Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1492/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 2, art. 42, art. 70 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Nie ma podstaw, aby stosować wobec przewoźnika wykładnię rozszerzającą przepisów, wyraźnie wszak nie przewidujących obciążenia przewoźnika innymi powinnościami, w tym obowiązkiem uiszczenia cła, który to obowiązek ciąży na osobie dokonującej we własnym imieniu i na własny rachunek obrotu towarowego z zagranicą.

TEZY

Nie ma podstaw, aby stosować wobec przewoźnika wykładnię rozszerzającą przepisów, wyraźnie wszak nie przewidujących obciążenia przewoźnika innymi powinnościami, w tym obowiązkiem uiszczenia cła, który to obowiązek ciąży na osobie dokonującej we własnym imieniu i na własny rachunek obrotu towarowego z zagranicą.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jerzego N.  na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 6 maja 2000 r., (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Jerzy N. zaskarżył decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 6 maja 2000 r., (...) utrzymującą w mocy decyzję tegoż organu z 23 grudnia 1999 r., (...), odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 13 maja 1999 r. oznaczonej jako (...) które to oznaczenie następnie sprostowano /postanowienie z 15 maja 1999 r., (...) na (...). Ta ostatnia decyzja utrzymywała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w P. (...) o wymiarze cła, opłacie manipulacyjnej oraz obliczeniu podatku VAT. Decyzja ta nie miała daty, natomiast w korespondencji i innych dokumentach organów celnych jest oznaczona jako pochodząca z 13 stycznia 1999 r.

Sprawa dotyczy transportu mandarynek /19.800 kg/, które zostały w dniu 4 lutego 1997 r. przekazane przez Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. w postanowieniu zawartym w dokumencie SAD do Urzędu Celnego w P., z wyznaczeniem terminu dokonania odprawy do dnia 9 lutego 1997 r. Towar nie został dostarczony do celu we wskazanym w dokumencie przekazowym terminie. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że na dokumencie SAD sfałszowano pieczęcie (...), co miało świadczyć o w rzeczywistości nie istniejącym wywiezieniu towaru za granicę.

Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w P. z 23 października 1997 r. wymierzył Skarżącemu należności celne, wraz z opłatą manipulacyjną i obliczył podatek VAT. Decyzja ta została uchylona /Decyzja Prezesa GUC z 12 sierpnia 1998 r./ i sprawa przekazana do wyjaśnienia charakteru działania Skarżącego. W toku tego postępowania ustalono, że nadawcą towaru była firma PHU "R." Jacek R., zaś Skarżący był przewoźnikiem działającym na zlecenie Tadeusza W. Skarżący był przewoźnikiem towaru. Działał na podstawie ustnego zlecenia. Towar został załadowany z przeznaczeniem do OC H., jednak w W. został przeładowany na inne samochody. W polu 50 dokumentu SAD /oznaczenie głównego zobowiązanego/ Skarżący złożył podpis, co w toku późniejszego postępowania administracyjnego uznano za przyjęcie na siebie odpowiedzialności wynikającej z art. 42 Prawa celnego.

W konsekwencji Dyrektor Urzędu Celnego w P. wydał decyzję /oznaczaną w korespondencji organów celnych jako pochodząca z 13 stycznia 1999 r.,/ gdzie dokonano ponownie wymiaru cła, opłaty manipulacyjnej i obliczono podatek VAT uznając Skarżącego na głównego zobowiązanego. Jako podstawę prawną uznania Skarżącego za zobowiązanego do ponoszenia odpowiedzialności celnej powołano art. 42 Prawa celnego mówiący o powinności dostarczenia przez osobę przewożącą towar do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przekazowym. Decyzja Prezesa GUC /z 13 maja 1999 r./, utrzymująca w mocy tę decyzję powołała się także na art. 40, art. 45 ust. 5, art. 70 ust. 2 pkt 3 prawa celnego, jako na przepisy uzasadniające przypisanie Skarżącemu powinności zapłaty cła.

Dążąc do stwierdzenia nieważności tej ostatniej decyzji Skarżący podniósł przeciw niej szereg zarzutów we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 13 maja 1999 r., utrzymanych następnie także w skardze.

Dotyczyły one:

- zarzutu naruszenia właściwości rzeczowej w zakresie - jak to ujął Skarżący - "decyzji" o obliczeniu podatku VAT;

- braku powołania tytułu aktu normatywnego /chodziło o art. 289 Kodeksu Celnego/;

okoliczności, iż art. 42 prawa celnego nie mówi o sankcji w postaci uiszczenia należności celnych przez przewoźnika /Skarżący wskazał, że wyraźnie taką sankcję przewiduje natomiast instrukcja posługiwania się dokumentami SAD, załącznik do zarządzenia Prezesa GUC z 24 czerwca 1996 r., a "ten istotny dla sprawy przepis nie został powołany w sentencji decyzji jak również w jej uzasadnieniu"/;

niestarannego badania okoliczności faktycznych sprawy w szczególności postępowania Dyrektora Urzędu Celnego w P., który ograniczył się do badania wyjaśnień Skarżącego;

Skarżący podniósł też zarzut braku opatrzenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego datą.

