Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1224/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 , art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] r., nr[...] , wydaną po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r., odmówił R.K. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji z dnia [...] r., Nr [...] odmawiającej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponownie przeanalizował zgromadzone dokumenty dotyczące sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy i stwierdził, że brak było podstaw do umorzenia należności. Wskazał, że podczas wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego w dniu [...] r. dłużnik alimentacyjny oświadczył, że choruje na[...] , jednak nie przedłożył dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. W dniu [...] r. R. K. stwierdził, że stara się o grupę inwalidzką. W dniu [...] r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy u wnioskodawcy, a do wywiadu została dołączona dokumentacja medyczna, jednak dokumenty dotyczące sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy były z [...] r., a ostatni wypis ze szpitala był z [...] r. Z dołączonego do wywiadu zaświadczenia lekarza medycyny pracy z dnia [...] r. wynikało, że R. K. może wykonywać pracę lekką bez obciążania lewej kończyny górnej. W aktach sprawy brak było aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia wnioskodawcy, czy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, dlatego organ pierwszej instancji nie był w stanie jednoznacznie ocenić stanu zdrowia dłużnika alimentacyjnego i stwierdzić, czy posiadane przez niego schorzenia powodują niemożność zarobkowania, co mogłoby stanowić podstawę do umorzenia należności alimentacyjnych. Z wywiadu środowiskowego wynika również, że braki w dokumentacji medycznej wnioskodawcy spowodowały niemożność uzyskania przez niego renty. Z wywiadu nie wynika, by wnioskodawca ponosił jakiekolwiek wydatki na leczenie czy leki. Konkubina wnioskodawcy, która również jest osobą chorą ([...] ) od [...] lat jest zatrudniona na stanowisku skarbnika w starostwie powiatowym, aktualnie przebywa na urlopie wychowawczym. Zdaniem organu, w związku z trudną sytuacją materialną rodziny i zadłużeniem alimentacyjnym wnioskodawcy, przerwanie urlopu wychowawczego mogłoby poprawić sytuację materialną rodziny, tym bardziej, że stan zdrowia wnioskodawcy pozwala na to, by to on przejął opiekę nad dziećmi. Ponadto organ zwrócił uwagę, że konkubina wnioskodawcy M. B., jest właścicielem nieruchomości (lokalu) położonego przy ul. [...] w [...], w ocenie organu umożliwia uzyskanie środków ze sprzedaży tego mieszkania, ewentualnie organ zasugerował przeprowadzkę rodziny do [...] , celem uniknięcia kosztów wynajmu mieszkania w [...] .

W odwołaniu od decyzji R. K zarzucił wydanie decyzji bez przeprowadzenia rzetelnej analizy stanu faktycznego i dokonania obiektywnej oceny jego sytuacji dochodowej i zdrowotnej. Wskazał, że M. B. wciąż jest zatrudniona w [...] w[...] , dlatego sugerowana przez organ pierwszej instancji przeprowadzka do [...] oddalonego o ponad [...] km jest nielogiczna. Ponadto M. B. w trakcie trwania urlopu wychowawczego udzielonego na córkę [...] urodzoną [..] r. została odwołana ze stanowiska [...] powiatu uchwałą Nr [...] Rady Powiatu w [...] z dnia [...] r., a odwołanie ze stanowiska było równoznaczne z wypowiedzeniem stosunku pracy. Dlatego powrót konkubiny do pracy nie jest możliwy. Natomiast okoliczność, że konkubina posiada nieruchomość w [...] nie powinna mieć znaczenia dla rozpoznania wniosku, ponieważ odwołujący się nie posiada wspólnoty majątkowej z konkubiną i nie może wymusić na niej sprzedaży nieruchomości, czy też zmiany miejsca zameldowania. Zdaniem odwołującego się, przy ocenie, czy jest on w stanie spłacić powstałe zadłużenia powinna być brana pod uwagę sytuacja zdrowotna wnioskodawcy. W związku z tym, że M. B. nie jest dłużnikiem alimentacyjnym, zatem jej możliwości materialne, zarobkowe i zdrowotne nie powinny być w tej sprawie oceniane, ponieważ nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec synów odwołującego się z pierwszego związku. Dodatkowo odwołujący się zaznaczył, że nie ma żadnych podstaw do oczekiwań, aby konkubina powróciła do pracy i spłacała w ratach zadłużenie alimentacyjne wnioskodawcy, ani aby sprzedała w tym celu nieruchomość stanowiącą jej odrębną własność.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r.

