Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1467/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 4, art. 22 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A. I. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.I. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia [...] października 2019 r., nr [...], nakładająca na wyżej wymienionego karę pieniężną w wysokości 5 000 zł.

W podstawie prawnej kwestionowanej decyzji organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 – dalej w skrócie: "o.p.") oraz art. 2 pkt 8 i pkt 9, art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 4, art. 22 ust. 2 i ust. 3, art. 26 ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm. – zwana dalej: "ustawą").

Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że dnia [...] listopada 2017 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Mobilnego Referatu Realizacji w [...] [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego o nr rej. [...], będącego własnością przewoźnika A.I., którego kierowcą w toku kontroli był A.S.

W trakcie kontroli ustalono, że przedmiotem przewozu był towar podlegający monitorowaniu w oparciu o przepisy ustawy, tj. olej napędowy o kodzie CN 2710, w ilości 16 775 kg. Nadawcą towaru była firma A Sp. z o.o., natomiast odbiorcą, a zarazem przewoźnikiem był A.I., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Stwierdzono, że przewoźnik w zgłoszeniu SENT[...] nie uzupełnił danych, do uzupełnienia których był zobowiązany stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy. Kontrolujący stwierdzili naruszenia określone art. 22 ust. 2 ustawy. Opis ujawnionych nieprawidłowości zamieścili w protokole z kontroli z [...] listopada 2017 r. nr [...].

Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego w [...] wszczął z urzędu wobec Skarżącego postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z art.. 5 ust. 4 ustawy.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nałożył na przewoźnika A.I. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną w wysokości 5 000 zł, w związku z nieuzupełnieniem zgłoszenia SENT [...] o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zawnioskował o zmianę decyzji i odstąpienie od stosowania kary pieniężnej, ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzucił brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, brak udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego oraz brak uwzględnienia ważnego interesu publicznego oraz ważnego interesu przewoźnika, jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia kary. Wskazał, że na skutek zaniedbań organu strona pozbawiona została możliwości skorzystania z dobrodziejstwa ustawy w zakresie odstąpienia od wymierzenia kary.

Opisaną na wstępie decyzją z [...] października 2019 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podano, że materialno-prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 9 marca 2017 r., która określa zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika i kierującego środkiem transportu. Wyjaśniono także, że sprawa rozpatrywana jest w oparciu o stan prawny z dnia kontroli. Wskazano, że zapisy ustawy stanowiące materialnoprawną podstawę rozpatrywania sprawy po dniu kontroli uległy zmianie. Nowelizacje zostały zawarte m.in. w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039) oraz w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1556) i zmieniły m. in. tytuł wspomnianego aktu prawnego, który początkowo od 14 czerwca 2018 r. brzmiał: "o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów", a od 1 września 2019 r. "o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi". Dodały też m.in. przepisy art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 pozwalające na obniżenie kary pieniężnej do 2000 zł lub niewszczynanie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w ściśle określonych przypadkach.

Zgodnie z art. 12 ustawy zmieniającej z dnia 10 maja 2018 r., do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W przypadku gdy ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, postępowania te umarza się.

Przepis art. 24 ust. 1a stanowi natomiast, że w przypadku gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, odpowiednio, na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2000 zł.

Z kolei zgodnie z art. 30 ust. 4, jeżeli w przypadku o którym mowa w ust. 1, tj. stwierdzenia w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno - skarbowej o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, prowadzonych wobec podmiotu kontrolowanego lub strony postępowania, naruszeń podlegających zgodnie z ustawą karze pieniężnej, ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej. Zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy, przepisu ust. 4 nie stosuje się do przewoźników. Ponadto konstrukcja tego przepisu wskazuje, że nie dotyczy on naruszeń ujawnionych w trakcie kontroli drogowej przewozu.

