Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1228/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 13 ust. 2 i 3, 27, 7 ust. 2, 1, 2, 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 76 par. 1, 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu wniosku D.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2012 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia 10 grudnia 1990 r. J. S. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w G. o "uzyskanie odszkodowania za mienie pozostawione w granicach obecnego Związku Radzieckiego". Następnie D. G. (następca prawny J. S. – postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt [...]) wnioskiem z dnia 22 grudnia 2008 r. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2009 r. B. I. (również następca prawny J. S.) jako osobę uprawnioną do przysługującej jej części rekompensaty wskazała D. G.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] odmówił D.G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami kraju. Organ I instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie przedłożono dokumentów potwierdzających prawo własności M. S. do nieruchomości położonej w miejscowości B. Jako wystarczającego dowodu na potwierdzenie powyższego Wojewoda nie uznał aktu kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 1922 r., zawartego pomiędzy M. i M. S., ponieważ – zdaniem organu – umowa ta obejmowała wyłącznie same budynki. Wojewoda odmówił mocy dowodowej również umowie dzierżawy z dnia [...] lipca 1935 r., która w jego ocenie, nie stanowiła dokumentu urzędowego.

Wojewoda [...] poinformował strony o konieczności przedłożenia dowodów w zakresie posiadania przez M. S. prawa własności nieruchomości pozostawionych. W konsekwencji powyższego D. G. wystąpiła do właściwych instytucji archiwalnych z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy w powyższym zakresie. W zasobach archiwów nie odnaleziono jednak dokumentacji na potwierdzenie prawa własności M. S. bądź J. S. do nieruchomości położonej w miejscowości B.

Na potwierdzenie prawa własności D. G. dołączyła do akt sprawy oświadczenia dwóch świadków tj. J. K. oraz J. S. Organ I instancji stwierdził jednak, że oświadczenia świadków nie mogą stanowić jedynych dowodów na potwierdzenie prawa własności M. S., przede wszystkim z uwagi na fakt, iż jedynie z oświadczenia J. S. wynika, jaką powierzchnię miał grunt pozostawiony w B. oraz jaką powierzchnię miały w przybliżeniu pozostawione zabudowania.

Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r. do Ministra Skarbu Państwa wniosła D. G. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] stwierdził jednak uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W dalszej kolejności D. G. wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2011 r. wystąpiła do Ministra Skarbu Państwa o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Wnioskodawczyni podniosła, iż organ wojewódzki nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wystarczająco rzetelny i wnikliwy. Ponadto zarzuciła, iż decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...]. Wobec powyższego D. G. zwróciła się do Ministra Skarbu Państwa z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] organ II instancji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2011 r.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się D. G., w konsekwencji czego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, którą Sąd uwzględnił, aczkolwiek z innych względów niż te, które zostały w niej podniesione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1473/11 stwierdził bowiem nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r., oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2011 r. z uwagi na fakt, że obie decyzje zostały doręczone również do B. I., która na pewnym etapie postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji utraciła przymiot strony postępowania, a do której zostały skierowane obie zaskarżone decyzje.

Następnie, ponownie rozpoznając sprawę, Minister Skarbu Państwa - nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skarżącej co do rażącego naruszenia prawa przez Wojewodę [...] - decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...]. W wyniku rozpoznania wniosku D. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem Ministra, Wojewoda [...] ocenił materiał dowodowy zgodnie z dyspozycją przepisów zawartych w ustawie zabużańskiej. Stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu zostały wyczerpane wszelkie środki dowodowe, dopuszczone przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r.: kwerenda w instytucjach archiwalnych, oświadczenia świadków, zeznania stron postępowania. Zdaniem organu odwoławczego skorzystano ze wszelkich środków dowodowych, które jednak nie potwierdziły prawa własności M. S. i J. S. do nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami kraju.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wyjaśnił ponadto, że plany budynków przemysłowych, na które powołuje się strona, mogłyby potwierdzić wyłącznie fakt, iż właścicielem budynków objętych planem był w 1929 r. M.S., nie zaś M.S. czy J. S. Powyższe potwierdza również umowa z dnia [...] lutego 1922 r. zawarta pomiędzy M. M. a M. S. Za zasadne Minister uznał stanowisko Wojewody, który odmówił mocy dowodowej umowie dzierżawy z dnia [...] lipca 1935 r. zawartej pomiędzy M. S. a B. B., ponieważ umowa ta nie była opatrzona żadną pieczęcią urzędową. Stąd – zdaniem organu – nie można było jej uznać za dokument urzędowy. Ponadto, w ocenie Ministra, żaden z dokumentów nie wskazywał na własność nieruchomości, o której w nich mowa, w momencie opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli bowiem prawo do rekompensaty dotyczy wyłącznie nieruchomości pozostawionych w przypadkach wymienionych w art. 1 ustawy, to nabycie tego prawa będzie wymagało ustalenia, że nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zaistnienia innej okoliczności wymienionej w art. 1 ustawy zabużańskiej. Wobec tego, przykładowo, dołączenie do wniosku dokumentu zawierającego urzędowy opis mienia, który został sporządzony przed opuszczeniem (wypędzeniem) może nie być wystarczające do ustalenia, iż nieruchomość wymieniona w tym dokumencie była własnością osoby wymienionej w art. 2 ustawy. Istotne jest bowiem ustalenie stanu majątkowego w dniu opuszczenia lub wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W odniesieniu do zeznań świadków, Minister Skarbu Państwa stwierdził że:

1) oświadczenie W. K. nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań; ponadto świadek opisał szczegółowo wyłącznie posiadłość ziemską o nazwie [...], nie zaś nieruchomość w B., stad nie można ustalić, jaki był rodzaj i powierzchnia w/w nieruchomości;

2) oświadczenie M. I. nie spełnia wymogów zawartych w ustawie zabużańskiej; z treści oświadczenia jasno i wyraźnie wynika, że M. S. – ciotka świadka – i jej jedyna córka J. były właścicielkami nieruchomości we wsi B., na którą składały się budynki cegielni oraz dom mieszkalny; przy czym świadek nie sprecyzował, o jakie budynki cegielni chodzi i jaka była ich powierzchnia;

3) na podstawie oświadczeń R. K. i J. S. również nie można ustalić powierzchni nieruchomości pozostawionej w B.

Minister wyjaśnił ponadto, że strona zarzuciła organowi I instancji wybiórczą analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, po czym sama takiej wybiorczej analizy dokonała wskazując, iż należy z dystansem traktować dokumenty nadesłane przez właściwe instytucje archiwalne [...], a odpowiedź z Ambasady [...] jest czysto formalnym załatwieniem sprawy i powinna być brana pod uwagę z ograniczonym zaufaniem. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, strona niesłusznie wskazała, iż "w myśl art. 76 § 1 Kpa nieuznanie umowy jako materiału dowodowego jest rażącym naruszeniem obowiązującego prawa." Minister stwierdził, że przyznanie mocy dowodowej określonym dokumentom i odmowa przyznania takiej mocy innym jest zgodna z literą prawa, tj. art. 80 Kpa. Przepis ten nie wyznacza organowi administracji publicznej merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, co skłania do wniosku, że statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów.

Ponadto, w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. organ II instancji wskazał, że D. G. przedłożyła pewne dokumenty w trakcie prowadzonego nadzorczego postępowania przed Ministrem Skarbu Państwa, w którym to nie ma miejsca na ich ocenę.

Reasumując Minister uznał, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa, na które powołuje się strona skarżąca.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji, D. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z art. 156 § 1 Kpa, poprzez ich niezastosowanie w sprawie polegającej na zignorowaniu faktu, iż zostały spełnione wszystkie wymogi dotyczące dowodów na potwierdzenie prawa do rekompensaty, i w konsekwencji odmówienie stwierdzenia nieważności decyzji,

b) art. 80 Kpa, z pominięciem art. 76 Kpa, który wg. organu, przyznaje Wojewodzie nieograniczoną władzę w ocenie mocy dowodowej wszystkich dokumentów,

c) art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, w zw. z art. 76 i art. 156 § 1 Kpa, poprzez uznanie, że plan istniejącego zakładu przemysłowego [...] i [...] M. S., opatrzony pieczęciami okrągłymi z godłem Rzeczypospolitej Polskiej, datami, podpisami oraz znakami skarbowymi, również nie jest dokumentem urzędowym i w związku z powyższym nie stanowi dowodu potwierdzającego prawo własności M. S. i J. S. do nieruchomości pozostawionej w B.,

d) art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, w związku z art. 156 § 1 Kpa, albowiem odrzucono oświadczenia światków R. K. i J. S., którzy zamieszkiwali w miejscowości B. i którzy nie są osobami bliskimi w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami; oświadczenia zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej przed organem prowadzącym postępowanie, natomiast świadkowie byli pracownikami [...], której właścicielką była M. S.;

2) naruszenie przepisów prawa, tzn.:

a) art. 107 § 1 Kpa w świetle art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji

prawa do rekompensaty, poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej;

3) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 i art. 107 § 3 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności.

