Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2286/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 78 ust. 1 i ust. 2, ust. 6 a, art. 78d ust. 3 i ust 5, ust. 6,  ust. 10, ust. 12 , art. 78g ust. 1, art. 78e , art. 78g ust. 9,
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: rozd. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 163 poz 1301
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego
article: par 5
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1315
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w W. ustaliła wynik K.P. z egzaminu adwokackiego na ocenę niedostateczną. W uzasadnieniu wskazano, że K.P. uzyskała: z części pierwszej egzaminu stanowiącej zestaw pytań testowych ocenę dostateczną, z części drugiej egzaminu, zadanie z prawa karnego, ocenę niedostateczną, z części trzeciej, zadanie z prawa cywilnego, ocenę dostateczną,

z części czwartej egzaminu, zadanie z prawa gospodarczego, ocenę niedostateczną, zaś z części piątej egzaminu, zadanie z prawa administracyjnego ocenę dostateczną. W związku z tym, zgodnie z art. 78f ust. 1 ustawy Komisja stwierdziła, że egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W ocenach cząstkowych z prawa karnego egzaminatorzy, wskazując na prawidłowość zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.k., stwierdzili jednocześnie bezzasadność podnoszenia przez zdającą braku prawidłowego pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań o zarzutu z art. 182 k.p.k. – pouczenie

o prawie do odmowy składania zeznań dopiero po odmowie składania zeznań. Egzaminatorzy stwierdzili niezrozumienie zdającej o niemożności łączenia zarzutów obrazy prawa materialnego z zarzutami obrazy natury procesowej. Podkreślano, że oskarżony nie składał zeznań w niniejszej sprawie, lecz w innej. Nie było więc podstaw do wskazywania uchybień w tej innej sprawie. Zdaniem egzaminatorów zdająca całkowicie błędnie uznała, że sąd nie ustalił zamiaru popełnienia przez oskarżonego przestępstwa umyślnego z art. 157 § 1 k.k., co stanowiło zarzut o braku przesłanki z art. 64 § 1 k.k. Świadczyło to o niezrozumieniu istoty wyroku. Czyn z art. 157 § 1 k.k. może być popełniony wyłącznie z winy umyślnej, a zdająca zauważając obrazę przepisów postępowania błędnie przyjęła naruszenie art. 49a k.p.k. nie wspominając o naruszeniu art. 415 § 5 k.p.k. i stawiając zbędnie zarzut z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. – sporządzenie przez sąd rażąco wadliwego uzasadnienia przez niewskazanie dlaczego uznał, że oskarżony popełnił czyn w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. Z zebranie w sprawie materiału wynikało, że oskarżony "dać nauczkę " pokrzywdzonemu łamiąc mu rękę. Podobnie chybiony był zarzut dowolnej oceny przez sąd materiału dowodowego przez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnej i niejasnej opinii biegłego. W ocenie egzaminatorów złamanie ręki stanowi oczywiste naruszenie czynności narządu lub rozstrój powyżej 7 dni. Wniosek zdającej o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od czynu z pkt I był prawidłowy, lecz o uchylenie wyroku w pozostałej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był wadliwy, jako pozbawiony racjonalnych podstaw prawnych. Nadto brak było wniosku dotyczącego nieprawidłowego orzeczenia o obowiązku zadośćuczynienia błędnie sformułowanego ba podstawie art. 49a k.p.k. zamiast na podstawie art. 425 § 5 k.p.k.

Uzasadnienie apelacji powielało wszystkie te błędy. Zdająca nie sformułowała

w pełni poprawnie ani jednego zarzutu i związanych z nimi wniosków, nie dostrzegając rzeczywistych uchybień sądu. W związku z tym egzaminatorzy uznali, że zdająca nie wykazała się niezbędnym przygotowanie do wykonywania zawodu adwokata.

W ocenach cząstkowych z prawa gospodarczego egzaminatorzy także byli zgodni zarzucając brak prawidłowego określenia przedmiotu umowy, miejsca prowadzenia działalności i REGON-u oraz uzasadnienia dlaczego była wymagana uchwał zgromadzenia wspólników na zawarcie umowy przez zarząd. Widoczne były braki w zakresie znajomości podstaw prawa cywilnego: miejsca dostarczenia surowca przez odbiorcę, możliwości sprawdzenia przez odbiorcę jakości przedmiotu umowy przed produkcją, niewłaściwe określenie ceny przez niewskazanie podstawy jej ustalenia, umowa nie przewiduje gwarancji odbiorcy, przewidując możliwość naliczenia kary umownej za zwłokę a nie za opóźnienie (odsetki). Zdaniem egzaminatorów zdająca nie odróżnia odstąpienia od umowy od jej wypowiedzenia. Umowa nie zawiera zapisów dotyczących zmiany umowy i wskazania sądu właściwego dla rozstrzygania sporów.

