Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2493/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1 pkt 3, ust. 4, ust. 5, ust. 10
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, , Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2011 r. sprawy ze skargi A. Y, na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji o wydaleniu z terytorium RP; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest skarga A. Y. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji o wydaleniu. Decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:

Decyzją z [...] marca 2010r., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium R.P. wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W wyniku złożenia odwołania decyzją z [...] lipca 2010r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2010r. w części dotyczącej skarżącego, natomiast w części dotyczącej żony skarżącego Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] czerwca 2010r. (zmienioną decyzją z [...] lipca 2010r.) umorzyła postępowanie odwoławcze, wobec zadeklarowania dobrowolnego powrotu do kraju pochodzenia.

A. Y., obywatel R., narodowości c. w dniu 16 lipca 2010r. złożył kolejny wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Ponadto wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu ze względu na słuszny interes strony. W uzasadnieniu wskazał, iż obawia się powrotu do kraju pochodzenia.

Decyzją z [...] lipca 2010r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium R.P.

Pismem z [...] sierpnia 2010r. Cudzoziemiec, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku ponownie wskazał, iż obawia się powrotu do kraju pochodzenia, gdyż może zginąć, doznać prześladowania, poważnej krzywdy ze względu na okoliczności, które stanowią podstawę ubiegania się przez niego o nadanie statusu uchodźcy. Wskazał, że swój interes we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu upatruje w konieczności osobistego uczestnictwa w postępowaniu.

Decyzją z [...] sierpnia 2010r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania decyzji z [...] marca 2010r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r., Nr 189, poz. 1472), zwanej dalej ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i wskazał, iż tylko łączne zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

Organ podkreślił, że po dokonaniu analizy porównawczej wniosku cudzoziemca z wnioskiem złożonym uprzednio stwierdzono, że jest on oparty na tych samych podstawach. Cudzoziemiec nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, które nie byłyby wcześniej znane organowi rozpatrującemu, co pozwala przypuszczać, że złożenie wspomnianego wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium R.P. W związku z powyższym, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, brak było postaw do uwzględnienia wniosku cudzoziemca o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

Pismem z [...] września 2010r. A. Y. złożył skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2010r. i wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz Dyrektyw Rady z 1 grudnia 2005r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.Urz. UE L z 13 grudnia 2005r.), a także naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że wydalenie z Polski pozbawi go możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Polski, jak również nie będzie on miał możliwości skorzystania z innych praw strony wynikających z k.p.a. Dodatkowo skarżący zauważył, że w wypadku wydalenia pozbawiony zostanie możliwości skorzystania z ochrony międzynarodowej w przypadku, gdy jedna z jej form, zostanie przyznana skarżącemu podczas jego nieobecności. Wyjaśnił, że jego obawa przed powrotem do kraju pochodzenia jest realna, zasadna i poparta dowodami chociażby w postaci raportów międzynarodowych organizacji dotyczących sytuacji w [...] R. oraz przekazywanych przez agencje prasowe.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie.

Decyzją z [...] października 2010r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny w części dotyczącej wnioskodawcy i jego żony, natomiast w części dotyczącej małoletniego dziecka skarżącego odmówił nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium R.P. wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] marca 2011r., wydaną na skutek złożonego odwołania, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2010r. Decyzja Rady do Spraw Uchodźców została doręczona skarżącemu w dniu 29 marca 2011r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje.

W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się jednak, w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).

Mając na uwadze przytoczone przepisy, złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie powoduje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy.

Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym".

Przesłanka "słusznego interesu strony", nie została prawnie definiowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należało przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu).

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.

