Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1450/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5, art. 31(2) ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk(spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego A. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 czerwca 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 312 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) – dalej urp., sprzeciwił się wpisowi A. J. – dalej skarżący na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonanemu uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] – dalej Rada, z dnia [...] maja 2009 r.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2009 r. skarżący wystąpił do Rady z wnioskiem

o dokonanie wpisu na listę radców prawnych, która uchwałą z [...] maja 2009 r. wpisała skarżącego na listę radców prawnych tej Izby. W uzasadnieniu podjętej uchwały Rada wskazała, że skarżący po ukończeniu studiów prawniczych w 1995 r., we wrześniu 1997 r. złożył egzamin sędziowski, z dniem [...] grudnia 1997 r. powołany został na stanowisko asesora Sądu Rejonowego [...],

a w październiku 1999 r. został mianowany na stanowisko sędziego tego sądu, piastując je do końca 2005 r. Następnie od [...] stycznia 2006 r. do [...] stycznia 2007 r. piastował stanowisko sędziego Sądu Rejonowego [...]. Orzeczeniem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z [...] czerwca 2003 r. uznano skarżącego za winnego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i za to na podstawie art. 107 § 1 i art. 109 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, wymierzono mu karę złożenia sędziego z urzędu.

Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego w [...] z [...] stycznia 2007 r. Po wnikliwym zbadaniu kandydatury skarżącego, Rada uznała, że orzeczona wobec niego kara była skutkiem czynu nieumyślnego, który nie może rzutować na ogólną ocenę kandydata

i powodować, że jako kandydat nie spełnia przesłanki uprawniającej do wpisu na listę radców prawnych. Rada wzięła również pod uwagę pozytywną ocenę skarżącego

z okresu piastowania przez niego urzędu sędziego.

W zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji, Minister Sprawiedliwości - dalej organ podał, że z akt osobowych kandydata wynika, iż pan A. J. pełnił urząd Sędziego Sądu Rejonowego [...]. Stosunek służbowy pana A. J. wygasł z dniem [...] stycznia 2007 r. na skutek wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego — Sądu Dyscyplinarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. sygn. akt [...]. wymierzającego karę ułożenia sędziego z urzędu, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego — Sądu Dyscyplinarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. sygn. akt [...].

Pan A. J. uznany został za winnego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że w dniu [...] maja 2002 r. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym marki [...] nr rej. [...], nie zachował szczególnej ostrożności w czasie zbliżania się do skrzyżowania oznakowanego znakami pionowymi, poziomymi i sygnalizacją świetlną i nie zatrzymał się na linii warunkowego zatrzymania w końcowej fazie wyświetlania żółtego sygnału świetlnego dla jego kierunku ruchu: Wjechał w ten sposób na skrzyżowanie, wykonując manewr skrętu w prawo i w lewo. Pan A. J. stracił panowanie nad kierowanym pojazdem i uderzył w barierkę energochłonną usytuowaną po lewej stronie i przemieścił się w kierunku prawej krawędzi jezdni. Następnie obracając się, uderzył przodem samochodu w wiatę przystanku [...], na którym znajdowali się K. S. i M. P.. W wyniku wypadku K. S. doznała obrażeń ciała skutkujących zgonem w szpitalu w dniu [...] maja 2002 r., zaś M. P. - obrażeń ciała w postaci obustronnego wiełoodłamowego złamania kości piszczelowych, złamania kości nosa, wielomiejscowych otarć naskórka i potłuczenia ogólnego skutkującego rozstrojem zdrowia na czas powyżej 7 dni.

Za czyn ten, stanowiący również przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. pan A. J. został skazany wyrokiem z dnia 6 marca 2006 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w [...] na karę dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres pięciu lat próby. Orzeczone wobec niego zostały również środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat i nawiązki płatnej na rzecz pokrzywdzonego. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem z dnia [...] października sygn. [...] Sądu Okręgowego w [...].