Organ wskazał, że ustawa nałożyła na określone podmioty, tj. podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnika oraz kierującego środkiem transportu obowiązki związane z monitorowaniem drogowego przewozu towarów (art. 1 ustawy). Zgodnie z art. 2 ustawy, za kierującego należy uważać (pkt 2) osobę fizyczną, która kieruje środkiem transportu. Nadawcą towaru jest zaś (pkt 3) osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, dokonująca wysyłki towaru będącego przedmiotem przewozu. Z kolei odbiorcą towaru (pkt 5) jest osoba fizyczna albo prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, do której ma być dostarczony towar będący przedmiotem przewozu. Przewoźnik to, zgodnie z pkt 8, osoba fizyczna albo prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów. Za przewóz towarów ustawa uważa (pkt 9) przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Zgłoszenie, o którym mowa w pkt 16 art. 2 ustawy, to zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru przewożonego od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Numer referencyjny (pkt 4) to unikatowy identyfikator nadawany zgłoszeniu.

Wyjaśniono, że system monitorowania drogowego przewozu towarów obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrole realizacji obowiązków wynikających z ustawy (art. 3 ust. 1 ustawy). Środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń prowadzony w systemie teleinformatycznym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, który jest administratorem danych przetwarzanych w rejestrze, tj. zawartych w zgłoszeniach i dotyczących przeprowadzonych kontroli, o których mowa w art. 13 (art. 4 ust. 1 do 4 ustawy).

Przewozem towarów w świetle art. 2 pkt 9 ustawy jest także przemieszczenie towaru tzw. wrażliwego środkiem transportu po drodze publicznej RP, także przemieszczenie rozpoczynające i kończące się na terytorium kraju. Natomiast art. 5 ust. 1 i ust. 4 ustawy stanowią, że w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi, natomiast przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:

1. dane przewoźnika obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b)adres zamieszkania albo siedziby,

2. numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

3. numery rejestracyjne środka transportu,

4. datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru,

5. planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

6. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane,

7. dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju,

8. numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Katalog towarów, których przewóz podlega systemowi monitorowania drogowego określa art. 3 ust. 2 ustawy, poprzez wskazanie podkategorii PKWiU (lit. a) i pozycji CN (lit. b), przy jednoczesnym warunku, że masa brutto przesyłki towarów objętych wskazanymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów.

Dyrektor IAS wskazał, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem przewozu był olej napędowy zaklasyfikowany do kodu CN 2710 20 11, w ilości 17 000 kg, czyli zgodnie z art. 3 ust 2 lit. b ustawy towar podlegający systemowi monitorowania drogowego. Wykonujący przewóz towarów A.I. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], w myśl art. 2 pkt 8 ustawy był przewoźnikiem, który zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej obowiązany był uzupełnić zgłoszenie o wskazane tym przepisem dane. Tymczasem w trakcie kontroli w dniu [...] listopada 2017 r., ustalono, że przewoźnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 4 ustawy i nie uzupełnił zgłoszenia SENT [...] o dane wymienione w punktach od 1 do 8 artykułu 5 ust. 4 ustawy. Ta okoliczność wyczerpywała przesłankę określoną w art. 22 ust. 2 ustawy, to zaś skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł.

Organ stwierdził, że poza sporem jest, że przewoźnik nie dopełnił ciążącego na nim ustawowego obowiązku uzupełnienia zgłoszenia SENT o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy. Jako nietrafne ocenił natomiast stanowisko odwołującego, że sam fakt posiadania przez kierowcę dokumentów zawierających wymagane dane powinien skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary. Wyjaśnił, że przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują możliwości zastąpienia czynności uzupełnienia danych w elektronicznym systemie SENT samym tylko posiadaniem dokumentów. Nie przewidują też odstąpienia od nałożenia kary ze wskazanych przez Stronę przyczyn. Przyjęta przez Odwołującego interpretacja art. 22 ust. 2 ustawy stoi w sprzeczności z założeniami ustawodawcy.

W kwestii możliwości uwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności administracyjnej w sprawie DIAS wyjaśnił, że ustawodawca w przepisie art. 22 ustawy poza określeniem okoliczności, w przypadku zaistnienia których na zobowiązany podmiot obligatoryjnie nakładana jest kara pieniężna, przewidział równocześnie możliwość odstąpienia przez organ od nałożenia kary. Art. 22 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, wedle którego organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, w określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Powołując się na orzecznictwo sądów wyjaśnił, że o istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes przewoźnika nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również sytuację ekonomiczną przewoźnika (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych przypadków losowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.

Interes publiczny natomiast nakazuje mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Z reguły interes publiczny przemawia za tym, aby ulgi podatnikowi nie udzielać. Unika się w ten sposób obniżenia potencjalnych wpływów z podatków, jak i nie wprowadza się różnic w traktowaniu poszczególnych podatników, w szczególności zaś - nie premiuje się tych, którzy zaniechali regulowania należności publicznoprawnych.

Co istotne, organ I instancji prowadząc postępowanie poinformował Stronę o możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz warunkach jakie musi spełnić, aby z tej instytucji skorzystać. Wskazał też, jakie dokumenty/dowody należy przedłożyć, gdy w ocenie Skarżącego występują okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Żadnych dokumentów nie nadesłano.

W ocenie Dyrektora IAS wskazane przez Stronę przyczyny niedopełnienia obowiązku uzupełnienia danych w zgłoszeniu SENT, tj. fakt posiadania dokumentów zawierających dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, co w ocenie Strony było wystarczające i zwalniało ją z obowiązku uzupełnienia zgłoszenia w SENT, nie wypełniają przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" i nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 22 ust. 2 ustawy. Przepisy ustawy nie przewidują możliwości zastąpienia nałożonego na przewoźnika obowiązku uzupełniania danych w systemie SENT inną czynnością.

Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że w toku postępowania podjął czynności zmierzające do ustalenia czy w sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w szczególności czy zaistniał ważny interes przewoźnika. Pismem z 3 lipca 2019 r. wezwał Skarżącego do przedłożenia aktualnej dokumentacji wskazującej na zaistnienie ważnego interesu strony lub interesu publicznego (wezwanie pozostało bez odpowiedzi) oraz zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz właściwego dla przewoźnika Urzędu Skarbowego o informację w zakresie aktualnego stanu jego zobowiązań Dokonał też ustaleń w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Ewidencji Kierowców w zakresie posiadanych przez Stronę pojazdów. Zgodnie z informacją udzieloną przez ZUS, płatnik A.I. nie posiada zadłużenia z powodu prowadzonej działalności gospodarczej tj. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a w okresie ostatnich pięciu lat wobec w/w płatnika nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] poinformował tut. Organ, że Strona nie zalega w podatkach, ani w innych należnościach publicznoprawnych oraz że obecnie nie jest prowadzone wobec podatnika postępowanie egzekucyjne. Natomiast w oparciu o informacje zamieszczone w bazie CEPIK ustalono, że przedsiębiorca A.I. jest właścicielem: 26 ciągników samochodowych, 5 samochodów ciężarowych, 13 naczep ciężarowych, 2 ciągników rolniczych, 4 naczep specjalnych, 1 przyczepy ciężarowej, 3 przyczep lekkich, 1 samochodu specjalnego i 2 samochodów osobowych.

Organ uznał, że sytuacja finansowa strony (w tym skala prowadzonej działalności gospodarczej – sprawozdanie finansowe za 2017 r.) pozwala na wywiązanie się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. Dyrektor nie znalazł także postaw do odstąpienia od nałożenia na Stronę kary w oparciu o interes publiczny. Reasumując stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dostarczył podstaw do uznania, że [...] listopada 2017 r. przewoźnik A.I. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], dokonując przewozu towaru wrażliwego z pozycji CN 2710 o nazwie olej napędowy, przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju nie uzupełnił obowiązkowych danych w zgłoszeniu SENT [...], co stanowi uchybienie obowiązkowi przewidzianemu w art. 5 ust. 4 ustawy. Jednocześnie w sprawie nie wystąpiły przesłanki "ważnego interesu przewoźnika", które zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 2. Wskazywane przez Stronę okoliczności, tj. posiadanie dokumentów zawierających dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy SENT, nie stanowią nadzwyczajnych, losowych okoliczności, których Odwołujący nie mógł uniknąć przy zachowaniu należytej staranności. Strona mimo wezwania nie przedstawiła dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację materialną/finansową. Dolegliwość wynikająca z konieczności zapłaty kary pieniężnej jest oczywista, lecz sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie Spółki, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary.

