Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1479/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 2-2d
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 128
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 października 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Wójt Gminy odmówił K. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad prababcią S. P., (lat 97). W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z treścią art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei zgodnie z ust. 1a omawianego przepisu, świadczenie to przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Z kolei dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych albo osoby te nie mogą wypełnić swojego obowiązku. Organ I instancji ustalił w toku postępowania, że K. K. jest prawnukiem S. P., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalono też, że K. K. zrezygnował z zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki nad prababcią. Organ I instancji stwierdził zatem, że na mocy art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego K. K. należy do kręgu osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej w stopniu znacznym S. P. (której jest prawnukiem – krewnym w linii prostej, spokrewniony w trzecim stopniu). Zdaniem organu I instancji, K. K. jest więc uprawniony do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy wykaże, że osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wójt Gminy podał, że w rozpoznawanej sprawie K. K. oświadczył, iż jego prababcia miała córkę D. N., która zmarła 12 października 1984 r. pozostawiając troje dzieci, przy czym dzieci te – wnukowie - nie są w stanie poświęcić się opiece nad babcią. Do wniosku K. K. dołączył oświadczenia i zaświadczenie wnuków S. P. – W. N. (który pracuje jako kierowca, wyjeżdża w poniedziałek a wraca w sobotę i ma na utrzymaniu czworo dzieci), D. K. (która ze względu na odległość nie może opiekować się babcią, jak również pracuje), potwierdzające wyżej wymieniony stan, a także oświadczenie i zaświadczenie A. K., że pracuje, nie mniej jej stan zdrowia nie pozwala na opiekę nad babcią. Nie wywiązują się oni zatem z obowiązku alimentacyjnego wobec swojej babci z powodu stanu zdrowia, jak również z powodu swojej pracy zawodowej. Organ I instancji stwierdził, że w sprawach, których przedmiotem jest uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego decydująca jest zasada subsydiarności państwa (w tym władz samorządowych), które ma za zadanie jedynie wspierać, a nie zastępować rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych. Wójt Gminy uznał zatem, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające stronę do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a w związku z tym odmówił jego przyznania.

W odwołaniu od powyższej decyzji Wójta Gminy K. K. oświadczył, że się z nią nie zgadza i podniósł, że opiekuje się prababcią i z tego względu zrezygnował oraz nie podejmuje zatrudnienia. Podał również, że S. P. jest wdową i jednocześnie osobą niepełnosprawną wymagającą jego pomocy przy takich czynnościach jak mycie, zakładanie pampersów, ubieranie, karmienie, pranie i gotowanie. Podniósł również, że jedyna córka S. P. nie żyje od 1984 r., zaś troje jej wnucząt nie jest w stanie podjąć się opieki nad babcią z uwagi na konieczność pracy, będącej ich jedynym źródłem utrzymania, odległość i stan zdrowia. Odwołujący się podniósł, że A. K. jest po ciężkiej operacji, przeznacza duże środki finansowe na leczenie się i pomimo tego, że prowadzi działalność gospodarczą, to jednak nie wykonuje sama żadnych czynności lecz zatrudnia pracownicę. Z kolei D. K. mieszka ok. 20 km od miejsca zamieszkania prababci i nie może zabrać jej do siebie z uwagi na zbyt małe mieszkanie. Natomiast W. N. pracuje jako kierowca i często przebywa poza domem od poniedziałku do soboty lub cały miesiąc i nie może zrezygnować z pracy, bo ma na utrzymaniu czworo dzieci oraz żonę. Odwołujący się zaznaczył, że podejmował próby pozostawienia prababci pod opieką innych osób, jednak zakończyły się one niepowodzeniem z uwagi na jej zły stan zdrowia.

