Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1393/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3,  art. 6 h,  art. 6m  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
article: art. 21 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Teresa Randak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J. B. - zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 781 (siedemset osiemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012.749), po rozpatrzeniu odwołania pana J. B. (dalej strona) od decyzji Prezydenta Miasta Ś. znak: [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia stronie – zarządcy wspólnoty mieszkaniowej przy ul. [...] [...], [...] w Ś. wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że skarżoną decyzją Prezydent Miasta Ś. określił stronie wysokość spornej opłaty w kwocie [...] zł miesięcznie za okres od lipca do września 2013 r. i [...] zł miesięcznie począwszy od 1 października 2013 r., a następnie zaprezentowało zarzuty strony zawarte w odwołaniu stwierdzając, że zagadnienia związane z ponoszeniem spornych opłat regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2013.1399), dalej ustawa, przytaczając treść art. 6c ust.1 i 2 tej ustawy oraz jej art. 2 ust. 3 zgodnie, z którym jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (...) lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Kolegium ustaliło, że w sprawie chodzi o nieruchomość zabudowaną budynkami wielolokalowymi, zaś uchwałą z dnia [...] r. Nr [...], właściciele lokali, działając na podstawie art. 20 ustawy o własności lokali, powołali jednoosobowy zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej przedmiotowej nieruchomości w osobie strony. Tym samym strona jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłaty oraz do składania deklaracji o jej wysokości w imieniu wszystkich właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową. Strona zadeklarowała opłaty jedynie od nieruchomości wspólnej, na terenie, której prowadzona jest działalność w zakresie sprzątania nieruchomości wspólnej. Wydając decyzję organ pierwszej instancji obliczył wysokość opłaty na podstawie iloczynu liczby mieszkańców tj. [...] osoby i stawki za jednego mieszkańca.

SKO wyjaśniło, żę w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie § 3 a nie § 2 ust. 3 pkt 3 uchwały [...] Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...] r., gdyż sporna nieruchomość jest nieruchomością zamieszkałą, zaś okoliczności, na które powołuje się strona były przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12 stwierdził, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 6c ustawy są zgodne z zasadą poprawnej legislacji, zaś pojęcie właścicieli należy interpretować w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy, a pojęcie "osoby sprawującej zarząd" użyte w art. 2 ust. 3 ustawy nie może zostać uznane za niejasne i niekomunikatywne, gdyż jego treść i granice wyznacza zakres odesłania. "Pojęcie to obejmuje zatem każdy podmiot, który sprawuje zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali". Dlatego też SKO uznało za niezasadny zarzut, że art. 2 ust. 3 ustawy istniał od chwili wejścia w życie ustawy tj. od dnia 1 stycznia 1999 r. i nie budziło wówczas wątpliwości, że odnosi się on do obowiązków sformułowanych w rozdziale 3 ustawy, które to obowiązki nie mają charakteru daniny publicznej, w przeciwieństwie do opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Kolegium uznało za nieuzasadnione także inne zarzuty odwołania stwierdzając, że "w szczególności organ wskazał, że ustalając liczby osób zamieszkujących nieruchomość posługiwał się danymi pochodzącymi ze złożonych przez właścicieli poszczególnych lokali deklaracji, ich oświadczeń, a także danymi pochodzącymi z ewidencji ludności".

SKO stwierdziło, że postanowieniem z dnia [...] r. odmówiło przeprowadzenia żądanej przez stronę rozprawy, gdyż stanowisko strony co do spełnienia obowiązków dotyczących spornych opłat było znane i nie uległo zmianie, a przedmiotem sporu jest odmienna interpretacja przepisów prawa, a nadto wyraziło pogląd, że brak spełnienia obowiązku z art. 227 § 2 Ordynacji podatkowej nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji, gdyż nie wyczerpuje przesłanek określonych w art. 233 § 2 tej ustawy.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący pan J. B. wniósł o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając:

I. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 2 ust. 3 ustawy, poprzez jego interpretację niezgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, zwanej dalej Konstytucją, i przyjęcie, że na skarżącym jako osobie stanowiącej jednoosobowy zarząd wspólnoty mieszkaniowej ciążą obowiązki przewidziane w art. 6h i 6m ust. 1 ustawy, odnoszące się do odpadów komunalnych powstałych w nieruchomościach lokalowych oraz w lokalach będących własnością Miasta Ś. (dalej Miasto), jak gdyby to skarżący był właścicielem tych nieruchomości,

b) art. 6h i 6m ust. 1 ustawy poprzez ich interpretację niezgodną z Konstytucją i przyjęcie, że obowiązki wskazane w tych przepisach obciążają skarżącego także w zakresie odpadów komunalnych powstałych w nieruchomościach lokalowych oraz w lokalach będących własnością Miasta,

c) art. 60 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący wywiązał się w zakresie go obciążającym z obowiązku przewidzianego w dyspozycji art. 6h i 6m ust. 1 tej ustawy (błąd subsumpcji), a także poprzez błędne uznanie, że organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo ustalił liczbę osób zamieszkujących w budynku znajdującym się na nieruchomości wspólnej zarządzanej przez skarżącego, w sytuacji, gdy organ ten nie zastosował się do dyspozycji tego przepisu,

d) art. 64 ust. 2 i 21 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku uiszczenia kosztem jego własnego majątku opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstałymi w nieruchomościach lokalowych oraz w lokalach będących własnością Miasta, a tym samym poprzez naruszenie jego własności chronionej wskazanymi przepisami,

e) art. 21 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji, poprzez uznanie, że skarżący może być wywłaszczony ze swojego majątku na potrzeby uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstałymi w nieruchomościach lokalowych, pomimo że nie zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia przewidziane w tym przepisie,

f) art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez uznanie, że nałożenie na skarżącego obowiązku uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z jego osobistego majątku nie przekracza dopuszczalnej miary ograniczeń prawa własności przewidzianej w tych przepisach,

II. Naruszenie prawa procesowego, a to:

a) art. 122 i 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U.2012.749 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji:

- nieustalenie, czy skarżący pełni funkcję zarządcy we wspólnocie mieszkaniowej, czy też jest jej jednoosobowym zarządem,

- błędne przyjęcie, że przy ul. [...] [...] - [...] w Ś. znajduje się tylko jedna nieruchomość i jest ona zamieszkała,

b) art. 124 i 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie wyjaśnienia zasadności przesłanek, leżących u podstaw podjętej decyzji, w szczególności w odniesieniu do:

- sformułowanego w odwołaniu zarzutu niezgodności decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z art. 64 ust. 2 Konstytucji,

- wskazania podstawy prawnej, na której organ odwoławczy uznał, że skarżący jest zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz uiścić tę opłatę w imieniu wszystkich właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową, a nie w imieniu własnym,

- określenia, co organ odwoławczy rozumie pod pojęciem "całej nieruchomości", od której skarżący ma złożyć deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- uznania za bezsporne, pomimo treści odwołania, że nieruchomość przy ul. [...] [...] – [...] w Ś. jest nieruchomością zamieszkałą,

- ustalenia liczby osób zamieszkujących w budynku znajdującym się na nieruchomości wspólnej zarządzanej przez skarżącego.

Uzasadniając skargę skarżący przedstawił stanowisko organu odwoławczego prezentowane w niniejszej sprawie, a następnie stwierdził, że art. 2 ust. 3 ustawy można odnieść do niego, jednak w zakresie jego kompetencji, te zaś nie wykraczają poza nieruchomość wspólną. Nieruchomościami lokalowymi oraz lokalami należącymi do gminy skarżący ani nie zarządza, ani nie ma nad nimi kontroli, w tym co do wytwarzanych tam odpadów komunalnych, nie on zatem powinien ponosić osobiście ciężar daninowy nimi związany. Zdaniem skarżącego organowi odwoławczemu umknęło rozróżnienie nieruchomości wspólnej od nieruchomości lokalowych, twierdząc że chodzi tylko o jedną nieruchomość i to w dodatku zamieszkałą. Tymczasem nieruchomości tych jest wiele, wśród niech nieruchomość wspólna, która nie jest zamieszkała. Zatem skarżący prawidłowo złożył deklarację za nieruchomość niezamieszkałą, gdyż tylko taką zarządza i tylko wobec niej obciążać go powinny obowiązki z art. 6h i 6m ust. 1 ustawy w związku z jej art. 2 ust. 3

Skarżący wskazał, że ustawodawca przewidział możliwość pokrywania kosztów zarządu tylko w odniesieniu do nieruchomości wspólnej m. in. w zakresie opłat i wydatków na utrzymanie porządku i czystości przez właścicieli lokali (art. 14 i art. 15 ustawy o własności lokali) i w myśl przepisów tej ustawy, w zakresie nieruchomości wspólnej, którą zarządza, nie on osobiście zobowiązany jest do finansowania jej utrzymania. Skarżący zauważył, że przyjmując interpretację organu odwoławczego, choć nie zarządza nieruchomościami "lokalowymi", to jednak opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na tych nieruchomościach on sam osobiście byłby zobowiązany uiszczać. Według skarżącego z treści powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że w przypadku, gdy dochodzi do wyboru zarządu na mocy uchwały właścicieli lokali (art. 20 ustawy o własności lokali), a takim właśnie jednoosobowym zarządem wspólnoty mieszkaniowej jest skarżący, to wówczas nie ów zarząd, a właściciele lokali samodzielnie wykonują obowiązki w zakresie złożenia deklaracji o wysokości spornej opłaty i sami tę opłatę wnoszą. To oni bowiem samodzielnie zarządzają tymi nieruchomościami. Zarząd zaś wspólnoty, zarządza jedynie nieruchomością wspólną. Trybunał Konstytucyjny wyraził przy tym pogląd, że ustawa "nie modyfikuje reguł przyjętych w ustawie o własności lokali". Wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego, na której oparł się organ odwoławczy, dotyczyła wyłącznie kwestii, czy przepisy nowelizacyjne ustawy zostały sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny, nie ma przy tym w powołanym wyroku odpowiedzi na pytanie, czy zgodne z Konstytucją są przepisy nakładające obowiązek osobistego ponoszenia przez osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną ze swojego własnego majątku ciężaru spornych opłat poza nieruchomością wspólną.

Skarżący zauważył, że nie jest jasne, skąd organ odwoławczy wywodzi twierdzenie, że obowiązki, o których mowa w art. 6h i 6m ust. 1ustawy skarżący ma wykonywać w imieniu wszystkich właścicieli tworzących wspólnotę nieruchomości, skoro z treści decyzji wynika, że ma spełniać te obowiązki w imieniu własnym. Działa we własnym imieniu na ich rzecz. Tymczasem pomiędzy skarżącym a właścicielami lokali nie istnieje stosunek podstawowy stanowiący bazę dla sformułowania roszczenia o zaliczkowe ponoszenie lub chociaż zwrot na rzecz skarżącego uiszczonych opłat za sporne odpady wytworzone w lokalach należących do właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową. Ponadto skarżący nie jest płatnikiem w rozumieniu art. 8 Ordynacji podatkowej, lecz podatnikiem (art. 7 Ordynacji podatkowej) w zakresie spornych opłat. Skoro opłata ta nie stanowi kosztów zarządu nieruchomością wspólną to wspólnota mieszkaniowa nie może zobowiązać właścicieli do uiszczenia tej opłaty na ewentualny fundusz ustanowiony w tym celu. Skarżący podkreślił, że zagospodarowanie odpadów komunalnych powstałych w poszczególnych lokalach należy do sfery eksploatacji tych lokali. Wskazał na brak możliwości prawnych do żądania zwrotu takich opłat od właścicieli lokali, a przynajmniej trudność w kwalifikowaniu i dochodzeniu takich roszczeń. Skarżący stwierdził, że z decyzji obu instancji wynika wprost, że organ podatkowy ustalając liczbę osób zamieszkujących nie oparł się na dyspozycji art. 6o ustawy.

Dodatkowo skarżący podniósł, że interpretacja przyjęta przez organ odwoławczy jest niezgodna z Konstytucją, w tym z jej art. 21, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2 i 3, gdyż ustawowy obowiązek uiszczenia osobiście przez skarżącego spornych opłat za odpady wytworzone w nieruchomościach lokalowych stanowi wywłaszczenie skarżącego z jego majątku, a co najmniej jest przejawem ograniczenia jego własności, skoro zmusza go do rozporządzania swoimi środkami na opłaty za odpady wytwarzane przez osoby trzecie. W zakresie kwestionowanych przepisów ograniczenie własności skarżącego nie jest ani konieczne (opłaty mogą ponosić właściciele lokali), ani nie chroni żadnej z wartości przewidzianych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ustawa nie przewiduje odpowiedzialności subsydiarnej skarżącego z tytułu spornych opłat, ani choćby odpowiedzialności solidarnej skarżącego i właścicieli lokali tworzących wspólnotę. W konsekwencji to skarżący ma uiszczać opłaty samodzielnie, zaś ich świadczenie przez poszczególnych właścicieli jest niedopuszczalne, a jeśli byłyby przez nich uiszczone, to nienależnie. Rozważania te dotyczą treści art. 6h jaki i 6m ust. 1 ustawy.

Skarżący przytoczył fragment uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 299/14, dotyczący spółdzielni mieszkaniowych, z którego wynika, że spółdzielnie te mają tytuł, by domagać się od właścicieli lokali już z góry kwot na poczet spornej opłaty. Brak jednak analogii tego stwierdzenia z niniejszą sprawą.

Konkludując skarżący stwierdził, że art. 2 ust. 3 ustawy, a co za tym idzie także art. 64 i art. 6m ust. 1 tej ustawy, rozumiane w ten sposób, że nakładają na skarżącego obowiązki w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi powstałymi na nieruchomościach lokalowych oraz w lokalach stanowiących własność Miasta, są niezgodne z art. 21 ust. 2 Konstytucji oraz art. 64 ust. 2i art. 21 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji. Podał, że w opisanym przypadku sąd administracyjny ma kompetencje do stwierdzenia niekonstytucyjności wskazanych przepisów we własnym zakresie (postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2070/14).

Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji i jej argumentację.

W piśmie z dnia 6 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał przedstawione w skardze zarzuty w całości, a nadto wskazał na zmianę ustawy, w tym jej art. 2 ust. 3 co oznacza, że po tej nowelizacji stało się już zupełnie niewątpliwe, że zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie jest adresatem obowiązków w zakresie składania deklaracji i uiszczania spornych opłat, a kierunek zmiany dokonanej przez ustawodawcę stanowi potwierdzenie stanowiska skarżącego prezentowanego w toku postępowania przed organami podatkowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna również z przyczyn w niej niewskazanych.

Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem sporu była kwestia ustalenia zobowiązanego do uiszczenia spornej opłaty oraz prawidłowości jej określenia.

Skarżący twierdził, że pełniąc funkcję jednoosobowego zarządu wspólnoty mieszkaniowej, nie ciąży na nim obowiązek ponoszenia spornych opłat czy składania stosownej deklaracji o wysokości tej opłaty, w stosunku do nieruchomości lokalowych i lokali będących własnością Miasta, a wyłącznie w stosunku do nieruchomości wspólnej, która jest niezamieszkała i którą skarżący zarządza, a nadto wskazał na błędne ustalenie liczby osób zamieszkujących w budynkach znajdujących się na nieruchomości wspólnej zarządzanej przez skarżącego.

Organ odwoławczy uznał natomiast, że skarżący jako zarządca wspólnoty mieszkaniowej jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji o wysokości spornej opłaty od całej nieruchomości, w imieniu wszystkich właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową oraz do jej uiszczenia, gdyż sprawuje zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, zaś organ podatkowy ustalając liczbę osób zamieszkujących nieruchomość posługiwał się danymi pochodzącymi ze złożonych przez właścicieli poszczególnych lokali deklaracji, ich oświadczeń, a także danymi pochodzącymi z ewidencji ludności.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy podnieść, że po dniu jej wydania uległ zmianie stan prawny regulowany ustawą, w tym jej przepis art. 2 ust. 3, który został zmieniony przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. (Dz.U.2015.87), z dniem 1 lutego 2015 r. Poprzednio przepis ten stanowił, że "jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (...)", lub "właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany". Od dnia 1 lutego 2015 r. przepis ten stanowi, że "jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową". Ponadto dodano przepis art. 2 ust. 3a, w którym wskazano na wspólnotę mieszkaniową, jako ponoszącą wynikające z ustawy opłaty bez ograniczeń oraz sposób ponoszenia tych opłat przez każdego z właścicieli lokali (w części). Tym samym z dniem 1 lutego 2015 r. przestał istnieć przedmiot sporu dotyczący podmiotu, na którym ciążą obowiązki właściciela w przypadku nieruchomości zabudowanej budynkami wielolokalowymi, w której ustanowiono odrębną własność lokali. Jest oczywiste, że z tym dniem podmiotem tym nie jest osoba sprawująca zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, a wyłącznie wspólnota mieszkaniowa (spółdzielnia mieszkaniowa) jako odrębne podmioty prawa. W zakresie dotyczącym tej zmiany ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych ani nie reguluje jej stosowania do czasu zmiany i od chwili tej zmiany, co może oznaczać, że zmiana ta nie wywiera skutków prawnych z mocą wsteczną.

