Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1744/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2006 r. sygn. akt III SA/Łd 186/06 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 1744 / 06

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. P. uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] listopada 2005 r.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. Nr 90 poz. 575 z 1998r. ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115) – dalej zwanego rozporządzeniem - oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po analizie zgromadzonej dokumentacji i rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] listopada 2005 roku, który nie stwierdził u K. P. choroby zawodowej pod postacią "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat" - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ administracji wydając decyzję stwierdził, że w przypadku skarżącej nie miało miejsca narażenie na występowanie nadmiernego wysiłku głosowego w środowisku pracy, trwającego co najmniej 15 lat, bowiem od 1981 roku do chwili zakończenia zatrudnienia t.j. do 30 listopada 2003 r. skarżąca będąc dyrektorem przedszkola pracowała w niepełnym wymiarze godzin dydaktycznych i była to praca niezwiązana z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Ponadto dwie specjalistyczne uprawnione do orzekania o chorobach zawodowych jednostki orzecznicze tj. Przychodnia Konsultacyjno - Diagnostyczna WOMP w Łodzi i Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej tj. brak klinicznego rozpoznania cech przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Natomiast rozpoznany u skarżącej rak krtani nie jest w ocenie organu chorobą zawodową spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, a obserwowany u skarżącej polipowaty przerost fałdu głosowego nastąpił z powodu rozwoju zmiany nowotworowej, a nie z powodu narażenia na wysiłek głosowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę K. P. stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie stanowi - zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a.- podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem w niniejszym postępowaniu nie brały udziału - bez swej winy -wszystkie strony tego postępowania.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przepisy obowiązującego rozporządzenia przewidują konieczność powiadomienia pracodawcy o wszczęciu postępowania w sprawie choroby zawodowej (§4) oraz doręczenia mu decyzji (§ 8 ust. 3 pkt 2).

Tymczasem z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż pracodawcy skarżącej t. j. Miejskiemu Przedszkolu Nr [...] w Ł. przy ul. J. nie doręczono ani zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie choroby zawodowej, ani decyzji z dnia 6 lutego 2006 roku. Pracodawcy nie zawiadomiono również zgodnie z art. 131 k.p.a. o wniesieniu przez skarżącą odwołania.

Nadto w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. naruszają "również przepisy postępowania w szczególności art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 jak również przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy".

Sąd wskazał, iż zgodnie z załączonym do akt administracyjnych skierowaniem na badania lekarskie zostało ono wystosowane według rozpoznania wynikającego z orzeczenia laryngologa z dnia 20 lutego 2003 r., przy czym orzeczenia tego nie ma w aktach administracyjnych. Nie ma więc zdaniem Sądu możliwości stwierdzenia, z jakim rozpoznaniem skarżąca została skierowana na badania lekarskie. Z kolei z orzeczenia z dnia 8 marca 2005 r. wynika, że ustalenia kliniczne dotyczące choroby, w stosunku do której prowadzono postępowanie obejmowały raka krtani, zaś ustalenia kliniczne dotyczące choroby w stosunku do której prowadził postępowanie IMP w Łodzi obejmowały obserwację negatywną w kierunku przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Z opinii obu jednostek orzeczniczych nie wynika, czy i w jakim zakresie uwzględniano dokumentację medyczną pracownika sprzed 2003 roku, skoro skarżąca twierdzi, że pierwsze zmiany na lewej strunie głosowej stwierdzono u niej podczas badań profilaktycznych w 2000 roku. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z uzasadnienia orzeczenia WOMP nie wynika w ogóle jaka dokumentacja była analizowana, zaś z uzasadnienie orzeczenia IMP w Łodzi wskazuje na to, że orzeczenie to uwzględniło dokumentację lekarską WOMP w Łodzi (orzeczenie z dnia 8 marca 2005), dokumentację z leczenia na Oddziale Laryngologicznym Szpitala im. Pirogowa w Łodzi, Klinice Laryngologii AM w Łodzie, wyniki przeprowadzonego przez lekarza laryngologa i specjalistę medycyny pracy, badanie specjalistyczne z dnia 3 sierpnia 2005 roku.