Odnośnie istnienia przesłanki "interesu publicznego", która uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary, Dyrektor nie znalazł podstaw od stwierdzenia, że takowa wystąpiła. Raz jeszcze wyjaśnił, że celem ustawy jest uszczelnienie poboru podatków należnych od towarów wrażliwych, tj. m.in. paliw w przypadku których nadużycia skutkują znacznymi uszczupleniami w kluczowych dla budżetu podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Uszczelnieniu poboru tych podatków służy ustawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Niedopełnienie przewidzianych przepisami ustawy SENT obowiązków jest zagrożone sankcjami administracyjnymi, które pełnią dwojakie funkcje: prewencyjną - zniechęcające do prób nielegalnego obrotu wrażliwymi towarami, a jednocześnie gwarancyjną dla służb kontrolnych - skutecznego sprawowania kontroli nad obrotem towarami wrażliwymi. Odstąpienie od nałożenia kary z powodu "interesu publicznego" musi uwzględniać to, że interes publiczny to ochrona wpływów do budżetu, która powinna uniemożliwiać sytuację rezygnacji z tych wpływów oraz rezygnację z konieczności ochrony interesów innych podatników. Organ nakładając przewidzianą w art. 22 ust. 2 ustawy karę pieniężną, realizuje prewencyjną funkcję ustawy o SENT, która służy skutecznemu poborowi należnych podatków z poszanowaniem zasady sprawiedliwego i równego ponoszenia ciężarów podatkowych przez wszystkich podatników, w związku z tym w interesie publicznym leży nałożenie przedmiotowej kary.

Na powyżej opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), złożył Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika adwokata B.S. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 121 o.p. poprzez jego niezastosowanie i nieudzielanie w toku prowadzonego postępowania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania, co doprowadziło do nałożenia na Skarżącego kary finansowej, co z kolei narusza zasadę budowania zaufania do organów podatkowych;

2. art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego

i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie części postępowania dowodowego, która odnosiła się do zbadania przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" i możliwości odstąpienia z urzędu od nałożenia kary;

3. art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez jego niezastosowanie tj. w uzasadnieniu decyzji nie uwzględniono ważnego interesu publicznego jako przesłanki do odstąpienia od nakładania kary;

4. art. 5 ust. 4 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy w zw. z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie normy prawnej oraz nałożenie kary pieniężnej na skarżącego podczas, gdy nie było przesłanek do jej nałożenia. Zdaniem skarżącego nałożona kara jest nieproporcjonalna do stopnia naruszenia prawa, a tym samym sprzeczna z zasadą demokratycznego państwa prawa oraz proporcjonalności.

5. art. 24 ust. 3 ustawy poprzez niewłaściwą interpretację i niezastosowanie

w sprawie w zakresie, w jakim ważny interes przewoźnika uzasadniał odstąpienie od nałożenia kary.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący zawnioskował o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że brak było przesłanek do nałożenia kary pieniężnej, a sama kara, jak i jej wysokość jest nieproporcjonalna do stopnia naruszenia prawa. Organ nie ocenił czy istnieje możliwość odstąpienia od nałożenia kary bądź to ze względu na interes publiczny lub ważny interes przewoźnika. Skarżący zwrócił uwagę, że organ błędnie ocenił okoliczności związane z zaistniałą sytuacją, tj. pominął brak zawinienia skarżącego, brak uszczuplenia należności na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślił, że celem ustawy o systemie monitorowania jest uszczuplenie systemu podatkowego, a nie karanie uczciwych przedsiębiorców. Organ winien rozważyć czy w prowadzonym postępowaniu nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego albo ważnego interesu przewoźnika. Przy czym rozważania organu nie mogą mieć charakteru ogólnego, ale muszą odnosić się do okoliczności danej sprawy, przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności. Skarżący wskazał, że na skutek zaniedbań organu pozbawiony został możliwości skorzystania

