Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 4/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust 1a pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 18 listopada 2021 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (Kolegium, SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania P. B. (skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta gminy P. (Wójt, organ I instancji) z 11 października 2021 r., znak [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 13 września 2021 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią M. W. (wdową), która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania

o Niepełnosprawności w R. z 16 grudnia 2020 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przeprowadzonego w dniu 28 września 2021 r, wywiadu środowiskowego, wynika że skarżąca jest studentką, studiuje na Uniwersytecie Techniczno – Humanistycznym w R.. Mieszka z babcią i sprawuje nad nią opiekę ze względu na brak możliwości sprawowania opieki przez córki: I. Ś. i R. B.. M. W. jest osobą cierpiąca na zaburzenia pamięci, w związku z tym nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym Skarżąca pomaga babci przy wykonywaniu podstawowych czynności z zakresu życia codziennego tj. podnosi ja z łóżka, ubiera, czesze, myje, podaje leki, przygotowuje posiłki, towarzyszy babci podczas wizyt lekarskich, realizuje recepty. W opinii pracownika socjalnego opieka i pomoc sprawowana przez skarżącą jest realizowana w sposób prawidłowy.

W załączonych do wniosku oświadczeniach z 1 września 2021 r. córki R B i I Ś oświadczyły, że nie mają możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnej mamie bowiem obie pracują na cały etat, a ich zatrudnienie stanowi źródło utrzymania rodziny. R B samotnie wychowuje dzieci natomiast I. Ś. mieszka w R. i ma dwójkę uczących się dzieci. Jednocześnie obie córki oświadczyły, że to skarżąca od półtora roku opiekuje się babcią i jako jedyna jest do jej całodobowej dyspozycji.

Decyzją z 11 października 2021 r. organ I instancji wskazując jako podstawę art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 ze zm., ustawa o świadczeniach rodzinnych) odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią M. W.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, zgodnie z art 17 ust. 1a pkt 2 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom innym niż spokrewnione

w pierwszym stopniu gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca mimo faktycznie sprawowanej opieki nad babcią, jest z nią spokrewniona w II stopniu a z akt sprawy wynika, że są inne osoby spokrewnione z M. W. w I stopniu tj. córki R. B. oraz I. Ś., które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem organu I instancji nie została spełniona również spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Nie zgadzając się z decyzją Wójta skarżąca złożyła odwołanie do Kolegium. W motywach uzasadnienia wskazała, że stan zdrowia babci wymaga opieki drugiej osoby i ona jest jedyną osobą która może tę opiekę zapewnić. Znany jest jej wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niekonstytucyjny.

Powołaną na wstępie decyzją z 18 listopada 2021 r. Kolegium utrzymało

w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przedstawieniu przebiegu postępowania, zaznaczył, iż nie podziela stanowiska organu I instancji, w zakresie w jakim podstawę odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego może stanowić art. 17 ust. 1b ustawy. Wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 roku sygnatura akt K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wyrok został ogłoszony

w Dzienniku Ustaw z dnia 23.10.2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem wszedł w życie. W powyższym zakresie SKO wyjaśniło, iż podziela stanowisko sądów administracyjnych w odniesieniu do przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wykładni art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium podkreśliło, że funkcjonuje inna przesłanka, która uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej.

W ocenie organu odwoławczego, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełnić następujące warunki: sprawować opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zrezygnować z tego powodu

z zatrudnienia oraz być w kręgu osób, na których ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest istnienie po stronie skarżącej obowiązku alimentacyjnego wobec babci, co stanowi jedną z koniecznych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Stosownie do art. 128 ustawy – Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego

w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest wstanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, k.r.o.). W ocenie SKO, nie budzi wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest

w stanie takiej pomocy świadczyć z uwagi na swój stan zdrowia. Z art. 17 ust.1a pkt 2 i 3 jednoznacznie wynika, że osoba spokrewniona w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli nie ma osób spokrewnionych

w bliższym stopniu lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wskazał organ odwoławczy, z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że M. W. ma dwie córki R. B. i I. Ś., które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dlatego też SKO stwierdziło, że brak jest okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącej względem jej babci przed obowiązkiem alimentacyjnym dzieci M. W., które w pierwszej kolejności zobowiązane są do sprawowania opieki nad swoja matką. Nadto w ocenie Kolegium podnoszone okoliczności dotyczące braku możliwości sprawowania opieki przez dzieci z uwagi na wykonywanie pracy zawodowej, zamieszkiwanie w innej miejscowości, stanowią przeszkody prawnie obojętne względem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w stosunku do osób najbliższych. Tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki.

Końcowo Kolegium powołało się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zawierające wykładnię zastosowanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości zarzucając jej naruszenie.

I prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. la ustawy listopada o świadczeniach rodzinnych polegającą na:

- pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy, przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż babcia M. W. ma dzieci, na których - jako spokrewnionych w pierwszym stopniu - spoczywa obowiązek alimentacyjny;

- uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny dzieci względem wymagającej opieki matki bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż w sytuacji mojej nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny względem babci, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

II przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm, K.p.a.) poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą i realnych możliwości sprawowania przez dzieci opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia osoby

z niepełnosprawnością, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo

w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenia decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi, rozwinęła zarzuty i podniosła, że z konstytucyjnej zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa należących do określonej kategorii. Oznacza to, że wszyscy adresaci norm prawnych, charakteryzujący się daną cechą relewantną, winni być traktowanie według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak

i faworyzujących. W analizowanej sytuacji prawnej relewantnymi cechami wspólnymi osób uprawnionych doświadczenia pielęgnacyjnego są: po pierwsze - sprawowanie opieki nad członkiem rodziny wymagającym stałej pielęgnacji, a po wtóre - niepodejmowanie z tego powodu zatrudnienia. Na tym tle odmowa udzielenia wsparcia osobie bliskiej (babci), zobowiązanej do alimentacji wyłącznie z tego powodu, że żyje inna osoba również zobowiązana do alimentacji (córki) podważa racjonalność ustawodawcy. Skoro bowiem ustawodawca uznał potrzebę wsparcia ze środków publicznych rodziców niemogących podjąć zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, to nie ma racjonalnego uzasadnienia ograniczenia możliwości uzyskania prawa do świadczenia rodzeństwu osoby niepełnosprawnej na równi z córkami w wypadku braku lub niemożności spełnienie przez córki ciążącego na nich obowiązku. Zarówno bowiem osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny (np. babcią), wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy k.r.o.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz.2325 ), dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 18 listopada 2021 r., znak [...]. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z 11 października 2021 r., znak [...]., odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na babcię skarżącej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji były niesporne.

Skarżąca (wnuczka M. W.) w chwili obecnej nie pracuje, studiuje na Uniwersytecie Techniczno – Humanistycznym w R.. Mieszka z babcią

i sprawuje nad nią opiekę ze względu na brak możliwości sprawowania opieki przez córki: I. Ś. i R. B.. Córki nie mogą sprawować opieki nad matka ponieważ pracują zawodowo (I. Ś. mieszka w innej miejscowości niż matka), nie posiadają orzeczeń o niepełnosprawności.

Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na podstawie art. 17 ust. 1a ustawy ww. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt. 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt. 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd orzekający w pełni aprobuje stanowisko Kolegium w zakresie zastosowania w niniejszej sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wydanym w sprawie o sygnaturze K-38/13 (Dz.U. z 2014r. poz. 1443), a także stanowisko organów obu instancji i ich argumentację w zakresie braku uprawnienia skarżącej z uwagi na to, że jest ona zobowiązana do alimentacji swej babci w dalszej kolejności. W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, które chciała je pobierać w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią. Organ ten trafnie powołał się na art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., wskazując, że w pierwszej kolejności do tego świadczenia uprawniona jest R. B. i I. Ś. – córki M. W.. Zasadnie wskazano, że nie legitymują się one zaświadczeniem o niepełnosprawności w znacznym stopniu, co uniemożliwia przyznanie świadczenia skarżącej będącej wnuczką M. W..

Zgodnie z art. 129 § 1 k.r.o., jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W myśl zaś art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Warunki wprowadzone

w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy istnieją inne osoby spokrewnione

w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają przy tym w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione

w stopniu dalszym, chyba że są one małoletnie lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przypadku skarżącej nie występuje pokrewieństwo pierwszego stopnia, gdyż jest ona wnuczką M. W.. Zasadnicze znaczenie ma dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że ma ona dwie córki. Tym samym, to one są zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji swej matki, a więc także do zapewnienia jej opieki.

Skoro więc istnieją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, a więc zobowiązane do jej alimentacji, to na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec babci. Córki M. W. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt niniejszej sprawy nie wynika również, aby skarżąca legitymowała się orzeczeniem sądu powszechnego, zobowiązującym ją do świadczeń alimentacyjnych na rzecz babci, a skoro tak, to nie było podstaw, aby w postępowaniu administracyjnym przesądzać, że skonkretyzował się jej obowiązek alimentacyjny w rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie są więc spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 17 ust 1a u.ś.r., które muszą być spełnione łącznie.

Podnoszony przez skarżącą fakt pozostawania w zatrudnieniu przez R. B. oraz I. Ś. wyklucza spełnianie przez nie obowiązku alimentacyjnego wobec matki w ocenie Sądu jest nietrafny.

Należy bowiem wskazać, że w art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania,

a w miarę potrzeby także środków wychowania. Zatem obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje, w zaistniałej sytuacji, pomoc polegającą na przyznaniu jej tzw. świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 u.ś.r.).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2012 r. sygn. I OSK 1700/12 świadczenie to jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę. Jest to bowiem określona przepisami kwota pieniężna, z którą wiąże się również opłacanie przez państwo składek emerytalno-rentowych. Pomoc świadczona w taki sposób przez państwo jest przeznaczona dla konkretnych przypadków, to jest dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. To nie rodzina decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa. Z tego powodu, zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r. uregulowanie, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne,

w przypadku, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego

w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia tej osoby

z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku, obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w starań osobistych

a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może nią być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności, ale osoba ta w takiej sytuacji nie nabywa - z racji sprawowania opieki - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wracając do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że babcia skarżącej ma dwie córki, które bezsprzecznie zobowiązane są do alimentacji przed skarżącą zgodnie z art. 128 k.r.o. Oznacza to, że przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zostałyby spełnione tylko wtedy, gdyby dzieci babci skarżącej nie byłyby w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Nie chodzi tu o brak możliwości sprawowania przez nich opieki nad niepełnosprawną matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, ale również o brak możliwości dostarczania przez nich środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki przez inne osoby. Niewątpliwie taką okolicznością uzasadniającą niemożność spełnienia obowiązku alimentacyjnego byłoby posiadanie przez dzieci M. W. orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności - jednakże

w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje.

Sądowi znany jest wyrażany w orzecznictwie pogląd, że formalnego ograniczenia wynikającego z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., nie można stosować

w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku i stanu zdrowia oraz rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może realizować swych obowiązków, (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r., o sygn. akt I OSK 2831/19). Jednakże w niniejszej sprawie nie zachodzą również obiektywne okoliczności wykluczające alimentowanie matki przez jej córki. Miejsce zamieszkania w innej miejscowości (oddalonej o 13 km w przypadku I. Ś. ) oraz wykonywanie przez obie córki pracy zawodowej nie jest przyczyną obiektywną, lecz subiektywną, dla której córki nie sprawują opieki nad matką i jej nie alimentują. Jest to bowiem wynik ich decyzji i wyboru, a nie skutek zdarzeń obiektywnych, jak wiek, czy stan zdrowia uniemożliwiający sprawowanie opieki i alimentację niezależnie od woli osoby zobowiązanej.

Zatem zasadne jest stanowisko organów obu instancji, że córki M. W. (spokrewnione w pierwszym stopniu) nie są zwolnione z obowiązku alimentacyjnego. Jak wskazano powyżej to dzieci są w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicami i tylko zbieg nadzwyczajnych zdarzeń może spowodować przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na kolejne zobowiązane osoby.

Raz jeszcze Sąd podkreśla, że skoro skarżąca nie jest osobą zobowiązaną

w pierwszej kolejności do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swoje babci - to w tej sytuacji nie mogła ona skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad nią.

Analogiczne stanowisko zajął NSA w wyroku z 17.06. 2021 r. I OSK 371/21

w którym stwierdził, że: "Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności

w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą" (por. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., I OSK 2392/20). Również stanowisko powyższe powielono w wyroku I OSK 897/21 z dnia 4 stycznia 2022 r.

Wobec powyższego, mając na uwadze stan faktyczny i prawny niniejszej sprawie, w ocenie Sądu organy obu instancji trafnie w świetle obowiązujących aktualnie przepisów prawa odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Kontrolowana decyzja nie ma bowiem charakteru uznaniowego, lecz ma charakter decyzji związanej. W związku z tym organy nie miały żadnego luzu decyzyjnego i ściśle musiały kierować się powyższymi przepisami prawa. A skoro nie zostały łącznie spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1a ustawy

o świadczeniach rodzinnych zmuszone były odmówić przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Zatem, zarzut skargi dotyczące naruszeniu art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nieusprawiedliwiony.

Organ nie naruszył także dyspozycji art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. albowiem uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, jak też w sposób dostatecznie jasny wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi kierowały się organy przy załatwieniu sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia prawa materialnego ani do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa została wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzona przez organ odwoławczy, który szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy jej rozstrzyganiu. Zajął tez stanowisko odnośnie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przekonująco i logicznie uzasadnił swoją decyzję.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.