak prawidłowo oceniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. skarżąca mieści się w kręgu podmiotów wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Matka skarżącej legitymowała się orzeczeniem, o którym stanowi art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. Nadto kwestią niesporną pozostawał fakt, że skarżąca nie pracowała z uwagi na sprawowanie stałej opieki nad matką. Zatem, jak trafnie wywiódł organ odwoławczy skarżąca spełniła przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r. W ocenie organu prawo do świadczenia należało ustalić począwszy od 01.11.2019 r. do 16.01.2020 r. Uzasadniając datę początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ podkreślił, że skarżąca do 31.10.2019 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad mamą. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że datą końcową jest dzień zgonu matki skarżącej.

Zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest więc ustalenie, czy - jak twierdzi Kolegium - świadczenie pielęgnacyjne winno przysługiwać skarżącej od 01.11.2019 r., czy też - jak uważa skarżąca - świadczenie przysługuje jej od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym wypadku od lipca 2019 r.

Wskazać w związku z tym trzeba, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Jak stanowi art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: pkt 1) świadczenia rodzicielskiego lub pkt 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub pkt 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub pkt 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub pkt 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanych wyżej unormowań, przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: "uostatecznienia" się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., I OSK 886/17) - to należy uznać, że art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18). Użyty w art. 27 ust. 5 ustawy zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia. Zauważa się także, że nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią, świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (vide: wyroki NSA z: 18 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1676/18, 12 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1175/18, 13 lipca 2018 r. sygn. I OSK 235/18, wyrok WSA w Gliwicach z 19 marca 2019 r. sygn. IV SA/Gl 985/18). To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca już w lipcu 2019 r. składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnosiła o uchylenie przyznanego uprzednio decyzją Burmistrza Miasta i Gminy D. z [...] listopada 2018 r. świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, mając świadomość, że nie jest możliwie pobieranie obu świadczeń jednocześnie. Ponadto - co wymaga podkreślenia - ten sam organ administracji był właściwy sprawach dotyczących przyznania obu świadczeń. W tej sytuacji, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., nie mogła zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek. Organ odwoławczy z naruszeniem art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. przyjął więc, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna uzasadnia przyznanie G. N. wnioskowanego świadczenia dopiero od dnia, od którego nie będzie jej przysługiwał specjalny zasiłek opiekuńczy, przyznany o czym była wyżej mowa decyzją z [...] listopada 2018 r. Burmistrza Gminy i Miasta D. na okres od 01.11.2018 do 31.10.2019 r. Jednocześnie uwadze jego umknął fakt złożenia przez wnioskodawczynię w lipcu 2019 r. oświadczenia o wyborze świadczenia korzystniejszego. Zdaniem Sądu okoliczność, że skarżąca miała wcześniej ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na okres obejmujący miesiące lipiec – październik 2019 r., a nawet pobrała za te miesiące zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podziela pogląd sądów administracyjnych, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Opolu z 20 września 2018 r. II SA/Op 302/18, Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r. II SA/Po 158/19, Wrocławiu z 7 listopada 2019 r., IV SA/Wr 360/19, Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., II SA/Bk 322/20 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W państwie prawa nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (zob. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18).

Godzi się w związku z tym zaznaczyć, że tutejszemu Sądowi jest znana i akceptowana wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyroki z 3 stycznia 2013 r. I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r. I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., I OSK 2257/16), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (vide: wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., I OSK 1987/15).

Wobec tego stwierdzić trzeba, że skoro skarżąca już we wniosku z lipca 2019 r. oświadczyła, że w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad A. M. wnosi o uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z [...].11.2018 r. przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy, to organ powinien potraktować je jako wymaganą w rozumieniu art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną, tej decyzji.

Jednocześnie Sąd zauważa, że kwestia końcowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – [...].01.2020 r. nie budzi wątpliwości, jako że z tym dniem nastąpiła śmierć A. M. – mamy skarżącej i organ odwoławczy zobligowany był uwzględnić powyższą okoliczność rozstrzygając o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania należnych stronie od organu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzoną kwotę 480 zł składa się wynagrodzenie radcy prawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium uwzględni, że skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku. Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, organ powinien wziąć pod uwagę, że skarżąca pobierała za przedmiotowy okres zasiłek dla opiekuna, gdyż oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Należy zatem uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.

dc