Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1172/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2 ust.7-8
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 7, 8, 77 par 1,80, 89 par 1, 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 152, art. 200, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz R. N. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2009 r. R. N. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009. We wniosku zadeklarował działki rolne o nr ewidencyjnych: 2, 1, 102/1, 102/2, 103, 117/2, 99, 96, 97, 98.

W dniu 4 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wezwał producenta do złożenia wyjaśnień, ponieważ w toku kontroli administracyjnej stwierdzono, że dwóch producentów, tj. R. N. i I. N., wystąpiło o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 98 i 99.

W dniu 21 grudnia 2009 r. R. N. złożył korektę wniosku, do której załączył: oświadczenie z dnia 21 grudnia 2009 r., z którego wynika, że działki ewidencyjne o nr 98 i 99 użytkuje R. N. na podstawie umowy ustnej z wcześniejszymi właścicielami działek. Przedstawił dwie kopie wypisu z rejestru gruntów nr [...] z dnia 21 grudnia 2009 r. wydane przez Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatu Ż., z których wynika, że współwłaścicielami spornych działek ewidencyjnych o nr 98 i 99 są: B. B. (udział 1/10), A. M. (1/20), H. N.-M. (1/10), A. N. (1/20), A. N. (1/10), I. N. (1/10), J.N. (1/10), R. N. (1/10), S. N. (1/10), J. P. (1/10), i J. Z. (1/10).

Decyzja z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał R. N. płatność na 2009r. w łącznej wysokości 3234,29 zł.

W uzasadnieniu podniesiono, iż działki nr 98 i 99 w 2009r. użytkowali zarówno R. N. jak i jego brat I. Ponieważ współposiadacze nie posiadają pisemnej zgody wszystkich pozostałych współposiadaczy obie działki zostały wykluczone z płatności na 2009r.

Od wymienionej decyzji odwołanie złożył R. N.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniesiono, iż nie została należycie udowodniona okoliczność jednoczesnego użytkowania działek nr 98 i 99 przez R. N. i I. N. Zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ I instancji winien rozważyć przesłuchanie między innymi następujących świadków: B. B., A. M., A. N., J. P., K. P., P. W., M. Ż. i D. J.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r., nr 170, poz. 1051 ze zm.), art. 50 ust. 3, oraz art. 71a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/200 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008" (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18-58, ze zm.) oraz w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 40, poz. 326) oraz art. 104 k.p.a., przyznał R. N. płatności na rok 2009 w łącznej wysokości 3.234,29 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego nie można jednoznacznie określić jednego posiadacza gruntów rolnych położonych na działkach o nr 98 i 99, obręb Z., gmina P., powiat [...]. Wskazał, że z zeznań powołanych świadków wynika, iż prace polowe na w/w działkach prowadzą na przemian R. N. oraz I. N., często przeszkadzając sobie nawzajem. R. N. w złożonych wyjaśnieniach wielokrotnie potwierdził użytkowanie gruntów rolnych na działkach o nr 1, 98, 99 obręb Z., gmina P. W piśmie złożonym w dniu 17 czerwca 2010r. oświadczył, że "jego zaangażowanie w prace polowe i zarządzanie przedmiotowym gospodarstwem decydują o tym, że działki nr 1, 98, 99 położone we wsi Z. Gm. P. są wykorzystywane rolniczo". I. N. podczas rozprawy zeznał z kolei, iż w 2009 roku użytkował działki o nr 98 i 99 obręb Z. Przy czym działka nr 1 obręb Z, gmina P. wykazana we wniosku złożonym przez R. N. była użytkowana wyłącznie przez niego.

Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne organ uznał, iż działki nr 98 i 99 obręb Zator, były w 2009 roku w posiadaniu dwóch producentów: I. N. i R. N. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę, o której mowa w ust. 7, dołącza się do wniosku. W niniejszej sprawie R. N. nie dołączył do wniosku pisemnej zgody współposiadacza. W związku z powyższym odmówiono przyznania płatności tj.– jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2009 do w/w działek zadeklarowanych we wniosku i odstąpiono od zastosowania sankcji.

