Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2125/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 78, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi P.U. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lipca 2013 r. nr OB/1018/2013 Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. utrzymał w mocy, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania P.U. (dalej jako: skarżący) płatności: w wysokości 30.439,05 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO), odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) oraz przyznania płatności cukrowej w wysokości 99.762,96 zł na 2012 r.

Z wymienionych rozstrzygnięć wynika, że skarżący złożył 11 kwietnia 2012 r. wniosek o przyznanie płatności na 2012 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności JPO do powierzchni 73,74 ha, UPO do powierzchni 73,35 ha i płatności cukrowej do ilości buraków cukrowych. Na wymieniony obszar składały się m.in. działki ewidencyjne nr 11/2 (6,14 ha) i 11/3 (4,40 ha), co do których organ wykrył tzw. konflikt kontroli krzyżowej (więcej niż jeden rolnik ubiega się o przyznanie płatności do tej samej powierzchni).

W związku z powyższym organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Skarżący nadesłał: aneks z 10 lutego 2012 r. do umowy dzierżawy nr [...] z [...] marca 1994 r. dotyczący przedłużenia umowy dzierżawy do [...] marca 2015 r. w odniesieniu do min. działek ewidencyjnych nr [...]; umowę dzierżawy z [...] marca 1994 r. na mocy, której P. i D.U. wydzierżawili od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości - nr działek: [...]. Skarżący oświadczył, że działki ewidencyjne 11/3 i 11/2 dzierżawi od Agencji Nieruchomości Rolnych, a w 2012 r. posiał nawóz i zasiał kukurydzę. Część prac wykonywał samodzielnie, a część z pracownikami co mogą poświadczyć sąsiedzi. W sprawie działek toczy się postępowanie sądowe.

Organ I instancji przeprowadził 16 marca 2013 r. rozprawę administracyjną, w której udział wzięli: skarżący, J.K. i reprezentujący go pełnomocnik K.K. Przesłuchany w charakterze strony J.K. zeznał, że od 1994 r. użytkuje grunty w postaci działek ewidencyjnych nr 11/2, 11/3 i 1/3 na podstawie ustnej umowy dzierżawy. W 2012 r. miał on zamiar dokonać zasiewu na działkach, ale wcześniej P.U. włókował i zasiał kukurydzę. W marcu 2012 r. został złożony pozew do sądu o wydanie gruntu do 4 kwietnia 2012 r. W dniu 10 maja 2012 r. zostało wydane postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia. J.K. wykonywał jeszcze zabiegi agrotechniczne związane z uprawą, a na jesieni 2012 r. dokonał on zbioru kukurydzy z działek. Nie jest mu wiadome aby po 10 maja 2012 r. na tych działkach były wykonywane jakieś prace polowe przez inne osoby.

Skarżący zeznał, że od 2009 r. próbuje wypowiedzieć ustną umowę dzierżawy (przyzwolenie na użytkowanie gruntów) J.K. W 2012 r. na wiosnę skarżący dokonał zasiewu kukurydzy i od tego momentu nie wchodził na te działki z uwagi na postanowienie sądowe z 10 maja 2012 r. J.K. zebrał zasianą kukurydzę.

S.K. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że działki nr 11/2 i 11/3 są użytkowane przez jego brata J.K. od 1994 r. na podstawie ustnej umowy dzierżawy. Jesienią brat zaorał słomę i nawoził tą słomą ww. działki. W marcu 2012 r. świadek widział jak P.U. włókuje na tych działkach. Około 20 kwietnia 2012 r. P.U. zasiał nawozy na tych działkach. Następnego dnia świadek widział, że P.U. wykonuje prace związane z siewem kukurydzy. Dwa dni po zasiewie brat (J.K.) dokonał oprysku środkiem chwastobójczym o czym poinformował P.U. W połowie maja brat K. dokonywał ponownie oprysków kukurydzy po jej wzejściu. Następnie na przełomie maja i czerwca świadek z bratem wykonywali opryski nawozem dolistnym trzykrotnie w odstępach tygodniowych. Brat P.U. oraz sołtys widzieli jak świadek z bratem dokonywali zbioru kukurydzy. Dotychczas za dzierżawę gruntów K. dokonywał zapłaty U. W 2012 r. zapłata za dzierżawę nie została przyjęta (pieniądze zostały od razu zwrócone). Od momentu postanowienia sądowego z 10 maja 2012 r. świadkowi nie jest wiadomo aby P.U. wchodził na te działki.

