Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 176/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: aty. 25
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem [...] a Burmistrzem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.K. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...], działający z upoważnienia Prezydenta [...] wnioskiem z dnia 14 czerwca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem [...] a Burmistrzem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.K. o skierowanie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K.K. podaniem z dnia 20 marca 2017 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że K.K. jest osobą starszą, schorowaną i wymagającą opieki innych osób. Zainteresowana jest zameldowana na pobyt stały we W. w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność jej siostrzenicy. Ze względu na stan zdrowia od pięciu lat mieszka w Domu Ufnej Starości Sióstr Miłosierdzia w [...]. W placówce tej zainteresowana ma zapewnione całodobowe utrzymanie oraz opiekę. OPS w [...] przy piśmie z dnia 11 kwietnia 2017 r. podanie K.K. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...], wskazując, że zainteresowana jest zameldowana na pobyt stały we W. Z tych względów organem właściwym w sprawie wniosku K.K. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej jest Prezydent [...].

We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPS [...] wskazał, że K.K. z uwagi na zły stan zdrowia oraz chęć utrzymywania bliskiego kontaktu z najbliższą rodziną, którą dla zainteresowanej jest siostrzenica - opuściła W. i przeniosła się do Domu Ufnej Starości w [...]. W placówce tej nieprzerwanie przebywa od 5 lat. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. K.K. przebywa w K. z zamiarem stałego pobytu. Bezspornym jest zatem, że w tej miejscowości znajduje się centrum jej spraw życiowych. Dlatego też za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej powinno uznać się Burmistrza Gminy [...].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Kierownik OPS w [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...], wskazał, że wnioskodawczyni nigdy nie chciała mieszkać w K. Godziła się jedynie z wolą siostrzenicy. Organem właściwym zatem do rozpatrzenia wniosku K.K. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej jest Prezydent [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem [...] a Burmistrzem Gminy [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku K.K. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, że stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że K.K. jest zameldowana na pobyt stały we W. Nie ulega również wątpliwości, że do W. nie może powrócić, gdyż ze względu na swój stan zdrowia wymaga stałej opieki innych osób. Z uwagi na fakt, że K.K. jest osobą samotną i we W. nie miała zapewnionej z opieki ze strony najbliższej rodziny. Wymieniona z uwagi na stan zdrowia podjęła wraz z siostrzenicą decyzję o przeprowadzeniu się do Domu Ufnej Starości Sióstr Miłosierdzia w [...]. Od tego czasu centrum jej życiowych spraw przeniosło się do tej właśnie miejscowości. Tam bowiem, nie mogąc z uwagi na stan swojego zdrowia samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, znalazła niezbędną pomoc i opiekę. K. stał się zatem miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw zainteresowanej, a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K.K. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Gminy [...].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.