Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2439/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 21 ust. 6 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 133
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Agencji Mienia Wojskowego wydał w dniu [...] listopada 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) i art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art. 21 ust. 6 pkt 3 w związku z art. 21 ust. 1, 2, 3 oraz art. 48d ust. 12 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 133 z późn. zm.), decyzję nr [...], mocą której utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] października 2018 r. odmawiającą M. S. wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

W dniu [...] maja 2018 r. M. S. wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW w W. z wnioskiem o wypłatę świadczenia mieszkaniowego w związku z pełnieniem służby w garnizonie [...]. We wniosku zainteresowana oświadczyła, że zamieszkuje w O. przy ul. [...] w charakterze właściciela lokalu, który nabyła od urzędu miasta.

Zaznaczyła, że nie nabyła lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia.

Na podstawie przedłożonego aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] maja 1996 r. ustalono, że D. S. i M. S. nabyli od gminy [...] lokal mieszkalny położony w O. przy ul. [...], uiszczając 50% wartości lokalu (1829,50 zł) oraz kwotę 467,00 zł tytułem nabytego udziału w działce gruntu nr [...]. Zakup przedmiotowego lokalu nastąpił przed powołaniem M. S. do zawodowej służby wojskowej.

W związku z uzyskaną informacją Dyrektor Oddziału Regionalnego AMW w W. pismem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] wezwał M. S. do zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego wypłacanego od [...] lipca 2010 r. do [...] kwietnia 2018 r. W związku z brakiem zwrotu świadczenia Dyrektor decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] orzekł o nadpłacie świadczenia mieszkaniowego na rzecz M. S. za okres od [...] lipca 2010 r. do [...] kwietnia 2018 r. w kwocie 84 600,00 zł i zobowiązaniu ww. do zwrotu kwoty 84 600,00 zł.

Organ odwoławczy dodał też, że na skutek odwołania strony Prezes AMW wydał decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. o nadpłaceniu przez Dyrektora Oddziału na rzecz M. S. świadczenia mieszkaniowego za okres od [...] lipca 2010 r. do [...] kwietnia 2018 r. w kwocie 84 600,00 zł i zobowiązaniu M. S. do zwrotu kwoty 84 600,00 zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego AMW w W. decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] odmówił M. S. wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wystąpienie w rozpatrywanej sprawie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

M. S. wniosła w ustawowym terminie odwołanie do Prezesa AMW. Podniosła, że do nabycia lokalu mieszkalnego doszło w czasie, kiedy nie była jeszcze żołnierzem zawodowym, dlatego też przysługuje jej realizacja prawa do zakwaterowania w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Zdaniem strony interpretacja przepisów, na podstawie których organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, była niewłaściwa i krzywdząca.

Prezes Agencji Mienia Wojskowego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] stwierdził, że skarżąca skorzystała z preferencyjnych zasad wykupu lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego. Strona zaspokoiła potrzeby mieszkaniowe przy udziale pomocy państwa.

W ocenie Prezesa AMW nie ma znaczenia fakt, że w dacie nabycia przedmiotowego lokalu mieszkalnego M. S. nie była żołnierzem zawodowym. Organ podkreślił, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t.j. Dz.U. z 2018 r. 133 z późn. zm.) nie odnosi się do czasu, w jakim nastąpiło nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego, jak również nie precyzuje żadnych innych okoliczności, w których doszło do nabycia lokalu mieszkalnego. Ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy osoba posiadająca obecnie status żołnierza kiedykolwiek skorzystała z pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane. Jeżeli odpowiedź jest twierdząca, niewątpliwie spełniona została przesłanka negatywna do wypłaty skarżącej świadczenia mieszkaniowego, określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu.

Wyczerpanie przesłanki art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP ma miejsce również wtedy, gdy nabycie lokalu w sposób określony w tym przepisie nastąpiło na rzecz małżonka żołnierza. Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny przez małżonka, czyli osobę inną niż żołnierz zawodowy (niezależnie od daty jego nabycia, tj.: przed zawarciem czy po zawarciu związku małżeńskiego, panującego ustroju majątkowego pomiędzy małżonkami oraz okoliczności czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka), wyłącza możliwość skorzystania przez żołnierza z prawa do zakwaterowania, w tym również z wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

Przeszkodą w wypłacie żołnierzowi świadczenia mieszkaniowego jest okoliczność, iż osoba będąca żołnierzem przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej nabyła lokal mieszkalny z bonifikatą na warunkach określonych w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy.

W przeciwnym przypadku z pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych można byłoby korzystać więcej niż jeden raz. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego podwójnego osiągnięcia korzyści przez żołnierza, który to przed powołaniem do służby zabezpieczył swoje potrzeby mieszkaniowe przy udziale środków publicznych.

M. S. odwołując się od decyzji organu I instancji o odmowie wypłaty świadczenia mieszkaniowego, powołała wydany w dniu 18 maja 2016 r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 2439/14. Prezes AMW nie podzielił poglądu wyrażonego w uzasadnieniu ww. wyroku NSA. Organ podkreślił, że przepisy ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (t.j. Dz.U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.) oraz ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., dotyczące zaspokajania potrzeb mieszkaniowych dedykowane były nie tylko żołnierzowi zawodowemu, ale i innym osobom uprawnionym, w tym emerytom i rencistom wojskowym, członkom rodziny zmarłego żołnierza i emeryta wojskowego, a także pracownikom cywilnym wojska. Kolejne przepisy ustawowe w okresie od 1 lipca 2004 r. do 30 czerwca 2010 r. umożliwiały – za zgodą Ministra Obrony Narodowej – przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym osobom innym niż żołnierz zawodowy. Zatem nabycie lokalu mieszkalnego z bonifikatą od Agencji następowało generalnie na rzecz różnych osób uprawnionych, tj. żołnierzy, byłych żołnierzy i innych osób. Uprawnionym do złożenia wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego jest tylko żołnierz zawodowy i w trakcie postępowania w tej sprawie organ bada m.in. czy zaszły przesłanki negatywne wskazane w art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy o zakwaterowaniu. Ustawodawca celowo wskazał, że przeszkodą w wypłacie świadczenia mieszkaniowego jest nabycie lokalu mieszkalnego z bonifikatą nie tylko od Agencji, ale również od jednostki samorządu terytorialnego czy Skarbu Państwa przez żołnierza, który przed powołaniem do służby mógł zabezpieczyć swoje potrzeby mieszkaniowe przy udziale środków publicznych, niezależnie czy w owym czasie był żołnierzem zawodowym, czy osobą niebędącą żołnierzem zawodowym.

Zarząd Zasobów Mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji również prowadzi sprzedaż lokali na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP na rzecz osób wymienionych w art. 87 ustawy o AMW. Zatem nabycie lokalu przez byłego policjanta, który wstąpił do zawodowej służby wojskowej, przeczy tezie jakoby nabycie musiało nastąpić wyłącznie w trakcie służby wojskowej. Do wystąpienia przesłanki negatywnej wystarczy, że potrzeby mieszkaniowe tej osoby zostały zaspokojone poprzez nabycie lokalu z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia z użyciem środków z budżetu publicznego.

Organ zauważył, że wymienione w punktach ust. 6 art. 21 uprawnienia, z którymi ustawodawca wiąże negatywne skutki w postaci utraty prawa do zakwaterowania dotyczą świadczeń, które w sposób docelowy i trwały zaspokajają potrzeby mieszkaniowe osób, które z nich skorzystały, a nie świadczeń wypłacanych na bieżąco czy doraźnie.

Ustawodawca stosownie do art. 21 ust. 10 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie pozbawia żołnierza prawa do zakwaterowania w miejscu pełnienia służby we wszystkich formach zakwaterowania, jeżeli nabycie lokalu od Agencji, jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa nastąpiło w miejscowości innej niż ta, w której żołnierz pełni służę, albo w miejscowości pobliskiej. W takich okolicznościach żołnierzowi nadal przysługuje zakwaterowanie w internacie lub kwaterze internatowej. Ustawodawca w sposób zamierzony dopuszcza taki wyjątek w celu zachowania pełnej dyspozycyjności żołnierza, związanej z prawidłowym wykonywaniem obowiązków w miejscu skierowania do pełnienia służby.

Zdaniem organu przyjąć należy, że ustawodawca konstruując normę negatywną określoną w art. 21 ust. 6 pkt 3, objął nią wszelkie stany faktyczne, niezależnie od okoliczności, czy do nabycia lokalu przez żołnierza doszło przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej, czy w trakcie jej pełnienia. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie mogła zatem skutecznie nabyć uprawnienia do zakwaterowania, skoro skorzystała z jednej z państwowych form pomocy mieszkaniowej, wymienionej w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].

Wskazanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez jego niewłaściwe stosowanie i wadliwą wykładnię polegające na jego zastosowaniu w przedmiotowej sprawie do osoby nie mającej statusu "żołnierza" i do zdarzenia prawnego sprzed daty wejścia ww. normy w życie, a w konsekwencji pozbawione podstawy prawnej przyjęcie, iż w obowiązującym systemie prawnym istnieje zakaz korzystania z pomocy publicznej w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych więcej niż jeden raz;

2) zasady lex retro non agit, jako elementu zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, poprzez stosowanie przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych R.P., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2010 r, do stanów prawnych mających miejsce i zrealizowanych przed datą wejścia w życie tego przepisu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej zawarty w decyzji pogląd organu opiera się na wadliwej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisu. Do nabycia lokalu mieszkalnego doszło w czasie, kiedy strona nie była jeszcze żołnierzem zawodowym. Przysługuje jej zatem realizacja prawa do zakwaterowania w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

Prawo do wypłaty świadczenia mieszkaniowego wynika z treści i charakteru stosunku prawnego wiążącego żołnierza z Siłami Zbrojnymi. Ma zapewnić prawidłowe wykonywanie obowiązków wynikających ze stosunku służbowego. Świadczenie mieszkaniowe skierowane jest do żołnierzy, którzy pomimo ciążącego na państwie obowiązku zapewnienia im zakwaterowania w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, we własnym zakresie zaspokajają potrzeby mieszkaniowe.

Zdaniem skarżącej prawidłowa interpretacja art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP powinna uwzględniać zarówno wykładnię językową, jak i celowościową, systemową i historyczną. Przy takim założeniu prowadzi ona do odmiennych wniosków niż przyjęły organy administracji. Ustawodawca w tym przepisie posługuje się pojęciem żołnierza, uzależniając powstanie negatywnej przesłanki korzystania ze świadczenia mieszkaniowego od nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą lub pomniejszeniem ceny nabycia przez "żołnierza". Wykładnia językowa wskazuje, zatem na to, że przesłanka ta nie ziszcza się, gdy lokal mieszkalny nabyty został przez osobę cywilną, przed powołaniem jej do służby wojskowej, nie jest to bowiem nabycie lokalu mieszkalnego przez żołnierza.

Art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu posługuje się pojęciem żołnierza, uzależniając powstanie negatywnej przesłanki korzystania ze świadczenia mieszkaniowego od nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą lub pomniejszeniem ceny nabycia przez żołnierza. Norma art. 21 ust. 6 ustawy nie może natomiast odnosić się do zaspokajania potrzeb zbiorowych społeczności przy udziale środków Skarbu Państwa przed powołaniem do służby wojskowej.

Skarżąca nie może być objęta negatywną przesłanką przepisu z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, gdyż przepis ten w brzmieniu obowiązującym wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. a po tej dacie skarżąca jako żołnierz zawodowy, nie zrealizowała swego prawa do zakwaterowania w sposób przypisywany przez organy Agencji Mienia Wojskowego.

