Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1678/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 617  Uprawnienia do wykonywania określonych czynności i zajęć
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 71
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz. 124
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W sprawie dotyczącej przeniesienia siedziby adwokata w trybie określonym w art. 71 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ nie można kwestionować prawidłowości dokonanego wpisu na listę adwokatów i z tego powodu zawieszać postępowania na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

TEZY

W sprawie dotyczącej przeniesienia siedziby adwokata w trybie określonym w art. 71 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ nie można kwestionować prawidłowości dokonanego wpisu na listę adwokatów i z tego powodu zawieszać postępowania na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Teresy K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 sierpnia 1992 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie przeniesienia siedziby adwokata i wystąpienia o skreślenie z listy adwokatów i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. - obie w części dotyczącej pkt 1 uchwały I instancji - w pozostałej części zaś skargę na podstawie art. 207 par. 6 Kpa odrzucił, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Po 17 latach pracy w prokuraturze Teresa K. zrezygnowała ze stanowiska prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. i uchwałą z dnia 24 września 1987 r. Okręgowej Rady Adwokackiej w W. została wpisana na listę adwokatów. Ze względu jednak na stan zdrowia i sytuację rodzinną nie wykonywała zawodu adwokata i od października 1990 r. podjęła starania o przeniesienie siedziby do K. Uchwałą z dnia 16 lutego 1991 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. załatwiła wniosek Teresy K. negatywnie z dwóch powodów: złej opinii tamtejszego środowiska adwokackiego o jej pracy na stanowisku prokuratora i wykonania planu rozmieszczenia adwokatów w K.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało tę uchwałę w mocy wyłącznie z drugiego powodu i jednocześnie zaakcentowało, że opinia o pracy Teresy K. w prokuraturze mogła mieć znaczenie tylko w postępowaniu o wpisanie na listę adwokatów.

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 1991 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił uchwały organów obu instancji, gdyż - jak się okazało po nadesłaniu przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej materiałów dotyczących wykonania planów rozmieszczenia adwokatów w województwie - są wolne miejsca w zespołach adwokackich w L. i S. oraz możliwości wystąpienia do Ministra Sprawiedliwości o kancelarię indywidualną w tych miastach.

Po zebraniu opinii o skarżącej w środowisku adwokackim Okręgowa Rada Adwokacka w K. w uchwale z dnia 11 kwietnia 1992 r. postanowiła w pkt 1 na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa "zawiesić postępowanie w sprawie odmówienia zgody" na przeniesienie Teresy K. do Izby Adwokackiej w K. i jednocześnie w pkt 2 uchwały zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o skreślenie jej z listy adwokatów "w związku z czynami popełnionymi przed wpisem na listę, gdyż czyny te nie były znane ORA w W. w chwili wpisu, a stanowiłyby przeszkodę do wpisu". Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w K., Teresa K. "nie daje żadnej gwarancji wykonywania zawodu zgodnie z przepisami prawa" ze względu na stawianie jej w środowisku adwokatów takich zarzutów, jak: naruszanie Kpk z wykorzystaniem dominującej roli prokuratury w procesie karnym, zastraszanie świadków i lekceważący stosunek do adwokatów - obrońców.

W odwołaniu od tej uchwały Teresa K. domagała się jej uchylenia i pozytywnego załatwienia sprawy przeniesienia siedziby do K. Podkreśliła, że zadania stojące przed prokuraturą i adwokaturą pozostają ze sobą w naturalnym niejako i prawnie usankcjonowanym konflikcie, widocznym zwłaszcza w postępowaniu karnym. W obszernych wywodach zarzuciła ogólnikowość i bezpodstawność zarzutów stawianych jej nie w postępowaniu o wpisanie jej na listę adwokatów, ale dopiero w zupełnie innej sprawie o przeniesienie siedziby zawodowej.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie uwzględniło odwołania Teresy K. i podzieliło stanowisko uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej, "iż rozpoznawaną sprawę przeniesienia siedziby zawodowej należało zawiesić i skierować wniosek do ORA w W. w trybie art. 74 p.o.a., w którym to postępowaniu zainteresowana będzie mogła się bronić przed postawionymi jej zarzutami".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Teresa K. uzupełniła wcześniejsze wywody dodatkowym zarzutem nieuwzględnienia przez organy obu instancji, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku sądu, według której elementy rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata nie mają znaczenia w sprawie dotyczącej przeniesienia siedziby adwokata". Wnosząc o uchylenie uchwał organów obu instancji, skarżąca zasygnalizowała wpływ przewlekłego postępowania w tej sprawie na pogarszanie się jej warunków materialnych i bytowych.

Sekretarz Naczelnej Rady Adwokackiej wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W art. 97 par. 1 Kpa przewidziane są cztery sytuacje, w których obligatoryjne jest zawieszenie z urzędu postępowania administracyjnego z powodu zdarzeń eliminujących możliwość dalszego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy. Przewidziana w art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa sytuacja polega na bezwzględnym uzależnieniu rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji "od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd". Chodzi zatem o uzupełnienie okoliczności sprawy elementem, którego przed zawieszeniem postępowania jeszcze w ogóle nie było. Natomiast w razie kwestionowania prawomocnego rozstrzygnięcia uznawanego za zagadnienie wstępne postępowanie główne w rozpoznawanej sprawie nie może być zawieszone na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa. Nie wyłącza to możliwości późniejszego wzruszenia w stosownym trybie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, gdy również w odpowiednim trybie zostanie zmienione wcześniejsze rozstrzygnięcie uznawane za zagadnienie wstępne. Należy bowiem pamiętać, że do czasu wzruszenia każdego rodzaju orzeczenia obowiązuje ono nadal i korzysta z domniemania prawidłowości.

Przechodząc do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że w sprawie dotyczącej przeniesienia siedziby adwokata w trybie określonym w art. 71 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ nie można kwestionować prawidłowości dokonanego ostateczną uchwałą wpisu na listę adwokatów i z tego powodu zawieszać postępowania na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

Sprawy dotyczące wpisania na listę adwokatów i przeniesienia siedziby adwokata należą do równorzędnych pod względem materialnoprawnym i procesowym i nie występują między nimi zależności, jakie zachodzą między istotą sprawy a stanowiącą jej część kwestią wypadkową. Takiej oceny nie zmienia oczywiste uzależnienie prawa wykonywania zawodu adwokata w różnych powiązaniach organizacyjnych od uprzedniego wpisania na listę adwokatów. Ubocznie tylko należy zauważyć, że od wpisania skarżącej na listę adwokatów upłynął już czas wyłączający wznowienie postępowania w tamtej sprawie /art. 145 par. 1 pkt 5, art. 146 par. 1 i art. 149 par. 1 Kpa/.

W cytowanym przez skarżącą fragmencie uzasadnienia poprzedniego wyroku Sąd wyraził ocenę prawną w kwestii niedopuszczalności wykorzystywania zarzutów ze sfery braku rękojmi w sprawie dotyczącej przeniesienia siedziby adwokata; stosownie do art. 209 Kpa oceną tą były związane organy obu instancji. Jest to drugie, wpływające na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego uzasadniające uchylenie obu uchwał organów samorządu adwokackiego.

Podlega natomiast odrzuceniu na podstawie art. 207 par. 6 Kpa skarga w części dotyczącej wystąpienia o skreślenie skarżącej z listy adwokatów, ponieważ uchwały w tym zakresie nie mają charakteru orzeczenia zaskarżalnego do sądu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 oraz art. 208 Kpa orzekł jak w sentencji.