Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 444/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1-3, art.28 ust.3 i ust.3a, art. 28 ust. 3b
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par.3 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art.7, art.8, art. 77 par.1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka ( sprawozdawca ) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 444/17

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku W. G. (zwany dalej: "stroną", "skarżącym") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że wnioskiem z dnia 22 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek. We wniosku wskazał, że decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy wraz z odsetkami.

Skarżący podniósł, że ze względu na stan majątkowy nie jest w stanie opłacić zadłużenia, gdyż pozbawiłoby to jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Strona oświadczyła, iż jest zatrudniona na ½ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 544 zł. Podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną M. G., która pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości 878 zł. Po opłaceniu miesięcznych stałych opłat pozostaje kwota w wysokości około 100 zł. Skarżący podniósł, że ma 63 lata, jest po operacji zaklipsowania tętniaka tętnicy łączącej przedniej oraz ma w mózgu zmiany pooperacyjne po prawostronnej kraniotomii, co negatywnie wpływa na pamięć i koncentrację oraz uniemożliwia podjęcie pracy w szerszym zakresie. Dodał także, że cierpi na wrzody żołądka.

Ponadto skarżący wskazał, że był zatrudniony na umowę o pracę oraz prowadził jednocześnie działalność gospodarczą. Dopiero z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dowiedział się, iż wynagrodzenie za pracę nie zawsze stanowiło równowartość minimalnego wynagrodzenia, co spowodowało powstanie zadłużenia wobec ZUS. Skarżący nie był informowany o powyższej okoliczności przez pracodawcę i ZUS. Podkreślił, iż była to sytuacja całkowicie przez niego niezawiniona. Dodał, iż zaciągnął pożyczkę w celu uregulowania powstałego wcześniej zadłużenia wobec ZUS, którą spłaca do dnia dzisiejszego.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia "[...]" odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 26.959,50 zł,

- Funduszu Pracy w łącznej kwocie 2.041,04 zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz.1365). Wyjaśnił, iż w chwili obecnej po odliczeniu wszystkich stałych opłat (na mieszkanie i media), na wyżywienie, ubrania, leki, środki czystości oraz inne potrzeby życia codziennego pozostaje jedynie kwota w wysokości 315 zł, co nie wystarcza na zaspokojenie niezbędnych życiowych potrzeb jego rodziny. Ze względu na wiek oraz stan zdrowia skarżący nie jest w stanie więcej zarabiać. Wskazał również na przyczyny powstania zaległości wobec ZUS.

Po rozpoznaniu wniosku, zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]". Przytoczył treść art. 28 ust. 1-3, art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.), dalej jako "u.s.u.s.", oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej jako "rozporządzenie".

Organ wskazał, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od 7 sierpnia 1980r. do 4 stycznia 2016r., a następnie z dniem 5 stycznia 2016r. dokonał zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wynika, iż stronie przyznano dodatek mieszkaniowy (aktualnie na luty-lipiec 2017r.) w wysokości 270,21 zł oraz dodatek energetyczny w wysokości 15,68 zł. Zakład ustalił także, iż skarżący nie figuruje w Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości. Skarżący jest natomiast właścicielem samochodów osobowych: "[...]" rok prod. 1990 oraz "[...]" rok prod. 1994. Organ ustalił, że skarżący nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych.

Następnie organ wskazał, że skarżący jest od dnia 1 grudnia 2001 r. zatrudniony na umowę o pracę i obecnie uzyskuje dochód w wysokości ok. 763,24 zł netto. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości 878 zł. Skarżący podał, iż miesięcznie ponosi koszty: czynsz - 534,60 zł, opłaty eksploatacyjne - 347,18 zł, leczenie - 140 zł, TV, telefon, garaż - 233 zł. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1927,13 zł, natomiast miesięczne i stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 1 254,78 zł.

Zakład zwrócił uwagę, że od kwietnia 2017r. skarżący spłacał pożyczkę w ratach w wysokości 420 zł miesięcznie, którą zaciągnął w celu spłaty powstałego wcześniej zadłużenia wobec ZUS. W ocenie organu, spłacanie przez skarżącego zadłużeń pieniężnych wobec wierzycieli świadczy o posiadaniu zdolności do regulowania swoich zobowiązań. Dodatkowo Zakład zauważył, że skarżący ponosi koszty ubezpieczenia i utrzymania dwóch samochodów.

Zakład wyjaśnił, iż nie kwestionuje obecnej sytuacji skarżącego, jednakże w świetle obowiązujących przepisów prawa zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec Zakładu nie przesądzają o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku. Opłacanie należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których niezaprzeczalnie wynika, że ZUS jako wierzyciel nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania swoich należności, ale również w przyszłości nie będzie miał takiej możliwości.

Uwzględniając powyższe organ uznał, że skarżący nie znalazł się w trudnej sytuacji majątkowej uzasadniającej umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji, a w szczególności nie wykazał, że trudności mają charakter stały i pogłębiający się, zatem nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust.1 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Organ zaznaczył, że skarżący nie podniósł okoliczności wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia tzn. nie wskazał, iż poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Ponadto Zakład zauważył, że skarżący pomimo problemów zdrowotnych jest obecnie zatrudniony i uzyskuje dochód. W związku z powyższym nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, gdyż skarżący nie udowodnił iż stan zdrowia pozbawił go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ponadto pomimo problemów zdrowotnych skarżący nie dokonał wykreślenia działalności gospodarczej z ewidencji, a jedynie zawieszenia działalności gospodarczej, co może świadczyć, iż przewiduje możliwość wznowienia tej działalności.

W związku z powyższym organ nie stwierdził wystąpienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek.

Ponadto organ wyjaśnił, że obowiązek opłacania składek wynika wprost z obowiązujących przepisów, co do których przyjmuje się domniemanie powszechnej znajomości. Obowiązujące przepisy u.s.u.s. nie nakładają na Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązku informowania płatnika składek o wynikających z przepisów powinnościach. Ponadto przedsiębiorca, rozpoczynając działalność, powinien liczyć się z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej.

Podsumowując organ stwierdził, że wskazane okoliczności nie przemawiają za uchyleniem decyzji o odmowie umorzenia należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi, wskazał na zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przesłankę umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący zwrócił uwagę, że z dokonanego przez organ zestawienia minimum socjalnego w dwuosobowym gospodarstwie emeryckim w 2016r. i dochodzie jego rodziny wynika, że po zaspokojeniu podstawowych potrzeb pozostaje mu kwota około 110 zł. Przy czym, powołane minimum socjalne dotyczyło 2016 r., zaś decyzja została wydana w 2017 r. i nie uwzględnia corocznego wzrostu podnoszenia tego progu.

Skarżący zarzucił organowi, że nie wyjaśnił w jaki sposób ma spłacić należności z tytułu składek w wysokości ponad 29.000 zł z kwoty 110 zł miesięcznie. Odnosząc się do możliwości rozłożenia na raty spłaty zadłużenia skarżący zwrócił uwagę, że maksymalny okres na jaki organ rozkłada na raty należności z tytułu składek wynosi 8 lat, zaś minimalna wysokość raty wyniosłaby wówczas ponad 300 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego, organ powinien rozważyć możliwość umorzenia należności w części, w taki sposób, aby kwota pozostawiona stronie po uiszczeniu raty nie była niższa od minimum socjalnego.

Skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem samochodów o wartości po 500 zł samochody mają 23 i 27 lat), przy czym jeden z nich jest uszkodzony i przed sprzedażą wymaga remontu, na który go nie stać. Ze względu na koszty, skarżący zawiesił działalność gospodarczą, zamiast ją zlikwidować. Zwrócił także uwagę, że pożyczkę na spłatę części zaległości wobec ZUS zaciągnął kiedy jego dochody były wyższe. Obecnie nie stać go na spłatę kolejnej pożyczki.

Wskazał na przyczyny, z powodu których wynikło zadłużenie wobec ZUS. Podniósł, że była to sytuacja całkowicie przez płatnika niezawiniona.

W ocenie skarżącego, organ potwierdził spełnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podniósł, że decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, jednak uznanie administracyjne nie oznacza pełnej dowolności organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. orzeczenia o umorzeniu należności. Sąd nie może też nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola sądowa obejmuje przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji uznaniowej z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sprawa rozpoznawana przed Sądem dotyczyła negatywnie rozpoznanego przez Zakład wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy wraz z odsetkami.

Wobec powyższego konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiącej podstawę tego wniosku. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast z ust. 3a wynika, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b art.28 minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Bezspornym jest, że decyzja ZUS o umorzeniu należności z tytułu składek jest decyzją uznaniową. Decyzja taka podlega jednak pełnej kontroli sądowej, bowiem ustawodawca nie pozostawił ZUS całkowitej swobody, co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia - ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 powołanego rozporządzenia. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny. W wyroku z dnia 21 lutego 2007 r. (sygn. akt II GSK 301/06) NSA wyjaśnił, że w sprawach dotyczących umorzenia składek konieczne jest także stosowanie zasady zawartej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) w skrócie "k.p.a.", ustanawiającej obowiązek uwzględnienia przy orzekaniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywatela. Zatem w sprawach dotyczących umorzenia składek interes społeczny nie może być rozumiany wąsko, wyłącznie jako dbałość o finanse ubezpieczeń społecznych. Zauważyć też trzeba, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż z art. 7 k.p.a. nie wynika prymat ani przewaga interesu społecznego (por. B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wyd. C.H.Beck, 2003, s. 73).

Wskazać także należy, że w wyroku z dnia 26 stycznia 2010 r. o sygn. akt II GSK 349/09, NSA wyjaśnił, że jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, iż opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek. Zatem decyzje uznaniowe w przedmiocie umorzenia należności składkowych wymagają szczególnie wnikliwej kontroli celem ustalenia, czy wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie wyjaśnione i ocenione pod kątem realizacji przesłanek umorzenia oraz, czy podjęte rozstrzygnięcie jest należycie uzasadnione pod względem faktycznym i prawnym, przy należytym wyważeniu interesu indywidualnego i dobrze rozumianego interesu publicznego. NSA zauważył, że z punktu widzenia interesu społecznego nie jest zasadne pozbawienie zobowiązanego wszelkiej możliwości wyjścia z trudnej sytuacji życiowej w celu doprowadzenia do zapłaty choćby części zaległej należności.

Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń. Ponieważ, istota problemu w sprawach dotyczących umorzenia składek sprowadza się do należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego, poczynienia właściwych ustaleń na podstawie zebranych dowodów i wnikliwego uzasadnienia decyzji, sąd administracyjny zobowiązany jest do kontroli tych właśnie działań organu.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przepisy, Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem art.7 oraz art. 77 §1 k.p.a. Sformułowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zasada ta odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego. Przepis ten ma także zastosowanie w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w oparciu o art. 28 ust. 3 oraz ust.3a u.s.u.s. nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art.7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 §1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do zbadania, czy w sprawie nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne oraz, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisów materialnoprawnych, w których unormowano kwestię warunków do umorzenia należności.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji nie zawiera pogłębionej analizy zdolności skarżącego do ponoszenia obciążenia z tytułu spłaty składek, przy jednoczesnej możliwości zaspokajania jego podstawowych potrzeb. Zabrakło bowiem w niej kompleksowego i przekonującego wartościowania wszystkich okoliczności związanych z sytuacją materialną i zdrowotną strony.

Nie wyjaśniono przede wszystkim kwestii istnienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, dotyczących wykazania przez skarżącego, że ze względu na sytuację materialną, wiek i stan zdrowia nie jest w stanie opłacić dochodzonych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Z akt sprawy wynika, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna, czego nie negował organ orzekający w sprawie. Jak ustalono, miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi 1927,13 zł, natomiast miesięczne i stałe wydatki związane z utrzymaniem (bez kosztów wyżywienia, środków higienicznych i ubrań) wynoszą 1254,78 zł. Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia należy zdaniem Sądu, mieć na względzie, że w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m.in. porównać stwierdzoną sytuację materialną skarżącego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody, które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania. Takiej oceny w niniejszej sprawie niewątpliwie zabrakło.

Trzeba podkreślić, że możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od wieku i sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że pomimo dokonania przez Zakład ustaleń w zakresie wysokości dochodów oraz wykazanych wydatków, nie były one przedmiotem głębszej analizy organów. Organ nie wyjaśnił, w jaki sposób z uzyskiwanych przez skarżącego środków, przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków, zobowiązany będzie w stanie opłacić wymagane należności bez uszczerbku zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (w tym kosztów wyżywienia). Warto podkreślić, że skarżący już korzysta z pomocy społecznej - otrzymuje świadczenia z MOPS-u w postaci dodatku mieszkaniowego (aktualnie na luty-lipiec 2017r.) w wysokości 270,21 zł oraz dodatku energetycznego w wysokości 15,68 zł.

Zdaniem Sądu, okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji nie może zabraknąć przedstawienia informacji o przeprowadzonej analizie sytuacji materialnej i finansowej strony, jak również wniosków, do jakich te okoliczności doprowadziły organ..

Biorąc pod uwagę okoliczność, iż skarżący ma "[...]" lata i korzysta z pomocy społecznej, warto na gruncie rozpoznawanej sprawy odwołać się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w orzeczeniu z dnia 20 marca 2007r., sygn. akt II GSK 345/06, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Dlatego też trudno przyjąć, aby możliwe było wyegzekwowanie zaległych należności od skarżącego utrzymującego się także ze środków pomocowych. Organ nie wyjaśnił, jak w takiej sytuacji finansowej strona ma realizować swoje zobowiązanie. Wskazał jedynie na uprawnienie strony do złożenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości.

Nie będzie zatem nieuprawnionym twierdzenie, że Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek przy obiektywnie trudnej sytuacji życiowej i finansowej zobowiązanego.

W ocenie Sądu, wykazana przez skarżącego obecna sytuacja materialna i osobista, związana z jego stanem zdrowia i wiekiem jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Przypomnienia również wymaga, że powyższa decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06). Ewentualna utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, pozostała poza rozważaniami Zakładu.

Nie wystarczy również dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia, stwierdzenie - jak uczynił to organ - o potencjalnych możliwości zarobkowych skarżącego, tj. możliwości wznowienia działalności gospodarczej. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia ( por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 708/14). W ocenie Sądu opieranie przez organ rozstrzygnięcia na niczym niepopartym, hipotetycznym twierdzeniu o tym, że skarżący może polepszyć w przyszłości swoją sytuację materialną, sprzeczne jest z logiką i zasadami doświadczenia życiowego, zwłaszcza w kontekście wieku skarżącego, szeregu chorób z którymi się zmaga. Niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna strony ubiegającej się o ich umorzenie, winna być oceniana na dzień wydania przez zakład ostatecznej w tym przedmiocie decyzji.

W ocenie Sądu, w ustalonym stanie faktycznym błędnie organ stwierdził, że nie zaistniała przesłanka umorzenia zaległości z tytułu składek określona w §3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia, tj. opłacenie należności z tytułu składek może doprowadzić do braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych

Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało/mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.). Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład zastosuje wszystkie dyrektywy wynikające z niniejszego uzasadnienia. Organ przeprowadzi zatem rzetelną ocenę spełnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek. Niezbędne będzie odniesienie się do sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Organ powinien przede wszystkim uwzględnić okoliczność korzystania przez zobowiązanego z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, wziąć również pod uwagę stan jego zdrowia i wiek ("[...]") oraz realną możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dopiero bowiem wnikliwe ustalenie sytuacji skarżącego umożliwi podjęcie odpowiedniej decyzji w przedmiocie jej wniosku o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych.

Organ powinien również uwzględnić i szczegółowo odnieść się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących powstania zadłużenia z tytułu składek. Skarżący spełniał warunki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego zarówno z tytułu stosunku pracy, jak i wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Składki za sporny okres były opłacane przez pracodawcę skarżącego, ale ich wymiar był niższy niż określony w art. 18-21 u.s.u.s. Nie mając wiedzy na ten temat, skarżący nie uiszczał brakującej części składek. O powyższym powziął informację dopiero z decyzji wymiarowej ZUS z dnia "[...]", której nie kwestionował. Tym samym podkreślić należy, że składki za sporny okres były uiszczane w terminie, choć nie w pełnej wysokości.

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi, że zaskarżona decyzja została wydana z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.