Od decyzji w dniu [...] maja 2013 r. K.P. złożyła odwołanie, w którym zaskarżyła powyższą uchwałę zarzucając jej:

1.naruszenie przepisów art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust. 1, 5 i 7 ustawy – Prawo

o adwokaturze poprzez naruszenie ustawowych kryteriów oceniania wskazanych

w powołanych przepisach prawa;

2. naruszenie przepisów art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust 1, 5, 7 i 10 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez błędne przyjęcie, iż jako poprawna (pozytywna) może być oceniona tylko taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria wymienione w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, co prowadzi do sprzecznej

z zasadami wykładni prawa zbędności normatywnej art. 78 d) ust. 1, 5,7 i 10 p.a.;

3. naruszenie przepisów art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust. 10 ustawy – Prawo

o adwokaturze poprzez nieuwzględnienie zasady stopniowalności ocen;

4. naruszenie przepisu art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez nie uwzględnienie alternatywnego i prawidłowego sposobu rozwiązania zadania

z zakresu prawa karnego;

5. naruszenie przepisu art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez oparcie ocen cząstkowych zadania z prawa karnego wyłącznie na opisie istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa karnego i potraktowanie tego opisu, jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję I Stopnia wytyczne kreujące kryteria ceny, a tym samym stworzenie, bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, odmiennych od ustawowych zasad oceny prac egzaminacyjnych;

6. naruszenie przepisu art. 78d ust. 13 w związku z art. 75h ust. 4 ustawy – Prawo

o adwokaturze poprzez całkowicie bezzasadne przyjęcie przez jednego

z egzaminatorów z prawa karnego, jakoby praca egzaminacyjna odwołującej nie była samodzielna, pomimo iż żadna tego rodzaju okoliczność nie została odnotowana

w protokole przebiegu egzaminu adwokackiego ani na egzemplarzu zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania z prawa karnego ani tez odwołująca nie został wykluczony z egzaminu adwokackiego.

Z uwagi na powyższe, K.P. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz ponowną ocenę prac z zakresu prawa karnego i prawa gospodarczego i podjęcie uchwały przyznającej oceny pozytywne z zakresu prawa karnego i prawa gospodarczego. W następstwie uwzględnienia wniosków z pkt. 1 i 2, podjęcie uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu adwokackiego odwołującej.

Zdaniem K.P. oceny cząstkowe naruszały art. 78e ust. 2 ustawy, gdyż praca nie musiała spełniać wszystkich kryteriów z tego przepisu, a egzaminatorzy nie dokonali stopniowania ocen zgodnie z art. 78d ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy.

Co do pracy z zakresu prawa karnego oceniający nie uwzględnili alternatywnego i prawidłowego sposobu rozwiązania zadania egzaminacyjnego,

a oceny cząstkowe zostały oparte wyłącznie o wytyczne zawarte w opisie istotnych zagadnień z zakresu prawa karnego, którym ustawodawca nie nadał wiążącego charakteru, nie czyniąc ich podstawą do jedynego słusznego rozwiązania kazusów egzaminacyjnych. Jednakże zaproponowane przez zdającą rozwiązanie jest

w dużym stopniu zbieżne z założeniami określonymi w tym opisie, a "żaden

z egzaminatorów nie wskazał, iż apelacja w zaproponowanym przez odwołującą byłaby oddalona". Nie stwierdzone zostały również braki formalne skutkujące koniecznością uzupełniania apelacji, jej odrzuceniem ani będących podstawą do jej merytorycznego oddalenia.

W odniesieniu do zarzutów z prawa materialnego łącznie z zarzutami procesowymi, podniosła, że nie stwierdziła, by sąd dokonał naruszenia proceduralnego, a jedynie to, że oskarżony nie został prawidłowo pouczony,

w związku z czym nie można mu przypisać odpowiedzialności z art. 233 par 1 k.k. Jak podała, stawiając zarzuty, wykazała błędy sądu I instancji, które przesądzały

o braku podstaw do przyjęcia, iż działanie oskarżonego nie wypełniało ustawowych znamion przestępstwa określonych w art. 233 k.k..

W kwestii zadośćuczynienia argumentowała, że dostrzegła ten problem, w tym naruszenie procedury. W związku, z tym, że zgodnie z powszechnym kierunkiem orzecznictwa należy badać całość apelacji pod kątem istoty środka odwoławczego, powyższe skutkowałoby usunięciem błędnego orzeczenia w tym zakresie przez sąd odwoławczy.

W odpowiedzi na zarzut poczynienia błędu w ustaleniach faktycznych, K.P. wskazała, że sąd I instancji nie ustalając zamiaru sprawcy, nie mógł w prawidłowy sposób zastosować art. 53 § 1 k.k. w zakresie prawidłowego wymiaru kary. Zdaniem skarżącej błąd w ustaleniach faktycznych wynika

z niepełności postępowania dowodowego. Nie pozwala to na wykluczenie koncepcji, którą przyjęła, a nie uznanie przez egzaminatorów wskazanego zarzutu stanowi wynik przyjęcia, iż jedynym słusznym rozwiązaniem zadania jest to wskazane

w opisie istotnych zagadnień. Sporządzone przez sąd I instancji uzasadnienie powinno dawać odpowiedź na pytanie, dlaczego czyn przypisany oskarżonemu sąd zakwalifikował z art. 157 §1 k.k., natomiast zamieszczone w zadaniu egzaminacyjnym uzasadnienie nie spełnia tego wymogu. W związku z tym podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczący wadliwości uzasadnienia był jak najbardziej zasadny.

Co do pracy z zakresu prawa gospodarczego K.P. podniosła, że sporządzona przez nią umowa, była ważna, spełniała wymogi formalne oraz wypełniała w przeważającej części pozostałe przesłanki określone w zadaniu egzaminacyjnym oraz w opisie istotnych zagadnie.

Odnosząc się do zarzutu wadliwego określenia stron umowy i ich reprezentacji wskazała, że w sposób wystarczający określone zostały dane odbiorcy wystarczające dla zachowania wymogów formalnych określenia osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Sporządzona umowa, wprost stwierdzała, iż sposób reprezentacji wynikał z załączonego wydruku z KRS. W zakresie zarzutu dotyczącego zbędności zapisu odnośnie uchwały zgromadzenia wspólników, K.P. stwierdziła, że zarówno opis istotnych zagadnień jak i zadanie egzaminacyjne nie zabraniały przyjąć dodatkowych założeń odnośnie stanu faktycznego. Zauważyła, że w ramach zadania egzaminacyjnego, zdający nie dysponowali umową spółki dostawcy, możliwe było więc uzupełnienie stanu faktycznego o ten element. Przyjęcie wymogu dodatkowej zgody zgromadzenia wspólników dostawcy na zawarcie umowy nie stanowi błędu zgodnie z art. 228 k.s.h. W obrocie gospodarczym wbrew twierdzeniom egzaminatora adw. T.K. strony umów niejednokrotnie żądają od K.P. nie podzieliła zarzutów odnośnie wadliwości konstrukcji umowy dostawy. Brak określenia w umowie terminu, w którym odbiorca miał dostarczyć dostawcy surowiec wynikał z przyjętego przez strony harmonogramu dostaw, stanowiącego załącznik nr. 6 do umowy. Wskazała, że w założeniach zadania podano, iż w samej umowie miały zostać uregulowane jedynie terminy, nie znalazło się tam natomiast zastrzeżenie odnośnie ilości surowca i listew przypodłogowych, co pozwalało na przyjęcie przez skarżącą zastosowanego rozwiązania. Niezrozumiałe dla K.P. były twierdzenia egzaminatorów jakoby § 1 ust. 5 oraz § 5 ust. 2 umowy stanowiły zapisy niekorzystne dla odbiorcy. Zapis § 1 ust. 5 umowy dawał odbiorcy możliwość porównania dostarczonego przez niego surowca z przeznaczonym przez dostawcę, co istotnie zabezpieczało interesy majątkowe reprezentowanej przez nią strony. Zaproponowane rozwiązanie przedstawione w zadaniu odnoszące się do ceny spełniało wymogi. Zgodnie z literalnym brzmieniem zadania, zdająca była zobowiązana jedynie do wskazania podstaw ustalenia ceny za wytworzenie i dostawę listew przypodłogowych. Z treści art. 605 k.c. można wywieść konkretne obowiązki poszczególnych stron umowy dostawy i sporządzona umowa jest zgodna z tym przepisem.

W ocenie K.P. zrealizowała większość założeń zadania egzaminacyjnego w sposób prawidłowy i na podstawie obowiązujących unormowań prawnych, a sporządzona umowa spełniała wymogi formalne, co zauważyli również egzaminatorzy. Podniosła iż miała przygotować umowę korzystną dla obu stron, nie wyłącznie jednostronną i abstrakcyjną. Wskazała również na ekstremalne warunki pracy, mające niewiele wspólnego z metodyką zwyczajnej pracy adwokata. Podkreśliła stres związany z przebiegiem całego egzaminu, brak funkcji "autokorekty" oraz brak czasu, które to miały mieć wpływ na niedociągnięcia przez nią popełnione.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą

z dnia [...] września 2013 r. nr [...] na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9

i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm.) - dalej jako ustawa, p.a. - w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. ustalającą wynik K.P. z egzaminu adwokackiego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że zgodnie z art. 78e ust. 2 p.a., oceny rozwiązania każdego z zadań, także z części od drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślano, że Komisja II stopnia odnosi się przede wszystkim do zarzutów stawianych w odwołaniu lecz ma obowiązek dostrzec uchybienia w badanej pracy oraz jej elementy pozytywne niedostrzeżone przez Komisje egzaminacyjną.

Organ odwoławczy odnosząc się do odwołania w zakresie oceny z prawa karnego wskazał, że praca została oceniona jednoznacznie, zgodnie z art. 78e ust. 2 p.a., przez obydwu egzaminatorów na oceny niedostateczne.

Zadanie z prawa karnego polegało na sporządzeniu apelacji, bądź opinii prawnej o braku podstaw do wywiedzenia apelacji, co jednak w sprawie będącej przedmiotem egzaminu nie było zasadne. Jak stwierdził organ odwoławczy: "Zgodnie z opisem istotnych zagadnień z zakresu prawa karnego, egzaminatorzy powinni zwrócić uwagę na trzy zasadnicze kwestie, które dostrzec powinna również osoba zdająca". Dotyczyły one zarzutów jakie w apelacji powinny zostać przez osobę zdającą egzamin podniesione.

Były to kwestie: błędnego skazania oskarżonego przez sąd za przestępstwo

z art. 233 § 1 k.k., dlatego w tym zakresie oskarżony powinien być uniewinniony.

W opisie istotnych zagadnień powołano odnośnie stosowania art. 233 § 1 k.k. orzecznictwo i poglądy doktryny i w zakresie konstrukcji zarzutów zdająca powinna uchwycić błąd sądu.

Wadliwe było także skazanie oskarżonego za czyn z art. 157 § 1 k.k. w zw.

z art. 64 § 1 k.k. przez niezasadne zastosowanie tego ostatniego. Tymczasowe aresztowanie odbyte przez oskarżonego w innej sprawie, a następnie zaliczone na podstawie art. 417 k.p.k. na poczet kary wymierzonej w sprawie, która stanowić miałaby podstawę do ustalenia powrotu do przestępstwa, nie spełnia kryterium "odbycia kary" z art. 64 § 1 k.k., a zatem przypisanie oskarżonemu przestępstwa

z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. było wadliwe, co, jak Komisja II stopnia podkreślała, trafnie wskazano w opisie istotnych zagadnień. W związku z tym podstawą zarzutu apelacji powinien być błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie odbycia kary pozbawienia wolności co najmniej 6 miesięcy. Wyeliminowanie kwalifikacji z art. 64 § 1 k.k. dawało podstawę żądania obniżenia kary pozbawienia wolności i postawienia zarzutów odnoszących do kary orzeczonej na podstawie recydywy. Nie było natomiast w warunkach sprawy podstaw domagania się uniewinnienia.

Nie było podstaw do nałożenia przez sąd, na podstawie art. 46 § 1 k.k., na oskarżonego obowiązku zadość uczynienia, gdyż przed tym samym sądem pokrzywdzony wytoczył oskarżonemu powództwo o to samo. Wystarczyła więc znajomość przepisów art. 49a k.p.k. lub art. 415.

