Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2194/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2 art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat, , po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za marzec 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Skarżąca - "J." sp. z o.o. w R., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że prowadzi działalność w zakresie produkcji i sprzedaży detalicznej gier i zabawek, działalność związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, działalność usługową związaną z poprawą kondycji fizycznej oraz pozostałą działalność rozrywkową i rekreacyjną. Skarżąca podniosła, że jej aktualna sytuacja finansowa jest trudna. W ubiegłym roku Skarżąca poniosła stratę w kwocie 2.494.682,97 zł. Na skutek wprowadzenia nowych przepisów w przedmiocie podatku od gier, Skarżąca zapłaciła o 277,8% podatku więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. Skarżąca podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych obniżając koszty funkcjonowania firmy. Z kwoty 42.548.449,58 zł w 2009 r. zredukowano je do kwoty 29.590.804,36 zł w 2010 r. Powodem trudnej sytuacji jest również wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie powyższej działalności oraz wygasanie i nieprzedłużanie posiadanych zezwoleń. W 2009 r. Skarżąca prowadziła działalność w [...] punktach, a w 2010 r. już tylko w [...]. Na koniec maja 2011 r. zanotowano dalszy spadek i działalność prowadzono już tylko w [...] punktach.

Skarżąca oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł. Na rachunku bankowym Skarżąca posiada 20.846,16 zł, co udokumentowała stosownym wyciągiem bankowym. Skarżąca przedłożyła także rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. oraz bilans na 31 grudnia 2012 r. Na wezwanie referendarza sądowego nadesłała wstępny rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. oraz wstępny bilans na 30 czerwca 2013 r., wyciągi bankowe, zeznanie podatkowe, deklaracje VAT-7 oraz zestawienie sald i obrotów.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 8 października 2013 r., odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z 18 października 2013 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia.

Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", przez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części.

Skarżąca podkreśliła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, ponieważ w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Ponieważ nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, w związku z czym popyt na ten składnik majątku Skarżącej jest obecnie zerowy.

Skarżąca podkreśliła ponadto, że sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny.

Na poparcie swojego stanowiska powołała się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 24 września 2005 r. sygn. akt II OZ 954/05; z 6 czerwca 2008 r. I GSK 1202/07 oraz z 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I GZ 193/10. Podkreśliła, że należy w sposób indywidualny oceniać przede wszystkim realne, a nie jedynie hipotetyczne, możliwości poniesienia przez stronę opłat sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z 8 października 2013 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące.

Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym w sprawie jest wpis od skargi w kwocie 3.041 zł. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że na dzień wydania niniejszego postanowienia Skarżąca zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w sześciu sprawach o sygn. od III SA/Wa 2192/13 do 2197/13 w łącznej kwocie 17.537 zł

W ocenie Sądu, wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Dane ujęte we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie wskazują bowiem, że nie posiada ona środków pozwalających na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych.

Z nadesłanych Sądowi dokumentów wynika, że Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą w zakresie gier na automatach. Skala tej działalności wciąż jest znaczna, mimo straty odnotowanej za poprzedni rok obrotowy oraz ograniczenia ilości punktów, w których prowadzona jest działalność w zakresie gier na automatach. Z rachunku zysków i strat wynika, iż w 2012 r. Skarżąca uzyskała przychody netto ze sprzedaży w kwocie 16.451.170,26 zł. Skalę tej działalności obrazują również bieżące deklaracje VAT-7, wstępny bilans oraz rachunek zysków i strat a także zestawienie sald i obrotów. Wynika z nich, że w pierwszym półroczu 2013 r. przychody ze sprzedaży i inne przychody operacyjne wyniosły ponad 7.000.000 zł. Na podobnym poziomie kształtowały się koszty ich uzyskania. Według bilansu, 30 czerwca 2013 r. środki pieniężne w kasie i na rachunku wynosiły 805.421,14 zł, a przy tym Skarżąca posiadała także inne środki pieniężne w kwocie 102.191,90 zł. Kwoty te wielokrotnie przekraczają łączną kwotę wpisów od skarg, jakie powinna zapłacić Skarżąca.

Zważyć przy tym należało, że prowadząc działalność gospodarczą Skarżąca należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zostały zminimalizowane, czy też w ogóle wyeliminowane. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że Skarżąca wciąż uzyskuje przychody z prowadzonej działalności i kształtują się one na znacznym poziomie.

Zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, że przy tak wysokich przychodach i dużym majątku (wg bilansu – jej rzeczowe aktywa trwałe wynoszą ponad 7 mln zł) Skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym sporem sądowym. Ponownie należy podkreślić, że w tej sytuacji nie może mieć decydującego znaczenia odnotowany ujemny wynik działalności gospodarczej.

W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z 8 października 2013 r. Skarżąca podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, ponieważ w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia posiadanej licencji. Dodatkowo podkreśliła, że sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny.

Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że nawet przyjmując – jak twierdzi Skarżąca – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, nie można pominąć okoliczności, że Skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe, urządzenia techniczne i maszyny. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację Skarżącej, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku.

W przekonaniu Sądu wartość środków, jakimi Skarżąca obracała w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.041 zł, nie pozwala uznać za zasadne twierdzenia Skarżącej, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, Skarżąca miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd zauważa przy tym, że mimo podnoszonej trudnej sytuacji finansowej, Skarżąca potrafiła wygospodarować środki na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.

Posiadanie środków pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Skarżąca okoliczności takich nie przedstawiła. Okolicznością taką nie jest bowiem wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że Skarżąca nie udowodniła w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanej pomocy.