Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 924/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22 lit. a, art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92 a, art. 92 b, art. 92 c
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 10 i art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 2-3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 7, art. 8, art. 10 ust. 5 lit. a
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Z.O., J.O. wspólników spółki cywilnej O na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 2.967 (dwa tysiące dziewięćset sześćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 4 pkt 22 lit. a, art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92 a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz.1265. określanej w dalej jako u.t.d. ), lp. 5.3,1, lp.5.3.2, lp.5.2.1, lp. 5.2.2, lp. 6.3.7, lp. 6.3.8, lp. 6.3.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 2-3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985r. ze zm.), art. 7, art. 8, art. 10 ust. 5 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE nr L 102/1 z dnia 11.04.2006r. ze zm.) i art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004r. Nr 92, poz. 879 ze zm.) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał dnia [...] maja 2013 r. decyzję nr [...], którą nałożył na Z.O. i J.O. karę pieniężną w wysokości 15 000,zł z tytułu:

lp. 6.3.7 - nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień;

lp. 6.3,8 - okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy - za każdą wykresówkę;

lp. 6.3.1- nieuzasadnionego użycia kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu - za każdy dzień;

lp. 5.2.1 - przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut;

Ip. 5.2.2 - przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy za każde następne rozpoczęte 30 minut;

lp. 5.3.1 – skrócenia dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny;

lp. 5.3.2 - skrócenia dziennego czasu odpoczynku za każdą następną rozpoczętą godzinę.

Decyzja powyższa zapadła wskutek dwukrotnego uchylenia wcześniejszych decyzji organu I instancji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 28 maja 2013 r. organ w pierwszej kolejności przytoczył treść przepisów art. 92 a u. t. d. oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t. j. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. określanej dalej jako k.p.a ), a następnie odniósł się do poszczególnych naruszeń uzasadniających jego zdaniem konieczność nałożenia kary.

I tak, odnośnie naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następnie rozpoczęte 30 minut organ zacytował treść art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i wskazał, że w trakcie kontroli w przedsiębiorstwie Z.O. i J.O. – wspólników spółki cywilnej "O" - przeprowadzona analiza danych cyfrowych dotyczących R.C. wykazała, iż tenże kierowca w dniu [...] lutego 2009 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 3 godziny i 17 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 7 godzin i 47 minut w okresie od godziny 09:47 do godziny 18:10. W okresie tym kierowca odebrał tylko jedną przerwę minimum 15-minutową: 12:32-12:48. Z wykresówki z dnia [...] marca 2009 r. wynika, iż kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 30 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 5 godzin w okresie od godziny 19:00 do godziny 0:10.

Natomiast analiza danych cyfrowych G.H. wykazała, iż tenże kierowca w dniu [...] stycznia 2009 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godzinę i 31 minut. Kierowca prowadził pojazd przez 6 godzin i 1 minutę w okresie od godziny 14:25 do godziny 21:37. W okresie tym kierowca odebrał tylko trzy przerwy minimum 15-minutowe: 16:15-16:31; 16:33-16:49; 17:10-17:27.

Organ wskazał, że konsekwencją powyższych ustaleń jest zastosowanie kar w wysokościach przewidzianych pod lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy :

- czas powyżej 15 minut do 30 minut - karą pieniężną w wysokości 3 x 150 zł = 450 zł

- za każde następne rozpoczęte 30 minut - karą pieniężną w wysokości 9 x 200 zł = 1800 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na skróceniu dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną godzinę, organ I instancji wskazał na treść art. 8 ust 1-5 i 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Ponadto podał, iż analiza danych G.H. wykazała, że :

- w dniu [...] lutego 2009 r. o godzinie 08:49 tenże kierowca rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 6 godzin i 49 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 02:00 dnia [...] lutego 2009 r. do godziny 08:49 dnia [...] lutego 2009 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 2 godziny i 11 minut. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze skróconym do 9 godzin;

- w dniu [...] lutego 2009r. o godzinie 14:42 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego tenże kierowca powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 9 godzin i 21 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 00:44 dnia [...] lutego 2009 r. do godziny 10:05 dnia [...] lutego 2009 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 39 minut. W tym przypadku koniecznym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze 11 godzin. W bieżącym bowiem okresie rozliczeniowym, zawierającym się pomiędzy tygodniowymi okresami odpoczynku, kierowca wykorzystał już trzykrotną, dopuszczalną możliwość skrócenia dziennego czasu odpoczynku do minimum 9 godzin ;

- w dniu [...] marca 2009 r. o godzinie 07:46 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego tenże kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 7 godzin i 54 minuty nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 23:52 dnia [...] marca 2009 r. do godziny 07:46 dnia [...] marca 2009 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 6 minut. W tym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze skróconym do 9 godzin.

Natomiast analiza danych T.N. wykazała, iż :

- w dniu [...] marca 2009 r. o godzinie 10:47 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego tenże kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 8 godzin i 11 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 02:36 dnia [...] marca 2009 r. do godziny 10:47 dnia [...] marca 2009 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 49 minut. W tym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze skróconym do 9 godzin;

- w dniu [...] marca 2009r. o godzinie 11:45 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego tenże kierowca powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 9 godzin i 3 minuty nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 19:32 dnia [...] marca 2009 r. do godziny 04:35 dnia [...] marca 2009 r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 57 minut. W tym przypadku koniecznym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze 11 godzin. W bieżącym bowiem okresie rozliczeniowym, zawierającym się pomiędzy tygodniowymi okresami odpoczynku, kierowca wykorzystał już trzykrotną, dopuszczalną możliwość skrócenia dziennego czasu odpoczynku do minimum 9 godzin.

Konsekwencją powyższych ustaleń była - zdaniem organu - konieczność zastosowania kar przewidzianych pod Ip. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d., która sankcjonuje skrócenie dziennego czasu odpoczynku:

- czas powyżej 15 minut do jednej godziny - karą pieniężną w wysokości 5 x 100 zł = 500 zł,

- za każdą następną rozpoczętą godzinę - karą pieniężną w wysokości 5 x 200 zł = 1000 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na nieprawidłowym działaniu urządzenia rejestrującego tj. nieuzasadnionym użyciu kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu, organ powołał się na art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i wskazał, że w dniu [...] lutego 2009 r. kierowca T.O. użył w sposób nieuzasadniony 2 wykresówek w ciągu tego samego, 24-godzinnego okresu. Konsekwencją stwierdzenia tego rodzaju naruszenia było zastosowanie kary przewidzianej pod l.p. 6.3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 200 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy organ powołała się na treść art. 15 ust. 2 rozporządzeni Rady nr 3821/85 i stwierdził tego rodzaju naruszenie w odniesieniu do wykresówek rejestrujących czas pracy T.O.. Organ mianowicie stwierdził:

- brak danych w okresie od godz. 19:00 dnia [...] stycznia 2009 r. do godz. 15:15 dnia

[...] stycznia 2009 r.;

- brak danych w okresie od godz. 13:25 dnia [...] lutego 2009 r. do godz. 12:10 dnia [...] lutego 2009 r.;

- brak danych w okresie od godz. 11:50 dnia [...] lutego 2009 r. do godz. 23:35 dnia [...] lutego 2009 r.;

- brak danych w okresie od godz. 09:20 dnia [...] lutego 2009 r. do godz. 21:00 dnia [...] lutego 2009 r.;

- brak danych w okresie od godz. 14:15 dnia [...] lutego 2009 r. do godz. 00:00 dnia [...] lutego 2009 r.;

- brak danych w okresie od godz. 20:00 dnia [...] marca 2009 r. do godz.17:00 dnia [...] marca 2009 r. ;

- brak danych w okresie od godz. 06:10 dnia [...] marca 2009 r. do godz.24:00 dnia [...] marca 2009 r.;

- brak danych w okresie od godz. 16:45 dnia [...] marca 2009 r. do godz. 06:35 dnia

[...] marca 2009 r.

Dalej organ wskazał, że w przypadku kierowcy R.C. analiza zapisów wykresu drogi pomiędzy wykresówkami z dnia [...] marca 2009 r. a [...] marca 2009 r. jednoznacznie i bezsprzecznie wskazuje na brak danych o aktywności kierowcy w okresie pomiędzy godz. 20:35 dnia [...] marca 2009 r. a godz. 8:20 dnia [...] marca 2009r. Ponadto liczba faktycznie przejechanych kilometrów nie jest zgodna z danymi wpisanymi na wykresówkach w wyżej wymienionych dniach.

Wobec powyższych ustaleń organ uznał za zasadne zastosowanie kar wskazanych pod lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d , który sankcjonuje okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki nie zawierających wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy karą za każdą wykresówkę w wysokości 300 złotych. W sumie za okazanie dziewięciu takich wykresówek obciążono skarżących karą w łącznej kwocie 2700 zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, organ I instancji, cytując art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85, art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców oraz art. 10 ust. 5 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. podał, iż podczas kontroli w przedsiębiorstwie strona nie okazała wykresówek, ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez R.C. za dni: [...] stycznia 2009 r., [...] stycznia 2009 r., [...] stycznia 2009 r., [...] stycznia 2009 r., [...] stycznia 2009 r., [...] stycznia 2009 r., za okres od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r., za dzień [...] lutego 2009 r., [...] lutego 2009 r., [...] lutego 2009 r., [...] marca 2009 r.

Podał również, że w toku prowadzonego postępowania strona przedstawiła tłumaczenie pisma z dnia [...] maja 2009 r., sporządzonego w języku francuskim. Z treści wyżej wymienionego pisma nie wynika jednak, iż francuskie służby kontrolne zatrzymały wykresówki kierowcy R.C. za dni: od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r.

Przy czym organ uwzględnił wyjaśnienia strony w zakresie dotyczącym braku wykresówek za dzień [...] lutego 2009 r. i odstąpił od nałożenia kary w tym zakresie.

Konsekwencją stwierdzenia powyższych naruszeń było nałożenie przez organ kar przewidzianych pod lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje nieokazanie wykresówek podczas kontroli w przedsiębiorstwie karą w wysokości 500, zł za każdą brakującą wykresówkę. W sumie za nieokazanie 22 takich wykresówek obciążono skarżących karą w łącznej kwocie 11.000 zł .

Reasumując organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92 c u.t.d. mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie tj. okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Strona nie wykazała, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywało się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy ( art. 92 b u.t.d. ).

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył pełnomocnik Z.O. i J.O., w którym podniósł, że decyzja ta została wydana z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i proceduralnego i wniósł o jej zmianę.

Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał dnia [...] sierpnia 2013 r. decyzję nr [...], którą utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przeanalizował ponownie wszystkie przypadki naruszeń i dokonał ich prawnej kwalifikacji, podzielając w pełni stanowisko organu I instancji , co do poczynionych ustaleń, zastosowanej podstawy materialnej i dokonanej subsumcji .

Organ odwoławczy podkreślił ponadto, iż naruszenia w postaci przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz skrócenia dziennego czasu odpoczynku realnie zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym i są powodem wypadków i kolizji powodowanych przez przemęczonych prowadzących wielotonowe pojazdy kierowców. Ponadto uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92 c ust. 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. W ocenie organu w niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu.

W ocenie organu odwoławczego brak też możliwości uwzględnienia przesłanek egzoneracyjnych, o jakich mowa w art. 92 b u.t.d . Właściwa organizacja i dyscyplina pracy ogólnie wymagana w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych implikuje obowiązek bezwzględnego przestrzegania nakazu odbierania przez kierowców wymaganych przerw i odpoczynków oraz respektowania norm prowadzenia pojazdów. Organ wskazał, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek prawidłowej organizacji czasu pracy kierowcy i obowiązek kontroli kierowcy. Zgodnie z art 10 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006 to właśnie przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisy rozporządzenia nr 3821/85 oraz przepisy rozdziału II rozporządzenia nr 561/2006. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania tych przepisów wskazanych przepisów. Ponadto zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszcza się nie tylko sam przedsiębiorca, ale także kierowcy tego przedsiębiorcy .

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskiego złożył profesjonalny pełnomocnik Z.O. i J.O., której zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez:

- niewłaściwą wykładnię przepisów art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 polegającą na uznaniu, iż kierowca ma obowiązek rejestrowania za pomocą tachografu cały okres aktywności, w tym swojego czasu wolnego;

- niewłaściwą wykładnię przepisów lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, poprzez uznanie, że kontrolowany nie przedstawił wykresówki ani też dokumentu potwierdzającego przyczynę jej nieposiadania;

2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik postępowania poprzez:

- naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z art. 10 k.p.a., poprzez nieprzesłuchanie R.C. w charakterze świadka;

- naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez nierozpoznanie całej sprawy ;

- naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a materiał dowodowy wymagał uzupełnienia, mimo niewypełnienia przez organ I instancji wskazań organu odwoławczego z wcześniejszych decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa .

W uzasadnieniu skargi odnosząc się do zarzutu okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek, która nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy podkreślił, że kierowca ma obowiązek rejestrować na tachografie okres pomiędzy przejęciem pojazdu a zakończeniem dziennego okresu pracy, ten sam obowiązek dotyczy ręcznej rejestracji w sytuacjach, gdy kierowca przebywa poza pojazdem. Jak wynika natomiast z dokumentacji kontrolnej naruszenie stwierdzone podczas kontroli dotyczyło jedynie przypadków, gdy kierowca odbierał odpoczynki dzienne, czyli po zakończeniu dziennego okresu czasu pracy, dlatego też nie miał obowiązku rejestrowania w/w okresów za pomocą tachografu, czy to automatycznie czy też ręcznie.

Odnosząc się do kary pieniężnej nałożonej z tytułu nieokazania wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, dotyczącego kierowcy R.C. w okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. pełnomocnik stwierdził, iż w obowiązującym systemie prawnym jedyną podstawę prawną do przedstawienia stosownego dokumentu stanowi lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do u.t.d. Stwierdził, iż organy I i II instancji oparły swoje stanowisko na nieprawdziwym stanie faktycznym, mianowicie skarżący podczas kontroli w przedsiębiorstwie przedstawili dokument (zaświadczenie) o przyczynie nieposiadania wykresówek za w/w okres. Jest to dokument sporządzony w formie tabelarycznej, w którym oznaczono, iż wykresówki za w/w okres zostały zatrzymane przez organy kontroli. Zatem formalny wymóg przedstawienia do kontroli dokumentu został dopełniony. Organ nie wykazał w żaden sposób, aby zaświadczenie było niezgodne z rzeczywistością, co więcej strona zgłosiła wnioski dowodowe w postaci francuskiego dokumentu potwierdzającego fakt kontroli oraz wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka R.C., który miał potwierdzić stanowisko strony. Oba wnioski dowodowe, mające bardzo istotne znaczenie dla sprawy, zostały przez organy zignorowane.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, wskazując, iż świadek R.C. został przesłuchany w dniu [...] października 2009 r. w obecności jednego ze wspólników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty okazały się trafne .

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., Nr 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym aktem, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia.

Na wstępie rozważań przede wszystkim należy rozstrzygnąć prawidłowość zastosowanej podstawy materialno-prawnej zaskarżonej decyzji . Zważyć bowiem należy, iż organ zastosował przepisy u.t.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2012 r. , nadanym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U nr 244, poz. 1454 ze zm. określanej dalej jako ustawa zmieniająca ). Zgodnie z art. 10 tej ustawy przepisy u .t. d. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą , stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Przepis ten podlegał kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 23 lipca 2013 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt P 36/12 ( OTK-A 2013/6/81 ) orzekł, iż art. 10 ustawy zmieniającej w zakresie w jakim - w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie - nakazuje stosowanie przepisów u.t.d. w brzmieniu nadanym powołaną powyżej ustawą zmieniającą , przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdarzenia, które były podstawą nałożenia kar w niniejszej sprawie miały miejsce w 2009 r., stąd konieczne było w świetle powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozważenie, czy kary przewidziane w u.t.d w chwili wystąpienia zdarzeń uzasadniających odpowiedzialność skarżących nie były niższe niż te, które wynikają z powyższej ustawy zmieniającej. Analiza porównawcza tych przepisów zawartych w załączniku do u.t.d. obowiązującym w chwili zdarzeń ( l.p.10.2, 10.3., 11.4.1, 11.4.2 , 11.4.3, 11.4.6 ) oraz w załączniku nr 3 do u.d.t. obowiązującym od 01 stycznia 2012 r. ( l.p. 6.3.7, 6.3.8., 6.3.1, 5.2.1., 5.2.2., 5.3.1. , 5.3.2 ) prowadzi do wniosku, iż kary przewidziane w u.t.d w brzemieniu nadanym ustawą zmieniającą, zastosowane w niniejszej sprawie są albo w identycznej albo niższej wysokości w stosunku do tych obowiązujących w 2009 r. Ponadto w przypadku skarżących wspólników – w związku z ilością zatrudnionych kierowców - ostateczna suma kar pieniężnych jaką można było nałożyć w trakcie jednej kontroli jest niższa na podstawie art. 92 a ust. 3 pkt. 1 u.t.d ( 15.000, zł ) niż na podstawie art. 92. ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. ( 30.000 ) zł .

W związku z powyższym należało uznać, iż prawidłowo organy obu instancji zastosowały kary w wysokościach wynikających z ustawy zmieniającej.

Skarżący zarzucał, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego w sposób niewłaściwy dokonał wykładni art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady ( EWG ) nr 3821/85 .

Zgodnie z art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z dnia 31 grudnia 1985 r.) kierowcy stosują wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba, że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu, kierowca nie jest w stanie używać urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, to wszystkie inne okresy pracy, okres dyspozycyjności oraz przerwy w pracy i okresy dziennego odpoczynku nanoszone są na wykresówkę ręcznie, automatycznie lub w inny sposób, czytelnie i bez zabrudzenia wykresówki.

Przez "okres dyspozycyjności" o którym mowa w powołanym przepisie należy rozumieć:

- czas oczekiwania tzn. okres w którym kierowcy pozostają na stanowisku pracy tylko w celu odebrania informacji i rozpoczęcia bądź wznowienia jazdy lub wykonywania innej pracy,

- czas spędzony obok kierowcy prowadzącego pojazd.

- czas spędzony w kuszetce, gdy pojazd jest w ruchu

Z art. 8 ust. 2 rozporządzenia (WE) z dnia 15 marca 2006 r. Nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego ... (Dz. U. UE. L.z dnia 11 kwietnia 2006 r. ) wynika, że w każdym 24-godzinnym okresie kierowca korzysta z dziennego okresu odpoczynku.

Innymi słowy, kierowcy stosują wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd. Nie mogą używać wykresówki przez okres dłuższy niż ten na który jest przeznaczona (maksymalnie 24 godziny). Początkiem stosowania wykresówki jest moment w którym kierowca przejmuje pojazd. Przy zdaniu pojazdu następuje wyjęcie wykresówki.

Z zestawienia powołanych przepisów wynika, że w każdym 24-godzinnym okresie od przejęcia pojazdu, na wykresówce muszą być zaznaczone nie tylko okresy prowadzenia pojazdu, ale również wszystkie inne okresy wymienione w art. 15 ust. 3 b,c i d rozporządzenia Rady nr 3821/85. Jest to niezbędne z uwagi na konieczność zapewnienia kontroli m.in. dziennego okresu odpoczynku kierowcy.

Jeśli użytkowanie tarczy ma miejsce podczas wykonywania przejazdu lub kiedy kierowca ma możliwość wykorzystania urządzenia kontrolno-pomiarowego do rejestracji na wykresówce zapisów reprezentujących jego aktywność, dla zadośćuczynienia przepisom prawa kierowca obsługuje w odpowiedni sposób manipulatory umieszczone na tachografie. W przypadku, gdy następuje wyjęcie tarczy z urządzenia (na przykład w związku z zakończeniem czynności kierowania pojazdem), kierowca zobowiązany jest swoją aktywność przedstawić w formie wpisu na rewersie wykresówki ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 01 sierpnia 2005, VI SA/Wa 743/05, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2013 r. III SA/Wr 640/12) .

Stąd też trafnie organy Inspekcji Transportu Drogowego uznały, iż zachodzi brak danych na wykresówkach dotyczących aktywności T.O. i T.C. w okresach szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji , co był podstawą do wymierzenie kary w wysokości określonej pod lp 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d.

Wbrew twierdzeniom skarżących to nie wspomniany załącznik nr 3 stanowi materialno – prawną podstawę obowiązku okazania wykresówek. Załącznik ten określa jednie wysokość kar za naruszenie tego obowiązku, który ma swe źródło w art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 3821/85. Przepis ten stanowi, iż przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych Zasadne są natomiast zarzuty skarżących , iż doszło do naruszenia art. 7, 10 i 77 k.p.a w odniesieniu do postępowania w przedmiocie nałożenia z kary za brak wykresówek , rejestrujących aktywność R.C. za okres od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r.

Zważyć bowiem należy, iż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za delikt administracyjny- oparta na normie prawnej art. 92 a u.t.d - nie ma charakteru bezwzględnego. Na przedsiębiorcę trudniącego się przewozem drogowym ustawodawca nałożył szereg obowiązków, których realizacja doprowadzić ma do zapewnienia bezpieczeństwa na drogach. Z woli jednak ustawodawcy nie każde obiektywnie stwierdzone naruszenie przepisów, musi pociągnąć za sobą sankcję w postaci kary pieniężnej . Zgodnie bowiem z art. 92 c ust.1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92 a ust. 1 u.t.d. , na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć . Natomiast w myśl art. 92 b ust. 1 u.t.d nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Przy czym ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki do zwolnienia z odpowiedzialności, przewidziane w przepisach prawa spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r., II GSK 989/08, Lex nr 563516).

Rolą zaś organu jest natomiast wnikliwe i wszechstronne zbadanie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przeprowadzając proces badania materiału dowodowego organ winien kierować się przepisami art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Skarżący w toku postępowania podnosili, iż wykresówki za okres od [...] lutego 2009 r. do dnia [...] lutego 2009 r. zostały zatrzymana przez francuski organ celny bez otrzymania stosownego pokwitowania i wnieśli o przeprowadzenie w tym zakresie dowodu z zeznań świadka R.C. ( vide pkt. 5 pisma z dnia [...] sierpnia 2008 r. k. 112 akt sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2009 r. , uchyloną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r.). Wprawdzie świadek ten został przesłuchany w dniu [...] października 2009 r. ( podobnie jaki inni świadkowie ), jednakże w sposób naruszający art. 79 §1 k.p.a w zw. z art. 40 § 2 k.p.a, a mianowicie zawiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu nie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących. Z tego m. in. powodu decyzja Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. została przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego uchylona do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. z zaleceniem, aby przesłuchanie odbyło się z zagwarantowaniem pełnomocnikowi stron czynnego udziału w tej czynności. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy nie przesłuchano świadka R.C.. Świadek ten bowiem nie stawił się na wezwanie organu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nałożono na świadka grzywnę w wysokości 50, zł , a po jej nałożeniu nie wyznaczono jednak kolejnego terminu przesłuchania tego świadka i organ nie wykorzystał dalszych środków przewidzianych w art. 88 k.p.a. W uzasadnieniu natomiast decyzji Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012r. znalazła się jedynie informacja, iż przesłuchanie tego świadka okazało się niemożliwe, ze względu na stały pobyt zagranicą ( strona 8 decyzji ). Przy czym w aktach sprawy w żaden sposób okoliczność ta nie została nawet uprawdopodobniona.

Stąd też zupełnie niezrozumiałe jest podnoszenie przez organu II instancji w odpowiedzi na skargę, iż świadek R.C. został już przesłuchany w dniu [...] października 2009 r. , skoro w pierwszej decyzji uchylającej tenże sam organ wskazywał na wadliwość tego przesłuchania.

W świetle powyższych okoliczności należało uznać, iż organy naruszyły obowiązek podejmowania wszelkich kroków mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego ( art. 7 k.p.a - oczywiście przy uwzględnieniu wspomnianej specyfiki postępowania w przedmiocie wymierzenia kar na podstawie art. 92 a u.t.d., wymagającej od podmiotu zajmującego się transportem inicjatywy dowodowej ) , zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 §1 k. p. a. i art. 79 § 2 k.p.a ) , wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 §1 k.p.a ). Dodatkowo zauważyć wypada, że przedstawiony powyżej sposób przeprowadzenia postępowania pozostaje w sprzeczności z wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Niewątpliwie powyższe naruszenia procedury miały istotny wpływ na wynik postępowania w zakresie nałożenia kary za nieokazanie wykresówek dotyczących R.C. za okres od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. Przedwcześnie organy inspekcji transportu drogowego uznały, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie odpowiedzialności skarżących, poprzestając jedynie na piśmie francuskiego organu celnego do pełnomocnika skarżących, które to pismo jako wynika z jego treści było częścią szerszej korespondencji. Nie sposób bowiem antycypować na obecnym etapie treści ewentualnych zeznań świadka R.C. i twierdzić, iż będą one nieistotne.

Z tego powodu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Sąd wprawdzie nie stwierdził wadliwości decyzji w zakresie pozostałych naruszeń tj. innych niż nieokazanie wykresówek za okres od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009r., jednakże w związku ze specyficzną konstrukcją wymierzania kar jako ich sumy i to w wysokości, która zgodnie z art. 93 a ust. 3 pkt 1 u.d.t. nie może przekroczyć za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy: 15.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, zachodziła konieczność uchylenia decyzji w całości. Ze względu bowiem na wysokość kary za zakwestionowane naruszenie (6000, zł) ostateczne rozstrzygnięcie w tym zakresie zadecyduje, czy będzie to suma wszystkich kar, czy też maksymalna suma wynikająca z powołanego art. 93 ust. 3 pkt 1 u.t.d.

Rozstrzygając ponownie sprawę organ przeprowadzi dowód z przesłuchania świadka R.C. z zachowaniem prawa pełnomocnika stron do czynnego udziału w przesłuchaniu tego świadka, chyba, że okaże się niemożliwie przeprowadzenie tego dowodu, ale wówczas konieczne jest wykazanie tej okoliczności.

Jednocześnie - zgodnie z art. 152 p.p.s.a - sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. - zasądzić od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, które sprowadzają się do :

a. wpisu w wysokości 550, zł, ustalonego zgodnie z § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) ;

b. wynagrodzenia pełnomocnika skarżących w wysokości 2.400, zł ustalonego , zgodnie z § 6 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... ( Dz. U nr 97, poz. 1349 ) ;

c. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.