Nawiązując do treści art. 24 ust. 1 pkt 5 urp organ wskazał, że przedmiotem oceny rękojmi do wykonywania zawodu radcy prawnego jest nieskazitelność charakteru oraz dotychczasowe zachowanie kandydata. Mając na uwadze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił, że nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata wyłącznie w sferze etyczno – moralnej, oznacza ona również pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających te cechy. Uznał, iż skarżącemu nie można przypisać tych cech, a swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje on rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdaniem organu, skarżący dopuszczając się popełnienia przestępstwa, rażąco naruszył obowiązujący porządek prawny – normatywne zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Charakter i rodzaj przewinienia dyscyplinarnego, a przede wszystkim okoliczności związane z zaistnieniem wypadku drogowego, skutkującego śmiercią jednej z poszkodowanych osób i licznym obrażeniami ciała drugiej, powodują, że przebieg służby sędziowskiej nie może mieć najistotniejszego znaczenia przy analizie spełnienia przez skarżącego przesłanek dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ podkreślił, że spowodowanie tak poważnego wypadku, dyskwalifikuje kandydata na radcę prawnego w sferze etyczno – moralnej, podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz powoduje, że nie można mu przypisać atrybutów nieskazitelnego charakteru.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 urp poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie spełnia on przesłanki nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

- art. 7 Kpa., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego w wyniku ograniczenia jego uprawnień w rozwijaniu działalności zawodowej,

- art. 10 § 1 Kpa. poprzez nieinformowanie skarżącego o przebiegu postępowania, uniemożliwienie udziału w stadiach postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

- art. 77 § 1 Kpa. i art. 80 Kpa. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i zaniechanie wszechstronnej analizy całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie,

- art. 107 § 1 i 3 Kpa. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których oparł się przy wydawaniu decyzji,

a ponadto zarzucił naruszenie art. 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie wolności wyboru i wykonywania zawodu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że dokonana przez organ wykładnia art. 24 ust. 1 pkt 5 urp. nie uwzględnia w sposób prawidłowy wszystkich elementów składających się na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a także posiadanie nieskazitelnego charakteru. Zdaniem skarżącego termin "nieskazitelność" powinien odnosić się do cech charakteru kandydata, a nie do jego zachowań. Ponadto, w jego ocenie, nie można tego terminu rozumieć jako braku jakiejkolwiek skazy, ale tylko skaz charakterologicznych, które pozostają

w sprzeczności z cechami charakteru wymaganymi od radcy prawnego. W tym kontekście za nieuzasadnione uznał twierdzenie organu, że jedno incydentalne zdarzenie – spowodowanie wypadku drogowego, skutkuje brakiem rękojmi należytego wykonywania przez skarżącego zawodu radcy prawnego. Stwierdził jednocześnie, że dla zbudowania prognozy o kandydacie na radcę prawnego, niezbędne jest dokonanie bezwzględnej i szczegółowej analizy jego dotychczasowej drogi zawodowej, popartej opiniami i ocenami z miejsca pracy, mającej wpływ na pełną ocenę kandydata. Zawarł także argumentację na poparcie swoich zarzutów dotyczących naruszeń prawa procesowego, których dopuścił się organ, wydając zaskarżoną decyzję. Wskazał między innymi, że organ zaniechał wszechstronnej

i wnikliwej analizy wszystkich istotnych elementów składających się na dotychczasową drogę życiową i zawodową skarżącego. Podkreślił, że organ nie umożliwił mu zarówno czynnego udziału we właściwym stadium postępowania, jak

i wypowiedzenia się, przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów

i materiałów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2009 r. skarżący przytoczył dalsze argumenty na poparcie zarzutów zawartych w skardze, wniósł też o dołączenie jako dowodu w sprawie akt w sprawie dyscyplinarnej toczącej się przed NSA o sygn. I OW 200/08.

Na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. podtrzymał ten wniosek, wskazując, że akta te mają stanowić dowód na okoliczność, czy zaskarżona decyzja spełnia ogólnie przyjęte standardy rozstrzygnięć w podobnych sprawach.

Uczestnik postępowania Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w [...] wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2009 r. zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, zawartych w art. 7, 8, 9, 10, 77 i 80 k.p.a., a w szczególności zasady słusznego interesu obywatela, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, zasady informowania stron i pozostałych uczestników postępowania, zasady wysłuchania stron, zasady oficjalności postępowania dowodowego i prawdy obiektywnej;

2. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów i dowodów, na których organ oparł się, wydając decyzję;

3. naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, poprzez zarzucenie Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych podjęcia uchwały z naruszeniem prawa, podczas gdy uchwała podjęta została po wszechstronnym rozważeniu wszystkich przesłanek wpisu na listę radców prawnych, w tym przesłanki rękojmiowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów Ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Należy podkreślić, że na gruncie tego aktu prawnego organy samorządu zawodowego radców prawnych, sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej wobec omawianej grupy zawodowej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w sprawie dokonywania wpisu kandydata na listę radców prawnych.

