Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1000/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 1 i ust. 4, art. 129 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 11 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 roku = sprawy ze skargi A Spółki z o. o. Spółki Komandytowej z siedzibą w Ł. i B Spółki Partnerskiej z siedzibą w R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości - oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.), w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania A Spółki z o. o. Spółki komandytowej w Ł. od decyzji Prezydenta Miasta P., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] orzekającej o odmowie A Sp. z o.o. Spółce komandytowej w Ł., reprezentowanej przez komplementariusza A Spółkę z o.o. wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej numerem działki 14/11, w obrębie [...], w związku z decyzją znak: [...] z dnia [...] zezwalającą C na wejście w teren w związku z budową linii 110 kV "[...]", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewoda [...] wyjaśnił, że pismem z dnia 7 listopada 2014 r. A Sp. z o. o. Spółka komandytowo-akcyjna, wystąpiła o ustalenie odszkodowania, na podstawie przepisów art. 124 ust. 1 w związku z art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej powołanej jako u.g.n.), z tytułu ograniczania prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej nr działki 14/11, obręb [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], dokonanego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...].

Wnioskodawca podniósł, iż ww. nieruchomość została obciążona ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz C. Decyzja Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] została doręczona D, która została przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa - E S.A., a następnie w A Spółkę z o.o. Spółkę komandytowo-akcyjną.

Decyzją z dnia [...], znak: [...] Prezydent Miasta P., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie wypłaty na rzecz "F" spółki z o.o. odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej numerem działki 14/11, w obrębie [...].

Z decyzją tą nie zgodził się radca prawny M. B., działający jako pełnomocnik F Sp. z o.o. i wniósł w terminie odwołanie. W wyniku jego rozpoznania, Wojewoda [...], decyzją z [...] znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił rozstrzygnięcie I- instancyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W związku z powyższym, Prezydent Miasta P., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej decyzją z [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., oraz art. 129 ust. 1 i 5 pkt 1 w związku z art. 124 ust. 1 u.g.n. orzekł o odmowie wypłaty A Spółce z o. o Spółce komandytowej w Ł. odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej numerem działki 14/11, w obrębie [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożył radca prawny M. B., reprezentujący w sprawie A sp. z o.o. Spółkę komandytową w Ł.. Wydanej w sprawie decyzji z [...] zarzucił naruszenie przepisów: art. 129 ust. 5 pkt 1, 3 w związku z art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i 5 pkt 1 w związku z art. 124 ust. 1 u.g.n., art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 77 i 80, art. 107 § 3 i 11 k.p.a.

W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania, decyzją z [...] znak: [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na ww. decyzję organu odwoławczego skargę złożyła B - Spółka Partnerska z/s w R. oraz A Sp. z o. o. Spółka komandytowa w Ł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 471/16 ze skargi A Spółki z o. o. Spółki komandytowej w Ł. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...], znak: [...] (pkt 1) oraz oddalił skargę B Spółka Partnerska z siedzibą w R. (pkt 2).

W związku ze złożoną skargą kasacyjną co do punktu 2 wyroku z dnia 25 października 2016 r., wniesioną przez B Spółka Partnerska z siedzibą w R., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 274/17 uchylił punkt 2 zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 471/16 oraz umorzył postępowanie w tym zakresie.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 471/16 zostało wskazane, iż w rozpoznawanej sprawie wymaga ustalenia, czy skarżąca A Spółka z o.o. Spółka komandytowa w Ł. istotnie jest następcą prawnym D oraz czy następstwo wspomniane ma charakter sukcesji uniwersalnej. Brak stosownych ustaleń w tym zakresie narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a., czyniąc postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w niniejszej sprawie wadliwym. To zaś uniemożliwia ocenę zasadności żądania odszkodowawczego, zgłaszanego przez skarżącą spółkę, skutkując w konsekwencji uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit c p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, organ odwoławczy wskazał, iż decyzją Urzędu Wojewódzkiego w P., Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z [...], Nr [...] zatwierdzono plan realizacyjny objęty załącznikami nr 1-18 -linia 110 kV [...] i udzielono C w Ł. pozwolenia na budowę ww. linii. Przebieg inwestycji, a tym samym jej usytuowanie w granicach poszczególnych nieruchomości wyznaczały trzy załączniki graficzne - wyrysy z map miasta P., w skali 1:200 z wykreśloną trasą linii 110 kV.

Następnie decyzją Urzędu Miejskiego w P. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] znak: [...] zezwolono C na wejście w teren w związku z budową linii 110 kV "[...]". Trasa budowy linii miała przebiegać przez nieruchomości podmiotów określonych w decyzji, w tym, położonej w P. przy ul. A nieruchomości D (wymieniona w sentencji decyzji pod poz. 93).

W załączonych do akt sprawy dokumentach źródłowych znajduje się "Wykaz właścicieli użytkowników gruntów nad którymi przebiega linia elektroenergetyczna" w którym pod pozycją 123 wpisano D i określono nieruchomość, przez którą przebiegać będzie linia 110 kV [...] - jako działka nr 1.

Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369, dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 25 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 471/16 zezwolenie na "wejście w teren w związku z budową linii 110 kV [...] – [...]" udzielone zostało C decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] wskazując, iż trasa budowy linii przebiegała będzie m.in. przez nieruchomość, stanowiącą własność D z siedzibą przy ul. A 47, oznaczoną geodezyjnym numerem 1. Zdaniem Sądu oznacza to po pierwsze, iż osobą wywłaszczoną w rozumieniu art. 128 ust. 1 u.g.n. pozostawała D, po wtóre, iż ograniczenie prawa własności dotyczyło działki o numerze 1.

Wojewoda wyjaśnił, iż D utworzona została w 1951 r. Wówczas Minister Przemysłu Lekkiego utworzył przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą G, które w 1958 r. przyjęło nazwę D. W latach 90-tych zmiana ustroju gospodarczego wymagała przeprowadzenia wielu zmian organizacyjnych i w 1994 r. przekształcono państwową D w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa.

Przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego odbyło się poprzez proces komercjalizacji. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowych (Dz. U. nr 51, poz. 298 ze zm.) spółka powołana w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pozostaje jednoosobową spółką Skarbu Państwa do chwili udostępnienia akcji osobom trzecim. Spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa (ust. 2). Na spółkę przechodzą, z mocy ustawy, uprawnienia i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa wynikające z decyzji administracyjnych (ust. 3).

Następnie, na podstawie uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki E Spółka Akcyjna z siedzibą w R. z dnia [...], nastąpiło przekształcenie formy prawnej Spółki E Spółka Akcyjna w spółkę komandytowo-akcyjną, na podstawie art. 551 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. Jednocześnie ustalone zostało, iż spółka ta będzie prowadzić działalność pod firmą A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna.

Kolejną uchwałą Nr [...] Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w R. z dnia [...], Spółka została przekształcona w spółkę komandytową pod nazwą: A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa.

W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego należało stwierdzić, iż wnioskująca w sprawie A Spółka z o. o. Spółka komandytowa jest następcą prawnym D.

Przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia i przyznania odszkodowania na rzecz wnioskodawcy z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej aktualnie nr działki 14/11, na podstawie powołanej wyżej decyzji Urzędu Miejskiego w P., Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...], znak: [...].

