Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 378/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 ust. 5, art. 73
journal: Dz.U. 2015 poz 858
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.
article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 20 ust. 1, art. 20 ust. 3 lit. g), art. 67, art.  78 ust. 1, art. 78 ust. 3, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1, art. 220 ust. 2 lit. b
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru oraz określenia ostatecznego cła antydumpingowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 czerwca 2016 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w [...], po przeprowadzeniu postępowania w sprawie kontroli - w zakresie pochodzenia towarów oraz określenia ostatecznego cła antydumpingowego - zgłoszeń celnych: nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 12 marca 2014 r., nr OGL [...] z dnia 26 maja 2014 r., nr OGL [...] z dnia 3 czerwca 2014 r., nr [...] z dnia 30 września 2014 r., nr [...] z dnia 17 grudnia 2014 r., dokonanych na rzecz A. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w [...]:

1. określił dla towarów objętych tymi zgłoszeniami - kraj pochodzenia - Chiny,

2. dla 75.000 kg towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia 3 czerwca 2014 r. oraz dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr OGL [...] z dnia 30 września 2014 r. określił kod dodatkowy Taric A882 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 33,8 %,

3. dla 145.000 kg towaru objętego zgłoszeniem celnym nr OGL [...] z dnia 3 czerwca 2014 r. oraz towarów objętych pozostałymi zgłoszeniami określił kod dodatkowy Taric A999 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7 %,

4. określił niezaksięgowaną kwotę ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w łącznej wysokości 1.378.143 zł,

5. orzekł o poborze odsetek, wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej w skrócie jako "o.p."), art. 20 ust. 1 i ust. 3 lit. g), art. 67, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L. 302 z 1992 r. ze zm.; dalej w skrócie jako "WKC"), rozporządzenie Komisji (WE) nr 1001/2013 z dnia 4 października 2013 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L Nr 290 z 2013 r. ze zm.), art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu ceł tymczasowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (D. Urz. UE L 323 z 2008 r. ze zm.), art. 65 ust. 5 oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm.).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że na podstawie zgłoszeń celnych nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 12 marca 2014 r., nr OGL [...] z dnia 26 maja 2014 r., nr [...] z dnia 3 czerwca 2014 r., objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towar opisywany jako "cytrynian sodu'' oraz "kwas cytrynowy" importowany przez A. L. (dalej zwanego: "stroną" albo "skarżącym").

W ramach procedury uproszczonej złożono zgłoszenia uzupełniające, które zarejestrowano pod numerami: OGL [...] z dnia 30 września 2014 r. oraz OGL [...] z dnia 17 grudnia 2014 r.

Przedmiotowe towary klasyfikowane były do kodu Taric 2918 14 00 00 oraz Taric 2918 15 00 00 i jako kraj pochodzenia wskazano Malezję (MY). Towary zakupione zostały od malezyjskiej firmy [...] oraz [...]. W stosunku do towarów zastosowano stawkę celną dla krajów trzecich w wysokości 6,5%.

W dniu 8 lutego 2016 r. do organu wpłynął Raport z misji nr OF/2014/1009/B1 dotyczący dochodzenia prowadzonego w Malezji przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF (zwany dalej: "OLAF"). Dochodzenie prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na kwas cytrynowy, polegający na wysyłaniu do odbiorców w Unii Europejskiej towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Przekazany przez OLAF materiał dowodowy, jak i protokół z kontroli nr [...] z dnia 22 grudnia 2014 r. wraz załącznikami stanowił podstawę do wszczęcia z urzędu postępowań w sprawie kontroli wskazanych zgłoszeń celnych w zakresie pochodzenia towarów, zastosowanej stawki celnej oraz określenia należności celnych. Postępowanie doprowadziło do wydania przedmiotowej decyzji.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając jej naruszenie:

- art. 187 § 1 w zw. z art. 122 o.p. poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, wynikające z braku przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę i oparcie całości rozstrzygnięcia na raporcie OLAF;

- art. 188 w zw. z art. 121 i art. 123 § 1 o.p. poprzez nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia wskazanych dowodów;

- art. 200 § 1 w zw. z 121 § 1 oraz art. 178 § 3 o.p. poprzez niewyznaczenie pełnomocnikowi strony terminu, w którym mógł on zapoznać się z materiałami sprawy przed wydaniem decyzji, przy jednoczesnej odmowie przekazania mu odpisu dokumentu z akt sprawy i wydaniu decyzji, co uniemożliwiło zapoznanie się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji;

- art. 191 o.p. poprzez dowolną ocenę dowodów zebranych w sprawie, w zakresie uznania, że strona była świadoma, iż towar nie pochodzi z Malezji;

- art. 194 § 1 o.p. w zw. z art. 47 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. w zakresie jakim organ zakwestionował pochodzenie towaru stwierdzone dokumentem urzędowym, jakim jest świadectwo pochodzenia wydane w Malezji;

- art. 65 ust. 5 i 6 ustawy – Prawo celne poprzez uznanie, iż strona odpowiada za podanie przy zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych, mimo braku udowodnienia tej okoliczności;

- art. 220 ust. 2 lit. b) WKC, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (zarówno kraju eksportu jak importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, jeżeliby zaakceptować, że faktycznie towar nie pochodził z Malezji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 21 lutego 2016 r. (nr [...]) utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że rozszerzył materiał dowodowy o protokół przesłuchania strony z dnia 15 listopada 2016 r. oraz pismo OLAF nr [...] z dnia 9 stycznia 2017 r. Organ zaznaczył, że spór dotyczy kraju pochodzenia przywiezionego z Malezji towaru i nałożenia na niego cła antydumpingowego z uwagi na wyniki postępowania weryfikacyjnego, przeprowadzonego przez OLAF w zakresie "cytrynianu sodu" oraz "kwasu cytrynowego".

