Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 87/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Ł., C. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 225/21 w sprawie ze sprzeciwów R. J., J. Ł., C. Ł. od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 29 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 225/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił sprzeciwy R. J., J. Ł., C. Ł. od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego, dalej także: "PINB", decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 K.p.a., umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie zrealizowanej przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości nr ewid. geod. A, przy ul. W. [...], obręb [...], gmina P..

W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu przebiegu postępowania, organ wyjaśnił, że w przepisach prawa budowlanego ustawodawca dał możliwość realizowania przydomowej oczyszczalni ścieków na podstawie zgłoszenia, w przypadku jeżeli jej dobowa wydajność nie przekroczy 7,5 m3. Realizacja takiego obiektu możliwa jest dopiero po zawiadomieniu organu administracji architektoniczno-budowlanej. W przedmiotowej sprawie inwestor zrealizował budynek mieszkalny jednorodzinny na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...], z dnia [...] lipca 2016 r., wydanej przez Starostę Poznańskiego na rzecz J. i C. Jak wynika z oświadczenia inwestora, zmiana sposobu odprowadzania ścieków nastąpiła w trakcie budowy obiektu mieszkalnego, w którym pierwotnie przewidziano zbiornik bezodpływowy.

Z uwagi na powyższe zauważono, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków nie rodzi takiego skutku, iż jej budowa, na którą w świetle Prawa budowlanego wystarczające jest dokonanie zgłoszenia, może być realizowana dopiero po uzyskaniu zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak wynika z decyzji Starosty Poznańskiego o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., pozwolenie na budowę obejmowało budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przybudowanym budynkiem gospodarczo-garażowym wraz z urządzeniami technicznymi, a nie samego zbiornika na ścieki. Zamiarem inwestora budowy przydomowej oczyszczalni ścieków była modyfikacja rozwiązania kwestii odprowadzania ścieków, która nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w trybie art. 36a Prawa budowlanego. Skoro przepisy Prawa budowlanego stanowią, że przydomowa oczyszczalnia ścieków ze względu na jej charakter nie musi być realizowana na podstawie pozwolenia na budowę, lecz wystarczające jest zgłoszenie organowi architektoniczno-budowlanemu, wtedy nie można wymagać od inwestora, aby zamiast dokonać zgłoszenia, wystąpił o zmianę decyzji w sprawie pozwolenia na budowę.

W opinii organu I instancji nie można czynić inwestorowi zarzutu, że dokonał samowolnej zmiany rozwiązań odprowadzania ścieków, gdyż ustawodawca dopuszcza taką zmianę. Nadto przedłożona ocena techniczna, sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej, nie wykazała, aby przydomowa oczyszczalnia ścieków została wykonana niezgodnie ze sztuką, czy przepisami prawa.

W odwołaniu z dnia 27 listopada 2020 r., uzupełnionym w dniu 10 grudnia 2020 r., złożonym do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, R. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej także: "WWINB", decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 i art. 104 § 1 K.p.a., uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Organ odwoławczy wskazał, że skoro postępowanie zostało wszczęte przed dniem 19 września 2020 r., to zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), przepisami mającymi zastosowanie do niniejszej sprawy są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. Jednak zgodnie z art. 28 pkt 1 lit. a ustawy zmieniającej, mimo rozpoczęcia postępowania przed dniem 19 września 2020 r., przepisy dotyczące istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego stosuje się w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą. Zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) dalej także: "Prawo budowlane", w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r., budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę jest zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę. Podobnie sprawa ma się w stosunku do zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, ponieważ zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 3a w związku z art. 30 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego, ich budowa również jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jeżeli ich pojemność nie przekracza 10 m3.

W rozpoznawanej sprawie pozwolenie na budowę przewidywało budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dobudowanym budynkiem gospodarczo-garażowym. Urządzeniem budowlanym służącym do odprowadzania ścieków, które przewidywał projekt budowlany zatwierdzony pozwoleniem na budowę z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], był zbiornik bezodpływowy na ścieki. Wybudowanie zbiornika bezodpływowego przewidywała również decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...]. Decyzja o warunkach zabudowy zobowiązywała także właścicieli nieruchomości do podłączenia działki do sieci kanalizacyjnej w okresie roku od jej wybudowania. Zatem powyższe decyzje nie stanowiły o możliwości zamiennego wybudowania przydomowej oczyszczalni zamiast zbiornika bezodpływowego.

Według oświadczenia inwestora złożonego podczas przeprowadzonej kontroli, wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków miało miejsce w trakcie budowy budynku. Organ odwoławczy w toku postępowania skierował pismo do Wydziału Administracji Architektoniczno-Budowlanej Starostwa Powiatowego w Poznaniu ([...]) z zapytaniem, czy inwestorzy dokonali zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni lub uzyskali decyzję o zmianie pozwolenia na budowę. W odpowiedzi uzyskał informację, że takiego zgłoszenia ani zmiany decyzji nie było.

Kwestią do wyjaśnienia pozostała sprawa, czy inwestor mógł dokonać zgłoszenia budowy przedmiotowej oczyszczalni ścieków, czy też zobowiązany był do uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Nad tą kwestią pochylił się organ I instancji, jednak zdaniem organu odwoławczego doszedł on do błędnych wniosków.

Według organu odwoławczego, jeżeli w przedmiotowej sprawie inwestor dokonałby zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, to nie można byłoby stwierdzić istotnego odstąpienia, ponieważ budowa przydomowej oczyszczalni byłaby uregulowana prawnie. Ratio legis art. 36a Prawa budowlanego odnosi się do eliminowania samowolnych zachowań inwestora, zaś w przypadku dokonania zgłoszenia trudno mówić o takiej samowoli. Natomiast brak takiego zgłoszenia powoduje, że dokonano budowy z naruszeniem prawa. Skoro zatwierdzony projekt budowlany przewidywał budowę zbiornika bezodpływowego, jako urządzenia zapewniającego zagospodarowanie ścieków, to w wyniku budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce A w miejscowości [...] bez zgłoszenia, doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zgodnie natomiast z art. 36a ust 5 pkt 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym po 19 września 2020 r.), istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] lutego 2014 r., a także zatwierdzony projekt budowlany, nie przewidywały budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na tej nieruchomości. Wybudowanie tej oczyszczalni doprowadziło do sytuacji, w której ma miejsce istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. W związku ze stwierdzeniem istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego konieczne będzie przeprowadzenie postępowania naprawczego, które ustawodawca uregulował w art. 50-51 Prawa budowlanego.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków na dz. A przy ul. W. [...], obręb [...], gmina P. odbyła się bez wymaganego przepisami prawa zgłoszenia lub zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, co doprowadziło do powstania istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, skutkując istnieniem przedmiotowej oczyszczalni bez jej prawnego uregulowania. Tym samym, nieuzasadnione jest umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ powinno rozpocząć się postępowanie naprawcze. PINB dla powiatu poznańskiego, ponownie rozpatrując sprawę, powinien przeprowadzić postępowanie w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.

W sprzeciwie z dnia 12 marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. Ł. i C. Ł. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 105 § 1, art. 138 § 2 K.p.a. i art. 134 K.p.a., oraz art. 28 K.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.

W sprzeciwie z dnia 12 marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. J. zaskarżył uzasadnienie decyzji organu II instancji.

W odpowiedziach na sprzeciwy Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 225/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę ze sprzeciwu J. Ł. i C. Ł. do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze sprzeciwu R. J. i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. akt II SA/Po 225/21.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił sprzeciwy.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego o konieczności uchylenia wydanej przez organ I instancji decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Organ odwoławczy uznał, że skoro zatwierdzony projekt budowlany przewidywał budowę zbiornika bezodpływowego, jako urządzenia zapewniającego zagospodarowanie ścieków, to w wyniku budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce A w miejscowości [...] bez zgłoszenia, doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Tym samym nieuzasadnione jest umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ powinno rozpocząć się postępowanie naprawcze.

Sąd stwierdził, że wobec takiego stanowiska organu odwoławczego, wydanie decyzji kasacyjnej nastąpiło zgodnie z przesłankami z art. 138 § 2 K.p.a., albowiem organ odwoławczy wskazał na naruszenie art. 105 § 1 K.p.a., które doprowadziło do przedwczesnego umorzenia postępowania w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i umorzył postępowanie, natomiast winien był przeprowadzić postępowanie w zakresie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. To z kolei uprawniało organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB dla powiatu poznańskiego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. Ł. i C. Ł..

Wyrok zaskarżyli w całości i zarzucili naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 127 § 1 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane

polegające na rozpoznaniu odwołania od decyzji Powiatowego Inspektowa Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. oraz sprzeciwu wniesionego przez osobę nieuprawnioną;

- art. 134 K.p.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy wniesienie odwołania oraz sprzeciwu przez osobę nieuprawnioną winno skutkować stwierdzeniem w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania;

2. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 105 § 1 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu;

3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 2 K.p.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu

4. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na pominięciu obowiązku przedstawienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia w zakresie podniesionego zarzutu nieuzasadnionego przyznania statusu strony wnioskodawcy.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania R. J. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. W § 3 tego przepisu stwierdza się, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.

W myśl art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji. Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

Jakkolwiek w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 64e P.p.s.a., z uwagi na zgłoszenie zarzutu naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., a także zakres przedmiotowy art. 64e P.p.s.a., wprost nawiązujący do art. 138 § 2 K.p.a., nie ma przeszkód do zbadania, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. Skuteczność zarzutu zależy od tego, czy zaistniała przesłanka koniecznych do wyjaśnienia w sprawie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

W myśl art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Pierwsza polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, zaś druga sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ważne jest spostrzeżenie, że wykazanie zaistnienia tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 728). W ramach badania przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., do czego uprawnia art. 64e P.p.s.a., mieści się ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie (patrz: wyrok NSA z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, ONSA i wsa 20A/95).

W takim przypadku norma prawa materialnego będzie stanowić jedno z kryteriów oceny przesłanek postępowania (art. 138 § 2 K.p.a.), a nie przedmiot rozpoznania sądu administracyjnego – Andrzej Kabat [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2018, pkt 2 do art. 64e.

Doprecyzować warto, że sytuacja ta ma miejsce, gdy naruszenie procesowe stanowiące pierwszą z wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. przesłanek, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy. Ten wzajemny związek obu przesłanek potwierdza określenie o koniecznym do wyjaśnienia zakresie sprawy.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania w przedmiocie istotnych odstąpień od pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego.

Przyjęcie przez organ odwoławczy przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) jako podstawy materialnej sprawy administracyjnej, w której wniesiono odwołanie, skutkowało trafną oceną o zaistnieniu sytuacji, w której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z uwagi bowiem na prowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania pod kątem legalności wykonanego obiektu (przydomowej oczyszczalni ścieków) w oderwaniu od sposobu odprowadzania ścieków określonego w zatwierdzonym projekcie budowlanym, nie zostały zbadane okoliczności istotne z punktu widzenia art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Ewentualne przeprowadzenie postępowania opartego na tej podstawie prawnej wyłącznie przed organem odwoławczym naruszałoby zaś zasadę dwuinstancyjności postępowania.

W konsekwencji należało uznać, że zachodziły przesłanki do wydania decyzji opartej na art. 138 § 2 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 28 K.p.a. w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, a także art. 134 § 1 K.p.a., należy przede wszystkim stwierdzić, że skoro postępowanie w sprawie istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego nie było przed organem pierwszej instancji prowadzone, a z powodów wskazanych wyżej zasadna jest teza o konieczności przeprowadzenia tego postępowania od początku przed organem pierwszej instancji, to w rezultacie dopiero wówczas będzie możliwa ocena posiadania przez odwołującego się przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Wynikający z art. 64e P.p.s.a. zakres badania w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadniczo różni się od reguły obowiązującej z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., w odniesieniu do skargi (por. m.in. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" , C.H. Beck 2017; pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego).

Jednak nie można wykluczyć sytuacji, w których ingerencja sądu administracyjnego jest konieczna, chociaż nie wynika wprost z dyspozycji art. 64e P.p.s.a. Przykładem takiej sytuacji, chociaż nie odnoszącym się do niniejszej sprawy, jest dostrzeżenie wady powodującej nieważność decyzji, od której wniesiono sprzeciw.

Podobnie, nie można wykluczyć, że badaniu podlegać będzie legitymacja procesowa odwołującego się.

Uwagi w tym zakresie rozpocząć jednak należy od przypomnienia, że jest to w niniejszej sprawie możliwe, co do zasady, w trakcie ponownego postępowania przed organem pierwszej instancji.

Jak wynika z art. 61 § 4 K.p.a., o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Na potrzeby niniejszego wywodu można skonstatować, że z przepisu tego wynika m.in. obowiązek ustalenia przez organ stron postępowania po wszczęciu postępowania. Po uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji, umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków, organ pierwszej instancji podejmie czynności procesowe w sprawie odstępstw od pozwolenia na budowę. Wówczas oceni, czy właściciel sąsiedniej działki (nr [...] ) ma interes prawny w tym postępowaniu.

Dopiero po tym zastrzeżeniu można zauważyć, że w odniesieniu do posiadania przez osobę legitymacji strony, m.in. na tle art. 61 § 1a K.p.a., wyrażany jest pogląd o istnieniu stanów faktyczno-prawnych, w których brak interesu prawnego, a co za tym idzie legitymacji strony, jest oczywisty. O ile tak należałoby ocenić status odwołującego się w niniejszej sprawie, wydanie decyzji opartej na art. 138 § 2 K.p.a. stanowiłoby uchybienie. Wówczas bowiem co do zasady, obowiązkiem organu jest umorzenie postepowania odwoławczego na podstawie art.. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (orzecznictwo nie wyklucza także wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania – art. 134 § 1 K.p.a.).

Jednak w niniejszej sprawie wnoszący kasację nie wykazali, że taki oczywisty brak legitymacji procesowej w odniesieniu do osoby odwołującego się wystąpił.

Interes prawny jest kategorią prawa materialnego. W postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego posiadanie tego interesu jest ustalane na podstawie art. 28 K.p.a. Zgodnie z art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Jest oczywiste, że interes prawny właściciela nieruchomości sąsiadującej z terenem realizowanej na podstawie pozwolenia na budowę inwestycji może być rozpatrywany w odniesieniu do tej części normy art. 28 K.p.a., która stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie.

Podkreślić trzeba, że w przepisie art. 28 K.p.a. nie ma mowy o naruszeniu interesu prawnego. Zauważyć warto, że o ile w postępowaniu o pozwolenie na budowę działka nr [...] nie była wskazywana jako znajdująca się w obszarze oddziaływania obiektu, o tyle wykonanie innego obiektu w miejsce zbiornika bezodpływowego może zmienić ocenę w tym zakresie. Interes prawny właściciela sąsiedniej nieruchomości może wynikać z prawa do brania udziału w postępowaniu, w którym oddziaływanie na jego nieruchomość będzie badane i oceniane.

W konsekwencji nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oraz art. 182 § 2a i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.