Jak stanowi art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (dalej również jako: u.r.p.) na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Stosownie do art. 311 ust. 1 ww. ustawy Rada okręgowej izby radców prawnych przesyła wraz z aktami osobowymi do Ministra Sprawiedliwości w terminie 30 dni każdą uchwałę o wpisie na listę radców prawnych oraz każdą uchwałę o wpisie na listę aplikantów radcowskich.

W myśl art. 312 ust. 1 u.r.p. wpis na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 311 ust. 2, bieg tego terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 312 ust. 2 u.r.p. decyzja Ministra Sprawiedliwości może być zaskarżona do sądu administracyjnego przez zainteresowanego lub organ samorządu w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia zasad wskazanych na wstępie niniejszych rozważań Sąd uznał skargę za usprawiedliwioną, gdyż decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r. narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności rozważenia wymaga czy w rozpoznawanej sprawie, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wyczerpano przysługujące środki zaskarżenia o których mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Należy bowiem zauważyć, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości stanowiąca sprzeciw od wpisu na listę radców prawnych nie podlegała weryfikacji w administracyjnym toku instancji a zatem ograniczona została zasada dwuinstancyjności przyjęta zarówno w Konstytucji RP (art. 78) jak i w art. 15 k.p.a.

Udzielając pozytywnej odpowiedzi na postawione pytanie Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, opowiada się za stanowiskiem, że wskazana w przepisie art. 312 ust. 2 u.r.p. droga zaskarżenia sprzeciwu jest uregulowaniem szczególnym, zatem nie ma w tej sytuacji zastosowania przepis art. 127 § 3 k.p.a. (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Przepis art. 312 ust. 2 u.r.p. jest jasny, precyzyjny i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości co do zakresu jego stosowania. Stanowisko Sądu wzmacnia okoliczność, że istnienie wyjątków od omawianej zasady dwuinstancyjności dopuszcza Konstytucja RP (v. art. 78 in fine ) byleby tylko wyjątek ten oraz tryb zaskarżania określała ustawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie mającej zastosowanie w sprawie niniejszej ustawy o radcach prawnych (v. art. 312 ust. 2 u.r.p.).

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie organ stwierdził, iż skarżący nie spełnia tzw. przesłanki rękojmiowej, co wyklucza wpisanie A. J. na listę radców prawnych.

W ocenie organu, zdarzenie które miało miejsce w dniu [...] maja 2002 r. kiedy to A. J. spowodował wypadek drogowy w wyniku, którego dwie osoby doznały ciężkich obrażeń ciała, na skutek, których jedna z osób zmarła, za co został ukarany w postępowaniu dyscyplinarnym i w postępowaniu karnym dyskwalifikuje ww. kandydata w sferze etyczno-moralnej. Podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter. Naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym i to w stopniu świadczącym o tym, że prowadzenie pojazdu przez skarżącego zagraża bezpieczeństwu w komunikacji, zdaniem organu trudno uznać za zachowanie odpowiedzialne i rozważne a także świadczące pozytywnie o nieskazitelności jego charakteru.

Rozpatrując zasadność stanowiska Ministra Sprawiedliwości podkreślenia wymaga stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że o nieskazitelności charakteru świadczą takie osobiste przymioty, jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, odpowiedzialność za własne słowa i czyny, odwaga cywilna, pracowitość, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00). Rękojmia to "pewność", "zagwarantowanie czegoś", "zapewnienie o czymś". Kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" ma zatem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego członka tej korporacji. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt III SA 1454/85 stwierdził, że w każdej sprawie konieczne jest dokonanie wszechstronnej i wnikliwej analizy wszystkich istotnych elementów składających się na dotychczasową drogę życiową i zawodową kandydata oraz jego etyczne i społeczne zalety, bowiem tylko taka całościowa ocena pozwoli na prawidłowe ustalenie, czy konkretne uchybienie dyskwalifikuje kandydata (v. również: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 294/06 niepubl., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 949/06 niepubl.). Tymczasem jak wynika z uzasadnienia zakwestionowanej decyzji, Minister Sprawiedliwości sprzeciwiając się wpisowi A. J. na listę radców prawnych dokonał oceny kandydata jedynie przez pryzmat opisanego wyżej zdarzenia, które miało miejsce – co należy podkreślić - ponad siedem lat wcześniej. Zdaniem Sądu, brak rozpatrzenia (i oceny) postępowania i zachowania skarżącego zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu, w szczególności po dniu [...] maja 2002 r., świadczy o tym, że Minister Sprawiedliwości uchybił zasadzie określonej w art. 80 k.p.a. Organ nie dokonał bowiem oceny całego zebranego materiału dowodowego a swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na jednym zdarzeniu i tylko na tej podstawie odmówił skarżącemu prawa wykonywania zawodu radcy prawnego. Konsekwencją powyższego jest również stwierdzenie naruszenia innych przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. gdyż Minister nie rozpatrzył całego materiału dowodowego a przez to nie przedstawił zarówno uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji.