W ocenie Sądu pierwszej instancji niejednoznaczne i budzące wątpliwości jest stwierdzenie zawarte w piśmie IMP w Łodzi z dnia 12.10.2005 roku, że "polipowaty przerost fałdu głosowego może mieć również etiologię pozazawodową i nastąpić z powodu rozwoju zmiany nowotworowej". W opinii Sądu użycie sformułowania "również etiologię pozazawodową" sugeruje możliwość powstania polipowatego przerostu fałdu głosowego z przyczyn zawodowych. W takiej sytuacji należało wyjaśnić, czy zmiany polipowate (stwierdzone w badaniu z dnia 7 kwietnia 2003 roku) nie powstały w warunkach narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy, a następnie na skutek rozwoju choroby i osłabienia organizmu nie przekształciły się w zmianę nowotworową jak sugeruje skarżąca. Oceny takiego stanowiska strony nie zawiera orzeczenie IMP w Łodzi.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydając zaskarżoną decyzję bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy naruszył wskazane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące postępowanie dowodowe oraz korespondujący z tymi normami § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. Konsekwencją nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego i braków w ustaleniach stanu faktycznego sprawy jest wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ograniczające się w zasadzie do zrelacjonowania przebiegu zatrudnienia skarżącej oraz przepisania w całości opinii jednostek orzeczniczych niespełniające wymogów, o których mowa w art. 107 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy sanitarne winny uzupełnić postępowanie dowodowe, ustalając w sposób jednoznaczny wszelkie okoliczności mające znaczenie w sprawie. Przede wszystkim należy uzupełnić dokumentację lekarską i wyjaśnić, jakie pochodzenie i jaki charakter miały zmiany na lewej strunie głosowej stwierdzone u skarżącej w 2000 roku, jak również dokonać oceny przyczyn powstania przerostowych zmian polipowatych lewego fałdu głosowego stwierdzonych badaniem z dnia 7 kwietnia 2003 roku i uzasadnić w sposób zrozumiały dla strony i sądu dlaczego stwierdzona zmiana nie została uznana za powstałą na skutek narażenia zawodowego i czy taka zmiana mogła przekształcić się w zmianę nowotworową. Organ winien także zadbać o to, aby akta administracyjne zawierały wszystkie dokumenty ( lub ich kserokopie) mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i umożliwiające ocenę zgromadzonych dowodów i dopiero wtedy dokonać oceny całości materiału .

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu sanitarnego I instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia:

1) prawa materialnego t.j.:

a) błędnej wykładni przepisu art. 28 k.p.a. i w związku z tym także § 8 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. l 115) oraz

b) błędnej wykładni przepisów §2 ust. 1, a także § 6 ust. 3 w związku z § 6 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach- zwanego dalej rozporządzeniem, oraz

2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania tj. art. 141 §4 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zważywszy na powyższe zarzuty organ wniósł o:

1.uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub

2. zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi K. P. oraz

3. o zasądzenie na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisu art. 28 kpa przez błędną jego wykładnię organ wskazał, iż wynika to ze sprzecznego z tym przepisem przyjęcia przez Sąd I instancji, że stroną postępowania jest pracodawca skarżącej tj. Przedszkole Miejskie Nr [...] w Ł.

Z przepisów rozporządzenia wynika jednoznacznie, że wszelkie rozstrzygnięcia zapadające na różnych etapach postępowania w sprawie choroby zawodowej dotyczą pracownika lub byłego pracownika, a to wskazuje, że to on jest stroną postępowania posiadającą interes prawny w wydaniu rozstrzygnięcia administracyjnego inne zaś podmioty wymienione w rozporządzeniu są tylko uczestnikami tego postępowania mającymi jedynie interes faktyczny. Zdaniem organu nie sposób uzasadnić interesu prawnego pracodawcy w uczestniczeniu w charakterze strony w postępowaniu dotyczący choroby zawodowej wszczętym przez organ inspekcji sanitarnej, gdyż niewątpliwie nie występuje tu bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją prawną pracodawcy, a normą prawa materialnego zawartą w rozporządzeniu z dnia 30.07.2002r., bowiem jego sytuacja powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu tj. pracownika (byłego pracownika) i to wyłącznie w przypadku wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, gdyż tylko skutkiem takiej decyzji powstaje dla pracodawcy obowiązek określony w § 9 ust. 2 rozporządzenia (czyli obowiązek zawiadomienia określonych podmiotów o skutkach choroby zawodowej) i to dopiero po zakończeniu odrębnego postępowania prowadzonego przed organami ZUS. Natomiast decyzja "nie stwierdzająca choroby zawodowej" nie rodzi w żadnym zakresie ani praw, ani obowiązków po stronie pracodawcy, a więc nie ma żadnego wpływu na jego sytuację prawną. Stąd brak jest po stronie pracodawcy jakiegokolwiek interesu prawnego do wniesienia ewentualnego odwołania od takiej decyzji wydanej przez powiatowego inspektora sanitarnego (czyli bycia stroną postępowania odwoławczego), jak i również brak jest takiego interesu prawnego w zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji nie stwierdzającą choroby zawodowej.

