Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 61/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 23 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 788
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 459/18 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 maja 2018 r. nr SKO Gd/371/18 w przedmiocie zezwolenia na pozyskanie drewna oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 459/18 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 maja 2018 r. nr SKO Gd/371/18 w przedmiocie zezwolenia na pozyskanie drewna.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2017 r. poz. 788 ze zm.), polegające na jego zastosowaniu wbrew zasadom współżycia społecznego z pominięciem sytuacji rodzinnej i majątkowej wnoszącego skargę kasacyjną;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art 141 § 4 oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", przez pominięcie zebranego w sprawie materiału dowodowego na dzień orzekania, a w szczególności toczącego się postępowania przed Sądem Okręgowym w Gdańsku w przedmiocie zaskarżenia decyzji KRUS o odmowie przyznania renty;

3. naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 141 § 4 P.p.s.a. przez pominięcie w uzasadnieniu Sądu I instancji rzeczywistego stanu faktycznego, który został odzwierciedlony w materialne dowodowym mającym wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania prawa do renty i przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o rozpoznanie skargi. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, złożono wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 497/17 uznał chorobę A. A. za wypadek losowy, a badaniu podlegać miały jedynie okoliczności tego wypadku uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku. Mimo to, rozpoznając sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pominął okoliczność złożenia przez wnoszącego skargę kasacyjną odwołania od decyzji KRUS o odmowie przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. W sprawie przed sądem zlecono sporządzenie opinii biegłego sądowego. Ponadto, stan zdrowia wnoszącego skargę kasacyjną uniemożliwia mu podjęcie pracy i partycypowanie w kosztach utrzymania rodziny, której standard życia przez jego chorobę uległ drastycznemu pogorszeniu.

Wnoszący skargę kasacyjną zaznaczył, że uznanie administracyjne nie może być dowolne, ale musi być usprawiedliwione interesem wnioskodawcy z jednej strony oraz wymogami lasów i gospodarki leśnej jako elementu ochrony gospodarki z drugiej strony. Interesy te powinny być wyważone, usprawiedliwione i uzasadnione, a w żadnym razie dowolne. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, należący do niego grunt znajduje się wśród innych lasów i w żaden sposób wycinka drzew stanowiących jego własność nie będzie miała znaczenia dla środowiska w tym rejonie. Ten aspekt sprawy nie był analizowany przez organy i Sąd I instancji.

Ponadto, faktem notoryjnym jest, że dzieci wymagają coraz większych środków finansowych, a stan zdrowia wnioskodawcy ulega degradacji, mimo braku uznania go za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym w dacie złożenia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wadliwie wykonał swój obowiązek kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikający z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.u.s.a.", a także art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Niezrozumiałe jest powracanie do stanu zdrowia wnoszącego skargę kasacyjną, jeżeli Sąd uznał wcześniej jego chorobę za wypadek losowy.

Doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. ponieważ Sąd I instancji przyjął stan faktyczny bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny.

Uznaniowość decyzji wydawanej na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy o lasach nie oznacza dowolności. Sądowa kontrola takich decyzji sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy zebrany w sprawie. W niniejszej sprawie w ogóle nie wzięto pod uwagę słusznego interesu strony, która nie może wrócić do zdrowia i przyczynić się do polepszenia losów czworga dzieci. Interes społeczny, na który powołują się w sprawie organy nie został wykazany ani przez te organy, ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Tym bardziej nie wykazano jego wyższości nad interesem indywidualnym.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 61/21 poinformował strony, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Wobec powyższego, strony zostały wezwane do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Strony oświadczyły, że posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z 6 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 61/21 skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie zdalnej stosownie do art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Ocenę naruszenia przepisów powołanych w skardze kasacyjnej poprzedzić należy przypomnieniem treści żądania skarżącego. Otóż A. A. we wniosku z 13 stycznia 2015 r. zwrócił się do Starosty Starogardzkiego o wydanie zezwolenia na wyrąb lasu na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], wskazując, że las jest przerzedzony, zniszczony przez szkodniki wtórne i wiatr.