Decyzją z [...] maja 2013 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność JPO (pomniejszoną o kwotę 15.695,37 zł) i cukrową oraz odmówił przyznania płatności UPO na rok 2012.

Organ I instancji stwierdził, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (zeznania P.U., J. i S.K.), że skarżący nie był na dzień 31 maja 2012 r. posiadaczem (rozumianym jako faktyczny użytkownik) działek ewidencyjnych nr 11/2 i 11/3. Wprawdzie dokonał on przygotowania gruntu pod uprawę i zasiewu kukurydzy na wiosnę, lecz jak sam zeznał na rozprawie, po 10 maja 2012 r. nie wchodził na sporne działki. W ocenie organu I instancji od tego dnia oraz w dniu [...] maja 2012 r. posiadaczem spornych gruntów był J.K., który jak twierdził świadek S.K., dokonywał oprysków w połowie maja i na przełomie maja i czerwca. Z zeznań wynika również, że zbioru uprawy kukurydzy dokonał J.K. Działki te o powierzchni 10,54 ha zostały zatem wykluczone z wniosku skarżącego. Ponadto w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach dokonano zmniejszenia następujących działek: E o 0,01 ha, F o 0,02 ha, HH o 0,12 ha i K o 0,03 ha. Łączna powierzchnia wykluczona z płatności JPO wyniosła 10,72 ha.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: pozwu J.K. o wydanie przedmiotu dzierżawy i ustalenie istnienia umowy dzierżawy zawartej pod warunkiem rozwiązującym z [...] kwietnia 2012 r., postanowienia o udzielenie zabezpieczenia z [...] maja 2012 r., postanowienia Sądu Okręgowego w S. z [...] lipca 2012 r., przesłuchanie w charakterze świadków, na okoliczność sposobu użytkowania spornych działek przez P.U.: M.U., S.K. oraz przyznanie płatności na 2012 r. w pełnej wysokości. Skarżący zarzucił, że organ błędnie ustalił, że skarżący nie był posiadaczem spornych działek 31 maja 2012 r. Skarżący jest bowiem w posiadaniu aktualnej umowy dzierżawy zawartej z ANR dotyczącej działek 11/2 i 1 1/3, zaś J.K. samowolnie od kilku lat użytkował te działki. Na wiosnę 2012 r. skarżący przystąpił do zasiewu nawozów, przygotował pole do zasiewu kukurydzy i następnie ją posiał. Według skarżącego po zasianiu kukurydzy dokonał jeszcze jej oprysku, który powtórzył jeszcze w czerwcu 2012 r. Przez ten czas był on przekonany, że to on jest posiadaczem gruntu. Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 10 maja 2012 r., w którym zabezpieczono roszczenie powoda J.K., zostało zaskarżone przez P.U. i stało się prawomocne dopiero 17 lipca 2012 r. Skarżący zauważa, że J.K. wniósł również o wydanie gruntów z czego wynika, że wnosząc pozew nie był posiadaczem tych gruntów. Ponadto organ bezzasadnie dał wiarę zeznaniom S.K., który zeznał, że po zasianiu kukurydzy przez P.U., on oraz jego brat wykonywali na tym polu opryski. Świadek ten jako osoba bliska J.K. (brat) jest zainteresowana w określonym rozstrzygnięciu sprawy. Zdaniem skarżącego J.K. nie decydował o rodzaju upraw, bowiem zasiewu dokonał skarżący. W ocenie skarżącego można przyjąć, że J.K. dopiero od momentu uprawomocnienia się postanowienia o zabezpieczeniu, tj. 17 lipca 2012 r. stał się posiadaczem gruntów, zaś dla pełnego wyjaśnienia sprawy należy przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

Organ II instancji decyzją z [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2013 r. W jej uzasadnieniu odnosząc się do kwestii ustalenia posiadania spornych działek nr 11/2 i 11/3 wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej: ustawy o płatnościach) – rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

- posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

- wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

- przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 7 ust. 6 ww. ustawy – w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Mając na uwadze powyższe organ wyjaśnił, że pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy), a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Sam tytuł prawny do gruntu nie został przewidziany jako przesłanka konieczna do ubiegania się o wspomniane świadczenia, albowiem do realizacji działalności rolniczej wystarczające jest posiadanie. Sama możność władania gruntami rolnymi na podstawie prawa własności nie jest wystarczająca, liczy się bowiem rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętego celu przyznawania płatności jest fakt, że właściciel nie może otrzymać takich dopłat za działki, których – w danym roku objętym przyznawaną płatnością – nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej.

