Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 746/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2009r. nr [...] Starosta P. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1 - 4, art. 141 ust. 2 i 4, art. 142, art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2 i art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) działając jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy postanowieniem Wojewody W. z dnia [...].10.2004 r., sygn. akt: [...] orzekł :

I. Zwrócić na rzecz p. W. W. nieruchomość stanowiącą własność Miasta P., zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. – S. M. w P., położoną w P. przy ul. O., oznaczoną w ewidencji gruntów jako: obręb Z., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m2.

II. Zobowiązać p. W. W. do zwrotu na rzecz M. P. kwoty [...]zł czyli należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wpłaty należy dokonać w terminie 21 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna i wykonalna z zaznaczeniem, iż jest to należne Miastu Po. zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wierzytelność Miasta P., o której mowa w punkcie II, podlega zabezpieczeniu w drodze ustanowienia hipoteki na zwracanej nieruchomości. Podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej stanowi wykonalna decyzja o zwrocie nieruchomości łącznie z oświadczeniem Miasta P. o niezaspokojeniu wierzyciela w terminie określonym w punkcie II.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...].03.1999 r. przed Dyrektorem Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. wszczęto z wniosku p. M. S. W., reprezentowanego przez p. P. H. (pełnomocnictwo z dnia [...].02.1999 r.) postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb Z., arkusz mapy [...], działka nr [...]. Pismem z dnia [...].03.1999 r. pełnomocnik wnioskodawcy uzupełnił podanie o zwrot i przedłożył mapę ewidencyjną oraz wypis z rejestru gruntów dla przedmiotowej nieruchomości.

W dniu [...].06.2000 r. przeprowadzone zostały oględziny działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z., podczas których ustalono stan jej zagospodarowania.

Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. pismem znak: [...] z dnia [...].06.2000 r. poinformował o aktualnym przeznaczeniu nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta P. zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej P. nr [...] z dnia [...].12.1994 r., zgodnie z którym położona jest ona na terenie oznaczonym symbolem [...] oznaczającym III ramę komunikacyjną miasta. W uzupełnieniu ww. Wydział pismem znak: [...] z dnia [...].04.2001 r. poinformował, iż działka nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. znajduje się w całości w liniach rozgraniczenia planowanej III ramy.

W korespondencji wewnętrznej ZGiKM GEOPOZ, pismem z dnia [...]10.2001 r. Dział Wydzierżawiania Gruntów poinformował, że działka nr [...] nie jest przedmiotem dzierżawy.

Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego - WSK P. Sp. z o.o. pismem z dnia [...].10.2001 r. znak: [...] poinformowała, że działka nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. nie pozostaje w jej władaniu, a także, że sukcesorem Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego "[...]" w P., funkcjonującego od 1978 r. pod nazwą [...]", są od 1996 r. Zakłady Przemysłu Ciągnikowego "U." w W..

Pismem z dnia [...].03.2001 r. pan M. S. W. udzielił pełnomocnictwa z prawem substytucji do reprezentowania go w przedmiotowej sprawie przez p. R. N..

Zakłady Przemysłu Ciągnikowego U. S.A. pismem z dnia [...].03.2003 r. poinformowały o sytuacji prawnej zakładu w P. od momentu przejęcia go w 1996 r., a także, że nie posiadają dokumentów dla przedmiotowej nieruchomości - nabytej przez [...]" Zakład Zamiejscowy w P..

Pismem z dnia [...].03.2003 r. l.dz. [...] Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że nie budował dawnej ulicy O., a obecnie O., a także, że nie posiada żadnych planów dotyczących budowy i rozbudowy ww. ulicy.

Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. pismem znak: [...] z dnia [...].04.2003 r. poinformował, że nie jest w posiadaniu decyzji administracyjnych o lokalizacji i zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji planowanej w 1977 r. polegającej na rozbudowie ulicy O. (obecna O.) dla działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z..

Pismem z dnia [...].04.2003 r. znak: [...] Miejska Pracownia Urbanistyczna poinformowała o obowiązującym w momencie wywłaszczenia planie zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.

Postanowieniem z dnia [...].10.2004 r. sygn.: [...] Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, przekazał według właściwości Wojewodzie W. podanie p. M. W. o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy nr [...], obręb Z.. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż motywem jego przekazania była uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 19.05.2003 r. (sygn. akt OPS 1/03), w której stwierdzono, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz, a także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcje starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości zarówno przez Prezydenta Miasta P. jak i przez upoważnione przez niego osoby.

Następnie postanowieniem z dnia [...].10.2004 r. znak: [...] Wojewoda W.wyznaczył Starostę P. do rozpatrzenia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia [...].10.2005 r. p. R. N. poinformował o odwołaniu jego pełnomocnictwa udzielonego p. P. H..

W dniu [...]06.2006 r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z..

Pismem z dnia [...].11.2007 r. p. P. H. poinformował o śmierci wnioskodawcy p. M. S. W. oraz przekazał: udzielone mu pełnomocnictwo p. W. W. tj. spadkobierczyni byłego wnioskodawcy z dnia [...].11.2007 r., podtrzymanie przedmiotowego wniosku o zwrot nieruchomości, a także postanowienie sądu z dnia [...].06.2007 r. o nabyciu spadku.

Sąd Rejonowy w P., Wydział [...]Ksiąg Wieczystych pismem z dnia [...].12.2007 r. znak: [...] kw nr [...] przesłał kserokopie dokumentów znajdujących się w księdze wieczystej KW nr [...], w tym: opis i mapę nieruchomości własności p. J. W. z KW nr [...] cz., akt notarialny -umowę sprzedaży z dnia [...].10.1979 r., akt własności ziemi z dnia [...]05.1974 r., wyciąg z wykazu zmian gruntowych z dnia [...].1976 r., decyzję z dnia [...]1976 r. o podziale nieruchomości (w tym nieruchomości wł. p. M. W.). Następnie pismem z dnia [...]12.2007 r. przekazał odpis aktu notarialnego - umowy sprzedaży z dnia [...]10.1977 r.

Zarząd Dróg Miejskich pismem z dnia [...].01.2008 r. poinformował, że ulica O. jest drogą publiczną o kategorii powiatowej na odcinku od ul. F. do ul. K..

Polski Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd w P. pismem z dnia [...].10.2008 r. l.dz[...] poinformował, że żaden z rodzinnych ogrodów działowych zrzeszonych w PZD nie użytkuje gruntu stanowiącego działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z..

W dniu [...]11.2008 r. przeprowadzone zostały kolejne oględziny przedmiotowej nieruchomości, podczas których potwierdzono aktualny stan jej zagospodarowania.

Pismem z dnia [...]12.2008 r. znak: [...] Zarząd Dróg Miejskich poinformował o istniejącym na działce nr [...] tymczasowym (przekształconym w stały) łączniku ulic U. L. i O.. Następnie pismem z dnia [...].01.2009 r. znak: [...] poinformował, że ww. łącznik był realizowany ze środków budżetu Miasta P.oraz nie stanowi drogi publicznej w rozumieniu ustawy.

Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. pismem z dnia [...].03.2009 r. znak: [...] poinformował o obowiązujących w latach 1977 - 1987 planach zagospodarowania przestrzennego obejmującego nieruchomość objętą wnioskiem o zwrot, a także, iż nie odnaleziono decyzji pozwoleń na budowę wydanych dla tej nieruchomości.

Następnie pozyskano opinie gestorów sieci przesyłowych n.t. infrastruktury znajdującej się na przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...].03.2009 r. Aquanet S.A. znak: [...] poinformował, że na działce nr [...] nie istnieje sieć wodociągowa i kanalizacyjna eksploatowana przez Aquanet S.A., istnieje natomiast kanał deszczowy średnicy 600 mm, wykonany w 1978 r. przez [...]. W. Spółka Gazownictwa pismem z dnia [...].2009 r. poinformowała, że na działce nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. znajduje się gazociąg ś/c PE Dzl25 mm, wybudowany w grudniu 1994 r., a inwestorem była [...]. Natomiast pismem z dnia [...].04.2009 r. znak: [...] ENEA Operator Sp. z o.o. poinformował, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot znajdują się linie kablowe SN pobudowane w latach 1985, 1970 oraz 1979. Jednocześnie poinformował, że na nieruchomości znajdują się elementy infrastruktury elektroenergetycznej nie będące w majątku ENEA Operator Sp. z o.o. Pismem z dnia [...]04.2009 r. znak: [...] D[...]P. S.A. poinformowała, że na działce nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z.nie zlokalizowano sieci cieplnej będącej jej własnością.

W dniu [...].08.2009 r. rzeczoznawca majątkowy p. B.W. przekazała operat szacunkowy dotyczący określenia wartości nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb Z., w związku z czym w dniu [...].09.2009 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna. Następnie z ZGiKM GEOPOZ pozyskano wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...] z dnia [...].09.2009 r. oraz zaktualizowano odpis księgi wieczystej KW nr [...] (protokół badania księgi z dnia [...].10.2009 r.).

Pismem z dnia [...].09.2009 r. znak: [...] Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że na działce nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. nie realizował inwestycji polegającej na rozbudowie ulicy O..

Pismem z dnia [...].10.2009 r. strony zostały poinformowane, zgodnie z treścią art. 10 Kpa, o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim.