Należy w tym miejscu zauważyć, że sąd orzekający w sprawie ocenia legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o stan prawny istniejący w dacie jego wydania tj. przed dniem 1 lutego 2015 r. Warto również wskazać, że przepis art. 2 ust. 3 w brzmieniu obowiązującym do dnia zmiany był przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, który w pkt 3 wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sprawa K 17/12, uznał że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy są zgodne z art. 2 Konstytucji (zasada poprawnej legislacji) wskazując, że użyte tam pojęcia właścicieli należy interpretować w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 tej ustawy, zaś odesłanie do ustawy o własności lokali oznacza, że nałożone na właścicieli obowiązki, o których mowa w art. 6h i 6m ust. 1 ustawy, w zależności od stanu faktycznego i prawnego są wykonywane: po pierwsze – przez osobę fizyczną albo prawną, której właściciele lokali w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust. 1 in principio ustawy o własności lokali); po drugi - przez osobę fizyczną albo prawną, której właściciele lokali w umowie zawartej w formie aktu notarialnego po ustanowieniu odrębnej własności lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust. 1 in fine ustawy o własności lokali) i po trzecie – przez właścicieli samodzielnie (art. 19-20 ustawy o własności lokali). Zarząd kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali). Nie ma przy tym merytorycznego znaczenia posługiwanie się przez prawodawcę pojęciem "osoby sprawującej zarząd nieruchomością" w ustawie o utrzymywaniu czystości i pojęciami "zarząd" lub "zarządca" w ustawie o własności lokali. Pojęcie "osoby sprawującej zarząd" użyte w art. 2 ust. 3 ustawy obejmuje "każdy podmiot, który sprawuje zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali". Należy przy tym podkreślić, że Trybunał nie miał na uwadze zarządu z art. 20 tej ustawy, skoro wskazał ten przepis jako podstawę do wypełnienia spornych obowiązków przez właścicieli (lokali) samodzielnie.

Zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 zd. 1 ustawy o własności lokali, jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Tak ustanowiony zarząd odmiennie od zarządu w znaczeniu funkcjonalnym (art. 18 ustawy o własności lokali) stanowi zarząd w znaczeniu podmiotowym. Zarząd taki (powołany na podstawie art. 20 ustawy o własności lokali) jest organem wewnętrznym wspólnoty, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o organach osoby prawnej (art. 331 k.c.). Jego działanie, odmiennie od działania zarządcy – jest działaniem samej wspólnoty, a nie osoby trzeciej w stosunku do niej. Osobą trzecią jest natomiast zarządca powołany w trybie art. 18 ustawy o własności lokali i taki zarządca jest odrębnym podmiotem, w stosunku do wspólnoty mieszkaniowej, nawet gdy jest upoważniony do jej reprezentowania. Tak określony zarządca nie jest organem wspólnoty zaś jego pozycja jest zbliżona do pozycji prokurenta (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1757/13). "Ustanowienie zarządcy (w znaczeniu formalnoprawnym) na podstawie art. 18 ust. 1 u.w.l. wyklucza możliwość tworzenia zarządu (w znaczeniu podmiotowym) według postanowień art. 20 ustawy" (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 545/10.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że obowiązki, o których mowa w art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy są wykonywane bądź przez zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust. 1 in principio bądź in fine ustawy o własności lokali), bądź przez właścicieli lokali samodzielnie (art. 19-20 ustawy o własności lokali), to tym samym Trybunał uznał, że obowiązki te odnoszą się do zarządu w znaczeniu funkcjonalnym (art. 18 ustawy o własności lokali). Oznacza to, że według Trybunału ustanowienie zarządu w sposób opisany w art. 20 ustawy o własności lokali nie zwalnia właścicieli, o których tam mowa, z samodzielnego wykonywania obowiązków wymienionych w art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy.