Oceniając wniosek strony w tym kontekście należy uznać, że strona tego "słusznego interesu" nie wykazała. W ocenie Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, zasadnie też ocenił, iż wskazywane przez stronę podstawy wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniają takiego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca na żądnym etapie postępowania nie wykazała, ani nie wskazała swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Samo bowiem twierdzenie wskazujące, iż chce uczestniczy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, bez powiązania powyższego z określonymi okolicznościami, które chciałby skarżący w ten sposób przedstawić (dowodzić), nie może stanowić samo w sobie wykazania słusznego interesu. Wykazywanie słusznego interesu, ograniczone do twierdzeń odnoszących się do chęci brania przez niego czynnego udziału w toczącym się postępowaniu z drugiego wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz przytoczenie np. w skardze postanowienia Sądu w których sąd wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji, było zupełnie niewystarczające. W tym miejscu Sąd zauważa, że powołane orzeczenia sądu administracyjnego dotyczą innych stanów faktycznym, mianowicie odnoszą się do sytuacji w których skarżący po raz pierwszy składał wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wnosił o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Natomiast sytuacja skarżącego jest inna, skarżący składał już wniosek o nadanie statusu uchodźcy, który został rozpoznany negatywnie. W tym postępowaniu mógł przedstawić określone fakty, co też uczynił, jednakże organ uznał w decyzji ostatecznej, że są to okoliczności, które nie powodują przyznania skarżącemu jednej z form ochrony międzynarodowej. Składając drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżący winien przedstawić okoliczności, które przy pobieżnej analizie oświadczeń mogłyby uprawdopodobnić zmianę decyzji dotyczącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżący na żadnym z etapów postępowania tego nie wskazał. Powołanie się na ogólniki i raporty organizacji międzynarodowych, które były brane przy ocenie jego sytuacji w pierwszym postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, w żaden sposób nie wyczerpują przesłanek wykazania "słusznego interesu".

Ponadto twierdzenia skarżącego dotyczące obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, która to przesłanka była już badana w zakończonym decyzja ostateczną postępowaniu – nie dowodzą istnienia takiego interesu. W ten sam sposób należy ocenić podnoszone w skardze zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz nie wzięcia pod uwagę ogólnej sytuacji panującej obecnie w C. "Słusznego interesu" nie przesądza subiektywny pogląd strony, że wydana decyzja w przedmiocie m.in. wydalenia obarczona była powyższymi wadami prawnymi i dlatego też skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Jak wskazano bowiem wyżej, rozważenie możliwości wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu możliwe jest tylko przy spełnieniu warunków przewidzianych tym przepisie.

Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należ zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącego swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest całkowicie niezasadne.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała na tyle swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek strony o nadanie statusu uchodźcy zawierał te same podstawy co pierwszy wniosek, to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla strony decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, ze złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic dozwolonego uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącej i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sam skarżący takiego szczególnego interesu nie wskazywał. Za wskazanie takiego szczególnego interesu, o czym była mowa wyżej, nie mogą być uznane te same okoliczności dotyczące uzasadnienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy lub też zarzuty dotyczące ogólnej sytuacji w C. (nie odnoszącej się do indywidualnej sytuacji skarżącego), które były już w zasadzie przedmiotem rozpoznania tego zasadniczego wniosku. W ten sam sposób należy ocenić zarzut naruszenia Dyrektyw Rady z 1 grudnia 2005r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił naruszenie tej dyrektywy, a Sąd działając z urzędu również nie znalazł żadnych argumentów przemawiających za tezą skarżącego.

Z tych powodów, decyzja o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP jest zgodna z prawem.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływa na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie należy również zauważyć, iż Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] marca 2011r., wydaną na skutek złożonego odwołania, utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2010r. Decyzja Rady do Spraw Uchodźców została doręczona skarżącemu w dniu 29 marca 2011r. W związku z tym przyjmując hipotetycznie, że przy wydawaniu decyzji w przedmiotowej sprawie organ naruszył prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawi, to zgodnie z cytowanym art. 33 ust. 4 oraz art. 33 ust. 10 (decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu wygasa z mocy prawa w dniu doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wszczętej na kolejny wniosek, o którym mowa w ust. 4) ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w wypadku uchylenia takiej decyzji przez Sąd, jedynym możliwym orzeczeniem, które wydałby organ byłoby umorzenie postępowania administracyjnego, gdyż decyzja ostateczna w przedmiocie wniosku o nadanie statusu uchodźcy już weszła do obrotu prawnego.

Biorąc na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.