Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 13/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 29 ust. 1; art. 31; art. 33; art. 34 ust. 1 i ust. 2;
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2021 r. sprawy ze skargi B. P., H. S., E. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe i przekazującą sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Ł..

Wójt Gminy K. w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019 r. B. P., H. S., E. J. i M. J. – współwłaściciele po Ľ części nieruchomości położonej w miejscowości K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], wystąpili o rozgraniczenie tej nieruchomości z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną jako działka nr [...], której współwłaścicielami po ˝ części są B. C. i H. P..

Wójt Gminy K. działając na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia [...] maja 1989 r. Prawo geodezyjne i Kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 z późn. zm.) postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. wszczął postępowanie administracyjne o rozgraniczenie nieruchomości. Do dokonania czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granic został upoważniony geodeta T. K.. W dniu [...] listopada 2019 r. upoważniony geodeta wezwał strony postępowania do stawienia się na gruncie celem ustalenia przebiegu granic. Czynności te zostały przeprowadzone przez upoważnionego geodetę w dniu [...] grudnia 2019 r., w obecności B. P., E. J., B. C. i H. P.. Po przeprowadzeniu wizji w terenie upoważniony geodeta poinformował strony, że brak w sprawie jednoznacznych dowodów pozwalających ustalić przebieg granic, w związku z czym istnieje możliwość ich przyjęcia na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Obie strony podały inny przebieg granicy i zgłaszały zastrzeżenia co do wskazań strony przeciwnej. Właściciele działki nr [...] oświadczyli, że granica pomiędzy działkami przebiega od punktu nr [...] na zachód, granicą działki nr [...], do punktu nr [...], następnie na południe do punktu nr [...], gdzie granica skręca na zachód do punktu nr [...]. Taki przebieg granicy powoduje, że działka nr [...] przylega do działki nr [...] (droga gminna) na całej szerokości wynoszącej [...] m. Właściciele działki nr [...] wskazali granicę przebiegającą od punktu nr [...] na zachód wzdłuż granicy z działką nr [...] do punktu nr [...] położonego w odległości [...] m od punktu nr [...], zaś z punktu nr [...] wskazali przebieg granicy na południe do punktu nr [...] stanowiącego punkt załamania ogrodzenia. Z punktu nr [...] wskazana granica biegnie do punktu nr [...]. Taki przebieg granicy powoduje, że działka nr [...] przylega do działki nr [...] (droga gminna) na szerokości [...] m. Wobec braku zgodnego oświadczenia stron w sprawie przebiegu granicy i ujawnionego sporu granicznego przejawiającego się zastrzeżeniami co do wskazań strony przeciwnej, geodeta podjął się czynności nakłaniania stron do polubownego zakończenia istniejącego sporu. Stron nie udało się jednakże nakłonić do poczynienia wobec siebie ustępstw i podpisania aktu ugody. Wobec powyższego geodeta opisał wskazane przez strony granice w protokole granicznym, stanowiącym część dokumentacji rozgraniczeniowej przyjętej w dniu [...] maja 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] Wobec braku możliwości zakończenia sporu granicznego w wyniku ugody granicznej oraz braku przesłanek do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, organ pierwszej instancji na podstawie art. 34 ust. 2 tej ustawy umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i z urzędu przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnieśli współwłaściciele działki nr [...]. Skarżący zarzucili naruszenie art. 30 i art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie istnieją wystarczające dla wyznaczenia granicy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. W odwołaniu podkreślono, że dla sprawy ustalenia granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] zasadnicze znaczenie ma przebieg drogi gminnej (działki nr [...]), a ten wynika z operatu nr [...] z podziału działki nr [...] oraz rozgraniczenia nowo wydzielanych działek z innymi nieruchomościami, w tym z działką nr [...]. Odwołujący podkreślili, że wyznaczenie przebiegu drogi gminnej leży w kompetencji wójta. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci analizy zmiany powierzchni działki nr [...].

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego analiza zarzutów odwołania i materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa, bowiem zachodziły podstawy do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i przekazania z urzędu sprawy rozgraniczenia do rozpatrzenia przez właściwy sąd powszechny. W ocenie organu odwoławczego opracowanie sporządzone przez geodetę ma wysoką wartość merytoryczną. Organ podkreślił, że upoważniony geodeta opisał wszystkie archiwalne dokumenty geodezyjne znajdujące się w zasobie ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej i omówił przydatność dowodową każdego z nich, a także podał powody, dla których dane wynikające z tych dokumentów uznał za niewystarczające. Szczegółowe stanowisko w tej kwestii geodeta przedstawił w opinii z rozgraniczenia. Geodeta omówił powody uznania za nieprzydatne dokumentów geodezyjnych w postaci operatu ewidencyjnego nr [...]/3/63, operatu do uwłaszczeń /bez numeru/, dwóch operatów z podziału działek nr [...] i nr [...] oraz projektu lokalizacji budynku mieszkalnego z dnia [...] lipca 1961 r. Geodeta opisał też wyniki czynności, jakie przeprowadził na gruncie z udziałem stron postępowania. Ponadto w protokole granicznym z dnia [...] grudnia 2019 r. upoważniony geodeta przedstawił wskazania przebiegu granicy prezentowane przez każdą ze stron postępowania o rozgraniczenie i wskazania te zilustrował na szkicu graficznym. Zaznaczył też, że bezskutecznie nakłaniał strony do zawarcia ugody oraz że informował strony o konieczności przekazania sprawy sądowi.

W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny sprawy odpowiada normie art. 34 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, określającego sytuację w której nie zachodzą podstawy do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Mianowicie strony, mimo ich nakłaniania, nie zawarły ugody, wskazania stron co do przebiegu granicy są odmienne, a dokumentacja archiwalna nie pozwala na wytyczenie pewnego przebiegu granicy.

Odnosząc się podnoszonych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne organ odwoławczy podniósł, że geodeta wziął pod uwagę nie tylko te znaki i ślady graniczne oraz dokumenty, które wskazywali odwołujący, ale także te, które wskazywała strona przeciwna i które sam ustalił. Jednakże samo ustalenie źródeł dowodowych wymienionych w art. 31 ust. 2 ustawy jest niewystarczające do ustalenia granicy. W świetle art. 31 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne warunkiem wydania decyzji rozgraniczeniowej jest aby źródła dowodowe były wystarczające albo niesprzeczne.

W ocenie organu odwoławczego w dokumentacji geodezyjnej geodeta wypowiedział się w sposób przekonujący o przydatności dowodowej każdego z zebranych dowodów. Organ podzielił stanowisko geodety, że przydatność operatów podziałowych sąsiednich nieruchomości może być co najwyżej posiłkowa, gdyż podział nieruchomości nie narusza jej granic, zaś wyznaczenie punktów granicznych dla celów podziału nie ma waloru ustalenia przebiegu granicy w rozumieniu ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Mając przy tym na względzie, że punkty graniczne dla celów podziału sąsiednich nieruchomości zostały ustalone na podstawie zgodnego oświadczenia stron, tym bardziej przydatność tych danych dla postępowania rozgraniczeniowego w niniejszej sprawie mogła być oceniona przez geodetę jako niewystarczająca.

Zdaniem Kolegium nietrafne jest przekonanie odwołujących, że istotne znaczenie dla ustalenia przebiegu granicy ma wyznaczenie przebiegu drogi gminnej (działki nr [...]), gdyż nie jest to przedmiotem postępowania. Podobnie Kolegium oceniło argumentację skarżących odwołującą się do zmian powierzchni działki nr [...]. Organ zauważył, że powierzchnia którejkolwiek z działek nie ma znaczenia dla prawidłowości rozgraniczenia nieruchomości.