Nr 1228 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium, argumenty podniesione w odwołaniu nie podważają ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji. Obowiązkiem organów władzy publicznej nie jest wyręczanie członków rodziny z ich obowiązków wobec krewnych. W pierwszej kolejności to członków najbliższej rodziny obciąża ustawowy obowiązek alimentacyjny i są oni zobowiązani czynić najdalej posunięte i wymagające rozsądnej ludzkiej zaradności zabiegi, celem dostarczenia osobom uprawnionym potrzebnych środków utrzymania. Organ administracji publicznej nie jest w stanie uchylić ustawowego obowiązku alimentacyjnego, ani trwale zwolnić z tego obowiązku osobę zobowiązaną do alimentów. Organ właściwy wierzyciela jest zobowiązany do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a dłużnik jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Ustawa pozwala także, na wniosek dłużnika, na umorzenie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w całości lub w części, odroczenie terminu płatności, albo rozłożenie na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja taka ma charakter uznaniowy. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych uzależnione jest od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartej o kryterium dochodowe i rodzinne dłużnika. Nie oznacza to jednak, że organ jest zobowiązany do umorzenia należności, nawet w razie zaistnienia przesłanek dających podstawę do umorzenia należności. Decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego wymaga zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygniecie. Analiza materiału dowodowego poprzedzająca wydanie decyzji musi uwzględniać wszystkie zebrane w sprawie dowody, w celu pełnego ustalenia sytuacji wnioskodawcy, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji.

Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację dochodową i zdrowotną wnioskodawcy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu decyzji przedstawił argumenty, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Mianowicie ustalił, że odwołujący się ma [...] lata, jest osobą bezrobotną, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub o niezdolności do pracy. Wyłącznie trudna sytuacja materialna dłużnika nie może być podstawą do umorzenia należności. Brak zatrudnienia wnioskodawcy i jego sytuacja zdrowotna nie przemawiają za umorzeniem należności, które są konsekwencją wcześniejszego uchylania się przez niego od obowiązku alimentacyjnego. Skarżący, jako [...] letnia osoba zdolna do pracy, powinien dołożyć wszelkich starań celem podjęcia zatrudnienia i wywiązania się z ciążących na nim obowiązków. Nawet przyjmując, że obecnie nie pracuje, nie można wykluczyć, iż po zwiększeniu aktywności w poszukiwaniu odpowiedniej dla jego wieku i stanu zdrowia pracy, poprawi się jego kondycja finansowa, co umożliwi spłatę zadłużenia. W ocenie organu, wnioskodawca nie udokumentował, by rzeczywiście jego stan zdrowia uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia. Nie jest on osobą niepełnosprawną i nie przysługuje mu prawo do renty. Może natomiast złożyć wniosek o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty w takiej wysokości, aby spłata była możliwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję R. K. wniósł o jej uchylenie oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a., poprzez niewystarczające dla wydania rozstrzygnięcia zebranie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, a ponadto niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów uznanych za udowodnione. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, że nie odniósł się do zarzutów odwołania, w szczególności do tego, że M. B. nie ma możliwości powrotu do pracy. Organ pierwszej instancji ocenił sytuację materialną i zdrowotną skarżącego przez pryzmat sytuacji materialnej i zdrowotnej M. B., nie wskazując podstawy prawnej takiego postępowania. Skarżący podniósł to w odwołaniu od decyzji, ale organ odwoławczy nie odniósł się do tego zarzutu. W poprzednio wydanej decyzji z dnia [...] r. organ odwoławczy ocenił możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącego jako nierealną i zalecił organowi pierwszej instancji ustalenie stanu faktycznego i dokonanie obiektywnej oceny sytuacji dochodowej i zdrowotnej skarżącego. Natomiast w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. Kolegium na podstawie analizy tych samych dokumentów co poprzednio stwierdziło, że nawet trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej przesłanki do umorzenia należności. Na podstawie tych samych dowodów Kolegium zajęło dwa różne stanowiska. Skarżący nie przedłożył nowych dokumentów, ponieważ nadal jest w trakcie leczenia. Choroba[...] , którą stwierdzono u niego w [...] r. wymaga dalszej diagnozy inwazyjnej poprzez wykonanie zabiegu operacyjnego. Skarżący do chwili obecnej nie wyraził na to zgody, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia negatywnych skutków. Ponadto leczenie u dobrych specjalistów jest kosztowne, na co skarżący nie ma środków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. R. K. oświadczył,

