Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 528/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 14, § 16 ust 1 i 3, § 17, § 17 ust 1, § 23 ust 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1013
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib,  zasięgu działania i właściwości.
article: § 35 pkt 6 załącznik nr 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1013
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib,  zasięgu działania i właściwości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant specjalista Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga D. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Pismem z dnia [...] października 2018 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w C. (dalej: "WKU") skierował D. K. (dalej: "skarżący") na badanie przez wojskową komisję lekarską, w celu ustalenia aktualnej zdolności do służby wojskowej.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. (dalej: "RWKL", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 30a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1430 ze zm.), dalej: "u.p.o.o." oraz § 8, § 10 i § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2018 r,. poz. 258) dalej: "rozporządzenie MON z dnia 24 stycznia 2018 r." oraz § 5 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia [...] sierpnia 2012 r.", orzekła, że skarżący jest niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej - kategoria D.

RWKL rozpoznała u skarżącego: 1) astmę oskrzelową sporadyczną - § 35 pkt 6 oraz 2) bliznę poparzeniową prawego przedramienia - § 3 pkt 1.

Uzasadniając podjęte orzeczenie organ I instancji wskazał, iż stwierdzone w wyniku wykonanych badań rozpoznanie w pkt 1 (astma oskrzelowa sporadyczna) powoduje niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej, na podstawie wykazu stanowiącego Załącznik Nr 2 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r., w grupie badanych I. Wyjaśnił, iż astma oskrzelowa (zwana także dychawicą) jest przewlekłą chorobą zapalną. Spowodowana jest infekcjami wirusowymi oraz bakteryjnymi, niekiedy nawet stresem. Dolegliwość ta powoduje u pacjentów znacznie ograniczoną wydolność dróg oddechowych i atakuje coraz większą liczbę populacji. Astma oskrzelowa jest nieuleczalna - już na samym początku powoduje nieodwracalne zmiany w oskrzelach. Charakterystycznym objawem astmy jest świszczący oddech, duszności oraz uciążliwy kaszel. Dzięki dobrze dobranemu leczeniu z astmą można normalnie funkcjonować. Przyczyny astmy oskrzelowej nie są jednoznacznie stwierdzone - mówi się raczej o zespole czynników, które mogą ją powodować. U podłoża napadów astmy leżą mechanizmy zapalne, alergiczno-immunologiczne oraz reakcja alergiczna na kontakt z niektórymi substancjami, objawiająca się napadami kaszlu. Czynniki te dzieli się na genetyczne i środowiskowe. Chorzy na astmę oskrzelową mogą normalnie funkcjonować, pod warunkiem przyjmowania leków oraz zachowania określonych zasad.

Dalej RWKL wskazała, że wymagania zdrowotne do pełnienia służby wojskowej są bardzo wysokie co spowodowane jest perspektywą wieloletniej, ciężkiej służby. Służba ta ze względu na swoją specyfikę jest obarczona wieloma czynnikami uciążliwymi dla zdrowia m. in.: nieregularnym trybem pracy i związanym z tym nieregularnym i nieprawidłowym odżywianiem, bardzo dużym stresem (zajęcia strzeleckie z różnego rodzaju broni palnej, rzuty granatem, udział w misjach bojowych), dużą urazowością. Wymaga ona dużej odporności i wytrzymałości zarówno fizycznej jak i psychicznej. Zajęcia często odbywają się w trudnych warunkach zarówno atmosferycznych (upał, mróz, deszcz, kurz) jak i terenowych na poligonie, czy też w ramach misji pokojowych (różnych strefach klimatycznych, często z narażeniem zdrowia i życia). Związana jest ona z dużymi obciążeniami wszystkich narządów i układów ludzkiego organizmu. Wszystkie wymienione wyżej uwarunkowania wymagają od kandydatów bardzo dobrego stanu zdrowia, a predysponują w znacznym stopniu do nasilenia bądź wystąpienia poważnych dolegliwości związanych z rozpoznanymi schorzeniami u zainteresowanych.

W odwołaniu złożonym na ww. orzeczenie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zakwalifikowanie go do kategorii A - zdolny do czynnej służby wojskowej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1) § 8 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. w związku z art. 30a ust. 1 u.p.o.o. poprzez zaliczenie go do kategorii D zdolności do czynnej służby wojskowej, podczas gdy stan jego zdrowia uzasadnia zaliczenie do kategorii A;

2) § 8 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. w związku z art. 30a ust. 1 i 2 u.p.o.o. poprzez nieuwzględnienie przy zaliczeniu go do odpowiedniej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wyników badań specjalistycznych, którym został poddany, a z których to wyników badań można jednoznacznie wywnioskować, że stan jego zdrowia uzasadnia zakwalifikowanie go do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej.

Uzasadniając odwołanie skarżący podał, iż w wykonywanych w przeszłości badaniach nie stwierdzono u niego nieodwracalnych zmian w oskrzelach co oznacza, że nie chorował na astmę. Od 2010 r. nie ma żadnych problemów zdrowotnych i nie przyjmuje leków.

Przy odwołaniu skarżący złożył dokumentację medyczną dotyczącą diagnostyki i leczenia astmy oskrzelowej, pyłkowicy, alergicznego nieżytu nosa i alergii pokarmowej w latach 2006 - 2010.

Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot kontroli w niniejszej sprawie orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej: "CWKL", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej: "k.p.a." oraz art. 30a ust. 1, 2 i 3 u.p.o.o., a także na podstawie § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MON z dnia 24 sierpnia 2012 r., § 10, § 18 ust. 4 oraz § 22 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia, po przedstawieniu stanu sprawy, CWK[...] wskazała, iż rozpatrzyła odwołanie zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MON z dnia 24 sierpnia 2012 r. Podniosła, iż w związku ze skierowaniem WKU w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej skarżącego, RWKL przeprowadziła stosowne konsultacje w ośrodku referencyjnym dla wojska, tj. [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką w L. W dniu [...] listopada 2018 r. skarżący był badany przez alergologa, specjalistę chorób płuc, który potwierdził fakt rozpoznania w przeszłości astmy oskrzelowej oraz alergii wieloważnej i stwierdził, że obecnie ww. nie wymaga leczenia. Na podstawie wyników wykonanych przez skarżącego na zlecenie RWKL, konsultacji specjalistycznych oraz wyników dołączonych do akt sprawy badań alergologicznych i zaświadczeń lekarskich RWKL ustaliła w punkcie 9 zaskarżonego orzeczenia właściwe rozpoznania.

Zdaniem CWKL, RWKL prawidłowo zakwalifikowała rozpoznaną astmę oskrzelową do § 35 pkt 6 (Zał. Nr 2 Grupa I rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r.), dla którego w grupie osób orzekanych o zdolności do czynnej służby wojskowej ustawodawca przewidział kategorię A/D. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia RWKL szczegółowo wyjaśniła z jakiego powodu rozpoznaną jednostkę chorobową przyporządkowała do kategorii D. Astma oskrzelowa jest chorobą charakteryzującą się przewlekłym zapaleniem dróg oddechowych. Stosowana terapia, obejmująca metody niefarmakologiczne oraz farmakologiczne prowadzi do ograniczenia procesu zapalnego w drogach oddechowych i ma na celu uzyskanie kontroli choroby w postaci redukcji objawów, zapewnienia odpowiedniej jakości życia i zminimalizowanie ryzyka zaostrzeń choroby. Znajdujące się w aktach sprawy wyniki oznaczeń stężeń immunoglobulin E świadczą o atopii, czyli dziedzicznej skłonności organizmu orzekanego do nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na antygeny, w wyniku której dochodzi do nadmiernego wytwarzania immunoglobulin E skierowanych przeciwko tym antygenom, co skutkuje reakcją zapalną, o której mowa powyżej.

Pełnienie służby wojskowej wiąże się często z ekspozycją na zewnętrzne czynniki fizyczne, chemiczne, biologiczne co skutkuje długotrwałym oddziaływaniem szeregu alergenów na układ oddechowy. Wykonywanie zadań służbowych w zmiennych, często ekstremalnych warunkach klimatycznych, w pełnym rynsztunku, wzmożony wysiłek związany z realizacją zadań służbowych i narażenie na przewlekły stres, odwodnienie, nie pozostają bez wpływu na układ odpornościowy oraz układ oddechowy i mogą być przyczyną zaostrzeń istniejącej astmy oskrzelowej, co za tym idzie pogorszenia stanu zdrowia orzekanego. Wyniki wykonanych przez skarżącego badań i konsultacji oraz dokumentacja medyczna dołączona do akt sprawy świadczą o tym, że w wyniku zastosowanej terapii alergii wieloważnej i astmy oskrzelowej uzyskano prawidłową kontrolę przewlekłego procesu chorobowego. Fakt ten nie stanowi podstawy zanegowania postawionego uprzednio przez lekarzy specjalistów i udokumentowanego rozpoznania astmy oskrzelowej.

