Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 353/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 16
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant asystent sędziego Daria Przybylska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego i odmowy jego przyznania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., nr [...]. A. P.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 353/19

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Burmistrz K., w trybie postępowania wznowieniowego, uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] r. nr [...] dotyczącą przyznania M. W. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W., ur. 24.03.2006 r. i odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W., ur. 24.03.2006 r. w okresie od 01.04.2016 r. do 30.09.2017 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. podniósł, że jest ojcem dwóch córek – J. W., ur. 06.04.2001 r. i młodszej M. W. ur. 24.03.2006 r. Z uwagi na to, że mama młodszej córki zmarła tragicznie 25.04.2009 r., sprawuje pełną i pełnoprawną opiekę nad drugą córką. Jedynym powodem uchylenia wcześniejszej decyzji odmownej było powołanie się tylko i wyłącznie na treść złożonego wyroku rozwodowego sygn. akt [...], z którego wynika, że władza rodzicielska nad starszą córką J. W. została powierzona obojgu rodzicom, natomiast miejscem zamieszkania dziecka jest przy matce, a ojciec ma płacić na rzecz dziecka alimenty. Odwołujący zauważył, że we wniosku o świadczenie wychowawcze składanym elektronicznie napisał, że jest osobą rozwiedzioną, co również potwierdził osobiście podpisując wniosek w MGOPS w K. - nikt wtedy tego nie kwestionował i nie doprecyzował.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie zaś z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W dniu 14 kwietnia 2016 r. M. W. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na zamieszkujące i będące na jego utrzymaniu drugie dziecko – M. W. ur. 24.03.2006 r., traktując córkę jako kolejne dziecko w wieku poniżej 18 roku życia, bowiem w składzie rodziny prócz siebie i w/w córki wskazał córkę J. W., ur. 06.04.2001 r. Na tej podstawie, decyzją z dnia [...] r. nr [...], przyznano M. W. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 01.04.2016 r. do 30.09.2017 r., uznając tym samym, iż zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W dniu 29 sierpnia 2017 r. do MGOPS w K. wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w Ł. I Wydział Cywilny z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt: [...], z treści którego wynika, iż miejscem zamieszkania jednej z córek M. W. – J. W. - uwzględnionej w składzie rodziny, jest miejsce zamieszkania jej matki.

Okoliczność powyższa wyszła na jaw przed Burmistrzem K. po dacie wydania decyzji z dnia [...] r., znak:[...], ale istniała już w dacie wydania decyzji. Burmistrz K., kierując się powyższą okolicznością - na podstawie normy zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną ustalającą prawo M. W. do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W., a następnie zaskarżoną decyzją w całości uchylił własną, ostateczną decyzję z dnia [...]r., znak: [...] i orzekł w zakresie wniosku - odmawiając M. W. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W., ur. 24.03.2006 r. na okres 2016/2017.

Bezspornym jest, iż w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, mające wpływ na ustalenie uprawnień M. W. do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie i istniejące w dniu wydania decyzji ([...]r.), a nieznane organowi, który wydawał decyzję.

Przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczenia wychowawczego oraz zasady jego wypłaty.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2018r. póz. 2134, z późn. zm.). Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców; (art. 2 pkt 16). Z powyższej regulacji wywieść należy, iż na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jedynie faktyczne zamieszkiwanie z dzieckiem i sprawowanie nad nim opieki, stwarza możliwość zaliczenia go do członków rodziny bądź też przedstawienie orzeczenia sądu powszechnego stanowiącego o opiece naprzemiennej i wywiązywanie się ze sprawowania tej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stanęło na stanowisku, że pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. Skoro w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia rodziny, a językowa wykładnia tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, to należy uznać, że ustawodawca - na gruncie omawianej ustawy - instytucję rodziny rozumiał tak, jak wyraził to w ww. definicji. Powyższy przepis jest przepisem szczególnym i - jako taki - musi być wykładany ściśle. Jakakolwiek zatem jego wykładnia rozszerzająca nie jest uzasadniona. Organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. - ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, (za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2018r., sygn. akt I OSK 2997/17, LEX nr 2496736). Przedstawione stanowisko w zakresie wykładni art. 2 pkt 16 przedmiotowej ustawy jest zgodne z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowaną przykładowo w wyrokach: z dnia 22 sierpnia 2017r. o sygn. akt I OSK 947/17; z dnia 4 października 2017r. sygn. akt I OSK 778/17; z dnia 17 listopada 2017r. o sygn. akt I OSK 1046/17; z dnia 22 marca 2018r. sygn. akt I OSK 2302/17.

Z materiału dowodowego przedstawionego w sprawie wynika, że J. W., od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Ł. I Wydział Cywilny z dnia l czerwca 2010 r., sygn. akt:[...], na gruncie przedmiotowej ustawy nie może być zaliczana do członków rodziny M.W., bowiem jej miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania matki. Powyższej wskazana okoliczność - powoduje, że J. W. nie może zostać potraktowana jako pierwsze dziecko strony w rozumieniu powołanych przepisów prawa, w związku z czym świadczenie wychowawcze na córkę – M. W., przy brzmieniu wniosku z dnia 14 kwietnia 2016 r. stronie nie przysługuje.

Przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wykazało, iż w sprawie zaszła przesłanka wznowieniowa, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a to obligowało do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie Burmistrz Miasta K. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] uchylając własną ostateczną decyzję z dnia [...] r., nr [...] jednocześnie merytorycznie rozstrzygnął w zakresie wniosku z dnia 14 kwietnia 2016 r. i odmówił Panu M. W. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W. w okresie od 01.04.2016 r. do 30.09.2017 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. podniósł, że jedynym powodem uchylenia wcześniejszej decyzji było powołanie się tylko i wyłącznie na treść złożonego wyroku rozwodowego o sygn. akt [...], z którego wynika, że władza rodzicielska nad starszą córką J. W. została powierzona obojgu rodzicom, natomiast miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce, a ojciec ma płacić na rzecz dziecka alimenty. W sytuacji, gdy miejsce pobytu córki J. W. określone jest przy jednym z rodziców i jednocześnie orzekane są w szerokim zakresie kontakty z drugim z rodziców (np. z możliwością zabierania dziecka na weekendy do swojego miejsca zamieszkania, spędzania z nim wakacji i świąt - tak jest w wyroku), to w rzeczywistości dochodzi do podzielenia w czasie wykonywania pieczy nad dzieckiem. Możliwość realizacji kontaktów z dzieckiem poza kontrolą drugiego z rodziców zawsze wiąże się z czasowym sprawowaniem pieczy nad dzieckiem. Nie sposób przy tym wymagać, aby w każdym przypadku pozostawanie pod pieczą obojga rodziców pozostawało w idealnej proporcji po 50% czasu. Trudno też przyjąć, że jakaś ściśle określona ilość czasu pod pieczą jednego z rodziców np. 40%, oznacza sprawowanie opieki naprzemiennej, a już 30 % czasu oznacza, że taka opieka nie jest sprawowana. Zawsze powinny decydować konkretne okoliczności danego przypadku, a ich ustalenie i ocena czy występuje opieka naprzemienna należy do organu właściwego realizującego świadczenia wychowawcze - w tym przypadku przez MGOPS w K.

Skarżący nie zgodził się również z organem w kwestii braku sprawowania opieki naprzemiennej nad drugą z córek. Organy nie dostrzegły istotnej kwestii, iż w dacie wydania wyroku rozwodowego nie istniało pojęcie opieki "naprzemiennej", zostało ono wprowadzone dopiero wraz z nowelizacją kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w 2016 roku. W takich sytuacjach orzecznictwo nie wyklucza możliwości sprawowania tego rodzaju opieki, mimo braku faktycznej nazwy w wyroku rozwodowym. Automatyczne czynienie założenia, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas gdy tak wprost orzekł sąd, byłoby nieracjonalne i niesprawiedliwe wobec rodziców, którzy sami ustalili taką opiekę bez ingerencji sądu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) stanowią, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., tj. w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., którą to organ uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] r. nr [...] dotyczącą przyznania M. W. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W., ur. 24.03.2006 r. i odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W., ur. 24.03.2006 r. w okresie od 01.04.2016 r. do 30.09.2017 r.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach faktycznych sprawy zasadnym było wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego z uwagi na fakt, że organ dopiero po wydaniu decyzji zapoznał się z treścią wyroku rozwodowego o sygn. akt [...], z którego wynikało, że władza rodzicielska nad starszą córką skarżącego J.W. została powierzona obojgu rodzicom, natomiast miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone przy matce.

W pierwszej kolejności wymaga zatem wyjaśnienie, że wznowienie postępowania jest instytucją prawa procesowego stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej już decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania ma charakter nadzwyczajny i stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji, w myśl której decyzje, od których nie służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w administracyjnym toku instancji są ostateczne, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepisy art. 145 § 1 k.p.a. w sposób enumeratywny wskazują na podstawy, na których może być oparte wznowienie postępowania. W kontrolowanej sprawie wznowienie postępowania oparte zostało o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W tym miejscu należy zwrócić szczególną uwagę, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. wyr. NSA z dnia 19 października 2010 r., II GSK 889/09, CBOSA).

Z uzasadnień decyzji organów obydwu instancji wynika, że nową okolicznością usprawiedliwiającą wznowienie postępowania było przedłożenie przez stronę w dniu 29 sierpnia 2017 r. wyroku Sądu Okręgowego w Ł. I Wydział Cywilny z dnia 1 czerwca 2010 r., [...], z treści którego wynikało miejsce zamieszkania córki J. W.

Nie ulega wątpliwości, że istnienie wyroku sądowego nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż skarżący występując z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego wskazał, że jest osobą rozwiedzioną. Nieznana dla Burmistrza K. była natomiast treść wyroku w zakresie dotyczącym opieki na dzieckiem M. W. Organ ten, a w ślad za nim Kolegium stwierdziły, że z wyroku rozwodowego nie wynika fakt powierzenia rodzicom opieki naprzemiennej, a skoro tak, stanowi to okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania, a w dalszej kolejności uchylenie decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Jak już wskazano wcześniej nadzwyczajny charakter wznowienia postępowania nakazuje stosowanie wykładni ścieśniającej jego przesłanek - okoliczności, o których stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5, mają być zatem istotne, a więc mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto muszą ujawnić się po wydaniu decyzji.

Brak orzeczenia w wyroku rozwodowym opieki naprzemiennej, z uwagi na niezapoznanie się przez organ z jego treścią, mógłby być uznany za okoliczność, która ujawniła się po wydaniu decyzji. W orzecznictwie prezentowany jest bowiem pogląd, że nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy z innych powodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r. sygn. akt III 1226/97, LEX nr 35503).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska, nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności, w jakich zapadały decyzje o przyznaniu świadczenia wychowawczego.

Stosownie do art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji o przyznaniu świadczenia, pod pojęciem rodziny rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Jednocześnie z przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz.U. z 2016 r., poz. 214) nie wynikało, aby do wniosku konieczne było załączenie odpisu orzeczenia rozwodowego czy orzeczenia sądu wskazującego na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną. Do wniosku należało jedynie załączyć "inne (niż wymienione w pkt 1-6 § 2) dokumenty, w tym oświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego". Skoro organ, do którego wpłynął pierwotny wniosek M. W. wraz z informacją, że jest on osobą rozwiedzioną, uznał, że nie ma potrzeby wezwania wnioskodawcy do przedstawienia wyroku rozwodowego, należy stanowczo stwierdzić, że okoliczności wynikające z treści orzeczenia sądu okręgowego nie zostały przez ten organ uznane za okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia o prawie do świadczenia wychowawczego w dniu wydawania decyzji, tj. 29 kwietnia 2016 r. Gdyby organ przyjmował, że warunkiem przyznania świadczenia jest stosownej treści orzeczenie, niewątpliwie wezwałby wnioskodawcę do przedłożenia odpisu orzeczenia.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia daje bowiem podstawy do przyjęcia, że walor "istotności" okoliczności wynikające z treści orzeczenia sądowego zyskały dopiero w okresie późniejszym, gdy nastąpiła wyraźna zmiana wykładni przepisów ustawy odnoszących do opieki naprzemiennej (przeważający stał się pogląd o wiążącej mocy treści wyroku sądowego) oraz wprowadzenie do ustawy warunku porównywalności i powtarzalności okresów sprawowanej opieki.

Podkreślenia bowiem wymaga, że analiza orzeczeń sądów administracyjnych, jakie zapadały w latach 2016-2017 wskazuje, że obecny był również i taki pogląd, iż "uznanie, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas, gdy expressis verbis takie orzeczenie znajdzie się w treści wyroku sądowego jest nieracjonalne i niesprawiedliwe wobec tych rodziców, którzy sami ustalili zasady opieki bez uprzedniej ingerencji sądu (...). W tym zakresie oceny powinny dokonać samodzielnie organy orzekające w sprawie. Zadaniem ich powinna być przede wszystkim ocena, czy sprawowana opieka nad dziećmi w wyniku wyroku sądu orzekającego rozwód oraz ustalającego wzajemne relacje w zakresie wychowania dzieci przez rozwiedzionych rodziców stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia istnienia opieki naprzemiennej, poprzez ustalenie faktycznego zakresu tej opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dzieci u każdego z rodziców. Jeśli bowiem (...) władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, a rzeczywista opieka nad dziećmi jest sprawowana w taki sposób, że w powtarzających się okresach rodzic sprawuje wyłączną opiekę nad dziećmi, to będą podstawy do uznania, że w sprawie mamy do czynienia z opieką naprzemienną" (wyr. WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2017 r., II SA/Łd 918/16, wyr. WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2016 r., II SA/Ol 1105/16, z dnia 1 grudnia 2016 r., II SA/Ol 1232/16, wyr. WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2016 r., III SA/Gd 837/16). W świetle powyższych orzeczeń istnienie orzeczenia sądowego o powierzeniu obojgu rodzicom opieki naprzemiennej nie było wówczas warunkiem uznania, że taka opieka jest faktycznie sprawowana i nie determinuje uznania dziecka za członka rodziny dla potrzeb świadczenia wychowawczego.

Wskazać należy, że dopiero rozporządzeniem z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1465) wprowadzono obowiązek uwzględnienia przez organ (a więc i przedłożenia przez wnioskodawcę) odpisu orzeczenia sądu wskazującego na pozostawanie pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, co było konsekwencją przyjęcia przez ustawodawcę, że sprawowanie opieki naprzemiennej w takim wymiarze jest warunkiem uznania dziecka za członka rodziny (nowelizacja z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemem wsparcia rodzin (Dz.U z 2017 r., poz. 1428).

Reasumując, w ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nieprzeprowadzenie przez organ, który wydał decyzję o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego dokładnej analizy sprawy i niezażądanie odpisu orzeczenia wyroku rozwodowego nie może stanowić podstawy do późniejszego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Regułą bowiem w postępowaniu administracyjnym jest prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji, a nie wydanie decyzji i dopiero w postępowaniu wznowieniowym prowadzenie postępowania dowodowego (wyr. WSA w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2013 r., II SA/Gd 147/13, CBOSA).

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stosownie zaś do treści art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu tego postępowania wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., tj. brak podstaw do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, zatem wznowienie postępowania w sprawie nie znajdowało oparcia w przesłance określonej przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i należało odmówić uchylenia decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

A.B.