Mając na uwadze powyższe Dyrektor zauważył, iż faktycznie skarżący wykazał użytkowanie rolnicze polegające na przygotowaniu gruntu pod uprawę oraz zasiew uprawy kukurydzy w 2012 r. Czynności te były wykonywane przez niego wiosną, w miesiącu kwietniu 2012 r. co potwierdza sam w składanych zeznaniach. Jednocześnie zauważył, że zarówno P.U. jak i J.i S.K. zgodnie twierdzą, iż zbioru uprawy kukurydzy w 2012 r. dokonał J.K. Tym samym nie można uznać aby skarżący był użytkownikiem spornej działki rolnej w sensie utrzymywania jej powierzchni zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy 2012.

Zdaniem Dyrektora kwestią sporną może być jedynie kwestia pielęgnacji uprawy i stosowania oprysków w okresie maj/czerwiec 2012 r. Świadek S.K. twierdzi bowiem, że opryski takie wykonywał wraz z J.K. w tym samym okresie. W ocenie Dyrektora odnośnie powyższej wątpliwości zasadnicze znaczenie ma jednak zeznanie skarżącego złożone 16 kwietnia 2013 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, który stwierdził cyt.: W 2012 r. na wiosnę zasiałem kukurydzę na tych działkach i od tego momentu nie wchodziłem na te działki z uwagi na postanowienie sądowe z 10 maja 2012 r. Tym samym zeznanie świadka S. K., który stwierdził, że pielęgnacji uprawy (oprysków) dokonywał w miesiącu maju i czerwcu wraz z J.K., uznać należy w tej sytuacji za logiczne, skoro sam skarżący twierdził, że po zasiewie kukurydzy takich zabiegów nie wykonywał w związku z postanowieniem sądu z 10 maja 2012 r. Wersja przedstawiona w złożonym odwołaniu, jakoby skarżący wykonywał opryski w miesiącu maju i czerwcu 2012 r., nie odpowiada jego wcześniejszym zeznaniom, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Niezależnie od powyższego, fakt że zbioru uprawy nie dokonał skarżącego (czego sam nie kwestionuje) nie pozwala na uznanie go za osobę utrzymującą grunt zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, a tym samym jako osobę, która spełnia warunki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Ponadto Dyrektor zauważył, że skoro skarżący, jak sam twierdzi, nie wykonywał dalszych czynności uprawowych w związku z otrzymanym postanowieniem Sądu Rejonowego z 10 maja 2012 r., winien taki fakt zgłosić niezwłocznie właściwemu organowi ARiMR, do czego zobowiązał się w złożonym wniosku (strona 4/4 wniosku). Zatem nawet jeśliby uznać, że posiadanie skarżący utracił posiadanie 17 lipca 2012 r., tj. w dniu uprawomocnienia się postanowienia SR z 10 maja 2012 r. w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w S. (sygn. akt V Cz 287/12) postanowienia oddalającego zażalenie D.i P.U. na postanowienie z [...] maja 2012 r., to ten fakt winien zostać niezwłocznie zgłoszony w formie pisemnej do ARiMR. Tym niemniej fakt utraty posiadania winien być zgłoszony już wcześniej, tj. niezwłocznie po otrzymaniu przez skarżącego postanowienia SR z 10 maja 2012 r., w którym zakazano pozwanemu wjeżdżania i wchodzenia na działkę nr 11/2 i części działek 1/3 i 11/3, w celu wykonywania przez powoda (J.K.) wejścia na grunt w celu wykonywania niezbędnych zabiegów agrotechnicznych. Przy czym Dyrektor podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena czy J.K. był posiadaczem działek ewidencyjnych nr 11/2 i 11/3, a to czy skarżący był faktycznym użytkownikiem działek rolnych zgłoszonych do płatności i czy utrzymywał je zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w S. z [...] lipca 2012 r. wynika natomiast, że użytkownikiem działek 11/2 i 11/3 od 1994 r., za zgodą i wiedzą skarżącego, był J.K. Jesienią 2011 r. J.K. dokonał przygotowania gruntów do wiosennych zasiewów. Działki te 17 marca 2012 r. zajął skarżący, uniemożliwiając kontynuowanie dalszych prac dotychczasowemu posiadaczowi. Po wykonaniu czynności zasiewu kukurydzy wiosną 2012 r., jak twierdzi sam skarżący (zeznanie z 16 kwietnia 2013 r.) nie wchodził on na grunty w związku z postanowieniem Sądu z 10 maja 2012 r., który zabronił mu wykonywania dalszych prac na gruncie, umożliwiając tym samym kontynuację działalności rolniczej dotychczasowemu posiadaczowi – J.K.

Tym samym w ocenie organu odwoławczego należało uznać, że posiadanie działek 11/2 i 11/3 wyrażające się w ich nawiezieniu i obsiewie, miało charakter czynności jednorazowej. W związku z postanowieniem Sądu z 10 maja 2012 r. skarżący utracił możność korzystania z gruntu przez czas nieokreślony. Biorąc pod uwagę powyższe nie można uznać aby w rozpatrywanej sprawie skarżący spełniał warunki do przyznania płatności obszarowych do działki rolnej A deklarowanej na działkach ewidencyjnych 11/2 i 11/3 we wniosku na rok 2012. Posiadanie działek rozumiane jako ich faktyczne użytkowanie nie miało charakteru trwałego, a działka rolna A nie była utrzymywana przez skarżącego zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Wykluczenie powierzchni działki rolnej A (10,54 ha) było tym samym w pełni uzasadnione.

Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku (73,74 ha) i stwierdzoną, odniesioną w myśl art. 57 rozporządzenia Komisji WE nr 1022/2009, do powierzchni zatwierdzonej, wyniosła 17,01%. W takiej sytuacji, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną wynosi więcej niż 3% a nie przekracza 20%, zatwierdzonego obszaru, pomniejsza się płatność o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Następnie organ wyjaśnił dlaczego odmówiono przyznania płatności UPO wskazując, na przepisy rozporządzenia Rady nr 73/2009 oraz § 17a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.).

Dyrektor odnosząc się do wniosków dowodowych odwołania, zauważył, że organ wziął pod uwagę okoliczności wskazane w dokumentach w postaci pozwu J. K., postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia z 10 maja 2012 r. i postanowienia Sądu Okręgowego w S. z [...] lipca 2012 r. Jednocześnie wobec zgłoszonego przez skarżącego wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków, na okoliczność sposobu użytkowania spornych działek (M.U. i S.K.), Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. W ocenie Dyrektora sposób użytkowania spornych gruntów w 2012 r. został precyzyjnie określony przez samego skarżącego w zeznaniach złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, w dniu 16 kwietnia 2013 r. Zeznania skarżącego są spójne w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj. postanowienia Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego oraz pokrywają się z zeznaniami świadków J. i S. K. oraz treścią pozwu J.K., odnośnie okresu użytkowania spornych gruntów przez skarżącego. W tej sytuacji Dyrektor uznał, że żądanie przesłuchania dodatkowych świadków dotyczy okoliczności stwierdzonych innymi dowodami i w tej sytuacji nie miało znaczenia dla sprawy.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – złożył skargę do tutejszego Sądu i wniósł uchylenie decyzji z 25 lipca 2013 r. Skarżący sformułował zarzuty naruszenia:

1. art. 78 § 2 k.p.a. przez niesłuszne nieuwzględnienie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków, w związku z przedwczesnym przyjęciem, że nie mają one znaczenia dla sprawy, w sytuacji gdy zostały powołane na okoliczności dotyczące sposobu korzystania ze spornych działek, mające istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie;

2. art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez błędne przyjęcie, że organ II instancji rozpatrzył całokształt materiału dowodowego, w sytuacji nieprzeprowadzenia przez organ II instancji dowodów zawnioskowanych przez skarżącego w odwołaniu, a mających istotne znaczenie dla ustaleń faktycznych w sprawie, co skutkowało dokonaniem przez organ niepełnej kontroli odwoławczej, wyrażającej się w niesłusznym przyjęciu, że skarżący nie był posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2012 r. przez to, że faktycznie nie użytkował rolniczo spornych działek (nr 11/2 i nr 11/3).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem skargi jest decyzja dotycząca przyznania skarżącemu pomniejszonej płatności JPO oraz odmowy przyznania płatności UPO na 2012 r. wydana na jego wniosek, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy – rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Przepis art. 7 ust. 2 ustawy stanowi natomiast, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw wskazanych roślin położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie JPO.

W myśl art. 7 ust. 6 – w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

W niniejszej sprawie sporna była kwestia dotycząca tego, kto faktycznie posiadał i użytkował w 2012 r. zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i J.K. grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr 11/2 i 11/3.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w CBOSA – www.nsa.gov.pl). Jednocześnie wskazuje się, iż oceniając stan posiadania gruntów rolnych w danym roku nie znajduje zastosowania kodeksowa fikcja prawna, dotycząca ciągłości posiadania, (zob. np. wyrok NSA z 29 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1177/10). Ustawodawca wyraźnie wskazuje bowiem na faktyczne, rzeczywiste posiadanie gruntu rolnego w roku w którym składa wniosek. W konsekwencji, nie może być uznany za posiadacza gospodarstwa rolnego, ten kto utracił, chociażby bezprawnie, nad nim faktyczne władztwo, a nowy posiadacz gruntów został uznany za posiadacza w złej wierze (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1012/08).

Za trafne zatem należało uznać stanowisko organów obu instancji, iż prawo do dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługuje wyłącznie "posiadaczowi" nieruchomości (działki lub działek) w potocznym rozumieniu ich faktycznego użytkownika, a ściślej osoby faktycznie z nieruchomości rolniczo korzystającej. W przypadku zaś gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu o czym wprost stanowi art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach.

W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że dwóch producentów rolnych zadeklarowało te same działki (nr 11/2 i 11/3) do płatności obszarowych, organ przeprowadził dokładne postępowanie celem ustalenia, czy skarżący była posiadaczem spornych działek w 2012 r. Zdaniem Sądu przeprowadzone przez organy czynności i zgromadzone dowody w postaci przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem skarżącego i drugiej strony wnioskującej o tą płatność – J.K. oraz postanowienia Sądu Rejonowego z 10 maja 2012 r. i Sądu Okręgowego z 17 lipca 2012 r., w sposób logiczny i jasny pozwoliły na ustalenie kto był posiadaczem spornych działek w 2012 r.

Z ustaleń tych wynika, że osobą, która dokonała przygotowania gruntu pod uprawę i dokonała siewu kukurydzy wiosną 2012 r. był skarżący. Fakt ten potwierdza zarówno skarżący, jak i osoby będące z nim w sporze tj. J. i S.K. w zeznaniach z 16 kwietnia 2013 r. oraz w treści pozwu z 2 kwietnia 2012 r. o wydanie przedmiotu dzierżawy.

Osobami, które dokonywały zabiegów pielęgnacyjnych (opryski na przełomie maja i czerwca) był S.i J.K. Fakt ten pośrednio potwierdził skarżący w zeznaniu z 16 kwietnia 2013 r. twierdząc, że po zasiewie kukurydzy wiosną 2012 r. w związku z postanowieniem Sądu z 10 maja 2012 r. nie wchodził na przedmiotowe działki.

Osobą, która dokonała zbioru kukurydzy był J.K., co potwierdził również skarżący w zeznaniu z 16 kwietnia 2013 r.

Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w dokumentach, co do których skarżący wnosił o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 10 maja 2012 r. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w S. z 17 lipca 2012 r. wynika, że zakazano na czas trwania postępowania D. i P. U. wjeżdżania i wchodzenia na pole zasiane przez powoda (J.K.), niszczenia jego zasiewów na działce 11/2 oraz części działek 1/3 i 11/3 oraz nakazano pozwanym aby nie utrudniali powodowi wejścia na przedmiotowy grunt celem wykonania niezbędnych zabiegów agrotechnicznych. Jak wynika z zeznań złożonych przez skarżącego zastosował się on do wymogów postanowienia Sądu Rejonowego z 10 maja 2012 r. i nie wchodził od tej pory na sporne grunty.