W ocenie strony wnoszącej kasację Sąd I instancji na skutek błędnej wykładni przepisu art. 28 kpa i co się z tym wiąże również przepisu § 8 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30.07.2002r. błędnie ocenił, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wydał decyzję z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 10 § 1, art. 61 § 4, art. 109 § 1 i art. 131 kpa, które to naruszenie, w ocenie Sądu, stanowiłoby podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Naruszenie przepisu § 2 ust 1 rozporządzenia przez błędną jego wykładnię polega zdaniem organu na przyjęciu przez Sąd I instancji, że "należało w postępowaniu udzielić odpowiedzi na pytanie, czy zmiany polipowate (stwierdzone w badaniu z dnia 7.04.2003r.) nie powstały w warunkach narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy, a następnie na skutek rozwoju choroby i osłabienia organizmu nie przekształciły się w zmianę nowotworową" czym sugeruje się, że poczynienie ustaleń w tym zakresie może mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia czyli prowadzić do uznania raka krtani jako choroby zawodowej spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Tymczasem zgodnie z treścią §2 ust. 1 rozporządzenia jeśli rozpoznana u pracownika choroba nie jest wymieniona w tym wykazie jako skutek określonego w nim narażenia zawodowego to nie można rozpoznać jej jako choroby zawodowej nawet gdyby występował związek przyczynowy pomiędzy tymi schorzeniami a czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy. Oznacza to również, że jeśli choroba wprawdzie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ale w środowisku pracy nie występuje rodzaj narażenia zawodowego, który zgodnie z wykazem chorób zawodowych może ją spowodować to i wówczas nie można jej rozpoznać jako choroby zawodowej.

W niniejszej sprawie podejrzenie choroby zawodowej dotyczyło choroby wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych, wśród których nie wymienia się raka krtani jako choroby zawodowej związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Tak więc nawet gdyby teoretycznie nadmierny wysiłek głosowy mógł pośrednio mieć jakiś wpływ na rozwój raka krtani, to i tak nie mógłby zostać uznany za chorobę zawodową.

Z kolei zarzut uczyniony organom przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, że w aktach postępowania brak jest dokumentacji medycznej skarżącej oraz nakazanie organom uzupełnienie akt o tę dokumentację należy uznać za bezpodstawny i wynikający z błędnego rozumienia przez Sąd przepisu § 6 ust. 3 w związku z § 6 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia.

Niezrozumiały w ocenie strony wnoszącej kasację ponadto jest zarzut, że w aktach administracyjnych nie ma orzeczenia laryngologa z dnia 20.02.2003r., na podstawie którego zostało wystawione skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej skoro rozpoznanie z tego orzeczenia zostało przytoczone w skierowaniu. Zarzut ten wynika z błędnej oceny przez Sąd I instancji materiału dowodowego sprawy, co stanowi naruszenie przepisu art. 141 § 4 ppsa i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy podobnie jak błędna ocena Sądu, że organy obowiązane były do zgromadzenia i oceny dokumentacji medycznej skarżącej .

W konsekwencji powyższych błędów w ocenie materiału dowodowego sprawy jak również błędnej wykładni wskazanych wyżej przepisów rozporządzenia Sąd dopuścił się obrazy przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit c ppsa uznając, iż wskazane przez Sąd uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej, co jak organ wyżej wykazał, nie miało miejsca, gdyż nawet gdyby uznać, że organy rzeczywiście nie wyjaśniły wszystkich okoliczności podniesionych przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku to niewątpliwie organy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera w części usprawiedliwione podstawy, uzasadniające przyjęcie, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej zacząć należy od przedstawionego w kasacji zarzutu naruszenia przepisu art. 28 kpa w zw. z § 8 ust. 3 rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie zdaniem organu w zaskarżonym wyroku, iż pracodawca jest stroną postępowania, w którym wydano decyzję nie stwierdzającą u pracownika choroby zawodowej.