W uzasadnieniu skargi D. G. stwierdziła, że umowa notarialna pomiędzy M. M. a M. S. dotyczyła sprzedaży budynków, zabudowań i wszystkich wymienionych w umowie przedmiotów, oraz że była dokumentem urzędowym. Skarżąca stwierdziła, że przelew prawa własności do budynków i urządzeń nie wymagał przewłaszczenia w formie aktu wieczystoksięgowego. Dokumentem urzędowym, w ocenie D. G., był również plan istniejącego zakładu przemysłowego [...] i [...] M. S., sporządzony [...] lipca 1923 r., gdyż znajdują się na nim dwie pieczęcie okrągłe z godłem Państwa Polskiego.

Strona skarżąca zarzuciła także Ministrowi, że decyzja Wojewody [...] nie wskazuje podstawy prawnej z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...), której przepisy dają Wojewodzie prawo do wydania decyzji odmownej.

W podsumowaniu, D. G. stwierdziła, że przedkładane przez nią dokumenty urzędowe, na podstawie których strona nabyła prawo, oraz spełniające wymogi obecnego prawa nie mogą być przedmiotem dowolnej interpretacji organów administracji.

W świetle powyższych zarzutów skarżąca wniosła o:

1) uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r.,

2) dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które będą wiązały organ,

3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem materialnym i procesowym.

W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., którą to decyzją Wojewoda odmówił potwierdzenia D. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. oraz J. S. nieruchomości położonej w miejscowości B. gm. S., powiat [...], w byłym województwie [...].

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że przedmiotem sprawy jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej przez organ administracji w zwykłym postępowaniu. Ocena organu administracji orzekającego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, dotyczy wyłącznie tego, czy kwestionowana w tym trybie decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Inaczej ujmując postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem, którego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie czy decyzja administracyjna nie została dotknięta jedną z wyliczonych ciężkich, kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Natomiast przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną (w tym przypadku decyzją Wojewody [...]). Stąd też w tym postępowaniu organ nadzoru nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie mając na uwadze zaskarżoną decyzję, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W postępowaniu nieważnościowym nie ma więc co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny jak i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Stan prawny, który jest przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji to stan prawny będący podstawą wydania decyzji w postępowaniu zwykłym.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja Wojewody [...] została wydana m.in. na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 13 ust. 2 i 3, oraz art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U., Nr 169, p[oz. 1418 z późn. zm.) – dalej "ustawa zabużańska".

I tak, przepis art. 5 ust. 3 pkt 2 jest przepisem kompetencyjnym dla Wojewody [...] do wydania decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zgodnie zaś z treścią art. 13 ust. 2 i 3 ww. ustawy zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. W przypadku natomiast, gdy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Z kolei, w art. 27 ustawy zabużańskiej ustawodawca wskazał, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Skarżąca zarzuciła, że powyższa decyzja Wojewody [...] w podstawie prawnej nie powołuje przepisu, który dawałby Wojewodzie prawo do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (w zarzutach skargi wskazała, że jest to art. 7 ust. 2 ustawy zabużańskiej), tym samym według niej decyzja Wojewody została wydana bez podstawy prawnej.

Z takim stanowiskiem zgodzić się nie można.

Otóż wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wskazane w art. 1 i 2 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przesłanki. Niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje utratą prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 ww. ustawy zabużańskiej. Organ wojewódzki ustalił, że przedstawione w sprawie dokumenty nie są wystarczającymi dowodami na potwierdzenie prawa własności M. S. i J. S. do nieruchomości pozostawionej w miejscowości B., tym samym zaistniały podstawy do wydania decyzji odmownej.

Wprawdzie rację ma strona skarżąca, że Wojewoda [...] w podstawie prawnej swojej decyzji nie powołał art. 7 ust. 2 ustawy (powołał niewłaściwy przepis art. 5 ust. ust. 3 pkt 2), jednakże takie działanie organu (w omawianej sprawie) nie skutkuje uznaniem, że decyzja organu wojewódzkiego została wydana bez podstawy prawnej. Przez brak podstawy prawnej rozumie się bowiem fakt, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada, nie zaś to, iż jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r., I SA 1294/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 5: "Fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy"; por. też wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., II OSK 1369/06, LEX nr 315975: "Decyzja, która ogólnikowo lub błędnie powołuje podstawę prawną nie jest decyzją wydaną "bez podstawy prawnej" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest ale nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.

Słusznie zaś organ przywołał art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane już wnioskiem J. S. z dnia 10 grudnia 1990 r. (na podstawie poprzednich regulacji prawnych), potwierdzonym następnie wnioskiem D. G. z dnia [...] grudnia 2008 r. W konsekwencji, postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty organ prowadził z uwzględnieniem przepisów ustawy zabużańskiej z 2005 r., w oparciu o które został złożony wniosek D. G.

Przytoczenie zaś przez Wojewodę przepisu art. 13 ust. 2 i 3 ustawy zabużańskiej, miało jedynie, zdaniem Sądu, charakter informacyjny - nie rzutujący na ocenę prawną decyzji w postępowaniu nadzorczym.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd zauważa, że skarżąca domaga się w postępowaniu nieważnościowym ponownego ustalenia stanu faktycznego oraz ponownej oceny materiału dowodowego, w tym zgromadzonego już w postępowaniu zwykłym. Zdaniem skarżącej organy administracji naruszyły przepisy ustawy zabużańskiej, tj. art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 4 pkt 3 i art. 6 ust. 5, które to określają rodzaj dowodów stanowiących podstawę do potwierdzenia prawa do rekompensaty, jak również naruszyły przepisy kodeksu postępowania administracyjnego: tj. art. 7, art. 76, art. 80 i art. 107 § 3.

W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa i jako niemożliwa do zaakceptowana przez organy praworządnego państwa musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Rażącym naruszeniem prawa jest przekroczenie prawa, czyli naruszenie w sposób oczywisty i jednoznaczny przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podkreśla się ponadto, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

D. G. podnosi, że umowa notarialna pomiędzy M. M. a M. S. z dnia [...] lutego 1922 r. dotyczyła sprzedaży budynków, zabudowań i wszystkich wymienionych w umowie przedmiotów znajdujących się na gruncie, oraz że była dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy zabużańskiej, sporządzonym przed notariuszem.

Takim dokumentem, w ocenie skarżącej, jest również "plan istniejącego zakładu przemysłowego [...] i [...] M. S. we wsi B.", sporządzony w maju 1923 r., stanowiący załącznik do zezwolenia przemysłowego z dnia [...] listopada 1923 r.

Wojewoda [...], jak również organ nadzorczy stwierdzili, że powyższy akt kupna – sprzedaży z dnia [...] lutego 1922 r. dotyczy jedynie sprzedaży budynków, a nie sprzedaży gruntu. Dlatego też zdaniem organów dokument ten nie potwierdza prawa własności przynależącego gruntu. Ponadto organy wskazały, iż stroną tej umowy był M.S. a nie M. S. i J. S. W ocenie organów, również "plan zakładu przemysłowego [...] i [...] M. S." nie świadczy o tym aby M. S. i J. S. były właścicielkami przedmiotowej nieruchomości, tylko M. S. Tym samym Wojewoda i Minister nie uznali powyższych dokumentów jako dokumenty urzędowe - w rozumieniu art. 6 ust. 4 pkt 3 ww. ustawy - potwierdzające prawo własności M. S. i J. S. do nieruchomości w B., za którą to nieruchomość D. G. domaga się rekompensaty. Organy podkreśliły także, iż w instytucjach archiwalnych (Archiwum Państwowe Obwodu [...], Archiwum Państwowe w G., B. i B., Archiwum Akt Nowych w W.) nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej prawo własności M. S. bądź J. S. do nieruchomości położonej w miejscowości B. W konsekwencji, w ocenie organów, biorąc pod uwagę datę i treść umowy kupna – sprzedaży z 1922 r. oraz "planu zakładu przemysłowego [...] i [...] M. S." z 1923 r., a także informacje z instytucji archiwalnych - dowodami potwierdzającymi pozostawienie nieruchomości w B. przez M. S. i J. S. nie mogą stanowić wyłącznie zeznania R. K. i J. S., które nie są pewne oraz nie precyzują powierzchni pozostawionej nieruchomości. Tym samym, zdaniem Ministra, dokonana przez Wojewodę ocena zgromadzonego materiału dowodowego jest słuszna i nie narusza art. 7, art. 76, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w związku z art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 4 pkt 3 i art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej.