Decyzją z dnia 19 października 2011 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazało, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Kolegium podało, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku, z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia. Organ II instancji podniósł, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż obowiązek alimentacyjny wobec S. P. spoczywa na jej wnukach, tj. A. K., D. K. i W. N. Kolegium podało, że z ustaleń organu I instancji wynika, że wnuki nie wywiązują się z ustawowego obowiązku alimentacyjnego wobec swojej babci z różnych powodów, tj. pracy zawodowej, odległości zamieszkania lub złego stanu zdrowia. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, gdyby któreś z trojga wnuków S. P. zrezygnowało z pracy zawodowej i podjęło się opieki nad niepełnosprawną babcią, to wnioskując o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego miałoby realną szansę na jego otrzymanie. Natomiast K. K. nie ma, zdaniem organu odwoławczego, prawnej możliwości uzyskania prawa do wnioskowanego świadczenia, albowiem w sprawach, których przedmiotem jest uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego należy wskazywać na zasadę subsydiarności państwa (w tym władz samorządowych), które ma za zadanie jedynie wspierać, a nie zastępować rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych. W tej sytuacji, wobec braku spełniania wszystkich przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy. Jednocześnie Kolegium wskazało, że K. K. może złożyć ponownie wniosek o przyznanie żądanego świadczenia w sytuacji zmiany okoliczności faktycznych.

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się K. K. i pismem z dnia 21 listopada 2011 r. wniósł na nią skargę domagając się jej uchylenia. W treści skargi K. K. powtórzył swoje argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniósł również, że na mocy art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do kręgu osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej w stopniu znacznym S. P. (której jest prawnukiem – krewnym w linii prostej, spokrewnionym w trzecim stopniu pokrewieństwa). Skarżący stwierdził, że formalnie jest zatem uprawniony do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy wykaże, że osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Skarżący uważa, że zastosowana przez organy obu instancji wykładnia jest niezrozumiała, gdyż wykazał, że osoby spokrewnione w drugim stopniu nie są w stanie sprawować opieki. K. K. podniósł, że nie istnieją ustawowe przesłanki, które stwierdzają powody niemożności sprawowania tej opieki i zaznaczył, że organy l i II instancji jako podstawę prawną odmownych decyzji wskazały zasadę subsydiarności państwa (w tym władz samorządowych), które ma za zadanie jedynie wspierać, nie zaś zastępować rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych. Skarżący zwrócił uwagę na to, że rodzina nie pozostawia najbliższej krewnej, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na barkach instytucji publicznych, lecz sama stara się zapewnić jej pełnię opieki w formie osobistych starań, w ramach obowiązku alimentacyjnego, realizując tym samym cel, określony w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarga K. K. jest uzasadniona.

Na wstępie Sąd zauważa, że ustawową materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stanowi art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), które to przepisy stanowią:

"Art. 17. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

1a. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1."

Należy zauważyć, że organy administracyjne obu instancji jako podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wskazały istnienie osób spokrewnionych w drugim stopniu ze S. P. przyjmując, że osoby te – wnuki S. P. – są w stanie sprawować opiekę nad babcią. Wnuki te, o ile w tym celu zrezygnują z pracy zawodowej, to uzyskają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zwraca uwagę na to, że organy nie wyjaśniły w jaki to faktyczny sposób opieka ta miałaby być sprawowana, to znaczy które z wnucząt - według organów - miałoby się przenieść do miejsca zamieszkania babci, porzucić swoją rodzinę lub może zabrać babcię do miejsca swego zamieszkania pomimo braku odpowiedniego pomieszczenia pozbawiając tym samym osobę w podeszłym wieku dotychczasowego jej miejsca zamieszkania itp. Zdaniem Sądu, organy administracyjne wskazując na konieczność rezygnacji z pracy zawodowej wnuków jako osób zobowiązanych do alimentacji w bliżej kolejności, w swych twierdzeniach przekroczyły granice ustanowione przytoczonymi wyżej przepisami.

Jak wynika bowiem z przytoczonego wyżej art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), żaden przepis nie wymaga od osób spokrewnionych w bliższym stopniu rezygnacji z pracy ani też nie zobowiązuje tych osób do rezygnacji z własnego miejsca zamieszkania, czy sprowadzenia babci do siebie (rezygnacji osoby wymagającej opieki z własnego miejsca zamieszkania) w celu sprawowania nad nią opieki. Tak więc, zdaniem Sądu, należy stwierdzić, że przyczyny odmowy przez organy obu instancji świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu nie mieszczą się w granicach przewidzianych przez wymienioną wyżej ustawę.