że podtrzymuje zarzuty zawarte w skardze i wyjaśnia, że powodem złożenia wniosku

o umorzenie należności była wyłącznie jego sytuacja zdrowotna, która spowodowała,

że pozostaje bez pracy. Skarżący podał, że od [...] r. jest pod opieką Poradni [...] w[...] . Od [...] r. przebywał w tym szpitalu celem diagnostyki przewlekłego [...] , gdzie rozpoznano u niego[...] . W związku ze zmianą miejsca zamieszkania i przeprowadzką z [...] do [...] , kontynuuje leczenie w Poradni [...] w tym mieście, na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie z [..] r., z którego wynika, że nadal jest leczony z powodu zapalenia oskrzelików, jest niezdolny do pracy i do podróży. Drugie schorzenie na które cierpi skarżący to uraz[...] , który ujawnił się w [...] r. i spowodował, że w [...] r. został on poddany operacji lewego barku, co wynika z załączonej do skargi karty informacyjnej ([...] barku - czyszczenie przestrzeni [...] inspekcja [....] -nie stwierdzono [...] na powierzchni). Jeszcze przed [...] lewego barku, w [...] r. skarżący otrzymał skierowanie z urzędu pracy do pracy na stanowisku pracownika fizycznego mechanicznej obróbki drewna. Jednak lekarz medycyny pracy wystawił skarżącemu zaświadczenie, z którego wynikało, że nie jest zdolny do pracy na tym stanowisku. Na tym stanowisku nie było możliwości wykonywania pracy lekkiej bez obciążania lewej kończyny górnej. Ponieważ po [...] i stawu barkowego skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim [...] dni, z dniem [...] r. utracił status osoby bezrobotnej i ubezpieczenie zdrowotne. Z tego powodu zwrócił się do Prezydenta [...] o objęcie go świadczeniem zdrowotnym realizowanym ze środków publicznych, z uwagi na konieczność dalszego leczenia. Od dnia [...] r. został takim świadczeniem objęty, co umożliwia mu kontynuację leczenia. To pogarszający się stan zdrowia skarżącego uniemożliwia podjęcie pracy i spłatę zadłużenia, a nie to, że skarżący wychowuje wspólnie z M.B. [...] dzieci i korzysta ze świadczeń rodzinnych i zasiłku okresowego. Z uwagi na niemożność podjęcia pracy skarżący nie łoży także na utrzymanie trójki swoich dzieci ze związku z M. B., tj. [...] letniej [...] , [...] letniego [...] i [...] letniej [...] . Organ drugiej instancji zwrócił uwagę na brak aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącego, ale nie podjął żadnych czynności celem wyjaśnienia tej istotnej dla sprawy okoliczności, w żaden też sposób nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego zawartych w odwołaniu, czym naruszył przepisy postępowania administracyjnego. Ponadto, do odpowiedzi na skargę Kolegium dołączyło dokumenty potwierdzające podnajmowanie przez M. B. działek na prowadzenie działalności handlowej w[..], tj. oświadczenie byłej żony skarżącego z [...] r., wniosek o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych z dnia [...] r., pismo z Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] r., wydruk z systemu komputerowego Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący zwrócił uwagę, że zaskarżoną decyzję wydano [...] r., a więc w chwili jej wydania organ odwoławczy nie był w posiadaniu tych dokumentów. Dopiero dowodami dołączonymi do odpowiedzi na skargę uzasadnił swoje wcześniejsze rozstrzygniecie. Potwierdza to zarzut niezebrania pełnego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji i podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o niewystarczające informacje. Skoro organ odwoławczy powołuje się na dowody dołączone do odpowiedzi na skargę, winien umożliwić skarżącemu zapoznanie się z nimi przed wydaniem decyzji, czego nie uczynił, czym naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Ponadto oświadczenie byłej żony skarżącego jest niewiarygodne z tego względu, że w pozwach o obniżenie alimentów złożonych do Sądu Rejonowego podawała, iż skarżący nie zapłacił alimentów w kwocie [...] zł, co nie jest prawdą. Składając nieprawdziwe oświadczenia spowodowała ona zajęcie przez komornika rachunku bankowego skarżącego i zakaz wypłat od dnia [..] r. Była żona niesłusznie pobrała kwotę [...] zł tytułem wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i próbuj w majestacie prawa wyłudzić od skarżącego, za pośrednictwem komornika, kwotę [...] zł tytułem należności wierzyciela alimentacyjnego. Skarżący przyznał, że przed rozwodem, który został orzeczony w [...] r., mieszkał z byłą żoną M.W. i synami przy ul. [...] w [...] i w okresie letnim wynajmował grunt pod działalność handlową i osiągał z tego tytułu dochody. Ale po rozwodzie skarżący wyjechał z [...] i choć nadal jest tam zameldowany na stałe nie czerpie żadnych dochodów z majątku swojej matki, tj. nieruchomości przy ul. [...] W domu matki przebywał wraz z M. B. i [...] dzieci jedynie w okresie wakacji letnich jako goście. Do [..] r. matka skarżącego w okresie letnim wynajmowała teren przy ul. [...] pod działalność handlową, a z uzyskanych dochodów rozliczyła się z urzędem skarbowym. W [...] r. podjęła decyzję o sprzedaży nieruchomości konkubinie wnioskodawcy wraz z udziałem w gruncie. Natomiast skarżący nigdy nie przepisywał żadnych nieruchomości na swoją konkubinę, ani na nikogo z jej rodziny. Matka skarżącego nie jest dłużnikiem alimentacyjnym i nie przepisała nieruchomości na M. B., ale ją jej sprzedała, do czego miała prawo.

Zdaniem skarżącego, zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji nie zgromadziły żadnych dowodów potwierdzających stan majątkowy skarżącego, mimo tego, iż organ pierwszej instancji posiada dokumenty, z których wynika, że nie posiada on żadnych działek, z których czerpie dochody (skarżący wielokrotnie składał oświadczenia majątkowe komornikowi M. W. oraz przedkładał je w Funduszu Alimentacyjnym w [...] , do którego był wzywany na wniosek Funduszu Alimentacyjnego z[..] ), co również uzasadnia zarzut niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, nie ma natomiast uprawnień do dysponowania gruntem przy ul. [..] w [...] należącym do jego konkubiny. Zresztą fakt uiszczania opłat targowych za punkt handlowy o pow. [...] m2 przez D. M. prowadzącego działalność gospodarczą na terenie gminy nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ grunt ten nie należy do skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych osobom uprawnionym do alimentów z funduszu alimentacyjnego zawarte zostały w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz.1228), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika.

Rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany powyżej przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym zakresie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie winno realizować wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazanych wymogów nie spełnia. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia jej właściwą kontrolę ze strony sądu (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01).

W motywach decyzji zabrakło także dogłębnej oceny aktualnej sytuacji życiowej, rodzinnej, zawodowej i finansowej skarżącego, która pozwoliłaby na stwierdzenie, że nie jest on w stanie spłacić kwoty zadłużenia alimentacyjnego.

Organ nie podał bowiem żadnego konkretnego argumentu przemawiającego za odmową umorzenia R. K. jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżący ma [...] lata, nie pracuje, jest osobą bezrobotną, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy, nie pracuje i obecnie nie ma możliwości jednorazowej spłaty zadłużenia, ale trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej przesłanki umorzenia należności, gdyż nie jest wykluczone, że jeżeli zintensyfikuje on wysiłki i znajdzie odpowiednią ze względu na wiek i stan zdrowia pracę, jego sytuacja finansowa się poprawi i będzie w stanie spłacić powstałe zadłużenie, choćby w ratach.

Zdaniem Sądu, w decyzji nie wskazano jaka jest sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego, kto wchodzi w skład jego rodziny, jakie są dochody i wydatki tej rodziny, od kiedy skarżący oraz jego konkubina nie pracują i z jakich powodów oraz czy podejmują działania zmierzające do poprawy sytuacji majątkowej rodziny.

Organ odwoławczy nie podjął wysiłków w celu wyjaśnienia, czy kupiona w [...] r. nieruchomość w [...] przynosi dochody M. B. (dowody zgromadzone po zakończeniu postępowania administracyjnego nie mogą być brane pod uwagę), zaś organ pierwszej instancji nie wezwał skarżącego do przedłożenia aktualnych dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia i dlatego nie był w stanie ustalić, czy rzeczywiście skarżący z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy.

Uchybienia te stanowią naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Spowodowały one, że organy orzekające w sprawie nie były w stanie rzetelnie ocenić stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości podjęcia przez niego pracy, ani jego sytuacji rodzinnej i dochodowej. Samo ustalenie, że skarżący nie pracuje i z tego powodu jego sytuacja jest trudna, co jednak nie wyklucza podjęcia przez niego pracy w przyszłości, nie było wystarczające dla rozpoznania wniosku o umorzenie należności. Nadto organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że sytuacja dochodowa i majątkowa jego konkubiny nie ma znaczenia dla rozpoznania wniosku, ponieważ nie ona jest dłużnikiem alimentacyjnym. Mimo ewidentnych wad decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził to postępowanie, trafnie ocenił zebrany materiał dowodowy i wydał zgodną z prawem decyzję.

Żaden z organów nie rozważył w sposób należyty jaka jest rzeczywista sytuacja zdrowotna, dochodowa i rodzinna skarżącego w świetle uzyskiwanych dochodów oraz niezbędnych wydatków na utrzymanie, leki i leczenie, oraz kosztów związanych z utrzymaniem pięciorga dzieci. Nie przeanalizował, czy w kontekście stanu zdrowia, wykształcenia, wieku i sytuacji na rynku pracy realne jest podjęcie przez skarżącego zajęcia umożliwiającego uzyskanie dochodów. Swoje rozważania organ odwoławczy sprowadził do wykazania, że ewentualnie w przyszłości sytuacja materialna skarżącego może ulec poprawie. Tymczasem oceny zastosowania wyjątkowej co do zasady, instytucji umorzenia należności wypłaconych za dłużnika alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego, należałoby dokonywać także przez pryzmat obiektywnych przeszkód takich jak choroba, która mogła stanowić przyczynę uniemożliwiającą w pewnym okresie czasu realizację obowiązku alimentacyjnego, a w efekcie także wzrost zadłużenia. W konsekwencji w myśl powyższych uwag decyzje organów w niniejszej sprawie uznać należy za co najmniej przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności, a tym samym naruszające przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie zatem usunięcie wskazanych powyżej braków i uchybień, i w zależności od dokonanych ustaleń i ocen podjęcie właściwego, należycie umotywowanego rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego należało uwzględnić skargę, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zakresie wykonalności orzeczono stosownie do

art. 152 ww. ustawy.