Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1990/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 208 par. 1, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a, art. 233 par. 1 pkt 3, art. 239
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Po 1990/15

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął wobec [...] ( strona, skarżący ) postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automatach poza kasynem gry. W trakcie prowadzonego postępowania strona, pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnień przez Trybunał Konstytucyjny w następujących i sprawach:

P 45/13 "Czy przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 roku - Kodeks karny skarbowy w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej i kary za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe są zgodne z art. 2 Konstytucji RP",

P 32/12 "Czy przepisy art. 89 ust 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe z art. 107 §1 lub wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 roku - Kodeks karny skarbowy są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP".

Ponadto, pismem z dnia [...] lipca 2015 r. pełnomocnik strony, wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 21 maja 2012 r. ( sygn. akt III SA/G11979/11).

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych wobec [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ podkreślił, że pytania prawne skierowane do Trybunału Konstytucyjnego, na które powołuje się strona, nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania w myśl art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015, poz. 613 ze zm. dalej: O.p.).

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wskazał ponadto, iż pytanie prawne w sprawie o sygnaturze akt III SA/GI 1979/11 skierowane do Trybunału Konstytucyjnego, nie powoduje obowiązku zawieszenia postępowania. Pytanie to dotyczy bowiem sytuacji, w której osoba fizyczna może zostać ukarana za ten sam czyn z dwóch różnych aktów prawnych, tj. kodeksu karnego skarbowego oraz ustawy o grach hazardowych. W niniejszej zaś sprawie strona nie została ukarana za czyn zabroniony z art. 107 kodeksu karnego skarbowego, wobec czego nie zachodzi obawa podwójnego ukarania osoby fizycznej za ten sam czyn.

Na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji, pełnomocnik strony wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytań prawnych w sprawie o nr P 45/13 (podmiot inicjujący postępowanie Sąd Rejonowy [...] w [...] X Wydział Karny) i w sprawie o nr P 32/12 (podmiot inicjujący postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach).

W trakcie prowadzonego postępowania zażaleniowego Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu powziął informację, iż postępowanie, którego zawieszenia Spółka żądała, zostało zakończone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], na podstawie której wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na ww. automatach poza kasynem gry.

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu w oparciu o art. 233 § 1 pkt 3 O.p. umorzył postępowanie wszczęte zażaleniem Spółki na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o odmowie zawieszenia postępowania, jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że skoro postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało już zakończone, to nie może ono podlegać zawieszeniu, w związku z czym postępowanie zażaleniowe winno zostać umorzone.

Pismem z dnia [...] września 2015 r. pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 208 §1, art. 127, art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 219, art. 235, art. 239 oraz art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez bezzasadne umorzenie postępowania.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie rozważenie na podstawie art. 135 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) uchylenia również postanowienia organu I instancji. Nadto pełnomocnik Spółki wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w wysokości przepisanej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wydając zaskarżone postanowienie rażąco naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego wyrażoną w art. 127 O.p.

Wskutek wydania zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym pozostaje postanowienie organu I instancji, co skutkuje pozbawieniem strony możliwości skutecznego powoływania się na okoliczność, iż postępowanie główne winno być zawieszone a stronie uniemożliwiono skuteczne kwestionowanie braku zawieszenia postępowania. Skoro bowiem postanowienie o odmowie zawieszenia może zostać zaskarżone zażaleniem, nie zaś w odwołaniu od decyzji, to uznać należy, iż umorzenie postępowania zażaleniowego pozbawia skarżącą możliwości podnoszenia naruszenia przez organ I instancji przepisów dotyczących zawieszenia postępowania wymiarowego.

Strona wskazuje również, iż organ pierwszoinstancyjny wydając postanowienie o odmowie zawieszenia przedmiotowego postępowania równocześnie z decyzją dotyczącą wymierzenia kary pieniężnej uniemożliwił zaskarżenie ww. postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że celem postępowania podatkowego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do jej istoty. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują jednak możliwość umorzenia postępowania, między innymi wtedy gdy z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy brakuje któregoś z elementów stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu.

W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i wbrew twierdzeniu strony, nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej przez bezzasadne umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis art. 233 § 1 pkt 3 O.p., stanowi z kolei, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze.

Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania występuje, gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w toku postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne , kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.

Należy podkreślić, że organ odwoławczy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania nie tylko wówczas, gdy postępowanie było od początku bezprzedmiotowe z uwagi na jego podmiot lub przedmiot. Organ podejmuje takie rozstrzygnięcie również wówczas, gdy bezprzedmiotowość wystąpiła w toku postępowania, również w trakcie postępowania zażaleniowego.

Zatem bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji braku przedmiotu stosunku prawnego. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przyczyny przedmiotowe bezprzedmiotowości postępowania zachodzą wówczas, gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić ów przedmiot. Brak przedmiotu stosunku prawnego oznacza, że elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie. Bezprzedmiotowość odnosząca się do postępowania ma ten skutek, że wydana decyzja ( postanowienie) nie ma merytorycznego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jest formalnym zakończeniem wszczętego postępowania.

W niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego, albowiem w dniu [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wydał decyzję nr [...], na podstawie której wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na ww. automatach poza kasynem gry.

Wydanie tej decyzji zakończyło zatem postępowanie, którego zawieszenia żądała strona. W związku z tym postępowanie wszczęte zażalenie strony na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia prowadzonego przez niego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej stało się bezprzedmiotowe. Skoro postępowanie toczące się przed organem pierwszej instancji zostało zakończone decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], to nie może ono podlegać zawieszeniu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 208 § 1 O.p. poprzez bezzasadne umorzenie postępowania, Sąd zauważa, że przepis ten, co prawda mówi wprost o decyzjach, jednakże mając na uwadze art. 239 O.p., stosuje się go również do zażaleń.

W związku z tym, nie sposób przyznać rację stronie, że Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu bezpodstawnie umorzył postępowanie w sprawie. By umorzyć postępowanie w danej, konkretnej sprawie, organ odwoławczy musiałby przede wszystkim w pierwszej kolejności uchylić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, o czym stanowi wprost przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit.a) O.p.

Tymczasem w sprawie będącej przedmiotem sporu nie doszło do umorzenia postępowania sprawie wniosku o zawieszenie postępowania przed organem pierwszej instancji, lecz postępowania w sprawie zażalenia złożonego na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o odmowie zawieszenia postępowania, o czym bezsprzecznie świadczy podstawa prawna zaskarżonego postanowienia, jak również jego sentencja wraz z uzasadnieniem.

Organ odwoławczy, powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej, jak również na orzecznictwo sądów administracyjnych, ale przede wszystkim biorąc pod uwagę zaistniałe okoliczności na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sposób kompletny uzasadnił, dlaczego postępowanie wszczęte wskutek złożonego zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania przed organem pierwszej instancji, winno zostać umorzone.

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu zwrócił uwagę, iż przed rozstrzygnięciem przez organ odwoławczy kwestii zasadności wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania toczącego się przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w [...], została wydana decyzja, kończąca postępowanie, którego zawieszenia żądała Spółka.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu zachodziły uzasadnione przesłanki do tego, by na mocy art. 233 § 1 pkt 3 O.p. umorzyć, jako bezprzedmiotowe, postępowanie zainicjowane zażaleniem strony.

Sąd zwraca uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 lipca 2012 r. w sprawie I FSK 1410/11, gdzie stwierdzono, że cyt.: "(...) W sytuacji gdy postępowanie odwoławcze zostało ostatecznie zakończone, bezprzedmiotowym stało się rozpatrywanie zażalenia w przedmiocie zawieszenia tegoż postępowania. Zakończonego już ostatecznie postępowanie nie można bowiem zawiesić, jak również odmówić jego zawieszenia, skoro ono już się nie toczy. Reasumując, w sytuacji gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, bezprzedmiotowym - po myśli art. 208 O.p. - stało się rozstrzyganie zażalenia na odmowę tegoż postępowania. Tym samym organ odwoławczy winien był na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 O.p., umorzyć postępowanie zażaleniowe".

Przenosząc powyższe stanowisko NSA na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, wydając zaskarżone postanowienie, postąpił w sposób zgodny z prawem. W chwili orzekania przez niego w drugiej instancji co do prawidłowości wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania pierwszoinstancyjnego, nie było już przedmiotu zawieszenia, gdyż postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało zakończone decyzją o wymierzeniu stronie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Nadmienić również należy, że od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] strona odwołała się do Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, składając w toku postępowania wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego, wskazując ponownie przesłanki podniesione we wniosku o zawieszenie postępowania przed organem pierwszoinstancyjnym.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 i art. 120 p.p.s.a. oddalił skargę.