Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2890/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – [...] na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 30 września 2021 r. nr PR3.6400.182.2019.13.GXKQ w przedmiocie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Państwa – [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej decyzją z [...] września 2021r. nr [...], stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/4 części prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]/[...], hip nr [...] lit. [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zawiadomieniem z 11 stycznia 2011 r. Minister Finansów (obecnie: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zastosowania, w stosunku do nieruchomości położonej w W.przy ul. [...]/[...], hip nr [...] lit. [...], ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w związku z układem między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych podpisanym w dniu 16 lipca 1960 r. (dalej jako Układ).

Postępowanie to zostało zainicjowane w związku z ustaleniem, że na mocy Układu - Komisja Stanów Zjednoczonych do spraw Roszczeń Zagranicznych (dalej Komisją) przyznała odszkodowanie D. K. i A K. z tytułu utraty udziału wynoszącego łącznie 1/4 części praw do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem.

Pismem z [...] maja 2017 r. Prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej w W. zgłosił swój udział w przedmiotowym postępowaniu.

Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej decyzją z [...] września 2021r. nr [...] - działając na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65, dalej jako ustawa z 1968 r.) - stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/4 części prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]/[...], hip nr [...] lit. [...], zawierająca się obecnie w następujących działkach ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...] KW [...], nr [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], której dotychczasowymi współwłaścicielami, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r., byli D. K. i A. K. (synowa i wnuk J. K.), powodujące utratę w tym samym zakresie uprawnień dotyczących ustanowienia praw rzeczowych, o których mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

W uzasadnieniu wskazał, że ustalając stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, analizował interes prawny D. K. i A. K. jako stron niniejszego postępowania - uznając, że nie spełniają oni przesłanki z art. 28 k.p.a. Powołał się na fakt przyznania im przez Komisję odszkodowania za utratę prawa własności do przedmiotowej nieruchomości - co jednoznacznie podkreśla brak posiadania przez nich (po wydaniu decyzji amerykańskiej Komisji) tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości i zarazem interesu prawnego w niniejszym postępowaniu.

Zatem stroną niniejszego postępowania - na gruncie przepisów ustawy z 1968 r. - jest podmiot będący statio fisci Skarbu Państwa, tj. Prezydent m. st. W..

Odnosząc się zaś do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania Minister wskazał, że obecnie przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obrębie [...] i obejmuje następujące działki ewidencyjne będące własnością Skarbu Państwa: nr [...] KW [...] (pozostaje w użytkowaniu wieczystym R. S. A.), nr [...] KW [...] (teren ulicy [...]) oraz będące własnością m. st. W. nr: [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...] i nr [...] KW [...].

Przy czym aktualnie działki te nie pokrywają się w całości z działką objętą dawnym nr hip [...] lit. [...] (dowód: pismo Ministerstwa Infrastruktury z 25 października 2010 r., pismo Urzędu Miasta Stołecznego W. Biura Geodezji i Katastru Wydziału Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków z [...] stycznia 2010 r. z załącznikami oraz pismo Urzędu Miasta Stołecznego W. Biura Geodezji i Katastru z 12 sierpnia 2021 r. z załącznikami).

Następnie zauważył, że rola decyzji, o której mowa w art. 2 ustawy z 1968 r. ogranicza się jedynie do deklaratoryjnego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa (na co wyraźnie wskazuje sformułowanie użyte w przepisie art. 2) i dalszą kwestią pozostaje to, czy decyzja ta może być podstawą wpisu tego prawa do księgi wieczystej, a więc także i to, czy będzie do tego celu wykorzystana.

Skoro zatem decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, potwierdzający wspomniane przejście własności z mocy samego prawa - to może być wydana w dowolnym czasie i niezależnie od tego, jakie okoliczności, w tym ewentualne zmiany własnościowe, wystąpiły po tym zdarzeniu.

Podniósł także, iż Sąd Najwyższy w wyroku z 16 czerwca 2009 r. sygn. akt V CSK 458/08 uznał, że: "zakres deklaratoryjnego stwierdzenia w decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie umowy międzynarodowej ogranicza się wyłącznie do kwestii uzyskania przez Skarb Państwa tytułu własności jako podstawy wpisu do księgi wieczystej, o nie prawa własności. Minister Finansów po ustaleniu, że zostały spełnione określone przesłanki na podstawie art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r., jest obowiązany do wydania decyzji stwierdzającej przejście no rzecz Skarbu Państwa prawa własności spornej nieruchomości, która była podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela tej nieruchomości."

W dalszej części uzasadnienia Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie obowiązany jest do oceny zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 1, art. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 1968 r., tj. zbadania czy dana nieruchomość lub prawo podlegało przejściu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, to jest tego czy:

- prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych było przedmiotem nacjonalizacji lub innego przejścia na rzecz Skarbu Państwa,

- prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych były ustanowione na rzecz obywatela państwa obcego lub zagranicznych osób prawnych,

- spełnione zostały inne warunki wynikające z właściwej umowy międzynarodowej znajdującej zastosowanie w danej sprawie.

Po analizie zebranego materiału dowodowego organ uznał, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z powołanych przepisów.

Z akt sprawy wynika bowiem, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a następnie została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 11 sierpnia 1954 r. odmawiającego dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do tego gruntu.

Natomiast z akt sprawy prowadzonej przez Komisję Stanów Zjednoczonych do spraw Roszczeń Zagranicznych wynika, że D. K. i A. K. wystąpili wnioskami z [...] marca 1962 r. o przyznanie im odszkodowania m. in. za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i stosowne odszkodowanie zostało im przyznane decyzją nr [...], która uprawomocniła się [...] stycznia 1965 r.

W trakcie postępowania przed Komisją potwierdzono również, że powodowie są obywatelami Stanów Zjednoczonych od dnia urodzenia, tj. D. K. od [...] stycznia 1903 r., natomiast A. K. od dnia [...] stycznia 1934 r. (na mocy Prawa Prywatnego 87-196, 87th Congress przyjętego dnia 14 września 1961 r.).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej złożył Skarb Państwa - Prezydent m. st. W. zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji niewykonalnej i tym samym wypełnienie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. ,

2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, w tym między innymi ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, w konsekwencji wydanie decyzji w sytuacji, w której dopuszczone dowody nie doprowadziły do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających dla niej istotne znaczenie,

3) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 40 ust. 1 i 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez zaniechanie przez organ orzekający wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, zaniechanie opracowania geodezyjnego i ustalenia aktualnych oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości, a w konsekwencji dokonanie oceny sprawy z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów,

4) art. 107 k.p.a. polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu zawartym w decyzji administracyjnej polegającym na ewidentnej sprzeczności sentencji decyzji z treścią uzasadnienia,

5) art. 46 k.c. w zw. z art. 1,2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1698 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968.12.65) poprzez brak określenia, jakiej "nieruchomości" dotyczy decyzja,

6) art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1698 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. 25, 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2017, poz. 1007) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie zgodnie z powołanymi przepisami,

7) art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z § 19 pkt. 1 oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15.02.2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. 2016, poz. 312 ze zm.) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa,

8) § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968, nr 17, poz. 109) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa.

Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasadzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że kwestionuje zaskarżone rozstrzygnięcie tylko z uwagi na fakt, iż nie zawiera ono oznaczenia przedmiotu postępowania.

Powołał się na fakt, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczyło się wiele postępowań (nie zakończonych jeszcze prawomocnym rozstrzygnięciem) dotyczących obowiązku wskazania przez Ministra w decyzjach wydawanych w trybie ustawy z 1968r. jakiego przedmiotu dotyczy toczące się przez organem postępowanie, a zatem obowiązku pozyskania przez Ministra aktualnych oznaczeń nieruchomości .

Z treści tych orzeczeń jednoznacznie wynika, iż brak poczynienia przez Ministra jakichkolwiek ustaleń faktycznych w odniesieniu do aktualnych danych geodezyjno - katastralnych jest następstwem nieuprawnionego przyjęcia przez organ założenia, że dane te nie stanowią jednego z elementów koniecznych decyzji.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał, w jakich obecnych działkach ewidencyjnych zawiera się dawna nieruchomość hipoteczna nr [...] lit. [...] - jednakże w uzasadnieniu stwierdził, iż aktualnie działki nie pokrywają się w całości z działką objętą dawnym nr hip [...] lit. [...].

Zatem Minister nie określił przedmiotu postępowania, w związku z czym nie wiadomo, jakich działek bądź ich części aktualnych działek ewidencyjnych dotyczy zaskarżona decyzja - dlatego też zaskarżona decyzja jest niewykonalna.

Skarżący podniósł też, iż przesłanka niewykonalności decyzji z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. rozumiana jest szeroko (zob. wyroki NSA: z 13 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1796/07 i z 13 listopada 2008r. sygn. akt II OSK 1365/07) i obejmuje zarówno niewykonalność prawną jak i faktyczną.

Niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych

przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym. Obecna treść decyzji nie pozwala na określenie jakiego przedmiotu dotyczy, to jest jakich działek ewidencyjnych i z jakiego obrębu. Obecnie możliwość wykonania skarżonej decyzji sprowadzałaby się do

konieczności wykonania przez adresatów decyzji opracowania geodezyjnego określającego, jakim dzisiejszym działkom odpowiada dawna nieruchomość hipoteczna [...] lit. [...]. W efekcie ustalenie przedmiotu decyzji nie spoczywałoby na organie, który taką decyzję wydaje, lecz na adresacie decyzji.

Zatem w niniejszej sprawie Prezydent m.st. W., działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, składając wniosek o ujawnienie praw Skarbu Państwa do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]/[...], musiałby sam określić przedmiot rozstrzygnięcia, a nie jest organem do tego uprawnionym. Wpis do księgi wieczystej następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów - § 3 Rozporządzenia wykonawczego do ustawy.

Organ administracji wydający decyzję zobowiązany jest do takiego skompletowania materiału dowodowego, który - mimo wydłużenia czasu postępowania administracyjnego - umożliwi wydanie decyzji zgodnej z przepisem art. 104 k.p.a. tj. rozstrzygającej sprawę co do istoty, w sposób umożliwiający jej wykonanie.

Następnie skarżący podniósł, że decyzję wydaną w trybie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. stosuje się do dokonania wpisów praw Skarbu Państwa w księdze wieczystej. Nie budzi zatem wątpliwości, że istotą decyzji jest stwierdzenie przejścia określonej "nieruchomości" na Skarb Państwa na podstawie umów indemnizacyjnych.

W związku z tym decyzja winna tę nieruchomość w sposób jednoznaczny wskazywać. Temu właśnie służą identyfikujące ją oznaczenia geodezyjno - katastralne, w postaci numeru działki, obrębu geodezyjnego w jakim jest położona a także oznaczenie jej powierzchni.

Tymczasem zaskarżona decyzja nie zawiera oznaczeń umożliwiających jej wykonanie zgodnie z przepisami prawa tj. art. 25 i art. 26 ustawy o księgach wieczystych i hipotece

oraz zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 15.02.2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym - gdyż nie wiadomy jest w sprawie przedmiot orzekania, nie wiadomo też jakiej nieruchomości i o jakiej powierzchni dotyczy.

Na zakończenie skarżący stwierdził, że w sferze możliwości Ministra pozostawało zlecenie uprawnionemu podmiotowi prac geodezyjnych w odpowiednim zakresie, gdy było to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego w toczącej się przed nim sprawie administracyjnej.

W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wniósł o jej oddalenie - odnosząc się szczegółowo do podniesionych w niej zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej decyzją z [...] września 2021r. stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/4 części prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]/[...], hip nr [...] lit. [...], zawierająca się obecnie w następujących działkach ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...] KW [...], nr [...]KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...].

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65), zwanej dalej "ustawą".

Przepisy te stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski (art. 1 ust. 1).

Zgodnie z art. 2 tej ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. W myśl art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.

Z powyższego wynika, że warunkiem wydania na podstawie art. 2 ustawy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa, jest jej nacjonalizacja lub przejęcie w inny sposób przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Ponadto, konieczne jest objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Jedną z umów, do których nawiązuje art. 1 ustawy z 1968 r. (określanych układami indemnizacyjnymi) jest zawarty w dniu 16 lipca 1960 r. układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki i Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Powołany układ dotyczył roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych. W jego ramach Rząd Polski zobowiązał się zapłacić Rządowi Stanów Zjednoczonych sumę 40.000.000 dolarów na poczet całkowitego uregulowania i zaspokojenia wszystkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia w dniu lub przed dniem wejścia w życie układu (art. I lit. A układu). Roszczenia te obejmowały m.in. roszczenia z tytułu przejęcia własności lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia (art. II).

W niniejszej sprawie nie budzi sporu fakt, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...]/[...], hip nr [...] lit. [...] została objęta działaniem przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a następnie została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 11 sierpnia 1954 r.

Niesporne jest także to, że D. K. i A. K. wystąpili do Komisji Stanów Zjednoczonych do Spraw Roszczeń Zagranicznych o przyznanie im odszkodowania za utratę udziału w prawie własności tej nieruchomości.

Komisja roszczenie ich uznała za zasadne i decyzją nr [...], która uprawomocniła się 13 stycznia 1965 r. uwzględniła wniosek o przyznanie odszkodowania za udział stanowiący 1/4 części prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu i znajdują odzwierciedlenie w dokumentach zebranych w sprawie. Również skarżący nie kwestionuje spełnienia przesłanek przejścia objętej niniejszym postępowaniem nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Zaistniały zatem przesłanki do wydania przez Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/4 udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Powołana decyzja - zgodnie z art. 2 ustawy z 1968 r. - stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo ograniczonego prawa rzeczowego.

Natomiast spór w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie tego - jakie elementy powinno zawierać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W szczególności kwestią sporną pozostaje czy zaskarżone rozstrzygnięcie powinno zawierać odniesienie do aktualnych oznaczeń geodezyjno - katastralnych przedmiotowej nieruchomości warszawskiej.

W ocenie Ministra, z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości i objęcie działaniem układu indemnizacyjnego nieruchomości "historycznej" odnoszenie się do jej aktualnych oznaczeń nie jest konieczne. Zdaniem organu, obowiązek taki nie wynika również z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r. W ocenie Ministra, w tym zakresie powołana norma stanowi o fakultatywności ujęcia tych danych, w miarę możności.

Przeciwny pogląd wyraża natomiast skarżący, który to pogląd sąd w składzie orzekającym całkowicie podziela.

Elementy jakie powinna zawierać decyzja Ministra Finansów stwierdzająca przejście nieruchomości określono w § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r., nr 17, poz. 109) dalej zwanego "rozporządzeniem".

W myśl powołanego przepisu decyzja, o której mowa w § 1, dotycząca nieruchomości, powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możności ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej.

W ocenie Sądu, użyte w powołanym przepisie rozporządzenia sformułowanie "w miarę możności" odnosić należy wyłącznie do tych elementów, które obrazują lokalizację nieruchomości, tj. danych adresowych (ulicy, numeru nieruchomości). Te elementy nie mają bowiem zasadniczego znaczenia przy identyfikowaniu nieruchomości. Tymczasem, jak trafnie podnosi skarżący, decyzja wydawana na podstawie przepisów ustawy z 1968 r., skoro ma stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej tytułu Skarbu Państwa do nieruchomości - powinna w sposób jednoznaczny tę nieruchomość wskazywać. Temu właśnie służą identyfikujące ją oznaczenia geodezyjno - katastralne w postaci numeru działki, obrębu geodezyjnego w jakim nieruchomość jest położona, a także oznaczenie jej powierzchni. Numer działki jest bowiem, jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, desygnatem konkretnej powierzchni gruntu, tj. nieruchomości, z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Funkcjonuje on w obrocie prawnym jako nazwa własna określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu, z czym wiążą się konkretne prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2019 r. II OSK 1747/17, LEX nr 2737030).

Bez takiej identyfikacji wątpliwa staje się zatem możliwość wykonania tej decyzji. Rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej musi być sformułowane w sposób na tyle precyzyjny, aby możliwe było następnie jej wykonanie. Bowiem rzeczywistej treści rozstrzygnięcia nie można domniemywać ani wyprowadzać z treści uzasadnienia decyzji.

Uwzględniając zatem cel jakiemu służy decyzja administracyjna wydawana na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r., w ocenie Sądu, przepis § 2 rozporządzenia z 9 maja 1968 r. wykładać trzeba w ten sposób, że jako element obligatoryjny decyzji wymienia on: imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości (tj. miejscowość gdzie ona się znajduje) oraz oznaczenie w księdze wieczystej. Fakultatywnie natomiast (o ile jest to możliwe) należy podać w rozstrzygnięciu wyłącznie tzw. adres policyjny nieruchomości.

W niniejszej sprawie organ stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/4 części prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]/[...], hip nr [...] lit. [...], zawierająca się obecnie w następujących działkach ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...], nr [...] KW [...] – jednocześnie stwierdzając, że aktualnie działki te nie pokrywają się w całości z działką objętą dawnym nr hip [...] lit. [...].

Zatem Minister nie tylko nie określił w sposób prawidłowy działek, które obecnie wchodzą w skład tej nieruchomości (np. brak określenia ich powierzchni) - ale sam przyznał, że obecnie działki te nie pokrywają się w całości z działką objętą dawnym nr hip [...] lit. [...].

Z powyższego ewidentnie wynika, że Minister nie wykonał swojego obowiązku dotyczącego dokładnego określenia nieruchomości w decyzji, która jest podstawą wpisu prawa w księdze wieczystej.

W odpowiedzi na skargę organ argumentuje, że to ewentualnie gospodarujący zasobem nieruchomości Skarbu Państwa - Prezydent m. st. W. (jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej), składając wniosek o założenie księgi wieczystej lub o odpowiedni wpis w księdze już istniejącej, miałby dopiero precyzować dane identyfikujące przedmiotową nieruchomość.

Stanowisko Ministra jest jednak o tyle nieuprawnione, że prowadziłoby ono faktycznie do swoistego dookreślania przez Prezydenta ujętego w decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej przedmiotu podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym mogłoby to skutkować formułowaniem wniosku wieczystoksięgowego nie tyle w oparciu o treść decyzji Ministra - jak tego wymaga art. 2 ustawy z 1968 r. oraz § 1 rozporządzenia z 9 maja 1968 r. - ale w oparciu o własne ustalenia faktyczne i prawne, co w skrajnych wypadkach mogłoby wręcz prowadzić do zniekształcenia treści decyzji.

Podsumowując, przyjęte przez Ministra stanowisko, że aktualne dane geodezyjno - katastralne objętej przedmiotowym postępowaniem nieruchomości nie stanowią jednego z elementów koniecznych decyzji podejmowanej na podstawie ustawy z 1968 r. nie znajduje oparcia w treści § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r. Następstwem powyższego błędnego stanowiska organu było niepoczynienie w decyzji wydanej na podstawie ustawy z 1968 r. wszystkich ustaleń faktycznych w odniesieniu do tych danych.

Czyni to zasadnym zarzut, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z przepisami ustawy z 9 kwietnia 1968 r. - zatem konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu i podejmie czynności niezbędnie do precyzyjnego oznaczenia nieruchomości - zgodnie z wymogami o jakich mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.