Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1639/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 149 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Podkarpackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Rz 112/19 w sprawie ze skargi Z. S. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Podkarpackiego postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, 2) odstępuje od zasądzenia od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 3 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (sygn. akt II SAB/Rz 112/19), po rozpoznaniu skargi Z. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, stwierdził, że Wojewoda Podkarpacki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 1), uznał, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3) i rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt 4).

Z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący wnioskiem z 31 grudnia 2008 r. wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego o wydanie decyzji potwierdzającej jego prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. i W. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – zabudowanej nieruchomości o powierzchni 17 ha położonej obecnie w S. W następstwie powyższego wniosku Wojewoda Dolnośląski pismem z 19 grudnia 2012 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia podania przez przedstawienie szczegółowo wskazanych dokumentów i dowodów w terminie 6 miesięcy, informując, że po upływie powyższego terminu rozstrzygnie sprawę decyzją w oparciu o materiał zebrany w sprawie. Do akt dołączono wówczas akta sprawy prowadzonej w latach 90-tych z wniosku skarżącego zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z [...] lutego 1992 r. wydaną na podstawie art. 81 ust. 1, 4 i 5 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127 z 1991 r.) którą orzeczono, że S. i W. S. pozostawili w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. mienie nieruchome w S. W decyzji tej wyszczególniono składniki pozostawionego mienia oraz wskazano, że "sprawę przyznania rekompensaty za ww. mienie pozostawia się do rozpoznania w odrębnym postępowaniu". W odniesieniu do powyższej decyzji w aktach sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z 31 grudnia 2008 r. starszy specjalista Oddziału Mienia Zabużańskiego sporządził notatkę służbową w której wskazał, że po konsultacji z Kierownikiem tego Oddziału K. S. odnośnie trybu prowadzenia postępowania potwierdzono, że decyzja z [...] lutego 1992 r. "nie spełnia warunków niezbędnych do jej ujawnienia w rejestrze, a samo postępowanie powinno być prowadzone na podstawie wniosku Z. S. z 31 grudnia 2008 r.". Następnie, z uwagi na interwencję w sprawie Rzecznika Praw Obywatelskich, Wojewoda Dolnośląski pismem z 13 listopada 2013 r. wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania żądania przez wskazanie, czy wnosi o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...) decyzji z [...] lutego 1992 r. w trybie art. 7 ust. 3 tej ustawy, czy też o dalsze prowadzenie postępowania o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. 19 listopada 2013 r. organ skierował do Rzecznika pismo w którym poinformował go o zobowiązaniu wnioskodawcy do sprecyzowania wniosku. W piśmie z 22 listopada 2013 r. wnioskodawca oświadczył, że wnosi o ujawnienie w rejestrze posiadanej decyzji z [...] lutego 1992 r. W tych okolicznościach zawiadomieniem z 16 grudnia 2013 r. Wojewoda Dolnośląski, traktując pierwotny wniosek skarżącego z 31 grudnia 2008 r. jako wniosek o ujawnienie w rejestrze dotyczącym prawa do rekompensaty decyzji z [...] lutego 1992 r., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097) przekazał go do rozpoznania Wojewodzie Podkarpackiemu, jako organowi właściwemu w sprawie ujawnienia w rejestrze. Z akt administracyjnych wynika, że zawiadomienie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Wojewody Podkarpackiego w dniu 19 grudnia 2013 r. Wojewoda Podkarpacki pismem z 28 stycznia 2014 r. poinformował skarżącego, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z [...] lutego 1992 r. określa majątek S. S. i W. S. pozostawiony w związku z wojną, ale nie określa wysokości rekompensaty. Z tych przyczyn nie jest możliwe jej ujawnienie w rejestrze ponieważ nie określono wartości nieruchomości wchodzących w skład majątku. Skarżącego poinformowano, że w celu otrzymania rekompensaty winien doprecyzować wniosek, podając właścicieli pozostawionego mienia w taki sposób, że należałoby go traktować jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, a nie jako niemożliwy do uwzględnienia wniosek o ujawnienie decyzji w rejestrze. W piśmie z 24 marca 2017 r. Wojewoda ponownie poinformował skarżącego o braku możliwości uwzględnienia zgłoszonego żądania z uwagi na fakt, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w R. nie określa wysokości rekompensaty oraz o konieczności modyfikacji zgłoszonego żądania, celem wydania decyzji potwierdzającej prawo skarżącego do rekompensaty.

W tych okolicznościach 9 października 2018 r. skarżący wniósł zażalenie na przewlekłe prowadzenie sprawy do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W zażaleniu tym wskazał, że posiadana przez niego decyzja powinna zostać ujawniona w rejestrze, jeżeli natomiast organ nie znalazł do tego podstaw to powinien był powrócić do rozpatrzenia jego pierwotnego wniosku tj. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty opisanego w art. 5 pkt 1 ustawy. Zażalenie to Minister przekazał Wojewodzie Podkarpackiemu. Organ ten w piśmie skierowanym do skarżącego uznał wniesione na jego działanie zażalenie za bezzasadne. Powtarzając dotychczasową argumentację organ wskazał dodatkowo, że jest związany treścią wniosku strony i nie może go dowolnie interpretować. Ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, że wniosek skarżącego jest kompletny, gdyż brak jest dowodu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez "T. S.". Pismem z 25 marca 2019 r. skarżący zwrócił się do Wojewody o wskazanie brakujących dokumentów, niezbędnych do rozstrzygnięcia wniosku na podstawie art. 5, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy oraz wyjaśnienie kwestii związanej z wątpliwościami, co do posiadania obywatelstwa polskiego przez T. S. Wyjaśnił, że dziećmi i spadkobiercami S. S. i W. S. byli: Z. S. , E. S., R. S., P. S. i I. S., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 1990 r. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku. W piśmie z 13 maja 2019 r. Wojewoda Podkarpacki powtórzył, że w celu załatwienia sprawy skarżący winien doprecyzować swój wniosek w taki sposób, aby traktować go jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. Ponadto organ podał, że wniosek wymaga uzupełnienia o dowód potwierdzający posiadanie obywatelstwa polskiego przez właścicieli pozostawionego mienia oraz dowody potwierdzające posiadanie obywatelstwa polskiego przez osoby uprawnione do rekompensaty i wyjaśnił, że w piśmie z dnia 30 stycznia 2019 r. omyłkowo określił jako spadkobiercę T. S. Zdaniem organu konieczne będzie również podanie aktualnych adresów zamieszkania pozostałych osób uprawnionych do rekompensaty. Z nadesłanych do Sądu wraz ze skargą akt sprawy oraz odpowiedzi na skargę wynika, że organ nie podejmował dalszych czynności w opisanej sprawie.

W skardze skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości w działaniu organu oraz "o zobowiązanie organu do ujawnienia w rejestrze w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawa skarżącego do rekompensaty za pozostawione mienie potwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z [...] lutego 1992 r., względnie do załatwienia w drodze decyzji sprawy z wniosku skarżącego o potwierdzenie prawa do rekompensaty w trybie przewidzianym w art. 5, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ww. ustawy". W uzasadnieniu wskazał, że dotychczasowy przebieg postępowania dowodzi przewlekłości organu w jego prowadzeniu. Podniósł, że wprawdzie decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w R. nie określa wysokości rekompensaty, jednakże w zestawieniu z operatem i opinią sporządzonymi przez biegłych sądowych w latach 90-tych, nadaje się do ujawnienia w rejestrze, w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy zwłaszcza, że w tamtym czasie był zapewniany przez pracowników Urzędu Rejonowego w R., że nie ma możliwości wskazania wysokości rekompensaty w decyzji. Skarżący wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że organ nie znalazł podstaw do ujawnienia ww. decyzji w rejestrze to powinien był powrócić do rozpatrzenia jego pierwotnego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy. Podniósł, że do wniosku dołączył wszelkie niezbędne dokumenty wymagane dla jego pozytywnego rozpatrzenia. Odnosząc się do wskazanych przez Wojewodę braków wniosku skarżący podniósł, że we wniosku inicjującym postępowania wskazał z imienia i nazwiska spadkobierców, będących osobami uprawnionymi do rekompensaty. Podał, że według jego wiedzy część rodzeństwa już nie żyje, jedno przebywa za granicą, a on sam nie utrzymuje z nimi kontaktów. Brak jest zatem podstaw do nakładania na niego obowiązku ustalania adresów ich zamieszkania lub wykazania, że legitymują się obywatelstwem polskim. Skarżący podniósł, że nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby prowadzić postępowanie zainicjowane przez jednego z potencjalnych spadkobierców, a w konsekwencji by wypłacić rekompensatę proporcjonalnie do jego udziału w spadku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że z treści zawiadomienia Wojewody Dolnośląskiego z 16 grudnia 2013 r. jasno wynika, że przekazaniu podlegał wniosek skarżącego o ujawnienie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] lutego 1992 r. w rejestrze wojewódzkim w trybie art. 7 ust. 3 ustawy. Organ kilkukrotnie informował skarżącego o braku możliwości uwzględnienia wniosku oraz wskazywał jakie czynności skarżący winien podjąć w sprawie. Co istotne, odmiennie ukształtowany wniosek, tj. o prowadzenie postępowania w trybie art. 5 ust. 1 ustawy wskazywałby – z uwagi na ostatnie miejsce zamieszkania S. S. i W. S. – na Wojewodę Dolnośląskiego, jako organ właściwy do jego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku, wskazując na przepisy art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a", uznał, że skarga jest częściowo zasadna. Stwierdził, że Wojewoda Podkarpacki od momentu otrzymania wniosku prowadzi postępowanie przewlekle, a przewlekłość ta charakteryzuje się rażącym naruszeniem prawa. Zauważył, że brak aktywności organu istniał nawet po piśmie Rzecznika Praw Obywatelskich z 16 grudnia 2014 r. Zarzucił, że w piśmie z 28 stycznia 2014 r., wzywającym skarżącego do sprecyzowania treści wniosku Wojewoda nie określił żadnego terminu, ani też nie określił skutków dla strony w przypadku niedochowania terminu zawartych w 64 § 2 K.p.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Brak wyznaczenia terminu dla strony do złożenia żądanego przez organ wyjaśnienia nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej dla organu za tak długie prowadzenie postępowania. Wręcz przeciwnie, to rolą organu było ewentualne przypomnienie stronie o sprecyzowaniu wniosku. Dalej Sąd pierwszej instancji wskazał, że "[s]twierdzenie przez organ pozostawienie wniosku bez rozpoznania nastąpiło po trzyletnim okresie czasu, czyli tak długim okresie, w którym strona mogła uzupełnić wniosek." Wywiódł, co następuje: "Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że w stosunku do skarżącego nigdy nie została wydana decyzja o rekompensacie z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. W aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia 31 grudnia 2008 r, nadany drogą pocztową w tym samym dniu o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty złożony na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zatem powyższy wniosek wszczął postępowanie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty(art. 61 § 1 K.p.a) i Wojewoda Podkarpacki był zobligowany do sprawdzenia czy ten wniosek jest kompletny i spełnia wymagania ustawowe. Skoro organ stwierdził, że wniosek posiada braki formalne, to przepis art. 64 § 2 K.p.a. nakazywał podjąć działania do usunięcia braków formalnych wniosku. Ponadto wniosek wyznaczył granice przedmiotowe prowadzonego postępowania. Wojewoda Podkarpacki w piśmie z dnia 24 marca 2017 r. poinformował, że nie może umieścić w rejestrze decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia [...] lutego 1992 r., gdyż nie określono w niej wysokości rekompensaty. Świadczy to też o braku konsekwencji skarżącego wobec treści wniosku z dnia 31 grudnia 2008 r. Pismo Wojewody Podkarpackiego z dnia 24 marca 2017 r., spełnia przesłanki do zastosowania instytucji pozostawienia podania bez rozpoznania, o czym stanowi art. 64 § 2 K.p.a. W przypadku, gdy strona takie działanie organu uznała za błędne to może je kwestionować w trybie art. 37 K.p.a., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wniosek skargi o zobowiązanie organu do ujawnienia w rejestrze prowadzonym na podstawie art. 19 ustawy, prawa skarżącego potwierdzonego w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia [...] lutego 1992 nr [...] w przyjętym do orzekania stanie faktycznym i prawnym nie mógł zostać uwzględniony, gdyż nie jest to decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty i dlatego Sąd w tym zakresie oddalił wniosek jako niezasadny."

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Wojewoda Podkarpacki. W jej podstawach wskazał na naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097) polegające na przyjęciu, iż skarżący powinien był prowadzić postępowanie na podstawie tego przepisu pomimo braku stosownego żądania w tym zakresie,

2) przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 149 § 1 pkt 3 i § 1 a P.p.s.a. przejawiające się w nieuzasadnionym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, iż skarżący dopuścił się przewlekłego postępowania z rażącym naruszeniem prawa, pomimo iż wniosek Z. S. z dnia 31 grudnia 2008 r. (po zmodyfikowaniu) przekazany skarżącemu do rozpatrzenia przez Wojewodę Dolnośląskiego został załatwiony w terminie ustawowym, a z dalszych pism Z. S. skierowanych do skarżącego wynikało wyłącznie żądanie ujawnienia decyzji kierownika Urzędu Rejonowego w R. znak: [...]

