Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1185/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 63, art. 11-17,art. 28, art. 47, art. 55, art. 56, art. 57 pkt 3, art. 58 pkt 1 i 3,art. 401 ust. 11 i 12, art. 415 ust. 5a i 5b, art. 60, art. 11 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 1, art. 14 ust. 1-6, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 i 2, art. 61, art. 17 ust.
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 6.566 (sześć tysięcy pięćset sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu wniosku I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 roku w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w piśmie z dnia 12 lipca 2006 r. Spółka złożyła zawiadomienie o podjęciu działalności w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów a następnie informacje o zmianie danych zawartych w ww. zawiadomieniu, jednakże nie podała w nich dat wystąpienia zmian w zakresie adresów stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów działających w ramach jej sieci.

W dniu 30 marca 2007 r. Spółka złożyła roczne sprawozdanie o wysokości należnej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006 rok, nie podając liczby dni w 2006 roku, w których nie zapewniła sieci zbierania pojazdów oraz wysokości należnej opłaty za brak sieci, uzasadniając to zapewnieniem efektywnego zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji.

W toku postępowania, na wezwanie organu, Spółka w piśmie z dnia

1 lipca 2008r. przedstawiła fakturę w języku angielskim potwierdzającą wewnątrzwspólnotowe nabycie pojazdu w dniu [...] stycznia 2006 r. oraz umowę z dnia [...] stycznia 2006 r. podpisaną z firmą S. Sp. z o.o., wnosząc jednocześnie o umorzenie wszczętego postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok.

Następnie w piśmie dnia 17 lipca 2008 r. przedłożyła tłumaczenie faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotowe nabycie pojazdu z języka angielskiego na język polski oraz informacje o datach wystąpienia zmian w zakresie stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów zgłoszonych w zawiadomieniu o podjęciu działalności w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów oraz informacjami o zmianie danych zawartych w ww. zawiadomieniu.

Na podstawie zgromadzonych informacji została dokonana analiza zapewnienia w 2006 roku sieci zbierania pojazdów przez Spółkę przy pomocy systemu informatycznego ,,R.", której wyniki zostały przekazanie stronie w piśmie z dnia 23 października 2008 r. Strona odnosząc się w piśmie z dnia 7 listopada 2008 r. do tych wyników, wskazała, iż informacje dotyczące dwóch punktów zbierania pojazdów zawarte w zestawieniach przedstawionych przez organ zawierają nieścisłości w zakresie okresów, w których podmioty w nich wymienione zostały włączone do sieci Spółki i w konsekwencji zasięg sieci recyklingowej zapewnionej przez Spółkę nie odzwierciedla faktycznego zasięgu tej sieci w niektórych okresach 2006 r.

Z przeprowadzonej analizy zgromadzonych dokumentów oraz dokonanego za pomocą ww. systemu informatycznego sprawdzenia wypełnienia obowiązku zapewnienia sieci wynika, że Spółka od dnia [...] stycznia 2006 r. do końca 2006 r. nie zapewniła sieci zbierania pojazdów spełniającej warunki z art. 11 ww. ustawy, ponieważ na terytorium kraju znajdowały się takie miejsca, nieobjęte siecią, w których zlokalizowane są miejscowości.

Organ stwierdził, iż bezzasadny jest podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. określającej Spółce wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 roku. W sprawie ustalenia wysokości tego zobowiązania nie toczyło się z urzędu żadne postępowanie administracyjne, w którym zapadłaby jakakolwiek decyzja. Organ wskazał, iż wprawdzie w dniu 6 marca 2008 r. wpłynął wniosek I. o wszczęcie postępowania w sprawie umorzenia postępowania, to jednak decyzją z dnia [...] maja 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r., postępowanie z tego wniosku Spółki zostało umorzone z uwagi na to, że wedle przepisów działu III Ordynacji podatkowej wszczęcie postępowania w sprawie należności z tytułu opłat za brak sieci może toczyć wyłącznie z urzędu. Organ przyznał, iż sentencja decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. zawiera zapis o umorzeniu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci, jednakże z jej uzasadnienia wyraźnie wynika, że chodziło o umorzenie wszczętego bezpodstawnie wszczętego postępowania z wniosku strony. Decyzja ta nie zawierała merytorycznego rozstrzygnięcia, a zatem mogło toczyć się postępowanie z urzędu w sprawach, o których mowa w art. 17 ustawy o recyklingu.

Pierwszym i jedynym postępowaniem, które mogło zakończyć się decyzją określającą wysokość opłaty było postępowanie zainicjowane przez GIOŚ pismem z dnia 12 czerwca 2008 r., w którym poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie, które zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. określającej wysokość zobowiązania Spółki.

W odniesieniu do zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż została oprata na niezgodnej z Konstytucją podstawie prawnej organ wskazał, iż zgodnie z art. 87 Konstytucji RP organ administracji jest obowiązany do stosowania regulacji normatywnych mających charakter źródła prawa w Polsce. Przepisy ustawy o recyclingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zakresie obliczania opłaty za brak sieci za rok 2006 są obowiązujące, żaden z przepisów, które były podstawą orzekania w niniejszej sprawie nie utracił mocy stosownie do art. 190 § 3 Konstytucji RP, zatem stanowią one źródło prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie, w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej organ wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten dotyczy właścicieli jakichkolwiek pojazdów, a nie pojazdów wprowadzonych na terytorium kraju przez Spółkę, organ podniósł, iż zgodnie z ww. przepisem wprowadzający pojazd jest obowiązany zapełnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, by zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. W myśl art. 11 ust. 2 wprowadzający pojazd może zapewnić sieć na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu. Z powyższego wynika, iż w pierwszej kolejności wprowadzający pojazd powinien zapewnić dostęp do sieci w sposób samodzielny, dopiero w drugiej kolejności poprzez umowy z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu.

Zapewnienie sieci jest o tyle możliwe, o ile stacja demontażu zawierałaby umowy z innymi stacjami demontażu o działanie w ich imieniu, a następnie podpisywała umowę z wprowadzającym pojazdy w imieniu tych stacji demontażu. Punkty zbierania pojazdów są włączone do sieci na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu, o których mowa w art. 32 ust. 2 umowy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Wobec powyższego, aby można było mówić o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów, Spółka powinna utworzyć własne stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów, bądź podpisać umowy bezpośrednio z już funkcjonującymi stacjami demontażu, bądź też podpisać takie umowy za pośrednictwem pełnomocnika.

Z przedstawionej przez stronę umowy na zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji wynika, że S. Sp. z o. o. zleca innym stacjom demontażu oraz punktom zbierania pojazdów, poprzez podpisanie w swoim imieniu umów, zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Z przedstawionych przez stronę dokumentacji nie wynika bezpośrednie powiązanie pomiędzy I., a stacjami demontażu współpracującymi z S. Sp. z o. o, co ta Spółka podpisała umowy ze stacjami demontażu w swoim imieniu, a nie w imieniu I.. W związku z tym stacje demontażu współpracujące z S. nie mogą być uznane za funkcjonujące w sieci skarżącej.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania sprzecznej z zasadą pogłębiania zaufania do organu administracyjnego ( art.8 kpa ) interpretacji przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w sposób zapewniający realizację wyłącznie celu fiskalnego z pominięciem rzeczywistego celu tej ustawy wynikającego z dyrektywy 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. organ stwierdził, że w myśl art. 5 ww. dyrektywy Państwa Członkowskie mają podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że: podmioty gospodarcze stworzyły systemy zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz, w stopniu technicznie możliwym, części zużytych usuniętych w trakcie naprawy samochodów osobowych oraz punkty zbierania będą w wystarczającym stopniu dostępne na ich terytorium.

Dyrektywa wskazuje tylko jaki cel (tj. stworzenie ogólnodostępnego systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji) są obowiązane osiągnąć Państwa Członkowskie, natomiast pozostawia swobodę wyboru rozwiązań służących osiągnięciu tego celu. W Polsce dyrektywa ta została transponowana przepisami ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Ustawodawca uznał, że wystarczająca dostępność stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów zostanie zapewniona, gdy właściciel pojazdu będzie miał do nich nie dalej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby. Należy zauważyć, że nie oznacza to pokrycia siecią zbierania pojazdów 100% terytorium kraju, gdyż jeżeli wprowadzający pojazdy utworzy sieć w taki sposób, że na obszarach leżących w odległości większej niż 50 km od punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu nie ma miejscowości (a więc nie mogą tam zamieszkiwać potencjalni właściciele pojazdów), to można uznać, że sieć spełnia wymagania ustawowe.

W związku z podnoszoną przez stronę kwestią naruszenia w postępowaniu dowodowym art. 84 § 1 kpa, tj. opracowania, a następnie użycia programu komputerowego dla ustalenia stopnia pokrycia kraju siecią zbierania pojazdów bez udziału biegłego GIOŚ wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem zwrócenie się z wnioskiem o wydanie opinii biegłego jest fakultatywne, w związku z tym nie w każdej sprawie organ winien korzystać z takiej pomocy. Zdaniem organu nie wystąpiło w tym przypadku naruszenie art. 84 § 1 kpa. Program informatyczny "R." wykorzystywany przez GIOŚ do analiz zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez wprowadzających pojazdy, został wykonany przez F. Sp. z o. o. z siedzibą w G.. Użycie ww. programu nie wymaga wiadomości specjalnych. Do programu wprowadzone są informacje o wprowadzających pojazdy oraz o stacjach demontażu i punktach zbierania pojazdów działających w ramach ich sieci zbierania pojazdów. W przypadku stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów wprowadzane są dane dotyczące ich lokalizacji, tj. współrzędne geograficzne oraz informacje o dacie wydania/cofnięcia decyzji w zakresie gospodarki odpadami. Do obsługi przedmiotowego programu wystarczające jest, zdaniem organu wykształcenie ogólne.

W sprawie nie uwzględnienia przez program rzeczywistych miejsc zamieszkania/siedzib właścicieli pojazdów, w tym właścicieli pojazdów marek importowanych przez stronę oraz ocenianie przez program spełnienia obowiązku zapewnienia sieci z użyciem kryterium, które nie występuje w ustawie, tj. kryterium pokrycia siecią miejscowości organ wskazał, iż art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu określa, iż sieć zbierania pojazdów powinna objąć wszystkie miejsca zamieszkania albo siedziby właścicieli pojazdów. Miejsca zamieszkania albo siedziby właścicieli pojazdów zlokalizowane są zwyczajowo w miejscowościach. Stąd jeżeli wprowadzający pojazdy utworzył sieć w taki sposób, że na obszarach leżących w odległości więcej niż 50 km od punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu nie ma miejscowości, wtedy można uznać, że sieć spełnia wymagania ustawowe.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. Sp. z o. o. podnosząc następujące zarzuty:

1. nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa w związku z tym, że zaskarżona decyzja wydana została w sprawie, która została już zakończona ostateczną i prawomocną decyzją wydaną przez GIOŚ w dniu [...] kwietnia 2008 r.; zaś w przypadku nieuwzględniania ww. zarzutu

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu sprzed 10 października 2007 r., tj. sprzed zmian wprowadzonych ustawą o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz art. 2, art. 7, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 84 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i art. 6 kpa, a w konsekwencji przyjęcie że opłata za brak sieci, w pełnej wysokości przewidzianej w art. 14 ust. 2 i ust. 4 ustawy o recyklingu w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej, jest należna od wprowadzającego pojazdy w każdym przypadku niespełnienia przesłanek określonych w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, niezależnie od tego jaka rzeczywista gęstość sieci została osiągnięta,

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu przez jego błędną wykładnię z pominięciem celu regulacji, w tym celu Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, a w rezultacie przyjęcie, że ocena spełnienia obowiązku zapewnienia sieci następuje wyłącznie w oparciu o abstrakcyjne kryteria wskazane w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, bez badania rzeczywistej dostępności i efektywności sieci, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy,

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ustawowym kryterium oceny zapewnienia sieci jest odległość miejscowości od stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów, a nie odległość miejsc zamieszkania (siedzib) rzeczywistych właścicieli pojazdów wprowadzonych przez skarżącą;

5. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o recyklingu, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędną wykładnię, zgodnie z którą jedynie bezpośrednie podpisanie umów ze stacjami demontażu bądź podpisanie ich przez pełnomocnika prowadzi do realizacji obowiązku zapewnienia sieci;

6. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu, nakazującego nie uwzględniać przy ocenie spełnienia obowiązku zapewnienia sieci okresu do 90 dni, gdy nie zapewnienie sieci w rozumieniu przyjmowanym przez GIOŚ) było niezależne od wprowadzającego pojazdy, poprzez jego niezastosowanie,

7. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez niewypełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie niezbędnym dla oceny spełnienia obowiązku zapewnienia sieci, tj. w zakresie rzeczywistej dostępności i efektywności sieci Skarżącej, w zakresie rzeczywistych miejsc zamieszkania (siedzib) właścicieli pojazdów wprowadzonych przez Skarżącą oraz w zakresie relacji pomiędzy Skarżącą, spółką S. Sp. z o.o. oraz stacjami demontażu wchodzącymi w skład sieci Skarżącej,

8. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 79 § 1 i 2, art. 81 i art. 84 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w sposób nie poddających się weryfikacji skarżącej ani sądu administracyjnego, a to z pomocą programu informatycznego który nie został udostępniony skarżącej, a który został opracowany i był obsługiwany bez udziału biegłego,

9. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 kpa poprzez rozstrzygniecie sprawy dopuszczalności zawierania tzw. umów kaskadowych w celu zapewnienia sieci w sposób sprzeczny z uprzednią interpretacją Ministerstwa Środowiska

Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., ewentualnie o uchylenie w całości ww. decyzji, zaś na wypadek gdyby Sąd uznał, iż w sprawie niniejszej nie zachodzi możliwość dokonania takiej wykładni przepisów ustawy o recyklingu oraz ustawy nowelizującej, która zapewniłaby ich zgodność z Konstytucją wniosła o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.

Skarżąca Spółka złożyła również wniosek o rozważenie przez Sąd skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego dotyczącego zgodności z Konstytucją art. 11 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy o recyklingu w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. oraz art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z art. 2, 7, 20, 22, 31 ust. 3, 32 ust. 1 i ust. 2 i art. 84 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 15 października 2009 r. skarżąca Spółka podtrzymała stanowisko zawarte w skardze i podtrzymała wszystkie zarzuty oraz wnioski w niej zawarte. Dodatkowo podniosła, iż dyrektywy wspólnotowe są skierowane do państw członkowskich, a nie jednostek. Dyrektywa przed jej transpozycją nie może nakładać żadnych obowiązków na jednostki. Do czasu wejścia w życie wszystkich przepisów nie można mówić o pełnej transpozycji Dyrektywy, a tym samym brak jest możliwości podejmowania działań w celu realizacji obowiązków, które zostały nałożone przez ustawę częściowo implementującą Dyrektywę. Chociaż organ wskazuje, że ustawa o recyklingu pojazdów weszła w życie 14 marca 2005 r., to jednak w tej dacie nie doszło do pełnej transpozycji Dyrektywy. Ponadto strona skarżąca podtrzymała stanowisko, iż art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu nie ustanawia żadnych ograniczeń dla sposobu budowania sieci na podstawie umów, w tym nie ogranicza budowy sieci w sposób ,,kaskadowy".

Strona skarżąca na rozprawie, złożyła załącznik do protokołu rozprawy w którym podtrzymała stanowisko zawarte w skardze oraz w piśmie z dnia 15 października 2009 r. oraz poparła żądania, zarzuty, wnioski i twierdzenia w nich zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236).

Dla dokonania oceny prawidłowości wydanych w sprawie decyzji administracyjnych zasadnicze znaczenie ma wykładnia wymienionego wyżej przepisu. Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji ogłoszona została w Dz. U. z dnia 11 lutego 2005 r. Nr 25, poz. 202. Zgodnie z treścią art. 63 tej ustawy weszła ona w życie po upływie 30 dniu od jej ogłoszenia, jednakże art. 11-17, art. 28, art. 47, art. 55, art. 56, art. 57 pkt 3, art. 58 pkt 1 i 3 w zakresie dotyczącym art. 401 ust. 11 i 12 i art. 415 ust. 5a i 5b i art. 60 weszły w życie z dniem 1 stycznia 2006 r.

W art. 11 ust. 1 powołanej wyżej ustawy nałożony został na wprowadzającego pojazd obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu.

Sieci zbierania pojazdów może nie zapewniać wprowadzający pojazd, który wprowadza na terytorium kraju nie więcej niż 1.000 pojazdów w roku kalendarzowym (art. 12 ust. 1).

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 (w brzmieniu tego przepisu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r.) wprowadzający pojazd, który był obowiązany do zapewnienia sieci i nie spełnił tego obowiązku, był obowiązany do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci.

Wprowadzający pojazd, który nie zapewnił sieci zbierania pojazdów jest zobowiązany do złożenia Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy (art. 15 ust. 1).

Obowiązek obliczenia opłaty za brak sieci powstaje na koniec roku kalendarzowego. Opłata za brak sieci jest wpłacana na odrębny rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy (art. 16 ust. 1 i 2).

Zdaniem Sądu nie można uznać, iż ustawodawca stworzył podmiotom sprowadzającym pojazdy możliwość bądź stworzenia sieci zbierania pojazdów bądź uiszczenia opłaty za brak takiej sieci. Celem ustawy było stworzenie systemu zbierania wycofanych z eksploatacji pojazdów w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Opłata za brak sieci ma charakter sankcji administracyjnej, istnienie której ma wymuszać na podmiotach sprowadzających pojazdy tworzenie sieci zbierania pojazdów.

Przepisy tej ustawy wdrażają postanowienia dyrektywy 2000/53/WE z dnia

18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21 października 2000, z późn. zm.).

W preambule do tej dyrektywy wskazuje się m.in., że Państwa Członkowskie powinny zapewnić, aby ostatni posiadacz i/lub właściciel mógł bez żadnych opłat dostarczyć pojazd wycofany z eksploatacji do uprawnionego zakładu przetwarzania w sytuacji, gdy pojazd nie ma już wartości rynkowej lub jest ona ujemna. Państwa Członkowskie powinny zapewnić, aby producenci pokryli wszystkie lub znaczną część kosztów wprowadzenia tych środków; nie można przy tym ograniczać normalnego działania sił rynkowych. Wskazuje się również, ze w celu zapewnienia, aby pozbywanie się pojazdów wycofanych z eksploatacji nie stanowiło zagrożenia dla środowiska naturalnego, należy stworzyć odpowiedni system ich zbierania.

Przepis art. 1 tej dyrektywy stwierdza, że określa ona środki, których celem jest przede wszystkim zapobieganie powstawaniu odpadów z pojazdów, a ponadto ponowne użycie i recykling lub inne formy odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji i ich części, aby zmniejszyć ilość odpadów do unieszkodliwienia i polepszyć wyniki działań związanych z ochroną środowiska, podejmowanych przez wszystkie podmioty gospodarcze zaangażowane w pełny cykl życia pojazdu, a szczególnie bezpośrednio zaangażowane w przetwarzanie pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Nie można, zdaniem Sądu, uznać, iż polski ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie do prawa krajowego wymogów wymienionej wyżej dyrektywy poprzez stworzenie podmiotom wprowadzającym pojazdy możliwości uiszczenia określonej kwoty pieniężnej zamiast obowiązku tworzenia sieci zbierania pojazdów. To właśnie obowiązek utworzenia takiej sieci jest pierwszoplanowym celem dyrektywy. Możliwość rezygnacji z wykonania tego obowiązku poprzez uiszczenie określonej sumy pieniężnej byłaby iluzorycznym spełnieniem tego celu. Za pieniądze z tej opłaty Państwo nie organizuje bowiem własnego systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Obowiązek uiszczenia opłaty za brak sieci ma więc na celu zmuszenie podmiotów wprowadzających pojazdy do tworzenia takiej sieci.

Z pierwotnego brzemienia art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku wynikał dla podmiotów wprowadzających pojazdy obowiązek stworzenia sieci pojazdów obejmującej 100 % powierzchni Polski. Niezależnie od tego czy sprowadzający pojazdy nie stworzył w ogóle sieci zbierania pojazdów, czy też stworzył sieć pokrywającą np. 99 % powierzchni kraju był taktowany jak podmiot, który nie stworzył sieci zbierania pojazdów. W konsekwencji podmiot wprowadzający pojazdy, który stworzył sieć zbierania pojazdów pokrywającą jedynie część terytorium kraju, miał obowiązek naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci.

Taka treść art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji budziła wątpliwość, co do możliwości jego wykonalności. Okoliczność ta stała się z kolei impulsem do podjęcia prac ustawodawczych nad zmianą treści wskazanego przepisu.

Dokumenty związane z procesem legislacyjnym dotyczącym zmiany powołanego wyżej przepisu są ogólnie dostępne na stronie internetowej

www. sejm.gov.pl. Analiza treści tych dokumentów była jednym z argumentów, które zostały uwzględnione przy dokonywaniu wykładni art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Polski system prawny dopuszcza jako materiał interpretacyjny każde źródło w oparciu, o które można ustalić treść przepisu prawnego. Jednym z takich źródeł są tzw. materiały przygotowawcze, to jest różnego rodzaju sprawozdania z obrad organów stanowiących normy, komisji legislacyjnych oraz różnego rodzaju ciał i instytucji biorących udział w przygotowaniu lub ustanowieniu danego aktu normatywnego (Lech Morawski. Zasady wykładni prawa. Toruń 2006. Dom Organizatora. str. 185 do 189).

W uzasadnieniu projektu powołanej wyżej ustawy stwierdzono, że dotychczasowe funkcjonowanie przepisów ustawy dotyczących obowiązku pokrycia siecią zbierania pojazdów przez wprowadzających pojazd 100 % terytorium kraju wykazało, iż skonstruowane one zostały w sposób niemożliwy do wykonania i wymagają poprawki. Nałożone obowiązki okazały się niemożliwe do wykonania zarówno z przyczyn obiektywnych, jak i ze względu na późne opublikowanie rozporządzeń. Najważniejsze akty wykonawcze do tej ustawy tj. rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz rozporządzenie w sprawie wymagań dla punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji - weszły w życie dopiero w listopadzie roku 2005. Biorąc pod uwagę fakt, iż czas trwania procedury uzyskania stosownych zezwoleń przez przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu wynosił kilka miesięcy, z przyczyn obiektywnych niemożliwym było wydawanie przez stosowane organy decyzji, które umożliwiłyby takim przedsiębiorcom rozpoczęcie działalności w pierwszych miesiącach 2006 r. Dotychczas obowiązujące decyzje dotyczące wytwarzania odpadów powstających w związku z gospodarowaniem odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji wygasły zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w dniu 30 czerwca 2005 r.

W uzasadnieniu projektu wskazano też, że z powodu specyficznego ukształtowania niektórych terenów Polski (np. rejony jezior, lasów, gór), na pewnych terenach nie powstały żadne punkty zbierania pojazdów, m.in. ze względu na konieczności ochrony środowiska oraz z powodów ekonomicznych. Okazało się, iż na terenach tych nie istnieje praktycznie żadne zapotrzebowanie na usługi punktów zbierania pojazdów i stacji demontażu, co uniemożliwia przedsiębiorcom organizację tych punktów, z przyczyn ekonomicznych.

W uzasadnieniu projektu wskazuje się również, że obecne brzmienie przepisu rygorystycznie nakazuje objęcie promieniem 50 km także takich obszarów kraju, na których ze względu na ukształtowanie geograficzne i liczbę mieszkańców funkcjonowanie punktów zbierania pojazdów jest niemożliwe ze względów ekonomicznych. Należy tutaj wspomnieć, iż żaden z przepisów dyrektywy 2000j53jWE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku zapewnienia, aby sieć zbierania pojazdów pokrywała 100% terytorium danego państwa. Zgodnie z art. 5 ust 1 dyrektywy państwa członkowskie mają zapewnić adekwatną dostępność punktów zbierania pojazdów na swoim terytorium. W związku z powyższym w państwach członkowskich, które wdrożyły już przepisy dyrektywy do swojego ustawodawstwa brak przepisu, który nakładałby na wprowadzających pojazd obowiązek pokrycia siecią całego terytorium danego państwa.

W projekcie stwierdza się, że doświadczenia ostatniego roku wskazały także, iż budowa w pewnych rejonach kraju punktów zbierania pojazdów była całkowicie zbędna, a sieć w kształcie określonym przez proponowane w niniejszej nowelizacji przepisy jest w stanie obsłużyć 100% pojazdów wycofanych z eksploatacji zwracanych przez swoich właścicieli.

W uzasadnieniu do projektu wskazano także, iż proponowana zmiana art. 14 ma na celu uczynienie sankcji za nie zorganizowanie sieci zbierania pojazdów sankcjami sprawiedliwszymi i proporcjonalnymi w stosunku do stopnia wykonania obowiązku utworzenia sieci. W obecnym brzmieniu art. 14 ustawy umożliwia nakładanie kar w sposób odbiegający dalece od sprawiedliwości - taka sama sankcja nakładana jest bowiem zarówno na podmiot, który w ogóle nie posiada sieci jak i na taki, który np. utworzył sieć na obszarze obejmującym swoim zasięgiem 95% a nawet 99% powierzchni terytorium Polski. Proponowana zmiana zmienia sankcję pieniężną w ten sposób by była ona ściśle związana ze stopniem niekompletności sieci. W innych państwach członkowskich, które implementowały przepisy dyrektywy do swojego porządku prawnego zrezygnowano w ogóle z nakładania na wprowadzających pojazd tego typu sankcji.

Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że wprowadzenie poprawki w proponowanym brzmieniu stanowić będzie zachętę dla wprowadzających pojazd do przestrzegania przepisów ustawy, natomiast ich utrzymanie w dotychczasowym brzmieniu, mogłoby spowodować jedynie przerzucenie opłat za brak sieci na klientów, a w dalszej konsekwencji całkowitą rezygnację przez wprowadzających pojazdy z budowania sieci, co niewątpliwie wpłynęłoby negatywnie na środowisko.

Również w trakcie prac Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zwracano uwagę na zagadnienie zgodności art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Na posiedzeniu w dniu 8 maja 2007 r. (Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych BIULETYN Nr 1907/Vkad) poseł Rajmund Moric stwierdził: "Moim zdaniem, przyjmując ustawę z 20 stycznia 2005 r. popełniliśmy pewien błąd.

Ja nawet dziwie się, że ta ustawa nie "wylądowała" w Trybunale Konstytucyjnym, który jest bardzo wrażliwy na wprowadzenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Dlatego dobrze się stało, że grupa posłów jakby "wyręczyła" Trybunał Konstytucyjny i przygotowała nowelizację, w której tę zasadę konstytucyjnej proporcjonalności tej ustawie przywraca".

Poseł Adam Szejfeld stwierdził: "Przede wszystkim muszę powiedzieć, iż nie dziwi mnie ta inicjatywa legislacyjna. Już w czasie uchwalania tejże ustawy były głosy, iż jest to ustawa, której nie da się wprowadzić w życie. Niestety, zbyt często w naszym parlamencie nie bierze się pod uwagę głosów rozsądku, a przecież nie ma nic gorszego niż uchwalanie norm prawnych awykonalnych. Im szybciej wyeliminuje się z systemu prawa normy awykonalne, tym większy jest szacunek dla prawa obywateli".

Z kolei poseł Anna Paluch stwierdziła, że: "To jest bezsensowny przepis, który trzeba niezwłocznie zmienić, żeby władza ustawodawcza dalej się nie kompromitowała".

Na posiedzeniu w dniu 21 sierpnia 2007 r. (Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych BIULETYN Nr 2270/Vkad) Poseł Antoni Mężydło stwierdził: "Ustawa nie ma większego znaczenia, realizuje tylko jeden cel. Jest nim proporcjonalność kary do niewykonania obowiązku. Kara ma być bardziej proporcjonalna do stopnia wykonania obowiązku. Jeśli ktoś wykona obowiązki w 85 %, to będzie płacił, mniejszą karę niż ten, który nie wykonuje obowiązków nałożonych przez ustawę. Dzisiaj jest tak, że niezależnie od tego, czy ktoś zbuduje sieć punktów odbioru wyeksploatowanych pojazdów w 99 %, czy w ogóle jej nie zbuduje, ponosi dokładnie takie same konsekwencje".

Poseł Maks Kraczkowski stwierdził: "Podstawowe założenie jest takie, że sankcjonowanie aktów prawnych przez normy sankcjonujące polega na stopniowaniu kar. Ten argument należy przyjąć, bo jest oczywisty". "Faktycznie inna jest pozycja podmiotu, który nie wywiązał się w 20 % z obowiązku, inna tego, który nie wywiązał się tylko w kilku procentach, a takich nie brakuje".

Poseł Adam Szejnfeld stwierdził: " (...) trzeba pamiętać, że najważniejsze przy tworzeniu prawa jest to, by było ono wykonalne. Prawo awykonalne, nie tylko demoralizuje adresatów tego prawa. Odbiorca prawa, wiedząc, że nie jest w stanie wykonać prawa albo, że wysiłek wynikający z wykonywania prawa nie jest wprost proporcjonalny do efektów, de facto poszukuje innych możliwości, na przykład obejścia prawa. Awykonalne prawo "wciska" obywatela, przedsiębiorcę w szarą strefę. Zamiast osiągać potrzebne cele, osiągamy cele niechciane. W tym przypadku mamy do czynienia z taka sytuacją".

Przytoczone wyżej argumenty zawarte w uzasadnieniu projektu zmiany ustawy oraz argumenty Posłów biorących udział w pracach Komisji Sejmowej zajmującej się projektem zmiany ustawy wskazują, zdaniem Sądu, na motywy ustawodawcy jakie legły u podstaw zmiany art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Powodem podjęcia prac legislacyjnych, mających zmienić brzmienie tego przepisu było stwierdzenie, iż przepis ten w swoim dotychczasowym brzmieniu był niewykonalny oraz, że naruszał wynikającą z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę proporcjonalności. W istocie więc ustawodawca zdecydował się na zmianę art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, gdyż był on niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą demokratycznego państwa prawa. Nie można bowiem przyjąć, iż nie narusza tej zasady przepis niewykonalny i naruszający zasadę proporcjonalności.

Zdaniem Sądu eliminacja z porządku prawnego przepisu niezgodnego z Konstytucją może nastąpić nie tylko na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Przepis taki może być wyeliminowany z porządku prawnego również przez samego ustawodawcę dostrzegającego jego niekonstytucyjność.

Ustawodawca, zmieniając art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zawarł w ustawie zmieniającej przepis przejściowy. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji do obliczania opłaty za brak sieci za 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (to jest ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. weszła w życie z dniem 10 października 2007 r. (art. 3). Ponieważ przepis ustawy nie wspomina o zasadach obliczania opłaty za brak sieci za 2006 r. stosując wykładnię a contrario należałoby uznać, tak jak uczynił to organ administracji, iż do obliczania opłat za brak sieci za 2006 r. stosować należy przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r.

Rodzi to jednak zdaniem Sądu wątpliwość, czy przepis art. 14 ust. 1 w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. może być podstawą obliczania przez podmioty wprowadzające pojazdy opłaty za brak sieci, oraz czy źródłem takiego obowiązku może być przepis, który przez samego ustawodawcę określony został jako niewykonalny oraz naruszający zasadę proporcjonalności. Na tak postawione pytania, zdaniem Sądu, należy udzielić odpowiedzi przeczącej.

Czyniłoby to uzasadnionym, zdaniem Sądu, wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zakresie w jakim przewiduje konieczność obliczania wysokości opłat za brak sieci zbierania pojazdów na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu tego rodzaju wystąpienie nie jest jednak konieczne. Przed wystąpieniem do Trybunału Konstytucyjnego z tego rodzaju pytaniem należało bowiem najpierw zbadać, czy istnieje możliwość "prokonstytucyjnej" wykładni art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zdaniem Sądu taka możliwość istnieje.

Zasadą wynikającą z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (zarówno w jego aktualnym jak i poprzednim brzmieniu) jest obowiązek samodzielnego obliczenia przez podmiot wprowadzający pojazd opłaty za brak sieci.

W art. 17 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy wprowadzono rozwiązanie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania tego obowiązku przez podmiot wprowadzający pojazd. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.

Wskazać należy, iż pierwotny projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji zawierał art. 2 o następującym brzmieniu: "Obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów w roku 2006 uznaje się za spełniony w przypadku określonym w art. 1 niniejszej ustawy, a opłatę za brak sieci oblicza się przy zastosowaniu tego przepisu".

W toku prac legislacyjnych poruszany był problem naliczania opłat za brak sieci za 2006 r..

Na posiedzeniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w dniu 8 maja 2007 r. (Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych BIULETYN Nr 1907/Vkad) sekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska Krzysztof Zaręba stwierdził, że: "Ustawa funkcjonuje od 1 stycznia 2006 r., a więc wszystkie opłaty powinny być już naliczone za 2006 r.. W projekcie jest propozycja, by nowelizacja objęła okres od 1 stycznia 2006 r.. Uważamy, że skoro jesteśmy już w 2007 r., to nie można tu przyjąć innej daty jak 1 stycznia 2007 r.".

Legislator Tomasz Jaroszyński stwierdził: "Chciałbym tylko zwrócić uwagę, iż pomimo ograniczoności tego projektu, to być może będzie on znacznie rozszerzony - zwłaszcza art. 2. Tutaj problemem nie jest data czyli początek 2006 r., tylko konieczność wprowadzenia przepisów o charakterze przejściowym również w odniesieniu do 2007 r., ponieważ wkrótce minie połowa roku i te nowe regulacje będą musiały być tak napisane, aby było wiadomo, jak je zastosować do sprawozdań i opłat za 2007 r.".

W stanowisku Rządu wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (druk nr 1626) zawarte jest stwierdzenie: "Zgodnie z art. 16 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji opłaty za brak sieci w roku 2006 powinny być wniesione do dnia 31 marca 2007 r., co oznacza, że termin te już upłynął. Poselski projekt ustawy przewiduje zatem w gruncie rzeczy swego rodzaju częściową abolicje podatkową, co niewątpliwie wywoła skutki finansowe dla sektora publicznego". "Gdyby jednak przepis przejściowy art. 2 projektu ustawy miał pozostać w jego dotychczasowym brzmieniu, to wydaje się, że poselski projekt ustawy winien być uzupełniony o system rozliczenia dla opłat już uiszczonych".

Ostatecznie przyjęty został projekt ustawy w brzmieniu, który został następnie uchwalony i opublikowany w Dz. U. z 2007 roku Nr 176, poz. 1236).

Zdaniem Sądu analiza treści przytoczonych wyżej stanowisk związanych z procesem uchwalania ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji pozwala stwierdzić, że powodem dla którego do obliczania opłaty za 2006 r. pozostawiono stare zasady rozliczeń był fakt, iż wprowadzający pojazdy mieli obowiązek samodzielnie je obliczyć i uiścić do dnia 30 marca 2007 r. Ustawodawca założył, że opłaty te zostały już obliczone i uiszczone. W tej sytuacji podmioty zobowiązane do uiszczenia tych opłat nie mogłyby naliczać ich ponownie na nowych zasadach. Stworzenie możliwości naliczenia opłat na nowych zasadach pociągałoby za sobą konieczność stworzenia w ustawie procedury ponownego ich naliczania oraz ewentualnego zwrotu opłat już uiszczonych.

Celem ustawodawcy było wprowadzenie w życie rozwiązań ustawowych normujących zasady tworzenia sieci zbierania pojazdów, które byłyby wykonalne oraz rozwiązań, które uwzględniałyby przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci zasadę proporcjonalności.

Przemawia to zdaniem Sądu za odejściem od literalnej wykładni art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji na rzecz jego wykładni celowościowej. Wykładnia celowościowa przemawia zaś za tym, by przepis ten, w zakresie w jakim nakazuje stosować poprzednie rozwiązania ustawowe dotyczące tworzenia sieci zbierania pojazdów i zasad obliczania opłat za brak takiej sieci, był rozumiany w sposób zawężający. Nowe uregulowania prawne winny obejmować jak najszerszy zakres przypadków.

Przepis ten, w ocenie Sądu, winien odnosić się jedynie do sytuacji, w której podmiot wprowadzający dokonał samodzielnie obliczenia opłaty za brak sieci i opłatę tę uiścił oraz do sytuacji gdy organ administracji wydał ostateczną decyzję o naliczeniu opłaty przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.

Zdaniem Sądu zamierzeniem ustawodawcy wprowadzającego normę prawną zawartą w art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji było wyłącznie określenie zasad postępowania w odniesieniu do sytuacji, w której podmiot wprowadzający samodzielnie dokonał obliczenia opłaty za brak sieci i opłatę taką uiścił za rok 2006. Ustawodawca stwierdził, iż nie będzie ponownego obliczania wysokości tych opłat według nowych zasad. Intencją ustawodawcy nie było natomiast uregulowanie w tym przepisie takich sytuacji, gdy podmiot wprowadzający pojazd nie dokonał samodzielnego obliczenia wysokości opłaty za brak sieci zaś organ administracji nie wydał ostatecznej decyzji o naliczeniu opłaty przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zdaniem Sądu art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie określa jakie przepisy mają być w takiej sytuacji.

W takim przypadku należy więc, zdaniem Sądu, stosować reguły postępowania wypracowane w tym zakresie przez orzecznictwo sądów administracyjnych.

W wyroku z dnia 20 czerwca 2007 roku, sygn. akt II OSK 1837/06 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji, gdy nie ma jasnego stanowiska ustawodawcy w przedmiocie stosowania nowej regulacji prawnej do spraw wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed jej wejściem w życie, zachodzi konieczność zastosowania konstytucyjnych zasad państwa prawnego.

Do tych zasad należy zakaz retroakcji właściwej, wyprowadzony z treści art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Retroakcja niewłaściwa, czyli bezpośrednie obowiązywanie nowej ustawy uzależniona jest natomiast od wykazania, że przemawia za tym ważny interes publiczny. W razie wątpliwości należy stosować dawną ustawę w imię zasady poszanowania praw niewadliwie nabytych. Ograniczenie niewadliwie nabytych praw obywateli przez ustawodawcę jest dopuszczalne w sytuacji, gdy przemawia za tym konieczność ochrony innych konstytucyjnie uznanych praw, wartości czy interesów i pod warunkiem zastosowania procedury umożliwiającej zainteresowanym dostosowanie się do zaistniałej sytuacji.

Pogląd ten, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy w pełni podzielić.

Gdy podmiot wprowadzający pojazd nie obliczył samodzielnie i nie uiścił opłaty za brak sieci, a organ administracji nie wydał w tym przedmiocie ostatecznej decyzji przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, to zdaniem Sądu, przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci organ administracji winien stosować zasady wynikające z art. 14 ust. 1 - 6 w jego znowelizowanej powołaną wyżej ustawą wersji. Za stosowaniem przepisów nowej ustawy przemawia bowiem interes publiczny. Jak bowiem sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ustawy wskazał, nowe uregulowania prawne miały na celu wprowadzenie zasad określania wysokości opłat za brak sieci, które uwzględniałyby zasadę proporcjonalności.

Zdaniem Sądu brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż przepis art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w jego znowelizowanym ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. brzmieniu nie spełnia konstytucyjnych standardów.

W przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało pismem z dnia 12 czerwca 2008 r. (k. 2 akt administracyjnych), a więc już po wejściu w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Określając wysokość opłaty za brak sieci zbierania pojazdów organ administracji winien więc stosować zasady ustalania wysokości wynikające z brzmienia art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w jego znowelizowanej wersji.

Obliczenie wysokości opłaty za brak sieci zbierania pojazdów w oparciu o pierwotne brzmienie art. 14 powołanej wyżej ustawy miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z materiału dowodowego biorąc pod uwagę nowe brzmienie tego przepisu skarżąca Spółka mogłaby nie ponosić opłaty za brak sieci lub ponieść opłatę obniżoną.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie opłaty z brak sieci w stosunku do Spółki I. Sp. z o.o. w 2006 roku winien zastosować zasady obliczania tej opłaty określone w art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236).

Odmienna sytuacja będzie miała miejsce wówczas, gdy podmiot wprowadzający pojazd samodzielnie obliczył wysokość opłaty za brak sieci i ją uiścił przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji lub gdy organ administracji wydał ostateczną decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za brak sieci przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W takiej sytuacji nowe zasady obliczania opłat za brak sieci nie będą miały zastosowania. Jedyną możliwością uchylenia się od konieczności uiszczenia opłaty za brak sieci, w takich przypadkach, byłoby w stwierdzenie niekonstytucyjności art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji przez Trybunał Konstytucyjny, to jest podstawy prawnej obowiązku uiszczenia opłaty.

W niniejszej sprawie Sąd nie miał jednak do czynienia z taką sytuacją. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana po wejściu w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, iż nie mogły być one podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zarzut niezgodności przepisów art. 11 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. z art. 2, 7, 20, 22, 31 ust. 3, 32 ust. 1 i ust. 2 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest zdaniem Sądu niezasadny. Zarzut ten byłby istotny, gdyby przyjąć, że art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu zobowiązywał organ administracji do stosowania art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku bez uwzględnienia art. 14 w jego znowelizowanym brzmieniu. Tymczasem, jak wskazano w uzasadnieniu, tak nie jest. Ocena zgodności art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku z art. 2, 7, 20, 22, 31 ust. 3, 32 ust. 1 i ust. 2 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej bez uwzględnienia nowego brzmienia art. 14 tej ustawy jest, zdaniem Sądu, nieprzydatna dla rozstrzygnięcia sprawy oraz bez uwzględnienia zakresu obowiązywania art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 roku nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy byłoby ustalenie zgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 roku o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zakresie w jakim przewiduje konieczność obliczania wysokości opłat za brak sieci zbierania pojazdów na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 29 czerwca 2007 roku. Powody rezygnacji przez Sąd z zadawania Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o wskazanej wyżej treści zostały przedstawione przez Sąd w części wstępnej uzasadnienia.

Rozważanie zasadności zarzutu naruszenia przez organ administracji art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji jest zdaniem Sądu przedwczesne. Organ administracji najpierw powinien dokonać ustalenia wysokości opłaty za brak sieci zbierania pojazdów w oparciu o znowelizowane brzmienia art.14 wymienionej wyżej ustawy, by ustalić czy w świetle nowego brzmienia przepisu skarżący będzie zobowiązany do ponoszenia tej opłaty.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.