W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego uzyskano pismo Urzędu Miasta P., Referatu Geodezji, Kartografii i Katastru z 8 lutego 2016 r., znak: 1MG.6620.2.54.2016 w sprawie informacji o zmianie numeru działki położonej przy ul. A. Ustalono, iż przy odnowieniu ewidencji gruntów przeprowadzonego dla przedmiotowego terenu w latach 1983 -1984 uległy zmianie numery działek i obrębów. Działka nr 1 z dawnego obrębu nr [...] otrzymała numer 14 w obrębie nr [...] i powierzchnię 10,4622 ha. Na podstawie map przyjętych do Miejskiego Ośrodka Geodezyjno -Kartograficznego działka nr 14 ulegała podziałom. Obecnie w ewidencji gruntów i budynków miasta P. figurują działki o numerach: 14/3, 14/8, 14/11, 14/15, 14/16, 14/19, 14/20, 14/21, 14/22, 14/23; 14/24, 14/26, 14/27, 14/28, 14/29, 14/30, 14/31, 14/32, 14/33, 14/37, 14/40, 14/41, 14/42, 14/43, 14/44, 14/45, 14/46, 14/47, 14/48, 14/49, 14/51, 14/52, 14/53, 14/54 i 14/55. Jak wynika zatem z powyższego, działka oznaczona nr 14/11 stanowi część dawnej działki nr 1.

Wojewoda wyjaśnił, iż na dzień wydania ww. orzeczenia z [...] obowiązywały przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Art. 35 ust. 1 ww. ustawy normował zagadnienie możliwości dysponowania terenami na cele inwestycji związanych m.in. z przesyłem elektryczności. Zgodnie z jego treścią organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach, zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Stosownie do treści art. 36 tej ustawy odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy) (ust. 1). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (ust. 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (ust. 3).

Przepis art. 35 ust. 1 ustawy z 1958 r. odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepisy obu przywołanych ustaw przewidują odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 albo szkody powstałe wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 120 i 124-126 (art. 128 ust. 4 u.g.n.).

W ustawie o gospodarce nieruchomościami kwestie dotyczące zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, uregulowane są w art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Przepis ten nakazuje stosować odpowiednio art. 128 ust. 4 u.g.n. w przypadkach, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty. Zgodnie zaś z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe skutek zdarzeń, o których mowa wart. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a więc w pełnym zakresie rzeczywistych strat i utraconych korzyści oraz wartości odpowiadającej zmniejszeniu wartości nieruchomości. Wskazane przepisy u.g.n. w sposób podobny uregulowały kwestie odszkodowawcze za ograniczenie własności jak ustawa z 1958 r.

Na gruncie u.g.n. sytuacja, w której nastąpiło ograniczenie własności nieruchomości z przyczyn wskazanych w art. 124 u.g.n., bez odszkodowania przewidzianego w art. 128 ust. 4 u.g.n., wypełnia hipotezę art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. który stanowi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji publicznej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż z ustaleń obowiązującego aktualnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy A - "M." w P., przyjętym Uchwałą Nr [...] Rady Miasta P. z [...], (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] poz. [...]) ze zmianą przyjętą Uchwałą Nr [...] Rady Miasta P. z [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] poz. [...] wynika, iż działka numer 14/11, w obrębie [...], znajduje się w terenie oznaczonym symbolem UC, oznaczającym tereny zabudowy usługowej o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m kw.

Szczegółowa analiza załącznika graficznego, stanowiącego cześć ww. dokumentu planistycznego potwierdziła, iż będąca przedmiotem postępowania działka nr 14/11 położona jest na terenach usługowych. Stanowiąca przedmiot decyzji z dnia [...], znak: [...], linia elektroenergetyczna 110 kV zlokalizowana jest w oddaleniu od granicy terenu działki i położona jest, w tym fragmencie, w granicach działek nr 12/1 oraz 14/8, co oznacza, że przez teren działki nr 14/11 nie przebiega linia wysokiego napięcia.

Na rysunku planu miejscowego zaznaczono również przebieg strefy ochronnej dla linii elektroenergetycznej, wzdłuż omawianej napowietrznej linii. Ww. strefa znajduje się częściowo w granicach ewidencyjnych działki nr 14/11 i w północnej części nieruchomości. Jak wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefa ochronna wzdłuż omawianej linii elektroenergetycznej ma łączną szerokość 36 m, po 18 m pod obu stronach linii, licząc od osi linii w każdą stronę - rozdz. 3 § 14 ust. 2 pkt 4h.

Organ podkreślił, iż przed Prezydentem Miasta P. prowadzone było postępowanie w analogicznej sprawie, wszczętej na wniosek A Sp. z o. o. Spółka komandytowa w Ł., a dotyczącej ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej nr działki 14/32, obręb [...], dokonanego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...].

Ww. postępowanie zakończone zostało decyzją z [...], znak: [...] Prezydenta Miasta P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej orzekającą o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej numerem działki 14/32, w obrębie [...], do wypłaty którego zobowiązano H S.A. w L. Oddział [...] w Ł.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia zostało podniesione, iż na ustalone odszkodowanie składa się odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości z tytułu posadowienia inii 110 kV w 1985 r. oraz odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości z tytułu ograniczenia w korzystania z nieruchomości w celu wykonywania czynności związanych z usuwaniem awarii w przyszłości.

Ww. decyzja organu I instancji była przedmiotem postępowania odwoławczego, w wyniku którego Wojewoda [...], decyzją z [...], znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie ustalenia A Spółce z o. o. Spółka komandytowa w Ł. odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w P. przy ul. A oznaczonej numerem działki 14/32 w obrębie [...], na skutek lokalizacji linii energetycznej 110 kV "[...]".

Na ww. decyzję organu odwoławczego skargę złożyła A Spółka z o. o. Spółka komandytowa w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 514/17 oddalił skargę. U uzasadnieniu orzeczenia sądowego zostało stwierdzone min., iż w ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie przyjął, że powstała z przekształconego przedsiębiorstwa państwowego spółka, która wstąpiła we wszystkie prawa byłego przedsiębiorstwa państwowego, nie nabyła praw z przedmiotowej decyzji, ponieważ dotyczyły one właściciela (Państwa), a tym samym nie nabyły tych praw kolejne spółki, w tym skarżąca. Kierując się tymi ustaleniami organ odwoławczy trafnie wywiódł, iż skoro w dacie wybudowania urządzeń infrastruktury przesyłowej strona prowadzonego postępowania nie była właścicielem nieruchomości (bowiem dysponowała ją w imieniu Skarbu Państwa bez tytułu prawnego), to nie przysługuje jej roszczenie o odszkodowanie w trybie art. 129 ust. 5 u.g.n., w związku z art. 128 ust. 4 tej ustawy. Oznacza to, że A Spółka z o.o. Spółka komandytowa w Ł. nie jest "osobą wywłaszczoną" w myśl art. 128 i nast. u.g.n., a co za tym idzie, nie przysługuje jej roszczenie o odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości opisanej na wstępie nieruchomości".

Wojewoda zaznaczył, iż będąca przedmiotem opisanego wyżej postępowania odszkodowawczego działka nr 14/32 stanowi fragment dawnej nieruchomości nr 1, należącej do D, a roszczenie odszkodowawcze oparte było na skutkach tej samej decyzji Urzędu Miejskiego w P. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] r. znak: [...] o zezwoleniu C na wejście w teren, w związku z budową linii 110 kV "[...]".

Zatem skoro w tym samym stanie faktycznym i prawnym nie było możliwe przyznanie wnioskującej Spółce odszkodowania za zmniejszenie się wartości nieruchomości (działki nr 14/32) na skutek usytuowania na jej obszarze przewodów linii energetycznej 110 kV, to tym bardziej brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za szkody i zmniejszenie się wartości nieruchomości (działki nr 14/11), na której terenie takich urządzeń nie ma, a oznaczona została jedynie strefa ochronna ww. sieci wysokiego napięcia.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożyły A Spółka z o. o. Spółka komandytowa w Ł. oraz B Spółka Partnerska z siedzibą w R., reprezentowani przez radców prawnych, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 128 ust. 1 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji brak uznania, iż skarżąca jest "osobą wywłaszczoną" w rozumieniu powołanych przepisów co skutkowało nieprzyznaniem odszkodowania za szkody powstałe w wyniku ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości w związku z zezwoleniem na przeprowadzenie na nieruchomości urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej, podczas gdy w wyniku tego zdarzenia doszło do oczywistego zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości;

2. art. 129 ust. 5 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieprzyznanie odszkodowania pomimo zaistnienia szkody związanej z ograniczeniem w sposobie korzystania z nieruchomości w wyniku wydania zezwolenia na przeprowadzenie na nieruchomości urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej;

3. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, istotnego z punktu wydania przedmiotowej decyzji wykazania następstwa prawnego skarżącej, która wstąpiła we wszystkie prawa byłego przedsiębiorstwa państwowego, a co za tym idzie nabyła również prawa i roszczenia wynikające z decyzji z dnia [...], w szczególności roszczenie o odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości jako "osoba wywłaszczona" w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami;

4. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie skutkujące przyjęciem, iż właścicielowi nieruchomości/jego następcy prawnemu nie przysługuje odszkodowanie, pomimo iż wskazywany przepis obejmuje prawo do dochodzenia odszkodowania w przypadku ograniczenia prawa własności.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 roku, sygn. akt II SA/Łd 1000/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie administracyjne.

Natomiast postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2018 roku, sygn. akt II SA/Łd 1000/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie.

Sądowa kontrola legalności odbywa się na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) i sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Ponadto wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] orzekającą A Sp. z o.o. Spółce komandytowej w Ł., reprezentowanej przez komplementariusza A Spółkę z o. o., wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej numerem działki 14/11, w obrębie [...], w związku z decyzją znak: [...] z dnia [...] zezwalającą C na wejście w teren w związku z budową linii 110 kV "[...]".

W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Jednocześnie z ust. 4 tego artykułu wynika, że wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem i dotyczy ograniczenia wymienionych praw do nieruchomości, odszkodowanie wypłaca się osobie wywłaszczonej i ma ono opowiadać wartości odebranych praw. W przypadku ograniczenia praw do nieruchomości odszkodowanie odpowiada wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Stosowanie zaś do art. 129 ust. 5 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:

1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124 -126;

2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości;

3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Nie ulega wątpliwości, że odszkodowanie przysługuje osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości. Oznacza to zatem, że podmiotem uprawnionym do realizacji owego roszczenia nie może być podmiot niebędący właścicielem nieruchomości w dacie budowy infrastruktury technicznej, o której stanowi art. 128 ust. 4 u.g.n., a który nabył nieruchomość w drodze czynności prawnej od pierwotnego właściciela. Nie budzi wątpliwości, że nabywca ten nie jest podmiotem uprawnionym i nie może domagać się wskazanego odszkodowania, trudno bowiem uznać, że poniósł jakąkolwiek szkodę w wyniku realizacji inwestycji.

W świetle powyższego fundamentalne znaczenie dla oceny zasadności stanowiska Wojewody w okolicznościach badanej sprawy ma zatem ocena, czy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżącej nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślić przy tym należy, że wskazana decyzja z dnia [...] zezwalająca na wejście w teren została doręczona D, która następnie została przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa - E S. A., a następnie w A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Spółkę komandytowo-akcyjną.

Przechodząc do tej oceny przede wszystkim należy wskazać, że z analizy akt sprawy wynika, iż decyzją Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] Nr [...] został zatwierdzony plan realizacyjny objęty załącznikami nr 1-18 – linia 110 kV [...] i udzielono C w Ł. pozwolenia na budowę ww. linii. Przebieg inwestycji, a tym samym jej usytuowanie w graniach poszczególnych nieruchomości, wyznaczały trzy załączniki graficzne – wyrysy z map miasta P., w skali 1:200 z wykreślaną trasą linii 110 kV.

W załączonych do akt sprawy dokumentach źródłowych znajduje się "Wykaz właścicieli użytkowników gruntów, nad którymi przebiega linia elektroenergetyczna", w którym pod pozycją 123 wpisano D i określono nieruchomość, przez którą przebiegać będzie linia 110 kV [...] - jako działka nr 1. Ponadto z akt sprawy wynika, że działka nr 1 z dawnego obrębu nr [...] otrzymała numer 14 w obrębie nr [...] i powierzchnię 10,4622 ha. Na podstawie map przyjętych do Miejskiego Ośrodka Geodezyjno-Kartograficznego działka nr 14 ulegała podziałom. Obecnie w ewidencji gruntów i budynków miasta P. figurują działki o numerach: 14/3, 14/8, 14/11, 14/15, 14/16, 14/19, 14/20, 14/21, 14/22, 14/23, 14/24, 14/26, 14/27, 14/28, 14/29, 14/30, 14/31, 14/32, 14/33, 14/37, 14/40, 14/41, 14/42, 14/43, 14/44, 14/45, 14/46, 14/47, 14/48, 14/49, 14/51, 14/52, 14/53, 14/54 i 14/55. Skarżąca Spółka wystąpiła o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczania prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A, oznaczonej aktualnie nr działki 14/32, zatem stanowiącej część dawnej działki nr 1.

Jednocześnie z ustaleń Wojewody [...] wynika, że D utworzono w 1951 r. Wówczas Minister Przemysłu Lekkiego utworzył przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą G, które w 1958 r. przyjęło nazwę D. W latach 90-tych zmiana ustroju gospodarczego wymogła przeprowadzenie wielu zmian organizacyjnych i w 1994 r. przekształcono przedsiębiorstwo państwowe - D w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Przekształcenie to nastąpiło poprzez proces komercjalizacji. Zgodnie z art. 8 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), w razie przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawo użytkowania przechodziło na nowy podmiot. Wobec powyższego przy komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego obowiązywała zasada sukcesji uniwersalnej - wszystkie prawa przysługujące poprzednio przedsiębiorstwu przechodziły na spółkę z chwilą jej wpisu do rejestru przedsiębiorców. Czynność tę poprzedzał obligatoryjny akt komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego. Przedsiębiorstwo państwowe gospodarowało wydzielonym mu mieniem, stanowiącym część mienia ogólnonarodowego, a jedynym właścicielem tego mienia było Państwo na podstawie art. 128 k.c., w brzmieniu wówczas obowiązującym, bez względu na to, że było w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego. W ocenie Wojewody [...], decyzja z dnia [...]doprowadziła zatem wyłącznie do ograniczenia prawa własności nieruchomości państwowej, którą przedsiębiorstwo państwowe gospodarowało bez tytułu prawnego do tej nieruchomości i z tą oceną zdaniem Sądu należy się zgodzić. Słusznie wskazał Wojewoda, że wskazane przedsiębiorstwo gospodarowało tym mieniem w imieniu właściciela, czyli Państwa. Dopiero w wyniku kolejnej nowelizacji kodeksu cywilnego, jak ustalił organ odwoławczy, w drodze ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny skreślono art. 128 k.c. Zmieniła się więc rola Skarbu Państwa, który na podstawie art. 34 k.c. w stosunkach cywilno-prawnych stał się podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą części mienia ogólnonarodowego niebędących pod zarządem innych państwowych osób prawych. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał przy tym, że dopiero na gruncie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości przedsiębiorstwa mogły otrzymywać grunty państwowe niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej w zarząd. Prawem zarządu objęto także grunty nabyte przez przedsiębiorstwa państwowe na zasadach ogólnych prawa cywilnego. Uprawnienia przedsiębiorstw zmieniły się z dniem 5 grudnia 1990 r. w wyniku nowelizacji tej ustawy i grunty będące w tym dniu w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Dopiero po tej dacie w związku ze zmianą k.c. przedsiębiorstwa mogły nabywać nieruchomości na ogólnych zasadach prawa cywilnego. Obowiązkową zatem formą korzystania przez przedsiębiorstwo państwowe z mienia ogólnonarodowego, w tamtym okresie, był zarząd uzyskiwany w formie ustawowej, tj. w drodze decyzji administracyjnej lub w innych przypadkach przewidzianych prawem przez przekazanie prawa do gruntu między jednostkami organizacyjnymi albo w drodze nabycia gruntu w umowie cywilnej. Z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy w tym kontekście wynika, że D prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości zyskała na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. nr [...] z dnia [...] Natomiast Urząd Miejski w P. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami zezwolił C w Ł. wejść w teren w związku z budową wskazanej linii 110kV "[...]" na podstawie decyzji z dnia [...], która stała się ostateczna w dniu 6 czerwca 1985 r.

W odniesieniu do istoty sporu, w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd uznał, że należy odwołać się do argumentacji powołanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2874/17, LEX nr 2557685 oddalającym skargę kasacyjną A Spółki z o.o. Spółki komandytowej z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 514/17 w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. Spółki komandytowej z siedzibą w R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w P. przy ul. A, nr działki 14/23, obręb [...], dokonanego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...], przyjmując ją za własną, tym bardziej, że strona wywodzi swoje uprawnienie i roszczenie dotyczące usytuowania pasa ochronnego linii energetycznej w przedmiotowej sprawie oraz dotyczące samego usytuowania tejże linii energetycznej 110 KV (w sprawie sygn. akt II SA/Łd 514/17) z tej samej decyzji lokalizacyjnej, dotyczącej tej samej nieruchomości tj. działki wówczas oznaczonej nr 1, w wyniku podziału której powstały zarówno działka nr 14/11, której dotyczy przedmiotowa sprawa, jak i działka nr 14/23 będąca przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 514/17.

Wskazać należy więc, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego teren, którego dotyczy spór stanowił w dacie wydania decyzji z [...] własność Państwa. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, co podnosił również w kwestionowanej decyzji Wojewoda, że do dnia 1 lutego 1989 r. przedsiębiorstwa państwowe nie mogły nabywać we własnym imieniu i na swoją rzecz własności nieruchomości, z uwagi na obowiązującą zasadę jednolitej własności państwowej, którą wyrażał art. 128 k.c. stanowiący w ust. 1, że: "Socjalistyczna własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje niepodzielnie Państwu." Sformułowana w tym przepisie zasada oznaczała, że wyłącznie Państwo mogło być właścicielem mienia państwowego, do którego zachowywało pełnię uprawnień właścicielskich. Natomiast państwowe osoby prawne wykonywały w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej (ust. 2). Zatem Państwo zachowywało uprawnienia właścicielskie także do mienia znajdującego się w zarządzie lub posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego i w tym wyrażała się zasada jednolitej własności państwowej. Przepis art. 128 k.c. został zmieniony ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, która weszła w życie 1 lutego 1989 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 11), i otrzymał brzmienie: "Własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym". Wyjaśnić przy tym należy, że nawet ta zmiana nie przesądziła, że z dniem 1 lutego 1989 r. osoby prawne stały się właścicielem zarządzanego przez nie mienia państwowego. Dopiero bowiem uregulowanie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) przesądziło jednoznacznie, że z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe osoby prawne uzyskały prawo użytkowania wieczystego gruntów będących w ich dotychczasowym zarządzie oraz własność budynków i urządzeń wzniesionych na tych gruntach.

Wobec powyższego stwierdzić przyjdzie, że dochodzone obecnie przez stronę skarżącą roszczenie odszkodowawcze w ogóle nie powstało, bowiem przedmiotem wywłaszczenia była nieruchomość należąca w roku 1985 do Państwa. Skarżąca jako następca prawny ówczesnego przedsiębiorstwa państwowego (co ustalił organ, będąc związanym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 471/16 na podstawie art. 153 p.p.s.a.), nie mogła nabyć roszczenia, które temu przedsiębiorstwu nie przysługiwało.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że obecny właściciel przedmiotowej nieruchomości nie dysponuje publicznoprawnym roszczeniem o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności. Dlatego odmowa ustalenia oraz wypłaty żądanego odszkodowania była uzasadniona i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Reasumując, kwestionowane rozstrzygnięcie jest prawidłowe i Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. powodowałyby wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Z przyczyn omówionych wyżej, niezasadne okazały się również zarzuty skargi.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151p.p.s.a., skargę oddalił.

a.tp.