- art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do argumentów prezentowanych przez skarżącego, w związku z czym uzasadnienie przedmiotowego wyroku nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uznając przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa oraz poprzez pominięcie konkretnych wskazań co do dalszego postępowania organu administracji publicznej w sprawie.

W oparciu o tak skonstruowane podstawy skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto organ zażądał zwrotu kosztów postępowania i zrzekł się rozprawy.

W uzasadnieniu organ argumentował, że prowadzone przez niego postępowanie ograniczone było wyłącznie do rozpoznania żądania skarżącego ujawnienia w rejestrze treści decyzji z [...] lutego 1992 r. Taki wniosek zresztą został mu przekazany przez Wojewodę Dolnośląskiego, a zatem nie pozostaje w przewlekłości. Do prowadzenia sprawy z wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty właściwy pozostaje Wojewoda Dolnośląski. Organ wskazał na różnice, jakie zachodzą pomiędzy trybem ujawnienia w rejestrze niezrealizowanej decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty a trybem uzyskania decyzji potwierdzającej takie uprawnienie. Akcentował, że na powyższe zwracał uwagę w odpowiedzi na skargę, jednak Sąd pierwszej instancji się do tego nie ustosunkował.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna. Na uwzględnienie zasługuje bowiem zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. W świetle powołanego przepisu: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania". Przepis ten odpowiednio stosowany dla rozpoznania skargi na bezczynność organu lub przewlekłość w jego postępowaniu wymaga aby uzasadnienie przedstawiało przebieg postępowania w kontrolowanej sprawie, stanowiska stron oraz wnioski sądu co do terminowości i prawidłowości podejmowanych przez organ czynności w sprawie, ocenę zarzutów, a także aby uzasadnienie wyjaśniało podstawę prawną wyrokowania w tym celowość i konieczność zastosowania wobec organu rozstrzygnięć przewidzianych w art. 149 § 1 i § 2 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa staje się kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Naruszeniem tego przepisu mającym wpływ na wynik sprawy jest zatem między innymi taki sposób sporządzenia uzasadnienia, że nie można ustalić przesłanek, którymi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, wydając zaskarżone orzeczenie, a wada ta uniemożliwia jego kontrolę kasacyjną (por. m.in. wyrok NSA z 23 września 2020 r. I FSK 233/17 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na www.cbois.nsa.gov.pl). Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że opis przebiegu postępowania administracyjnego wskazany w niniejszym uzasadnieniu pochodzi od Naczelnego Sądu Administracyjnego. W swoim uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji pominął bowiem czynności Wojewody Dolnośląskiego od chwili wpłynięcia do niego wniosku do momentu przekazania go Wojewodzie Podkarpackiemu. I wprawdzie rozpoznawana skarga dotyczyła działania tego ostatniego organu, to jednak brak wskazania czynności Wojewody Dolnośląskiego utrudniał nie tylko zrozumienie jaki wniosek skarżącego w istocie jest procedowany, ale też czynił niezrozumiałymi argumenty organu, że nie pozostaje w bezczynności czy przewlekłości w rozpoznaniu wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Sąd pierwszej instancji też ostatecznie nie wyjaśnił, co zdecydowało, że wniosek z 31 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty przekazany Wojewodzie Podkarpackiemu jako wniosek o ujawnienie w rejestrze treści decyzji z 1992 r. powinien być rozpatrywany w jego pierwotnym brzmieniu. Podobnie też w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przedstawiono zasadniczego wniosku skargi a mianowicie "o zobowiązanie organu do ujawnienia w rejestrze w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawa skarżącego do rekompensaty za pozostawione mienie potwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z [...] lutego 1992 r., względnie do załatwienia w drodze decyzji sprawy z wniosku skarżącego o potwierdzenie prawa do rekompensaty w trybie przewidzianym w art. 5 art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ww. ustawy". Odniesienie się przez Sąd tylko do pierwszego z tych żądań (zobowiązania organu do ujawnienia w rejestrze treści decyzji z 1992 r.) jest niejasne. Sąd wskazuje bowiem, że pismo Wojewody Podkarpackiego z 24 marca 2017 r. "spełnia przesłanki do zastosowania instytucji pozostawienia podania bez rozpoznania, o czym stanowi art. 64 § 2 K.p.a. W przypadku gdy strona takie działanie uznała za błędne to może je kwestionować w trybie 37 K.p.a. co w niniejszej sprawie nie miało miejsca" Tymczasem, jak wynika z treści wniesionego przez skarżącego w trybie art. 37 kpa ponaglenia do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 października 2018 r., skarżący podnosił w nim, że treść decyzji z [...] lutego 1992 r. powinna być ujawniona w rejestrze, a jeżeli nie to organ powinien "powrócić" do rozpoznania jego pierwotnego wniosku. Pismo to spełniałoby zatem warunek kwestionowania działania organu w trybie art. 37 k.p.a. na który wskazywał Sąd. Zawarty jednak w dalszej części wywód, że "wniosek skargi o zobowiązanie organu do ujawnienia w rejestrze prowadzonym na podstawie art. 19 ustawy, prawa skarżącego potwierdzonego w decyzji z [...] lutego 1992 r. w przyjętym do orzekania stanie faktycznym i prawnym nie mógł zostać uwzględniony, gdyż nie jest to decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty i dlatego Sąd w tym zakresie oddalił wniosek jako niezasadny" nie tylko zdaje się przeczyć powyższemu, ile także jest niezrozumiały. Nie wiadomo, czy Sądowi chodziło o to, że wniosek o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ustawy z 8 lipca 2005 r. nie jest załatwiany w drodze decyzji administracyjnej, czy o to, że przedmiotem swojej sprawy uczynił wyłącznie przewlekłość w wydaniu decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Jeżeli natomiast miał na myśli brak decyzyjności w odniesieniu do wniosku o ujawnienie w rejestrze treści decyzji, to tym samym nie mógł przyjąć, że pismo organu z 24 marca 2017 r. (informujące skarżącego o niemożności ujawnienia w rejestrze decyzji z [...] lutego 1992 r.) stanowi materialno – techniczną czynność pozostawienia podania bez rozpoznania, o której mowa w art. 64 § 2 k.p.a., gdyż przepis ten nie ma zastosowania do spraw załatwianych w innej formie niż decyzja administracyjna (przykładowo w formie aktu lub czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Rozpoznania natomiast i wypowiedzi Sądu nie doczekał się inny wniosek skargi, a mianowicie zgłoszony na wypadek nieuwzględnienia zobowiązania organu do ujawnienia w rejestrze decyzji z [...] lutego 1992 r. tj. wniosek o zobowiązanie organu do załatwienia w drodze decyzji sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Podstawę wyrokowania, jak wynika z treści wyroku i jego uzasadnienia stanowiły przepisy art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (stwierdzenie przewlekłości) oraz art. 149 § 1 a P.p.s.a. (stwierdzenie o rażącym bądź nie charakterze przewlekłości). Tymczasem stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.: "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postepowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności". Wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcie to stanowi zasadniczy element wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość w sytuacji gdy w dacie orzekania sprawa administracyjna nie jest jeszcze załatwiona. Rozstrzygnięcie przewidziane natomiast w art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie zastosował Sąd pierwszej instancji, zarezerwowane jest dla przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. Nie ma już bowiem potrzeby wydawania aktu lub podejmowania czynności. Sąd nie wyjaśnił, dlaczego w okolicznościach sprawy za zasadne i właściwe uznał skorzystanie z przepisu art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. skoro po wniesieniu skargi sprawa nie została załatwiona. Nie odniósł też się do zasadniczego argumentu organu, a mianowicie, że nie pozostaje w bezczynności i nie prowadzi przewlekle postępowania, albowiem wniosek, który otrzymał od Wojewody Dolnośląskiego nie był wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty, lecz wnioskiem o ujawnienie w rejestrze treści decyzji z 1992 r., a ten został przez niego we właściwej formie rozpatrzony. Nie pozostaje natomiast właściwy do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Powyższe sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny zamiast oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, musiałby w istocie wyręczyć Sąd pierwszej instancji w rozpoznaniu skargi. Wprawdzie art. 188 P.p.s.a. uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do "rozpoznania skargi", ale jedynie wówczas gdy "istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona". Rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku takich wadliwości uzasadnienia jak opisane wyżej mogłoby natomiast skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności sądownictwa administracyjnego.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 185 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Z uwagi na charakter rozpatrywanej sprawy odstąpiono od zasądzenia od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (art. 207 § 2 P.p.s.a.)