Argumentacji organu wnoszącego skargę kasacyjną, a dotyczącej kręgu podmiotów będących stronami w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej nie można w całości podzielić.

Trafnie wprawdzie stwierdzono we wniesionej skardze kasacyjnej, iż w świetle przepisu art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego może być jedynie podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Decydujące przy tym znaczenie dla uzyskania przymiotu strony ma istnienie interesu materialno-prawnego w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Jak wywodzi sam organ dla pracodawcy nie bez znaczenia pozostaje treść orzeczenia organu, a więc rozstrzygnięcia, czy u pracownika chorobę zawodowa stwierdzono, czy też nie.

Oceniając posiadanie przez pracodawcę interesu prawnego należy zauważyć, iż w myśl zawartego w rozporządzeniu unormowania, choroby zawodowe stanowią choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tak więc rozpoznanie choroby zawodowej ściśle powiązano z istnieniem narażenia zawodowego. W konsekwencji w postępowaniu dotyczącym zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych przypisano określone uprawnienia i obowiązki pracodawcy, a uczyniono to zarówno w treści rozporządzenia Rady Ministrów, jak i w kodeksie pracy. Kodeks pracy uchybienie przepisom bhp oraz procedurom związanym ze stwierdzeniem, z zapobieganiem chorobom zawodowym wiąże z odpowiedzialnością zakładu pracy wprost i nakłada na pracodawcę określone obowiązki. Przykładowo kodeks pracy w art. 212 zwraca uwagę na potrzebę organizowania i przygotowywania prac w sposób uwzględniający zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy. Treść przepisu art. 230 § 1 k.p. oraz art. 231 k.p. nie pozostawia też wątpliwości, iż w razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstanie choroby zawodowej, pracodawca obowiązany jest przenieść pracownika do innej pracy, nie narażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Tak więc to, czy w określonym zakładzie pracy występuje narażenie zawodowe o jakim mowa w § 2 rozporządzenia, czy też nie ma istotne znaczenie dla pracodawcy i wiąże się z ewentualną po stronie pracodawcy odpowiedzialnością karną, cywilną, jak i służbową względem pracownika odpowiedzialnego za dopełnienie procedur wskazanych w kodeksie pracy. Dlatego też w omawianym rozporządzeniu ustawodawca prawa i obowiązki pracodawcy skonkretyzował na co wyraźnie wskazuje treść §2 ust. 4, § 3 ust.1 pkt 1, §4 ust. 1, § 6 ust. 2 pkt 1, § 8 ust. 3 pkt 2 oraz § 9 ust. 2 tegoż rozporządzenia. Chociaż w tymże rozporządzeniu nie przypisano pracownikowi i pracodawcy tychże samych uprawnień jak na przykład tego, że w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia tylko pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Uprawnienia tego nie ma już pracodawca, chociaż on z kolei może zwracać się do organu z wnioskiem o podjęcie czynności o jakich mowa np. w § 8 ust. 2 rozporządzenia.

Zauważyć też należy, iż obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w zakładzie pracy oznacza, że ciąży on na nim niezależnie od tego, czy u pracownika nastąpi stwierdzenie choroby zawodowej, czy też nie. Zadania pracodawcy określone w art. 236 k.p. znajdują również wyraz w art. 234 k.p. i art. 235 k.p. i odgrywają istotną rolę w prewencji, która uznawana jest z kolei za podstawowy kierunek działań w zakresie bhp. Stąd też nawet fakt odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika przez organ administracji nie uzasadnia odmowy przyznania pracodawcy przymiotu strony, ponieważ z postępowaniem związanym ze stwierdzeniem takiej choroby wiążą się nie tylko określone uprawnienia pracownika, lecz także obowiązki pracodawcy, w szczególności obowiązek stosowania właściwych środków zapobiegawczych. Nie może więc być pracodawca pozbawiony wiedzy o ewentualnych roszczeniach pracowników, jak i o zagrożeniach istniejących w ocenie tychże pracowników w warunkach pracy.

Mając uwagi wyżej przedstawione na względzie stwierdzić należy, iż pracodawca posiada przymiot strony w postępowaniu, którego podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ).