Starosta Starogardzki decyzją z 20 marca 2015 r. odmówił wydania zezwolenia na pozyskanie niezgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu drewna w lesie znajdującym się na działce nr [...], oznaczonym na mapie gospodarczej jako wydzielenie [...] i [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że Starosta nie zbadał jego sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, która wskazuje okoliczności losowe dotyczące właściciela lasu. Wyjaśnił dodatkowo, że podczas pobytu w szpitalu [...] kwietnia 2015 r. po szczegółowych badaniach stwierdzono u niego [...], który wymaga niezwłocznej operacji. Pozyskanie drewna pozwoliłoby na poprawę jego sytuacji rodzinnej i pokrycie kosztów operacji i leczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 1 lipca 2016 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania uznając, że Starosta nie podjął inicjatywy dowodowej w zakresie pozyskania materiału dowodowego potwierdzającego sytuację materialną, rodzinną i życiową wnioskodawcy.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta Starogardzki decyzją z 19 grudnia 2017 r. odmówił wydania zezwolenia na pozyskanie drewna z lasu położonego na działce nr [...]. Wnioskodawca pomimo choroby prowadzi działalność gospodarczą oraz gospodarstwo rolne. W ocenie organu, trudnej sytuacji wnioskodawcy nie można zakwalifikować jako przypadku losowego uzasadniającego wyrąb lasu niezgodnie z ustaleniami uproszczonego planu urządzania lasu. W szczególności wnioskodawca nie wykazał związku pomiędzy planowanym pozyskaniem drewna a pokryciem kosztów operacji i leczenia. Organ uznał, że choroba, zgodnie z orzeczeniami lekarza orzecznika, rokuje możliwość pełnego powrotu do zdrowia. Fakt prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego uzasadnia wniosek, że strona ma możliwości uzyskiwania środków do życia i utrzymania swojej rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 31 maja 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi A. A. od powyższej decyzji, wyrokiem z 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 497/17, uchylił decyzję organu II instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku ponownie rozpoznając sprawę decyzją z 15 maja 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium przyjęło, że okoliczności wynikające z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie świadczą o losowości sytuacji wnioskodawcy. W szczególności za taką okoliczność nie można uznać choroby wnioskodawcy, ponieważ w chwili wydania decyzji nie legitymował się on żadnym orzeczeniem, na mocy którego uznany byłby za niezdolnego do pracy.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej przez A. A. decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły skutecznie stanowiska Sądu I instancji. Skarga kasacyjna została oparta zarówno na naruszeniu przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Powołanie się na obie podstawy wymaga rozważenia w pierwszej kolejności zasadności zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.

W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarga kasacyjna wskazuje uchybienie przepisom art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a.

Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a., którego naruszenia w powiązaniu z art. 141 § 4 P.p.s.a., strona skarżąca kasacyjnie dopatruje się przez pominięcie zebranego w sprawie materiału dowodowego na dzień orzekania, stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a." Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie wydania skarżącemu zezwolenia na pozyskanie drewna, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. W drugim zaś przypadku istotne jest to, że "strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 P.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd pierwszej instancji" (zob. wyrok NSA z 22 maja 2014 r., I OSK 782/13, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył Sąd I instancji (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; wyrok NSA z 19 czerwca 2013 r., I OSK 1353/12; wyrok NSA z 15 marca 2013 r., I OSK 1033/12). Tego wymogu autorka skargi kasacyjnej nie dopełniła. Złamania omawianej normy nie powiązano z żadnymi przepisami, których naruszenie - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – Sąd I instancji powinien uwzględnić z urzędu.

Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m.in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09).

Podobnie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie podważać przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń i dokonanej oceny stanu faktycznego. Analiza skargi kasacyjnej i argumentacji podniesionej w jej uzasadnieniu wskazuje, że do tego właśnie sprowadza się polemika z zaskarżonym wyrokiem. Skarżący kasacyjnie zarzuca bowiem wadliwe zaaprobowanie przez Sąd I instancji ustaleń stanu faktycznego, który "został odzwierciedlony w materiale dowodowym mającym wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie w kontekście starania się skarżącego A. A. o przyznanie prawa do renty i przekroczenie granic uznania administracyjnego." Ponadto wskazuje, że nie wzięto pod uwagę jego słusznego interesu indywidualnego, a interes społeczny nie został wykazany.

Punktem wyjścia dla odniesienia się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. musi być wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 497/17. Zawarta w uzasadnieniu tego wyroku ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., wiązały bowiem organ administracyjny i Sąd I instancji rozpoznające niniejszą sprawę.

Przypomnienia też wymaga treść art. 23 ust. 4 ustawy o lasach, który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Przepis ten stanowi, że pozyskanie drewna w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa, niezgodnie z uproszczonym planem urządzania lasu lub decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3, jest możliwe wyłącznie w przypadkach losowych.

W związku z tym Sąd w ww. wyroku wskazał, że ustawodawca określając podstawę faktyczną wydania decyzji pozytywnej w oparciu o art. 23 ust. 4 ustawy o lasach jako przypadek losowy pozostawił przede wszystkim organom rozstrzygającym możliwość oceny takich przypadków w ramach uznania administracyjnego, przy czym ograniczył je do sytuacji szczególnych, losowych, nadzwyczajnych. Co istotne – jak wskazał dalej Sąd - zakres tego uznania administracyjnego przyznany organowi cytowanym przepisem nie obejmuje kwalifikacji, czy jakieś zdarzenie jest przypadkiem losowym, lecz możliwość rozstrzygania - w razie zajścia przypadku losowego - czy udzielić, czy też odmówić zezwolenia na wycinkę. Jak kolejno wyjaśnił Sąd, w tej sytuacji orzekanie w ramach uznania administracyjnego wymagało od organów skrupulatnego przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu zweryfikowania sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej skarżącego i ustalenia zaistnienia wskazywanego przez niego przypadku wyjątkowego, który uzasadniałby odstąpienie od zasad gospodarki leśnej określonej w uproszczonym planie urządzenia lasu. Sąd Wojewódzki zarzucił organowi nieuwzględnienie stanu zdrowia skarżącego aktualnego w dacie orzekania i nierozważenie wpływu tej zmiany na treść rozstrzygnięcia. Sąd uznał bowiem, że obowiązkiem organu było zweryfikowanie okoliczności związanych ze zdolnością skarżącego do pracy w związku z orzeczeniem lekarskim prognozującym ustanie niezdolności skarżącego do pracy do października 2016 r. Organ miał obowiązek ustalić czy te nowe okoliczności przełożyły się na zdolności zarobkowe skarżącego i ocenę przesłanki zastosowania art. 23 ust. 4 ustawy o lasach.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że z wywodów Sądu I instancji wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd I instancji zawarł jasne stanowisko, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy i rzetelny, z uwzględnieniem wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 8 listopada 2017 r. Organ dokonał ustaleń w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje przedstawione przez stronę i w sposób wyczerpujący wyjaśnił okoliczności, które przesądziły o wydaniu decyzji odmownej. Dokonana prawidłowo ocena zgormadzonego materiału dowodowego uwzględniała zaktualizowaną sytuację zdrowotną skarżącego na dzień orzekania przez organ II instancji. Organ szczegółowo wyjaśnił przesłanki, jakimi się kierował wydając rozstrzygnięcie w sprawie i dał im wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji.

Należy uznać też, że Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Mianowicie wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku pismem z 26 kwietnia 2018 r. wezwało skarżącego do przedłożenia informacji i dokumentów świadczących o jego aktualnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej, a także pouczyło o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i prawie do wypowiedzenia się co do niego przed wydaniem rozstrzygnięcia. Kolegium uwzględniło przedłożone przez skarżącego nowe dokumenty obrazujące stan jego zdrowia przysłane przy piśmie z 2 maja 2018 r. i wyjaśnienia, że skarżący pozostaje pod opieką neurologa, neurochirurga, otolaryngologa i psychiatry, gdyż po [...] cierpi na [...] uniemożliwiające mu podjęcie pracy. Wzięło także pod uwagę okoliczności dotyczące ubiegania się przez skarżącego o rentę. Mianowicie fakt, że wobec upływu okresu, na który decyzją KRUS skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym (styczeń 2018 r.), w dniu 24 stycznia 2018 r. wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, na dowód czego przedstawił kopię złożonego wniosku. Dodatkowo przedłożył wynik badania [...] z 22 stycznia 2018 r. Kolejno Kolegium uwzględniło wyjaśnienia dotyczące braku zmian w odniesieniu do stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego, a także dokonało porównania aktualnych wyników badań lekarskich z badaniami przedstawionymi na etapie postępowania przed organem I instancji. Sąd wskazał, że zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że przedłożone dokumenty nie zawierały oceny zdolności strony do podjęcia pracy, co nie pozwalało przyjąć, że stan zdrowia skarżącego jest szczególny, uzasadniający potraktowanie jego sytuacji jako przypadku losowego umożliwiającego wydanie decyzji o pozyskaniu drewna niezgodnie z uproszczonym planem urządzania lasu.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednocześnie, że Sąd wyjaśnił istotę niniejszego postępowania, w którym organ waży dwa dobra: indywidualny interes wnioskodawcy, właściciela lasu, charakteryzowany okolicznościami, których natura musi być wyjątkowa, szczególna, nadzwyczajna, oraz z drugiej strony wymogi ochrony lasów i gospodarki leśnej jako elementu gospodarki ochrony, czyli dwóch podstawowych wartości, które ustawodawca chroni w ustawie o lasach. Sąd I instancji wskazał też na czym polega kontrola sądu administracyjnego w przypadku badania legalności decyzji uznaniowych, podkreślając, że kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale poprawność postępowania dowodowego i wywiedzione z niego wnioski.

Powyższe wskazuje, że wbrew opisowi naruszenia zawartemu w omawianej podstawie kasacji, uzasadnienie zaskarżonego wyroku poddaje się kontroli kasacyjnej. Stanowisko Sądu jest przedstawione w sposób jasny. Zostały wskazane motywy, którymi kierował się Sąd I instancji przy wydaniu tego wyroku. Czym innym jest natomiast trafność przyjętej podstawy orzeczenia. Na gruncie podstawy kasacyjnej opartej na naruszeniu art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można badać zasadności przyjętej podstawy rozstrzygnięcia oraz trafności samego wyroku (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 998/07; wyrok NSA z 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., II OSK 2786/14, niepublikowane).

Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Sąd ocenił stanowisko skarżącego nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r., II FSK 2204/11). Oznacza to, że wskazane wyżej uchybienia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie mogły być skutecznie podważane zarzutem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wyrok poddaje się kontroli, a jego merytoryczna poprawność nie mogła być podważana za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Nie mógł odnieść spodziewanego skutku także zarzut kasacyjny oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., którego naruszenia skarga kasacyjna upatruje w naruszeniu art. 23 ust. 4 ustawy o lasach, polegającym na zastosowaniu przez Sąd I instancji tego przepisu wbrew zasadom współżycia społecznego z pominięciem sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego.

Istota sformułowanego zarzutu i jego uzasadnienie wskazują, że kwestią wątpliwą w uznaniu skarżącego kasacyjnie pozostaje fakt zaakceptowania przez Sąd I instancji oceny sytuacji życiowej skarżącego w kontekście wyjątkowości danego przypadku losowego, który następnie należało skonfrontować z wymogami prawidłowej gospodarki leśnej. Zarzut skargi kasacyjnej nie dotyczy tym samym błędnej wykładni powołanego przepisu ani nawet nie dotyczy jego błędnego zastosowania, lecz zmierza do zakwestionowania poglądu Sądu I instancji, że w sprawie nie wykazano wyjątkowości przypadku losowego uzasadniającego udzielenie zezwolenia na pozyskanie drewna niezgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu. W rzeczywistości zatem zarzut ten zmierza do zakwestionowania prawidłowości oceny stanu faktycznego sprawy.

W związku z tym należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy czyniąc to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; wyroki NSA: z 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Ustalenia w zakresie stanu faktycznego można kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono, w konsekwencji podniesiony w tym zakresie zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł osiągnąć skutku.

Przypomnieć trzeba jeszcze, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Konieczne jest też podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 P.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 P.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Uzasadnienie wyroku sporządzono zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.