Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 566/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6376 Bankowość, w tym zezwolenia dewizowe i zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży
Hasła tematyczne: Bankowe prawo
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 pkt 1 lit a, art. 30 ust. 1 pkt 2, art. 37
journal: Dz.U. 2002 nr 72 poz 665
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 maja 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo bankowe.
article: art. 34, art. 36, art. 37, art. 38
journal: Dz.U. 1996 nr 1 poz 2
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie Jan Bała (spr.) NSA Hanna Kamińska Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. K. O.-K. w S., T. U. W. S. K. O.-K. w S., T. U. na Ż. S. K. O.-K. S.A. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 655/10 w sprawie ze skarg K. S. K. O.-K. w S., T. U. W. S. K. O.-K. w S., T. U. na Ż. S. K. O.-K. S.A. w S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na utworzenie banku 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. S. K. O.-K. w S., T. U. W. S. K. O.-K. w S., T. U. na Ż. S. K. O.-K. S.A. w S. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 10 listopada 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 655/10, oddalił skargę K. S. K. O.-K. z siedzibą w S., T. U. W. S. K. O.-K. z siedzibą S. oraz T. U. na Ż. S. K. O.-K. S.A. z siedzibą w S. (dalej: skarżąca, wnioskodawca) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na utworzenie banku.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] grudnia 2004 r. do Komisji Nadzoru Bankowego (dalej: KNB), wpłynął wniosek założycieli: K. S. K. O.-K. z siedzibą w S. (dalej: K. K.), T. U. W. S. K. O.- K. z siedzibą w S. (dalej: T. S.) oraz T. U. na Ż. S. K. O.-K. S.A z siedzibą w S. (dalej: T. S. Ż.) o wydanie zezwolenia na utworzenie banku pod firmą B. O.-K. Spółka Akcyjna z siedzibą w S. (dalej: B.).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. KNF odmówiła wnioskodawcom wydania zezwolenia na utworzenie banku na podstawie art. 37 Prawo bankowe w związku z art. 30 ust.1 pkt 1 lit. a/ Prawa bankowego i art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego w związku z art. 104 § 1 k.p.a. i art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157 poz. 1119).

W uzasadnieniu decyzji KNF dokonała analizy struktury organizacyjnej systemu SKOK, w którego skład wchodzą również Założyciele. Analizując dawanie przez założycieli B. rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 20 Prawo bankowe KNF stwierdziła, iż dotychczasowa działalność K. K. daje podstawę do negatywnej kwalifikacji z punktu widzenia rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania ze względu na brak pozytywnej prognozy w zakresie przestrzegania porządku prawnego, o czym świadczą wskazane przypadki naruszeń prawa przez K. K. bądź braku zrozumienia przepisów obejmujących gospodarkę finansową. W ocenie organu istotne znaczenie miał fakt toczącego się (niezakończonego) postępowania karnego w Prokuraturze Okręgowej w K. przeciwko niektórym osobom zasiadającym w organach założycieli B. Charakter zarzutów przeciwko osobom (działanie na szkodę banku), zdaniem KNF, uzasadnia konieczność negatywnego wpływu tej okoliczności na reputację założycieli i ocenę dawania przez nich rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem.

Zgodnie z art. 34 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (dalej: ustawa o skok), celem działalności K. K. jest zapewnienie stabilności finansowej kas oraz sprawowanie nadzoru nad kasami dla zapewnienia bezpieczeństwa zgromadzonych w nich oszczędności oraz zgodności działalności kas z przepisami ustawy. W myśl art. 36 ust. 1, 2 i 3 ustawy o skok, dla realizacji tych celów K. K. tworzy fundusz stabilizacyjny, który powstaje z wkładów wnoszonych przez zrzeszone kasy w wysokości co najmniej 1% ich aktywów. Statut K. K. określa szczegółowe zasady tworzenia funduszu stabilizacyjnego i jego przeznaczenie. Jak wynika z ustawy o skok, źródło zasilenia funduszu stabilizacyjnego stanowią wkłady członkowskie, o których mowa w art. 20 § 2 ustawy Prawo spółdzielcze. Natomiast w myśl art. 38 ust. 2 ustawy o skok oraz § 57 statutu K. K. fundusz stabilizacyjny powiększa nadwyżka bilansowa K. K. Z kolei zgodnie z § 12 ust. 2 statutu kasy obowiązane są utrzymywać w K. K. pieniężne wkłady członkowskie w określonej wysokości, zaś środki te zasilają fundusz stabilizacyjny. Przepis § 52 ust. 5 statutu przewiduje, że fundusz stabilizacyjny powstaje z comiesięcznych wkładów członkowskich i przeznaczony jest na potrzeby stabilizowania działalności kas oraz K. K., a w szczególności na finansowanie programów naprawczych. Z kolei według art. 36 ust. 4 ustawy o skok, wolne środki pieniężne funduszu stabilizacyjnego mogą być inwestowane wyłącznie w obligacje i inne papiery wartościowe emitowane, poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, a także w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego. Także statut K. K. w § 54 ust. 2 ogranicza zakres dopuszczalnych inwestycji wolnych środków pieniężnych funduszu stabilizacyjnego, wyłączając możliwość inwestowania w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego. Z uwagi na brak jednoznacznego stanowiska resortu finansów w kwestii funduszu stabilizacyjnego K. K. organ samodzielnie dokonał analizy problemu dopuszczalności prawnej źródeł finansowania przypadającej na K. K. części kapitału założycielskiego, dochodząc do wniosku, że w ustawie o skok brak jest przepisów uznających fundusz stabilizacyjny za fundusz własny K. K., co oznacza, że K. nie posiada zdolności do wniesienia przypadającej na nią części kapitału założycielskiego B. W konsekwencji nie można uznać, iż obowiązujący przy tworzeniu banków wymóg zapewnienia wyposażenia banku w fundusze własne, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Prawa bankowego, został spełniony. Zatem nie zostały spełnione wymagania obowiązujące przy tworzeniu banków. KNF w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. KNF podtrzymała swoje stanowisko, że wniosek w sprawie zezwolenia na utworzenie B. nie spełnia wszystkich wymaganych prawem przesłanek. Organ uznał, że przepis art. 37 Prawa bankowego obliguje KNF do odmowy wydania zezwolenia na utworzenie banku, jeżeli zachodzi któraś z okoliczności w tym przepisie wymienionych. W przedmiotowej sprawie okolicznością tą jest niespełnienie wymagań obowiązujących przy tworzeniu banku. Te wymagania ustawodawca wymienił w art. 30 Prawo bankowe. Założyciele B. nie legitymują się rękojmią ostrożnego i stabilnego zarządzania tworzonym bankiem oraz nie zostało zapewnione wyposażenie B. w fundusze własne.

Organ nadzoru stwierdził, że K. K. nie posiada zdolności do wniesienia przypadającej na nią części kapitału założycielskiego B. K. K. nie ma możliwości zgodnego z przepisami prawa dysponowania posiadanymi, zadeklarowanymi przez nią środkami finansowymi w celu opłacenia przypadającej na nią części kapitału założycielskiego B. Z uwagi na niespełnienie wymogów art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Prawa bankowego organ uznał, iż decyzja administracyjna KNF z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na utworzenie banku pod firmą B. O.-K. Spółka Akcyjna, z siedzibą w S. odpowiadała prawu i brak było jakichkolwiek przesłanek do jej uchylenia i wydania odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.

Organ dokonał obszernej interpretacji pojęcia rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawo bankowe. Zdaniem organu istotny wpływ na zarządzanie bankiem mają również właściciele (założyciele, znaczący akcjonariusze) banku, którzy, poprzez swoich przedstawicieli w radzie nadzorczej, decydują o obsadzie zarządu, a poprzez udział i decydowanie na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy banku rozstrzygają o podstawowych dla banku sprawach, takich jak wysokość kapitału zakładowego czy zmiany statutu. W ocenie KNF cechą podmiotu dającego rękojmię ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem jest brak wątpliwości, iż będzie on zarządzał bankiem w sposób ostrożny i stabilny (w odniesieniu do członków zarządu) lub nie będzie wywierał niekorzystnego wpływu na takie zarządzanie (w odniesieniu do założycieli - właścicieli banku). Rękojmia ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem dotyczy nie tylko kierowania bieżącą działalnością banku, lecz świadomego podejmowanie decyzji mających za przedmiot rozstrzyganie spraw istotnych dla funkcjonowania banku, dokonywania wyboru celów, sposobów i środków działania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę stwierdził, że zaskarżone decyzje Komisji Nadzoru Finansowego nie naruszają prawa. W ocenie Sądu decydujące znaczenie w sprawie ma kwestia wyposażenia B. w fundusze własne przez K. K. Zgodnie ze złożonym wnioskiem kapitał założycielski B. został ustalony na kwotę [...] mln zł i miał być podzielony na [...] akcji zwykłych imiennych o wartości nominalnej [...] zł każda, z czego K. K. miała objąć [...] akcji (tj. [...]% wszystkich akcji), co czyni z niej podmiot dominujący. Kapitał ten miał pochodzić z funduszu stabilizacyjnego K. K. Organ uznał, że w ustawie o skok brak jest przepisów uznających fundusz stabilizacyjny za fundusz własny K. K., co oznacza, że K. nie posiada zdolności do wniesienia przypadającej na nią części kapitału założycielskiego B. W konsekwencji nie został spełniony wymóg z art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Prawo bankowe. Zasadnie organ przyjął, że wykorzystaniu funduszu stabilizacyjnego tworzonego przez K. K. jako kapitału założycielskiego sprzeciwiają się przepisy ustawy o skok, a przepisy tej ustawy są podstawą działalności dla kas. Zgodnie z art. 2 ustawy o skok, K. jest spółdzielnią, do której w zakresie nie uregulowanym stosuje się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 i Nr 133, poz. 654). Natomiast art. 3 ustawy o skok przewiduje, że celem kas jest gromadzenie środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielanie im pożyczek i kredytów, przeprowadzanie na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz pośredniczenie przy zawieraniu umów ubezpieczenia na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 59, poz. 344, z 1993 r. Nr 5, poz. 21 i Nr 44, poz. 201, z 1994 r. Nr 4, poz. 17 i Nr 121, poz. 591 oraz z 1995 r. Nr 96, poz. 478 i Nr 118, poz. 574). W myśl ust. 2 tego artykułu Kasy prowadzą działalność niezarobkową.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 36 ustawy o skok, bowiem zgodnie z ust. 1 K. K. tworzy fundusz stabilizacyjny dla realizacji celów, o których mowa w art. 34. Według ust. 2 tego przepisu, fundusz stabilizacyjny powstaje z wkładów wnoszonych przez zrzeszone kasy w wysokości co najmniej 1% ich aktywów, zaś statut K. K. określa szczegółowe zasady tworzenia funduszu stabilizacyjnego i jego przeznaczenie (ust. 3). Wolne środki pieniężne funduszu stabilizacyjnego mogą być inwestowane wyłącznie w obligacje i inne papiery wartościowe emitowane, poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, a także w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego (ust. 4). W myśl art. 37 ust. 1 ustawy, środki finansowe K. K. mogą być inwestowane z zachowaniem najwyższej staranności w "produkty" wymienione w treści powołanego przepisu.

Ze wskazanych przepisów wynikają podstawowe reguły gospodarki finansowej K. K., które w ocenie Sądu nie mogą zostać zmienione co do zasady ani mocą statutu ani też mocą innych ustaw, w szczególności prawa spółdzielczego oraz ustawy o rachunkowości, w świetle których ustawa o skok ma rangę przepisów lex specialis. Wbrew twierdzeniom skargi sformułowanie zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o skok nie może być rozumiane jako możliwość sfinansowania kapitału założycielskiego banku z funduszu stabilizacyjnego. Interpretacja powyższych przepisów i dokonana przez organ na ich podstawie subsumcja ustalonego stanu faktycznego jest trafna, bowiem zakłada, że skoro nadwyżka bilansowa powiększa fundusz stabilizacyjny K. K., to nadwyżka ta nie może być zainwestowania w kapitał założycielski przyszłego banku, gdyż sprzeciwiałoby się to treści art. 36 ustawy. Wolne środki pieniężne należące do funduszu stabilizacyjnego mogą być wykorzystane ściśle według wskazań art. 36 ust. 4 ustawy o skok, który to przepis nie przewiduje przeznaczenia tych środków przez K. na kapitał założycielski banku. Nie można też zapominać, że fundusz stabilizacyjny pod względem finansowym jest, jak sama nazwa wskazuje, gwarancją bezpieczeństwa oszczędności zgromadzonych przez kasy a w konsekwencji także członków tych kas, o czym mowa w art. 34 ustawy o skok. Jak trafnie przyjęto w rozważaniach prof. dr. hab. W. P., K. K. nie jest podmiotem gospodarczym działającym dla samej siebie lecz podmiotem, który ma działać "na rzecz swoich członków", co wprost wynika z art. 35 ustawy w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o skok. Przy tym działalność K. K. musi mieć charakter niezarobkowy.

Odnośnie zarzutów skargi dotyczących rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem przez osoby piastujące najważniejsze funkcje w organach systemu S., Sąd I instancji stwierdził, że niewątpliwie fakt umorzenia co do tych osób postępowania karnego z powodu znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu świadczy na ich korzyść. W ocenie Sądu, kwestia charakteru przestępstw zarzucanych podejrzanym osobom (art. 585 k.s.h. - działanie na szkodę spółki) ma w sprawie duże znaczenie. W ustawie Prawo bankowe nie ma definicji rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania lecz jest to przesłanka o charakterze ocennym. W stosunku do założycieli banku przesłanka rękojmi ma gwarantować prawidłowe - czyli ostrożne i stabilne zarządzanie przyszłym bankiem. Z punktu widzenia interesu klientów banku nie jest korzystne, aby w stosunku do osób wywierających decydujący wpływ na działalność nowoutworzonego banku toczyło się w przeszłości (bliższej czy dalszej) jakiekolwiek postępowanie karne. Rację ma organ stwierdzając, że ten fakt, nawet w przypadku umorzenia postępowania karnego, nie może pozostać bez wpływu na ocenę rękojmi tychże osób.

Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia art. 10 w zw. z art. 39 i art. 40 § 2 k.p.a. (poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w posiedzeniu KNF w dniu [...] sierpnia 2008 r.) oraz art. 67 i 73 k.p.a. (poprzez zaniechanie sporządzenia protokołu z tego posiedzenia w dniu [...] sierpnia 2008 r. oraz uniemożliwienie przeglądania akt sprawy w postaci protokołu z tych czynności i sporządzenia z nich odpisu) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz nie podzielił zarzutów naruszenia art. art. 7 art. 77, art. 78 art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom strony, organ zgromadził w sprawie obszerny materiał dowodowy, który należycie rozpatrzył, zaś zajęte stanowisko w sprawie dokładnie i wyczerpująco uzasadnił. Dla oceny legalności zaskarżonych decyzji nie miały znaczenia opinie prawne i ekonomiczne załączone do pism procesowych strony skarżącej złożonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Opinie te zostały sporządzone po dacie wydania przez KNF decyzji ostatecznej a dołączenie na tym etapie postępowania dowodów, które zgodnie z zasadą kontradyktoryjności powinny być złożone w postępowaniu administracyjnym i które nie zostały przedstawione organowi przed wydaniem decyzji, jest spóźnione i nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie decyzji organu.

K. S. K. O.-K. w S.; T. U. W. S. K. O.-K. w S.; T. U. na Ż. S. K. O.-K. S.A. w S. wnieśli skargę kasacyjną na powyższy wyrok, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną narzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania:

a) art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.) oraz art. 34 i 36-38 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji nierozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, czy ustawodawca nakazał K. utworzenie oraz utrzymywanie funduszu stabilizacyjnego z wkładów spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (S.) w minimalnej, gwarantowanej ustawowo wysokości;

b) art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Prawa bankowego oraz art. 34 i 36-38 ustawy o skok poprzez brak zawarcia wyjaśnienia rozstrzygnięcia oraz ograniczenie uzasadnienia wyroku tylko do zacytowania przepisów prawa;

2) przepisów prawa materialnego:

a) art. 34 oraz 36-38 ustawy o skok poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że wolne środki funduszu stabilizacyjnego w części pochodzącej z nadwyżki bilansowej K. nie mogą być źródłem finansowania kapitału założycielskiego banku;

b) art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Prawa bankowego przez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że Założyciele nie zapewnili wyposażenia banku w fundusze własne, w rozumieniu tego przepisu i przez to nie spełnili wymagań potrzebnych do utworzenia banku;

c) art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że Założyciele nie dają rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem, w szczególności z uwagi na charakter przestępstw zarzucanych w przeszłości niektórym członkom władz Założycieli, przez co nie spełnili wymagań potrzebnych do utworzenia banku;

d) art. 37 Prawa bankowego poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że nie zostały spełnione wymagania obowiązujące przy tworzeniu banków.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła w obszernym uzasadnieniu argumentację na wniesione zarzuty. Przedstawione zarzuty zdaniem skarżącej wskazują na rażące naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku cytując przepisy prawa w żaden sposób nie przedstawił własnej oceny prawnej zaskarżonej decyzji, jak również nie rozpoznał całości materiału zebranego w sprawie, a w szczególności opinii ekspertów, lecz ograniczył się jedynie do zacytowania interpretacji przepisów dokonanej przez KNF w zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie dokonał także prawidłowej interpretacji prawa materialnego, w szczególności zaś niezgodnie z przepisami ustawy o skok uznał, iż nadwyżka bilansowa funduszu stabilizacyjnego nie jest funduszem własnym K. oraz nie może być inwestowana w akcje B. Nieprawidłowym jest również stwierdzenie Sądu, iż Założyciele B. nie gwarantują rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem.

Komisja Nadzoru Finansowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a to art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż Sąd I instancji żadnego z tych przepisów nie naruszył.

Sąd I instancji rozstrzygał bowiem w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a okoliczność, iż zdaniem strony skarżącej Sąd I instancji wadliwie ograniczył się jedynie do wykładni literalnej mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, nie usprawiedliwia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Nie można też mówić o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, o jakich mowa w tym przepisie, w tym wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie ograniczył się jedynie do "literalnego przytoczenia przepisów", skoro podzielając wykładnię prawa dokonaną przez organ wskazał m.in., iż skoro nadwyżka bilansowa powiększa fundusz stabilizacyjny K. K., to nadwyżka ta nie może być zainwestowana w kapitał założycielski przyszłego banku, gdyż sprzeciwiałoby się to treści art. 36 ustawy.

Zauważyć przy tym należy, iż uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania dotyczy w istocie wykładni przepisów prawa materialnego, a zatem może stanowić uzasadnienie podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, a to art. 34 oraz art. 36–38 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (dalej: ustawa o skok) poprzez ich błędną wykładnię, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż skoro nadwyżka bilansowa K. K. zgodnie z art. 38 ust. 2 tej ustawy powiększa fundusz stabilizacyjny, to tym samym stanowi fundusz stabilizacyjny, o jakim mowa w art. 36 ust. 1 omawianej ustawy, a w konsekwencji może być przeznaczona tylko dla realizacji celów, o których mowa w art. 34 ustawy (art. 36 ust. 1 w związku z art. 34 ustawy). Realizacja tych celów nie obejmuje zaś możliwości przeznaczenia nadwyżki bilansowej na inwestycje w kapitał założycielski przyszłego banku.

Fundusz stabilizacyjny, w skład którego wchodzi nadwyżka bilansowa K., służy bowiem wyłącznie stabilności finansowej kas, bezpieczeństwu zgromadzonych w nich oszczędności oraz zgodności działalności kas z przepisami ustawy (art. 36 ust. 1 w związku z art. 34 ustawy). W świetle art. 36 ust. 4 tej ustawy wolne środki pieniężne funduszu stabilizacyjnego mogą być inwestowane wyłącznie w obligacje i inne papiery wartościowe emitowane, poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, a także w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego. Użycie w tym ostatnim przepisie sformułowania "wyłącznie" oznacza, iż ustawodawca ograniczył możliwości inwestowania "wolnych środków pieniężnych funduszu stabilizacyjnego" tylko do inwestycji w tym przepisie wymienionych, a zatem nie jest możliwe inwestowanie tych środków w inne inwestycje, do których zalicza się również kapitał założycielski przyszłego banku.

Za taką wykładnią powołanych wyżej przepisów przemawia nie tylko literalna treść tych przepisów, lecz również wzgląd na zapewnienie bezpieczeństwa zgromadzonych w kasach oszczędności jej członków.

Sąd I instancji powołując się na opinię prawną prof. W. P. trafnie przy tym podkreślił, iż K. K. nie jest podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność gospodarczą na własne ryzyko i odpowiedzialność, lecz podmiotem, który ma działać na rzecz swoich członków, co wprost wynika z art. 35 ustawy, przy czym ta działalność jest ściśle reglamentowana mającymi w tej sprawie zastosowanie przepisami ustawy o skok.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej przepisy ustawy o skok nie dają podstaw do odróżnienia funduszu stabilizacyjnego powstałego z wkładów wnoszonych przez zrzeszone kasy w wysokości co najmniej 1% ich aktywów (art. 36 ust. 2 ustawy) od funduszu stabilizacyjnego powstałego z nadwyżki bilansowej K. K. (art. 38 ust. 2 ustawy), gdyż bez względu na źródła finansowania tego funduszu jest to ten sam ustawowy "fundusz stabilizacyjny". W konsekwencji wolne środki pieniężne tego funduszu w zależności od źródła jego finansowania nie mogą być inwestowane zarówno w inwestycje wymienione w art. 36 ust. 4 (jako pochodzące z wkładów wnoszonych przez kasy), jak i w obejmowanie udziałów lub akcji w spółkach wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy (pochodzące z nadwyżki bilansowej K.), lecz wyłącznie w inwestycje, o jakich mowa w art. 36 ust. 4 ustawy.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I Ca 1275/10 oddalił apelację K. S. K. O.-K. w S. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt IC 1245/09, którym to wyrokiem Sąd ustalił nieważność uchwały nr [...] K. w S. z dnia [...] lutego 2008 r. w zakresie objętym pozwem. W uzasadnieniu tego wyroku SA w G. stwierdził m.in., iż w świetle zapisu art. 36 ust. 1 w zw. z art. 34 ustawy o skok przeznaczeniem funduszu stabilizacyjnego jest zapewnienie stabilności finansowej kas, nie zaś K. K. Brak ustawowo określonego celu stabilizowania K. K. przez fundusz stabilizacyjny musi skutkować oceną, że kwestionowany zapis uchwały, w zakresie w jakim wskazuje, iż celem funduszu stabilizacyjnego jest stabilizowanie K. K., jest sprzeczny z prawem, a zatem nieważny. Zdaniem tego Sądu, środki funduszu stabilizacyjnego nie mogą być angażowane w sposób określony w art. 37 ustawy, m.in. w udziały czy akcje innych spółek. Środki finansowe, o których mowa w tym ostatnim przepisie, muszą zatem pochodzić z innych funduszy K. K., które K. ta jest obowiązana lub może tworzyć zgodnie z przepisami prawa spółdzielczego.

W świetle powyższych rozważań nie można też podzielić zarzutów skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Prawa bankowego. Zgodnie z tym przepisem utworzenie banku może nastąpić, jeżeli zostało zapewnione wyposażenie banku w fundusze własne (...). W niniejszej sprawie K. K. takich funduszy nie zapewniła, gdyż jak już to wykazano na wstępie niniejszych rozważań, fundusz stabilizacyjny ma zapewniać stabilność finansową kas (art. 34 ustawy o skok), a zatem fundusz ten nie mógł zostać uznany za "fundusz własny" K. K.

Z kolei, jeżeli chodzi o zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że Założyciele nie dają rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem, to stwierdzić należy, że na rękojmię, o jakiej mowa w tym przepisie, składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby będącej założycielem banku.

W Słowniku Języka Polskiego PWN pod redakcją M. Szymczaka (Warszawa 2002 r. s. 58) pojęcie rękojmi zdefiniowano jako "poręczenie, zagwarantowanie czegoś, gwarancja, zabezpieczenie, pewność, zapewnienie o czymś, przyrzeczenie czegoś". Kryterium "rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem" ma zatem służyć zagwarantowaniu celów zarządzania bankiem określonym w tym przepisie. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań założyciela banku, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, iż z prezentowanej dotychczas postawy etycznej i moralnej, a także sposobu postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu (wykonywanej pracy).

W sprawie było bezsporne, iż Prokuratura Apelacyjna w Ł. postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2009 r., sygn. akt Ap V Ds. 29/09 umorzyła śledztwo przeciwko m.in. G. B. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 585 k.s.h. w związku z art. 12 k.k., W. K. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 585 k.s.h. i L. L. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 585 k.s.h. – wobec znikomej szkodliwości społecznej czynu.

W świetle obowiązującego wówczas art. 585 § 1 k.s.h., kto, biorąc udział w tworzeniu spółki handlowej lub będąc członkiem jej zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej albo jej likwidatorem, działa na jej szkodę – podlega karze pozbawienia wolności do lat 5 i grzywnie.

Okoliczność, iż postępowanie karne wobec "założycieli" banku zostało umorzone z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, nie pozbawiła Sądu I instancji możliwości oceny, czy popełnione przez "założycieli" czyny usprawiedliwiały stanowisko KNF, iż te osobny nie dają "rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem".

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ostatniej ustawy.