W dniu składania zgłoszeń celnych importer dysponował w większości zwykłymi świadectwami pochodzenia (CERTIFICATE OF ORIGIN), jak również świadectwami pochodzenia FORM A. Wszystkie świadectwa wskazywały na niepreferencyjne malezyjskie pochodzenie importowanego towaru, albowiem załączone do trzech zgłoszeń celnych świadectwa FORM A, nie uprawniały strony do zastosowania stawki preferencyjnej. Rozporządzenie preferencyjne obowiązywało bowiem do dnia 31 grudnia 2013 r., zaś zgłoszenia towarów w tych trzech przypadkach nastąpiły w rok 2014.

W wyniku przeprowadzonego przez OLAF dochodzenia, którego wyniki zawarto w Raporcie nr [...] ustalono, że sporne towary w rzeczywistości mają pochodzenie chińskie oraz, że w związku z tym doszło do ominięcia uiszczenia płacenia środków antydumpingowych nakładanych na tego typu towary.

Raport OLAF nr [...] powstał po wcześniej odbytej misji, której celem było ujawnienie procederu omijania wprowadzonych wobec Chińskiej Republiki Ludowej środków antydumpingowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego polegającego na wysyłaniu towaru uprzednio sprowadzonego z Chin do Malezji, który po przepakowaniu wysyłano do odbiorców w Unii Europejskiej (UE). Misja OLAF ujawniła rozmiar stosowanego przez malezyjskich dostawców procederu omijania ceł antydumpingowych nałożonych na cytrynian sodu oraz kwas cytrynowy pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej. Według informacji przekazanych OLAF przez Państwa Członkowskie UE zidentyfikowano ogółem 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o wskazane informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (dalej jako "MITI"). Zespół misji był wspierany przez organy malezyjskie: MITI, Zarząd Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną poprzez przeprowadzenie wspólnego dochodzenia. MITI koordynowało wspólne działania w trakcie trwania misji i zapewniało dostęp do stosownych dokumentów. Wszelka komunikacja oraz przekaz informacji i dokumentacji z Kapitanatem Portu Klang i malezyjskiej służby celnej odbywał się przez MITI.

Zarząd Portu Klang i Malezyjski Urząd Celny udostępnili misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając jednocześnie procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej w Porcie Klang jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji to jest malezyjskiego obszaru celnego.

W trakcie misji OLAF ustalił, iż na terenie Malezji istniało 18 malezyjskich firm eksportujących kwas cytrynowy do UE i tylko 7 z nich miało prawo ubiegania się w MITI o certyfikaty pochodzenia. Cztery z tych siedmiu podmiotów to m.in. firma [...] oraz [...]. Jednak w świetle ustaleń OLAF okazało się, że firmy wprowadzały w błąd władze MITI deklarując, że eksportowany przez nich towar ma malezyjskie pochodzenie.

Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że w większości są to towary, które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji. Wszystkie opuściły następnie port w Malezji i są w rzeczywistości tymi samymi towarami. Przeładunek miał zaś na celu ukrycie ich faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego. Organ wskazał, że wszystkie przesyłki pierwotnie zostały sprowadzone z Chin. Towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi były poddane w Malezji jedynie czynnościom przeładunkowym, zatem towary zachowały swoje chińskie pochodzenie i w związku z tym podlegają środkom taryfowym obowiązującym dla towarów przywożonych z Chin. Tym samym nieprawidłowo zadeklarowano malezyjskie pochodzenie towarów, które faktycznie pochodziły z Chin, co zostało udokumentowane w raporcie OLAF nr [...].

Organ podkreślił dalej, że raporty OLAF stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak administracyjne raporty sporządzane przez krajowych, administracyjnych kontrolerów. Podlegają one takim samym zasadom oceny, jak te, mające zastosowanie do administracyjnych raportów sporządzonych przez krajowych administracyjnych kontrolerów i mają taką samą wartość jak te raporty. Zatem raport ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 o.p. i jako taki, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Oznacza to, że jego treść nie podlega swobodnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie dowodowe. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu.

Organ wskazał dalej, że w dniu objęcia przedmiotowych towarów procedurą dopuszczenia do obrotu zaklasyfikowanych do kodów Taric: 2918 15 00 00 oraz 2918 14 00 00, pochodzących z Chin, obowiązywało rozporządzenie nr 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r. Przedmiotowym aktem prawnym Rada (WE) nałożyła ostateczne cło antydumpingowe na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej objętych kodami Taric: 2918 14 00 00 oraz 2918 15 00 10. Firmie [....] Ltd. przyporządkowano kod dodatkowy Taric A882 i ustalono dla niej stawkę cła antydumpingowego w wysokości 33,8 %, natomiast przedsiębiorstwom innym niż wymienione w powyższym akcie prawnym przyporządkowano kod dodatkowy Taric A999 i ustalono dla nich stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7 %.

Z dokumentów włączonych do akt sprawy postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. (materiał dowodowy dotyczący zgłoszeń celnych o nr [...] oraz [...] zabezpieczony w trakcie kontroli w firmie skarżącego w okresie październik - listopad 2014 r. zakończonej protokołem kontroli nr [...] z dnia 22 grudnia 2014 r.) wynika, iż producentem 75.000 kg towaru objętego zgłoszeniem celnym nr OGL [...] z dnia 3 czerwca 2014 r. oraz 88.000 kg towaru objętego zgłoszeniem celnym nr OGL [...] z dnia 30 września 2014 r. jest firma [...] Ltd., dlatego w stosunku do tych towarów organ zastosował stawkę cła antydumpingowego w wysokości 33,8 %, natomiast do pozostałej części towaru zastosowano stawkę cła antydumpingowego właściwą dla pozostałych przedsiębiorstw w wysokości 42,7 %, co znajduje potwierdzenie w piśmie OLAF nr [...] z dnia 9 stycznia 2017 r.