Trafnie jednakże we wniesionej kasacji zauważono, iż w przedmiotowej sprawie pracodawca brał udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i w tej kwestii Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości. Fakt, iż postępowanie przed organami administracji dotknięte było wadami sam przez się nie uzasadnia jeszcze tego, iż określoną stronę pozbawiono udziału w postępowaniu. Tak więc zawarte w zaskarżonym wyroku stwierdzenie o pozbawieniu pracodawcy udziału w postępowaniu administracyjnym jest nieuprawnione. Zauważyć trzeba, iż wobec treści art. 33 § 1 p.p.s.a. stanowiącego, iż uczestnikiem postępowania sądowo-administracyjnego na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, rzeczą Sądu było powiadomienie pracodawcy o prowadzonym postępowaniu przed Sądem i ewentualne wyjaśnienie wątpliwości co do udziału tej strony w postępowaniu przed organami administracji (por. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. P. Tarno , Wydanie 2, rok 2006 str. 98).

Stosownie do art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wykaz chorób zawodowych zawiera załącznik cytowanego już rozporządzenia.

Trafnie wskazano we wniesionej kasacji, iż zgodnie z treścią §2 ust. 1 rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się wyłącznie choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Stwierdzić trzeba, iż obowiązujący wykaz chorób zawodowych stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Konsekwentnie trzeba więc przyjąć, że zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Taki też pogląd wyrażono w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. ( sygn. akt OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4), które to stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, stwierdzając przy tym, iż zachowało ono swą aktualność w świetle obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów.

Tak więc, aby możliwe było stwierdzenie istnienia choroby zawodowej koniecznym jest pozytywne ustalenie dwu elementów tj. istnienia choroby wymienionej w wykazie i istnienia czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub związanych ze sposobem wykonywania pracy. Brak jednego ze wskazanych wyżej elementów czyni bezprzedmiotowym dokonywanie ustaleń w zakresie istnienia drugiej przesłanki koniecznej dla stwierdzenia choroby zawodowej, czy też dokonywanie oceny w zakresie istnienia, czy też braku związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną chorobą, a istniejącym narażeniem na jej powstanie.

Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, iż w rozpoznawanej sprawie zasadnie wskazano we wniesionej skardze kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia. Koniecznym bowiem w przedmiotowej sprawie było zajęcie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska co do kwestii związanej z pracą pracownika w narażeniu zawodowym i to w sytuacji, gdy organ istnienie tegoż narażenia zakwestionował, a następnie odniesienie się do zagadnień związanych z chorobą zawodową, przy uwzględnieniu wykazu tych chorób. Dopiero bowiem istnienie narażenia mogłoby pozwolić Sądowi na ewentualne podważenie ustaleń zawartych w kontrolowanej przez ten Sąd decyzji, a wydanej w oparciu o orzeczenia lekarskie.

Zasadny jest w tej sytuacji zarzut kasacji dotyczący naruszenie przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny wszystkich tych elementów, które muszą zaistnieć łącznie, aby możliwe było stwierdzenie istnienia choroby zawodowej. W konsekwencji podzielić należy stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, iż Sąd nie wykazał, aby stwierdzone w zaskarżonym wyroku uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Oczywiście zasadnie, wbrew odmiennym wywodom kasacji wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, że obowiązkiem organu jest kontrolowanie, czy wydane orzeczenie lekarskie stanowiące z kolei podstawę wydania decyzji, a będące środkiem dowodowym, wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy orzeczenie to jest rzeczowe i przekonywająco uzasadnione. Jednakże kwestionując ocenę dokonaną w kontrolowanej decyzji, Sąd swoje zastrzeżenia względem dokonanej przez organ oceny winien powiązać z drugą przesłanką konieczną dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej tj. istnieniem narażenia zawodowego. Dopiero po pozytywnym stwierdzeniu istnienia tych dwu elementów należałoby się odnieść do kwestii związku przyczynowego pomiędzy tymi dwoma przesłankami.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W toku ponownego rozpoznawania sprawy konieczne jest dokonanie przez Sąd pierwszej instancji oceny ustaleń przyjętych przez organ w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności co do tego, czy organ wyjaśnił te wszystkie okoliczności, które mogą stanowić podstawę stwierdzenia, bądź odmowy stwierdzenia istnienia u choroby zawodowej.

O kosztach orzeczono na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a. Odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od K. P. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego Naczelny Sąd Administracyjny kierował się przedmiotem sprawy, zakresem zasadności zarzutów kasacji, biorąc ponadto pod uwagę fakty związane ze stanem majątkowym i sytuacją życiową K. P.