Uwzględniając całą dostępną dokumentację orzeczniczą CWKL stwierdziła, że RWKL prawidłowo orzekła u skarżącego kategorię zdrowia D, uznając go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. Wyjaśniła, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym, w oparciu o aktualną wiedzę specjalistyczną m.in.: z zakresu chorób wewnętrznych i pulmunologii, obowiązujące przepisy orzecznicze, a w trakcie jego redagowania nie pominięto żadnych istotnych faktów ani argumentów, natomiast postawione rozpoznanie wraz ze stosowną kwalifikacją według paragrafów zostało ustalone właściwie. Oceniła, że z powodu rozpoznanej astmy oskrzelowej skarżący wymaga dalszej systematycznej specjalistycznej kontroli, która powinna być realizowana w wyspecjalizowanym podmiocie leczniczym, w trybie planowym w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia.

W skardze złożonej na powołane orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł "o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zakwalifikowanie go do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej". Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1) § 8 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. w związku z art. 30a ust. 1 u.p.o.o. poprzez zaliczenie go do kategorii D zdolności do czynnej służby wojskowej, podczas gdy stan jego zdrowia uzasadnia zaliczenie do kategorii A;

2) § 8 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. w związku z art. 30a ust. 1 i 2 u.p.o.o. poprzez nieuwzględnienie przy zaliczeniu go do odpowiedniej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wyników badań specjalistycznych, którym został poddany, a z których to wyników badań można jednoznacznie wywnioskować, że stan jego zdrowia uzasadnia zakwalifikowanie go do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż zaskarżone orzeczenie nie jest prawidłowe, organ odwoławczy ograniczył się bowiem wyłącznie do przedstawienia ogólnych informacji na temat astmy oskrzelowej jako choroby, wskazując m. in. jej objawy, nie odniósł się jednak przy tym konkretnie do jego przypadku. Jak wskazała CWKL astma oskrzelowa jest chorobą charakteryzującą się przewlekłym zapaleniem dróg oddechowych. U skarżącego nie występuje jednak żaden ze wskazanych objawów astmy, CWKL nie ma jednak wiedzy na ten temat, ponieważ skarżący nie został poddany stosownym badaniom.

Zdaniem skarżącego, CWKL w swoim orzeczeniu kierowała się wyłącznie faktem, że w latach 2005-2010 był on leczony na astmę oskrzelową oraz, że Powiatowa Komisja Lekarska w C. orzeczeniem z dnia [...] maja 2009 r., wydanym na podstawie dokumentacji ze wskazanego okresu, rozpoznała u niego astmę oskrzelową przewlekłą łagodną (§ 35 pkt 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 24 stycznia 2018 r.) i zakwalifikowała go do kategorii D zdolności do czynnej służby wojskowej. Wydając zaskarżone orzeczenie CWKL nie wzięła jednak pod uwagę aktualnych wyników badań lekarskich skarżącego przeprowadzonych w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym w L., na które został skierowany. Nie wzięła również pod uwagę wyników prywatnych badań lekarskich i zaświadczeń wydanych na ich podstawie, które przedstawił, a z których to dokumentów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że nie ma astmy oskrzelowej i jest zdolny do czynnej służby wojskowej.

W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż astma oskrzelowa jest nieuleczalna. Okoliczność ta wpłynęła na decyzję CWKL, która nie wzięła jednak pod uwagę faktu, że diagnoza postawiona ponad dziesięć lat temu, w czasie kiedy panowały zupełnie inne standardy w medycynie, mogła być błędna. Potwierdzają to ostatnie wyniki badań skarżącego. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że już na samym początku astma oskrzelowa powoduje w oskrzelach nieodwracalne zmiany. W przypadku skarżącego zmiany te nie zostały stwierdzone, co również zaprzecza temu, że jest on chory na astmę, a także temu, że kiedykolwiek na nią chorował.

Skarżący zauważył dalej, że od momentu zakończenia leczenia w 2010 r. do chwili obecnej nie przyjmuje żadnych leków na astmę. Pomimo tego od 2010 r. nie miał jakichkolwiek objawów chorobowych. Wskazał, że w latach 2013-2018 pracował w Niemczech najpierw przez 2 lata jako lakiernik, a potem jako kierowca. Prace te były pracami legalnymi, do których został dopuszczony po przeprowadzeniu badań przez lekarza rodzinnego i lekarza medycyny pracy. To właśnie podczas tych badań powiedziano mu, że wcześniejsze rozpoznanie astmy było błędne. Podkreślił, że praca w lakierni wiązała się z kontaktem z chemikaliami i kurzem, które na pewno wywołałyby u niego objawy astmy, gdyby rzeczywiście cierpiał na tę chorobę. Tymczasem nie tylko wówczas, ale również obecnie nie występują u niego żadne objawy astmy, co potwierdzają również przedłożone badania spirometryczne z dnia [...] maja 2018 r. i z dnia [...] listopada 2018 r. Wszystkie te okoliczności, zdaniem skarżącego, potwierdzają, że błędnie rozpoznano u niego astmę oskrzelową, co przemawia za zakwalifikowaniem go do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej.

Skarżący zaznaczył również, że rozpoznanie - astma oskrzelowa sporadyczna (§ 35 pkt 6 załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r.), na podstawie załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia, może również zostać zaliczone do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej. Podkreślił, że oprócz błędnie rozpoznanej astmy, nie stwierdzono u niego żadnego innego schorzenia, które mogłoby mieć wpływ na jego zdolność do czynnej służby wojskowej. Nie ma zatem żadnych przeszkód do zaliczenia go do kategorii A.

Odnosząc się natomiast do drugiego rozpoznania - blizna pooparzeniowa prawego przedramienia (§ 3 pkt 1 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia), podał, że nie ma ona żadnego wpływu na zaliczenie do kategorii A zdolności do czynnej służby wojskowej. Potwierdza to w szczególności stanowisko RWKL, która w uzasadnieniu swojego orzeczenia zupełnie pominęła stwierdzone znamię.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga ocenia w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednak zasadniczo z innych powodów aniżeli w niej podniesione.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (publ. j.w.) przewidują dwa odrębne tryby orzekania o zdolności do służby wojskowej. Zasadą jest, iż określenie zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej należy do kompetencji powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich (art. 26 ust. 1 u.p.o.o.). Natomiast wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej m.in.: 1) osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową oraz 3) żołnierzy rezerwy (art. 29 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.o.o.). Do wojskowej komisji lekarskiej kieruje - z urzędu lub na wniosek - wojskowy komendant uzupełnień, a w odniesieniu do żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową - dowódca jednostki wojskowej (art. 29 ust. 2 u.p.o.o.).

Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny i stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, publ. CBOSA). Wojskowe komisje lekarskie mają obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu MON z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się w zasadzie do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej.

Zgodnie z regulacją § 14 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r., orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach wojsk i służb oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych, a także o związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową - wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, badania psychologicznego wykonywanego przez wojskowe pracownie psychologiczne, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6.

Z treści § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu wymaganej dokumentacji. Jeżeli wojskowa komisja lekarska stwierdzi, iż do wydania orzeczenia są niezbędne dokumenty inne niż określone w ust. 1, w szczególności dotyczące chorób, ułomności i śmierci oraz ich związku z czynną służbą wojskową, pisemnie wzywa żołnierza niezawodowego, a w razie jego śmierci członka rodziny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, do ich dostarczenia w terminie nieprzekraczającym 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W takim przypadku wojskowa komisja lekarska może wystąpić także do organu, który skierował żołnierza niezawodowego do komisji, oraz do dowódców jednostek wojskowych, w których pełnił on służbę, o dostarczenie niezbędnych dokumentów w terminie nieprzekraczającym 14 dni od dnia doręczenia żądania (§ 16 ust. 2). Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do dostarczenia dokumentów wojskowa komisja lekarska może wydać orzeczenie na podstawie posiadanej dokumentacji (§ 16 ust. 3 ww. rozporządzenia).

Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: rozpoznanie; ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej; w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową (§ 17 ust. 1 ww. rozporządzenia).

Stosownie do § 23 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r., wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne wykonywane przez wojskowe pracownie psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie.

Z treści wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń wynika, iż organy obu instancji zaliczyły skarżącego do kategorii D - niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych do terytorialnej służby wojskowej (Zał. 2, Grupa I). Podstawę orzeczeń stanowiło ustalenie, iż u skarżącego rozpoznano astmę oskrzelową sporadyczną (kwalifikowaną do § 35 pkt 6 Załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. "Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa"), które to schorzenie w ocenie RWKL i CWKL jest chorobą zapalną przewlekłą, nieuleczalną, powodującą już na samym początku nieodwracalne zmiany w oskrzelach. Komisje lekarskie obydwu instancji wskazały, że wymagania zdrowotne do pełnienia służby wojskowej są bardzo wysokie, co spowodowane jest perspektywą wieloletniej, ciężkiej służby. Służba ta ze względu na swoją specyfikę jest obarczona wieloma czynnikami uciążliwymi dla zdrowia, wymaga ona dużej odporności i wytrzymałości zarówno fizycznej jak i psychicznej. Związana jest też z dużymi obciążeniami wszystkich narządów i układów ludzkiego organizmu.

W tym miejscu wskazać należy, iż jak wynika z objaśnień szczegółowych do § 35 pkt 6 Rozdział IX - Układ Oddechowy ww. Załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r., rozpoznanie astmy oskrzelowej sporadycznej (epizodycznej) następuje na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej (objawy < 1 x w tygodniu i objawy nocne ≤ 2 x w miesiącu, PEF ≥ 80% wartości maksymalnej dla chorego lub FEV1 ≥ 80% wartości należnej, zmienność dobowa PEF lub FEV1 < 20%, brak objawów i prawidłowe wartości PEF pomiędzy atakami).

Zgodnie zatem z ww. objaśnieniami szczegółowymi organ rozpoznając astmę oskrzelową sporadyczną (§ 35 pkt 6) winien rozpoznanie swoje oprzeć na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej.

Z przedłożonych przy skardze akt administracyjnych wynika, iż podstawę orzekania przez Komisje lekarskie I i II instancji w przedmiotowej sprawie stanowiły: 1) wyniki przeprowadzonej na zlecenie RWKL konsultacji alergologicznej z dnia [...] listopada 2018 r. z których wynika, że od 2006 r. skarżący leczył się w poradni alergologicznej, stwierdzono astmę oskrzelową z dominującymi objawami na bylice, babkę, roztocza, owoce cytrusowe i jaja. Skarżący był odczulany przez około 5 lat od października 2006 r. Aktualne oznaczenie IgE swoistego (klasa I mix traw oraz żyto, klasa 0 pyłek brzozy i bylicy). Bez objawów alergii, nie wymaga leczenia; 2) wynik przeprowadzonej na zlecenie ww. organu konsultacji pulmunologicznej z dnia [...] listopada 2018 r. w którym wskazano, że skarżący był leczony z powodu astmy oskrzelowej w wieku młodzieńczym, obecnie od kilku lat bez leczenia. Nie wymaga w ostatnich latach leczenia, bez napadów duszności. Bez cech klinicznych niewydolności oddechowej, spirometria prawidłowa, rtg z dnia [...] maja 2018 r. bez nieprawidłowości. Aktualnie nie wymaga leczenia pulmunologicznego; 3) wywiad dla celów orzeczniczych, w którym skarżący zakreślił, iż miał problemy z układem oddechowym, alergię, astmę lub choroby płuc; 4) orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w C. z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej, którym zaliczono skarżącego do kategorii D (z uwagi na stwierdzoną astmę oskrzelową przewlekłą i bliznę poparzeniową barku prawego); 5) zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2018 r. wystawione przez Niepubliczny Ośrodek Diagnostyczno-Leczniczy [...] w C., w którym wskazano rozpoznanie: leczony z powodu astmy (nieczytelne) w latach 2005-2010. Odczulony podskórnie. Całkowite ustąpienie objawów astmy oskrzelowej, aktualnie brak wskazań do leczenia, od 8 lat nie przyjmuje leków; 6) wynik badania RTG klatki piersiowej z maja 2018 r., wedle którego nie stwierdzono nieprawidłowości w obrazie; 7) wynik badania spirometrii z dnia [...] listopada 2018 r.; 8) wynik badania na alergeny z dnia [...] listopada 2018 r.; 9) wyniki badania na alergeny z dnia [...] stycznia 2006 r. i z dnia [...] listopada 2009 r.; 10) kserokopię historii choroby skarżącego z wizyt u specjalisty chorób płuc, alergologa za okres od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] czerwca 2010r.

W ocenie Sądu dokumenty, w oparciu o które RWKL i CWKL orzekały w przedmiocie zdolności skarżącego do służby wojskowej nie mogły stanowić podstawy do rozpoznania astmy oskrzelowej sporadycznej. Rozpoznanie oparto na pochodzącej sprzed 11 lat dokumentacji medycznej (z lat 2006-2010) oraz jednostkowych wynikach badań z maja i listopada 2018 r. Zdiagnozowanie u skarżącego astmy oskrzelowej sporadycznej i zakwalifikowanie tego schorzenia do § 35 pkt 6 Załącznika Nr 2, przy jednoczesnej argumentacji skarżącego, że aktualnie przeprowadzone badania mogą wskazywać na błędnie postawioną w 2006 r. diagnozę (właśnie w odniesieniu do rozpoznania astmy), przy prawidłowych wynikach badań (test IgE, spirometria) i pozytywnych wynikach konsultacji, bez wymaganej dokumentacji medycznej z okresu co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby, nie jest właściwe.

Z objaśnień szczegółowych mających charakter normatywny wynika jednoznacznie, że rozpoznanie jednostki chorobowej określonej § 35 pkt 6 w Załączniku Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. może nastąpić wówczas, gdy zostanie ono potwierdzone na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej. Należy więc stwierdzić, że zarówno RWKL, jak i CWKL nie dysponowały taką dokumentacją leczenia, która mogłaby potwierdzić rozpoznanie u skarżącego astmy oskrzelowej sporadycznej, a pomimo tego uznały skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej (kat. D) z tego właśnie powodu.

Jednocześnie orzekające w sprawie organy w żaden sposób nie odniosły się do wskazówek metodologicznych, zawartych w objaśnieniach szczegółowych do § 35 pkt 6 Załącznika Nr 2 do ww. rozporządzenia. Wskazówki te adresowane są wprawdzie do lekarzy diagnozujących poszczególne schorzenia w tego rodzaju sprawach, ale na podstawie kontroli zaskarżonego orzeczenia możliwe jest sprawdzenie przez Sąd, czy wskazówki te zostały w sposób właściwy zinterpretowane i zastosowane. Wszelkie ustalenia związane ze stanem zdrowia skarżącego są elementami stanu faktycznego sprawy, zaś kontrola prawidłowości ustaleń faktycznych organu jest jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego w ramach postępowania kontrolnego, prowadzonego na podstawie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a.

Jak przedstawiono powyżej wojskowe komisje lekarskie mają obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. Mają zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych (z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne), oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz odzwierciedlenia zajętego stanowiska w uzasadnieniu orzeczenia. Regulacja § 16 i § 23 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. pozwala ww. organom na prowadzenie postępowania w celu zebrania dokumentów medycznych niezbędnych do oceny zdolności do służby wojskowej.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie zgromadziły materiału dowodowego, który mógłby stanowić podstawę do ustalenia rozpoznania z § 35 pkt 6 Załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia. Tym samym orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób adekwatny do podjęcia rozstrzygnięcia, a uchybienie to w przedstawionych powyżej okolicznościach faktycznych i prawnych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć także należy, co podniósł również skarżący w skardze, iż jak wynika z Załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. astma oskrzelowa w zależności od stopnia nasilenia jak i jej rodzaju nie musi powodować niezdolności do czynnej służby wojskowej (kategoria A/D).

Ponownie rozpoznając sprawę RWKL zobowiązana będzie do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. Uwzględni powołane wyżej objaśnienia szczegółowe do § 35 pkt 6 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie podejmie na podstawie pełnego materiału dowodowego, który poddany zostanie wszechstronnej analizie i ocenie.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.