W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał ,iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i poczynione ustalenia są wystarczające do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Aktem notarialnym rep. [...] z dnia [...].10.1977 r. Skarb Państwa -[...], w trybie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. nr 10, poz. 64 z 1974 r.) nabył od p. M. S. W. nieruchomość zapisaną w KW nr [...], stanowiącą niezabudowaną działkę nr [...] z mapy [...] o obszarze 1.21,69 ha, położoną w P. przy ul. O., z przeznaczeniem na cele nierolnicze, na rozbudowę ulicy O.. Cenę zgodnie z oszacowaniami biegłego ustalono na łączną kwotę 223 578 zł.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. - Wydział I Cywilny, z dnia [...].06.2007 r. sygn. [...] spadek po zmarłym w dniu [...].11.2006 r. p. M. S. W. nabyła w całości jego żona p. W. W..

Stosownie do treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Dla dopuszczalności zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia części nieruchomości wystarczającym jest spełnienie jednego z ww. warunków. Natomiast zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy o zwrocie stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Działka nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. została wywłaszczona pod rozbudowę ulicy O. (obecnie O.). Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania, pomimo upływu ponad 30 lat od daty wywłaszczenia, cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie z pismem znak: [...] z dnia [...].03.2009 r. Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot w latach 1977 - 1987 objęta była nieobowiązującym już Planem zagospodarowania przestrzennego Miasta P., zatwierdzonym przez Wojewodę P. w dniu [...].08.1975 r. stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa p., zatwierdzonego uchwałą nr [...] w P. w dniu [...].10.1977 r. (Dz. U. WRN Nr [...] z [...] r., poz. [...]), którego aktualność została potwierdzona w wykazie aktów planu miejscowego (Dz. U. Województwa P. Nr [...] z dnia [...] r.) i zgodnie z rysunkiem tego planu znajdowała się na terenie podstawowych arterii układu komunikacyjnego. Jednocześnie ww. Wydział na pytanie o odnalezione decyzje pozwoleń na budowę wydanych dla działki nr [...] z arkusza mapy [...]obrębu Z. w latach 1977 - 2008 odpowiedział, iż takich decyzji nie odnaleziono.

Przeznaczenie w planie zagospodarowania z 1975 r. potwierdza opinia Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z dnia [...].04.2003 r. znak: [...], łącznie z którą przekazano wyrys i wypis z ww. planu. Stwierdzono ponadto, iż arteria przebiegająca przez działkę nr [...] jest klasy "P" o sprecyzowanym przebiegu, z przeważającym ruchem towarowym, a także, że przebieg tej trasy komunikacyjnej został utrzymany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej P. z dnia [...].12.1994 r. (Dz. Urz. Woj. P.. Nr [...] poz [...]), gdzie oznaczona jest symbolem [...] (III rama komunikacyjna).

Zarząd Dróg Miejskich w piśmie z dnia [...]03.2003 r. l.dz. [...] stwierdził, że nie budował dawnej ulicy O., a obecnie O. i nie posiada żadnych planów dotyczących budowy i rozbudowy ww. ulicy. Jednocześnie przesłał mapę zasadniczą, zgodnie z którą działka nr [...] znajduje się w całości poza linią rozgraniczającą ulicy O. (biegnącą wzdłuż wschodniej granicy przedmiotowej działki). W piśmie z dnia [...].12.2008 r. znak: [...] poinformował, że na działce nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. w części urządzona jest jezdnia, stanowiąca połączenie ul. U. L. z ul. O., powstałe w latach 80-tych jako tymczasowe na czas budowy ul. U. L.. Jak stwierdzono ponadto, budowy ww. ulicy nie zrealizowano, a "tymczasowy" charakter odcinka przekształcił się w stały. Zgodnie jednak z kolejnym pismem ZDM z dnia [...].01.2009 r. znak: [...] istniejący na działce nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. fragment tymczasowego łącznika ulic U. L. i O. nie stanowi drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 115 nr 19 z 2007 r. z późn. zm.), jest nią natomiast ulica O. (kategoria powiatowa) na odcinku od ul. F. do ul. K., stosownie do pisma z dnia [...].01.2008 r. znak: [...]. Pismo z dnia [...].09.2009 r. znak: [...] Zarządu Dróg Miejskich również potwierdza, iż ZDM nie realizował inwestycji polegającej na rozbudowie ulicy O..

Dokumentów dotyczących nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. nie posiadają również Zarząd Zakładów Przemysłu Ciągnikowego U. S.A. (pismo z dnia [...].03.2003 r., znak [...]) oraz [...] Sp. z o.o. (pismo z dnia [...].10.2001 r., znak: .).

Niezrealizowanie celu wywłaszczenia na obszarze przeznaczonym do zwrotu na rzecz byłych właścicieli potwierdza również protokół z oględzin nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. przeprowadzonych w dniu [...].06.2000 r., podczas których stwierdzono, że jest ona niezagospodarowana, porośnięta dziką trawą, krzewami i kilkoma drzewami, a w dwóch jej częściach znajdują się ogrody działkowe. Ponadto na działce stwierdzono przecinające ją drogi asfaltowe oraz skrzynki - telefoniczną i energetyczną. Powyższy stan zagospodarowania został potwierdzony podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...].06.2006 r., a także w dniu [...].11.2008 r. podczas których stwierdzono ponadto, iż znajdujące się na nieruchomości ogródki działkowe są opuszczone, zarośnięte i zaśmiecone, natomiast asfaltowa droga stanowiąca łącznik do ulicy U. L., przecinająca działkę, oznaczona jest jako prywatna. Natomiast zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia [...].09.2009 r. działka nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. stanowi obecnie użytek "[...]", tj. grunt zabudowany i zurbanizowany, teren przemysłowy.

Ponadto zgodnie z opinią Polskiego Związku Działkowców - Okręgowego Zarządu w P. z dnia [...].10.2008 r. l.dz[...] ogrody działkowe znajdujące się na działce nr [...] nie są użytkowane przez żaden z rodzinnych ogrodów działkowych zrzeszonych w PZD.

Przepis art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lub jej części, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. Odszkodowanie podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Jednocześnie zgodnie z art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem [...].12.1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.

Zgodnie z art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości, dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszanych przez Prezesa Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlega odpowiednio zmniejszeniu lub zwiększeniu o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu, a także w przypadku zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (zgodnie z art. 140 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

W celu ustalenia czy wartość zwracanej nieruchomości uległa zmianie stosownie do art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zlecono rzeczoznawcy majątkowemu p. B. W. sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość rynkową nieruchomości, wartość nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen aktualnych oraz wartość według stanu z dnia zwrotu, uwzględniającą działania podjęte na nieruchomości po wywłaszczeniu. W opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w dniu [...].08.2009 r., którą organ uznał jako dowód w sprawie, ustalono, iż wartość nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej w ewidencji jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb Z., według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny wynosi 2 464 544 zł, natomiast jej wartość według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny uwzględniającą działania podjęte na niej po nabyciu, wynosi 2 514 369 zł. Stwierdzono zwiększenie wartości przedmiotowej nieruchomości o kwotę 49 825 zł. Zgodnie ze sporządzonym operatem szacunkowym wartość aktualna nieruchomości wynosi 3 740 639 zł.

Na podstawie akt sprawy oraz operatu szacunkowego z dnia [...]08.2009 r. ustalono, iż za nabytą w 1977 r. nieruchomość, stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni 12 169 m2 ustalono w akcie notarialnym z dnia [...]10.1977 r. nr rep. [...] odszkodowanie w wysokości 223 578 zł, z czego, zgodnie z opiniami biegłych, wartość gruntu stanowiła kwotę 219 042 zł, a wartość nasadzeń roślinnych kwotę 4 536 zł. Kwota wypłaconego odszkodowania wynosi po zwaloryzowaniu (przy zastosowaniu wskaźnika wzrostu cen i usług konsumpcyjnych Prezesa GUS za okres od 1984 r. do września 2009 r. wynoszącego 3674,4808651168) i po denominacji 82 153.31 zł. W związku ze stwierdzeniem przez rzeczoznawcę majątkowego zwiększenia wartości nieruchomości na kwotę 49 825,00 zł wnioskodawca jest zobowiązany do zwrotu ostatecznie kwoty 131 978,31 zl

Zgodnie z art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w takim stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.

W toku prowadzonego postępowania stwierdzono istnienie na wywłaszczonej nieruchomości urządzeń sieci przesyłowej - sieci elektroenergetycznej, gazowej oraz kanalizacji deszczowej. Zgodnie z art. 49 § 1 - ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zmianami) urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości jeśli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. W tej sytuacji zgodnie z art. 3051 i art. 3052 kc, nieruchomość może być obciążona służebnością przesyłu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Miasto P., zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 115 poz. 741) oraz przepisów prawa procesowego - art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono także, iż Starosta P. dokonał nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym uchybił treści art. 7, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (...). Jak wykazały oględziny nieruchomości przeprowadzone przez organ pierwszej instancji sporna działka jest niezagospodarowana, porośnięta dziką trawą i kilkoma drzewami. Ponadto na działce usytuowane są "drogi asfaltowe" stanowiące łącznik do ul. U. L. oraz "opuszczone ogródki działkowe". Błędne zatem zdaniem strony odwołującej, jest sformułowanie użyte przez Starostę P. w opisie nieruchomości, iż "nieruchomość jest niezagospodarowana". Wątpliwości strony odwołującej budzi również brak ustalenia kiedy i przez kogo wybudowane zostały wspomniane drogi asfaltowe i co miały obsługiwać. Nie wyjaśniono czy istnieje związek pomiędzy ich budową, a celem wywłaszczenia (czy np. drogi te zrealizowano w ramach celu wywłaszczenia). Nie ustalono ponadto kto wybudował ul. O. w obecnym kształcie. Organ pierwszej instancji nie odszukał także decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji planowanej w 1977 r., polegającej na rozbudowie ul. O. (mającej podstawowe znaczenie do doprecyzowania celu nabycia nieruchomości), a w konsekwencji nie wyjaśnił w jaki sposób zgodnie z tym planem miała być zagospodarowana, nabyta na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomość. Z wyjaśnień udzielonych przez Zarząd Dróg Miejskich wynika, iż istniejący na działce nr [...] tymczasowy (przekształcony w stały), łącznik ulic U.L. i O. jest faktycznie zajęty pod drogę i istnieje konieczność jego wydzielenia. Starosta P. w decyzji nie wyjaśnił, czy istnieje związek pomiędzy wybudowanym na działce nr [...] łącznikiem, a budową ul. O..

Decyzją z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] Wojewoda W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego po rozpoznaniu odwołania Miasta P. reprezentowanego przez Panią A. M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, iż wniesienie przez stronę odwołania oznacza, że organ odwoławczy zyskuje uprawnienie, a jednocześnie ma obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a nie jedynie odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu.

Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 (rozwiniętej w art. 77 § 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (...), wynika obowiązek podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Z zasady praworządności wypływa obowiązek czuwania nad zgodnym z prawem rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 573).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 115 poz. 741), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W świetle art. 137 ust. 1, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1.pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2.pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (...), przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11. poz. 79) (...).

W toku postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, organ powinien ustalić cel wywłaszczenia nieruchomości, następnie zbadać, czy wywłaszczona nieruchomość została faktycznie wykorzystana zgodnie z tym celem. Ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbędności, jako przesłanki orzeczenia o zwrocie nieruchomości, jest bowiem podstawowym zadaniem postępowania administracyjnego przy rozpoznaniu żądania zwrotu nieruchomości. W razie ustalenia, iż cel został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W tym celu organ powinien zebrać dokumentację związaną z inwestycją, która na przedmiotowej nieruchomości miała być realizowana. Natomiast dzisiejsze faktyczne przeznaczenie nieruchomości można ustalić na podstawie oględzin nieruchomości, z których należy sporządzić protokół.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż aktem notarialnym z [...] października 1977 r. nr Rep. [...] Skarb Państwa - [...]" Zakład Zamiejscowy w P., nabył od Pana M. S. W. niezabudowaną nieruchomość, składającą się z działki nr [...] o powierzchni 1.2169 ha, arkusza mapy [...], zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...].

W toku postępowania ustalono, iż: działce nr [...] położonej przy ul. O., o powierzchni 1.2169 ha, odpowiada działka . położona przy ul. O., o powierzchni 1.2169 ha.

Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego "[...]" Zakład Zamiejscowy w P., nabyła niezabudowaną nieruchomość składającą się z działki nr [...] o powierzchni 1.2169 ha, arkusza mapy [...], zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] pod rozbudowę ulicy O. (dowód: pismo Zarządu Miejskiego w P. Wydział Rolnictwa Leśnictwa i Skupu z [...] września 1977 r., pismo Biura Planowania Przestrzennego w P.

- Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z [...] września 1977 r.).

Cel ten, był zgodny z obowiązującym w dniu zawarcia aktu notarialnego z [...] października 1977 r. nr Rep. [...], planem zagospodarowania przestrzennego Miasta P., zgodnie z którym działka nr [...] położona była w jednostce strukturalnej [...]i przebiegała przez nią oznaczona symbolem liniowym arteria klasy "[...]" o sprecyzowanym przebiegu, z przeważającym ruchem towarowym, stanowiącym podstawową arterię układu komunikacyjnego Miasta P.. Przebieg tej trasy komunikacyjnej został także utrzymany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej P.z [...] grudnia 1994 r., w którym oznaczona była symbolem [...] - III Rama komunikacyjna. Działka nr [...] znajdowała się w całości w liniach rozgraniczenia planowanej III ramy (symbol [...]).

Pomimo, iż na działce nr [...] znajduje się m. in. jezdnia stanowiąca łącznik ul. O. z ul. U. L. cel, dla którego została nabyta przedmiotowa działka, nie został zrealizowany.

Ponadto, łącznik ten, nie stanowi drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (...) mimo, że tymczasowy charakter jezdni (przechodzącej przez działkę nr [...]) przekształcił się w stały.

Dowodami braku realizacji celu - rozbudowy ulicy O. na działce nr [...] są przede wszystkim: protokoły oględzin przedmiotowej działki, a także pismo z [...] września 2009 r. znak [...], zgodnie z którym Zarząd Dróg Miejskich na działce nr [...], nie realizował inwestycji polegającej na rozbudowie ul. O.. Organ podkreślił, iż zarówno w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. oraz w Zarządzie Dróg Miejskich nie odnaleziono żadnych planów dotyczących budowy i rozbudowy ul. O., w także pozwoleń na budowę (wydanych dla działki nr [...] w latach 1977 - 2008).

W związku z powyższym należy stwierdził, że w stosunku do nieruchomości położonej w P., przy ul. O., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...] Z., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni 1.2169 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], z wpisem prawa własności na rzecz Miasta P., spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...), bowiem w terminach określonych ww. przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ani celu tego nie zrealizowano.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu zawartego w odwołaniu Miasta P., iż błędne jest użycie w opisie nieruchomości zwrotu: "nieruchomość jest niezagospodarowana", bowiem na działce nr [...] usytuowane są "drogi asfaltowe" oraz "opuszczone ogródki działkowe" organ odwoławczy wyjaśnił, iż zwrot "działka jest niezagospodarowana" został użyty podczas pierwszych oględzin przedmiotowej nieruchomości (z [...] czerwca 2000 r.), jednocześnie, w protokole tym jest zapis odnośnie znajdujących się na działce: ogródkach działkowych oraz drogach asfaltowych. W protokołach oględzin zarówno z [...] czerwca 2006 r. i [...] listopada 2008 r. zwrot "działka jest niezagospodarowana" użyto do tej części działki, która porośnięta jest m. in. samosiejkami drzew i krzewów. Stan ten (zagospodarowania działki nr [...]), potwierdza również operat szacunkowy z [...]sierpnia 2009 r., w części dotyczącej wizji lokalnej.

Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu (na co wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji) organ odwoławczy podkreślił, iż jezdnia znajdująca się na działce nr [...] powstała w latach 80, ze środków budżetu Miasta P. - stanowi ona połączenie ul. U. L. z ul. O..

Na działce tej, jest także wjazd z ul. O. na teren użytkowany przez Spółdzielnię Piekarsko - Ciastkarską "F." w P. przy ul. U. L. [...] - na dzień wizji lokalnej nieużytkowany (wjazd ten nie stanowi jedynej drogi dojazdowej do w w. posesji).

Powyższych dróg nie zrealizowano w ramach celu wywłaszczenia. Odcinek jezdni znajdujący się na działce nr [...] powstał jako tymczasowy na czas budowy ul. U. L., a nie w celu rozbudowy ulicy O., w tym celu nie powstał również wjazd z ul. O. na teren użytkowany przez Spółdzielnię Piekarsko - Ciastkarską "F." w P..

Przedmiotem postępowania organu pierwszej i drugiej instancji było ustalenie czy cel, dla którego została nabyta działka [...] został zrealizowany. Cel ten dotyczył rozbudowy ul. O.. Zatem w ocenie organu odwoławczego nie miało znaczenia dla sprawy, kto wybudował ul. O. (dawną O.) w obecnym kształcie, bowiem na działce nr [...] cel, dla którego została ona nabyta, nie został zrealizowany.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ pierwszej instancji próbował odszukać decyzję o lokalizacji i zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji planowanej w 1977 r. polegającej na rozbudowie ul. O. (obecnej O.) dla działki nr [...] (dowód: pismo z [...] kwietnia 2000 r. znak [...]).

Ponadto, organ odwoławczy podkreślił, iż cel dla którego została nabyta działka nr [...] wynika, wprost z pism wymienionych w akcie notarialnym (§ 2 lit. c i e), a także pośrednio z planu zagospodarowania przestrzennego Miasta P. z 1975 r., obowiązującego w dniu zawarcia aktu notarialnego z [...] października 1977 r. nr Rep. [...], zgodnie z którym działka nr [...] położona była w jednostce strukturalnej [...] i przebiegała przez nią oznaczona symbolem liniowym arteria klasy "[...]" o sprecyzowanym przebiegu, z przeważającym ruchem towarowym, stanowiącym podstawową arterię układu komunikacyjnego Miasta P..

Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...), w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po zwaloryzowaniu, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 ww. ustawy nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (art. 140 ust. 2).

Osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości (art. 217 ust. 2 ugn).

Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (art. 140 ust. 3 ugn).

W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio (art. 140 ust. 4 ugn).

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż cenę nabycia działki nr [...] o powierzchni 1.269 ha, ustalono na kwotę 223 578 zł, w tym wartość gruntu - na kwotę 219 042 zł, a wartość nasadzeń roślinnych (zasiewów) - na kwotę 4 536 zł.

Organ pierwszej instancji po zwaloryzowaniu, prawidłowo ustalił kwotę do zapłaty w wysokości 131 978,31 zł (słownie: sto trzydzieści jeden tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt osiem złotych 31/100).

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. Wojewoda W. wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji Wojewody W. z [...] lipca 2010 r. znak [...], do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.

Skargę na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lipca 2010r., nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną przez Miasto P. decyzję Starosty P. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] złożyło Miesto P..

Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603z poźn. zm.) oraz

- przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm.), i wniosło o :

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. z dnia [...] października 2009 r., nr [...], jako niezgodnych z prawem,

2) wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji,

3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż nie kwestionuje, iż właścicielem nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej niezabudowaną działkę nr [...] z arkusza mapy [...] o pow. [...]m2, położonej w P. przy ul. O. (obecnie: O.) był p. M. W., którego następcą prawnym jest p. W. W.. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa -Wytwórnię Sprzętu Komunikacyjnego ,,[...]" Zakład Zamiejscowy w P. na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), z przeznaczeniem pod rozbudowę ulicy O.. W toku postępowania przed organem I instancji ustalono bezspornie, iż na przedmiotowej nieruchomości usytuowane są drogi asfaltowe stanowiące łącznik ulic O. i U. L. Pozostała część działki zajęta jest pod "opuszczone ogródki działkowe", reszta zaś jest niezagospodarowana - porośnięta dziką trawą i kilkoma drzewami. Wątpliwości skarżącego budzi przede wszystkim fakt nie ustalenia przez organy orzekające I i II instancji związku pomiędzy budową przedmiotowych dróg a celem

wywłaszczenia, zważywszy, iż był to cel związany z rozbudową ulicy O.-obecnie O. ( czy np. istniejące na nieruchomości drogi dojazdowe do ul. O. zrealizowano w ramach realizacji celu wywłaszczenia).

Skarżący nie zgadza się ponadto ze stanowiskiem Wojewody W. w kwestii doprecyzowania celu wywłaszczenia. Wojewoda W. uważa, iż. Nie odszukano mającej podstawowe znaczenie do doprecyzowania celu wywłaszczenia - decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji planowanej w 1977 r. , polegającej na rozbudowie ulicy O., a w konsekwencji nie ustalono szczegółowego zagospodarowania działki nr [...] zgodnie z powołanym planem. Z wyjaśnień udzielonych przez Zarząd Dróg Miejskich wynika natomiast, iż istniejący na działce nr [...] tymczasowy (przekształcony w stały), łącznik ulic U. L. i O. jest faktycznie zajęty pod drogę.

Zważywszy, iż zgodnie z obowiązującą w dacie wywłaszczania ustawą z dnia 29 marca 1962r., o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90 ze zm.), pasem drogowym jest pas gruntu zajęty pod drogę publiczną wraz z jej częściami składowymi i przynależnościami, jak jezdnia drogi, mosty, wiadukty i przepusty znajdujące się w ciągu drogi, pobocza skarpy i urządzenia odwadniające, zadrzewienia, drogi letnie, chodniki, ścieżki dla pieszych i rowerzystów, znaki drogowe i urządzenia ostrzegawczo - zabezpieczające oraz sygnalizacyjne; ponadto w pasie drogowym mogą znajdować się budynki i urządzenia związane z utrzymaniem dróg oraz obsługą ruchu drogowego (art. 18 ustawy). Pas drogowy obejmuje zatem nie tylko samą jezdnię ale również jej infrastrukturę i urządzenia służące zarówno pieszym jak i rowerzystom. Mając na uwadze fakt, iż działka nr [...] w części zajęta jest pod drogę i infrastrukturę drogową to zdaniem strony skarżącej nie została spełniona żadna przesłanka zbędności nieruchomości, określona w przepisie art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie skarżącego zwrot nieruchomości mógłby zatem nastąpić wyłącznie w przypadku jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości wyjaśnienia związku pomiędzy istniejącymi na działce [...] drogami a budową ulicy O. (O.). Tym samym organy orzekające obu instancji nie przeprowadziły wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów i nie rozpatrzyły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący czym uchybiły treści art. 7 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie wyjaśnienie zatem wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Ponadto skarżący wniósł o wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 20002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Praktyka prowadzonych postępowań wskazuje, że strony na rzecz których orzeczono zwrot wywłaszczonych nieruchomości, zbywają ją jeszcze w trakcie trwającego postępowania przed sądem administracyjnym, w konsekwencji nawet w przypadku uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji, niemożliwe staje się odzyskanie nieruchomości przez Miasto P., bowiem stanowi już własność osoby trzeciej. Biorąc pod uwagę czasokres, w jakim rozpatrywane są sprawy przed WSA (od kilku do kilkunastu miesięcy) oraz wartość zwracanej nieruchomości i związane z tym niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku Miasta

Poznania, której skutki byłyby trudne do odwrócenia, odmowa wstrzymania jej wykonalności może wywołać nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w przytoczonym przepisie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy tym kontrola o jakiej mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tego artykułu). Omawiając zakres kognicji sądu administracyjnego trzeba wskazać na przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) w myśl którego, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji zatem bada prawidłowość zastosowanych przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.

Odnosząc się do meritum niniejszego postępowania zwrotowego należy zauważyć iż zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) przepisy regulujące zwrot nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm).

W myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Art. 137 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo,

2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W ocenie Sądu prawidłowo organ II instancji – Wojewoda W. wskazał, iż dokumenty zgromadzone w aktach niniejszej sprawy wskazują, iż działka nr [...] była zbędna na cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym niejako od samego początku, bowiem w stosunku do przedmiotowej działki spełnione zostały obie przesłanki zbędności wyszczególnione w cyt. wyżej przepisie. Nie rozpoczęto bowiem prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, ani celu tego nie zrealizowano. Zwrot "działka jest niezagospodarowana" został użyty podczas pierwszych oględzin przedmiotowej nieruchomości (z [...] czerwca 2000 r.), jednocześnie, w protokole tym jest zapis odnośnie znajdujących się na działce: ogródkach działkowych oraz drogach asfaltowych. W protokołach oględzin zarówno z [...] czerwca 2006 r. i [...] listopada 2008 r. zwrotu "działka jest niezagospodarowana" użyto do tej części działki, która porośnięta została m. in. samosiejkami drzew i krzewów. Stan ten (zagospodarowania działki nr [...]), potwierdzony został również przez operat szacunkowy z [...]sierpnia 2009 r., w części dotyczącej wizji lokalnej.

Zarówno organ I, jak i II instancji prawidłowo podkreślił, iż jezdnia znajdująca się na działce nr [...] powstała w latach 80, ze środków budżetu Miasta P. - stanowiła ona połączenie ul. U. L. z ul. O.. Łącznik ten nie stanowił nigdy drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (...). Na działce tej, jest także wjazd z ul. O. na teren użytkowany przez Spółdzielnię Piekarsko - Ciastkarską "F." w P. przy ul. U. L. [...] - na dzień wizji lokalnej nieużytkowany (wjazd ten nie stanowi jedynej drogi dojazdowej do w w. posesji).

Powyższych dróg nie zrealizowano w ramach celu wywłaszczenia. Odcinek jezdni znajdujący się na działce nr [...] powstał jako tymczasowy na czas budowy ul. U. L., a nie w celu rozbudowy ulicy O., w tym celu nie powstał również wjazd z ul. O. na teren użytkowany przez Spółdzielnię Piekarsko - Ciastkarską "F." w P..

Rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu polegającego na wybudowaniu (czy rozbudowie) ulicy musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonywanie takiego obiektu budowlanego. Nie jest równoznaczne z wybudowaniem ulicy zakopanie na tym terenie kabla wysokiego napięcia. Nie jest również równoznaczne z wykonaniem (wybudowaniem) ulicy jedynie wydzielenie pasa gruntu przeznaczonego pod ulicę (tak wyrok WSA w W-wie z dnia 12.07.2006r. Lex nr 258375).

Przedmiotem postępowania organu pierwszej i drugiej instancji było ustalenie czy cel, dla którego została nabyta działka [...] został zrealizowany. Cel ten ściśle określony dotyczył rozbudowy ul. O.. Zatem w ocenie Sądu, słusznie organ II instancji podniósł, iż nie miało znaczenia dla sprawy, kto wybudował ul. O. (dawną O.) w obecnym kształcie, bowiem na działce nr [...] cel, dla którego została ona nabyta, nie został zrealizowany.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącego organy obu instancji wyjaśniały, iż organ pierwszej instancji próbował odszukać decyzję o lokalizacji i zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji planowanej w 1977 r. polegającej na rozbudowie ul. O. (obecnej O.) dla działki nr [...] (dowód: pismo z [...] kwietnia 2000 r. znak [...]).

Ponadto, cel dla którego została nabyta działka nr [...] wynika, wprost z pism wymienionych w akcie notarialnym (§ 2 lit. c i e), a także pośrednio z planu zagospodarowania przestrzennego Miasta P. z 1975 r., obowiązującego w dniu zawarcia aktu notarialnego z [...] października 1977 r. nr Rep. [...], zgodnie z którym działka nr [...] położona była w jednostce strukturalnej [...] i przebiegała przez nią oznaczona symbolem liniowym arteria klasy "[...]" o sprecyzowanym przebiegu, z przeważającym ruchem towarowym, stanowiącym podstawową arterię układu komunikacyjnego Miasta P..

A podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej (tak wyrok NSA z dnia 27.08.2009r. Lex nr 552276).

Dowody zebrane w sprawie wskazują, iż inwestycja polegająca na rozbudowie ul. O. nie tylko nie została ale także nigdy nie miała zostać zrealizowana na przedmiotowej działce. Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 299/08).

Zgodnie zaś z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (art. 140 ust. 2 i 3). W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio (art. 140 ust. 4). Prawidłowo zatem została ustalona kwota odszkodowania, która nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania.

Sąd nie wydał rozstrzygnięcia w zakresie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. Wojewoda W. z urzędu wstrzymał wykonanie tejże decyzji.

A zatem w ocenie Sądu w toku postępowania organy administracji obu instancji prawidłowo, dokładnie i w sposób wyczerpujący wyjaśniły stan faktyczny, zebrały materiał dowodowy i przeprowadziły postępowanie mając na względzie słuszny interes stron.

W związku z powyższym Sąd na podstawie przepisu art.151 ppsa skargę oddalił.