z dobrodziejstwa ustawy. Gdyby organ przeprowadził w tym przedmiocie postępowanie dowodowe, a nie tylko poinformował o przesłankach odstąpienia, to przedsiębiorca wziąłby aktywny udział w tym etapie postępowania dowodowego. Zamiast tego organ działał tak by doprowadzić do najbardziej represyjnej formy rozstrzygnięcia, jaką było nałożenie kary pieniężnej. Mimo niekompletnego zgłoszenia skarżący wypełnił ratio legis ustawy, co przemawia na jego korzyść.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 365). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej była w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5000 zł w związku z naruszeniem związków przewoźnika wynikających z przepisów o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), a zatem nie wymagał uzupełnienia przez Sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Zebrany przez Organy materiał dowodowy mógł stanowić podstawę do sądowej kontroli dokonanego mocą decyzji DIAS zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. Wybór tych regulacji oraz ich konsekwencje przyjęte względem skarżącego, także nie wzbudziło wątpliwości WSA, co do zgodności z obowiązującymi regulacjami, uwzględniając oczywiście charakter nałożonej kary oraz zmiany przepisów jakie miały miejsce od chwili stwierdzonego przez Organy naruszenia przepisów ustawy.

Wypada przypomnieć, iż według art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku przewozu towaru podlegającego monitorowaniu według przepisów ustawy, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o:

1) dane przewoźnika obejmujące:

a)imię i nazwisko albo nazwę,

b)adres zamieszkania albo siedziby;

2) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

3) numery rejestracyjne środka transportu;

4) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;

5) planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

7) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju;

8) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Wyraźne konsekwencje administracyjne naruszenia tak wyrażonego obowiązku wynikają dla przewoźnika z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy. Treść art. 22 ust. 2 ustawy, obejmuje przypadek nieuzupełnienia w zgłoszeniu danych wyszczególnionych w art. 5 ust. 4 ustawy, przewidując karę z tytułu nieuzupełnienia w wysokości 5000 zł. Warto dodać, iż myśl aktualnie obowiązującego art. 22 ust. 2 ustawy, kara o jakiej mowa wynosi 10 000 zł.

Rozpatrzona przez Sąd skarga niesłusznie zarzuca Organom naruszenie art. 121 o.p. poprzez jego niezastosowanie i nieudzielenie w toku postępowania niezbędnych informacji i wyjaśnień o obowiązujących przepisach prawa podatkowego. Otóż o wszystkich istotnych dla sprawy regulacjach skarżący został poinformowany już w treści postanowienia Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., o wszczęciu postępowania w sprawie, w którym to wyraźnie i wyczerpująco pouczono stronę m.in. o treści art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania. O możliwości wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego Strona skarżąca w myśl reguł O.p. została poinformowana przez Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Wydana przez Organ I instancji decyzja spełnia wszystkie wymogi, jakie przepisy O.p. stawiają w zakresie uzasadnienia decyzji organu podatkowego. Treść tego rozstrzygnięcia zawiera bowiem wskazanie podstawy prawnej wraz wyczerpujące wyjaśnienia treści podstaw prawnych oraz dokonanego przez organ sposobu ich zastosowania w sprawie. Uzasadnienia relacjonują w stopniu ponadstandardowym wszystkie z kluczowych dla nałożenia kary okoliczności. Przepisy, których naruszenia zarzuca strona skarżąca organom podatkowym nie zostały w żadnym ich aspekcie naruszone. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zabranego materiału dowodowego w związku z planowanym wydaniem decyzji. Wszystkie adresowane do strony pisma i wezwania zawierają wskazanie właściwej podstawy prawnej oraz wskazują na okoliczności faktyczne motywujące działania wyjaśniające organu podatkowego. Zatem nie doszło w niniejszej sprawie do jakiejkolwiek postaci naruszenia art. 121 O.p., w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Sąd nie mógł także potwierdzić naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału poprzez pominięcie części postępowania dowodowego, która odnosiła się do zbadania przesłanki ważnego interesu przewoźnika i możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Przesłanki określające dopuszczalność odstąpienia od wymierzenia kary nakładanej na stronę zobowiązaną do stosowania przepisów ustawy na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w chwili dokonanej kontroli przewoźnika, zostały zamieszczone przez ustawodawcę w jej art. 22 ust. 3. Należy przypomnieć, iż w myśl art. 22 ust. 3 ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Organ odwoławczy, dokonując wykładni powyższej regulacji słusznie stwierdza, iż takie pojęcia jak "ważny interes przewoźnika" czy "interes publiczny" są pojęciami niedookreślonymi i w związku z tym posiłkował się w tym zakresie ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, które dokonały interesującej w kontekście okoliczności sprawy interpretacji powyższych pojęć. Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów podniesionych w związku z przytoczonymi regulacjami słusznie stwierdza w uzasadnieniu swej decyzji, iż ustawodawcy w treści art. 5 ust. 4 oraz art. 22 ust. 2 ustawy zależało z pewnością na tym (tj. cel regulacji administracyjnej), aby przewoźnik nie tylko posiadał w trakcie wykonywania czynności przewozu wymagane prawem dokumenty, ale również chodziło o zamieszczenie wszystkich kompletnych danych wynikających z tych dokumentów w systemie SENT. Nie budzi też wątpliwości dokonane przez organ odwoławczy ustalenie, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w treści postanowienia z dnia [...] lipca 2018 r., wyjaśnił stronie okoliczności prawne, które mogły doprowadzić do uwolnienia go od grożącej kary pieniężnej, a wiążące się z istnieniem ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Skarżący przewoźnik nie może mieć pretensji do orzekających organów podatkowych, że nie rozważyły z jego inicjatywy okoliczności mogących wpisywać się w powyższe pojęcie niedookreślone, skoro w toku postępowania przed Organem I instancji strona nie przedstawiła takich okoliczności jak i ewentualnych dowodów na ich istnienie. W aktach Organu odwoławczego znajduje się wezwanie z dnia [...] lipca 2019 r., w którym to Organ odwoławczy wezwał stronę poprzez jej pełnomocnika do przedłożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania aktualnej dokumentacji, wskazującej na zaistnienie ważnego interesu strony lub interesu publicznego, podając przykładowe dane i dokumenty mogące potwierdzać powstanie przesłanek pozwalających na rozważenie przez organ odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy.