Od powyższej decyzji R. N. złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi I instancji niezbadanie wnikliwie zasadności nadania I. N. numeru w ewidencji producentów rolnych oraz niewzięcie pod uwagę okoliczności że od 2004r. jest dzierżawcą i aktywnie uprawia działki nr ewid. 98 i 99 natomiast I. N. złożył w dniu 16.06.2009r. w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. oświadczenie, że nie uprawia działek o nr ewid. 98 i 99, powyższe działki uprawia R. N. Ponadto wskazał, że organ nie wykazał, jakie fakty i okoliczności wziął pod uwagę wydając zaskarżoną decyzję, a jakie pominął i dlaczego. W uzasadnieniu podniósł, iż w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 4.12.2009r. I. N. złożył w dniu 14.12.2009r. korektę wniosku wraz z oświadczeniem, podtrzymującym deklarację o użytkowaniu działek nr 98 i 99, które potwierdzili współwłaściciele. Zgodnie z obowiązującym systemem prawnym aby takie oświadczenie miało moc prawną I. N. musiałby mieć potwierdzenie 10 współwłaścicieli., a takiego potwierdzenia nie ma. I. N. dołączył do wniosku upoważnienie do użytkowania ziemi udzielone mu przez B. B., H. M.- N., A. N., J. N., S. N., J. P., J. Z., pomijając fakt, że wszystkich współwłaścicieli jest jedenaścioro, a w/w współwłaściciele nigdy nie użytkowali przedmiotowego gospodarstwa, co oznacza, że zasadnym byłoby wyrażenie zgody przez użytkownika dzierżawcę gospodarstwa. Podkreślił, iż od 2004 roku, jest dzierżawcą gospodarstwa, a I. N. nie posiada jego zgody, jak i zgody pozostałych współwłaścicieli. Wskazał, iż orzekając w niniejszej sprawie organ nie wspomniał, iż fakt dzierżawy i uprawy od roku 2004 na podstawie ustnej umowy zawartej z ojcem – A. N. właścicielem przedmiotowych działek, kilkakrotnie potwierdzili przesłuchani świadkowie. Zdaniem skarżącego zgodnie z obowiązującym prawem zawartą z ojcem umowę dzierżawy po jego śmierci mogą zmienić tylko zgodnie wszyscy współwłaściciele, a takiej zgody nie ma. Wskazał ponadto, że w toku postępowania dobór świadków był przypadkowy i nie trafny. Wątpliwą wartość dowodową mają zeznania świadka –M. C. sołtysa wsi Z., która to zeznała, że "zna położenie działek o nr 1, 98, 99" Z kolei świadkowie zgłoszeni przez I. N. nie znali stanu faktycznego, a ich zeznania były niespójne, sprzeczne i nieprawdziwe. Reasumując skarżący podkreślił, iż w toku postępowania nie ustalono co w świetle obowiązujących przepisów prawnych dzieje się z ustną umową dzierżawy po śmierci wydzierżawiającego, która nie została wypowiedziana i trwa nieprzerywalnie od roku 2004 i nie zbadano wnikliwie, czy I. N. spełnia cechy producenta rolnego uprawniające go do wpisu do ewidencji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie całości płatności bezpośrednich zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2010r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010r., nr 36, poz. 197), do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do plantacji trwałych oraz pomocy do rzepaku, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa weszła w życie w dniu 15 marca 2010r., natomiast rozpatrywana sprawa została zainicjowana wnioskiem z dnia 14 maja 2009 roku, a więc przed dniem wejścia w życie wskazanego po wyżej rozporządzenia i do dnia dzisiejszego nie została zakończona decyzją ostateczną. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdą więc przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dnie, 15 marca 2010r. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004,

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 7 ust. 2 cytowanej ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu,

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin

- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. (art. 7 ust. 7 ustawy). Zgodę, o której mowa w ust. 7, dołącza się do wniosku. Dodatkowo, jak podkreślił organ w przypadku współposiadania działek rolnych stosownie do brzmienia cytowanego przepisu konieczne jest porozumienie posiadaczy poprzez wyrażenie pisemnej zgody na wystąpienie o płatności przez jednego z nich. Zgodę należy dołączyć do wniosku. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący i nie ma podstaw prawnych do tego by odstąpić od jego stosowania, a w szczególności, by uzupełniać wniosek o brakującą zgodę, bowiem zgodę współposiadacza dołącza się do przedmiotowego wniosku a nie później.

Przeprowadzona w analizowanej sprawie kontrola administracyjna krzyżowa wykazała, że wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009 do tych samych działek ewidencyjnych o nr: 98, 99, zostały złożone przez dwóch producentów rolnych – R. N. i I. N., będących współwłaścicielami w częściach ułamkowych 1/10 ww. działek ewidencyjnych. Kwestią sporną było zatem ustalenie, czy strona niniejszego postępowania – R. N. był jedynym posiadaczem działek rolnych położnych na ww. działkach ewidencyjnych, zgłoszonych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r. Ponadto w sytuacji ustalenia, że strona współposiadała ww. działki wspólnie z drugą stroną konfliktu krzyżowego, konieczne jest ustalenie, czy uzyskała ona wymaganą pisemną zgodę współposiadacza.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy organ podniósł, że z wyjaśnień R. N., zeznań świadka – J. K., pisemnych oświadczeń D. J. i M. Ż., składanych w toku prowadzonego postępowania wynika, że sporne działki użytkował R. N. Z zeznań świadków pomagających stronom konfliktu krzyżowego w pracach w gospodarstwie, tj. z zeznań świadków S. M. oraz K. K. wynika, że częściowo sporne grunty użytkował R. N., częściowo I. N. Jednakże z zeznań dwóch ww. świadków nie można wyprowadzić ustaleń, co do tego, jaką część użytkowały strony konfliktu krzyżowego. Z kolei z wyjaśnień I. N. oraz z zeznań świadków: H. N.-M. S. N., A. N., J. Z., J. N., wynika, że sporne grunty użytkował I. N.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący. Powyższe wyjaśnienia, zeznania i oświadczenia mają moc dowodową, z uwagi na to, że są spójne i logiczne, z wyjątkiem zeznań świadka – M. C., którym organ odwoławczy odmówił mocy dowodowej.

Zgromadzony materiał dowodowy w ocenie organu odwoławczego pozwala stwierdzić, że brak jest porozumienia pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego – tj. braćmi R. i I. N. W ocenie organu II instancji uprawiali oni sporne działki, bez porozumienia i wbrew swej woli, przeszkadzając sobie nawzajem w pracach polowych. Organ odwoławczy stwierdził, że R. N. występując o płatności rok 2009r. nie złożył pisemnej zgody I.N., którego w świetle zgromadzonych dowodów traktować należy jako współposiadacza spornych działek. Tym samym nie spełnił warunku określonego w cyt. art. 7 ust. 7-8 ustawy, zgodnie z którym do wniosku należy dołączyć pisemną zgodę współposiadacza działek rolnych.