Prezes GUC odmówił stwierdzenia nieważności decyzji /decyzja z 23 grudnia 1999, utrzymana w mocy decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie/ powołując się bezpodstawność zarzutów odnoszących się do obliczenia podatku VAT, skoro działanie organów celnych w tym zakresie nie ma cech decyzji, lecz tylko czynności materialno-technicznej, a administracja celna jest płatnikiem VAT; zarzuty dotyczące braku powołanie aktu normatywnego w pełnym brzmieniu oraz braku daty decyzji uznano za mało istotne, a przez to nie decydujące o możliwości stwierdzenia nieważności decyzji. Co się tyczy braku daty powołano się na argument, iż daty brak na kserokopii, natomiast widnieje ona na oryginale. Zarzuty związane z niewłaściwym prowadzeniem postępowania wyjaśniającego uznano za nie mieszczące się w pojęciu naruszeń prawa, o których mówi art. 247 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Natomiast gdy idzie o art. 42 Prawa celnego zaprzeczono, aby w przepis ten nie dawał możliwości przypisania sankcji w postaci powinności uiszczenia należności celnych i zaprzeczono, aby powinność tę można było dopiero wywieść z instrukcji z 1996 r.

Argumentację tę utrzymano w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona w zakresie, w jakim dotyczy to przypisania Skarżącemu odpowiedzialności za zapłatę cła na podstawie art. 42 prawa celnego.

Skarżący jest przewoźnikiem towaru i ta kwestia jest między stronami niesporna. Art. 42 wbrew twierdzeniom organów administracji nie daje możliwości wnioskowania, iż brak dostarczenia towaru zgodnie z przeznaczeniem może powodować, iż przewoźnik, na którym ciążył obowiązek tego dostarczenia, staje się automatycznie pod względem prawnym zrównany z osobą dokonującej obrotu towarem na własny rachunek i w swoim imieniu, co ma to następstwo, że na takiej osobie ciąży obowiązek zapłaty cła.

Obowiązki przewoźnika określa wyraźnie art. 40 ust. 2 i art. 42 ustawy - Prawo celne. Przewoźnik jest obowiązany dostarczyć towar do granicznego miejsca odpraw celnych oraz przedstawić organowi celnemu dokumenty dotyczące tych towarów. Uchybienie tym obowiązkom może rodzić po stronie przewoźnika wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej /art. 70 ust. 1 pkt 3 prawa celnego/. Nie ma natomiast podstaw, aby stosować wobec przewoźnika wykładnię rozszerzającą przepisów, wyraźnie wszak nie przewidujących obciążenia przewoźnika innymi powinnościami, w tym obowiązkiem uiszczenia cła, który to obowiązek ciąży na osobie dokonującej we własnym imieniu i na własny rachunek obrotu towarowego z zagranicą. Przewoźnik z natury rzeczy, z racji treści umowy, która stanowi podstawę jego działań nie jest taką osobą. Nie jest również właściwe przypisywanie mu tego charakteru na podstawie domniemań faktycznych. Jeżeli akty instrukcyjne, organów celnych sugerują takie właśnie domniemanie, to akty te, jako mające charakter wewnętrzny nie mogą rzutować na sytuację prawna Skarżącego.

Pozostałe zarzuty skargi nie są zasadne. W szczególności bezpodstawny jest zarzut nieprawidłowości działań organu administracji w zakresie naliczenia podatku VAT. Oczywiście o ile to naliczenie jest konsekwencją wymiaru cła, a wymiar ten nie był zasadny, także i obliczenie podatku było bezpodstawne. Jednakowoż nie jest trafne twierdzenie Skarżącego, jakoby obliczenie tego podatku było dokonywane decyzją; jest to czynność materialno-techniczna, organ celny działa tu jako płatnik, a zatem nie należy do aktu tego stosować przepisów właściwych dla decyzji. Uchybienia dotyczące braku podania nazwy aktu normatywnego i daty decyzji nie są uchybieniami uzasadniającymi stwierdzenie nieważności decyzji. Na marginesie należy jednak zauważyć, że wyjaśnienie organu administracji, iż na oryginale decyzji widnieje data, zaś na kserokopii jej nie ma musi oznaczać, że nie mamy do czynienia z oryginałem i jego kserokopią.

W tej sytuacji na postawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. W kwestii kosztów orzeczenie oparto na art. 55 tejże ustawy.