Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 493/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 34
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art 145 par 1 pkt 1 lit c, art 135, art 151, art 200, art 205 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Joanna Skiba, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody L. z dnia [...] września 2020 r., nr [...]– obie w zakresie działki nr [...]; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej jako "Minister/organ"), po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. w W. (dalej jako "Skarżąca/P. SA"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z [...] września 2020 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r., przez przedsiębiorstwo państwowe P. (dalej jako "P."), prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej miasta G., obręb W., oznaczonej jako działki gruntu nr [...] o pow. 0,0902 ha, [...] o pow. 0,0974 ha, [...] o pow. 0,1332 ha, [...] o pow. 0,0304 ha, [...] o pow. 0,1427 ha i [...] o pow. 7,0863 ha, oraz nieodpłatnego prawa własności urządzeń znajdujących się na ww. gruntach.

Zaskarżona decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z 3 października 2003 r., P. SA wystąpiła wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...] o pow. 7,5802 ha.

Wojewoda, działając na podstawie art. 34 ust. 1 i 3 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2020 r., poz. 292, dalej jako "ustawa"), decyzją z [...] września 2020 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej M. G. , obręb W., oznaczonej numerami ewidencyjnymi działek: [...] o pow. 0,0902 ha, [...] o pow. 0,0974 ha, [...] o pow. 0,1332 ha, [...] o pow. 0,0304 ha, [...] o pow. 0,1427 ha i [...] o pow. 7,0863 ha oraz nieodpłatnego prawa własności urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że mimo pozostawania przedmiotowej nieruchomości we władaniu P., przedsiębiorstwo nie miało udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.), tj. decyzją administracyjną o oddaniu w zarząd lub dokumentem stwierdzającym zawarcie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umową nabycia nieruchomości. Ponadto organ I instancji wskazał, że działki nr [...], [...], [...], [...], [...] zostały "skomunalizowane" decyzjami Wojewody z [...] czerwca 2019 r. nr: [...], [...], [...], [...] i [...], w których to stwierdzono nabycie ich własności z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto G., natomiast prawo własności ww. działek zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...].

Pismem z 29 września 2020 r. P. SA złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody podnosząc, że organ I instancji zaniechał poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie i zastosował normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Po rozpatrzeniu odwołania P. SA, Minister uznał, że decyzja Wojewody jest prawidłowa i z tego powodu – decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał przede wszystkim, że objęta pierwotnym wnioskiem P. SA działka nr [...], na podstawie decyzji Burmistrza Miasta G. i z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], została podzielona na działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Następnie organ wskazał, że z treści ksiąg wieczystych nr [...], prowadzonej dla działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] oraz nr [...], prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że w dziale II ww. ksiąg wieczystych jako właściciel przedmiotowych działek zostało ujawnione Miasto G., na podstawie decyzji Wojewody z [...] czerwca 2019 r., stwierdzających nabycie przez Miasto G. z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności ww. nieruchomości. Mając na uwadze powyższe Minister uznał, że działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. A zatem w odniesieniu do ww. działek nie została spełniona przesłanka własności państwowej wynikająca z art. 34 ustawy.