Organ natomiast udzielający pomocy nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu między rolnikami dotyczącego kwestii własnościowych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych. Zadaniem organu jest natomiast ustalenie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009, określone w art. 7 ust. 1-2 i 7,8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ zaakcentował ponadto, że ustawodawca przeniósł odpowiedzialność za złożenie stosownych dokumentów i udowodnienia faktu użytkowania na stronę postępowania co oznacza, że to na stronie ciążył obowiązek wykazania powyższych okoliczności czego w przedmiotowej sprawie strona nie dokonała. W niniejszej sprawie w toku kontroli ustalono, że część działki F/F1 o powerzchni1,64 ha położona na działce o nr 99 oraz część działki rolnej G/G1 o powierzchni 2,22 ha położona na działce o nr 98 były użytkowane przez dwie osoby, z naruszeniem warunków określonych w art. 7 ust. 7-8 ustawy, co wykluczało ww. działki rolne z płatności na rok 2009.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że treść oświadczenia I. N. z dnia 16 kwietnia 2009 r., z którego wynika, że nie użytkował spornych działek, została przez I. N. dwukrotnie podważona, w dniu 9 kwietnia 2010 r. podczas przesłuchania przy udziale strony oraz w dniu 7 czerwca 2011 r. podczas przesłuchania świadka R. N. przy udziale strony I. N. Wobec powyższego organ odwoławczy odmówił oświadczeniu mocy dowodowej. Ponadto sama strona w toku prowadzonego postępowania, m. in. składając zeznania w dniu 7 czerwca 2011 r. i w wyjaśnieniach z dnia 3 stycznia 2011 r., przyznała, że I. N. utrudniał jej wykonywanie prac polowych. Powyższe okoliczności potwierdziły również zeznania S. M., który pomagał w pracach polowych R. N., a który zeznał, że część spornych działek użytkował R. N., część I. N. Świadek - K. K., który pomagał w pracach polowych I. N. również zeznał, że część spornych działek użytkował R. N., a część I. N. Kwestia natomiast nadania numeru producenta (EP) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 7 ustawy, w przypadku współposiadania działek rolnych płatność przysługuje wnioskodawcy, pod warunkiem złożenia pisemnej zgody przez współposiadacza. Spełnienie tego warunku nie jest zależne od posiadania numeru EP przez współposiadacza. Istotny jest natomiast sam fakt współposiadania (wspólnego użytkowania, wspólnego ponoszenia nakładów na uprawę działki rolnej). Ustawodawca uzależnia przyznanie płatności od posiadania numeru EP jedynie przez wnioskodawcę. Odnosząc się do argumentu strony, iż dzierżawi działki na mocy ustnej umowy zawartej z ojcem i od 2004 r. "aktywnie je uprawia", organ stwierdził, że nie ma podstaw do podważenia okoliczności wyrażenia zgody na użytkowanie gruntów, czy użytkowania przez stronę gruntów od 2004 r. Zgromadzony materiał dowodowy wykazał jednak, że w 2009 r. współposiadaczem (współużytkownikiem) spornych działek była również druga strona konfliktu krzyżowego – I. N.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymał zarzut niezbadania wnikliwie zasadności nadania I. N. numeru w ewidencji producentów rolnych, co jest kluczowe w sprawie oraz nie wzięcie pod uwagę okoliczności że od 2004r. jest dzierżawcą i aktywnie uprawia działki nr ewid. 98 i 99 natomiast I. N. złożył w dniu 16.06.2009r. w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. oświadczenie, że nie uprawia działek o nr ewid. 98 i 99, powyższe działki uprawia R. N. Wskazał, iż organ przychylił się do nieprawdziwych zeznań I. N., który dwukrotnie zaprzeczył treści złożonego w dniu 16.062009r. oświadczenia. Podniósł ponadto, iż w protokole niewłaściwe ujęto zeznanie świadka – S. M., który w dniu 16.09.2011r. oświadczył, że nigdy nie składał oświadczenia o wskazanej przez organ treści. Wskazał, iż organ uznał jako dowód w sprawie protokół z rozprawy administracyjnej pomimo licznych uchybień. Skarżący chciał uczestniczyć w rozprawie lecz nie mógł gdyż został wyproszony z Sali. Mimo, że przypominał o swojej obecności nie został wpuszczony na rozprawę. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiając stan faktyczny sprawy i podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy art.7,8,77 § 1,80,89 § 1 i 107 § 3 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 170 z 2008r. poz.1051 z późn. zm.) w wersji obowiązującej do dnia 14 marca 2010r. Z dniem 15 marca 2010r. zmieniona została ustawa z 26 stycznia 2007r. ustawą z 17 lutego 2010r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 36 poz.197).

Zgodnie z treścią art.4 ust.1 ustawy z 17 lutego 2010r. do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do plantacji trwałych oraz pomocy do rzepaku, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia 14 maja 2009r. czyli przed dniem 15 marca 2010r. W związku z czym zastosowanie mają przepisy ustawy z 26 stycznia 2007r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 marca 2010r.