Poza sporem w niniejszej sprawie było to, że zarząd w osobie skarżącego powołany został na podstawie art. 20 ustawy o własności lokalu, a więc jako organ wewnętrzny wspólnoty mieszkaniowej, zaś organ odwoławczy kwestii związanych z tym faktem, a wpływających na określenie osoby zobowiązanej z tytułu spornej opłaty nie wyjaśnił, ani nie ocenił skutków tego faktu na potrzeby rozstrzyganej sprawy. Nie wskazał okoliczności, które powodowałyby obciążenie spornymi obowiązkami tak wskazany zarząd, a nie właścicieli lokali. Organ odwoławczy nie odniósł się także do podanych przez skarżącego kwestii dotyczących stosowania art. 6o ustawy uznając, że wysokość spornej opłaty określono w prawidłowej wysokości. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji "W razie niezłożeni deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Tymczasem z treści decyzji organu pierwszej instancji (aprobowanej przez organ odwoławczy) wynika, że "wysokość opłaty obliczono na podstawie iloczynu liczby mieszkańców tj. [...] osoby, stawki za 1 mieszkańca za odbiór odpadów komunalnych przy prowadzeniu selektywnej zbiórki odpadów". Sposób wyliczenia "określenia" spornej opłaty pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu art. 6o ustawy, zaś organ odwoławczy w żaden sposób sprzeczności tej nie wyjaśnił ani nie omówił.

Nie ustosunkował się również do zarzutów dotyczących kwestii liczby mieszkańców i zasad na jakich zajmowali oni poszczególne lokale wskazując wyłączenie na to, że organ pierwszej instancji ustalając tę liczbę posługiwał się danymi pochodzącymi ze złożonych przez właścicieli poszczególnych lokali deklaracji, ich oświadczeń, a także danymi pochodzącymi z ewidencji ludności. Organ odwoławczy nie zweryfikował tych ustaleń ani nie ocenił mocy dowodowej poszczególnych dokumentów, czy też ich wiarygodności. Powołana okoliczność miała istotne i decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy skoro liczba mieszkańców była jedną z podstaw określenia spornej opłaty.

Powyższe oznacza, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w tym art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto przepis art. 127 tej ustawy przewidujący dwuinstancyjność postępowania podatkowego, a tym samym dwukrotne zbadanie danej sprawy przez dwa osobne i niezależne organy.

Organ odwoławczy, mimo zarzutu w tym przedmiocie, nie wyraził poglądu co do znaczenia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy i jego korelacji z przepisem art. 2 ust. 3 ustawy, a w szczególności w zakresie pojęcia osób posiadających nieruchomości w zarządzie i właściciela. Nie wyjaśnił również kwestii dotyczącej przedmiotu opodatkowania, a więc nieruchomości zamieszkałych lokali i niezamieszkałych (część wspólna) czym naruszył przepis art. 123 i art. 124 Ordynacji podatkowej nakazujący organom podatkowym wyjaśnienie stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Strona powinna wiedzieć z jakich przyczyn ciąży na niej konkretny obowiązek podatkowy.

Warto także zauważyć, że skarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 6o w związku z art. 6g ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania. Organ stwierdził ,że "W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Ordynacja podatkowe, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta".

Odesłanie, o którym mowa w tym ostatnim przepisie oznacza, że decyzja, o której mowa w art. 6o ustawy stanowi w istocie decyzję określającą wysokość zobowiązania w tej opłacie, której wydanie reguluje art. 21 § 3 O.p., w myśl którego jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy (wójt, burmistrz, prezydent) stwierdzi, że podatnik (zobowiązany do poniesienia opłaty), mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku (opłaty), nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego (opłaty) jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy (wójt, burmistrz, prezydent) wyda decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z art. 6h ustawy (ustanawiającym obowiązek w opłacie) właściciele nieruchomości (...), są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zaś stosownie do art. 6i pkt 1 ustawy (zobowiązanie w opłacie) obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości (zamieszkałych), o których mowa w art. 6c ust. 1 – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 ustawy).

Przy uwzględnieniu wskazanego wyżej odwołania oznacza to, że zobowiązanie w opłacie powstaje w sposób opisany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. tj. z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, a więc z dniem, o którym mowa w art. 6i pkt 1 i 2 ustawy, zaś skoro przepisy ustawy w art. 6m ust. 1 i 2 nakładają na właściciela (podatnika) obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, opłata (podatek) wykazana w deklaracji jest opłatą (podatkiem) do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3 (art. 21 § 2 O.p.).

Termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określa w drodze uchwały, rada gminy (art. 6l ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie stosowna uchwała ustaliła konkretną stawkę od osoby miesięcznie (za miesiąc). Obowiązek uiszczenia tej opłaty powstał więc za dany okres (za każdy miesiąc). Tym samym "Decyzja określająca wysokość opłaty powinna odnieść się do tych miesięcy, za które "powstał obowiązek jej uiszczenia i za które został on skonkretyzowany", zaś "opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna być określona już po zakończeniu danego miesiąca" (tak wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 304/14), przy czym nie może ona dotyczyć opłaty, co do której obowiązek jej uiszczenia jeszcze nie powstał, a więc określenie miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na przyszłość tj. dalsze okresy jej zapłaty niż te, które upłynęły w dacie wydania takiej decyzji.

Decyzja wymieniona w art. 6o ustawy nie jest bowiem wprost odpowiednikiem deklaracji składanych w trybie art. 6m ust. 1 i 2 ustawy i nie może określać zobowiązania, które jeszcze nie zaistniało (nie powstało). "W przypadku deklarowania mamy do czynienia z wykonywaniem obowiązku i zobowiązania z góry, jeszcze przed ich powstaniem. Deklaracja ma przy tym charakter bezterminowy, wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zaistnienia okoliczności rzutujących na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji" (tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 630/13). Decyzja określająca wysokość opłaty nie ma takiego charakteru, gdyż nie może określać zobowiązania innego niż o cechach przewidzianych w art. 21 § 3 O.p.

Skoro skarżona decyzja dotyczyła określenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi m. in. za miesiące poczynające od 1 października 2013 r. bez ograniczenia się do tych miesięcy, za które zobowiązanie do uiszczenia opłaty już powstało, to tym samym naruszała przepisy art. 6o i 6q ustawy w związku z art. 21 § 3 O.p.

Rozpoznając sprawę ponownie organ podatkowy uwzględni oceny prawne Sądu, co do możliwości (warunków) wydania i przedmiotu spornej decyzji, ustali i zweryfikuje okoliczności podnoszone przez stronę, a dotyczące braku jakichkolwiek podstaw do wymierzenia jej spornej opłaty, co do innych niż wspólna nieruchomości, korzystając w tym zakresie z dostępnych środków dowodowych, np. oględzin bądź przesłuchania strony lub świadków, o ile będzie to niezbędne dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy, a wydając rozstrzygnięcie zawrze w nim uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiadające wymogom art. 210 § 4 O.p. i zasadzie uregulowanej art. 124 tej ustawy. Organ odwoławczy uwzględni również wskazane w wyroku zmiany stanu prawnego w zakresie normy art. 2 ust. 3 ustawy i dodanie art. 2 ust. 3a tej ustawy.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, w tym dotyczących konstytucyjności przepisów art. 2 ust. 3, art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy Sąd zauważa, że nie jest organem uprawnionym do badania tych kwestii. Uprawnienia w tym przedmiocie, na mocy przepisu art. 188 ust. 1 Konstytucji RP, przynależy wyłącznie Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 101/10, zgodnie z którym "Wyrażona w art 8 ust. 2 zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji RP nie w każdym przypadku oznacza uprawnienie sądu administracyjnego do kontroli przepisów ustawy, gdyż do tego powołany jest co do zasady Trybunał Konstytucyjny. Sąd nie powinien orzekać o odmowie zastosowania przepisu ustawy, choćby nawet był przekonany o jego niekonstytucyjności. Przepis nie wyeliminowany z obrotu prawnego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, podlega bowiem stosowaniu". Sąd stwierdza, że powołane wyżej przepisy nie pozostają w sprzeczności z Konstytucją, a co do ich zgodności z ustawą zasadniczą wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wcześniej wyroku. Do kompetencji sądu administracyjnego nie należy również ocena merytoryczna przyjętych w wyroku Trybunału poglądów czy też sposób ich wyrażenia w uzasadnieniu danego rozstrzygnięcia.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 przy zastosowaniu art. 134 § 1 i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270) orzekł jak w wyroku, stosują przy tym przepis art. 200 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

mw