Organu odwoławczy podniósł ponadto, że zasadnym było naliczenie ostatecznego cło antydumpingowego na towar odprawiony powyższymi zgłoszeniami celnymi oraz orzeczenie o odsetkach na podstawie art 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji miał prawo nieuwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, kiedy uzna, iż przedmiotem tego dowodu są okoliczności bez znaczenia dla sprawy, albo dowód ten dotyczy okoliczności już dostatecznie wyjaśnionych i stwierdzonych innym dowodem. To importer winien przedstawić dokumenty potwierdzające, że importowany towar został wyprodukowany przez przedsiębiorstwo wymienione w rozporządzeniu, w przeciwnym razie zastosowanie ma stawka właściwa dla pozostałych przedsiębiorstw. Dokumenty zgromadzone w trakcie prowadzonego postępowania pozwoliły na ustalenie producenta części towaru, stąd uzasadnionym było zastosowanie obniżonej stawki cła antydumpingowego dla tej części towaru, natomiast nie jest obowiązkiem organu celnego gromadzenie dowodów w celu umożliwienia importerowi skorzystania z obniżonych stawek celnych. Ten ciężar dowodowy leży po stronie importera. Powyższe znajduje potwierdzenie w piśmie OLAF nr [...] z dnia 9 stycznia 2017 r.

W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały wyjaśnione, zatem nie było potrzeby kontynuowania postępowania dowodowego. Tym samym zarzuty naruszenia art. 121, art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 187 § 1 i art. 188 o.p. zostały przez organ odwoławczy uznane za bezzasadne.

Nadto organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC poza przypadkami, o których mowa w drugim i trzecim akapicie art. 217 ust. 1 retrospektywnego zaksięgowania nie dokonuje się, gdy kwota opłat celnych należnych zgodnie z przepisami prawa nie została wykazana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia opłat celnych działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Należy mieć na uwadze, że w art. 220 ust. 2 lit. b WKC chodzi o "samodzielny" błąd organu, a zatem nie taki, który powstał wskutek wprowadzenia w błąd przez zobowiązanego. W niniejszej sprawie, jak wynika z raportu OLAF, uzyskanie świadectw pochodzenia spowodowane było przedstawianiem przez eksportera nieprawidłowych danych. Do wniosku załączono bowiem fakturę od firmy, która nie była producentem towaru. W przypadku spornej sprawy nieprawidłowe zaksięgowanie należności celnych wynikało z przedstawienia przez zgłaszającego świadectwa pochodzenia towaru wskazującego na malezyjskie pochodzenie towaru, które zostało podważone w wyniku postępowania przeprowadzonego przez OLAF. Zatem błąd ten nie wynikał z aktywnego działania organu celnego, a błędy powstałe poza sferą działania organów obciążają importera, który się nimi posłużył. To zgłaszający powinien podjąć działania zmierzające do zabezpieczenia się przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami posłużenia się nieprawidłowymi (potwierdzającymi nieprawdę) dokumentami.

W okolicznościach sprawy zabrakło więc podstaw, by odstąpić od naliczania odsetek. Importer mimo posiadania świadectw pochodzenia potwierdzających malezyjskie pochodzenie towaru miał świadomość jego faktycznego pochodzenia, o czym świadczy chociażby to, iż towar odsprzedawał swoim kontrahentom, jako pochodzenia chińskiego. Nie zmieniły tego faktu także zeznania strony złożone w dniu 15 listopada 2016 r. Nie może być ponadto przypadkiem fakt, iż dane zawarte w obu znajdujących się w aktach certyfikatach są identyczne, tzn. certyfikat analizy wystawiony przez producenta chińskiego i malezyjskiego przywołuje ten sam nr faktury (invoice no: [...]), datę produkcji, datę wystawienia, nr partii towaru.

A. L. zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

art. 194 § 1 o.p. w zw. z art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 z dnia 25 maja 1999 r. o dochodzeniach Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), poprzez ich błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, iż raporty OLAF są dokumentami urzędowymi, mimo iż w rozumieniu wskazanych przepisów tak nie jest, a raporty stanowią jedynie odpowiednik protokołu kontroli, sporządzany z czynności kontrolnych na podstawie prawa polskiego, podlegający jako dowód swobodnej ocenie przez organy celne;

art. 187 § 1 w zw. z art. 122 o.p., poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, w zakresie faktycznego pochodzenia towaru i jego producenta, jak również zaniechania rozpatrzenia wniosku dowodowego strony w zakresie zwrócenia się do Ministerstwa Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji z zapytaniem dotyczącym danych producenta towarów objętych przedmiotową decyzją (to jest wniosku z cz. IV pkt. 2 odwołania od decyzji organu pierwszej instancji);

art. 121 § 1 w zw. z art. 124 i 210 § 4 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów celnych, przejawiające się zaniechaniem własnych ustaleń faktycznych przez organy celne, w zakresie ustalenia faktycznego producenta towarów w oparciu o pismo OLAF z dnia 9 stycznia 2017 r.;

art. 191 o.p. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego uzyskanego w czasie kontroli celnej w przedsiębiorstwie skarżącego od października do listopada 2014 r., prowadzącą do uznania, iż miał on świadomość ich pochodzenia, dokonując zgłoszeń celnych objętych zaskarżoną decyzją, co jest sprzeczne z wyżej wskazanym materiałem dowodowym, w szczególności świadectwami pochodzenia towaru;

art. 220 ust. 2 lit. b) WKC poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (zarówno kraju eksportu jak importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne faktami, przyjętymi przez organy celne, wynikającymi z raportu OLAF, że w Malezji nie produkuje się towarów objętych decyzją, a towar po jego sprowadzeniu do Malezji, przechodził przez wolny obszar celny, w którym dozwolone było wyłącznie jego konfekcjonowanie.

Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że przy składaniu zgłoszeń celnych organy nie sygnalizowały jakichkolwiek nieprawidłowości i nie wskazywały na możliwość wadliwości wyżej określonych zgłoszeń. Wydane w sprawie decyzje bazowały zaś w całości na materiale zgromadzonym przez OLAF (raport OLAF nr [...]). Uznanie raportów OLAF za dokumenty urzędowe, w rozumieniu art. 194 § 1 o. p. jest nieuprawnione, gdyż nie uwzględnia wskazanego przepisu prawa UE, charakteru czynności prowadzonych przez OLAF oraz różnorodności przepisów postępowania w krajach członkowskich UE, co może prowadzić do rozbieżności w mocy dowodowej raportu OLAF w zależności od kraju prowadzenia postępowania, a co z pewnością nie było celem europejskiego prawodawcy. Zdaniem skarżącego, raport OLAF należy traktować jak protokół z kontroli przeprowadzony przez polskie organy administracji. Takie stanowisko przedstawił również w wyrokach z dnia 8 września 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach o sygn. akt. I GSK 1878/14 oraz I GSK 1879/14. Taki właśnie cel chciał zapewnić prawodawca europejski, poprzez art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczący funkcjonowania OLAF. Z przepisu tego nie wynika intencja, aby dokument ten miał mieć, taki skutek, jaki dla dokumentów urzędowych przewiduje art. 194 § 1 o.p. Jego celem jest natomiast zapewnienie mu takiej moc, jak dokumentom z czynności kontrolnych krajowych organów, tak aby na jego podstawie administracje krajowe dysponowały już sprawozdaniem z czynności kontrolnych, a więc nie musiały ich powtarzać w raportach, które są przewidziane dla tego typu kontroli w prawie krajowym. Chodzi więc o to aby organ celny nie musiał wszczynać postępowania kontrolnego wobec skarżącego na podstawie art. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, w zakresie prawidłowości zgłoszenia celnego dotyczącego import kwasu cytrynowego i cytrynianu sodu. Idąc dalej w żaden sposób nie da się uzasadnić, że protokół taki stanowi dokument urzędowy i korzysta z domniemania, że ustalenia w nim wskazane są prawdziwe.

W konsekwencji, przyjmując twierdzenie organów, że raport OLAF jest dokumentem urzędowym, sytuacja skarżącego w stosunku do innych podmiotów krajowych, których objęła kontrola organów celnych, bez korzystania z raportu OLAF, będzie niekorzystna. Skarżący, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, będzie zmuszony do kwestionowania dokumentu, który korzysta z domniemania z art. 194 § 1 o.p. Natomiast w przypadku kontroli krajowej, protokół z kontroli celnej, takimi skutkami procesowymi nie byłby objęty i stanowiłby jedynie zwykły dokument, a więc podważenie zawartych w nim ustaleń co do istotnych faktów byłoby nieporównywalnie łatwiejsze. Zachodziłaby w takim przypadku nierówna sytuacja importerów (podmiotów indywidualnych), zależna jedynie od tego, czy w danym przypadku postępowanie kontrolne odbyło się w ramach uprawnień OLAF, czy uprawnień służby celnej.

Skarżący wskazał dalej, że zaskarżona decyzja w zakresie ustaleń faktycznych w całości powiela twierdzenia zawarte w raporcie OLAF. Powyższe wynika z faktu, iż organy celne przyjęły ustalenia OLAF, jako wiążące, uznając że nie mogą ich zanegować, czy weryfikować. Powyższe doprowadziło do całkowitego pominięcia wniosku dowodowego skarżącego, zawartego w cz. IV pkt 2 odwołania od decyzji pierwszej instancji. Niemniej zaniechanie przeprowadzenia wskazanego dowodu, wywiera skutek bezpośrednio w zakresie wyjaśnienia istotnej okoliczności sprawy, jaką jest identyfikacja chińskiego producenta towarów, a w konsekwencji stawki celnej cła antydumpingowego. W powadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji ustalił producenta (vide: str. 10 decyzji pierwszej instancji) dla części towaru to jest [....] Ltd. Dla tego podmiotu prawo materialne to jest art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r., przewiduje stawkę cła antydumpingowego 33,8 %, a nie 42,7 % jak w przypadku producentów w wyżej wskazanym przepisie nie wymienionych. Koniecznym jest przy tym wskazanie, że stosowanie stawek cła z art. 1 ust. 2 powyższego rozporządzenia Rady, nie jest uzależnione od jakichkolwiek okoliczności leżących po stronie importera, a więc obowiązkiem organów celnych jest uzyskanie danych, które umożliwią zastosowanie prawidłowej stawki cła. Dane te stanowią informacje identyfikujące producenta, gdyż tylko w przypadku ustalenia wytwórcy towarów, możliwym jest zastosowanie odpowiedniego cła antydumpingowego, zgodnie ze wskazanym przepisem. Art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady stanowi bowiem podstawę dla zastosowania cła według stawek od 6,6 % do 42,7 % różnicując je w zależności od producentów. Jego prawidłowe zastosowanie wymaga właśnie ustalenia chińskiego wytwórcy i dopiero w zależności od stwierdzenia tej okoliczności, zastosowania jednej ze wskazanych stawek cła. Jeżeli producentem jest podmiot wymieniony z nazwy w art. 1 ust. 2 rozporządzenie, należy określić cło według przypisanej dla niego wartości procentowej. Jeżeli zaś producent nie jest wymieniony w wyżej wskazanym przepisie możliwym jest zastosowanie stawki z poz. 9, to jest. "wszystkie pozostałe przedsiębiorstwa". Wbrew twierdzeniom OLAF, przyjętym bezkrytycznie przez organ drugiej instancji, przepisy wskazanego rozporządzenia nie dają możliwości zwolnienia organów od ustalenia producenta towarów, a w szczególności nie uzależniają zastosowania stawki innej niż 42,7 % (to jest z poz. 9 "dla wszystkich innych przedsiębiorców") od tego, aby importer podał dane na fakturze tego producenta, czy też już w chwili importu go deklarował. Warunki takie zostały w tym rozporządzeniu wskazane, ale w art. 2, który w zw. z art. 1 ust. 3 tegoż aktu, przewiduje zwolnienie z cła antydumpingowego w przypadku importu towarów, pochodzących od producentów wymienionych z nazwy w art. 1 ust. 2 rozporządzenia. Jednak przepis ten nie może oznaczać, iż w przypadku nie zaistnienia przesłanek z art. 2 w zw. z art. 1 ust. 3 rozporządzenia, organ może bez ustalenia producenta towarów przyjmować stawkę najwyższą z art. 1 ust. 2 tegoż aktu to jest 42,7 % (to jest z poz. 9 "dla wszystkich innych przedsiębiorców"). Skoro organ pierwszej instancji miał świadomość, iż w obu kontrolowanych przez niego partiach towarów (objętych zgłoszeniami [...] oraz [...]), występuje jako producent [...] Ltd., a od wyżej wskazanej okoliczności zależy stawka celna cła antydumpingowego, to zgodnie z dyspozycją art. 122 o.p. winien był z urzędu przeprowadzić czynności prowadzące do ustalenia, czy także inne spośród 8 zgłoszeń nie miały za przedmiot kwasu od wyżej wskazanego podmiotu.

Skarżący podniósł ponadto, iż zaniechanie własnych ustaleń faktycznych przez organy celne, w zakresie ustalenia faktycznego producenta towarów, o czym przesądziła treść pisma OLAF z dnia 9 stycznia 2017 r. stanowi o prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, bowiem świadczy, że organ nie rozpoznał sprawy skarżącego w sposób samodzielny. W ocenie skarżącego organ kierował się zapatrywaniami OLAF nie tylko w sferze faktów, ale także interpretacji prawa.

W ocenie skarżącego organy obu instancji uznały w sposób nieuprawniony, iż skarżący miał świadomość pochodzenia towarów w chwili dokonania wszystkich zgłoszeń celnych objętych zaskarżoną decyzją. Powyższe jest bowiem sprzeczne z materiałem dowodowym, w szczególności świadectwami pochodzenia towaru, jak również dowodami, na podstawie których organy celne tą okoliczność ustaliły. Jedynymi dowodami mającymi świadczyć, iż skarżący świadomie we wszystkich przypadkach dokonywania zgłoszenia celnego, wiedział że towar pochodzi z Chin, są chińskie świadectwa pochodzenia, które uzyskano podczas kontroli celnej zgłoszeń [...] oraz [...]. To na podstawie tych dokumentów ustalono również, iż producentem wyżej wskazanych towarów jest [...] Ltd., a zatem producent dla którego cło antydumpingowe na import kwasu cytrynowego i cytrynianu sodu z Chin jest określone stawką 33,8 %. Zgłoszenie celne nr [...], zostało dokonane w czerwcu 2014 r., a nr [...] we wrześniu 2014 r. Natomiast zaskarżoną decyzją objęte są wszystkie zgłoszenia celne, których skarżący dokonał w 2014 r. Z tego na osiem z nich, pięć zostało dokonanych przed czerwcem 2014 r. W przypadku wszystkich pozostałych zgłoszeń celnych organy nie dysponują jakimkolwiek dowodem świadczącym, że w dacie dokonania zgłoszeń celnych skarżący miał świadomość, że towary nie mają malezyjskiego pochodzenia. Przeciwnie do każdego zgłoszenia celnego skarżący składał certyfikat pochodzenia wystawiony przez uprawnione do tego malezyjskie organy, a organy celne nie uzyskały w toku prowadzonych kontroli, żadnych innych chińskich świadectw pochodzenia. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego za dowolne należy uznać ocenę dowodów w postaci świadectw, wskazujących na producenta [...] Ltd., z której ma wynikać, iż skarżący był świadom w chwili dokonywania wszystkich zgłoszeń celnych, iż nie pochodzą one z Malezji. Organ dokonał zatem błędnej oceny powyższych dowodów pozyskanych w trakcie kontroli celnej, gdyż z ich treści nie sposób wyciągnąć wniosku, iż w przypadku pozostałych partii towarów i dokonywanych zgłoszeń celnych, taką świadomość skarżący posiadał. Zwłaszcza wobec towarów, których import nastąpił przed czerwcem 2014 r. Skarżący do każdego zgłoszenia celnego załączał malezyjskie świadectwa pochodzenia, a organ stwierdził chińskie świadectwa, wyłącznie wobec dwóch z nich. Powyższa błędna ocena dowodów, doprowadziła do uznania, iż zastosowanie wobec skarżącego winny znaleźć art. 65 ust. 5 i 6 ustawy - Prawo celne, a w konsekwencji do obciążenia go odsetkami od naliczonego cła, co nie powinno mieć miejsca w zakresie zgłoszeń celnych dokonanych przed czerwcem 2014 r. W ich przypadku - posługując się malezyjskimi świadectwami pochodzenia - skarżący deklarował bowiem kraj pochodzenia towarów w dobrej wierze.

Skarżący podniósł również, że błąd w zakresie pochodzenia towarów wynikał z błędu organów celnych i był następstwem świadectw pochodzenia wystawianych przez właściwe organy malezyjskie. Organ odwoławczy wskazuje w tym zakresie, iż to eksporter wprowadził w błąd organy malezyjskie, załączając do wniosku faktury pochodzące od podmiotu, który producentem towarów nie był. Z tego Dyrektor Izby Celnej wywodzi, iż dyspozycja art. 220 ust. 2 lit. b) WKC nie została spełniona, jednak pomija istotne okoliczności ustalone przez sam OLAF, a mianowicie fakt, iż w Malezji nie są produkowane wyżej wskazane towary oraz że były one sprowadzane z Hongkongu na wolny obszar celny i następnie z niego wysyłane do krajów UE. Z uwagi na powyższe okoliczności, powinno budzić wątpliwości organu malezyjskiego, że wniosek o wydanie świadectwa dotyczy właśnie takich towarów. W związku z powyższym, organy wystawiające preferencyjne świadectwa pochodzenia (FORM A), nie powinny go wydawać, a ustalenie że świadectwo, nie powinno zostać wydane, należy uznać za oczywiste dla malezyjskich organów. Dlatego niezastosowanie powyższego przepisu WKC w okolicznościach przedmiotowej sprawy, a przynajmniej w zakresie importu dokonanego przed czerwcem 2014 r., było niewłaściwe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje organów celnych ustalające, że krajem pochodzenia importowanego przez skarżącego towaru nie jest Malezja, a Chiny oraz - na skutek tego ustalenia – nakładające na niego cło antydumpingowe. Bezsporne w sprawie było, że przedmiotem importu były: "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", dla których w zgłoszeniach celnych (nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 17 stycznia 2014 r., nr OGL [...] z dnia 12 marca 2014 r., nr OGL [...] z dnia 26 maja 2014 r., nr [...] z dnia 3 czerwca 2014 r., nr [...] z dnia 30 września 2014 r., nr OGL [...] z dnia 17 grudnia 2014 r.) wskazano określone kody Taric (2918 15 00 00 oraz 2918 14 00 00), zaś w stosunku do tych towarów zastosowano stawkę celną dla krajów trzecich w wysokości 6,5 %.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o stosowane odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako "o.p."), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Podstawą prawną do dokonania przez organ celny kontroli zgłoszenia celnego jest art. 78 ust. 1 WKC. Zgodnie z tą regulacją, po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Zgodnie natomiast z art. 78 ust. 3 WKC, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Kluczowym zarzutem, podnoszonym w skardze, jest zarzut błędnego ustalenia przez organy celne stanu faktycznego sprawy. Skarżący zarzuca bowiem, że obciążając go obowiązkiem zapłaty cła antydumpingowego o stawce 33,8 % (dla 75.000 kg towaru objętego zgłoszeniem celnym nr OGL [...] z dnia 3 czerwca 2014 r. oraz dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr OGL [...] z dnia 30 września 2014 r.) oraz 42,7 % (dla 145.000 kg towaru objętego zgłoszeniem celnym nr OGL [...] z dnia 3 czerwca 2014 r. oraz towarów objętych pozostałymi zgłoszeniami) - organy celne oparły się wyłącznie w całości na raporcie OLAF nr [...], nie uwzględniając w tym zakresie wyjaśnień i wniosków dowodowych strony.

Analiza akt sprawy wykazała, że wbrew zarzutom skarżącego postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone w sprawie sposób prawidłowy, w tym w szczególności przy zachowaniu kluczowych zasad prawdy obiektywnej (art.122, art. 187 § 1 o.p.) i swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.).

Dochodzenie OLAF prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", polegający na wysyłaniu do odbiorców w Unii Europejskiej towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Przekazany organom celnym przez OLAF materiał dowodowy, jak również protokół z kontroli nr [...] z dnia 22 grudnia 2014 r. stanowił podstawę do wszczęcia z urzędu przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] postępowań w sprawie kontroli zgłoszeń celnych w zakresie pochodzenia towarów oraz określenia ostatecznego cła antydumpingowego.

Przesłankami do wszczęcia dochodzenia były m. in. takie okoliczności jak to, iż Malezja nie produkuje kwasu cytrynowego, a całość eksportu kwasu cytrynowego z Malezji stanowi reeksport kwasu cytrynowego pochodzącego z innych krajów. Uwzględnieniu podległo również to, że Malezja stała się jednym z głównych eksporterów kwasu cytrynowego do UE po wprowadzeniu cła antydumpingowego na kwas cytrynowy pochodzący z Chin oraz fakt iż na rynku kwasu cytrynowego pojawiały się oferty sprzedaży kwasu cytrynowego z Chin z malezyjskim certyfikatem pochodzenia.

W ramach dochodzenia OLAF zażądał od organów celnych Państw Członkowskich zidentyfikowania przywozów kwasu cytrynowego zgłoszonego jako pochodzącego z Malezji. Według informacji przekazanych OLAF przez Państwa Członkowskie UE zidentyfikowano ogółem 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o ww. informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (MITI), Zarządem Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną (Urząd Celny Malezji). Wszelka komunikacja i przekaz informacji i dokumentacji z Kapitanatem Portu Klang i malezyjskiej służby celnej odbywał się przez MITI. Zarząd Portu Klang i Malezyjski Urząd Celny udostępnili misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając jednocześnie procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej (FCZ) w Porcie Klang jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji to jest malezyjskiego obszaru celnego. W Wolnej Strefie Handlowej (FCZ) Portu Klang obowiązują następujące procedury, dokładnie opisane w decyzjach organów celnych obu instancji (zarządzane i nadzorowane wyłącznie przez Zarząd Portu Klang): ZB1 - wejście towarów do strefy FCZ z zagranicy; ZB2 - wyjście towarów ze strefy FCZ za granicę; ZB4 - wnioski o czynności komercyjne, takie jak: dzielenie, pakowanie, przepakowywanie, sortowanie, klasyfikowanie etykietowanie oraz naprawa towarów magazynowanych lub będących w tranzycie). Deklaracje ZB1 i ZB2 zawierają szereg danych takich jak kraj pochodzenia/wysyłki, nadawcę, odbiorcę, ilość kontenerów, statek, morski list przewozowy itp. W momencie transferu pomiędzy FCZ a Głównym Obszarem Celnym Malezji, towary muszą zostać zadeklarowane w Malezyjskim Urzędzie Celnym. W ramach dochodzenia misja ustaliła istnienie następujących procedur celnych: KI - import towarów na Główny Obszar Celny Malezji; K2 - eksport towarów z Głównego Obszaru Celnego Malezji.

Na podstawie wykazów ZB1 i ZB2 przekazanych przez MITI dokładnie ustalono drogę importowanego cytrynianu sodu oraz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chin, poprzez Malezję aż do Polski. Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a ich przeładunek miał na celu ukrycie faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

Mając na uwadze treść przepisów prawa materialnego, uzależniających wysokość cła na wyżej opisany towar, od kraju pochodzenia importowanego towaru, Sąd w pełni podziela stanowisko organów celnych, że ustalenie i potwierdzenie faktu, że towar z jednych kontenerów został w Malezji przepakowany do innych kontenerów, było wystarczające dla wydania decyzji nakładającej cło antydumpingowe na importera.

Fakt ten, oceniony w powiazaniu z pozostałymi i niekwestionowanymi również przez stronę okolicznościami dotyczącymi importu towaru, takimi jak materiał dowodowy zabezpieczony w trakcie kontroli w firmie skarżącego w okresie październik - listopad 2014 r., zakończonej protokołem z kontroli nr [...] z dnia 22 grudnia 2014 r. z którego wynika wprost że importer pomimo posiadania świadectw pochodzenia potwierdzających malezyjskie pochodzenie kwasu cytrynowego, odsprzedawał swoim kontrahentom przedmiotowy towar jako pochodzenia chińskiego oraz 2 certyfikaty analizy z którymi powiązane zostały partie towaru dotyczące OGL [...] (75.000 kg towaru) oraz [...] (88.000 kg) wskazujące na producenta chińskiego, firmę [...] Ltd - jednoznacznie świadczy bowiem o jego chińskim pochodzeniu. W sprawie nie było przy tym żadnych wątpliwości co do przedmiotu importu - rodzaju towaru, jego ilości i klasyfikacji taryfowej.

Nie budzi przy tym też wątpliwości Sądu, że fakty te zostały ustalone w oparciu o wiarygodne materiały źródłowe.

Odnosząc się do charakteru i podstaw działania OLAF, wskazać należy, że urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. WE. L. 99. 136. 20). Kwestie dotyczące prowadzonych przezeń dochodzeń normuje obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz. U. UE. L. 2013. 248. 1). Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 1 października 2013 r.

Rozporządzenie nr 883/2013 stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd, sporządza się raport. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.

Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań zgodnie z ich prawem krajowym.

W świetle powyższych przepisów należy w ocenie Sądu wskazać, że przedmiotowy raport OLAF, nie będący raportem końcowym, stanowi dopuszczalny dowód w prowadzonym przez odpowiednie organy postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego. Podobnie rzecz się ma z informacją uzyskaną przez organ odwoławczy, a dotyczącą braku możliwości ustalenia faktycznych producentów chińskich przedmiotowych towarów. Tak więc zarzuty skarżącego o braku własnych działań organów są nieuprawnione, bowiem oparły one swe ustalenia o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w skład którego wchodził też , m.in., wskazany raport OLAF.

Sąd podzielając stanowisko skarżącego, że ustalenia zawarte w raporcie nie wiążą organów w sposób bezwzględny i mogą być obalone stwierdza, że skarżący w niniejszej sprawie ustaleń zawartych w Raporcie nie obalił.

W związku z podejrzeniami obchodzenia ceł określonych w Taryfie celnej oraz ceł antydumpingowych nałożonych na "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", OLAF uznał za zasadne przeprowadzenie misji, która miała na celu zweryfikowanie w drodze dochodzenia prowadzonego wspólnie z władzami malezyjskimi, czy towary spełniały wymagania preferencyjnego (malezyjskiego) pochodzenia. Raport OLAF opisuje w szczegółowy, jasny i przejrzysty sposób mechanizmu przywozu z Chin i przeładowania "cytrynianu sodu" oraz "kwasu cytrynowego" na terenie Wolnej Strefy Handlu w Port Klang, w celu wywiezienia go do Unii Europejskiej jako towaru już o pochodzeniu malezyjskim. Dane, jakimi na tej podstawie dysponowały organy, pozwalały na prześledzenie drogi towaru z Chin do miejsca przeznaczenia w Unii Europejskiej. Towary, które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a ich przeładunek w porcie miał na celu ukrycie ich faktycznego chińskiego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego. Powiązania zgłoszenia przywozowego ze zgłoszeniem wywozowym można było dokonać jedynie w przypadku ponownego wywozu towarów ze składów celnych i stref wolnego handlu. Wówczas towary nie były dopuszczone do obrotu na malezyjskim obszarze celnym i pozostawały pod dozorem celnym, nie podlegając cłom przywozowym ani podatkom. W przypadku przedmiotowych zgłoszeń dokonano powiązania między towarami przypisanymi do deklaracji importowej i eksportowej. Wynika z tego, że towary objęte wskazanymi powyżej zgłoszeniami nie mogły mieć malezyjskiego pochodzenia.