B. P., H. S., E. J. i M. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego.

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 30 i art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż zdaniem skarżących w świetle dowodów w postaci map ewidencyjnych i dokumentów przebieg granicy nieruchomości nie budzi wątpliwości, a także naruszenie interesu prawnego skarżących ze względu na fakt posiadania dokumentów stanowiących potwierdzenie prawa własności i konieczności ochrony bezwzględnego prawa własności, tj. takiego kształtu posiadanej nieruchomości, jaka została potwierdzona w dokumentach i od jakiej jest odprowadzany podatek od nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ze względu na nieprawidłową wykładnię prawa został naruszony interes prawny skarżących. Skarżący podtrzymali stanowisko, że w sprawie istnieją wystarczające znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej pozwalające na wyznaczenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Skarżący poddali w wątpliwość rzetelność czynności geodety w zakresie doboru dokumentów archiwalnych włączonych do operatu. Podnieśli, że analiza operatu geodezyjnego o rozgraniczeniu nieruchomości wskazuje, że geodeta miał dostateczną ilość danych z dokumentów archiwalnych i wizji lokalnej, by dokonać rozgraniczenia działek. W przekonaniu skarżących przy poprawnym zastosowaniu art. 30 i art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne sprawę rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] można przeprowadzić w postępowaniu administracyjnym. Zasadniczą podstawą rozgraniczenia działek jest bowiem stan prawny, który jest odzwierciedlony w dokumentach. Zatem nawet, gdy strony nie dojdą do porozumienia, ustalenie granic może nastąpić na podstawie zgromadzonych dowodów. Skarżący podnieśli, że do zawarcia ugody granicznej nie może dojść w sytuacji naruszenia interesów właścicieli działki nr [...]. Naruszeniem tego interesu jest wskazywany przez właścicieli działki [...] przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami, z pominięciem dokumentów i faktów pozwalających na wyznaczenie jej rzeczywistego przebiegu. Jest to rażące naruszenie prawa własności, gdyż od areału gruntu wskazanego w dokumentach jest odprowadzany podatek. Zarzucili, że upoważniony geodeta nie odniósł się do zmiany powierzchni działki nr [...] będącej konsekwencją wskazania przez współwłaścicieli działki nr [...] własnego przebiegu granicy. Skarżący podnieśli, że powierzchnia jest jednym z podstawowych parametrów dla ustalenia granic. Stąd nieprawidłowe jest zapatrywanie organu odwoławczego, że brak podstaw do dokonania rozgraniczenia ze względu na niewystarczający materiał dowodowy. Skarżący podkreślili, że wskazanie przez właścicieli działki nr [...] przebiegu granicy jest sprzeczne z materiałem archiwalnym. W ocenie skarżących faktem mającym znaczenie dla rozgraniczenia jest przebieg drogi gminnej (działki nr [...]), która całą swoją szerokością przylega do działki nr [...]. Właściciele działki nr [...] nie kwestionują tego faktu. Natomiast kwestionują poprawność przebiegu drogi gminnej i na tym stwierdzeniu opierają własne wskazanie przebiegu granicy między działkami [...] i [...], co zostało udokumentowane w protokole granicznym. Jednocześnie wyznaczenie przebiegu drogi gminnej leży w kompetencji Wójta, co czyni ten organ właściwym do przeprowadzenia rozgraniczenia w niniejszej sprawie. Skarżący podnieśli, że według danych z operatu ewidencji gruntów obrębu K., działka nr [...], stanowiąca drogę gminną, ma powierzchnię [...] ha. W operacie ewidencyjnym nr [...] wskazano zaś jej powierzchnię na [...] ha. Wynikająca z tych danych różnica jest zdaniem skarżących pomijalna, w związku z czym należy przyjąć, że dokumenty są zgodne. Zdaniem skarżących brak niektórych punktów granicznych w terenie nie może być powodem wykluczającym możliwość przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i dokonanie rozgraniczenia przez Wójta Gminy K..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe i przekazującą sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 29 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "ustawa").

W świetle art. 29 ust. 1 tej ustawy celem rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Istotą sprawy o rozgraniczenie jest zatem kwestia zasięgu prawa własności sąsiadujących nieruchomości. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (art. 29 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne).

Sytuacje, w których ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych następuje na etapie postępowania administracyjnego oraz wypadki, w których następuje przekazanie sprawy o rozgraniczenie do rozpatrzenia sądowi powszechnemu, zostały unormowane w przepisach art. 31, art. 33 oraz art. 34 Prawo geodezyjnego i kartograficznego.

W pierwszym rzędzie dokonanie rozgraniczenia nieruchomości w postępowaniu administracyjnym możliwe jest przez zawarcie ugody przed geodetą. Jak stanowi art. 31 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej. W sytuacji zawarcia ugody postępowanie rozgraniczeniowe staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości (art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Jednakże strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 ustawy).

Stosownie zaś do art. 34 ust. 1 wymienionej ustawy jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości fakt istnienia sporu co do przebiegu linii granicznej pomiędzy położonymi w miejscowości K. nieruchomościami stanowiącymi działki o numerach [...] i [...]. Jak wynika bowiem z protokołu granicznego, właściciele sąsiadujących nieruchomości wskazali odmienny przebieg postulowanych przez nich granic i zgłaszali wzajemne zastrzeżenia do ich przebiegu. Bezsprzecznie też nie doszło do zawarcia ugody przed geodetą. Natomiast w ocenie skarżących nie zachodziły przewidziane w art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przesłanki umorzenia postępowania i przekazania sprawy do rozpatrzenia sądowi, gdyż zdaniem skarżących, odmiennie niż przyjęły to organy administracji, istniejące dokumenty dawały podstawę do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości w oparciu o art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Stanowisko skarżących nie zasługuje jednak na podzielenie.

Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453). Stosownie do § 3 rozporządzenia podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty: 1) stwierdzające stan prawny nieruchomości, 2) dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia dokumentami, o których mowa w § 3 pkt 1, są: 1) odpisy z ksiąg wieczystych lub odpisy dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów, 2) wypisy aktów notarialnych, 3) prawomocne orzeczenia sądu i ugody sądowe, 4) ostateczne decyzje administracyjne.

Natomiast dokumenty, o których mowa w § 3 pkt 2, to jest określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości szczegółowo wymienia § 5 rozporządzenia. Są to:

1) dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu granic:

a) szkice graniczne, protokoły graniczne, akty ugody,

b) zarysy pomiarowe z pomiaru granic,

c) szkice wyznaczenia granic działek wydzielonych w wyniku scalenia, wymiany gruntów lub w wyniku podziału nieruchomości,

d) inne dokumenty pomiarowe, obliczeniowe i opisowe pozwalające na ustalenie przebiegu granic,

2) w razie braku dokumentów, o których mowa w pkt 1, mapy i plany obejmujące granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę przebiegu granic, w szczególności:

a) mapy jednostkowe nieruchomości,

b) mapy katastralne,

c) mapy scalenia i wymiany gruntów,

d) plany parcelacyjne,

e) mapa ewidencji gruntów,

f) mapa zasadnicza.

Wymaga jednak podkreślenia, że spełnienie wyrażonej w przywołanym wyżej przepisie art. 33 ust. 1 ustawy przesłanki wydania decyzji o rozgraniczeniu w postaci ustalenia przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów należy oceniać w świetle regulacji zawartych w art. 31 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z art. 31 ust. 2 tej ustawy przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. W myśl ust. 3 art. 31 ustawy, jeżeli brak jest danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy.

Zasadnie zatem wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że samo ustalenie dowodów wymienionych w art. 31 ust. 2 ustawy nie jest wystarczające do ustalenia przebiegu granicy, do czego niezbędnym jest aby dowody te były wystarczające i niesprzeczne.

