Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1723/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 46 poz. 201
law: Ustawa z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.
article: art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz. 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Teza: Osobami zatrudnionymi, których odpowiednia liczba warunkuje uzyskanie statusu zakładu pracy chronionej, nie są - w myśl ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zakładowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./ - osoby korzystające z długoletnich zwolnień od pracy, w tym z urlopów wychowawczych.

TEZY

Osobami zatrudnionymi, których odpowiednia liczba warunkuje uzyskanie statusu zakładu pracy chronionej, nie są - w myśl ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zakładowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./ - osoby korzystające z długoletnich zwolnień od pracy, w tym z urlopów wychowawczych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi LTD Sp. z o.o. w K. na decyzję Pełnomocnika do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 20 października 1998 r. (...) w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej - uchyla zaskarżoną decyzję w części orzekającej o dacie utraty przez Spółkę LTD statusu zakładu pracy chronionej; w pozostałej części skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 grudnia 1993 r. Pełnomocnik do spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Pracy i Polityki socjalnej, na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 46 poz. 201 ze zm./ stwierdził, że LTD Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. ul. Ł. od dnia 17 sierpnia 1993 r. spełnia warunki określone dla zakładu pracy chronionej. Pismem z 23.10.1997 r. Prezes Zarządu Spółki LTD zawiadomił Pełnomocnika do spraw Osób Niepełnosprawnych iż Spółka z dniem 5.11.1997 r. przestaje spełniać warunki zakładu pracy chronionej.

W wyniku zawiadomienia Pełnomocnik ds. ON decyzją z dnia 15.04.1998 r. na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 160 poz. 776 ze zm./ w związku z art. 163 Kpa stwierdził utratę statusu zakładu pracy chronionej przez Spółkę LTD w K.

27.04.1998 r. Urząd Kontroli Skarbowej w K. zawiadomił Pełnomocnika ds. ON iż Spółka z pomieszczeń przy ul. Ł., które według oceny Państwowej Inspekcji Pracy odpowiadały warunkom określonym w art. 2 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, zrezygnowała 30.11.1996 r. i z dniem 1.12.1996 r. przeniosła produkcję do wydzierżawionego obiektu przy ul. Sz. gdzie ją realizowała do 15.12.1997 r. Od 21.12.1997 r. wynajęto na potrzeby produkcji mebli i zabawek obiekt w J. Zarówno w odniesieniu do obiektu w K. przy ul. Sz. 4 jak i w J. Spółka nie wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie, że nowe miejsca pracy odpowiadają warunkom określonym w art. 19 ust. 1 pkt 2 i 3 cyt. ustawy z 1991 r.

Ponadto stwierdzono, że wskaźnik osób niepełnosprawnych, zatrudnionych w Spółce w stosunku do zatrudnienia ogółem był niższy niż 10 procent.

W szczególności: w czerwcu 1996 r. wynosił 9,76 procent, w lipcu 1996 r. - 9,44 procent, we wrześniu 1996 r. - 9,10 procent, w październiku 1996 r. - 9,21 procent i w grudniu 1996 r. - 9,65 procent.

W konsekwencji tych ustaleń a także zawiadomienia Państwowej Inspekcji Pracy Pełnomocnik ds. ON postanowieniem z dnia 5.06.1998 r. na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa  wznowił postępowanie, a po zgromadzeniu dowodów, decyzją z 30.07.1997 r., na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa uchylił swą decyzję z 15 kwietnia 1998 r. i jednocześnie orzekł utratę statusu zakładu pracy chronionej przez Spółkę LTD w K. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Pełnomocnik ds. ON decyzją z 20.10.1998 r. uchylił swą decyzję z 30.07.1997 r. w części dotyczącej terminu utraty przez LTD statusu zakładu pracy chronionej i orzekł, iż wymieniona Spółka utraciła ten status z dniem 1 października 1996 r.

Zmiana terminu uzasadniona była oceną iż błędnie oceniono że jedna z niepełnosprawnych pracownic, gdy przebywała na urlopie macierzyńskim do 20.09.1996 r. nie została zaliczona do osób pracujących, co obniżyło wskaźnik zatrudnienia poniżej 10 procent. Tymczasem wskaźnik ten był niższy niż 10 procent dopiero gdy pracownica ta przeszła na urlop wychowawczy.

Decyzja ta była przedmiotem skargi Spółki LTD, która wniosła o jej uchylenie jako opartej na błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy w części dotyczącej czasu od kiedy w zakładzie Spółki limit zatrudnienia osób niepełnosprawnych do zatrudnionych ogółem spadł poniżej 10 procent. Obniżenie tego limitu co spowodować miała niepełnosprawna nie nastąpiło 1.10.1996 r. gdyż osoba ta wykorzystywała przysługujący jej urlop wypoczynkowy do dnia 20.10.1996 r.

Ponadto skarżąca podniosła, iż Pełnomocnik ds. ON niezasadnie przyjął, iż osoba przebywająca na urlopie wychowawczym nie jest osobą zatrudnioną.

Odpowiadając na skargę Pełnomocnik ds. ON wniósł o jej oddalenie a ustosunkowując się do podniesionych w niej zarzutów przytoczył argumenty zawarte w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 1996 r. W 3/93.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zarówno przed rządem ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych /art. 19 ust. 1/ jak i ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych /art. 28 ust. 1 pkt 1/ jednym z warunków uznania danego zakładu pracy za zakład pracy chronionej było zatrudnienie na pełnym etacie /w przeliczeniu na pełne etaty/ co najmniej 20 osób /w ustawie z 1997 r. w wyniku noweli z 1998 r./ w tym co najmniej 40 procent osób niepełnosprawnych wśród których inwalidów I lub II grupy /zgodnie z ustawą z 1991 r./ lub też osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności /zgodnie z ustawą z 1997 r./ - co najmniej 10 procent.

Powstała wątpliwość, co należy rozumieć pod użytym w ustawie z 1991 r. pojęciem "zatrudnienie". W celu wyjaśnienia tych wątpliwości Trybunał Konstytucyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, w ustalającej powszechnie obowiązującą wykładnię uchwale pełnego składu, dnia 7 lutego 1996 r. /W 3/95/ stwierdził m.in., że: "Wykładnia logiczna art. 4 ust. 1 tej ustawy, mimo niefortunnej jego redakcji, nie pozostawia wątpliwości, iż zarówno dla ustalenia procentu osób niepełnosprawnych w relacji, do ogółu pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, jak i do obliczenia wysokości wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wypadku nie osiągnięcia wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych należy tak samo rozumieć zatrudnienie osób niepełnosprawnych jak i zatrudnienie ogółu pracowników zakładu pracy. Skoro zaś przepis ten w zaskarżonej części określa pojęcie zatrudnienia osób niepełnosprawnych jako "zatrudnienie rzeczywiste", to pojęcie to, a więc rzeczywistego zatrudnienia, należy też zastosować do ustalenia ogólnego stanu zatrudnienia pracowników w zakładzie. Wobec tego pojęcie "zatrudnienie ogółem w przeliczeniu na pełne etaty" oznacza zatrudnienie rzeczywiste na podstawie różnych stosunków prawnych osób, które nie korzystają z długoletnich zwolnień z pracy i urlopów bezpłatnych.

Urlop wychowawczy jest bez wątpienia urlopem bezpłatnym natomiast urlop wypoczynkowy urlopem płatnym. Z dołączonych do akt kserokopii kart urlopowych wynika iż niepełnosprawna Agnieszka M. korzystała z urlopu wypoczynkowego do dnia 18 października 1996 r.

Jeśli dokumentacja ta jest zgodna ze stanem rzeczywistym a podstawą orzeczenia o utracie przez Spółkę LTD statusu zakładu pracy chronionej było obniżenie wskaźnika rzeczywiście zatrudnianych inwalidów co spowodowane było przejściem niepełnosprawnej Agnieszki M. na urlop wychowawczy, to należałoby przyjąć, że zaskarżona decyzja, w części orzekającej o dacie tej utraty /1.10.1996 r./ nie jest zasadna, skoro inwalidka do dnia 18.10.1996 r. przebywała na urlopie wypoczynkowym.

Z tego powodu zaskarżoną decyzję należało uchylić tylko w części orzekającej o dacie utraty przez Spółkę LTD statusu zakładu pracy chronionej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA.