Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1517/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Apl. prok. Anna Młynarczyk - Zalewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi S. J. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lutego 2001 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

W Monitorze Polskim nr [...] poz. [...] z dnia [...] kwietnia 1999r. opublikowano nazwisko adwokata S. J. (zwanego w dalszej części skarżącym), jako osoby, która pracowała w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 1 i 2 Ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. Nr 70, poz. 443 oraz z 1998 r. Nr 113, poz. 715 i Nr 131, poz. 860).

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej: ORA) z dnia [...] kwietnia 2000r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie na podstawie art. 74 Prawa o adwokaturze. W trakcie postępowania, skarżący wyjaśnił, że nie podał w ankiecie personalnej informacji o pracy w organach bezpieczeństwa, jednakże fakt ten został przez niego ujawniony w życiorysie i ankiecie personalnej w trakcie starania się o pracę w prokuraturze, a akta te były dyspozycji Rady przed wpisaniem skarżącego na listę adwokatów. Ponadto podniósł, że w chwili ubiegania się o wpis nie obowiązywała wskazana wyżej ustawa z dnia 11 kwietnia 1997r. a o przebiegu pracy zawodowej rozmawiał z jednym z wicedziekanów ORA.

ORA w [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2000 r skreśliła skarżącego z listy adwokatów, uznając, że zainteresowany nie poinformował Rady o podjęciu pracy w organach bezpieczeństwa przed wpisem na listę adwokacką. Podlegała, zatem w ocenie ORA, odpowiedniemu zastosowaniu uchwała nr 9/99 z dnia 17 kwietnia 1999r. Naczelnej Rady Adwokackiej uznająca pracę i służbę adwokatów w organach bezpieczeństwa w latach 1944-1990 oraz tajną i świadomą współpracę z tymi organami za sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym i fundamentalnym zasadom etyki zawodowej.

W odwołaniu od tej uchwały, wnosząc o jej uchylenie S. J. zarzucił naruszenie art. 74 Prawa o adwokaturze (dalej:P.o.a.), przez błędne zastosowanie oraz naruszenie przepisów działu VIII P.o.a., określających odpowiedzialność dyscyplinarną adwokatów, a zwłaszcza art. 80 i 91 ust.2 P.o.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w sprawie zarzucanego czynu. W uzasadnieniu zarzutu co do naruszenia art. 74 P.o.a., ponowił argumentację przedstawioną w trakcie postępowania oraz wskazał, że podjęcie pracy w SB było dla niego nic nie znaczącym epizodem do którego nie przywiązywał wagi a po zorientowaniu się gdzie pracuje, sam zrezygnował z zatrudnienia. Ponadto, zdaniem zainteresowanego, zarzucany czyn stanowi klasyczne przewinienie dyscyplinarne, dla którego przewidziano odrębne postępowanie dyscyplinarne.

Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez S. J. od tej uchwały, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej Prezydium NRA) uchwałą z dnia [...] lutego 2001r. utrzymało zaskarżoną uchwałę w mocy.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2003r. w sprawie II SA 863/01 rozpoznając skargę S. J. nie dopatrzył się w zaskarżonych uchwałach zarzucanych przez skarżącego naruszeń ani naruszenia art. 74 P.o.a., art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 21 § 1 pkt.3 k.pa. w związku z art. 44 ust.1 i art. 74 P.o.a. ale z urzędu dopatrzył się rażącego naruszenia art. 107 § 1 k.p.a w związku z czym stwierdził nieważność w/w uchwał.

Sąd Najwyższy na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego NC II4120/384/03A, nie dopatrując się rażącego naruszenia przepisów art. 107 § 3 k.p.a oraz art. 138 k.p.a. uchylił wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2003r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi (k. 56-67).

W sprawie niniejszej rozpatrywana jest, zatem ponownie skarga S. J. na podjętą w dniu [...] lutego 2001 r. uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, którą to uchwałą utrzymano w mocy uchwałę z dnia [...] lipca 2000 r. Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...] na podstawie art. 74 ustawy Prawo o adwokaturze ( k. 68 akt adm.)

Jak wspomniano wyżej, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano, że zainteresowany przed wpisem na listę adwokatów nie ujawnił faktu pracy w KW MO w [...] w pionie SB w okresie od [...] grudnia 1972r. do [...] marca 1973 r. o czym świadczy treść zarówno ankiety personalnej jak i życiorysu, w którym przebieg pracy zawodowej rozpoczyna się od aplikacji prokuratorskiej, rozpoczętej w dniu [...] kwietnia 1973r. Zdaniem Prezydium NRA S. J. nie ujawnił powyższej okoliczności obawiając się, że może ona stanowić przeszkodę do dokonania wpisu na listę adwokatów. W ocenie Prezydium NRA tego rodzaju postępowanie wypełnia treść przepisu art. 74 P.o.a. Wskazano, że w uchwale nr 9/99 z dnia 17 kwietnia 1999r. Naczelna Rada Adwokacka uznała pracę i służbę adwokatów w organach bezpieczeństwa w latach 1944-1990 oraz tajną i świadomą współpracę z tymi organami za sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym i fundamentalnym zasadom etyki zawodowej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego wskazanych w odwołaniu, podniesiono, że zamieszczenie art. 74 P.o.a w dziale VI "skreślenie z listy adwokatów" a nie w dziale VIII "odpowiedzialność dyscyplinarna" wskazuje na odrębność postępowań prowadzonych w trybie art. 74 od postępowań prowadzonych na podstawie przepisów działu VIII. Konsekwencją powyższego jest, w ocenie Prezydium NRA, niemożność stosowania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 74 P.o.a., przepisów Działu VIII a więc również dotyczących przedawnienia.

W skardze do Sądu z dnia [...] marca 2001r., S. J. zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 74 P.o.a. podnosząc zarzuty przedstawione w trakcie postępowania przed ORA oraz w odwołaniu od uchwały ORA.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, motywując stanowisko jak w zaskarżonej uchwale.

W dniu [...] marca 2005 r. skarżący złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym pismo procesowe wraz wnioskiem dowodowym, o dopuszczenie dowodu z akt osobowych z okresu pracy skarżącego w Prokuraturze oraz na stanowisku arbitra, na okoliczność znajdujących się w tych aktach dokumentów potwierdzających zatrudnienie w/w w Komendzie Wojewódzkiej MO w [...], a które to akta były przedmiotem badania ORA w [...] przed wpisaniem skarżącego na listę adwokatów.

Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005r. S. J. popierał skargę i dodatkowo wyjaśnił, że zaskarżone uchwały zostały oparte na błędnej tezie, że jedynym źródłem informacji o zatrudnieniu skarżącego w strukturach służby bezpieczeństwa są dane w życiorysie i ankiecie personalnej, które złożył przy ubieganiu się o wpis. Gdy tymczasem w aktach osobowych prokuratury i Głównej Komisji Arbitrażu znajdują się informacje, że był zatrudniony w KW MO – Wydział Śledczy, a aktami tymi ORA dysponowała przy podejmowaniu decyzji o wpisie na listę adwokatów. Skarżący podniósł, że nie mógł podać innej nazwy niż KW MO, ponieważ była to struktura "zakamuflowana", ale kiedy zorientował się, co to za "towarzystwo" szybko zrezygnował z pracy. Faktu pracy w strukturach bezpieczeństwa nie ujawnił, ponieważ był to jedynie epizod w jego życiu (k.77)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak wynika z akt sprawy, S. J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] marca 2001r.. Sprawa została rozstrzygnięta w dniu 29 kwietnia 2003r. wyrokiem, który następnie został uchylony na skutek rewizji nadzwyczajnej przez Sąd Najwyższy w dniu 12 grudnia 2003 r. a sprawa została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.

Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze

(tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 123 , poz.1058 ze zm.) zarówno okręgowe rady adwokackie , jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (oraz Naczelna Rada Adwokacka), jako kolegialne organy samorządu zawodowego adwokatów, sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej wobec tej grupy zawodowej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w sprawie skreślenia adwokata z listy adwokatów.

Przedmiotem rozpoznania sądu administracyjnego jest zaskarżone rozstrzygnięcie i postępowanie, w którym zostało ono wydane.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną .

Sądowa kontrola legalności uchwał organów samorządu adwokackiego będących uznaniowymi decyzjami administracyjnymi, a z taką decyzją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, ma zakres ograniczony. Musi być ukierunkowana przede wszystkim na badanie, czy przy wydawaniu zaskarżonej uchwały - decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i wiążącą się z Konstytucją zasada równości wobec prawa.

Ponadto wymaga ustalenia, czy decyzja (uchwała) podjęta została przez organ uprawniony, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji oraz czy samo rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą skreślenia skarżącego z listy adwokatów był art.74 Prawa o adwokaturze, który stanowi, że Okręgowa Rada Adwokacka może skreślić adwokata z listy adwokatów w związku w czynem popełnionym przed wpisem na listę, jeżeli czyn ten nie był znany okręgowej radzie adwokackiej w chwili wpisu, a stanowiłby przeszkodę do wpisu.

Z przepisu tego wynika, że decyzja (uchwała) okręgowej rady adwokackiej podjęta na jego podstawie, należy do sfery uznania administracyjnego.

W myśl art. 65 pkt 1 ustawy o adwokaturze, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Naczelna Rada Adwokacka w uchwale z dnia 17 kwietnia 1999 r. zajęła stanowisko, że praca w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990, jako działalność skierowana przeciwko społeczeństwu polskiemu, w najwyższym stopniu sprzeniewierzała się podstawowym zasadom moralnym.

W sprawie nie jest sporne, że skarżący w okresie od [...].12.1972 r. do [...] marca 1973 r. pracował w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne. Faktu tego nie ujawnił w trakcie ubiegania się o wpis na listę adwokatów. Poza sporem jest, że w aktach korporacyjnych znajdują się informacje o wypożyczeniu przez ORA (w trakcie postępowania kwalifikacyjnego), akt osobowych skarżącego ze wszystkich ujawnionych przez S. J. miejsc pracy wskazanych w ankiecie personalnej, w tym z Prokuratury Wojewódzkiej w [...] i Głównej Komisji Arbitrażowej. Jednakże, w ocenie Sądu, sprawie niniejszej pozostaje bez znaczenia czy informacja o zatrudnieniu skarżącego w charakterze funkcjonariusza SB w KW MO w [...] była zawarta w wymienionych wyżej aktach osobowych z Prokuratury i GKA albowiem to skarżący miał wskazać, zarówno w życiorysie jak i w ankiecie personalnej, które składał przy ubieganiu się o wpis na listę adwokatów, informacje nie tylko zgodne z prawdą, ale i rzetelne. Tymczasem, jak wspomniano wyżej, informacji o pracy w Służbie Bezpieczeństwa nie podał.

Mając na względzie powyższe, Sąd oddalił wniosek dowodowy S. J. złożony do tutejszego Sądu w dniu [...] marca 2005r. o dopuszczenie dowodu z akt osobowych skarżącego z okresu zatrudnienia w organach Prokuratury i zatrudnienia na stanowisku arbitra.

Należy przy tym zauważyć, że skarżący nie uzupełnił z własnej inicjatywy brakujących danych, choć od wypełnienia ankiety personalnej aż do złożenia oświadczenia lustracyjnego minęło, jak wynika z akt sprawy, ponad siedem lat.

Argumentując zastosowanie wobec skarżącego przepisu art. 74 ustawy Prawo o adwokaturze, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wyraziło pogląd, że "nie ujawniając zatrudnienia w KW MO w [...] podczas starań o wpis na listę adwokatów, Zainteresowany zapewne obawiał się, iż ta okoliczność może stanowić przeszkodę dla uzyskania wpisu. Tego rodzaju postępowanie w ocenie Prezydium NRA wypełnia treść przepisu art.74 P.o.a."

W myśl art. 65 pkt 1 P.o.a. "Na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" Wymóg nieskazitelnego charakteru powinien być rozważany na tle specyfiki funkcji adwokata jako zawodu zaufania publicznego i szczególnego stosunku zaufania łączącego go z klientem. Z tego punktu widzenia, praca w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990, może być rozumiana jako sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym.

Mając na względzie treść powołanego art. 65 P.o.a., każda osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów, musi oceniać swoje dotychczasowe zachowanie przez pryzmat podstawowych norm moralnych.

Jak wynika zarówno z treści odwołania z dnia [...] sierpnia 2000 r. jak i skargi do Sądu a także dodatkowych wyjaśnień przedstawionych na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, skarżący bagatelizując kwestię swojego zatrudnienia w organach bezpieczeństwa państwa (traktując ją jako nic nie znaczący "czteromiesięczny epizod"), jednocześnie uznał ten fakt za tak istotny, że po zorientowaniu się, iż pracuje w pionie SB szybko, na własną prośbę, zrezygnował z tej pracy. Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że skarżący sam oceniał wskazaną okoliczność negatywnie.

W tym stanie rzeczy należy, zatem podzielić stanowisko Prezydium NRA, że skoro zainteresowany nie ujawnił pracy w SB przed organami samorządu adwokackiego, musiał zdawać sobie sprawę, że fakt ten może stanowić przeszkodę do wpisu.

Powyższej oceny nie zmienia ewentualne ujawnienie tej okoliczności ówczesnemu wicedziekanowi ORA, albowiem organem orzekającym o wpisie był organ kolegialny. W aktach sprawy brak jest zresztą notatki urzędowej z rozmowy na ten temat, którą miał przeprowadzić skarżący z wicedziekanem ORA. Niewątpliwym jest natomiast zatajenie faktu pracy w pionie SB zarówno w życiorysie jak i ankiecie personalnej.

Z akt sprawy wynika, iż wszystkie istotne fakty i okoliczności zostały w trakcie postępowania wyjaśnione, materiał dowodowy wyczerpująco zebrany i rozpatrzony a więc zarzut skarżącego, co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a), zdaniem Sądu, nie jest uzasadniony.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania winny mieć zastosowanie przepisy dotyczące postępowania dyscyplinarnego. Słusznie Prezydium NRA wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały na usytuowanie przepisu art. 74 P o., który zamieszczony jest w Dziale VI Prawa o adwokaturze "Skreślenie z listy adwokatów", a nie w Dziale VIII, który normuje odpowiedzialność dyscyplinarną. Należy podzielić stanowisko Prezydium NRA, że zamieszczenie powołanego przepisu w Dziale VI wskazuje na odrębność postępowań prowadzonych w trybie art.74 P.o.a, dlatego nie można stosować do tego postępowania przepisów zawartych w Dziale VIII, w tym również dotyczących przedawnienia.

Mając na względzie powyższe, należało na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalić.