Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2747/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 i 2, art. 79 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich i umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdzą, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej J. B. kwotę 200 (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. J. B. rozpoczęła odbywanie aplikacji adwokackiej w dniu [...] grudnia 2009 r. w [...] Izbie Adwokackiej poprzez złożenie ślubowania przed Dziekanem zgodnie z § 1 ust. 4 obowiązującego wówczas Regulaminu aplikacji adwokackiej (Uchwała NRA nr 22/2008 z dnia 14 czerwca 2008 r. (uchwała NRA nr 24/2008 z dnia 4 października 2008 r., uchwała NRA nr 47/2009 z dnia 4 kwietnia 2009 r., uchwała NRA nr 55/2009 z dnia 12 września 2009 r.).

2. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku J. B. (nazywanej dalej "skarżącą") z dnia [...] maja 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w B. uchwałą z dnia [...] sierpnia 2010 r. wyraziła zgodę na przeniesienie skarżącej do Izby Adwokackiej w B. w celu kontynuowania aplikacji adwokackiej.

3. W oparciu o przedłożone przez skarżącą zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2010 r. oraz zaświadczenie z dnia [...] marca 2011 r. o pobycie w szpitalu w dniach [...].10.2010 r. do dnia [...].02.2011r. ORA uznała za usprawiedliwioną absencję w zajęciach w ww. okresie.

4. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. skarżąca zwróciła się do Dziekana ORA w B. z prośbą o "przerwę w zajęciach do końca roku szkoleniowego 2011 z powodów zdrowotnych".

5. Pismem z dnia [...] listopada 2010 Dziekan ORA poinformował skarżącą, że wskazany okres nieobecności nie podlega zaliczeniu do okresu aplikacji.

6. Skarżąca nie zdała ustnego kolokwium rocznego przeprowadzonego w B. w dniu [...] października 2011 r. przed Komisją Egzaminacyjną.

7. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o wyrażenie zgody na powtórzenie roku szkoleniowego i ponowne przystąpienie do kolokwium rocznego.

8. W wyniku głosowania, które miało miejsce na posiedzeniu Okręgowej Rady Adwokackiej w B. w dniu [...] grudnia 2011 r. dziekan ORA cofnął swój wniosek o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich.

9. Skarżąca nie zdała ustnego kolokwium rocznego przeprowadzonego w B. w dniu [...] października 2012 r. przed Komisją Egzaminacyjną. Kolokwium roczne zdała w terminie poprawkowym.

10. W dniu [...] października 2013 r. przystąpiła do kolokwium rocznego po drugim roku aplikacji, z którego otrzymała ocenę ogólną niedostateczną. Z kolokwium poprawkowego przeprowadzonego w [...] listopada 2013 r. otrzymała również ocenę ogólną niedostateczną.

11. Kierownik Szkolenia Aplikantów Adwokackich przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w B., na podstawie § 22 ust. 1 w zw. z § 22 ust. 2b Regulaminu Aplikacji Adwokackiej nie zaliczył skarżącej II roku aplikacji.

12. W dniu [...] grudnia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o uwzględnienie przy podejmowaniu uchwały w sprawie skreślenia skarżącej z listy aplikantów adwokackich pism – opinii patronów oraz opinii z praktyk w sadach.

13. Okręgowa Rada Adwokacka w B. uchwałą z dnia [...] grudnia 2013 r. skreśliła skarżącą z listy aplikantów z uwagi na nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata.

W trakcie posiedzenia ORA w B. skarżąca zakwestionowała wynik egzaminu, uznając, że zasługiwała na pozytywną ocenę i stwierdzając, że była przygotowana w sposób należyty do kolokwium. ORA w B. nie znalazła podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej – aplikantki.

14. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej od uchwały ORA w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r. uchyliło uchwałę z [...] grudnia 2013 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dostrzegł niekonsekwencję ORA w B. w ocenie materiału dowodowego w zakresie stażu skarżącej jako aplikantki adwokackiej.

Organ odwoławczy zobowiązał organ do jednoznacznego wskazania okresów, w których skarżąca pozostawała aplikantką, w szczególności – do precyzyjnego określenia jej statusu w okresie przynależności do Izby [...]. Następie ORA w B. oceni zasadność zastosowania wobec aplikantki art. 79 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (D.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 118, nazywanej dalej: "Prawo o adwokaturze") czy też art. 79 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy.

15. Okręgowa Rada Adwokacka w B. uchwałą z dnia [...] marca 2014 r. po rozpoznaniu wniosku Dziekana o skreślenie skarżącej z listy aplikantów z uwagi na niezakończenie przez stronę aplikacji adwokackiej w terminie, o którym mowa w art. 76 ust. 1; po zapoznaniu z uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2014 r., z opinią Kierownika Szkolenia oraz pismem skarżącej, na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze skreśliła skarżącą z listy aplikantów z uwagi na niezakończenie przez nią aplikacji adwokackiej bez usprawiedliwionej przyczyny w terminie, o którym mowa w art. 76 ust. 1.

W uzasadnieniu uchwały ORA w B. podała, że skarżąca rozpoczęła aplikację w trybie Regulaminu przyjętego Uchwałą NRA nr 22/2008 z dnia 14 czerwca 2008 r. w sprawie Regulaminu aplikacji adwokackiej zmienionej uchwałą NRA nr 24/2008 z dnia 4 października 2008 r., uchwałą NRA nr 47/2009 z dnia 4 kwietnia 2009 r., uchwałą NRA nr 55/2009 z dnia 12 września 2009 r. (tekst jednolity Obwieszczenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Regulaminu aplikacji adwokackiej z dnia 22 września 2009 r., K. Adw Nr 9, poz. 1), zwanego dalej d. Reg. I po myśli tego regulaminu powinna odbywać aplikację adwokacką.

Rok szkoleniowy zgodnie z § 1 ust. 3 d.Reg. rozpoczynał się 1 października i trwał do 30 czerwca następnego, a dla aplikantów przyjętych od roku 2008 rok szkoleniowy trwa od 1 stycznia do 31 grudnia, przy czym miesiące lipiec i sierpień są wolne od obowiązkowych zajęć szkoleniowych. Skarżąca rozpoczęła aplikację po 2008 roku, zatem Jej rok szkoleniowy kończył się 30 grudnia. Odnosząc się do pisma o "przerwę w zajęciach do końca roku szkoleniowego 2011 z powodów zdrowotnych" i pouczenie o konsekwencjach wynikających z § 5 ust. 7 d. Reg., termin aplikacji w trakcie którego skarżąca nie uczęszczała na zajęcia nie mógł zostać zaliczony do okresu jej trwania i okres ten winien zostać przedłużony o 4 miesiące i 11 dni, tj. do dnia 11 listopada 2013 r.

W tym czasie do aplikantów zastosowanie miał Regulamin Aplikacji Adwokackiej przyjęty Uchwałą 55/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. w sprawie Regulaminu Odbywania Aplikacji Adwokackiej z wyłączeniem wynikającym z treści § 31 ust. 1, czyli okresu trwania aplikacji, co znaczy, że obowiązującym okresem trwania aplikacji adwokackiej są 3 lata 6 miesięcy, zaś w pozostałym zakresie stosuje się przepisy tego Regulaminu.

Odnosząc się do meritum sprawy ORA w B. wskazała, że 3,5 letni termin zakończenia aplikacji przedłużony o 5 miesięcy jako czas hospitalizacji skarżącej upłynął najpóźniej 30 listopada 2013 r.

Kolokwium z dnia [...] października 2013 r. skarżąca nie zdała. Nie zdała także egzaminu poprawkowego w dniu [...] listopada 2013 r.

Zdaniem ORA w B. samo nie zakończenie przez aplikanta, bez usprawiedliwionej przyczyny, aplikacji adwokackiej w terminie, o którym mowa w art. 76 ust. 1 musi skutkować skreśleniem aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich, albowiem jest to przepis, który nie pozostawia uznaniu Rady podjęcia decyzji.

Przy podejmowaniu uchwały ORA wzięła pod uwagę dotychczasowy przebieg aplikacji, wyniki kolokwium, ocenę kierownika szkolenia i patrona oraz przedstawione opinie. Negatywna ocena wyników kolokwium (choć niezgodna z oceną aplikant) w świetle § 22 ust. 2b obligowała kierownika szkolenia do niezaliczenia skarżącej II roku aplikacji. Wydający opinię o aplikant kierownik szkolenia wydał opinię negatywną, nie widząc pozytywnych perspektyw dla aplikant.

Analiza opinii z sądów, w których bardzo często widnieją oceny bardzo dobre, jak i opinii patronów jednoznacznie uzasadnia, że skarżąca jest osobą ambitną i miłą, dającą się poznać jako osoba uczynna. Jednak te cechy pozostają bez wpływu na stwierdzenie o przydatności skarżącej do wykonywania zawodu adwokata. Opinie cząstkowe często nie pokrywają się z wynikami na kolokwiach. Skarżąca oceniana jako dobra w sporządzaniu projektów pism procesowych przez Patrona adw. R., na kolokwiach otrzymywała ocenę niedostateczną.

ORA w B. nie dostrzega aby zaistniały okoliczności niezależne od aplikanta, które usprawiedliwiałyby dwukrotne niezaliczenie kolokwium. Za okoliczności takie nie można było uznać wskazanych na posiedzeniu argumentów w postaci negowania oceny z kolokwium, od której to oceny po myśli § 19 ust. 5 odwołanie nie przysługuje.

Nadto podstawę skreślenia skarżącej stanowi art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, który to przepis jest przepisem obligatoryjnym i nie daje Radzie możliwości oceniania jakichkolwiek przesłanek prócz określenia czasu aplikacji i zaliczenia bądź nie zaliczenia lat aplikacji. ORA podkreśliła, że skarżąca nie może być wpisana z przyczyn zasadniczych na III rok aplikacji, gdyż nie otrzymała zaliczenia II roku aplikacji, zaś o powtarzanie roku w trybie § 22 ust 3 Regulaminu nie wnosiła.

16. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r., skarżąca wniosła odwołanie od uchwały ORA w B. z dnia [...] marca 2014 r., wnosząc o jej uchylenie w całości, jak również nieskreślanie z drugiego roku aplikacji adwokackiej i przywrócenie na liście aplikantów adwokackich trzeciego roku z zaliczeniem również tych obecności od dnia wykreślenia z dniem [...] lutego 2014 r.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała na umiejętność rozumienia i stosowania prawa czego dowodem są nagrania egzaminów rocznych, kolokwiów cząstkowych jak i czynności aplikanta w postaci zastępstw oraz sporządzania pism. Ponadto na cechę tę wskazują także znajdujące się w aktach osobowych pisma skarżącej.

Twierdzenie organu o nie zakończeniu aplikacji bez usprawiedliwionej przyczyny w terminie podważa wydanie - przed skreśleniem w dniu [...] grudnia 2013 r. - decyzji upoważnionych organów i osób w przedmiocie aplikowania, a tym samym pozostaje wobec tychże w opozycji. Niemożliwym było i jest - przez każdego z aplikantów adwokackich, którzy składali tak jak ja ślubowanie w grudniu 2009 r. a szkolenie zaczęli w styczniu roku 2010 - nieprzekroczenie trzech lat skoro szkolenie kończy się po upływie odpowiednio m-ca grudnia 2010, grudnia 2011, grudnia 2012.

Skarżąca wskazała, że nieskorzystanie przez nią w roku 2014 z instytucji powtarzania roku (o czym stanowi uchwała z dnia [...] marca 2014 r.) z uwagi na niezłożenie na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2013 r. wniosku o powtarzanie drugiego roku, sugeruje, ze dopuszczalnym jest dalsze aplikowanie skarżącej, pomimo upływu terminu.

17. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2014 r. po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od uchwały ORA w B. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, uchyliła zaskarżoną uchwałę i umorzyła postępowanie.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podało, że ORA w B., wyliczając datę w jakiej skarżąca – aplikantka - powinna była ukończyć aplikację, nie wzięła pod uwagę faktu, że na mocy uchwały ORA z dnia [...] grudnia 2011 r. powtarzała ona I rok szkoleniowy, na podstawie § 22 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, niezaliczany tym samym do ustawowego okresu trwania aplikacji. Wskazana przez ORA data [...] listopada 2013 r. ulega zatem przesunięciu o rok, aż do [...] listopada 2014 r.

W dacie powzięcia przez ORA zaskarżonej uchwały była ona zatem przedwczesna, z uwagi na nieupłynięcie terminu, w którym aplikacja powinna była zostać ukończona. Organ uznał, że w związku z powyższym zbędne jest rozważanie pozostałych zarzutów odwołania, ponieważ samoistnie uzasadnia konieczność uchylenia uchwały ORA jako pozbawionej podstawy faktycznej i prawnej.

W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że jego rozstrzygnięcie nie oznacza że skreślenie aplikantki z listy będzie nieuzasadnione również w przyszłości. Dopuszczalność takiego orzeczenia zależeć będzie od upływu wynikającego z ustawy terminu. Okoliczności sprawy wskazują, że skarżąca – aplikantka wobec niezaliczenia II roku nie zdoła ukończyć aplikacji i nie będzie mogła przystąpić do egzaminu adwokackiego, zatem skreślenie jej (obecnie oceniane jako niezasadne z uwagi na swą przedwczesność) zyska w przyszłości podstawę faktyczną i prawną.

18. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2014 r. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, jak również o nieskreślanie z listy aplikantów adwokackich, zaliczenie drugiego roku aplikacji adwokackiej, przywrócenie na listę trzeciego roku aplikacji adwokackiej wraz z zaliczeniem zajęć, na które skarżąca uczęszczała wraz z rokiem trzecim.

Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w tym nierozpoznanie istoty sprawy, skrócenie czasu aplikowania o czas trwania zajęć szkoleniowych, nierozpoznanie wszystkich zarzutów, wniosków, sprzeczność pomiędzy sentencją a uzasadnieniem uchwały wskutek czego skarżona decyzja jest pozornie dla niej korzystna

W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej co prawda uchyliło uchwałę ORA w B. z dnia [...] marca 2015 r., jednakże zakreślając termin do [...] listopada 2014 r., w którym skarżącej przysługuje status aplikanta adwokackiego, bez rozpoznania wniosków strony i zarzutów, uniemożliwił stronie uczęszczanie na zajęcia szkoleniowe w ramach trwającego do 30 grudnia danego roku szkoleniowego. Zaznaczenie przez organ, że zasadnym będzie w przyszłości skreślenie skarżącej z listy, czyni niekorzystną dla niej sytuację, tym bardziej, że jako datę kończącą aplikację wskazuje się [...] listopada 2014 r., kiedy trwa rok szkoleniowy.

Skarżąca wniosła o rozpoznanie kwestii, które mają niewątpliwy wpływ na zaliczenie roku drugiego jak również uprawnienie do uczęszczania na zajęcia roku trzeciego i następnie jego zaliczenie, w tym odsłuchanie nagrania z egzaminu i przeprowadzenie dowodu z dziennika roku trzeciego. Wniosła o wyjaśnienie dlaczego nie zaliczono jej zajęć na drugim roku aplikacji pomimo uczęszczania na nie, która to okoliczność jest pomijana, a porusza się przede wszystkim kwestię niezdania egzaminu. Skarżąca wniosła o wyjaśnienie dlaczego otrzymała ocenę "2" z jednego z czterech przedmiotów na rocznym kolokwium na roku drugim. Nie zgodziła się z sytuacją, w której członkowie komisji bezzasadnie wystawiając z jednego przedmiotu negatywną ocenę powodują tym samym że skarżąca nie może ukończyć aplikacji jak to określił organ odwoławczy pomimo że jej postępowanie jako aplikanta, wykonując na każdym roku obowiązki, nie wykazuje cechy nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata.

19. W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Jednocześnie organ podkreślił, że skarżąca w skardze nie wskazała przepisów, które miał naruszyć organ odwoławczy. Nie wskazała również w jaki sposób naruszenie przez organ odwoławczy przepisów miało wpływ na wynik postępowania.

20. W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. podała, że do konkretnych uchybień w zakresie stosowania przepisów, które miały miejsce przy wydawaniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2014 r. należą:

a) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezałatwienie sprawy, oparcie rozstrzygnięcia na częściowym materiale i pozostawienie w nim sprzeczności, nieprzeanalizowanie całej dokumentacji w tym nieprzeprowadzenie dowodu z nagrania poprawkowego kolokwium na roku drugim, nierozpoznanie kwestii nie zaliczenia zajęć na roku drugim i nie zaliczenia roku drugiego, nie przeprowadzenie dowodu z dziennika roku trzeciego i nierozpoznanie kwestii zaliczenia zajęć roku trzeciego jak również brak wskazania organowi pierwszej instancji aby takie dowody przeprowadził;

- art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomijanie praw wynikających z uchwały o zdanym egzaminie wstępnym uprawniającym do aplikowania na każdym roku oraz dokonywanie interpretacji stanu faktycznego i prawnego w sposób czynienie zbędnym akceptowania praw wynikających z uchwały o zgodzie na powtarzanie roku jakoby to umożliwiało tylko do aplikowania przez jeszcze jeden rok kalendarzowy, a nie szkoleniowy i dalej na roku szkoleniowym drugim i trzecim oraz prowadzenie postępowania w sposób pozornie rozwiązujący spór sprowadzając go czynienia ustaleń wyłącznie co do okresu trwania aplikacji a nie prowadząc rzeczywistych ustaleń co do przydatności do wykonywania zawodu a nadto poprzez prowadzenie postępowania w sposób prowadzący do stwierdzenia, że organ jest już nie tylko uprawniony w ramach uznania ale jest wręcz zobligowany do skreślenia bez konieczności procedowania w pozostałym zakresie bo już tylko tyle może uczynić;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie zwłaszcza w sytuacji gdy uprzednio pomijano wnioski dowodowe oraz z uwagi na rozbieżność pomiędzy jej pismami z [...] kwietnia 2014r. o przeprowadzenie dowodów w tym sporządzenie pisemnej wersji nagrania a notatką Dziekana z dnia [...] kwietnia 2014 r. na okoliczności odmienne zwłaszcza, że nie mające miejsca,

- art. 75 §1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. dotyczących uprawnień strony i obowiązków organu poprzez ich niezastosowanie i nie sporządzenie pisemnej wersji nagrania poprawkowego kolokwium i nie przeprowadzenie dowodu z niniejszego nagrania i z dziennika roku trzeciego a poza tym z pism z [...] lutego 2014 r., [...] marca 2014 r., [...] marca 2014 r., z [...] kwietnia 2014 r.,

- art. 80 k.p.a. dotyczącego obowiązku organu poprzez jego niezastosowanie a to pominięcie istotnych dowodów świadczących o przydatności, pominięcie pism o uczęszczaniu na zajęcia roku trzeciego.

- art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze dotyczącego obowiązku organu bowiem Prezydium nie rozstrzygnęło sprawy co do jej istoty w całości pozostawiając faktycznie dla niej niekorzystną sytuację bez rozpoznania wszystkich składanych przeze mnie wniosków z zaznaczeniem - pomimo wadliwego stosowania przez organ norm proceduralnych, że nie ma realnych szans na ukończenie aplikacji podczas gdy nie składałała wniosku o powtarzanie roku i tym samym nie uzyskała na to zgody wymaga się abym uczęszczała na rok drugi, którego tak jak kolokwium tak i zajęcia, których w 2013 r. nie opuszczała winnam mieć zaliczone a nadto toleruje się stwierdzenie organu I instancji pomimo nadużycia przez niego prawa, że na zajęcia roku trzeciego uczęszczałam samowolnie w sytuacji gdy żadna norma tego nie zabrania a wręcz wymaga przez co nakazuje się w ten sposób do działania na swoją niekorzyść,

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. dotyczącego obowiązku organu a to niewskazanie dokładnej podstawy prawnej i miejsca jej publikacji, wydanie uchwały, co do której nie zachodzi zgodność pomiędzy sentencją a uzasadnieniem a także brak jest wewnętrznej spójności sentencji podczas gdy w niniejszej sprawie nie zastosowano tychże wymogów ponieważ sentencja wskazuje na uchylenie uchwały o skreśleniu a jednocześnie zaznacza się podstawę w postaci art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze mówiącego o skreśleniu a nadto w uzasadnieniu wskazuje się iż czas aplikowania upływa [...] listopada 2014 r. co negatywnie przesądza o jej sytuacji oraz pozostawia się kwestie zaliczenia roku drugiego i trzeciego poza ich prawidłowym wyjaśnieniem, rozstrzygnięciem i uzasadnieniem a przez to również uzasadnienie nie odpowiada wymaganiom z § 3 art. 107 k.p.a.,

- art. 138 § 1 pkt 2 II część zdania od uchylając decyzję - umarza postępowanie k.p.a. - w zw. z art. 105 k.p.a. poprzez ich zastosowanie w sytuacji gdy brak po temu podstaw w zebranym materiale sprawy, gdyż pozornie korzystne uchylenie i wskazanie go w sentencji jest sprzeczne z jednoczesnym zaleceniem organu odwoławczego w uzasadnieniu o konieczności skreślenia skarżącej z upływem [...] listopada 2014 r., a umorzenie postępowania nie znajduje podstaw gdyż nie rozpoznano w całości istoty sprawy, bezzasadnie stwierdzono, że zbędne jest rozważanie pozostałych zarzutów a jednak podnosi się okoliczności niekorzystne dla mnie w sytuacji pomijania dowodów na tezę odmienną przez co nie można uznać, że umorzenie było zasadne gdy nie znajdują przy tym zastosowania przepisy art. 79 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze,

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a istniejącą konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (zaliczenie kolokwium i zajęć na roku drugim, przewrócenie na rok trzeci i zaliczenie roku trzeciego) poprzez przekazanie jej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,

- art. 147 zd. 1 k.p.a. w części dotyczącej wznowienia postępowania z urzędu poprzez jego niezastosowanie choćby w trybie uwzględnienia skargi na etapie przed przekazaniem jej do sądu w sytuacji gdy Prezydium miało wiedzę o osobowym składzie ORA w B., który wydał uchwałę z dnia [...] marca 2014 r. a mimo to nie zwrócił organowi I instancji uwagi na naruszenie przez niego normy prawnej o obligatoryjnym wyłączeniu czterech członków organu, którzy już wypowiedzieli się w sprawie z momentem wystawienia negatywnej oceny z poprawkowego kolokwium oraz negatywnej opinii z przebiegu aplikacji w tym trzech członków komisji egzaminacyjnej z poprawkowego kolokwium oraz Kierownika szkolenia wnoszącego o skreślenia mnie z listy aplikantów adwokackich a następnie uczestniczyli w wydaniu również z niniejszego powodu wadliwej uchwały z dnia [...] marca 2014 r.;

b) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w zw. § 31 ust. 1 Załącznika do uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej Nr 55/2011 z dnia 19 listopada 2011 r. w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (Adwok. 2011.11.19, dalej regulaminu odbywania aplikacji z 2011 r.) - przez ich zastosowanie w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy nie odpowiada normom w nich wyrażonym;

- art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze w zw. § 31 ust. 1 regulaminu odbywania aplikacji z 2011 r. - poprzez niezastosowanie tego pierwszego i niezasadne zastosowanie § 31 ust. 1 regulaminu odbywania aplikacji z 2011 r. (w sytuacji niewłaściwie bo nieprecyzyjnie skonstruowanego poprzez niezgodność z aktem upoważniającym) poprzez przyjęcie, że przepis § 31 ust. 1 obowiązuje w zakresie rozpoczęcia aplikacji w grudniu 2009 r. oraz niewskazanie o jaki stan prawny regulaminu chodzi oraz sprzeczność pomiędzy ustawowym trzyletnim okresem trwania aplikacji z art. 76 ust. 1 prawa o adwokaturze a regulaminowym trzy i pół letnim okresem trwania aplikacji dotyczącym w istocie aplikacji rozpoczętych przed dniem [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu skargi przytoczono szczegółową argumentację do zarzutów w niej podniesionych.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

4. Zgodnie z dyspozycją art.12 ust. 1 i 2 Prawa o adwokaturze, uchwały organów adwokatury, organów izb adwokackich i organów zespołów adwokackich, dotyczące bezpośrednio poszczególnych osób, powinny zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne. Termin do wniesienia środków odwoławczych przewidzianych w ustawie wynosi czternaście dni od dnia doręczenia orzeczenia lub uchwały. Postępowanie przed organami samorządu adwokackiego ma charakter postępowania administracyjnego. W związku z powyższym w drodze wykładni systemowej należy uznać, że stanowisko doktryny i orzecznictwa co do wymogów jakie powinny spełniać decyzje organów określone w przepisach k.p.a., w tym art. 107 k.p.a., w zakresie wymogów ich uzasadnienia faktycznego i prawnego dotyczą również uchwał organów samorządu adwokackiego.

W ocenie Sądu w rozstrzyganej sprawie skarżona uchwała nie spełnienia wymogów art. 12 Prawa o adwokaturze, który precyzuje kiedy uchwały te powinny zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne oraz art. 107 § 3 k.p.a., który wskazuje z jakich elementów składa się uzasadnienia faktyczne i prawne decyzji (uchwały).

5. Na wstępie wyjaśnić trzeba, że Prezydium NRA w uzasadnieniu swojej uchwały zobowiązane jest do wyjaśnienia przyczyny jej podjęcia i zasadności rozstrzygnięcia. W świetle uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008 r. wydanej w sprawie II GPS 4/09 nie budzi również wątpliwości stanowisko, że uchwała organu samorządu adwokackiego w sprawach w przedmiocie rozstrzygania co do skreśleniem aplikanta z listy aplikantów jest decyzją administracyjną.

Oznacza to, że organ odwoławczy, jakim jest Prezydium NRA, utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę organu I instancji, czy też uchylając ją i umarzając postępowanie zobowiązany jest w sposób szczególny do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do starannego jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały należcie udokumentowane i udowodnione (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

Z powyższych względów kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności. Oznacza to, że uzasadnienie w każdym przypadku zawierać powinno dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), zaś sama decyzja (uchwała) powinna być należycie uzasadniona - stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a., czyli uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Nie mniej uznaniowość decyzji organów samorządu adwokackiego, w tym także umorzenie postępowania w sprawie nie uzasadnia odstępstw od reguł k.p.a. i nie zwalnia od konieczności wnikliwego rozpoznania każdej sprawy, rozważenia całego materiału dowodowego i przekonującego uzasadnienia decyzji, bez podpierania się ogólnikami.

6. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. i art. 12 Prawa o adwokaturze, co do uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Zgodnie ze stanowiskiem doktryny (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 107 k.p.a., LEX) i koncepcji decyzji jako aktu stosowania prawa, rozstrzygnięcie to wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego; w tym sensie decyzja rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty (art. 104). Jednakże termin "rozstrzygnięcie" zawarty w komentowanym przepisie jest szerszy, bowiem obejmuje także decyzje w znaczeniu wyłącznie formalnym, a zatem rozstrzygnięcie o zakończeniu postępowania w inny sposób niż rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, np. rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. Rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron bez uzasadnienia, które nie zawsze musi być składnikiem decyzji. Decyzja organu administracji państwowej, nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji"). Nie jest dopuszczalne rozstrzyganie o części uprawnień lub obowiązków stron w osnowie decyzji, a o pozostałej części w uzasadnieniu. W osnowie decyzji nie orzeka się o kosztach postępowania. Brak rozstrzygnięcia nie zezwala na uznanie danego aktu za decyzję administracyjną.

Należy zauważyć, że w skarżonej uchwale jej rozstrzygnięcie nie jest jasne. Jest co prawda mowa o uchyleniu uchwały organu I instancji oraz umorzeniu postępowania, ale jest tam cały szereg rozważań organu, co do przyszłej sytuacji Skarżącej jako aplikantki, w większości w ocenie Sądu niestosownych: "Rozstrzygnięcie organu II instancji nie oznacza jednak, że skreślenie aplikantki z listy będzie nieuzasadnione również w przyszłości. Dopuszczalność takiego orzeczenia zależeć będzie od upływu wynikającego z ustawy terminu. Okoliczności sprawy wskazują, że p. B. wobec niezaliczenia II roku nie zdoła ukończyć aplikacji i nie będzie mogła przystąpić do egzaminu adwokackiego, zatem skreślenie jej (obecnie oceniane jako niezasadne z uwagi na swą przedwczesność) zyska w przyszłości podstawę faktyczną i prawną. Od samej aplikantki zależy, czy - nie mając realnych perspektyw na ukończenie aplikacji zechce tymczasowo zachować swój status, ze wszystkimi (również finansowymi) konsekwencjami tego stanu rzeczy, czy też zrezygnuje z praw i obowiązków aplikantki na własny wniosek" (s. 2 uzasadnienia).

Zakładanie, że aplikantka nie ma realnych perspektyw na ukończenie aplikacji, stwarza sugestię dawania przez NRA pewnych wytycznych dla organów samorządu, co do traktowania Skarżącej w tymże samorządzie. W ocenie Sądu jest to niedopuszczalne i sprzeczne nie tylko z wymogami uzasadnienia uchwał i decyzji, ale także zasadami ogólnymi k.p.a. jak zasadą legalności, praworządności, nadrzędności interesu obywateli zaufania, informowania stron (art. 6,7,8 i 9 k.p.a.)

Artykuł 107 k.p.a. zalicza do części składowych decyzji administracyjnej m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie stanowi zatem integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Rozstrzygnięcie sprawy nie oznacza jednak, że w decyzji powinny znaleźć się rozważania (przewidywania organu), co do dalszej sytuacji Skarżącej.

Powyższe rozstrzygnięcie jest niewłaściwe w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych. Zgodnie z wyrokiem NSA z 30 czerwca1983 r., I SA 178/83: Uzasadnienie decyzji organu nadzoru, przesądzające o treści przyszłego załatwienia sprawy przez organ niższego stopnia, może być przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W wyroku z 22 lipca 2010 r., I OSK 223/10 NSA wskazał, że decyzja administracyjna jako przejaw woli organu administracji stanowi całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia są nierozerwalnie związane, wzajemnie się uzupełniają, warunkują i powinny być oceniane łącznie. Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą rzutować tylko na ten element - część decyzji, mogą także oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy.

Dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jako jej części oraz uchylenie decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia wówczas, gdy przesądza ono o treści przyszłej decyzji organu pierwszej instancji albo sugeruje organowi I instancji pewne rozwiązania, do przyszłości skarżącej.

Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą rzutować tylko na ten element - część decyzji, mogą także oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy. Decyzja (uchwała) organu powinna zawierać rozstrzygnięcie organu, a nie rozważania na przyszłość, co do sytuacji skarżącej, w dodatku w negatywnym dla niej kontekście.

7. Inna istotna wada skarżonej uchwały, to brak odniesienia się do wniosków dowodowych Skarżącej ważnych dla niej bo istotnych z punktu rozstrzygnięcia sporu co do terminu zakończenia aplikacji, wnioskowane dowodowy miały dać odpowiedź na pytanie ile ta aplikacja już trwała a ile trwać powinna. Wreszcie oceny przydatności do zawodu adwokata – w kontekście art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Skreślenie aplikanta z powodu nieprzydatności do zawodu

Mimo umorzenia postępowania, w skarżonej uchwale, organ powinien dać dokładne wskazówki, co do czasu trwania aplikacji skarżącej, przeprowadzić wszechstronne postępowanie dowodowe w tym zakresie, odnosząc się do wszystkich zarzutów odwołania w powyższym zakresie, tym bardziej, że sam organ II instancji zauważył, że organ I instancji rozstrzygnął to zagadnienie błędnie, nie biorąc pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy.

8. W ocenie Sądu nie odniesienie się przez organ do zarzutów odwołania i wniosków dowodowych zgłaszanych w postępowaniu z tej racji, że postępowanie jest umorzone, nie jest właściwe. Z tego względu, w ocenie Sądu, ogólnikowe, niewystarczające i niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia kontroli sądowoadministracyjnej jest stwierdzenie organu odwoławczego, że “W dacie powzięcia przez ORA zaskarżonej uchwały była ona zatem przedwczesna, z uwagi na nieupłynięcie terminu, w którym aplikacja powinna była zostać ukończona. Konstatacja ta czyni zbędnym rozważanie pozostałych zarzutów odwołania, ponieważ samoistnie uzasadnia konieczność uchylenia uchwały ORA jako pozbawionej - w obecnej chwili podstawy faktycznej i prawnej" (s. 2 uzasadnienia).

Podkreślić należy, że z tak sformułowanej oceny Prezydium NRA wynika, że jego ocenie nie podlegał materiał dowodowy dołączony do odwołania. W aktach osobowych znajdują się bowiem zarówno opinie zgromadzone w trakcie aplikacji, o których mowa w uzasadnieniu organu odwoławczego, ale i dodatkowe dokumenty.

Rozpoznając odwołanie, do którego strona załączyła określony materiał dowodowy, pozytywnie według jej oceny stanowiący o przebiegu aplikacji i praktyk, organ odwoławczy obowiązany był na mocy art. 107 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu faktycznym decyzji w szczególności zawrzeć nie tylko wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, ale i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2011 r. (sygn. akt II GSK 1376/10) wskazał, że organ nie może ograniczyć się do kwestii wpływu negatywnego wyniku kolokwium rocznego na ocenę przydatności do wykonywania zawodu, lecz dokonać analizy także innych okoliczności, w tym pozytywnych opinii o aplikancie wydane w toku szkolenia.

Należy podkreślić, że zaakceptowanie przez Sąd zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie.

Sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych i wyręczania organu odwoławczego w tym zakresie, a co za tym idzie dokonywania za organ oceny zgromadzonych dowodów, także tych, których organ nie wziął pod uwagę. W świetle wskazanych mankamentów procesowych Sąd nie miał podstaw do zaakceptowania ustaleń faktycznych obejmujących kwestię dat w jakich Skarżąca powinna ukończyć aplikację. Organ powinien uczynić to ponownie z uwzględnieniem wszystkich wniosków dowodowych podnoszonych przez Skarżącą i odniesieniem się w uzasadnieniu skarżonej uchwały do wszystkich zarzutów odwołania.

W tym stanie rzeczy ustosunkowywanie się przez Sąd do pozostałych argumentów skargi, mających charakter merytoryczny jest na obecnym etapie postępowania przedwczesne.

Nie przesądzając zatem o wyniku ponownego postępowania przed organem odwoławczym należy stwierdzić, że powyższe mankamenty uniemożliwiają zaakceptowanie zaskarżonej uchwały Prezydium NRA z punktu widzenia kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Także NSA w cyt. wcześniej wyroku z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 219/12 (wydanym w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego) zwrócił uwagę, że "twierdzenia, wnioski i zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu mieszczą się w pojęciu materiału dowodowego, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., który – co należy podkreślić – musi zostać wnikliwie rozpatrzony w całości przez organ. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. W przeciwnym razie dochodzi zaś do naruszenia art. 7, 77 i 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a".(..) "Uzasadnienie to w przypadku decyzji organu odwoławczego musi obejmować także wyraźne odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania. Skoro bowiem organ dysponuje przy określaniu konsekwencji prawnych określoną swobodą, to musi wykazać, że dokonując ich wyboru rozważył wszystkie możliwości rozstrzygnięcia, w tym – proponowane przez stronę. Tylko taki kształt uzasadnienia decyzji uznaniowej nie pozwala skuteczne postawić w stosunku do niej zarzutu arbitralności".

Powyższe ma w pełni odzwierciedlenie na gruncie niniejszej sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydium NRA uzupełni postępowanie dowodowe w zakresie wskazanym w uzasadnieniu orzeczenia WSA w Warszawie, mając na uwadze art. 153 p.p.s.a.

9. W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.