Organ odwoławczy pismem z dnia 4 października 2016 r. zwrócił się ponadto, za pośrednictwem Ministerstwa Finansów, do OLAF z prośbą o rozważenie możliwości uzupełnienia materiału zgromadzonego podczas misji OLAF w Malezji o producentów kwasu cytrynowego oraz cytrynianu sodu. W odpowiedzi z dnia 9 stycznia 2017 r. na zapytanie Dyrektora Izby Celnej w [...] OLAF wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonej misji w Malezji nie ustalono tożsamości chińskiego producenta towarów. Tak więc , skoro misja OLAF miała na celu wszechstronne zbadanie kwestii pochodzenia kwasu cytrynowego, a nie doszło w jej toku do ustalenia faktycznego producenta tego towaru, nie było podstaw do dalszych czynności poszukiwawczych przez organy celne w tym zakresie. Obowiązek zebrania materiału dowodowego oznacza, iż organ gromadzi w aktach sprawy dowody konieczne do rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić także dowody wskazane przez stronę, o ile mają one znaczenie dla sprawy. Jednak ciążący na organie orzekającym obowiązek gromadzenia dowodów nie ma charakteru nieograniczonego. Skarżący, w którego interesie było nałożenie stawki cła w niższej wysokości, nie przedstawił żadnych dowodów uprawniających organy do nałożenia cła antydumpingowego według innych stawek. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, zgodnie z którym dokonywanie wszelkich ustaleń co do producentów importowanego towaru – w kontekście możliwości zastosowania względem skarżącego obniżonej stawki ostatecznego cła antydumpingowego mającej zastosowanie do ceny netto na granicy - nie obciąża wyłącznie organu administracji celnej. W ocenie Sądu zasadnym jest wskazanie, że czynienie starań w przedmiocie ustalenia producenta importowanego towaru, jeżeli ustalenie nazwy producenta determinuje przypisanie obniżonej stawki cła antydumpingowego zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1193/2008 nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącego o ostatecznym pobraniu cel tymczasowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej winno leżeć w interesie importera. Uznać zatem należy, że w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo zastosowały dla części importowanych towarów stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7% ("wszystkie pozostałe przedsiębiorstwa") na podstawie art.1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego istnienia świadectw pochodzenia towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi należy zauważyć, że ustalenia i merytoryczna treść raportu OLAF, którego rzetelność nie budzi wątpliwości Sądu, nie pozwalają na oparcie ustaleń faktycznych na malezyjskich świadectwach pochodzenia towaru FORM A, bowiem zostały one uzyskane na skutek przedstawienia przez eksportera organom celnym Malezji nieprawidłowych informacji

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 220 ust. 2 lit. b WKC poprzez jego nie zastosowanie stwierdzić należy, że przepis ten stanowi:

"z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy kwota należności prawnie należnych zgodnie z przepisami prawa nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego.

Jeżeli preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu.

Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

Osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności może powołać się na dobrą wiarę, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachowała należytą staranność, aby upewnić się czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z preferencji. [...]"

Z powyższego przepisu wynika, że wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu samych organów celnych, jeżeli zostało ono wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera z wyjątkiem przypadku, gdy organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Z raportu OLAF wynika, że organy celne Malezji wystawiając przedmiotowe świadectwo zostały wprowadzone w błąd przez eksportera, który we wniosku o wydanie świadectwa nie ujawnił chińskiego pochodzenia przedmiotowego towaru. W tej sytuacji wydanie świadectw FORM A potwierdzających malezyjskie pochodzenie towaru nie stanowi błędu organu w rozumieniu przepisu art. 220 ust. 2 lit. b WKC. Działanie w dobrej wierze łączy się ściśle z istnieniem błędu organu celnego i możliwością jego wykrycia przez importera (zob.: W. Morawski [w:] Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz, W. Morawski (red.), Warszawa 2007, s. 941). W niniejszej sprawie wydanie nieprawidłowych świadectw nie stanowiło błędu organów celnych z uwagi na niewłaściwe działanie eksportera. Gdyby jednak nawet przyjąć zaistnienie błędu po stronie organów malezyjskich, to i tak zarzut, dotyczący niezastosowania art. 220 ust. 2 lit. b WKC jest niezasadny z tego względu, że niedokonanie retrospektywnego zaksięgowania może - w myśl przywołanego przepisu - nastąpić wówczas, gdy osoba zobowiązana do uiszczenia należności działa w dobrej wierze i przestrzega przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Taka sytuacja - jak wskazano powyżej - w niniejszej sprawie nie miała miejsca, co wynika z początkowych rozważań.

Sąd z tych samych względów nie znalazł podstaw do zakwestionowania zastosowania przez organy art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne, w myśl którego organ celny pobiera odsetki, w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, chyba że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Podkreślić należy, że organ celny nie jest zobowiązany do przedstawienia dowodów na to, że zgłaszający nie dochował należytej staranności i działał w złej wierze, bowiem to na zgłaszającym ciąży obowiązek wykazania, że w zakresie dokonywanych operacji handlowych zachował należytą staranność i podjął działania w celu upewnienia się, że spełnione zostały wszystkie warunki do podania w zgłoszeniu celnym prawdziwych i kompletnych danych dotyczących importowanego towaru.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.