Sąd zwraca uwagę na to, że to racjonalny ustawodawca ustanowił możliwość pozyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby opiekujące się osobami niepełnosprawnymi wymienionymi w art. 17 omawianej ustawy wówczas, gdy nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. A więc, w sytuacji gdy osoba wymieniona w tym przepisie nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad taką osobą niepełnosprawną, ma ona ustawowe prawo do świadczenia pielęgnacyjnego niezależnie od dochodu rodziny osoby sprawującej opiekę, czy dochodu rodziny wymagającej opieki albowiem przepisy art. 17 ust. 2 – 2d dotyczące tej kwestii zostały uchylone przez art. 13 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. Nr 219, poz. 1706) z dniem 1 stycznia 2010 r. Jedynym ograniczeniem do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, innej niż spokrewniona w bliższym stopniu, jest istnienie osoby spokrewnionej w bliższym (pierwszym bądź drugim) stopniu, która jest w stanie sprawować opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Prawdą jest, że pojęcie "nie jest w stanie sprawować opieki" jest pojęciem nieostrym, jednak oceny tej okoliczności organy administracyjne powinny dokonać zgodnie z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Żądanie organów od osób zobowiązanych do alimentacji w bliżej kolejności (w drugim stopniu) do rezygnacji z pracy zawodowej (czy własnego miejsca zamieszkania lub nawet porzucania rodziny przez siebie założonej) w celu uzyskania przez nich świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji wniosku o ubieganie się o takie świadczenie osoby zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności i faktycznie sprawującej opiekę – jest – zdaniem Sądu - całkowicie sprzeczne z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. To właśnie wykonywanie pracy zarobkowej przez osoby spokrewnione w bliższym stopniu jest najczęściej powodem niemożności sprawowania przez nie całodobowej opieki nad osobami niepełnosprawnymi ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i jest powodem umieszczania osób niepełnosprawnych w stacjonarnych placówkach, w tym w domach pomocy społecznej, w których koszt utrzymania wielokrotnie przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając już dolegliwość psychiczną związaną z wyrwaniem osoby niepełnosprawnej z dotychczasowego środowiska.

Organy obu instancji przyjęły i z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że S. P. ma 97 lat, jest wdową oraz legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, że skarżący K. K. nigdzie nie pracuje i zrezygnował z zatrudnienia po to, żeby opiekować się niepełnosprawną prababcią, że skarżący jest zameldowany razem z prababcią pod adresem J, J 2. Tak więc przedstawione dokumenty świadczyłyby o zasadności żądania skarżącego, o ile istotnie faktycznie sprawuje on opiekę nad prababcią S. P.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że podziela w pełni stanowisko wyrażone już wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1048/10 (opubl. LEX nr 852469): "Zły stan zdrowia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu może stanowić przeszkodę w sprawowaniu przez nich opieki, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności. Nie mniej ustawodawca nie wykluczył jako przeszkody w opiece nad osobą tego wymagającą innych przyczyn, w tym pozostawania w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, co z kolei otwiera drogę do starań o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności, oczywiście pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej." Przedstawiając powyższe stanowisko Sąd orzekający podkreśla, że podziela tym samym także stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 931/10: "Gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z powodu jakichkolwiek okoliczności, a więc nie tylko z powodu jej stanu zdrowia, "nie jest w stanie sprawować opieki", pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować opiekę, nie mogą zostać pozbawieni możliwości uzyskania świadczenia, które uzyskaliby gdyby innych członków rodziny nie było." Inna interpretacja – zdaniem Sądu – byłaby w sprzeczności z przepisami Konstytucji RP, które doprowadziły do wydania orzeczeń w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego przez Trybunał Konstytucyjny, w szczególności: wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, postanowienia z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt P 38/09 czy postanowienia sygnalizacyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt S 1/10. Powyższe stanowisko jest zgodne także ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1672/11 (opubl. LEX nr 1109580): "Dokonując wykładni przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r. , zgodnie z którym, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust.1., należy mieć na uwadze nie tylko taką sytuację w której na osobie sprawującej opiekę ciąży w całości obowiązek alimentacyjny, ale również taką, gdy ten obowiązek dotyczy tylko części obowiązku alimentacyjnego, a w pozostałym zakresie obowiązek alimentacyjny wykonuje zobowiązany w pierwszej kolejności."

Sąd orzekający dostrzega, że uprawnienie wynikające z przepisu art. 17 omawianej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych może skłaniać różne osoby mające problemy ze znalezieniem zatrudnienia czy z innych powodów nie mające żadnej pracy zarobkowej do nadużywania tego przepisu w celu pozyskania dodatkowego źródła dochodu. Z tego względu jednak to organy administracyjne zobowiązane są do szczególnej wnikliwości w ustalaniu stanu faktycznego sprawy.

Nie można przyjąć, że u podstaw wydanych przez organy decyzji legły względy finansowe budżetu państwa czy samorządów, albowiem organy odmówiły przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego nie z powodu braku środków, a tylko dlatego, że – ich zdaniem – takie świadczenie mogłyby zamiast skarżącemu przyznać jednemu z wnucząt S. P., o ile wnuk czy wnuczka zrezygnowaliby z pracy w celu opieki nad babcią i wystąpiliby z takim wnioskiem. W tej sytuacji zupełnie niezrozumiała jest teza organu odwoławczego jakoby skarżący mógł ponownie złożyć wniosek o przyznanie żądanego świadczenia w sytuacji zmiany okoliczności faktycznych, przy czym organ nie wskazał okoliczności, które mogłyby ulec zmianie.

Sąd zauważa, że przyjęte przez ustawodawcę w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązanie nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego osób zobowiązanych w pierwszej bądź drugiej kolejności. S. P. ma prawo do żądania odpowiednich kwot alimentacyjnych od każdego z wnucząt na swoje utrzymanie, o ile jest to uzasadnione jej sytuacją materialną. W zakresie zasądzania alimentów obowiązują bowiem wszelkie zasady wynikające z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.). Sąd podkreśla, że obowiązek alimentacyjny zdefiniowany został w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Istnienie obowiązku alimentacyjnego jest, co wprost wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bezpośrednio związane z możliwością ubiegania się o świadczenie rodzinne i zależność tę należy uwzględniać przy interpretacji art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawnuk jest krewnym w linii prostej i jego obowiązek alimentacyjny wobec prababci powstaje, gdy nie ma dzieci bądź wnuków prababci lub gdy dzieci te bądź wnuki nie są w stanie dopełnić swego obowiązku alimentacyjnego wobec rodzica (dziadka/babci). W taki sam sposób – przy braku dzieci lub wnuków albo braku możliwości sprawowania przez nich opieki nad matką/ojcem (babcią/dziadkiem) otwiera się uprawnienie prawnuka do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji sprawowania faktycznej opieki nad prababcią wymagającą takowej.

Sąd podnosi, że zupełnie odrębną od rozpatrywanej sprawy jest leżąca wyłącznie w gestii ustawodawcy kwestia ewentualnego uregulowania zwrotu wypłacanych świadczeń pielęgnacyjnych z art. 17 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych przez osoby zobowiązane do alimentacji, które opieki nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi nie świadczą, natomiast ich sytuacja materialna pozwala na finansowanie takich świadczeń. Odrębną też sprawą jest kwestia ewentualnej bardzo dobrej sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej, której dochody byłyby w stanie pokryć nie tylko wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wraz z ubezpieczeniem, ale koszty kilku opiekunów czy pielęgniarek. Powyższa problematyka związana z bardzo dobrą sytuacją materialną osób wymagających opieki i osób zobowiązanych do alimentacji pozostaje jednak poza uprawnieniami zarówno organów administracyjnych jak i sądów.

Nie podzielając więc poglądu wyrażonego przez organy administracyjne obu instancji, który to pogląd stał się podstawą odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego, Sąd zauważa, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w stopniu umożliwiającym rozpatrzenie wniosku zgodnie z prawem, albowiem nie ustalono ponad wszelką wątpliwość, czy to skarżący faktycznie sprawuje nad nią opiekę nad prababcią S. P., skoro razem z nim i jego prababcią mieszka jedna z wnuczek – A. K., osoba zobowiązana do alimentacji w bliższym stopniu niż skarżący. Co prawda, odnośnie A. K. skarżący przedstawił dokumenty wskazujące, iż jej stan zdrowia nie pozwala na opiekę nad babcią, albowiem sama wymaga pomocy innych osób, nie mniej – zdaniem Sądu – kwestia ta wymaga wnikliwej weryfikacji i oceny.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracyjne wezmą pod uwagę przytoczone wyżej argumenty i w sposób prawidłowy ustalą stan faktyczny niniejszej sprawy.

Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdza, że zaskarżone decyzje zostały wydane niezgodnie z prawem, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił je orzekając na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – jak w wyroku.