Zdaniem Komisji II stopnia waga i skutek poszczególnych naruszeń nie pozwalał na podwyższenie oceny z prawa karnego. Komisja stwierdziła, że po analizie tej pracy i po ponownej jej ocenie w opracowaniu zdającej wykazano uchybie wskazane w opisie istotnych zagadnień.

Dokonując ponownej oceny pracy z prawa gospodarczego Komisja II stopnia przytoczyła uzasadnienia ocen egzaminatorów zgadzając się z nimi.

Zdająca nie wskazała sposobu reprezentacji spółki do zawarcia umowy, który wynikałby z KRS. Z umowy wynika, że umocowanie do zawarcia umowy nastąpiło uchwałą zgromadzenia wspólników, co mogłoby być dodatkowym elementem umowy, gdyby zdająca wskazała, dlaczego taka uchwała została podjęta i powiązała ją ze sporządzoną umową (art. 230 k.s.h.).

Zarzut zdającej, że konkretne obowiązki można wywieźć z art. 605 k.c. nie był zasadny, gdyż egzamin ma sprawdzać wiedzę zdającej a nie egzaminatorów.

Zarzut umieszczenia w załącznikach do umowy wszystkich brakujących elementów nie był zasadny, gdyż zdająca (niezgodnie z poleceniem z pkt 10) załączników tych nie opisała.

Zapis w § 1 ust. 5 umowy zakłada nierzetelność dostawcy, co powoduje pytanie, dlaczego z takim dostawcą zawiera się umowę.

Co do sposobu ustalenia ceny w umowie, Komisja II stopnia uznała ustalenie tej ceny za niedyskwalifikujące pracy, uznając jednak oceny egzaminatorów tego elementu zadania za zasadne.

Zważywszy na § 5 ust. 2 umowy (wykonanie listew wg dokumentacji dostarczonej przez odbiorcę), to był on sprzeczny z interesem odbiorcy, na rzecz którego miała zostać przygotowana umowa.

Zapis odnoszący się do rękojmi był lakoniczny stanowiąc dokładne powtórzenie przepisu, z czym zdająca się zgadzała.

Wprowadzenie kary umownej świadczył o całkowitym niezrozumieniu tej instytucji.

Natomiast co do warunków zdawania egzaminu, Komisja II stopnia podkreślała, że były one jednakowe dla wszystkich zdających.

Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniosła K.P. zarzucając:

1.naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 78h ust. 12 p.a, polegającym na niedokonaniu realnej kontroli prawidłowości uchwały Komisji egzaminacyjnej poprzez:

- brak odniesienia się przez Organ do argumentów przedstawionych w odwołaniu;

- niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które elementy pracy skarżącej wpływają dyskwalifikująco na przyznaną ocenę egzaminacyjną;

- nieuwzględnienie prawidłowych rozwiązań zadania egzaminacyjnego opracowanego przez K.P.;

- brak wyczerpującej analizy poprawności zaproponowanego przez skarżącą rozwiązania zadania egzaminacyjnego;

- sporządzenie lakonicznego i wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia zaskarżonej uchwały;

Wobec powyższych zarzutów w związku skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nie dokonała jakiejkolwiek realnej kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia Komisji egzaminacyjnej. Wskazała również na brak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały jakiegokolwiek odniesienia się przez organ do zarzutów przedstawionych

w odwołaniu, brak jasnej analizy, które elementy przygotowanej pracy miały bezpośredni wpływ na otrzymanie ocen niedostatecznych, a także wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia. Ponadto samo uzasadnienie pozbawione zostało merytorycznej polemiki z argumentacją skarżącej. Brak w nim zarówno uzasadnienia prawnego prezentowanych przez organ twierdzeń, jak i analizy poprawności zaproponowanego przez K.P. rozwiązań zadań egzaminacyjnych, natomiast twierdzenia organu sprowadzone zostały zdaniem skarżącej do negowania przyjętych rozwiązań prawnych powielając uzasadnienia ocen egzaminatorów.

Organ w ocenie K.P. nie odniósł się w swoich rozważaniach w części egzaminu z prawa gospodarczego do oceny przyjętego przez skarżącą rozwiązania w zakresie sposobu reprezentacji spółki, nie wskazując czemu przyjęte rozwiązanie uznał za wadliwe, stwierdzając jedynie, że wykazała się brakiem znajomości przepisów k.s.h. Stwierdziła, że w sposób prawidłowy określiła we wstępie strony umowy, sporządziła preambułę do umowy, a dalej podzieliła umowę na paragrafy, z których każdy określał poszczególne prawa i obowiązki stron. Ponadto wskazała, że dostawca jest reprezentowany przez zarząd, wymieniając jego członków oraz powołując się na sposób reprezentacji określony w wydruku z KRS, stanowiący jeden z załączników. Wskazała na ominięcie zarówno przez Komisję I stopnia jak i organ odwoławczy argumentu, iż umowa została podpisana przez wszystkich członków zarządu. Podniosła również, że wykazanie w załącznikach do umowy uchwały walnego zgromadzenia, jako przyjętego uzupełniania stanu faktycznego nie może być uznane za element dyskwalifikujący pracę egzaminacyjną, a co więcej świadczy to o znajomości przepisów k.s.h.. Argumentowała również, że lakoniczne postanowienie umowne w zakresie rękojmi nie było traktowane przez organ jako element dyskwalifikujący umowę. Ponadto K.P. wskazała, iż organ odwoławczy przyznał, że sposób określenia ceny w umowie, nie będąc dyskwalifikujący, w minimalnym stopniu wypełniał zadanie. Ten sam organ zdecydował że negatywna ocena egzaminatorów jest przy tym zasadna, co było oczywistą sprzecznością uzasadnienia.

W uzasadnieniu dotyczącym zadania egzaminacyjnego z prawa karnego K.P. zarzuciła Komisji II stopnia, brak rzetelnej argumentacji pozwalającej ustalić kryteria, którymi kierowała się Komisja dokonując oceny jej pracy, a także ogólnikowe powoływanie się na niezrozumienie przez nią istoty stwierdzonych i wskazanych w apelacji uchybień. W ocenie skarżącej organ odwoławczy uzasadnienie decyzji ograniczył do wskazania jak powinno wyglądać wzorcowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego oraz do lakonicznego stwierdzenia, że zostało ono rozwiązane w sposób nieprawidłowy. Wskazała, że dokładna analiz sporządzonej apelacji, prowadzi do wniosków zgoła odmiennych niż wywiedzionych przez organ. Ponadto wskazała, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia zauważyła, iż skarżąca powołała podstawowe uchybienia rozstrzygnięcia sądu I instancji,

w szczególności zdefiniowała w sposób prawidłowy element naruszenia art. 233 § 1 k.k., nie sposób zatem przypisać pracy błędu w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym

i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Egzamin adwokacki przeprowadzają komisje egzaminacyjne do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, w składzie 8 członków, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, a do składu komisji egzaminacyjnych kandydatów na członków wskazują: Minister Sprawiedliwości - 4 egzaminatorów i Naczelna Rada Adwokacka - 4 adwokatów jako egzaminatorów (art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze – dalej jako p.a.), przy czym członek Komisji Egzaminacyjnej podlega wyłączeniu z przyczyn podanych w art. 78 ust. 6 .a.

Jak wynika z akt administracyjnych skład Komisji Egzaminacyjnej odpowiadał wymaganiom przepisu art. 78 ust. 1 i ust. 3 p.a., a członkowie Komisji złożyli oświadczenia o braku podstaw, z art. 78 ust. 6 p.a., do wyłączenia z komisji.

Zgodnie z art. 78d ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi (art. 78d ust. 3 p.a.). Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu adwokackiego. Z tej części egzaminu K.P. uzyskała ocenę dostateczną uzyskując 68 punktów.

Druga część egzaminu adwokackiego, zgodnie z art. 78d ust. 5 p.a., polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego przez przygotowanie aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu K.P. otrzymała ocenę niedostateczną przy ocenach cząstkowy również niedostatecznych.

Trzecia część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 6 p.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego przez przygotowanie pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu K.P. otrzymała ocenę dostateczną.

Czwarta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 p.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego przez przygotowanie umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Za rozwiązania zadania z tej części egzaminu K.P. otrzymał ocenę niedostateczną przy ocenach cząstkowych również niedostatecznych.

Piąta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 8 p.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu K.P. otrzymała ocenę dostateczną.

Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach, a ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu.

Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym

w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r.

w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1301 ze zm.) obowiązującego w dniu przeprowadzania egzaminu. Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Także pozostałe wymagania co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia.

Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 p.a.).

Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1 p.a. który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim.

Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315 – akt jednorazowy) odbyła wymagane posiedzenia. Komisja II stopnia szczegółowo opisała prace skarżącej wskazując na uchybienia, które w ocenie egzaminatorów i Komisji, nie kwalifikowały zadań z prawa karnego i gospodarczego na oceny pozytywną.

Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy - Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej oraz przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym: oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej z prawa karnego wydali oceny cząstkowe – 2, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych za tą prace nie przekraczając 3 punktów, a więc musiała również być negatywną. Podobnie z zadania z prawa gospodarczego obaj egzaminatorzy wystawili oceny niedostateczne (2) a więc średnia arytmetyczna tych ocen także nie przekraczała 3 punktów. Nie zachodziła zatem konieczność zastosowania procedury określonej w art. 78e ust. 5 i ust. 6 p.a. W związku z tym zgodnie z art. 78d ust. 10 pkt 2 p.a. egzaminatorzy dokonali oceny zadań z prawa karnego i gospodarczego negatywnie (2). Ponieważ w myśl art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze skarżąca nie otrzymała ze wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, gdyż z dwóch części uzyskała oceny negatywne, ocena z całego egzaminu nie mogła być pozytywna.

W tych ustaleniach formalnych należy stwierdzić, że w stosunku do skarżącej egzamin został przeprowadzony z zachowaniem wymienionych przepisów ustawy.

Zgodnie bowiem z art. 78d ust. 1 ustawy, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, a do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (art. 78g ust. 9 ustawy) w trybie uchwały określonej w ust. 10 wymienionego przepisu.

Komisja II stopnia wskazała na poszczególne nieprawidłowości w pracy skarżącej, które w jej ocenie nie pozwalała na zmianę oceny na pozytywną.

Wskazano, iż pomimo prawidłowo podniesionego zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.k., skarżąca jednocześnie bezzasadnie podniosła brak prawidłowego pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań o zarzutu z art. 182 k.p.k. – pouczenie o prawie do odmowy składania zeznań dopiero po odmowie składania zeznań, w sytuacji gdy oskarżony nie składał zeznań w niniejszej sprawie, lecz w innej. Wskazano na niezrozumienie zdającej o niemożności łączenia zarzutów obrazy prawa materialnego z zarzutami obrazy natury procesowej. Zdająca całkowicie błędnie uznała również, że sąd nie ustalił zamiaru popełnienia przez oskarżonego przestępstwa umyślnego z art. 157 § 1 k.k., co stanowiło zarzut o braku przesłanki z art. 64 § 1 k.k. Świadczyło to o niezrozumieniu istoty wyroku. Dlatego wskazano na niedostrzeżony i jednoznacznie nie wyartykułowany w apelacji skarżącej błąd sądu w zastosowaniu art. 64 § 1 k.k. i wnioskowanie o uniewinnienie oskarżonego, co w realiach stanu faktycznego sprawy było niemożliwe. Wskazano także na uchybienie w pracy skarżącej, które to uchybienie polegało na odwołaniu się jedynie do art. 49a k.p.k. bez postawienia zarzutu i odwołania się do art. 415 k.p.k. w sytuacji, w której sąd I instancji nieprawidłowo nałożył na oskarżonego środek karny w postaci obowiązku zadośćuczynienia, a w sprawie tej przed tym sądem toczyło się już postępowanie odrębne. Uzasadnienie pracy stanowiło w istocie powtórzenie treści zarzutów, nie można było zatem prześledzić toku rozumowania skarżącej.

Komisja dokonała weryfikacji pracy skarżącej pod kątem nieprawidłowości uznanych za na tyle istotne, iż nie mogły spowodować zmiany oceny z tej części egzaminu. Fakt powołania się przez Komisję na opis istotnych zagadnień przy weryfikacji pracy skarżącej z prawa karnego, w świetle art. 78f ust. ustawy nie miała wpływu na ustalony wynik końcowy egzaminu skarżącej. Zgodnie bowiem z tym przepisem pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który

z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną, a skarżąca uzyskała także z prawa gospodarczego wynik negatywny.