Zgodnie z treścią art.7 ust.1 ustawy z 26 stycznia 2007r. rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art.7 ust.2 wymienionej ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu,

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin

- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Zgodnie z treścią art.7 ust.7-8 wymienionej ustawy w przypadku gdy działka rolna jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę tę dołącza się do wniosku o przyznanie płatności obszarowych.

Z wymienionych przepisów wynika, iż płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują rolnikowi będącemu posiadaczem gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W przypadku natomiast gdy działka rolna jest we współposiadaniu to płatności przysługują temu współposiadaczowi na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę.

Przepisy ustawy z 26 stycznia 2007r. nie wyjaśniają pojęcia posiadania. Odwołanie się w tej kwestii do przepisów Kodeksu cywilnego nie jest wystarczające. Istotą dopłat w ramach systemu wsparcia bezpośredniego jest dofinansowanie do produkcji rolnej. Pomoc taka przysługuje zatem rolnikom, którzy faktycznie użytkują posiadane przez nich grunty rolne a nie tym rolnikom którzy są formalnie posiadaczami takich gruntów lecz faktycznie ich nie użytkują. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy więc być jedynie posiadaczem gruntów rolnych lecz należy je przede wszystkim rolniczo użytkować. Pogląd, iż pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy z 26 stycznia 2007r. należy rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 13 października 2010r. w spr. I SA/Gd 332/10 (Lex nr 747856) i wyroku z 22 grudnia 2010r. w spr. I SA/Gd 335/10 (Lex nr 747859), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 10 grudnia 2009r. w spr. I SA/Sz 733/09 (Lex nr 582684) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 30 września 2010r. w spr. I SA/Go 549/10 (Lex nr 748530).

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia kto użytkował działki rolne nr 98 i 99 w 2009r. a mianowicie czy współużytkowali je R. N. i I. N., czy też tylko jeden z nich. W tym zakresie istnieją sprzeczne ze sobą wersje. Pierwsza wersja przedstawiona została przez I. N., z której wynika, iż tylko on użytkował sporne działki. Wersja ta znajduje częściowe wsparcie w relacjach świadków: H. N. – M., M. C., K. K. S. N. A. N., J. Z. i J. N. Druga wersja została przedstawiona przez skarżącego i wynika z niej, iż tylko on zajmował się użytkowaniem spornych działek. Wersja ta znajduje częściowe potwierdzenie w zeznaniach świadków S. M. i J. K., oświadczeniach D. J. z 2 października 2010r., M. Ż. z 1 października 2010r. oraz I. N. z 16 kwietnia 2009r. Trzecia wersja przewiduje, iż sporne działki uprawiali zarówno R. N. jak i I. N. Opiera się ona na fragmentach zeznań S. M. i K. K.

Należy zaznaczyć, iż pomiędzy skarżącym a I. N. istnieje głęboki konflikt dotyczący użytkowania działek nr 98 i 99. Współwłaścicielami obu działek jest 11 osób zaś obecnie toczy się postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności. Pomiędzy skarżącym a jego bratem dochodziło do sytuacji konfliktowych w związku z użytkowaniem działek zaś w 2010r. interweniowała nawet Policja. Wymienione okoliczności należy wziąć pod uwagę oceniając zebrany materiał dowodowy.