W ocenie Sądu, stanowisko Ministra jest prawidłowe.

Organy administracji słusznie bowiem oceniły, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie są wystarczające do potwierdzenia stanu, że M. S. i J. S. były właścicielkami mienia nieruchomego, które w momencie repatriacji (w 1946 r.) pozostawiły poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 6 ustawy zabużańskiej, do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...], Republiki [...], Federacji [...],[...] lub innych państw. W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Wymagane jest, aby świadkowie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie byli osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, co wynika z art. 6 ust. 5 ustawy.

Powyższe oznacza, że w toku postępowania administracyjnego konieczne jest uzyskanie między innymi dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi graniami Rzeczpospolitej Polskiej. Jak słusznie wskazał Minister w ustawie zabużańskiej nie zawarto warunku co do daty sporządzenia dokumentów potwierdzających tę okoliczność, niewątpliwie jednak data sporządzenia dokumentu ma istotne znaczenie dla oceny czy dany dokument potwierdza fakt pozostawienia nieruchomości w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego, dołączenie do wniosku dokumentu sprzedaży (jedynie budynków) z dnia [...] lutego 1922 r. M. S. (który zmarł w 1927 r.) oraz "planu zakładu przemysłowego [...] i [...] M. S." z 1923 r., zdaniem Sądu, nie wystarczy do ustalenia, iż jego żona M. S. i córka J. S. były właścicielkami przedmiotowej nieruchomości we wsi B. na dzień jej opuszczenia, tj. w 1946 r. Tym bardziej, że - jak wskazywała sama skarżąca - w roku 1922 M. S. nie była jeszcze żoną M. S., zaś córka J. S. urodziła się dopiero w 1925 r. Podkreślić bowiem należy, że dla sprawy istotne jest ustalenie stanu majątkowego w dniu opuszczenia lub wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przechodząc zaś do oceny znaczenia dowodów w postaci dokumentów zawierających oświadczenie świadków wymienionych w art. 6 ust. 5 ustawy, tj. R. K. i J. S., zaznaczenia wymaga, że zeznanie świadka jest zawsze oświadczeniem jego wiedzy o określonych faktach, odtwarzającym te fakty. Zeznania te, powinny być jednak oceniane w kontekście okoliczności danej sprawy oraz pozostałych, zgromadzonych w niej dowodów. W sprawie niniejszej jest poza sporem, że skarżąca na dowód potwierdzenia posiadania przez M. S. i J. S. nieruchomości we wsi B. oraz jej rodzaju i powierzchni, nie przedłożyła organom (oprócz ww. umowy z 1922 r. i planu z 1923 r. dotyczących M. S.) żadnych innych dokumentów urzędowych, w tym dokumentów spadkowych po M. S., ani prywatnych. Stosowne instytucje archiwalne odnośnie opisywanej nieruchomości udzieliły odpowiedzi negatywnych dla skarżącej. Wobec powyższego uznać należy, że dokonana przez organy ocena oświadczeń świadków jest uzasadniona. Relacje R. K. i J. S. odnoszące się do sytuacji majątkowej osób obcych, sąsiadów nie mogą być uznane bowiem za wiarygodne źródło ich osobistej wiedzy o stanie posiadania i majątku M. S. i jej córki, w sytuacji gdy są jedynym dowodem na tą okoliczność, a ponadto zawierają stwierdzenia niepewne i nie umożliwiające określenie powierzchni pozostawionej nieruchomości we wsi B.

Mając na uwadze wskazane wyżej cechy postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji należy stwierdzić, że podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami ustawy zabużańskiej - w zakresie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i nienależytej oceny materiału dowodowego - są nieuzasadnione.

Wbrew zarzutom skarżącej, w toku postępowania nadzorczego Minister Skarbu wyjaśnił wszystkie okoliczności stanu faktycznego istotne dla oceny legalności badanej decyzji Wojewody, a ustalenia te znajdują oparcie w prawidłowo zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Właściwie również organ ocenił, że w niniejszej sprawie nie doszło w toku postępowania zwykłego do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku

-----------------------

1