Natomiast w zakresie działki nr [...] Minister przyjął, że z treści działu II księgi wieczystej nr [...] wynika, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości był i jest obecnie Skarb Państwa. A zatem wobec działki nr [...] została spełniona, w ocenie organu, przesłanka własności państwowej. Minister uznał jednak, że brak jest spełnienia kolejnej przesłanki z art. 34 ust. 1 ustawy, tj. przesłanki posiadania przez P. przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Minister wskazał, że na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki P. SA przedłożyła do akt postępowania wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 18 maja 2016 r., wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia 20 maja 2016 r. oraz wykaz zabudowy przedmiotowej działki. W ocenie organu, przedłożona przez P. SA dokumentacja nie potwierdza w niniejszej sprawie spełnienia przesłanki posiadania przez P. przedmiotowego gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r. Minister zauważył, że dokumentacja w postaci wypisu z rejestru gruntów z dnia 18 maja 2016 r., wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 20 maja 2016 r. oraz wykazu zabudowy wskazuje jedynie, że działka nr [...] oznaczona została w rejestrze gruntów jako tereny kolejowe, co w żaden sposób nie stanowi dowodu na posiadanie gruntu przez P.. Ponadto ww. dokumenty zostały sporządzone według stanu istniejącego w dniu ich sporządzenia, a nie według stanu istniejącego na nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Organ wskazał także, że przedłożone do akt sprawy wraz z wnioskiem uwłaszczeniowym oświadczenie P. SA z 3 października 2003 r. nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt pozostawał w posiadaniu P. w dniu 5 grudnia 1990 r. przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na posiadanie przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.

Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie wykazał spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa w odniesieniu do działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r., a w odniesieniu do działki nr [...] – przesłanki posiadania przez P. przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.

Na ww. decyzję Ministra z [...] stycznia 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. SA, zaskarżając ją w całości. Decyzji zarzucono natomiast naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:

art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechanie zbadania materiału dowodowego potwierdzającego, że sporne nieruchomości pozostawały w dniu 5 grudnia 1990 roku we władaniu P. SA oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, w tym niewzięcie pod uwagę, że w dniu [...] października 2016 r. Wojewoda wydał decyzję stwierdzającą m.in. nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego działki [...], tj. działki położonej w bezpośrednim sąsiedztwie działek objętych niniejszym postępowanie i nie miał wówczas wątpliwości, iż P. SA posiadało przedmiotową nieruchomość;

art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] września 2020 r. pomimo tego, że decyzja winna zostać uchylona;

art. 34 ust. 1 i 3 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez mylne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, iż sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego P. SA;

art. 34 a ustawy poprzez jego niezastosowanie;

art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez jego wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca winna posiadać decyzję administracyjną o oddaniu nieruchomości w zarząd lub dokument stwierdzający zawarcie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowę nabycia nieruchomości, pomimo iż organ I instancji ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu P.

Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody z [...] września 2019 r., jak też o zasądzenie od organu zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi stwierdziła, że wydana przez organ decyzja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera uzasadnienia, pozwalającego na przyjęcie, iż organ podjął wszystkie konieczne czynności niezbędne dla załatwienia sprawy, jak również, że dokonał właściwej oceny w zakresie braku spełnienia jednej z przesłanek zastosowania art. 34 ustawy. Zdaniem Skarżącej, decyzje organu oraz Wojewody zostały oparte na błędnym założeniu, że Skarb Państwa nie był właścicielem spornych nieruchomości oraz że P. jej nie posiadała. W ocenie Skarżącej zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 34 ust. 1 ustawy. Skarżącą podniosła także, że bez wzglądu na to, czy P. SA legitymuje się obecnie dokumentem wykazującym przekazanie mu konkretnego gruntu, może ono udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei. Podkreśliła również, że ustawodawca wyłączył grunty zarządzane przez P. bez formalnego tytułu prawnego spod komunalizacji, o czym świadczy treść art. 34a ustawy. Skarżąca podniosła więc, iż w dacie złożenia przez nią wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa (tj. w październiku 2003 r.) żadna z działek objętych niniejszym postępowaniem nie była przedmiotem komunalizacji. Decyzja Wojewody, stwierdzająca nabycie przez Miasto G. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawo własności działek [...], [...], [...], [...], [...] została wydana w dniu [...] czerwca 2019 r., natomiast działka nr [...] wciąż stanowi własność Skarbu Państwa. W ocenie Skarżącej, przedstawiony przez nią materiał dowodowy jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, iż przedmiotowy grunt był w posiadaniu P. SA w dniu 5 grudnia 1990 r., tym bardziej, iż mamy w tym przypadku do czynienia z gruntem zajętym pod czynną linię kolejową o znaczeniu państwowym. Na potwierdzenie ww. okoliczności zostały przedłożone przez Skarżącą stosowne dowody w tym m in. oświadczenie pełnomocników P. SA oraz wykaz środków trwałych i wykaz zabudowy działki, które to dokumenty wskazują, iż na spornej nieruchomości znajduje się m.in. tor zasadniczy, tor dodatkowy, tor stacyjny, nastawnia, przepust, czy budynki mieszkalne i inwentarskie. W ocenie Skarżącej, nie była obowiązana do wykazania ww. okoliczności wyłącznie za pomocą decyzji administracyjnej o oddaniu nieruchomości w zarząd lub dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy nabycia nieruchomości. Z niewiadomych jednak Skarżącej przyczyn, Minister nie wziął pod uwagę powyższych dowodów, pomimo tego że uznał je organ I instancji. W ocenie Skarżącej organy powinny poczynić ustalenia z urzędu w zakresie tego, od kiedy nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem jest terenem komunikacyjnym. Zdaniem P. SA, dane takie powinny znajdować się w Starostwie Powiatowym w G..

Końcowo P. SA podniosła, że w przedmiotowej sprawie wskazane jest uwzględnienie specyfiki działalności prowadzonej przez P. SA, tj. transport publiczny i fakt, że grunty będące w posiadaniu Skarżącej zajęte są pod drogi kolejowe w tym linie kolejowe o znaczeniu państwowym, obronnym i pod infrastrukturę kolejową - zgodnie z definicją art. 4 ustawy o transporcie kolejowym. Zatem są wykorzystywane do specyficznych celów i nie jest obojętne, kto jest ich właścicielem lub posiadaczem zależnym. Dlatego organy administracyjne winny uwzględnić, że przed II wojną światową oraz w okresie międzywojennym państwu przysługiwał monopol w zakresie transportu kolejowego. Uprawnienia te były wykonywane przez Skarb Państwa od 1926 r. za pomocą właśnie przedsiębiorstwa państwowego P.. Uwzględniając powyższe, zdaniem Skarżącej, nieruchomości objęte przez P. w zarząd i użytkowanie w 1926 r. do dzisiaj znajdują się we władaniu P. SA.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się słuszne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jest przepis art. 34 ustawy, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. (ust. 1). Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. (ust. 3). Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Stosownie natomiast do treści art. 35 ust. 1 ustawy, nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez P. lub P. SA.

Cytowany powyżej przepis art. 34 ust. 1 ustawy określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez P. z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to:

1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu;

2) posiadanie przez P. w dniu 5 grudnia 1990 r. tego gruntu oraz;

3) brak po stronie P. dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej.

Przepis art. 34 ust. 1 ustawy wymaga bowiem expressis verbis, aby grunty podlegające uwłaszczeniu na rzecz P. w dacie 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Jedynie bowiem grunty stanowiące własność Skarbu Państwa mogą być przedmiotem użytkowania wieczystego P.. Podstawową zatem przesłanką, wynikającą z tego przepisu jest to, aby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P. stanowiła w tej dacie własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2860/12, LEX nr 1518039).

Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy wydrukach informacji z ksiąg wieczystych: nr [...], prowadzonej dla działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr[...] oraz nr [...], prowadzonej dla działki nr [...], w dziale II ww. ksiąg wieczystych jako właściciel ww. działek zostało ujawnione Miasto G.. Podstawę wpisu prawa własności stanowiły natomiast decyzje komunalizacyjne Wojewody z [...] czerwca 2019 r., stwierdzające nabycie przez Miasto G. z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności ww. nieruchomości. Skoro tak, to nie można twierdzić tak jak stara się to czynić Skarżąca, że Skarb Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. mógł być właścicielem tego mienia. Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły dowody, którymi dysponowały. W tym zakresie Sąd podziela zatem stanowisko wyrażone przez organy orzekające, iż zarówno w dacie 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r., przesłanka własności państwowej wobec działek gruntu oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] nie była spełniona. A zatem wobec niewątpliwej okoliczności niespełnienia przesłanki własności państwowej ww. gruntów, zdaniem Sądu, ustalanie spełnienia pozostałych przesłanek jest bezcelowe, w tym przesłanki posiadania P. w dacie 5 grudnia 1990 r., ponieważ muszą być one spełnione łącznie, aby mogło dojść do uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy. Skuteczne powołanie się więc na naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. może odnieść skutek jedynie w sytuacji, kiedy miałoby to wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Skarżąca też nie wykazała takiej okoliczności. A zatem odmowa uwłaszczenia P. SA w zakresie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] jest, zdaniem Sądu, prawidłowa i w tej części zarzuty skargi okazały się chybione.

Nie ma także racji Skarżąca twierdząc, że wobec powyższych działek gruntu komunalizacja nie mogła mieć miejsca z uwagi na treść art. 34a ustawy. Na marginesie wskazać tylko należy, że przedmiotem oceny Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie jest kwestia komunalizacji ww. mienia. Niemiej jednak wskazać wypada, że w kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, który stwierdził, że art. 1 pkt 9 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie dotyczy komunalizacji z mocy prawa, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej (OTK-A 2005, Nr 4, poz. 35). Jak wyjaśnił to także Naczelny Sąd Administracyjny (vide: uzasadnienie wyroku z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1417/11, LEX nr 1341435) – "przepis art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. został wprowadzony do powołanej wyżej ustawy z dnia 8 września 2000 r. przepis art. 34a w następującym brzmieniu: "Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.)". Odesłanie do art. 34 oznacza, że omawiany przepis (art. 34a) dotyczy gruntów będących nadal własnością Skarbu Państwa, co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Grunty te stały się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Prawidłowe rozumienie powyższych przepisów z uwzględnieniem stanowiska Trybunału oznacza więc, iż przepisy art. 34 i 34a nie dotyczą gruntów których komunalizacja nastąpiła z mocy prawa (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej), lecz gruntów o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy." Linia orzecznicza sądów administracyjnych dotycząca interpretacji art. 34 i art. 34a ustawy jest w zasadzie już utrwalona i poza kilkoma wyjątkami jednolita (por. wyroki NSA: z 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12; z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1212/12, sygn. akt I OSK 1211/12, sygn. akt I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1091/12; z 2 października 2013 r. sygn. akt I OSK 822/12 i I OSK 823/12; z 11 września 2013 r. sygn. akt I OSK 748/12, I OSK 727/12; z 13 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1716/12; z 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1697/11, I OSK 1687/11, I OSK 1696/11, I OSK 1698/11; z 3 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1476/11, I OSK 1503/11, I OSK 1475/11, z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 45/12; z 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt. I OSK 1941/11 i sygn. akt I OSK 1830/11; z 2 lutego 2012 r. sygn. akt. I OSK 282/11).

Należy zauważyć także, że wbrew stanowisku Skarżącej, że P. nie legitymowało się żadnym prawem do spornych nieruchomości w dacie 5 grudnia 1990 r. Z dniem 8 grudnia 1960 r. P. utraciło bowiem prawo zarządu (kolejowego) do przedmiotowych gruntów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa P., w brzmieniu jednolitym ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 5 grudnia 1930 r. (Dz.U. R.P. Nr 97, poz. 568), a następnie i art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia w brzmieniu jednolitym, ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 12 sierpnia 1948 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 312), przedsiębiorstwo "P." uzyskało z mocy ustawy zarząd powierniczy, który następnie uległ przekształceniu w zarząd poprzez skreślenie użytego w tekście przedwojennym słowa "powierniczy". Jednakże na mocy art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. Nr 54, poz. 311) utraciło moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "P.", a skutek ten – zgodnie z art. 47 tej ustawy następował z dniem jej ogłoszenia, tj. z dniem 8 grudnia 1960 r. Ustawa o kolejach z 1960 r. nie zawierała żadnych postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez P.; w szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów z czego – uznając koncepcję racjonalnego ustawodawcy – wyprowadzić należy wniosek, że nie było intencją ustawodawczą utrzymanie tego prawa. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem prawnym, wywołanym uchyleniem rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. przez ustawę z 1960 r., było m.in. to, że wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez P.. P. utraciły tym samym 8 grudnia 1960 r. zarząd nieruchomościami, przyznany rozporządzeniem z 1926 r., gdyż zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Ustawa o kolejach nie potwierdziła bowiem przysługiwania tego szczególnego prawa w rozdziale 2 "Przedsiębiorstwo P.", przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do "budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego". Oznacza to również, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania P. zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie Prezydenta z 1926 r. po zmianach.

Dodatkowo należy przywołać także pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który podziela również Sąd orzekający w sprawie, że kwestia prawa zarządu do gruntu w sprawie uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy nie ma żadnego znaczenia, gdyż w tym postępowaniu najistotniejsza jest kwestia posiadania gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa przez P. w określonej dacie. Istnienie takiego tytułu (prawa zarządu nieruchomością) nie jest warunkiem uwłaszczenia osoby prawnej w omawianym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16, CBOSA). Wbrew zatem stanowisku organu I instancji, wykazanie prawa zarządu do nieruchomości w sprawie uwłaszczenia na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy nie ma znaczenia dla wyniku tej sprawy.

Zupełnie inaczej wygląda natomiast kwestia stanu właścicielskiego działki nr [...], której właścicielem zarówno w dacie 5 grudnia 1990 r., oraz 27 października 2000 r. jak i obecnie jest Skarb Państwa. W tym zakresie ustalenia i ocena organów obu instancji są, zdaniem Sądu, prawidłowe – znajdują bowiem potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym (vide: księga wieczysta nr [...]).

Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Sądu, organy przedwcześnie przyjęły, że P. nie wykazała faktu posiadania działki [...] w dniu 5 grudnia 1990 r.

Istota sporu w powyższej kwestii sprowadza się bowiem do odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowy grunt (działka nr [...]) były w dniu 5 grudnia 1990 r. zajęty pod elementy infrastruktury kolejowej m.in.: tory – zasadniczy, dodatkowy i stacyjny, nastawnie i przepusty składające się, jak twierdzi P. SA, na czynną linie kolejową o znaczeniu państwowym T. – K.

Wniosek taki P. SA wywodzi chociażby z treści dokumentów przedstawionych w toku postępowania administracyjnego, w tym wykazu (niepodpisanego) środków trwałych dotyczących działki nr [...] (załącznik do pisma P. SA z 7 lipca 2016 r.) czy wykazu zabudowy działki nr [...] (załącznik do wniosku P. SA z 3 października 2003 r.). W sytuacji jednak gdy jeden z kluczowych dowodów w sprawie jest niepodpisany – organy powinny powyższą kwestie wyjaśnić, chociażby poprzez wezwanie P. SA do przedstawienia podpisanego wykazu środków trwałych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Takiej inicjatywny ze strony organów niestety zabrakło. Tym samym, organy pozbawiły się możliwości uzyskania dodatkowego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie przebiegu linii kolejowej na działce nr [...], a także jakie dokładnie elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na wskazanej powyżej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r.

Zwrócić należy także uwagę na fakt, że jak wyjaśnił to w piśmie z 19 maja 2014 r. Prezydent Miasta G., sporny grunt jest w faktycznym władaniu P. SA, co potwierdza zdaniem Prezydenta, również treść decyzji Nr [...] Ministra Infrastruktury z [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych. W aktach sprawy, poza wspomnianym pismem z [...] maja 2014 r. Prezydent Miasta G., brak jest jednak ww. decyzji Ministra Infrastruktury, co uniemożliwia ocenę tego dokumentu przez Sąd. Ponadto, zarówno Wojewoda, jak i Minister, nie poczynili przy tym jakichkolwiek dodatkowych ustaleń celem uzupełnienia akt sprawy o dodatkowe wyjaśnienia Prezydenta Miasta G. w tym zakresie. Powyższe ustalenie dla niniejszej sprawy ma zasadnicze znaczenie z uwagi na to, że stanowi przesłankę niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz P. w trybie art. 34 ustawy.

Powyższe zaniedbanie organów orzekających w sprawie świadczą, zdaniem Sądu, o naruszeniu przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie został bowiem ustalony stan faktyczny niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie - w konsekwencji czego rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie niepełnego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ jest więc zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Nie uszło uwadze Sądu również i to, że wszak to organ I instancji wezwał P. SA do dokonania podziału geodezyjnego działki nr [...] celem wydzielenia z niej gruntów przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego – zajętych pod linie kolejową (pismo Wojewody z [...] listopada 2003 r.). Sąd stwierdza, że P. SA uczyniła zadość wezwaniu Wojewody, ponieważ działka nr [...], na podstawie decyzji Burmistrza Miasta G. z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], została następnie podzielona na działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Warto też wspomnieć, że jak podnosi Skarżąca, w dniu 19 października 2016 r. Wojewoda wydał decyzję stwierdzającą m.in. nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], tj. działki położonej w bezpośrednim sąsiedztwie działek (kolejną działką położoną w ciągu tej samej linii kolejowej) objętych niniejszym postępowanie, co do której organ nie miał wówczas wątpliwości, iż P. posiadało przedmiotową nieruchomość.

Końcowo zaś, podnieś należy, że w zanegowanym przez organy oświadczeniu pełnomocników P. SA A. G. i J. N. (vide: załącznik do wniosku z 3 października 2003 r.), złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 kodeksu karnego, stwierdzono, że działka numer [...], była w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P.. Wskazać więc należy w tym zakresie na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "P." gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29, dalej jako "rozporządzenie"), który to akt w § 2 ust. 1 określa na podstawie jakich dokumentów następuje potwierdzenia posiadania przez P. gruntów, o których mowa w § 1. Z kolei w § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia przewidziano, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów P. można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 k.p.a. Oznacza to, że dopuszczalne jest wykazanie tej okoliczności każdym dowodem, także na podstawie przeprowadzenia procesu dowodzenia i wnioskowania na podstawie innych dowodów, które w powiązaniu ze sobą pozwalają na przyjęcie, że tego rodzaju teza została udowodniona dowodami pośrednimi. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji, jaki i decyzji organu I instancji, nie znalazła się na tyle przekonująca argumentacja aby obalić tezę P. SA o posiadaniu działki nr [...] w dacie 5 grudnia 1990 r., czym organy dodatkowo naruszyły przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda, zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W tej sytuacji organ I instancji podejmie niezbędne kroki celem uzupełnienia wskazanych powyżej braków w materiale dowodowym, a następnie przeanalizuje ponownie całość dostępnych dokumentów ze szczególnym uwzględnieniem stanu faktycznego dotyczącego faktycznie posiadania przez P. działki nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r., a następnie skonfrontuje te ustalenia z treścią przywołanego wyżej art. 34 ust. 1 ustawy i oceni możliwość jego zastosowania. Wyniku powyżej oceny Sąd orzekający w żaden sposób nie przesądza. Swoje zaś ustalenia i rozstrzygnięcie Wojewoda wyczerpująco umotywuje w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 kpa.

Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., że decyzje organów obydwu instancji należy uchylić w zakresie rozstrzygnięć dotyczących działki nr [...] (pkt 1 sentencji wyroku). Z kolei, rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji organów dotyczące działek: nr [...], [...], [...], [...], [...] są prawidłowe, co skutkowało stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., oddaleniem skargi w pozostałej części (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).

Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).