Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 235/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187, art. 191, art. 194, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: Art. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 15 zzs (4)
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 19 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji,


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia [...] listopada 2019 r. [...], ustalającą H. B. (dalej: Strona, Skarżąca) oraz A. R., zobowiązanie w podatku rolnym w kwocie [...] zł za 2018 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wójt pismem z dnia [...] lipca 2019 r. wezwał Stronę do złożenia informacji o gruntach nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz lasach.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za lata 2018-2019.

Strona pismem dnia [...] sierpnia 2020 r. poinformowała Wójta, że nie jest podmiotem zobowiązanym do złożenia informacji, gdyż "nie jestem właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym, ani też nie jestem posiadaczem, nie jestem ani współwłaścicielem, ani współużytkownikiem jakiegokolwiek gruntu" i stwierdziła, że w informacji [...] w polu B wiersz [...].1.i [...].2 nie może wpisać żadnej informacji, gdyż Jej to nie dotyczy. Jednocześnie poinformowała Wójta, że w celu wypełnienia obowiązku informacyjnego w związku z wezwaniem przedkłada za okres od stycznia 2018 r. informację [...] z wypełnieniem wszystkich pozycji o wartości zerowej, zgodnie ze stanem prawnym i faktycznym.

W dniu [...] września 2019 r. pełnomocnik Strony poinformował organ, że dnia [...] września 2019 r. Strona otrzymała decyzję [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] (dalej: decyzja [...]INGK z dnia [...] września 2019 r.), która rzeka o aktualizacji informacji zawartej ewidencji gruntów i budynków w przedmiocie działki nr [...] polegającej na wykreśleniu Strony jako posiadacza samoistnego działki ewidencyjnej nr [...] w ˝ części.

Wójt decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. ustalił Stronie oraz A. R. zobowiązanie w podatku rolnym w kwocie [...] zł za 2018 r. W decyzji Wójt przyjął jako przedmiot opodatkowania "inny grunt" (opodatkowany) o powierzchni 1.100 m2 i wyjaśnił, że wymiaru podatku dokonano zgodnie z danymi znajdującymi się w ewidencji gruntów i budynków.

Strona od decyzji Wójta złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji Wójta w całości. W ocenie Strony podatek został naliczony bezprawnie. Podniosła, że nie posiada i nie włada działką nr [...] w K. , potwierdzeniem tego jest treść decyzji MINGK z dnia [...] września 2019 r. Strona powołała się na treść rozstrzygnięcia SKO z dnia [...] kwietnia 2019 r. wskazując, że organ podatkowy zobowiązany jest do ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Dalej Strona wskazała, iż nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem samoistnym, ani użytkownikiem wieczystym gruntu stanowiącego w sprawie przedmiot opodatkowania. W związku z powyższym w zaskarżonej decyzji podatek naliczono bezprawnie i bezpodstawnie. Do odwołania Strona dołączyła kserokopię ewidencji gruntów i budynków z 1976 r., decyzję MWINGK z dnia [...] września 2019 r., postanowienie MWINGK z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w sprawie uznania ponaglenia za uzasadnione i wyznaczenia terminu załatwienia sprawy oraz wyjaśnienia przyczyn i ustalenia winnych przewlekłości oraz protokół do sprawy znak [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.

SKO przywołaną powyżej decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta.

W uzasadnieniu decyzji SKO przytoczyło kolejno przepisy art. 2 ust. 1 i art. 3 ust.1, art. 5 ust 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1170, ze zm.; dalej: u.p.o.l.) oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725; dalej: P.g.k.) a następnie wskazało, że w orzecznictwie na tle art. 21 ust. 1 P.g.k. ukształtował się pogląd, iż ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy jego wymiaru niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Tożsame poglądy wyrażane są w literaturze prawniczej. Tym samym organy podatkowe, ustalając wymiar podatku związane są zapisami widniejącymi w ewidencji gruntów i budynków. Nie mają zatem żadnych kompetencji do dokonywania zmian w ewidencji ani kwestionowania istniejących tam zapisów. Organem właściwym do dokonywania zmian w ewidencji, zgodnie z prawem geodezyjnym i kartograficznym, jest starosta powiatu, na terenie którego znajduje się nieruchomość gruntowa.

Dalej SKO podniosło, że z zalegającego w aktach sprawy zawiadomienia o zmianach (nr zmiany [...]) z dnia [...] czerwca 2019 r. wynikało, że samoistnymi posiadaczami działki nr [...] obręb K., po zmianach w ewidencji jest Strona (˝ części) oraz A. R. (˝ części). Powyższa zmiana w ewidencji gruntów dokonana została na podstawie postanowienia sądu sygn. akt [...] w sprawie nabycia spadku po B. R.. Z kolei decyzją [...]WINGK z dnia [...] września 2019 r. orzeczono o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu Strony z jednostki rejestrowej [...], obręb ewidencyjny K. , jednostka ewidencyjna R. jako posiadacza samoistnego działki ewidencyjnej nr [...]. Powyższa decyzja stanowiła podstawę zmiany w ewidencji gruntów dla przedmiotowej działki dokonanej w dniu [...] października 2019 r. polegającej na wykreśleniu Strony jako władającej na zasadach samoistnego posiadania gruntem oznaczonym jako działka nr [...] jednostka rejestrowa [...], obręb ewidencyjny K.

Zdaniem SKO przedmiotowa decyzja [...]WINGK z dnia [...] września 2019 r. nie wywiera skutków prawnych wstecz. Innymi słowy nie powoduje, że zapisy ewidencji gruntów istniejące przed jej wydaniem uznać należy za niebyłe. Decyzja ta aktualizuje bowiem informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a wiec wywiera skutki prawne na przyszłość, po dokonaniu zmian w ewidencji. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że nie można stwierdzić, że dotychczasowe zapisy znajdujące się w ewidencji gruntów są aktualne w chwili obecnej. Brak jest jednoznacznych dowodów na to, iż Strona aktualnie jest podmiotem, któremu można przypisać atrybuty posiadacza samoistnego. W ocenie organu odwoławczego, brak możliwości ustalenia czy aktualnie strona nie posiada atrybutu posiadacza samoistnego nieruchomości gruntowej stanowiącej w sprawie przedmiot opodatkowania, nie jest równoznaczne z tym, że tego atrybutu nie posiadała przed wydaniem decyzji o aktualizacji ewidencji.

Zdaniem SKO sytuacja w niniejszej sprawie jest taka, że przed aktualizacją danych zawartych w ewidencji gruntów dokonaną na podstawie ww. decyzji samoistnymi posiadaczem gruntu oznaczonego jako działka nr [...] jednostka rejestrowa [...], obręb ewidencyjny K. była Strona (˝ części) oraz A. R. (˝ części) i to na nich solidarnie spoczywał obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2018 r.

SKO odnosząc się do treści odwołania stwierdziło, że organy podatkowe są związane zapisami ewidencji gruntów i budynków i nie są uprawnione do ich korygowania bądź zmiany. Na potwierdzenie tej tezy przytoczyło fragment wyroku z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt II FSK 1635/16, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "Odstępstwo od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków może mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję SKO złożyła Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, gdyż podatek jest naliczony bezprawnie.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi stwierdziła, że nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości w związku z tym nie zachodzi żadna przesłanka o której mowa w art. 3 ust. 1 u.p.o.l.), gdyż nigdy nie była właścicielem, posiadaczem samoistnym, użytkownikiem wieczystym, posiadaczem nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Dalej podniosła, że ewidencja gruntów i budynków Starostwa powiatowego w B. od momentu jej założenia była obarczona wadą. Zgodnie z zapisem operatu z 1976 r. poz. [...] w rubryce [...] widnieją osoby będące płatnikiem podatku gruntowego (potwierdzono ten fakt w rubryce [...]), którym jak wskazuje Strona nigdy nie była. Podatnikiem podatku gruntowego był zawsze mój nieżyjący mąż Strony. Wskazana przez Wójta jako podstawowy dokument w sprawie "Ewidencja" do czasu jej zmiany decyzją [...]INGK z dnia [...] września 2019 r. wskazywała nie tylko Stronę i nieżyjącego od [...] lat B. R., ale również "INNYCH", dlatego przyjmując stanowisko Wójta, że opiera się wyłącznie na ewidencji gruntów winien również ustalić "INNYCH".

Dalej Skarżąca podniosła, że operat z 1976 r., w którym dokonano wpisu bez Jej wiedzy i woli niezgodnie z prawem został potwierdzony tylko podpisem ówczesnego sołtysa wsi K.. Natomiast zgodnie z podanymi rubrykami dokument ten powinien podpisany czytelnie przez osobę wymienioną w rubryce [...] lub z osobę rodziny z podaniem stopnia pokrewieństwa. Dane powyższe zgodnie z Obwieszczeniem Wojewody [...] z dnia [...] lutego [...] r. przeniesiono do nowej ewidencji gruntów gdzie z niewiadomych powodów pominięto zapis dotyczący "INNYCH" na co zwróciła uwagę pełnomocnik podczas pobytu w Starostwie Powiatowym w B.. Podczas wizyty w dniu [...] czerwca 2019 r. odmówiono pełnomocnikowi jednak wydania odpisu z roku [...] ze względu na brak nadanego numeru dla tego dokumentu.

Podsumowując powyższą kwestię Skarżąca stwierdziła, że ewidencja nie jest prawidłowa i "nie przedstawia aktualnego stanu prawnego, ani w przeszłości, ani obecnie".

Dalej Skarżąca podniosła, że wobec opieszałości Starostwa Powiatowego w B. zwróciła się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z ponagleniem. Opieszałość Starostwa Powiatowego w B. potwierdzona pismem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], w którym wskazano, że od dnia wpływu pierwszego wniosku do dnia podjęcia konkretnych działań upłynęło 9 miesięcy. Wówczas dopiero Starostwo zaczęło szukać spadkobiercy po zmarłym w [...] r. B. R., którym okazał się A. R.. W dniu [...] czerwca 2019 r. Starostwo Powiatowe w B. dokonało zmiany w ewidencji gruntów osoby współwładającej z nieżyjącego od [...] lat B. R. na osobę żyjącą t.j. A. R..

Skarżąca podniosła, że nigdy nie posiadała i nigdy nie władała sporną nieruchomością co potwierdził w swojej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., na podstawie której z dniem [...] października 2019 r. wykreślono Stronę z ewidencji gruntów i budynków.

Podsumowując Skarżąca wskazała, że ma [...] lat i tylko opieszałość Gminy i Starostwa spowodowała wyjaśnianie tej sprawy przez trzy lata i że nie powinna ponosić konsekwencji finansowych bezczynności i opieszałości urzędów.

SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 10 listopada 2020 r. pełnomocnik Skarżącej podniósł dodatkowo zarzuty naruszenia:

- art. 21 ust. 1 P.g.k., poprzez wydanie decyzji podatkowej na podstawie nieaktualnej ewidencji gruntów i budynków,

- art. 2a, 1 art. 21 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 3, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: O.p.), poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, ograniczenie materiału dowodowego wyłącznie do danych z ewidencji gruntów, które zostały wykreślone przed wydaniem decyzji z dnia "[...] listopada 2019 r.", niezebranie i nierozpatrzenie przez organ innych dostępnych środków dowodowych, a w skutek braków w materiale dowodowym - rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść Skarżącej.

Pełnomocnik dodatkowo wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika Skarżącej, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020, poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W niniejszej sprawie Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem z dnia [...] października 2020 r. wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów, na co Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2020 r. wyraziła zgodę, natomiast we wspomnianym powyżej piśmie pełnomocnik Skarżącej z dnia [...] listopada 2020 r. wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek pełnomocnika Skarżącej nie mógł być uwzględniony z uwagi na sytuację epidemiczną tj. zaliczenie całego kraju do tzw. czerwonej strefy na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758, ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. - Dz. U. z 2020 r. poz. 1829 oraz ze zmianą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. – Dz.U. z 2020 r. poz. 1871). Przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wbrew wnioskowi pełnomocnika Skarżącej, umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe.

Z tych względów, Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r.

Spór w sprawie dotyczy tego, czy Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Orzekające w sprawie organy podatkowe przyjęły na podstawie zapisów w ewidencji gruntów i budynków, że Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości, gdyż włada nieruchomością położoną na zasadach samoistnego posiadania gruntem oznaczonym jako działka nr [...] w ˝ części, jednostka rejestrowa [...], obręb ewidencyjny K. o powierzchni 1100 m2 oznaczonej w ewidencji jako droga (dr). Z kolei Skarżąca od początku postępowania konsekwentnie utrzymuje, że nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, gdyż jak kilkukrotnie wskazywała nigdy nie była właścicielem, posiadaczem samoistnym, użytkownikiem wieczystym, tej nieruchomości, a do ewidencji gruntów i budynków została wpisana bez jej wiedzy jako władająca powyższą nieruchomością. Jednoczenie Skarżąca od momentu uzyskania informacji o tej okoliczności podjęła intensywne działania składając do Starosty Powiatowego w B. wnioski o aktualizację ewidencji gruntów i budynków (pierwszy wniosek w dniu [...] lipca 2018 r. oraz kolejne pisma z dnia [...] sierpnia 2018 r., 20 września 2018 r., 14 marca 2019 r.), co wynika z postanowienia [...]WINGK z dnia [...] maja 2019 r. (na marginesie wskazać należy, że Sąd podałby numery kart zawierające poszczególne dowody, lecz przedstawione Sądowi akta sprawy są ponumerowane w taki sposób, że pod jednym dokumentem podpiętych jest kilkanaście dokumentów np. karta nr [...] to całe akta organu I instancji, karta nr [...] to [...] różnych dokumentów).

Na podstawie art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów.

Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wobec braku odmiennego zdefiniowania posiadania samoistnego w ustawach podatkowych, pojęcie posiadania samoistnego użyte w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.o.l. należy definiować, poprzez odwołanie się do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 1740; dalej: K.c.; por. np. wyroki NSA: z 11 września 2014 r., sygn. akt II FSK 917/14, z 13 września 2018 r., sygn. akt II FSK 319/18; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie przepisem art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Posiadanie rzeczy jest stanem faktycznym objętym ochroną prawną. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Zewnętrzna strona posiadania (corpus possessionis) oznacza, że posiadacz znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2009 r., I CSK 82/09, Lex nr 578034; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2010 r., I CSK 586/09, Lex nr 630169). Z kolei wewnętrzna strona posiadania (animus rem sibi habendi) oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa we własnym interesie - dla siebie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2011 r., IV CK 1/11, Lex nr 989138). Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo.

Za podatnika w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. może być zatem uznany jedynie ten podmiot, co do którego organ podatkowy ustali, że spełnia on wszystkie wymagania i cechy charakterystyczne dla posiadacza samoistnego w ujęciu art. 336 K.c. Należy przy tym podzielić pogląd prawny zawarty w prawomocnym wyroku WSA w Białymstoku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 264/16 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że "Dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela. Posiadacz powinien władać rzeczą dla siebie, a nie za kogoś innego. Nie może zachowywać się tak, jak uprawniony do posiadania rzeczy w zakresie innego prawa niż prawo własności".

Zatem w sytuacji, gdy dany podmiot nie spełnia wszystkich wymagań i cech charakterystyczne dla posiadacza samoistnego w ujęciu art. 336 K.c., to nie może być uznany za podatnika podatku w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu, użyty w art. 21 ust. 1 P.g.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Następnie Sąd wskazuje, że zgadza ze stwierdzeniem zawartym decyzji SKO oraz w decyzji organu I instancji, że organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane uwidocznione w ewidencji gruntów, to bowiem na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Zasada ta, wyrażana w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym WSA w Krakowie, ma swoje oparcie w art. 21 ust. 1 P.g.k. Dopóki dane te nie zostaną zmienione, organy mają obowiązek wyliczania podatku, jak i przyjmowania właściciela (posiadacza samoistnego) gruntu na ich podstawie i nie są władne do kwestionowania, czy korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, zaś podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji (por. przykładowo: uchwała NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09; wyroki NSA z 29 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2027/13; z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 818/15; z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 3541/17).

Sąd wskazuje, że zasada związania treścią zapisów w ewidencji, choć kluczowa dla ustalenia rodzaju podatku i jego wymiaru, nie może być jednak rozumiana w sposób bezrefleksyjny i na tyle formalistyczny, że miałaby zwalniać organy podatkowe z obowiązku przestrzegania fundamentalnej zasady postępowania podatkowego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej.

Dlatego Sąd zwraca uwagę, że orzecznictwo sądów administracyjnych nieustannie poszukuje również takiej interpretacji art. 21 P.g.k., aby nie dopuścić do rażącego pokrzywdzenia podatnika przez obciążenie go nienależnym podatkiem, tylko dlatego, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są niezgodne ze stanem rzeczywistym.

NSA już w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2632/10 podkreślił, że w świetle art. 21 P.g.k. oraz art. 122 O.p. organy podatkowe co do zasady są zobowiązane do uwzględnienia w postępowaniu podatkowym danych zwartych w ewidencji gruntów i nie są uprawione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w tej ewidencji. Jednakże w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 O.p., że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie w oparciu o prawdę obiektywną.

WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Po 709/17, z jednej strony podkreślił zasadę, że podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, która ma walor dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 194 § 1 O.p. (zatem stanowi ona dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone). Z drugiej jednak zwrócił uwagę, że w art. 21 P.g.k. mowa jest o ewidencji prowadzonej w sposób prawidłowy, stosownie aktualizowanej. Powołanie się przez organ na ewidencję gruntów i budynków, jako podstawę wymiaru podatków musi uwzględniać zasady postępowania podatkowego i obowiązek organów wymiaru podatków zgodnie ze stanem rzeczywistym, nie zaś wyłącznie zgodnie z treścią dokumentów, jeśli zawierają one błędne czy nieaktualne zapisy. W ocenie tego Sądu, konieczność respektowania w postępowaniu podatkowym zasady prawdy obiektywnej przemawia za taką wykładnią art. 21 ust. 1 P.g.k., która prowadzi do wymiaru podatku na podstawie ewidencji gruntów, ale pod warunkiem, że ta ewidencja gruntów w okolicznościach konkretnej sprawy podatkowej korzysta z domniemania zgodności ze stanem rzeczywistym, przewidzianego dla dokumentów urzędowych w art. 194 § 1 O.p. Sąd podkreślił, że domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego ma charakter wzruszalny (art. 194 § 3 O.p.). W związku z tym, w sytuacjach wyraźnie wskazujących na niezgodność ewidencji ze stanem rzeczywistym, organ prowadzący postępowanie podatkowe nie może poprzestać jedynie na ewidencji gruntów i budynków na potrzeby wymiaru podatków. Wówczas dochodziłoby do odejścia od prawdy obiektywnej czy materialnej na rzecz prawdy formalnej, a takie postępowanie organu podatkowego jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia prawa, w pierwszej kolejności konstytucyjnych zasad porządku prawnego. Jeżeli zatem w toku postępowania podatkowego ujawnione zostaną dowody i okoliczności, świadczące przeciwko treści dokumentu urzędowego - ewidencji gruntów i budynków, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę całokształt materiału dowodowego i okoliczności faktycznych jakie z niego wynikają. Organ podatkowy ma bowiem obowiązek przeprowadzić postępowanie w taki sposób, który pozwoli dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy, a w szczególności wyjaśnić, czy zaistniały podstawy do zmiany wpisów w omawianej ewidencji i czy niedokonanie takich zmian na bieżąco pozostaje w jakimkolwiek związku z postawą podatnika, a więc czy podatnik może ponosić jakiekolwiek konsekwencje (w tym także w zakresie wymiaru podatków) niedokonania zmian w ewidencji gruntów wcześniej.

Tezy te rozwinął WSA w Szczecinie w wyrokach z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 18/18 i z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 322/18 stwierdzając, że należy sprzeciwić się takiemu rozumieniu art. 21 ust. 1 P.g.k., które prowadziłoby do wydania przez organ podatkowy rozstrzygnięć na podstawie ewidencji gruntów niezgodnej ze stanem rzeczywistym, a równocześnie z oczywistym pokrzywdzeniem podatnika. Sąd podkreślił, że nie można czynić z aspektów formalnych celu samego w sobie, nie dostrzegając w tle jednostki i jej praw i zapominając, że procedura (w tym przypadku procedura zmiany danych w ewidencji i skutek zmian) jest jedynie swoistym instrumentarium dla realizacji norm prawa materialnego, w tym także dla ochrony podstawowych praw i wolności jednostek. Nie negując zasady, że prawidłowe dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organów podatkowych, w ocenie Sądu jednak – w szczególnych okolicznościach - dane, wynikające z ww. ewidencji organ podatkowy winien poddać krytycznej ocenie na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w zgodzie z podstawowymi zasadami postępowania podatkowego.

Podobnie wypowiedział się WSA w Lublinie w wyroku z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 847/12 wskazując, że moc dowodowa dokumentów urzędowych, w tym wypisów z ewidencji gruntów i budynków, nie ma charakteru absolutnego i może być w określonych wypadkach zakwestionowana. W postępowaniu podatkowym pozwala na to przepis art. 194 § 3 O.p., dopuszczający możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Możliwe jest zatem przeprowadzenie dowodu obalającego domniemanie wiarygodności danych uwidocznionych w ewidencji gruntów, jeżeli istnieją formalne podstawy do odmiennych wpisów w ewidencji gruntów, które to wpisy powinny być poczynione z urzędu przez organ prowadzący ewidencję. W związku z tym w niektórych wypadkach, jeżeli skutecznie zostanie przeprowadzony dowód przeciwko wpisom w ewidencji gruntów i budynków, organ podatkowy może dokonać ustaleń odmiennych niż wynikające z tej ewidencji. Jeżeli zatem w toku postępowania podatkowego ujawniona zostanie możliwość istnienia dowodów, które mogą świadczyć przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest ewidencja gruntów, organ podatkowy powinien prowadzić postępowanie w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego i zbadania, czy rzeczywiście istniały formalne podstawy do zmiany wpisów w ewidencji gruntów. Szczególnie, jeżeli okazuje się, że dane w ewidencji są nieaktualne ze względu na zaniechanie aktualizacji zawartości ewidencji, mimo że istnieją dokumenty, które powinny być podstawą wpisów w ewidencji z urzędu.

Ponadto należy jeszcze wskazać, że NSA, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, podniósł, że wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych - niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji.

Z kolei NSA w wyroku z dnia 1 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1930/12 wskazał, że informacje zawarte w ewidencji gruntów, można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot. W drugiej grupie znajdą się z kolei między innymi dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej jak również ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Sąd w pełni podziela poglądy wyrażone w przytoczonych orzeczeniach. Stanowią one wyraz poszukiwania niezbędnej równowagi pomiędzy interesem publicznym, wyrażającym się w konieczności stabilizacji ustaleń potwierdzonych urzędowym rejestrem, jakim jest ewidencja gruntów i budynków oraz słusznym interesem podatnika, który nie może być obciążany negatywnymi skutkami błędnych działań organów odpowiedzialnych za dokonywanie wpisów w ewidencji. Interpretacja zasady związania organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji nie może prowadzić do wniosków naruszających podstawowe zasady postępowania podatkowego, w tym zasady prawdy obiektywnej, a więc obowiązku orzekania na podstawie stanu faktycznego ustalonego w zgodzie z rzeczywistością.

Podważenie błędnych zapisów w ewidencji powinno przede wszystkim opierać się na aktach lub dokumentach pochodzących od organów ewidencyjnych, względnie na wykazaniu ich sprzeczności z prawnie wiążącymi danymi wynikającymi z innego rejestru publicznego, na co zwrócił uwagę NSA w uchwale z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13.

W rozpoznawanej sprawie powyższe uwagi mają zasadnicze znaczenie dla oceny sprawy, gdyż skoro ewidencja nie może przesądzać o prawie własności, to tym bardziej nie może przesądzać o posiadaniu samoistnym nieruchomości, które jak wskazano powyżej jest stanem faktycznym, który może podlegać zmianom. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy strona w trakcie postępowania podatkowego w sposób jednoznaczny i konsekwentny kwestionuje, że kiedykolwiek była posiadaczem samoistnym nieruchomości, dopuszczalne jest w ramach postępowania podatkowego dokonywanie ustaleń, co do prawidłowości danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przypisania stronie statusu samoistnego posiadacza (podkreślenie Sądu).

W ocenie Sądu takie szczególne okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie, gdyż Skarżąca konsekwentnie wskazywała, że nigdy nie była posiadaczem samoistnym działki [...] i podejmowała jak się w końcowym rezultacie okazało skuteczne kroki do doprowadzenia do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie Jej jako samoistnego posiadacza tej działki, gdyż [...]WINGK decyzją z dnia [...] września 2019 r. orzekł o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu Skarżącej z jednostki rejestrowej [...] obręb ewidencyjny K. jednostka ewidencyjna R. jako posiadacza samoistnego działki ewidencyjnej nr [...] w ˝ części. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. W uzasadnieniu tej decyzji zdaniem Sądu znamienne są fragmenty które powinny orzekające w sprawie organy skłonić do refleksji i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia czy Skarżąca spełnia warunki bycia podatnikiem. Mianowicie [...]WIGK wskazał: "W odniesieniu do przedmiotu niniejszego postępowania należy podkreślić, iż ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków podmiotu władającego gruntem na zasadach samoistnego posiadania jest instrumentem o charakterze wyjątkowym i znajdzie zastosowanie wtedy gdy dotycząca go dokumentacja formalnoprawna nie pozwała na ustalenie osoby właściciela. Władającego ujawnia się zatem wtedy, gdy prawny status danego gruntu jest nieuregulowany a jedyną relacją, jaką można stwierdzić pomiędzy osobą fizyczną lub jednostką organizacyjną a tym gruntem jest relacja faktyczna polegająca na władaniu. Organ, stosownie do art 20 ust 2b pkt 2 ustawy, w postępowaniu wyjaśniającym jest zobowiązany zatem przede wszystkim do zbadania stanu prawnego nieruchomości oraz stanu faktycznego polegającego na jej posiadaniu. (...) Wskazanie w ewidencji gruntów i budynków osoby władającej na zasadach samoistnego posiadania (jak również utrzymanie takiego wpisu) powinno mieć charakter bezsporny w świetle zebranego materiału dowodowego. Ustalając zatem fakt bezsporności posiadania przedmiotowych działek organ ewidencyjny powinien wziąć pod uwagę obydwa elementy stanowiące o istocie posiadania (fizyczny i psychiczny). Tymczasem Starosta B. swoje stanowisko oparł jedynie na zapisach w ewidencji gruntów, które powstały [...] lat temu, a wiec nie można stwierdzić, iż są one aktualne w obecnej chwili, co jednoznacznie wynika z twierdzeń skarżącej. (...) Skoro organ ewidencyjny nie dysponuje jednoznacznym materiałem dowodowym, z którego wynika konkretny zapis w ewidencji gruntów i budynków to nie można twierdzić, iż taki zapis jest wiarygodny i zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami bądź aktualnym stanem faktycznym. W ocenie organu odwoławczego zarzuty odwołania, a tym samym żądanie Wnioskodawczyni w tym zakresie jest uzasadnione. Wyjaśnienia złożone przez skarżąca są wystarczające by dojść do wniosku, iż stan ewidencyjny w zakresie posiadacza samoistnego działki ewidencyjnej nr [...] jest nieaktualny i wymaga aktualizacji tj. wykreślenia H. B. z jednostki rejestrowej [...], obręb ewidencyjny K. jednostka ewidencyjna R. ".

W niniejszej sprawie istotne jest również to, że Skarżąca wniosek do Starosty B. o aktualizację ewidencji złożyła dnia [...] lipca 2018 r., czyli ponad rok wcześniej zanim organ I instancji podjął jakiekolwiek działania w sprawie i tylko przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę B. (stwierdzone postanowieniem [...]WINGK z dnia [...] maja 2019 r.) spowodowało, że Skarżąca została wykreślona z ewidencji gruntów i budynków jako władająca działką ewidencyjnej nr [...] w ˝ części, dopiero [...] października 2019 r. Gdyby Starosta B. nie dopuścił się przewlekłości postępowania i stosował terminy przewidziane w art. 35 § 2 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256; dalej: K.p.a), powinien wydać decyzję najpóźniej do dnia 10 września 2018 r., podczas gdy decyzję tę wydał dopiero w dniu [...] lipca 2019 r. i to nawet z przekroczeniem terminu wyznaczonego w postanowieniu [...]WINGK z dnia [...] maja 2019 r. stwierdzającego przewlekłość prowadzonego przez Starostę B. postępowania.

Znamienne jest także to, że wszystkie powyższe okoliczności były znane SKO, gdyż do odwołania Skarżąca załączyła kserokopię ewidencji gruntów i budynków z 1976 r., decyzję MWINGK z dnia [...] września 2019 r., postanowienie [...]WINGK z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w sprawie uznania ponaglenia za uzasadnione i wyznaczenia terminu załatwienia sprawy oraz wyjaśnienia przyczyn i ustalenia winnych przewlekłości oraz protokół do sprawy znak [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. SKO nie dokonało oceny tych dowodów tylko bezrefleksyjnie przyjęło, że skoro w dacie wydawania decyzji organu I instancji Skarżąca figurowała w ewidencji gruntów i budynków jako samoistny posiadacz działki [...], to jest podatnikiem podatku od nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Sąd sprzeciwia się takiemu rozumieniu art. 21 ust. 1 P.g.k., które prowadziłoby do wydania przez organ podatkowy rozstrzygnięć na podstawie zapisów w ewidencji z punktu widzenia formalnego poprawnych, natomiast niezgodnych ze stanem rzeczywistym, a równocześnie z oczywistym pokrzywdzeniem Skarżącej, która od samego początku postępowania sygnalizowała organowi I instancji, że nie jest podatnikiem tego podatku (pismo z dnia [...] sierpnia 2019 r.), a co najmniej od [...] września 2019 r. organ I instancji wiedział, że została wdana decyzja MWINGK z dnia [...] września 2019 r. (notatka służbowa z dnia [...] września 2019 r.). Taka sytuacja powinna zdaniem Sądu skutkować odstąpieniem od formalistycznego podejścia do zapisów w ewidencji gruntów i budynków i przeprowadzeniem wszechstronnego postępowania na okoliczność, czy Skarżąca mogła być podatnikiem w świetle art. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 336 K.c., tym bardziej, że Skarżąca sama z własnej inicjatywy przedkładała uzyskane w Starostwie Powiatowym w B. dowody świadczące o nieaktualnym wpisie do ewidencji gruntów i budynków.

W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał więc, że nie można czynić z ww. aspektów formalnych celu samego w sobie, nie dostrzegając w tle jednostki i jej praw, zapominając, że dane w ewidencji (mające przełożenie na wymiar podatków) powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan prawny. Wprawdzie to inny, właściwy organ administracji publicznej (a nie organ podatkowy) dokonuje wpisów w ewidencji, jednak w rozpoznawanej sprawie nie można pomijać okoliczności (zdarzeń prawnych i faktycznych), które bez zaniedbania Skarżącej doprowadziły do takich wpisów, skutkujących nieprawidłowym w ocenie Sądu rozstrzygnięciem sprawy podatkowej.

Podkreślić tu należy, że funkcją postępowania sądowoadministracyjnego jest prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej i wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu władzy administracyjnej naruszającego uzasadniony interes prawny strony. Zasada demokratycznego państwa prawa i zasada sprawiedliwości społecznej stanowią konstytucyjny kanon praw i wolności, zatem decyzje podatkowe wydawane przez organy podatkowe powinny je uwzględniać. Decyzje wydane z oczywistym naruszeniem takich zasad, w tym zasady sprawiedliwości, a także zaufania do organów administracji publicznej, nie mogą być aprobowane przez Sąd.

Nie negując więc zasady, że prawidłowe dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organów podatkowych, w ocenie Sądu jednak – w szczególnych okolicznościach - dane, wynikające z ewidencji organ podatkowy winien poddać krytycznej ocenie na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza w sytuacji, gdy przeczą im decyzje wydawane przez właściwe organy administracji publicznej. Takie bowiem procedowanie uznać należy za zgodne z art. 122, art. 180, art. 191 i art. 187 §1 O.p. Przyjęcie przeciwnego założenia oznaczałoby więc naruszenie (m.in.) obowiązku prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.).

Sąd stwierdza, że prawidłowe rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy przez organy wymagało przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego przez organ podatkowy na okoliczność, czy Skarżąca była w 2018 r. podatnikiem podatku od nieruchomości od działki oznaczonej w ewidencji gruntów [...], (skoro konsekwentnie twierdziła, że nigdy nie była samoistnym posiadaczem tej nieruchomości) i dokonania wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, również części przedkładanej przez Skarżącą. Przy dokonywaniu oceny dowodów należało również uwzględnić fakt, że Skarżąca już w 2018 r. podejmowała stanowcze i konsekwentne kroki zmierzające do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a tylko przewlekłe działanie Starosty B. jak również wydanie przez ten organ błędnej decyzji, (co stwierdził [...]WINGK w decyzji z dnia [...] września 2019 r.), doprowadziły do zmiany ewidencji z ponad rocznym opóźnieniem.

W związku z powyższym Sąd uznał, że decyzje zarówno SKO jak i Wójta zostały wydane naruszeniem przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 210 § 4 O.p., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji doszło także do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 21 P.g.k.

Jednoczenie Sąd wskazuje, że zarzut podniesiony w piśmie procesowym naruszenia przepisu art. 2a O.p. jest oczywiście niezasadny. Przepis art. 2a O.p. nie znajduje w tym przypadku zastosowania, gdyż nie dotyczy on wątpliwości co do ustaleń stanu faktycznego (podkreślenie Sądu). Regulacja dotycząca rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony co do stanu faktycznego znajduje się w art. 81a K.p.a., który z oczywistych względów nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie podatkowej, która jest rozpatrywana na podstawie O.p., a nie K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, uznając jednocześnie, że dla końcowego załatwienia sprawy, niezbędne jest też uchylenie decyzji organu I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji na podstawie art. 153 P.p.s.a. uwzględni przedstawioną ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.

Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżąca była zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (korzystała z ustanowionego na jego rzecz prawa pomocy w zakresie całkowitym). Przy czym, o kosztach należnych pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu orzeka w odrębnym orzeczeniu referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.