W dniu złożenia wniosku z dnia [...] lipca 2010 r. o przyznanie świadczenia mieszkaniowego przysługiwało jej prawo, jako żołnierzowi zawodowemu, do zakwaterowania w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, jak również prawo do świadczenia zamiennego w postaci wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

Skarżąca podkreśliła, iż zasada niedziałania prawa wstecz stanowi podstawową zasadę porządku prawnego opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, zwana dalej "P.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Sąd, rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, stwierdza, że skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego, jakim jest prawo do zakwaterowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 i 2 wyżej powołanej ustawy o zakwaterowaniu, żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości.

Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form:

1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego;

2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej;

3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

Żołnierz służby stałej wybiera, na swój wniosek, jedną z ww. form zakwaterowania (art. 21 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu).

Ustawodawca określił również przesłanki negatywne, których spełnienie pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania oraz form zastępczych realizacji tego prawa. W świetle art. 21 ust. 6 ww. ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10:

1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004r.;

2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004r.;

3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia;

4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36);

5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.

Wystąpienie każdego z tych przypadków musi więc być traktowane jako stan, w którym potrzeby mieszkaniowe żołnierza są zaspokojone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się ponadto, że z powyższego wynika, że świadczenie mieszkaniowe jest sposobem, za pomocą którego Państwo zapewnia dyspozycyjność osób, które dobrowolnie podjęły się służby wojskowej i mają obowiązek podporządkować się jej rygorom. Prawo do lokalu nie ma więc charakteru pomocy dla rodziny żołnierza, ale ma zapewnić prawidłowe wykonywanie przez niego obowiązków wynikających ze stosunku służbowego (por. np. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2497/12, dostępny na www.nsa.gov.pl).

Należy zatem wskazać, że w sytuacji, gdy żołnierz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponieważ nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia i w związku z tym, należy uznać, że żołnierz ten może być dyspozycyjny, a tym samym może w sposób prawidłowy wykonywać obowiązki wynikające ze stosunku służbowego. Skoro zachodzą przesłanki negatywne, których spełnienie pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania oraz form zastępczych realizacji tego prawa, należy przyjąć, że ustawodawca zdecydował, że nie można wspierać żołnierza, który ma zaspokojone potrzeby w sposób umożliwiający prawidłowe wykonywanie przez niego obowiązków wynikających ze stosunku służbowego.

Warto też wskazać, że powołany przepis, tak jak prawidłowo wskazał Prezes AMW w zaskarżonej decyzji, nie odnosi się do kwestii czasu, w jakim nabyto lokal mieszkalny. Bez znaczenia jest zatem okoliczność, w jakiej dacie żołnierz nabył ww. lokal i czy miało to miejsce przed wstąpieniem do wojska. Istotne jest bowiem to, czy żołnierz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w sposób umożliwiający prawidłowe wykonywanie przez niego obowiązków wynikających ze stosunku służbowego.

W rozpoznawanej sprawie z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] maja 1996 r. nabyła przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej na preferencyjnych zasadach – z bonifikatą – lokal mieszkalny nr [...] położony w O. przy ulicy [...], na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a więc na zasadach przewidzianych w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu.

Z treści aktu notarialnego z dnia [...] maja 1996 r., Rep. [...] wynika, iż nabywcy, tj. skarżąca M. S. oraz jej mąż D. S. nabyli od gminy [...] odrębną własność lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w O. przy ul. [...] wraz ze stosownym udziałem w działce gruntu i udziałem w nieruchomości wspólnej za cenę 50% wartości lokalu (§ 5 umowy sprzedaży). Pomniejszenie ceny nabycia ww. nieruchomości wynikało z zastosowania przepisu Uchwały nr [...] Rady Miasta O. z dnia [...] października 1995 r. w sprawie określenia kryteriów przeznaczania do sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność gminy oraz zasad sprzedaży budynków. Stosownie do § 7 ust. 3 tej uchwały: "W przypadku sprzedaży mieszkania za gotówkę stosowana jest ulga w wysokości 50% wartości mieszkania". Ulga ta została zastosowana przy nabyciu przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

Nie ma znaczenia, że w dacie nabycia ww. lokalu mieszkalnego skarżąca nie była żołnierzem zawodowym, ponieważ powołany przepis nie odnosi się do czasu, w jakim nastąpiło nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego, jak również nie precyzuje żadnych innych okoliczności, w których doszło do nabycia lokalu mieszkalnego.

Wobec tego, w kontekście powyższych rozważań za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi o naruszeniu przez Prezesa AMW art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu. Sąd podkreśla jeszcze raz, że z wyjątkiem powołanego przez skarżącą ww. wyroku NSA, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przesłanki negatywne, określone w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu, nie odnoszą się do kwestii czasu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12 wskazał, że oczywistym jest, że przypadki wskazane w tym przepisie dotyczyć mogą zdarzeń zaistniałych w przeszłości (dostępny na www.nsa.gov.p). W konsekwencji należy przyjąć, że żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, jeżeli on sam lub jego małżonek kiedykolwiek wcześniej skorzystali z jednej z form zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, o których mowa w art. 21 ust. 6 tej ustawy (por. także wyroki NSA z: 11 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 1139/12; 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2922/15; wyroki WSA w Warszawie z: 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1324/17, 19 września 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 45/18 – dostępne na www.nsa.gov.pl).

Warto też wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie wykładni przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, w uzasadnieniu wyroku z 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2922/15, podniósł, że z ww. przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że wyłączone jest uprawnienie żołnierza zawodowego do zakwaterowania, jeżeli jego małżonek nabył lokal mieszkalny z bonifikatą od wyszczególnionych w przepisie podmiotów. Nie ma w tym przypadku znaczenia to, czy mieszkanie nabyte z bonifikatą nadal jest w posiadaniu małżonka żołnierza zawodowego, ani także to, czy małżeństwo zawarte zostało przed czy po nabyciu lokalu. Nie jest też istotne, czy małżeństwo trwa dalej.

Odnosząc się do zarzutu skargi, warto też w tym miejscu przytoczyć pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 21 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 3100/19, który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości aprobuje.

I tak NSA stwierdził, iż w wyrokach z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1480/18 oraz z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1418/18, Naczelny Sąd Administracyjny przeanalizował art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, sięgając przy tym do historycznych uwarunkowań prawa żołnierza do zakwaterowania. Wyjaśnił, że z jego treści wynika, że wyłączone jest uprawnienie żołnierza zawodowego do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek nabył kiedykolwiek lokal mieszkalny z bonifikatą od wskazanych w powyższym przepisie podmiotów. Przepis ten nie wyłącza prawa do zakwaterowania, a tym samym i prawa do świadczenia mieszkaniowego, jedynie w przypadku, gdy nabycie lokalu od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego miało miejsce w okresie pozostawania żołnierzem zawodowym. Wprawdzie, jak stwierdził NSA, taki pogląd wyrażony został w jednym z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze I OSK 2439/14, na który powołuje się skarżący (na marginesie – w skardze kasacyjnej skarżący powołał się również na wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 919/17, który jednak został uchylony właśnie wyrokiem NSA z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1480/18), jednak pogląd w nim wyrażony jest odosobniony i nie zasługuje na aprobatę.