Należy zwrócić uwagę, że w aktach osobowych skarżącego znajduje się pismo z dnia [...] maja 2009 r. sporządzone przez Dyrektora [...], które stanowi opinię z aktualnego miejsca pracy skarżącego sformułowane są w nim opinie na temat m.in. cech charakteru kandydata, jego postawy wobec obowiązków służbowych oraz relacji ze współpracownikami. Dokument jest opatrzony datą [...] maja 2009 r. a zatem, pochodzi sprzed dnia wydania zaskarżonej decyzji. Opinia powyższa – zdaniem Sądu - powinna zostać poddana analizie i ocenie przez Ministra Sprawiedliwości który, jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, przed podjęciem zaskarżonej decyzji dysponował aktami osobowymi skarżącego zarówno w sprawie o wpis na listę radców prawnych, jak również z okresu kiedy A. J. był sędzią sądu rejonowego. Powyższy wniosek można wyprowadzić z treści korespondencji prowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości (v. pisma MS oznaczone tym samym numerem [...] z dnia [...] lipca 2009 r. i z dnia [...] czerwca 2009 r. i pismo oznaczone numerem [...] z dnia 5 czerwca 2009 r. oraz pismo OIRPr z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...]). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości o dowodach tych nie wzmiankował, koncentrując się wyłącznie – jak już podnoszono - na zdarzeniu z [...] maja 2002 r. Powyższe okoliczności wzmacniają przedstawioną wyżej argumentację Sądu, iż ocena Ministra Sprawiedliwości została sformułowana bez pełnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co jest sprzeczne z art. 80 k.p.a. Powołany przepis stanowi bowiem, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego a organ winien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową (tak: NSA /w:/ wyroku z dnia 17 maja 1994 r. SA/Lu1921/93, LEX nr 26517). Ponadto należy podkreślić, że organ dokonujący wykładni pojęcia nieostrego, a do tej kategorii należy zaliczyć pojęcie "przesłanki rękojmiowej" jest związany okolicznościami miejsca, sytuacji, czasu, a także różnymi normatywnymi zasadami, regułami i prawnie wyrażalnymi sytuacjami oraz poddany kontroli sądów administracyjnych w zakresie zgodności wniosków interpretacyjnych z obowiązującym porządkiem prawnym (por. M. Zdyb: Prawny interes jednostki w sferze materialnego prawa administracyjnego. Lublin 1991, s. 250-251).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ nie sprostał ww. wymaganiom, stąd arbitralna decyzja Ministra Sprawiedliwości musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako podjęta z naruszeniem prawa. Z uwagi na przedstawione wyżej mankamenty, za uzasadnione należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Organ, co już wyżej akcentowano, omawianego incydentu nie ocenił w kontekście postawy etyczno-moralnej skarżącego, jaką skarżący prezentował zarówno przed jak i po dniu [...] maja 2002 r. ale ograniczył się jedynie do zreferowania i oceny tego jednego zdarzenia. Należy przy tym podkreślić, że wadliwym byłoby wyprowadzenie z powyższych rozważań wniosku, iż jednorazowe pejoratywne zachowanie nie może doprowadzić do sytuacji, która zostanie oceniona jako dyskwalifikująca kandydata na radcę prawnego w sferze etyczno-moralnej. Zdaniem Sądu, nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter strony. Skarżący powinien mieć świadomość, że nawet najlepsza nota o pracy oraz działaniu w życiu publicznym i prywatnym, wystawiona przez uprawniony do tego organ, może ulec zmianie w wyniku jednego zachowania osoby, której opinia dotyczyła (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r. LEX nr 190774).

Jednakże organ nie może opierać się na selektywnie wybranych dowodach ale ma obowiązek rzetelnie zebrać i ocenić cały materiał dowodowy. Tego natomiast w sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, nie uczynił stąd stwierdzona została wadliwość zaskarżonej decyzji. Pogląd ten znajduje swoje odzwierciedlenie m.in. w wyroku NSA z dnia 5 maja 2008 r. II GSK 325/07 gdzie wskazano, że "decyzję o sprzeciwie podważa każda jej arbitralność - w tym wynikającą np. z braku rozważenia całokształtu istotnych w sprawie okoliczności"

Odnosząc się do argumentacji strony, że Okręgowa Izba Radców Prawnych przed dokonaniem wpisu miała wiedzę o zaistniałym zdarzeniu oraz przyczynach złożenia skarżącego z urzędu sędziego i pomimo to uznała, że ujawnione uchybienie nie dyskwalifikuje skarżącego należy zauważyć, że sprzeciw Ministra od wpisu na listę radców prawnych stanowi w istocie środek korygujący o charakterze władczym, a zatem organ ten ma całkowitą autonomię w zakresie oceny okoliczności faktycznych sprawy. Jednocześnie trudno odmówić A. J. racji, gdy wskazuje na tak daleką rozbieżność ocen: Ministra i organu korporacyjnego. Trudno bowiem a priori założyć, że działanie organu samorządu zawodowego podejmującego uchwałę o wpisie na listę radców prawnych nie było racjonalne oraz nakierowane na pełną realizację normy zawartej w art. 17 Konstytucji RP, która stanowi, iż samorząd zawodowy ma sprawować pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Trzeba to rozumieć jako obowiązek sprawowania nadzoru, który może mieć nie tylko charakter bieżący (korygujący działania w toku ich wykonywania) ale i prewencyjny, a więc zapobiegający niekorzystnym z punktu widzenia interesu publicznego zachowaniom, jeszcze przed ich podjęciem. Chroni się w ten sposób dobra, którym w wyniku rachunku aksjologicznego przyznano wyższą wartość niż zachowanie swobody działalności jednostek w danej dziedzinie (szerzej na ten temat patrz: M. Szydło Nabywanie uprawnień do wykonywania wolnych zawodów Państwo i Prawo 2002/7/str. 51 i nast.).

Ponieważ z istoty sprzeciwu wynika, że Minister Sprawiedliwości dokonuje oceny całkowicie odmiennej niż uczynił to organ samorządu korporacyjnego, decyzja wydana w tym przedmiocie powinna być, zdaniem Sądu, uzasadniona w sposób szczególnie staranny tzn. ocena całego materiału dowodowego winna zostać dokonana w sposób wyjątkowo dogłębny i wyważony. Sprzyja to poszanowaniu zasady ogólnej pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa sformułowanej w art. 8 k.p.a. Zasada, która ma fundamentalne znaczenie dla siły państwa i skuteczności jego działania. Z uwagi na występujące w rozpatrywanej sprawie sprzeczne interesy stron, organ nie mógł bezkrytycznie uwzględnić tylko jednego z wchodzących w grę interesów tj. interesu publicznego. W niniejszej sprawie, dając bezwzględny prymat interesowi publicznemu, bez rozważenia interesu strony Minister Sprawiedliwości naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim zasadę z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy (v. powołany art. 8 k.p.a.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że konieczność skrupulatnego wyważenia przez organy reglamentujące dostęp do wolnych zawodów dwóch sprzecznych racji: z jednej strony - interesu indywidualnego w nieskrępowanym rozwijaniu działalności zawodowej (art. 65 Konstytucji RP), z drugiej – interesu publicznego, obejmującego m.in. ochronę potencjalnych klientów jest wymuszona m.in. konstrukcją decyzji uprawniającej do wykonywania wolnego zawodu w której nie zamieszcza się zleceń ani warunków. Sterowanie zatem zachowaniem osób uprawnionych do wykonywania zawodu – w tym przypadku – zawodu radcy prawnego, będzie mogło mieć miejsce dopiero na etapie wykonywania obowiązków. Stąd skonkretyzowany wymiar procesu wzajemnego wyważania wartości i przyznawania jednej z nich silniejszej ochrony dokonuje się w toku indywidualnego wartościowania sytuacji każdej z osób, która aspiruje do tego, aby wykonywać wolny zawód.

Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z akt sprawy dyscyplinarnej sędziego NSA uznając, iż dowód ten jest nieprzydatny w niniejszej sprawie.

Wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności Sąd oparł na przepisie art. 152 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.