Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1685/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 39 ust. 1, § 45
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 1 i ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Matylda Arnold- Rogiewicz, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi B.Z na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. Z. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej jako: "Dyrektor OR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] kwietnia 2016 r. nr [...], uchylająca w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w W. (dalej jako: "Kierownik BP" lub "organ I instancji") z [...] listopada 2015 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego i orzekająca o ustaleniu tej kwoty.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

[...] maja 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. Deklarowana powierzchnia we wniosku o przyznanie płatności na jakiej realizowano pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne wynosiła 7,00 ha.

Decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR P. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 5.880 zł, z tytułu: Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania). Strona nie złożyła odwołania od ww. decyzji, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na jej rachunek bankowy.

[...] maja 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. Decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 12.600 zł, z tytułu: Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Strona nie złożyła odwołania od ww. decyzji, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na jej rachunek bankowy.

[...] maja 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. Decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 12 600 zł, z tytułu: Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Strona nie złożyła odwołania od ww. decyzji, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na jej rachunek bankowy.

[...] maja 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.

Organ wskazał, że po przeprowadzeniu weryfikacji wykazu pokontrolnego producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w 2013 r., sporządzonego przez jednostkę certyfikującą P. sp. z o.o. z siedzibą w C. stwierdzono, iż powierzchnia deklarowana kwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w 2013 r. jest mniejsza niż powierzchnia stwierdzona. Jednostka certyfikująca stwierdziła bowiem na obszarze 7 ha brak obsady malin na 99% deklarowanej powierzchni.

Strona nie złożyła odwołania od ww. decyzji, a tym samym stała się ona ostateczna.

W związku z zaprzestaniem przez skarżącą realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w części w ramach wariantu 2.10 na działce rolnej A, Kierownik Biura Powiatowego w W. [...] września 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na mocy decyzji z [...] grudnia 2010 r. nr [...], z [...] grudnia 2011 r. nr [...] wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. oraz decyzji nr [...], wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W.

Decyzją z [...] listopada 2015 r. Kierownik BP ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w 2010, 2011 i 2012 r. w łącznej wysokości 31.080 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona stwierdziła, że nie zaprzestała realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wyjaśniła, że przejściowe problemy z utrzymaniem pełnego nasadzenia spowodowała siła wyższa. Wskazała, że [...] grudnia 2013 r. wysłała do Biura Powiatowego ARiMR w W. informację o problemach z utrzymaniem pełnego nasadzenia malin na działce nr [...] o pow. 7 ha. Dodała, że miała problemy również z jednostką certyfikującą (brak płatności za fakturę). Wskazała dalej, że w 2014 r. zmieniła rodzaj uprawy oraz chciała zmienić jednostkę certyfikującą, jednakże [...] czerwca 2014 r. została aresztowana i przez prawie rok przebywała w areszcie śledczym. W maju 2015 r, mając na uwadze ciężką sytuację zdrowotną nie złożyła natomiast wniosku o dofinansowanie za 2015 r.

Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor OR ARiMR w W. uchylił w całości decyzję organu I instancji i ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 18.480 zł.

Organ II instancji stwierdził, że Kierownik BP ustalił skarżącej nienależnie pobraną płatność za lata 2010-2012, podczas gdy w zawiadomieniu z [...] września 2015 r. nie wskazał, by postępowanie w przedmiocie ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności toczyło się również w odniesieniu do środków wypłaconych na mocy decyzji z [...] stycznia 2013 r. nr [...].

Wskazał, iż skoro Kierownik BP postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wszczął na podstawie decyzji przyznających stronie płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010 i 2011, to ustalenie w decyzji z [...] listopada 2015 r. kwoty do zwrotu za rok 2012 jest niedopuszczalne, bowiem strona nie została prawidłowo poinformowana o zakresie prowadzonego postępowania.

W konsekwencji powyższego wskazał, iż organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania wszczętego [...] września 2015 r., błędnie ustalił kwotę do zwrotu, w związku z powyższym zasadne było uchylenie decyzji z [...] listopada 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego i ustalenie kwoty do zwrotu w prawidłowej wysokości.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca składając [...] maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...] grudnia 2010 r. nr [...], zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 15 marca 2010 r.

Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie strona zobowiązała się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w pakiecie 2 Rolnictwo ekologiczne na powierzchni 7,00 ha. Tymczasem w kolejnym roku realizacji przedmiotowego zobowiązania (2013 r.) skarżąca nie spełniła warunków przyznania płatności dla deklarowanego wariantu pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, określonych w § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).

Podkreślił, że jednym z warunków dla przyznania płatności rolnośrodowiskowej w Pakiecie rolnictwo ekologiczne jest przedstawienie certyfikatu. Natomiast w 2013 r. strona takiego certyfikatu nie uzyskała z uwagi na fakt, iż na 99% powierzchni uprawy kontrolerzy jednostki certyfikującej nie stwierdzili obsady zadeklarowanej przez stronę uprawy maliny.

Tym samym, z uwagi na fakt, że w kolejnym roku realizacji zobowiązania strona nie spełniła warunków przyznania płatności za realizację wariantu Pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne, to w myśl § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") zobowiązana jest do zwrotu kwoty wypłaconej jej z tytułu realizacji wariantów pakietu 2 – rolnictwo ekologiczne w latach 2010 i 2011 w łącznej wysokości 18.480 zł, tj.:

- za 2010 r. – 5.880 zł z tytułu realizacji wariantu 2.2 oraz

- za 2011 r. – 12.600 zł z tytułu realizacji wariantu 2.10.

Organ II instancji wyjaśnił, iż w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., dalej jako: "u.w.r.o.w"), bowiem każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23 czerwca 2006, str. 1, ze zm., dalej jako: "rozporządzenie nr 883/2006").

Odnosząc się natomiast do złożonego przez stronę odwołania, w którym skarżąca powoływała się na okoliczności wystąpienia przypadku siły wyższej (długotrwałą susza w lecie oraz długotrwałe deszcze w sezonie jesiennym) Dyrektor OR zauważył, że dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym jest wystąpienie okoliczności określonych w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. WE L 368 z 23.12.2006, str. 15 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie nr 1974/2006"). W przypadku wystąpienia tych okoliczności, koniecznym jest bowiem powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w który beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006). Jeżeli producent rolny nie dopełnił tego wymogu, stwierdzenie przez organ uchybienia w przestrzeganiu wymogów w zakresie poszczególnych wariantów i ich pakietów obliguje go do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i nie ma żadnego znaczenia wówczas przyczyna, dla której producent rolny nie dotrzymał zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy podkreślił również, że fakt przebywania przez skarżącą w areszcie śledczym w 2014 r. i powstałe wskutek tego zaburzenia zdrowotne "w obszarze psychologiczno-psychiatrycznym" pozostają bez znaczenia dla kwestii ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności. Wskazał bowiem, że fakt niespełnienia przez stronę warunków realizacji programu poprzez brak potwierdzenia przez jednostkę certyfikującą zgodności upraw z wymogami określonymi w przepisach ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975) został stwierdzony w 2013 r.

Dyrektor OR w dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdził, że płatność rolnośrodowiskowa przekazana [...] grudnia 2010 r. (za rok 2010) oraz [...] stycznia 2012 r. (za 2011 r.) na rachunek bankowy wskazany przez stronę, nie wynikała z pomyłki ARiMR.

Podkreślił ponadto, że w odniesieniu do płatności za lata 2010-2011 nie doszło do przedawnienia obowiązku ich zwrotu.

W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła Dyrektorowi OR:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnieniu przede wszystkim czy istniały przesłanki do wydania decyzji dotyczącej zwrotu wypłat za wniosek z [...] maja 2010 r. oraz za wniosek z [...] maja 2011 r. oraz czy orzeczona kwota nie uległa przedawnieniu jak również czy nie istniały przesłanki zwalniające skarżącą ze zwrotu wypłaconych świadczeń,

2) naruszeniu art. 7, art. 76 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności oświadczenia z [...] grudnia 2013 r. (data nadania pisma) dotyczącego wskazywanych w nim kłopotów z utrzymaniem pełnego nasadzenia malin,

3) naruszenie art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (DZ. Urz. UE L 141 s. 18 ze zm., dalej jako: rozporządzenie nr 796/2004) poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie przynajmniej co do wniosku i płatności za 2010 r. nie doszło do przedawnienia,

4) naruszenie § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że skarżąca nie zrealizowała całego zobowiązania określonego w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z [...] grudnia 2010 r., zgodnie z którą jako okres pięcioletniego okresu przyjęto [...] marca 2010 r. podczas gdy jak wynika z całokształtu materiału dowodowego w sprawie skarżąca prowadziła prawidłowe uprawy w latach 2010 , 2011 i 2012,

5) naruszenie zasad procedowania poprzez przyjęcie, iż decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń może zostać wydana przy uwzględnieniu dofinansowania za okresy uznane za prawidłowo zrealizowane wg rozporządzenia rolnośrodowiskowego z pominięciem postępowania administracyjnego oraz decyzji kluczowej, a dotyczącej decyzji nr [...] z [...] stycznia 2013 r.

6) naruszenie art. 47 ust 1 ppkt b) Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającej szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy okoliczności osobiste dotyczące skarżącej w sposób jednoznaczny odnosiły się do zastosowania powołanego przepisu.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i nieorzekanie o nienależnie pobranych kwotach.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu przez Dyrektora OR.

Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego w zakresie przyjęcia, że Kierownik BP w ramach prowadzonego postępowania wszczętego [...] września 2015 r. błędnie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Przypomnieć bowiem trzeba, że organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie decyzji przyznających stronie płatności rolnośrodowiskowe jedynie za lata 2010 i 2011, a zatem ustalenie w decyzji z [...] listopada 2015 r. kwoty do zwrotu za rok 2012 było niedopuszczalne, gdyż strona nie została prawidłowo poinformowana o zakresie prowadzonego postępowania. Tym samym Dyrektor OR zasadnie uchylił decyzję organu I instancji i ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2010 i 2011.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zarzutów podniesionych w skardze przypomnieć wypada, że płatność rolnośrodowiskowa za lata 2010 i 2011 została przyznana skarżącej na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania programu rolnośrodowiskowego zawarte zostały natomiast w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które weszło w życie z dniem 15 marca 2013 r. i ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z § 39 ust. 1 powyższego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżąca w skardze nie kwestionuje faktu stwierdzenia w 2013 r. niespełnienia warunków realizacji programu poprzez brak potwierdzenia przez jednostkę certyfikującą zgodności upraw z wymogami określonymi w przepisach ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym. W jej ocenie natomiast w sprawie zaistniały zdarzenia, które pomimo tego powinny skutkować brakiem ustalenia jej kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy naruszył m.in. art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez przyjęcie, że przynajmniej co do wniosku i płatności za 2010 r. nie doszło do przedawnienia płatności.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że powyższy przepis nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz UE L 316 s. 65 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie nr 1122/2009"), rozporządzenie nr 796/2004 straciło moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże znajduje ono zastosowanie nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Natomiast zgodnie z art. 86 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 odesłania do rozporządzenia nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II. Zgodnie z tabelą korelacji odpowiednikiem art. 73 ust. 1,3 i 4 rozporządzenia nr 796/2004 jest art. 80 ust. 1,2 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009, zaś art. 73 ust. 5 – nie znajduje swojego odzwierciedlenia w przepisach rozporządzenia nr 1122/2009. Tym samym zarzut naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 uznać należało za niezasadny.

W odniesieniu do płatności za lata 2010-2011, na co słusznie zwrócił uwagę organ II instancji, kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności należy oceniać w oparciu o przepis art. 3 ust. 1, w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm., dalej jako: "rozporządzenie nr 2988/95"), który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia.

Jako datę dopuszczenia się przez stronę nieprawidłowości uznać należało datę złożenia wniosku o przyznanie płatności zawierającego nieprawidłową deklarację, tj. [...] maja 2013 r. Decyzję z [...] listopada 2015 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego doręczono natomiast skarżącej [...] grudnia 2015 r. Tym samym w realiach niniejszej sprawy nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, a obowiązek zwrotu z tytułu nienależnie pobranych przez stronę płatności zarówno za 2010 jak i 2011 r. nie uległ przedawnieniu.

Za niezasadne uznać również należało zarzuty strony dotyczące wystąpienia jej zdaniem przypadków siły wyższej w niniejszej sprawie. Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 47 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1974/2006 poprzez jego niezastosowanie. Fakt aresztowania skarżącej [...] czerwca 2015 r. jak i jej obecny stan psychofizyczny wskazuje zdaniem strony na długotrwałą jej niezdolność do wykonywania zawodu, a zatem wyczerpuje dyspozycję wskazanego wyżej przepisu rozporządzenia nr 1974/2006.

Zgodnie z powołanym przez stronę art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności, o czym stanowi ust. 2 powołanego wyżej przepisu.

W myśl zaś § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest natomiast:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Należy zauważyć, że fakt przebywania strony w areszcie śledczym od czerwca 2014 r. i powstałe wskutek tego zaburzenia zdrowotne, na które powołuje się skarżąca, pozostają bez znaczenia dla kwestii ustalenia stronie nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2011. Opisane bowiem wyżej okoliczności miały miejsce już po stwierdzeniu niespełnienia przez stronę warunków realizacji programu rolnośrodowiskowego, o czym świadczy m.in. treść decyzji z [...] stycznia 2014 r. nr [...] odmawiającej stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. Powyższe okoliczności nie mogły zatem mieć wpływu na brak potwierdzenia przez jednostkę certyfikującą zgodności upraw z wymogami określonymi w przepisach ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym. Podkreślenia również wymaga, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego, w tym na etapie wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, nie przedstawiła żadnych dokumentów mogących potwierdzić zgłaszane przez nią okoliczności.

W tym miejscu trzeba ponadto odnieść się do sygnalizowanej przez stronę w odwołaniu możliwości wystąpienia w sprawie przypadku siły, której skutkiem był stwierdzony na deklarowanej do płatności działce brak prawidłowej obsady malin. Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że [...] grudnia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynęło oświadczenie strony z [...] grudnia 2013 r. informujące o problemach z utrzymaniem pełnego nasadzenia malin w 2013 r. wynikających z niesprzyjających warunków atmosferycznych "susze (...) długotrwałe deszcze (...) teren zmarznięty". Do przedmiotowego oświadczenia strona nie dołączyła żadnych dowodów potwierdzających wskazane przez nią okoliczności.

Nie kwestionując powyższego, wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z cytowanym wyżej art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2016 w sytuacji, w której rolnik nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań, powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR na piśmie oświadczenie o zaistniałych okolicznościach w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Skarżąca natomiast obowiązku tego nie wykonała ani w odpowiedniej formie, ani w odpowiednim czasie. Nie można bowiem uznać za powiadomienie informacji pisemnej, która nie została poparta żadnymi dowodami mogącymi świadczyć o prawidłowości podnoszonych przez stronę twierdzeń, w szczególności pozwalającej na określenie terminów wystąpienia podnoszonych przez stronę okoliczności siły wyższej. Ponadto oświadczenie strony, w którym informuje ona o niesprzyjających warunkach atmosferycznych w lecie 2013 r., nadane zostało listem poleconym dopiero [...] grudnia 2013 r., już po kontroli dokonanej przez jednostkę certyfikującą dotyczącej wykazu producentów, którzy spełnili wymagania w zakresie rolnictwa ekologicznego. Świadczy o tym treść tego wykazu z [...] grudnia 2013 r., bowiem dotyczy on m.in. skarżącej. Wynika z niego, że w gospodarstwie strony stwierdzono brak obsady malin na 99% powierzchni gospodarstwa (k. 118 akt administracyjnych). Tym samym powiadomienie to należało potraktować jako dokonane z uchybieniem terminowi, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Jednocześnie przypomnieć należy, iż w zaskarżonej decyzji organ II instancji, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym oświadczenie strony z [...] grudnia 2013 r., prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie wystąpił przypadek siły wyższej. Przedstawione zaś wyżej ustalenia Sądu w powyższym zakresie, wskazują, iż zarzut dowolnej oceny przez Dyrektora OR przedmiotowego oświadczenia uznać należało za chybiony.

Na marginesie zaznaczyć należy także, iż w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wbrew twierdzeniom strony z zestawień zawartych na stronie internetowej Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach, prowadzącego na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi System Monitoringu Suszy Rolniczej na obszarze Polski, w roku 2013 w gminie L. nie wystąpiła klęska suszy, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb (Dz. U. Nr 75, poz. 480) – co znalazło potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy wydrukach (k. 226-228 akt administracyjnych).

Nietrafne są również pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 76 § 1 art. 77 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organ II instancji są prawidłowe i mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. W kontrolowanej sprawie Dyrektor OR podjął bowiem wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości umożliwił podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia stronie nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2011.

Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody (w tym oświadczenie strony z [...] grudnia 2013 r.) poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organ odwoławczy wyjaśnił też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Wobec tego, zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jest bezpodstawny.

Strona podniosła również w skardze zarzut naruszenia przez organ odwoławczy § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że nie zrealizowała ona całego zobowiązania określonego w decyzji z [...] grudnia 2010 r. nr [...], podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego w sprawie wynika, że skarżąca prowadziła prawidłowe uprawy w latach 2010-2012.

Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że fakt realizowania przez skarżącą w latach 2010-2012 programu rolnośrodowiskowego zgodnie z wymogami programu nie stanowił kwestii spornej w sprawie. Jednakże składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. strona zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji.

W myśl § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Powyższe oznacza, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje – co do zasady – podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu. Taka sytuacja miała zaś miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w trakcie trwania zobowiązania, tj. w 2013 r. skarżąca nie spełniła warunków uczestnictwa w programie, co zgodnie z cytowaną wyżej normą wyrażoną w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego skutkowało wydaniem przez organ decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych stronie za realizację zobowiązania w latach 2010-2011.

Należy zaznaczyć, że składając wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych (m.in. za lata 2010 i 2011) strona podpisywała każdorazowo oświadczenia (w Sekcji IX wniosków Oświadczenia i zobowiązania), że znane są jej zasady oraz tryb realizacji płatności programu rolnośrodowiskowego, oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego i jednocześnie zobowiązuje się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez siebie zobowiązań, a w szczególności, jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Skarżąca wiedziała zatem o pięcioletnim obowiązku kontynuowania programu rolnośrodowiskowego, jak również o sankcjach związanych z niewykonaniem zobowiązań wynikających z realizacji tego programu. Podpisanie takiego zobowiązania rodzi zaś domniemanie, że strona była w pełni świadoma ciążących na niej obowiązków wynikających z przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego. Sąd orzekający podziela przy tym stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 1174/05 (dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że skoro skarżący podpisał oświadczenie o określonej treści, wskazujące na wiedzę w zakresie przyznawania płatności bezpośrednich, to należy uznać, iż miał on świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również godził się na obarczenie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Traktowanie owych skutków w sposób wybiórczy i godzenie się przez stronę jedynie na te, które są dlań korzystne, nie może znaleźć akceptacji. Skoro skarżący wystąpił o przyznanie określonych świadczeń publicznych i oświadczył, że znane mu są zasady ich przyznawania, to należy uznać, iż znane mu były owe zasady w ich całokształcie.

Raz jeszcze podkreślić należy, że beneficjent pomocy zobowiązany jest do realizacji pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego na uzgodnionych warunkach w każdym kolejnym roku jego trwania. Wywiązanie się z powyższego obowiązku w jednym roku nie jest zaś podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje natomiast nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II GSK 714/12, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarzut naruszenia § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego uznać zatem należało za niezasadny.

Organ II instancji prawidłowo ustalił również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L Nr 25, str. 8 z 28 stycznia 2011r. ze zm.).

Na podstawie ww. przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy odpłatności.

W niniejszej sprawie płatność rolnośrodowiskowa przekazana [...] grudnia 2010 r. (za rok 2010) oraz [...] stycznia 2012 r. (za 2011 r.) na rachunek bankowy wskazany przez skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów, nie wynikała z pomyłki ARiMR. Przedmiotową płatność strona uzyskała na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR P. z [...] grudnia 2010 r. i [...] grudnia 2011 r., wydanych na podstawie złożonych przez stronę wniosków o przyznanie płatności. Ww. płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że skarżąca nie dotrzymała zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym w 2013 r. Fakt ten miał zatem miejsce po wydaniu ww. decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010-2011 i po realizacji przedmiotowych płatności na rachunek bankowy strony.

Ponadto wspomnieć wypada, że zgodnie z art. 28a u.w.r.o.w. brak było podstaw do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności bowiem zarówno kwota przyznanej płatności rolnośrodowiskowej za 2010 r. – 5.880 zł jak i za 2011 r. – 12.600 zł była wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej za złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Tym samym, co wymaga ponownego podkreślenia, podstawa do wydania przez organ decyzji o zwrocie płatności m.in. przy zastosowaniu treści art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.) jest prawidłowa.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.