Dodać należy, w ślad za NSA, że przepisy ustawy od czasu jej uchwalenia były wielokrotnie nowelizowane. Zmianom ulegało nazewnictwo instytucji prawnych, przewidujących uprawnienia żołnierzy i innych osób wraz z przesłankami ich nabywania czy utraty. Do 30 czerwca 2004 r. przepisy ustawy przyznawały uprawnienia do kwater nie tylko żołnierzom zawodowym, ale również innym osobom w szczególnie uzasadnionych przypadkach (art. 29), po tej dacie – innym osobom w sytuacji wyjątkowej (art. 29), a po 1 lipca 2010 r. innym osobom, o ile zaspokojone są potrzeby mieszkaniowe żołnierzy (art. 68 ust. 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego). Od jednostek samorządu terytorialnego lokale mogli nabywać wszyscy bez względu na status zawodowy, o ile posiadali status najemcy. Podobnie od Agencji lokale mogli nabywać nie tylko żołnierze ale również inne osoby, a różnica dotyczyła wyłącznie wysokości bonifikaty. Należy też zauważyć, że przepisy o zbywaniu lokali (obecnie umiejscowione w ustawie o Agencji Mienia Wojskowego) były i nadal są wspólne dla służb mundurowych podległych MSWiA. Nie do przyjęcia jest pogląd, że z ustawy o zakwaterowaniu nie wynika zakaz korzystania z pomocy w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych przez Państwo więcej niż raz w życiu. Wprawdzie zakaz taki nie jest wyrażony wprost, tym niemniej wynika on z sensu przepisów obowiązujących wcześniej i obecnie. I tak do lipca 2004 r. obowiązywał art. 47 ust. 9, na podstawie którego ekwiwalent pieniężny za rezygnację z osobnej kwatery stałej (jako forma realizacji "prawa do kwatery") nie należał się osobie uprawnionej (a więc nie tylko żołnierzowi), jeśli zajmowała ona lokal w zasobach jednostki samorządu terytorialnego i nie przekazała go do dyspozycji tych podmiotów. W ocenie Sądu, świadczy to o tym, że żołnierz, jako m.in. osoba uprawniona, nie mógł skorzystać z dwóch form zakwaterowania: w postaci pieniężnej – od Agencji i rzeczowej – np. od gminy. Podobna regulacja dotyczyła samych lokali, niemniej w odniesieniu do małżonków – art. 41 ust. 4 ustawy. Również uchylony już art. 87 ustawy stanowił zaporę do uzyskiwania wielokrotnej pomocy państwa w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Obecnie jego odpowiednikiem jest właśnie art. 21 ust. 6. Zaakceptowanie poglądu skarżącej byłoby równoznaczne z uznaniem, że każdy podmiot, w tym również ten, który skorzystał z pomocy państwa z racji pełnienia służby w innej niż siły zbrojne formacji mundurowej, będzie mógł, w przypadku powołania do zawodowej służby wojskowej – kolejny raz otrzymać pomoc Państwa w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Taka interpretacja przepisów art. 21 ust. 6 ustawy stoi w sprzeczności z ich treścią oraz funkcją, jaką miały pełnić, czyli wykluczenia możliwości parokrotnego korzystania z pomocy Państwa, tym bardziej, że przepisy dotyczące nabycia lokali od Agencji czy Skarbu Państwa, jak już wcześniej wskazano, są wspólne m.in. dla żołnierzy, policjantów, strażaków, funkcjonariuszy BOR, czy funkcjonariuszy Straży Granicznej. Skoro zatem przepisy ustawy umożliwiały i umożliwiają nabycie lokalu z zasobów Agencji nie tylko żołnierzom ale także innym osobom – art. 79 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego – to należy przyjąć, że nabycie lokalu w charakterze "innej osoby" (nie jako żołnierza) wyczerpuje negatywną przesłankę prawa do zakwaterowania z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.

Sąd – odnosząc się do argumentacji skargi w zakresie odwołania się przez Prezesa AMW w zaskarżonej decyzji do wcześniejszych unormowań prawnych, jak również do świadomości Skarżącej przy nabyciu ww. lokalu – stwierdza, że w sprawie istotne znaczenie miała odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego lub jej małżonek kiedykolwiek wcześniej skorzystał/skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu. Skoro w rozpoznawanej sprawie odpowiedź ta jest twierdząca, to Skarżącej, jako żołnierzowi zawodowemu, nie przysługiwało uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu. W tym kontekście za prawidłowe należało uznać stanowisko organów administracyjnych obu instancji: Prezesa AMW wyrażone w zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2018 r. i Dyrektora Oddziału Regionalnego AWM w W. wyrażone w decyzji z [...] października 2018 r.

Sąd, mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.