W przekonaniu sądu organy administracji obu instancji nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego oraz nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Należy zaznaczyć, iż w postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich co do zasady stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z modyfikacjami określonymi w art.3 ust.2,3 i 4 ustawy z 26 stycznia 2007r. W art.3 ust.3 wymienionej ustawy przewidziano modyfikację zasad dowodzenia i organy administracji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. Modyfikacja ta nie może jednak być pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów. W sytuacji gdy strona podnosi określone stwierdzenia i zarzuty to organy administracji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości tych twierdzeń. Organy w takim przypadku nie są zwolnione z obowiązku realizowania zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art.7 kpa co oznacza, że celem postępowania jest ustalenie tej prawdy w oparciu o udowodnione fakty i okoliczności. Na organie spoczywać zatem będzie wówczas obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy organ administracji ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawa aby wydać trafne rozstrzygnięcie.( wyrok NSA w spr. II GSK 939/09 z 5 listopada 2010r. – Lex nr 746344, wyrok WSA w Warszawie w spr. V SA/Wa 709/10 z 1 października 2010r. – Lex nr 759395. Wyrok WSA w Warszawie w spr. V SA/Wa 577/10 z 8 lipca 2010r. – Lex nr 675660, wyrok WSA w Opolu w spr. I SA/Op 171/10 z 26 maja 2010r. – Lex nr 661228, wyrok WSA w Poznaniu w spr. III SA/Po 188/10 z 13 maja 2010r. – Lex nr 674904, wyrok WSA w Warszawie w spr. VIII SA/Wa 871/09 z 10 marca 2010r. – Lex nr 607090).

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W myśl art.75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie zaś z treścią art.78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W niniejszej sprawie organy administracji przesłuchały stronę oraz w charakterze świadków M. C., I. N. i K. K. Nadto załączono protokół rozprawy administracyjnej z 7 czerwca 2011r. zawierający zeznania 10-u świadków. Rozprawa ta została przeprowadzona w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich I. N. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organy administracji uznały, iż sporne działki nr 98 i 99 w 2009r. były użytkowane zarówno przez skarżącego jak i jego brata.

Analiza zeznań wszystkich świadków wskazuje na istotne sprzeczności ich relacji. W sytuacji gdy występują tak zasadnicze rozbieżności organ administracji winien w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy a w szczególności przesłuchać wszystkich świadków, których zeznania mogłyby mieć znaczenie dla wyjaśnienia stanu faktycznego. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z 29 października 2010r. wskazano, iż organ I instancji winien rozważyć możliwość przesłuchania świadków zgłoszonych przez skarżącego we wniosku dowodowym z 21 grudnia 2009r. a mianowicie B.B., A. M., A. N. i J. P. (str.4 decyzji z 29 października 2009r.). Świadkowie ci nie zostali przesłuchani zaś zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji nie wyjaśniono dlaczego odstąpiono od przesłuchania wymienionych świadków. Dodać należy, iż do akt administracyjnych nie załączono wniosku dowodowego skarżącego z 21 grudnia 2009r., o którym mowa w decyzji organu odwoławczego z 29 października 2009r.

R. N. na poparcie swoich twierdzeń złożył oświadczenia D. J. (z 1 października 2010r.) i M. Ż. (z 2 października 2010r.). W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z 29 października 2009r. wskazano na konieczność rozważenia możliwości przesłuchania tych świadków. Wymienieni świadkowie nie zostali jednak przesłuchani zaś organy administracji obu instancji nie odniosły się do kwestii odstąpienia od ich przesłuchania.

W czasie przesłuchania I.N. w dniu 9 kwietnia 2010r. podniósł on, iż użytkował sporne działki wynajmując do prac polowych K.P. i P. W. Na konieczność przesłuchania obu świadków wskazano w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z 29 października 2009r. Świadkowie ci również nie zostali przesłuchani ani nie wyjaśniono dlaczego odstąpiono od ich przesłuchania.

Faktem jest, iż w przypadku wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art.138 § 2 kpa, wskazania organu odwoławczego wiążą organ I instancji jedynie co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych zaś sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych okoliczności należy do wyłącznej kompetencji organu I instancji. W sytuacji jednak kiedy występują tak istotne sprzeczności w zeznaniach świadków jak w niniejszej sprawie to obowiązkiem organu administracji jest zebranie pełnego materiału dowodowego celem ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. W przekonaniu sądu w takim przypadku należy przesłuchać wszystkich świadków wskazanych przez strony gdyż tylko wówczas może zostać zrealizowana zasady prawdy materialnej co pozwoli na wydanie trafnego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie nie zostali przesłuchani wszyscy świadkowie, których zeznania mogłyby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zaś organy administracji nie odniosły się do kwestii odstąpienia od ich przesłuchania.

W ocenie sądu nie została dokładnie wyjaśniona kwestia odwołania przez I. N. oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2009r. Oświadczenie to zostało złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. i wynika z niego, iż I, N. rezygnuje z ubiegania się o dopłaty bezpośrednie do działek nr 98 i 99 i wyraża zgodę aby dopłaty otrzymywał R. N., który uprawia tę ziemię. Nadto podniósł on, iż "..tej ziemi nie uprawiam tj. działki 98 i 99".

I. N. odwołał to oświadczenie podając dwukrotnie różne tego przyczyny. W czasie przesłuchania w dniu 9 kwietnia 2010r. zeznał, iż "... to oświadczenie podpisałem bo nie znałem treści tego oświadczenia. Oświadczenie nie pisałem sam". Podczas rozprawy w dniu 7 czerwca 2011r. zeznał natomiast, iż "...wtedy co napisałem te oświadczenie(w kwietniu 2009r.) R. mi obiecał, że z dopłat będzie ze mną się rozliczał a tak nie zrobił, oszukał mnie".

Należy zaznaczyć, iż dopuszczalne jest odwołanie złożonego oświadczenia lecz zależy to od tego z jakiej nastąpiło to przyczyny. Mało przekonująca jest przyczyna podana przez I.N. w czasie przesłuchania w dniu 9 kwietnia 2010r. Trudno bowiem uznać za logiczne jego wyjaśnienie, iż nie znał treści oświadczenia i nie pisał go sam. Odnośnie przyczyny przedstawionej na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011r. to dla oceny jej wiarygodności konieczne było przesłuchanie skarżącego na tę okoliczność celem wyjaśnienia czy faktycznie doszło do uzgodnienia w sprawie rozliczenia dopłat. R. N. na tę okoliczność nie został przesłuchany. Nadto w dacie podania przyczyny odwołania oświadczenia (7 czerwca 2011r.) skarżący nie otrzymał jeszcze płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (decyzja organu I instancji z 15 września 2010r. została uchylona przez organ odwoławczy). W związku z czym wątpliwości budzi fakt podany przez I. N., że brat nie rozliczył się z otrzymanej dopłaty w sytuacji gdy dopłaty te jeszcze nie zostały przyznane skarżącemu. Oświadczenie z 16 kwietnia 2009r. jest istotnym dowodem w sprawie i przyczyny jego odwołania winny być dokładnie wyjaśnione. Winny zatem zostać wyjaśnione zarówno okoliczności jego złożenia jak i zweryfikowane przyczyny jego odwołania. Kwestia ta nie została dokładnie wyjaśniona przez organy administracji. Odmówienie mocy dowodowej temu oświadczeniu tylko dlatego, że I. N. je podważył nie jest tutaj wystarczające.

W ocenie sądu organy administracji naruszyły również przepis art.89 § 2 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

Z wymienionego przepisu wynika, iż organ administracji powinien przeprowadzić rozprawę jeżeli jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy między innymi przy udziale świadków. Dotyczy to sytuacji gdy wyjaśnienie sprawy wymaga przesłuchania więcej niż jednego świadka. W razie sprzecznych zeznań świadków na rozprawie możliwa jest również ich konfrontacja. Celem rozprawy jest bowiem wszechstronne wyjaśnienie sprawy.

W rozpoznawanej sprawie jako dowód załączono protokół z rozprawy z dnia 7 czerwca 2011r. przeprowadzonej w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. Rozprawa ta została przeprowadzona w sprawie z wniosku I. N. o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW do działek nr 98 i 99. W sprawie tej stroną był I.N. zaś skarżący został przesłuchany w charakterze świadka (akta tej sprawy załączono do sprawy III SA/Łd 1172/11).

Należy zaznaczyć, iż wymieniony protokół rozprawy jest dowodem w rozumieniu art.75 § 1 kpa i dopuszczalne było jego załączenie do niniejszej sprawy. Podkreślić jednak należy, iż na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011r. przeprowadzono zasadniczą część dowodów. Przesłuchano stronę (I.N.) oraz 10-u świadków w tym między innymi S. M. i K. K. To w głównej mierze na zeznaniach obu wymienionych świadków złożonych na rozprawie organ dokonał ustaleń, iż obie sporne działki użytkował skarżący i I. N. Można zatem uznać, iż na rozprawie przeprowadzono bardzo istotne o ile nie najistotniejsze dowody.

Skarżący mimo, że chciał to nie mógł uczestniczyć w rozprawie. Jak wynika z treści skargi oraz treści jego pisma z 19 lipca 2011r. po jego przesłuchaniu w charakterze świadka wyproszono go z sali. Mimo, że chciał być obecny na rozprawie i kilkakrotnie przypominał o sobie czekając pod salą, nie wpuszczono go na rozprawę. Fakt, iż nie mógł on uczestniczyć w rozprawie wynikał z tego, iż nie był stroną w sprawie. Skarżący nie miał zatem możliwości przysłuchiwania się zeznaniom świadków, zadawania im pytań, składania wyjaśnień i ewentualnie konfrontowania ze świadkami.

R. N. w piśmie z dnia 19 lipca 2011r. odniósł się do protokołu rozprawy z 7 czerwca 2011r. kwestionując wiarygodność zeznań większości świadków przesłuchanych na rozprawie. W sytuacji gdy świadkowie przesłuchiwani w rozpoznawanej sprawie składali sprzeczne zeznania a rozbieżności ich relacji dotyczyły zasadniczych kwestii to, w ocenie sądu, wskazane było przeprowadzenie rozprawy także w niniejszej sprawie z udziałem skarżącego jako strony. Skoro w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. uznano za konieczne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie wniosku I. N. to rozprawa taka, w przekonaniu sądu, winna się odbyć także w niniejszej sprawie. Zapewniłoby to bowiem skarżącemu pełne uprawnienia w postępowaniu administracyjnym. W ocenie sądu nie może być tak, iż zasadnicze dowody przeprowadza się na rozprawie w innej sprawie, choć dotyczącej tej samej spornej kwestii co w niniejszej sprawie, a następnie załącza się ten protokół rozprawy i w oparciu o dowody przeprowadzone na tej rozprawie wydawane jest rozstrzygnięcie. Nie gwarantuje to bowiem skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu mimo zgłoszenia przez niego takiego żądania. Mimo, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w zasadzie nie jest obowiązkowe to, w przekonaniu sądu, w niniejszej sprawie istniała konieczność jej przeprowadzenia. Wynikało to z potrzeby dokładnego wyjaśnienia sprawy i umożliwienia skarżącemu uczestniczenie w rozprawie. Rozprawa taka nie została jednak przeprowadzona.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest zasadna. Organy administracji nie przesłuchały wszystkich świadków, których zeznania mogłyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie wyjaśniono dokładnie okoliczności związanych ze złożeniem przez I. N. oświadczenia z 16 kwietnia 2009r. oraz jego odwołaniem jak również nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej mimo, że zachodziła potrzeba wyjaśnienia sprawy i umożliwienia skarżącemu w jej uczestniczeniu. Stanowiło to naruszenie przepisów art.7,8,77 § 1,80,89 § 2 i 107 § 3 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...].

Wobec tego, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.,52 p.p.s.a., sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 p.p.s.a., sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kwota ta obejmuje wpis sądowy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim należy załączyć wniosek dowodowy strony z dnia 21 grudnia 2009r., o którym mowa w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z 29 października 2010r. Należy rozważyć możliwość przesłuchania w charakterze świadków B. B., A. M., A. N., J. P., K. P., P. W., M. Ż. i D. J. tak jak wskazano to w uzasadnieniu decyzji z 29 października 2010r. Należy także dokładnie wyjaśnić okoliczności złożenia przez I. N. oświadczenia z 16 kwietnia 2009r. oraz przyczyny jego odwołania. Organy administracji winny także rozważyć możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej umożliwiając skarżącemu w niej uczestniczenie. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Należy również odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

a.ł.