Komisja II stopnia podkreślała, że skarżąca w pracy nie wskazała na sposób reprezentacji spółki przez członków zarządu podając w umowie, że są oni uprawnieni do tej reprezentacji, lecz nie podając już w jakiej konfiguracji (oddzielnie, po dwoje, czy łącznie). Powołując się natomiast na uchwałę zgromadzenia wspólników wyrażającą zgodę na zawarcie umowy nie podała z jakiego powodu uchwała ta została podjęta. Z ustaleń organu administracji opartych na aktach sprawy faktycznie nie wynikają podnoszone w pracy skarżącej ustalenia, tak co do sposobu reprezentacji spółki, jak i co do przyczyn podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie, np. w związku z okolicznościami wskazanymi w art. 230 k.s.h. Należy zatem uznać zarzuty przedstawione w tym zakresie w zaskarżonej uchwale za trafne, natomiast ich wpływ na ocenę z prawa gospodarczego ustaliła Komisja egzaminacyjna i Komisja II stopnia i w tym przedmiocie Sąd orzekający w sprawie nie jest uprawniony do weryfikacji tej oceny.

Co do zarzutu przytoczenia wyłącznie treści art. 605 k.c. Komisja II stopnia zasadnie zwróciła uwagę, że w pracy należało wskazać jakie i w jaki sposób ten przepis miał regulować prawa i obowiązki stron umowy, gdyż samo odwołanie się do tego przepisu tej kwestii nie rozwiązywało.

Zgodnie z pkt I.10 pouczenia do części egzaminu z prawa gospodarczego zdający załączniki do umowy i powołane w niej dokumenty powinien opisać w sposób pozwalający na ustalenie ich istotnych treści, z wyłączeniem dokumentacji technologicznej. Tymczasem zgodnie z ustaleniami Komisji II stopnia powołane przez skarżąca załączniki wskazane zostały jedynie tytularnie. Zatem i w tym zakresie praca miała wady, których stopień został przez Komisję II stopnia oceniony.

Komisja II stopnia uznała sposób ustalenia ceny w umowie za niedyskwalifikujący pracę uznając jednak w tym zakresie oceny egzaminatorów za słuszne. To stwierdzenie Komisji należało odczytać jako brak wskazania w pracy tych elementów cenotwórczych, które miały być podstawą ustalonej ceny za dostawę,

a nie jako sprzeczność uzasadnienia uchwały.

W ocenie Sądu zasadnym był zarzut wywodzony z treści § 5 ust. 2 umowy. Zgodnie z pouczeniem dotyczącym zadania z prawa gospodarczego (pkt I.3) umowę sporządzano na zlecenie odbiorcy. Nie było więc w interesie odbiorcy, by dostawca weryfikował pod względem wadliwości dokumentacji technologicznej dostarczonej przez odbiorcę.

Co do lakoniczności warunków rękojmi Komisja II stopnia zasadnie wskazała, iż zdająca w istocie zacytowała przepis art. 609 k.c. i co do tego zarzutu skarżąca nie oponowała.

Kolejny zarzut, odnoszący się do niezrozumienia przez zdającą instytucji kary umownej, miał także wpływ, zdaniem Komisji II stopnia, na ocenę z tej części egzaminu. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (art. 483 § 1 k.c. definiujący kare umowna). Jeżeli zatem odbiorcę zdająca w § 6 ust. 2 umowy także objęła karą umowną, zamiast obowiązkiem zapłaty odsetek za nieterminowe uiszczenie określonej w umowie kwoty za dostawę, to należy uznać, że Komisja prawidłowo wskazała na niezrozumienie przez zdającą instytucji kary umownej określonej w art. 483 § 1 k.c. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia przez Sąd, by Komisja w tych ustaleniach naruszyła wskazany przepis.

W ocenie Sądu zarzuty skarżącej podane w skardze nie można było uznać za trafne w sytuacji, w której Komisja odwoławcza faktycznie odniosła się do całego odwołania uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli bowiem wskazane przez egzaminatorów i przez Komisję odwoławczą uchybia w obu pracach skarżącej miały istotne znaczenie dla ustalenia ocen za te opracowania, a zdaniem składu orzekającego Sądu brak było podstaw do zarzucenia obu Komisjom, iż ich ustalenia były dowolne, to w konsekwencji ustalone oceny odpowiadały prawu. Należy bowiem podkreślić, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej, gdyż jedynie bada zaskarżone rozstrzygnięcie według kryteriów wskazanych wcześniej, a w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do zasadnego postawienia zarzutu Komisjom egzaminacyjnym wydania uchwał

z naruszeniem prawa.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.