Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 382/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi D. Ż., P. Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...], na podstawie art. 124 ust. 1 i 2 i 7 oraz art.6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz.121 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., zezwolono spółce [...] S.A. z siedzibą w [...] na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gmina [...] (pięciu geodezyjnie oznaczonych w decyzji działek) stanowiących własność P. Ż. i D. Ż. w celu przeprowadzenia inwestycji polegającej na przebudowie linii 110 kV relacji [...]. Inwestor na przedmiotowych nieruchomościach będzie wykonywał prace związane z przebudową istniejącej linii, które będą polegać na przeciągnięciu przewodów skojarzonych ze światłowodem. Zajęcie części działek ma nastąpić zgodnie z określoną powierzchnią dla pasa technologicznego o wskazanej w decyzji szerokości. Organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi ważny interes społeczny i gospodarczy, bowiem budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na obszarze gminy, a więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu oraz poprawić sprawność i jakość dostarczanej energii do odbiorców i zmniejszyć zagrożenie przeciążenia linii, które może powodować braki w dostawie energii.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. i P. Ż. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania względnie umorzenia postępowania administracyjnego i zarzucając naruszenie art.124 ust.1 i 3 u.g.n. poprzez wydanie decyzji bez poprzedzających rokowań mimo, że obowiązek taki wynika z przepisu, podczas gdy odwołujący skłonni są do rokowań i wyrażają zgodę na ustanowienie na ich nieruchomościach służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem.

Wojewoda po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomiędzy decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., a decyzją o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., zachodzi związek tego typu, że ta druga decyzja jest decyzją ściśle związana z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja ta implikuje wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalnością (wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 217/16).

Wojewoda zwrócił więc uwagę, że wniosek w sprawie pochodzi od podmiotu, który będzie realizował cel publiczny i nie ma w tym zakresie wątpliwości, a przebudowa sieci elektroenergetycznej stanowi cel publiczny, dlatego też nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione jest ważnym interesem gospodarczym. W niniejszej sprawie decyzja Starosty [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy przebudowy na części nieruchomości skarżących linii elektroenergetycznej, co w konsekwencji ma zlikwidować większość problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną znacznej części dwóch powiatów. Realizacja przebudowy sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Realizacja inwestycji liniowej wiąże się bowiem z wykonaniem na znacznym obszarze takiego zamierzenia dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Zdaniem Wojewody, mamy tu do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem przebudowa sieci ma zapewnić poprawę jakości energii oraz zmniejszyć zagrożenie przeciążeń linii i zwiększyć wydajność sieci elektroenergetycznej co przyczyni się do rozwoju całego regionu. Wojewoda podkreślił również, że przesłanki z art. 108 § 1 k.p.a. są samodzielne, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy przykładowo istnienie "innego interesu społecznego", a zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie jest on niepodważalny, jak również interes społeczny jest oczywisty i nie jest konieczne wystąpienie zagrożenia życia itp., jak też zagrożenia niewykonaniem inwestycji w określonym terminie, ponieważ przebudowa sieci elektroenergetycznej jest niezbędna dla ogółu, stąd jej wykonanie powinno nastąpić szybko.

Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, który stwierdził, że niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych, czego skutkiem będzie zahamowanie rozwoju regionu. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii energetycznej.

W skardze do sądu D. Ż. i P. Ż. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego polegającym na uznaniu, że przedmiotowa inwestycja wiąże się z ważnym interesem gospodarczym o znaczeniu ponadlokalnym, ponadto naruszenie art.124 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. poprzez brak uwzględnienia, że skarżący są skłonni do rokowań i wyrażają zgodę na ustanowienie na nieruchomościach służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem oraz poprzez uznanie, że doszło do rokowań podczas gdy w rokowaniach uczestniczył jedynie P. Ż.. Mając na uwadze podniesione zarzuty wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 914), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa, tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym - w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja wydawana w trybie art.124 ust.1 u.g.n. stanowi podstawę do ograniczenia wykonywania prawa własności nieruchomości, na której istnieje potrzeba wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej o charakterze publicznym. Instytucja przewidziana w art.124 ust. 1 u.g.n. ma charakter wyjątkowy jako ograniczająca uprawnienia właścicielskie. Instytucja ta nie pozbawia prawa własności nieruchomości, jednakże stanowi tytuł prawny umożliwiający podmiotowi niebędącemu właścicielem nieruchomości przeprowadzenie określonej inwestycji. Z treści cytowanego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Kolejnym warunkiem wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej powoływanej jako "K.p.a.", lub ważnego interesu gospodarczego. Stosownie do art. 108 § 1 zd. pierwsze K.p.a., decyzji od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W niniejszej sprawie wniosek Spółka złożyła w dniu [...].07.2018 r., a decyzją z dnia [...] września 2018 r. Starosta [...] ograniczył skarżącym sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na wejście na grunt skarżących Spółce [...]. Następnie Spółka zwróciła się do organu o wydanie zezwolenia - decyzji w trybie art.124 ust.1a u.g.n. na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości w celu realizacji inwestycji.

Przedmiotowa inwestycja pod nazwą "[...] polega na przeciągnięciu przewodów skojarzonych ze światłowodem na części nieruchomości stanowiących własność skarżących. Inwestycja ma za zadanie zwiększenie pewności zasilania istniejących odbiorców oraz zmniejszyć zagrożenie przeciążeniami linii mogącymi powodować braki w dostarczaniu energii elektrycznej. Przebudowa linii poprawi także niezawodność sieci przesyłowej oraz ułatwi przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemowych, które mogą być następstwem zdarzeń losowych. Niezwłoczne wdrożenie w życie decyzji jest niezbędne w celu ochrony interesu społecznego - korzyści mieszkańców Powiatu [...] powstałe na skutek realizacji przedmiotowej inwestycji w terminie.

Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest niewątpliwie realizacją celu publicznego, gdyż stosownie do art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy czym, nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem – Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna, jak również to, czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy, czy też docelowy. Jeżeli realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej, ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, to jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Występuje tu zatem zarówno interes społeczny, jak i gospodarczy, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze. Taka inwestycja ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15, CBOSA).

W stanie faktycznym sprawy, zasadnie zatem organy obu instancji uznały, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. przemawia interes społeczny polegający na poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego poprzez przebudowę linii elektroenergetycznej, co w konsekwencji ma zlikwidować większość problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną mieszkańców Powiatu [...]. Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych w związku z czym wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami (np. w razie awarii energetycznej). Dlatego należy podzielić ocenę organów obu instancji, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n.

Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie wyczerpująco scharakteryzowały charakter i przeznaczenie inwestycji, a także jej strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa elektroenergetycznego przedmiotowego obszaru i na tej podstawie oceniły, że realizacja inwestycji wymaga zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie żadnej z cech przypisanych inwestycji. W tej sytuacji przyjęcie, że interes społeczny uzasadnia wydanie decyzji mającej na celu umożliwienie niezwłocznego zajęcia nieruchomości koniecznej dla realizacji inwestycji nie ma cech arbitralności. Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego nie jest kwestią wykazania, lecz raczej uargumentowania, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji, dokonanej przez organ. Nie zaistniała zatem potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające było ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji.

Uwzględniając powyższe, należy podzielić ocenę, że umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione było wystąpieniem w stanie faktycznym sprawy przesłanki interesu społecznego, wyrażającego się w konieczności zapewnienia szerokiemu gronu odbiorów nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej i ważnego interesu gospodarczego, polegającego na konieczności poprawy bezpieczeństwa funkcjonowania infrastruktury elektroenergetycznej poprzez jej przebudowę. Tym samym, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z jednoczesnym nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem kwestia wyrażenia zgodny przez skarżących na przeprowadzenie inwestycji oraz ustanowienia służebności przesyłu, jak również rozliczeń dla nich z tego tytułu, czy zaproponowanych przez inwestora warunków w toku rokowań dla właścicieli zajętych nieruchomości i prawidłowości ich przeprowadzenia nie może być oceniana na obecnym etapie sprawy, gdyż jej przedmiotem jest wyłącznie zbadanie, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1a u.g.n. Ocena podnoszonych przez skarżących zarzutów nie mieści się zatem w granicach niniejszej sprawy, o których mowa w art. 135 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.