Wymaga dodatkowego podkreślenia fakt, że Organ odwoławczy z własnej inicjatywy zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz właściwego dla przewoźnika Urzędu Skarbowego o informację w zakresie aktualnego stanu zobowiązań publicznoprawnych skarżącego jak również dokonał w sprawie własnych ustaleń na podstawie informacji z centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców w zakresie posiadanych przez stronę pojazdów. Dokumenty obrazujące istotne w tym kontekście dane ukaranego przewoźnika, znajdują się w aktach administracyjnych, a ich treść potwierdza wyraźnie wniosek Dyrektora Izby, że sytuacja finansowa strony pozwala na wywiązanie się w pełni z obowiązku uregulowania kary nałożonej decyzją Naczelnika. Zatem były podstawy do stwierdzenia braku zaistnienia ważnego interesu przewoźnika. Należy w tym miejscu podkreślić, iż odstąpienie od nałożenia kary jest wg. zapisów art. 22 ust. 3 ustawy oparte na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet ewentualne przedłożenie przez ukaranego wniosku popartego konkretnymi okolicznościami, przemawiającymi za istnieniem podstaw zastosowania ulgi, nie musi automatycznie skutkować przez organ odstąpieniem od nałożenia na stronę kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania. Uzasadnienie decyzji DIAS przekonuje do wydanego rozstrzygnięcia, zatem nie nastąpiło naruszenie reguł podejmowania decyzji uznaniowej przez organ.

Nie może stanowić też kwestii dokonanie przez Organ odwoławczy odpowiednich ustaleń w zakresie istnienia przesłanki interesu publicznego. Słusznie Dyrektor stwierdza w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, iż celem przepisów ustawy o systemie monitorowania, jest eliminowanie przypadków nieprawidłowości podatkowych związanych z obrotem paliw, co wiążę się z maksymalnie skrupulatnym przestrzeganiem obowiązujących regulacji o systemie monitorowania. Interes publiczny, w obszarze którego znajdują się potrzeby finansowe państwa, zaspokajane dzięki należnościom podatkowym, bardziej przemawia za nałożeniem kary, niż za odstąpieniem od jej nałożenia, tym bardziej że argumentacja strony nie wykazuje żadnych racjonalnych motywów do przyjęcia stanowiska przeciwnego.

Skarżący nie przekonał Organu podatkowego jak również Sądu, że w jego sprawie powstały takie okoliczności, która miałyby przemawiać za odstąpieniem od ochrony interesu publicznego. Zgodzić się należy, iż naruszenie ustawowych obowiązków przewoźnika zajmującego się gospodarczo i profesjonalnie przewozem towarów objętych monitorowaniem, nie może przemawiać za udzieleniem pomocy publicznej i odstąpieniem od nałożonej kary.

Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący, rzetelny i wszechstronny rozpatrzył materiał sprawy; nie pominięto przy tym w żadnym aspekcie istotnych z punktu widzenia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary okoliczności prawnych i faktycznych niniejszej sprawy. Potwierdzeniem tego jest nie tylko wezwanie strony o przedstawienie korzystnej dla niej argumentacji w tym zakresie, ale także podjęcie w szeregu działań z urzędu. W związku z powyższym nie dokonano niewłaściwego zastosowania wobec strony art. 22 ust. 3 ustawy, skoro nie wystąpiły w jakimkolwiek stopniu przesłanki pozwalające na rozważenie udzielenia stronie pomocy publicznej.

Skarżący niewłaściwie powołuje się w petitum skargi na art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania, jako na przepis naruszony, bowiem regulacja ta nie była przez organy stosowana. Podstawy materialnoprawne nałożonej kary wynikają w niniejszej sprawie z art. 22 ust. 2 ustawy, a nie z art. 24 ust. 1 tej ustawy, który dotyczy innego rodzaju deliktów z tytułu naruszenia przewidzianych w systemie monitorowania obowiązków publicznoprawnych.

Organy obu instancji w sposób prawidłowy zastosowały art. 5 ust. 4 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania, gdyż zebrany materiał dowodowy w sposób niezaprzeczalny potwierdza, że w zgłoszeniu SENT, skarżący przewoźnik nie uzupełnił danych, do których uzupełnienia był zobowiązany w myśl przepisów art. 5 ust. 4 ustawy o systemie monitorowania. Opis stwierdzonego naruszenia zawiera protokół z kontroli sporządzony przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej podpisany przez kierującego pojazdem. Kierujący pojazdem oświadczył do protokołu, że nie wiedział o ciążących na przewoźniku obowiązkach; sądził, że skoro otrzymał numer SENT, to wszystko jest w porządku.

Nieuzupełnienie zgłoszenia SENT, o dane o jakich mowa w art. 5 ust. 4 ustawy, (dane te zostały wyszczególnione w protokole kontroli) wiąże się z obowiązkiem organu nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w stałej wysokości 5000 zł – art. 22 ust. 2 ustawy. Skarżący podnosi w skardze, iż nałożona kara jest nieproporcjonalna do stopnia naruszenia prawa, jest też sprzeczna z zasadą demokratycznego państwa prawa oraz proporcjonalnością. Odpowiadając na ten zarzuty trzeba zważyć, iż stosując art. 22 ust. 2 ustawy właściwy organ nie porusza się w widełkach pozwalających na uwzględnienie stopnia naruszenia przepisu czy innych możliwych relacji na wysokość wymierzanej kary. Naruszenie przepisów skutkuje automatycznie wymierzeniem kary pieniężnej, a możliwość odstąpienia od niej jest wyjątkowa i warunkowana okolicznościami szczególnymi. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji nie dostrzegł w stosowanych przez Organ przepisach takiej niezgodności z wzorcami konstytucyjnymi, które uzasadniałyby wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ponieważ Trybunał nie orzekł o sprzeczności tej regulacji z aktami wyższego rzędu, to przysługuje mu domniemanie konstytucyjności, które pozwalało Organom administracji skarbowo-celnej na wymierzenie kary wobec faktu stwierdzonych naruszeń.

Zarzuty skargi wobec nie podlegającej wątpliwości co do zgodności z prawem procesowym i materialnym działań Organów podatkowych okazały się niezasadne, co musiało skutkować oddaleniem skargi. Dodać należy, iż Sąd, działając z urzędu poza granicami wyrażonych przez stronę zarzutów, nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które mogłyby skutkować z zastosowaniem kompetencji kasacyjnych wobec przedmiotu skargi - art. 134 § 1 P.p.s.a.

Powyższe przyczyny obligowały Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.