Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1602/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. Spółka z o.o. spółka komandytowa w W... na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... lipca 2019 r. nr ... w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz P. Spółka z o.o. spółka komandytowa w W... kwotę 5617 zł (słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w W. R. (dalej: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) lipca 2019 r. nr (...) nakazująca stronie zwrot środków przekazanych jej tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy luty 2018 r. w kwocie 185.709,30 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o rehabilitacji". Zgodnie zaś z treścią art. 26a ust. 1 (zdanie pierwsze) ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. W rozpoznawanej sprawie strona ubiegała się natomiast o wypłatę dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za luty 2018 r., pomimo faktu, że nie posiadała statusu pracodawcy w tym miesiącu oraz nie dokonała wypłaty wynagrodzeń na rzecz pracowników niepełnosprawnych za ten miesiąc.

Następnie organ wskazał, że na podstawie przesłanych do Funduszu dnia (...) sierpnia 2018 r. potwierdzeń wypłaty wynagrodzeń z dnia (...) marca 2018 r., za okres luty 2018 r., nadanych przez podmiot - Z.P.H. P. M. R., należało uznać, iż wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych nie zostały opłacone przez stronę – P. Sp. z o.o. spółka komandytowa. Spółka ta powstała w wyniku przekształcenia Z.P.H. P. M. R. w dniu (...) marca 2018 r. W wyniku kolejnego przekształcenia z dnia (...) czerwca 2019 r. P. Sp. z o.o. została przekształcona w P. Sp. z o.o. spółka komandytowa.

Ponadto Fundusz na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalił, że kwota składek ZUS od wynagrodzeń wynikająca z deklaracji ZUS za okres 03/2018 wynosi łącznie 349.545,97 zł. Według pisma z ZUS z dnia (...) maja 2019 r. znak: (...), płatnik – P. Sp. z o.o. spółka komandytowa miał obowiązek do opłacenia składek w łącznej wysokości 1.086,56 zł. Wobec czego wpłata dotycząca ww. płatnika nie potwierdza, iż miał on obowiązek opłacenia składek za ww. okres w kwocie 349.545,97 zł wynikającej z deklaracji ZUS (...).

Wobec powyższego strona nie mogła ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy w PFRON luty 2018 r., gdyż nie posiadała statusu pracodawcy w miesiącu lutym 2018 r., nie dokonała wypłaty wynagrodzeń na rzecz pracowników niepełnosprawnych za ten miesiąc oraz nie miała obowiązku opłacenia składek ZUS wynikających z deklaracji ZUS (...)

.

W skardze na ww. decyzję strona podniosła zarzuty naruszenia:

- przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 49e w zw. z art. 26 ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji poprzez wydanie decyzji nakazującej zwrot środków z PFRON mimo braku nieprawidłowości u skarżącej w zakresie rozliczenia i pobierania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2018 r.;

2) art. 26a ust. 1 i 26a ust. 1a ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 551 § 5 w zw. z art. 5842§ 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505, ze zm.) – dalej jako "k.s.h.", poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżąca nie ma prawa do ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych za miesiąc luty 2018 r. ponieważ w tym miesiącu nie posiadała statusu pracodawcy i nie była zobowiązana do opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych, co zupełnie pomija fakt, że spółka w dniu (...) marca 2018 r. została przekształcona z jednoosobowej działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę z ograniczoną i na podstawie art. 5842§ 1 k.s.h. stała się podmiotem praw i obowiązków przedsiębiorcy przekształcanego - pracodawcy, w tym prawo do ubiegania i otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych za miesiąc bezpośrednio poprzedzający miesiąc przekształcenia, tj. za miesiąc luty 2018 r.

- przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że skarżąca nie dokonywała wypłaty wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2018 r., podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że wypłata wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2018 r. nastąpiła po dniu (...) marca 2018 r. z rachunku bankowego, który z dniem przekształcenia ((...) marca 2018 r.) stał się rachunkiem skarżącej, co z kolei doprowadziło do błędnego przyjęcia przez PFRON, że skarżąca nie spełniła wszystkich przesłanek pozwalających na otrzymanie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych;

2. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i wydanie decyzji nakazującej zwrot dofinansowania pomimo tego, że Skarżąca przy ubieganiu się o dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych postąpiła zgodnie z zaleceniami PFRON przekazanymi w pisemnej informacji PFRON skierowanej do Skarżącej w dniu (...) marca 2018 r.

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w taki sposób, iż w ogóle nie zostało w nim wskazane stanowisko skarżącej prezentowane w toku postępowania (odnotowano jedynie fakt wpływu pism strony, bez wskazania jakie prezentowała ona stanowisko), a tym samym organ w uzasadnieniu w ogóle nie odniósł się do rozbieżności pomiędzy swoim stanowiskiem a stanowiskiem strony, w szczególności w płaszczyźnie skutków przekształcenia i wynikającej z niego sukcesji praw i obowiązków.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła – podobnie jak w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego – że M.R. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Z.P.H P. M.R. (dalej: przedsiębiorca przekształcany) w miesiącu lutym 2018 r. zatrudniał pracowników niepełnosprawnych. W dniu (...) marca 2018 r. przedsiębiorca przekształcany został przekształcony w trybie art. 5841 i n. k.s.h. w spółkę pod firmą Z.P.H P. M. R. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (spółka przekształcona). Z tym dniem Spółka stała się podmiotem praw i obowiązków związanych z prowadzoną przez przedsiębiorcę przekształcanego działalnością gospodarczą. Do praw i obowiązków związanych z prowadzoną przez przedsiębiorcę przekształcanego działalnością gospodarczą należały prawa i obowiązki wynikające z umów z pracownikami, w tym pracownikami niepełnosprawnymi. Do obowiązków tych należało m.in. uregulowanie niewypłaconych do dnia przekształcenia wynagrodzeń dla pracowników za miesiąc poprzedzający przekształcenie oraz poniesienie kosztów płacy za ten miesiąc. W związku z powyższym Spółka po dniu (...) marca 2019 r. wypłaciła wszystkim pracownikom niepełnosprawnym wynagrodzenia za miesiąc luty 2018 r. z rachunku bankowego, który w związku z przekształceniem stał się rachunkiem skarżącej, a także uregulowała składki na ubezpieczenia społeczne. W momencie dokonywania wypłaty na rachunku bankowym widniały jeszcze dane przedsiębiorcy przekształcanego, jednakże fakt ten nie ma znaczenia w kontekście ustalenia, kto był faktycznym właścicielem rachunku. Z dniem przekształcenia skarżąca na mocy art. 5842 § 1 k.s.h. przejęła bowiem również prawa i obowiązki do rachunku bankowego związanego z prowadzoną przez M. R. działalnością gospodarczą.

Dalej skarżąca wskazała, że w dniu (...) marca 2019 r. wstąpiła w prawo przedsiębiorcy przekształcanego do ubiegania się i otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych za miesiąc luty 2018 r., a więc za miesiąc, w którym Spółka jeszcze nie istniała, a pracodawcą był przedsiębiorca przekształcany. Podkreśliła przy tym, że potwierdza to odpowiedź jaką uzyskała od organu w piśmie z dnia (...) marca 2018 r. W piśmie tym wskazano, że w wyniku przekształcenia powstaje nowy podmiot (spółka przekształcona), jednakże spółce tej przysługują wszelkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego.

Skarżąca podniosła również, że zarówno M. R. jak i Z.P.H. "P." M. R. Sp. z o.o. spełnili wszystkie warunki umożliwiające ubieganie się o dofinansowanie do wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych za miesiąc luty 2018 r. przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w art. 26a ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji, a także przy braku przepisu szczególnego, który wyłączałby lub modyfikował wystąpienie skutku, o którym mowa w art. 5842 § 1 k.s.h.

W konsekwencji nie było podstaw do wydania decyzji nakazującej zwrot dofinansowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W sprawie bezsporne jest, że P. Sp. z o.o. , która powstała w dniu (...) marca 2018r. w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy Z.P.H. P. M. R. zapłaciła należności wobec ZUS za miesiąc luty 2018 r. należne od płac pracowników zatrudnianych przez przedsiębiorcę przekształcanego. Organ zakwestionował prawidłowość i skuteczność tej czynności, wywodząc, że za miesiąc luty podmiotem zobowiązanym do poniesienia kosztów pracy był M. R.

Zgodnie z art. 551 § 5 kodeksu spółek handlowych przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646, 1479, 1629, 1633 i 2212) - (przedsiębiorca przekształcany) może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą) (przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową). Skutkiem przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością przekształceniu ulega nie sam podmiot, lecz przedmiot jego działalności, tj. prowadzone przez niego przedsiębiorstwo. Po przekształceniu przestaje istnieć jedynie jako przedsiębiorca, lecz istnieje nadal jako podmiot prawa. Nie staje się też nowym - przekształconym podmiotem, lecz jest jedynym wspólnikiem spółki. Nie mamy tu więc do czynienia z sukcesją generalną, czy pełną kontynuacją podmiotu przekształcanego w inną postać prawną, które sytuowałyby spółkę przekształconą w sytuacji następcy prawnego jednoosobowego przedsiębiorcy. Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z art. 5842 § 1 k.s.h. oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter successio singularis w rozumieniu art. 192 pkt 3 k.p.c. ( patrz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2016 r. sygn. akt II CZ 94/15 publ. LEX nr 1982402 ).

Wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę oznacza w realiach tej sprawy, że ani ZUS ani PFRON nie powinny kwestionować prawa i skuteczności opłacenia przez nowoutworzoną spółkę zobowiązań, które obciążały jednoosobowego przedsiębiorcę, gdyż powstały przed dniem przekształcenia. Wynika to wprost z treści art. 5841 k.s.h. - przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu do rejestru (dzień przekształcenia), w tym przypadku jest to [...].03.2018 r. w związku z art. 5842 § 1 k.s.h. - spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego.

Sytuacja prawna związana z przekształceniem w trybie art. 551 § 5 k.s.h. jest zatem oczywista. Warto jeszcze też przypomnieć definicję przedsiębiorstwa wynikającą z art. 551 kodeksu cywilnego zgodnie z którą przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

1)oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4)wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5)koncesje, licencje i zezwolenia;

6)patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7)majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8)tajemnice przedsiębiorstwa;

9)księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Z datą wpisu do rejestru ten właśnie zbiór rzeczy i praw staje się majątkiem utworzonej spółki. Odpowiedzialność przedsiębiorcy przekształconego jest zachowana – jest solidarna ze spółką przez okres trzech lat , licząc od dnia przekształcenia ( art. 58413 k.s.h. Ale to również oznacza, że zobowiązanie za przedsiębiorcę może – i powinna spełnić nowoutworzona spółka.

Zasadę kontynuacji, niezależnie od formy zbycia przedsiębiorstwa , statuuje również art. 231 § 1 kodeksu pracy, zgodnie z którym w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy, z zastrzeżeniem przepisów § 5. Przy czym przez zakład pracy należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę organizacyjną tworzącą pewną zorganizowaną całość i zatrudniającą pracowników ( jest pojęciem szerszym niż przedsiębiorstwo, gdyż obejmuje także jednostki organizacyjne nie prowadzące działalności gospodarczej ).

Reasumując, ustawodawca reguluje przejście praw i obowiązków związanych ze wszystkimi zmianami własnościowymi działających przedsiębiorstw w sposób, który uwzględnia specyfikę wyżej zacytowanej definicji przedsiębiorstwa tj. w sposób, który pozwoliłby w sposób niezakłócony i nieprzerwany na prowadzenie działalności. W przypadku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę nie jest możliwa sukcesja uniwersalna, gdyż osoba ta przestaje funkcjonować jedynie jako przedsiębiorca , ale w zakresie związanym z przedsiębiorstwem spółka wchodzi we wszystkie prawa i obowiązki przekształcanego przedsiębiorcy, co jasno wynika z zacytowanych przepisów i orzecznictwa sądów .

Z tych względów za całkowicie chybiony należy uznać pogląd organu, że P. Sp. z o.o. nie posiadała statusu pracodawcy w miesiącu lutym 2018 r. oraz nie dokonała wypłaty wynagrodzeń na rzecz pracowników niepełnosprawnych za ten miesiąc. Kwestie z jakiego konta tj. czy M.R. czy Spółki były opłacone technicznie wynagrodzenia nie mają w świetle omówionych przepisów prawa żadnego znaczenia. Za równie błędny należy także uznać pogląd , że nie miała obowiązku opłacenia składek na ZUS za miesiąc luty 2018 r. których termin płatności przypadał po dniu powstania spółki , a należnych za pracowników przedsiębiorcy M. R.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes PFRON oceni, czy biorąc pod uwagę pogląd Sądu istnieją podstawy do żądania zwrotu środków przekazanych P. spółce z o.o. spółce komandytowej tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy luty 2018 r.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie orzekł jak w wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a