Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 1325/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA: Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA: Joanna Kube, Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2003 Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania paszportu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1kpa oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 5 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika P. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] o odmowie wydania paszportu – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] września 1996 r. b. Wojewoda [...] unieważnił paszport P. C. na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach.

Z wnioskiem o unieważnienie paszportu wystąpił Sąd Rejonowy w N. postanowieniem z dnia[...] czerwca 1996 r. sygn. akt [...]. Celem tego wystąpienia było zapewnienie prawidłowego toku postępowania wykonawczego w sprawie wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] września 1992 r. sygn. akt [...], którym Paweł C. skazany został z art. 168 § 1 kk na karę [...] lat pozbawienia wolności.

W dniu 21 grudnia 2002 r. P. C. złożył za pośrednictwem poczty podanie - kwestionariusz paszportowy do Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji [...] Urzędu Wojewódzkiego w K.

W odpowiedzi na zapytanie tegoż Urzędu z dnia 6 stycznia 2003 r., Sąd Rejonowy w N. pismem z dnia [...] stycznia 2003 r. poinformował, że postanowienie z dnia[...] czerwca 1996 r. jest nadal aktualne, ponieważ toczy się postępowanie wykonawcze w sprawie zakończonej wyrokiem skazującym P. C. na karę [...] lat pozbawienia wolności.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. odmówił wydania paszportu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach, uzasadniając rozstrzygnięcie wnioskiem Sądu prowadzącego przeciwko osobie ubiegającej się o paszport postępowanie wykonawcze w sprawie karnej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, że nie można odmówić paszportu osobie, która przebywa poza granicami kraju wskazał, że decyzja wydawana w trybie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach jest decyzją obligatoryjną a nie fakultatywną, co oznacza, że organ paszportowy nie bada zasadności wniosku Sądu, a jedynie ma obowiązek go wykonać.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że P.C. jest zameldowany w C. od dnia [...] lutego 1977 r. Gdyby jego miejsce zamieszkania było poza granicami kraju, właściwym do przyjęcia wniosku o wydanie paszportu – zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o paszportach – byłby konsul, a nie Wojewoda.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 6 ustawy o paszportach, a także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że miejscem zamieszkania P.C. jest C., ul. [...]. Podniósł, że nie jest uzasadnione stosowanie środka, który ma zapobiec opuszczeniu kraju wobec osoby, która już wyjechała z Polski, legitymując się przy przekroczeniu granicy ważnym paszportem.

Pełnomocnik skarżącego powołał się na przepis art. 31 Konstytucji RP, który jego zdaniem chroni obywatela przebywającego za granicą przed bezpodstawnym pozbawieniem ochrony wynikającej z posiadania paszportu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z argumentacją zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – art. 13 § 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 134 § 1ustawy– Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie będąc związany granicami skargi dokonał kontroli sprawy pod względem zgodności z prawem we wszystkich jej aspektach prawnych i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy.

W sytuacji, gdy organ uprawniony zwraca się w przypadkach określonych w art. 6 ust. 1 ustawy o paszportach do organu paszportowego z wnioskiem o odmowę wydania paszportu lub unieważnienia paszportu już wydanego - to organ paszportowy może albo odmówić wydania paszportu, lub paszport już wydany unieważnić. Jednakże dotyczy to wydania paszportu w kraju.

Stosownie zaś do art. 4 ust. 1 tej ustawy paszporty wydaje oraz dokonuje w nich zmian w kraju – wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego osoby ubiegającej się o paszport, a za granicą – konsul, zwani dalej organami paszportowymi.

Wobec tego należy przyjąć, że przepis art. 6 ustawy o paszportach nie ma zastosowania wobec osób ubiegających się o paszport, których miejsce pobytu stałego znajduje się za granicą.

Pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001, Nr 87, poz. 960 ze zm.) w związku z art. 25 kc ( por. wyrok z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt VSA 1496/00, LEX nr 54454).

W sprawie bezsporne jest, że miejsce pobytu stałego skarżącego P. C. znajduje się za granicą. Pełnomocnik skarżącego fakt ten szczególnie podkreślił zarówno w odwołaniu jak i w skardze. Nie jest więc uprawnione twierdzenie organu, że miejsce pobytu skarżącego to C. przy ul. [...] z uwagi na fakt, że jest on tam nadal zameldowany na pobyt stały. Nieprzebywanie pod tym adresem potwierdziła także matka skarżącego M. C., która w dniu 10 września 1998 r. zwróciła do Urzędu Wojewódzkiego w N. korespondencję kierowaną do syna na ten adres z adnotacją, że adresat nie zamieszkuje pod adresem zameldowania (k. [...] akt adm.).

Reasumując należy stwierdzić, że w sytuacji gdy miejsce pobytu stałego osoby ubiegającej się o paszport znajduje się za granicą to organem właściwym do wydania paszportu i dokonania w nim zmian jest stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o paszportach – konsul.

W konsekwencji należy uznać, że Wojewoda[...] nie był organem właściwym do wydania w trybie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach decyzji o odmowie wydania paszportu osobie, której miejsce pobytu stałego jest za granicą. Wszczęcie postępowania przed organem niewłaściwym stanowi rażące naruszenie przepisów o właściwości uregulowanej przepisem art. 4 ust. 1 powołanej ustawy.

Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swej właściwości (art. 19 kpa), przypadki legalnego wykroczenia poza zakres właściwości są ściśle określone w kpa (np. art. 23, 100 § 2).

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r. sygn. akt III ARN 17/91 (P i P 1992, Nr 3, s. 108), podkreślono gwarancyjną rolę sankcji nieważności w odniesieniu do obowiązku przestrzegania przez organ administracyjny właściwości w sprawie (J. Borkowski w: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" A. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. BECK, str. 711) – por. wyrok z dnia 3 kwietnia 1998 r. sygn. akt II SA 207/98, LEX nr 41755.

Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.