Uzasadniona jest również ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie jest możliwe wydanie decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu w oparciu o art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jak wynika bowiem z prawidłowo sporządzonego protokołu granicznego i opinii geodety, istniejące dokumenty nie pozwalają na wskazanie w sposób jednoznaczny przebiegu spornej granicy. Taka konkluzja analizy dokonanej przez upoważnionego geodetę została wyrażona wprost w opinii z rozgraniczenia (k. 38 akt sprawy). Jednocześnie geodeta w pełni wyjaśnił podstawy swojego stanowiska omawiając wartość dowodową poszczególnych dokumentów.

Jak wyjaśniono w opinii, w przypadku operatu ewidencyjnego nr [...] w dokumentach tego operatu znajduje się szkic pomiaru granic. Jednakże pomiar został dokonany w oparciu o punkty, których położenia obecnie nie można ustalić. Brak bowiem miar, które w sposób jednoznaczny mogłyby odtworzyć przebieg granicy w 1958 r. Ponadto wśród dokumentów tego operatu znajdują się obliczenia powierzchni działek. Z uwagi jednak na nieregularny kształt działek nie można ustalić, czego dotyczą miary podane do obliczeń.

Biegły dokonał także oceny operatu do uwłaszczeń (bez numeru), stwierdzając, że w wymienionym operacie brak materiałów dotyczących granicy przedmiotowych działek, a także odmówił wartości geodezyjnej przedstawionej przez B. C. kopii szkicu lokalizacji budynku mieszkalnego we wsi K. z dnia [...] lipca 1961 r.

Analizując operaty podziału działki nr [...] (operat nr [...]) oraz działki nr [...] (operat nr [...]) geodeta wskazał, że operaty te dotyczyły ustalenia między innymi granic działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...]. Zatem stwierdzić należy, że operaty dotyczyły ustalenia innych granic, niż granica objęta wnioskiem o rozgraniczenie w niniejszej sprawie i nie odnosiły się wprost do tej granicy. Jednocześnie w obu operatach ustaleń dokonano na podstawie oświadczenia stron i stanu na gruncie, co jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji, czyni niewystarczającymi przydatność tych danych w niniejszej sprawie. Z drugiego z wymienionych operatów wynikało ponadto, że istniejące archiwalne dokumenty nie pozwalały na ich wykorzystanie do ustalenia granicy.

Opisane przez geodetę wyniki analizy dokumentacji geodezyjnej potwierdzają prawidłowość stanowiska o braku dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie przebiegu granicy w postepowaniu administracyjnym i wydanie w tym postępowaniu decyzji administracyjnej ustalającej sporną granicę.

Wbrew zarzutom skarżących w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby podważać rzetelność czynności wykonanych przez upoważnionego geodetę, w tym w zakresie doboru dokumentów archiwalnych włączonych do operatu. Czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości wykonane przez upoważnionego geodetę T. K. zostały pod względem ich prawidłowości pozytywnie ocenione przez Wójta Gminy K., jako organ uprawniony i zobowiązany do takiej oceny na mocy art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Postanowienie wydane w tej kwestii w dniu [...] maja 2020 r. znajduje się w aktach administracyjnych.

Wobec treści protokołu granicznego i opinii z rozgraniczenia, nie zasługuje na podzielenie stanowisko skarżących, że geodeta miał dostateczną ilość danych z dokumentów archiwalnych i wizji lokalnej, by dokonać rozgraniczenia działek. Jak podniesiono wcześniej, właściciele rozgraniczanych nieruchomości wskazywali różny przebieg granicy. Jednocześnie treść archiwalnych dokumentów geodezyjnych nie pozwalała na jednoznaczne określenie przebiegu granicy.

Nieuprawnione jest również przekonanie skarżących, że powierzchnia jest jednym z podstawowych parametrów dla ustalenia granic. Należy zauważyć, że granice nieruchomości wyznaczają zakres prawa własności właściciela nieruchomości, a powierzchnia jest pochodną granic.

W świetle jednoznacznych i nie budzących wątpliwości wyników analizy dokonanej przez upoważnionego geodetę, mylna jest także argumentacja skarżących o możliwości odtworzenia granicy na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów obrębu K.. Jak podano w protokole granicznym z dnia [...] grudnia 2019 r., granice działki nr [...] z działką nr [...] zostały pomierzone podczas prac związanych z tworzeniem ewidencji gruntów obrębu K.. Materiały z tych prac znajdują się w operacie ewidencyjnym nr [...]/3/63. Jednakże z treści szkicu polowego znajdującego się w tym operacie nie można jednoznacznie określić przebiegu granic. Pomiar został wykonany w oparciu o punkty, których obecnie nie można odtworzyć. Na szkicu znajdują się też miary, których nie można z całą pewnością przyjąć, ponieważ nie ma punktów przyłożenia (początku miary) ani też kierunku pomiaru.

Treść skargi wskazuje, że sami skarżący dostrzegają brak możliwości odtworzenia punktów granicznych w oparciu o opisane dokumenty. Całkowicie bezpodstawny natomiast jest argument skarżących, że brak niektórych punktów granicznych w terenie nie może być powodem wykluczającym możliwość przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości w postępowaniu administracyjnym.

Należy wyraźnie podkreślić, że organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe może wydać decyzję w sprawie rozgraniczenia, jeżeli na podstawie zebranych dokumentów możliwe jest jednoznaczne ustalenie przebiegu granicy. Jeżeli zaś zebrane dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie przebiegu granicy, a stanowiska stron co do przebiegu granicy są sprzeczne, organ nie ma kompetencji do dokonania rozgraniczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 632/20).

W takiej sytuacji przepisy art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nakazują umorzenie postępowania administracyjnego i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowy. W postępowaniu przed sądem powszechnym, stanowiącym dalszy etap postępowania rozgraniczeniowego, możliwe jest rozstrzygnięcie sporu granicznego w oparciu o znacznie szerszy materiał dowodowy, który strony mogą i powinny przed sądem przedstawiać. Sąd dokonuje rozgraniczenia według kolejno stosowanych kryteriów wymienionych w art. 153 kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 153 k.c. jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.

W odniesieniu do powołanych w skardze argumentów odwołujących się do przebiegu drogi gminnej, usytuowanej na działce nr [...], wymaga podkreślenia, że kontrolowane postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia granicy pomiędzy działkami nr [...] oraz nr [...] . Stwierdzenie braku jednoznacznych dokumentów pozwalających na odtworzenie linii granicznej między ostatnio wymienionymi działkami stanowiło podstawę do przekazania sprawy sądowi powszechnemu, który będzie rozpatrywał całokształt sprawy o rozgraniczenie kierując się kolejnymi kryteriami wymienionymi w art. 153 k.c.

W żadnym razie nie można też podzielić stanowiska skarżących, że właśnie z racji usytuowania na działce nr [...] drogi gminnej, której przebieg jak wywodzą skarżący został zakwestionowany przez właścicieli działki nr [...], Wójt Gminy K. jest organem właściwym do przeprowadzenia rozgraniczenia działek nr [...] oraz nr [...].

Jak wyjaśniono już wyżej, sprawa o rozgraniczenie, która jest sprawa cywilną, została z mocy wyraźnego przepisu ustawy – art. 29 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przekazana na pierwszym etapie innym niż sądowe organom, a mianowicie wójtom (burmistrzom, prezydentom miast). Zgodnie z tym samym przepisem, w wypadkach określonych w ustawie rozgraniczenia nieruchomości dokonują sądy. Jeden z takich przypadków wymieniony jest w art. 34 ust. 1 i 2 ustawy, nakazującym umorzenie postępowania administracyjnego i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi w sytuacji, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1. Z przyczyn omówionych wyżej trafna jest wyrażona w zaskarżonej decyzji ocena, iż sytuacja przewidziana w art. 34 ust. 1 miała miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, co obligowało organy administracji do umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.