W tym miejscu Sąd zwraca na jeszcze jedną okoliczność, istotną dla sprawy, a wskazaną przez organ w zaskarżonej decyzji, że skarżący w sytuacji otrzymania postanowienia Sądu Rejonowego z 10 maja 2012 r. zakazującego mu wykonywania dalszych czynności uprawowych na spornych działkach, winien taki fakt zgłosić niezwłocznie w formie pisemnej właściwemu organowi ARiMR, czego nie uczynił. Skarżący do informowania o takich okolicznościach organu zobowiązał się we wniosku o płatności z 11 kwietnia 2012 r. Zgodnie z pkt 1 a i b Wniosku – zobowiązuję się do: niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności; o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego (p. k. 62 akt adm.).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd przyznaje rację organowi odwoławczemu, że żądanie dotyczące okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami (w tym stwierdzonymi na podstawie zeznań samego skarżącego) dotyczących użytkowania spornych działek było w tej sytuacji bezcelowe i nie wnosiłoby żadnych nowych okoliczności dotyczących użytkowania spornych gruntów przez skarżącego. Przy czym zwrócić uwagę należy, że skarżący, ani w złożonym odwołaniu, ani też w treści skargi nie wskazuje, jakie konkretnie tezy formułowane przez organ miałyby być negowane przez niego i jakie okoliczności miałyby być wykazane przez osoby wezwane w charakterze świadków.

Trafnie w odpowiedzi na skargę organ podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje pogląd, że w świetle treści art. 78 k.p.a. ma znaczenie dla sprawy istotny dowód zgłaszany na tezę odmienną od tezy uznawanej przez organ za dostatecznie wyjaśnioną. Natomiast skarżący zgłosił wniosek o przeprowadzenie dowodu co do stanu faktycznego ustalonego innymi dowodami. We wniosku o przeprowadzenie dowodu skarżący nie wskazał jaka jest teza prezentowana przez skarżącego i w jakim zakresie jest ona odmienna od tej prezentowanej przez organ, skoro sam skarżący w składanych w trakcie rozprawy administracyjnej zeznaniach przyznał, że nie był użytkownikiem spornych działek przez cały rok kalendarzowy 2012, bowiem od momentu otrzymania postanowienia Sądu Rejonowego z 10 maja 2012 r. nie wchodził na sporne działki (p. k. 247 akt adm.). Tak więc w sytuacji zgody organu i skarżącego co do stanu faktycznego, co do okresu użytkowania spornych działek w 2012 r., nie wykazano zasadności wniosku o przeprowadzenie dodatkowego dowodu w postaci przesłuchania świadków. Podkreślić przy tym należy, że organ nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu. W takim przypadku winien wskazać konkretnie motywy takiego stanowiska, zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., co w niniejszej sprawie organ uczynił.

Sąd zauważa także, że jeśliby przywołani świadkowie potwierdzili fakt użytkowania spornych gruntów w całym 2012 r. przez skarżącego, to teza ta byłaby sprzeczna z tezą prezentowaną przez skarżącego w złożonych przez niego pod odpowiedzialności karną zeznaniach. W takim wypadku organ zmuszony byłby odmówić wiarygodności składanym przez świadków wyjaśnieniom, jako niezgodne z zeznaniami skarżącego oraz innych świadków i dokumentami w postaci postanowień Sądów.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd zarzuty dotyczące niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy uznał za chybione, a przeprowadzenie wskazanych w skardze dowodów skutkowałoby jedynie nieuzasadnionym przedłużeniem postępowania administracyjnego.

Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w art. 3 ust. 3 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na rok, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy(art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy o płatnościach). Zdaniem Sądu skarżący nie dostrzegł, że to on jako ubiegający się o przyznanie płatności powinien wykazać, że użytkował rolniczo grunty w 2012 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił.

W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono też skarżącemu udział w postępowaniu. Nie sposób, w ocenie Sąd, doszukać się też naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie uznać należy za zgodne z art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Sąd nie znalazł też innych naruszeń przepisów prawa postępowania określonych w art. 3 ustawy o płatnościach ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadne było nieuwzględnienie przez organy wskazywanej we wniosku o płatności działek nr 11/2 i 11/3 i w ich konsekwencji pomniejszenie płatności JPO i odmowa przyznania płatności UPO. W tych okolicznościach – w ocenie Sądu – stanowisko organu wywiedzione w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.