Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 360/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9, art. 71b, art. 89
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Skarżąca, K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] lipca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności w kwocie 1.004.622,73 zł, należnej T.C. z tytułu zawartych umów i wystawionych faktur VAT.

Rozstrzygnięcia organów podatkowych zapadły na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadzi egzekucje z majątku T.C. m.in. w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o numerach wymienionych szczegółowo na pierwszej i drugiej stronie postanowienia z [...] czerwca 2021 r.

Zawiadomieniem z [...] maja 2018 r. nr [...], wystawionym na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej przysługującej Zobowiązanemu od H. Sp. z o. o. Sp. k., z tytułu zawartych umów i wystawionych faktur VAT. Kwota dochodzonych należności, podlegająca przekazaniu na dzień dokonania zajęcia wynosiła łącznie 1.213.224,35 zł.

Powyższe zawiadomienie zostało doręczone w dniu 25 maja 2018 r. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, tj. H. Sp. z o. o. Sp. k., do złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, oświadczenia w zakresie uznania zajętej wierzytelności, przekazania z zajętych wierzytelności kwot na pokrycie należności, bądź podania powodu odmowy tego przekazania oraz wskazania, czy w sądzie lub przed innym organem toczy się sprawa o zajęcie wierzytelności.

W piśmie z [...] czerwca 2018 r. Strona odpowiadając na otrzymane zawiadomienie oświadczyła, że wszystkie płatności za bieżące i przyszłe wierzytelności dla firmy PPHU T.C. będą przekazywane na konto Urzędu Skarbowego wskazane w zawiadomieniu o zajęciu, jednocześnie oświadczając, iż na dzień zajęcia nie ma żadnych kwot do przekazania.

W związku z nowymi zaległościami zobowiązanego organ egzekucyjny, zawiadomieniem z [...] sierpnia 2020 r. dokonał kolejnego zajęcia wierzytelności przysługującej T.C. od K. sp. z o. o. W piśmie z [...] września 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności oświadczył, iż na dzień dokonania zajęcia zobowiązanemu nie przysługują wierzytelności, jednakże w przypadku ich wystąpienia przystąpi do realizacji zajęcia. W dniach [...] września 2020 r., [...] listopada 2020 r., [...] lutego 2021 r. [...] kwietnia 2021 r. i [...] kwietnia 2021 r. Strona realizując zajęcie z [...] sierpnia 2020 r. przekazała na rachunek organu egzekucyjnego kwoty w łącznej wysokości 22.596,08 zł.

W związku z brakiem realizacji zajęcia z [...] maja 2018 r., pismem z [...] września 2020 r. organ egzekucyjny wystąpił do Strony o wyjaśnienia braku realizacji przedmiotowego zajęcia oraz o przekazanie na rachunek bankowy organu środków z wykazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności faktur w plikach JPK.

W dniu 24 września 2020 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo K. Sp. z o.o. zatytułowane "zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia skarbowego z art. 54 § 3 Kodeksu karnego skarbowego (czynny żal)". W treści pisma Strona wyjaśniła, że "ze względu na brak informacji odnośnie wcześniejszego pisma z Urzędu Skarbowego nieświadomie nie przekazywała zajęcia z dnia [...] maja 2018 r." Wskazując na zmianę obsługi księgowej przez biuro rachunkowe oraz fakt podpisania odpowiedzi z [...] czerwca 2018 r. przez pracownika biura, który odszedł z pracy i nie przekazał informacji odnośnie zajęcia T.C., dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że w związku z zaistniałą sytuacją kolejne osoby przekazywały płatności na konto Zobowiązanego, nie posiadając informacji o dokonanym zajęciu. Jednocześnie Strona zobowiązała się do przekazywania na rachunek organu egzekucyjnego należnych wierzytelności, jeżeli takie wystąpią.

Stwierdzając brak wpływu wierzytelności zajętych na podstawie zawiadomienia z [...] maja 2018 r., organ egzekucyjny pismem z [...] października 2020 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego, o przeprowadzenie na podstawie art. 71a u.p.e.a. kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

W toku przeprowadzonej w dniu [...] października 2020 r. kontroli w siedzibie Spółki, kontynuowanej z uwagi na sytuację epidemiologiczną w kraju w siedzibie urzędu w dniach od [...] października 2020 r. do [...] listopada 2020 r. zostały przedłożone faktury oraz potwierdzenia ich zapłaty bezpośrednio na rachunki bankowe zobowiązanego T.C. Do protokołu zostały załączone faktury wystawione przez PPHU T.C. w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2020 r. na łączną kwotę 1.004,622,73 zł obciążające H. Sp. z o.o. Sp. k. (aktualnie K. Sp. z o.o.) oraz polecenia przelewów potwierdzające zapłatę należności wynikających z ww. faktur. W toku kontroli ustalono, że po otrzymaniu w dniu 25 maja 2018 r. zawiadomienia w sprawie zajęcia wierzytelności Strona, z pominięciem organu egzekucyjnego przekazała bezpośrednio na rachunki bankowego Zobowiązanego T.C. zajęte kwoty wynikające z ww. faktur w łącznej wysokości 1.004.622,73 zł. Do protokołu zostały załączone poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie ww. faktur, potwierdzenia przelewów potwierdzające dokonanie płatności wynikających z ww. faktur oraz zlecenia wykonania dostaw do K. elementów stalowych. Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony protokół do którego Strona złożyła wyjaśnienia wskazując, że zajęcie nie było realizowane, ponieważ osoby prowadzące księgowość Spółki nie przekazały o nim informacji. Następnie, w informacjach e-mail z [...] listopada 2020 r. i [...] listopada 2020 r. wiceprezes Zarządu M.H. wyjaśnił, że w okresie, który był kontrolowany, księgowość prowadziło Biuro Rachunkowe M., na zasadzie oddelegowania dwóch osób do obsługi firmy. Przypuszczalnie, odpowiedź na zajęcie wierzytelności też była przygotowana przez pracownika biura rachunkowego, w tym czasie była to A.K. i K.W. Wiceprezes Zarządu M.H. dalej wyjaśniając oświadczył, że nie wie, która z powyższych osób otrzymała zajęcie wierzytelności i przygotowała na nie odpowiedź. Odpowiedź tę podpisała E.H., która nie była upoważniona do podpisywania pism spółki K. W ocenie dłużnika zajętej wierzytelności brak jest podstaw do uznania, że bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętych kwot, w konsekwencji brak jest podstaw do przekazania organowi egzekucyjnemu jakichkolwiek kwot wierzytelności uregulowanych bezpośrednio T.C. Protokół został doręczony dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 16 grudnia 2020 r. Do protokołu nie zostały wniesione zastrzeżenia.

W wyniku przeprowadzonej kontroli prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego, dokonano ustaleń, w świetle których organ egzekucyjny ocenił, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wykonania ustawowych obowiązków związanych z realizacją zajęcia i powołując się na przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. w administracji w dniu 2 czerwca 2021 r. wydał postanowienie określające wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika wierzytelności w łącznej kwocie 1.004.622,73 zł wynikającej z wystawionych ww. faktur.

Nie godząc się z otrzymanym rozstrzygnięciem, K. sp. z o.o., podaniem z dnia [...] czerwca 2021 r. wniosła zażalenie, w którym wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania, zarzucając mu naruszenie:

1. art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez nieprawidłową wykładnię tego przepisu polegającą na błędnym przyjęciu, że Skarżący bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności w całości lub w części organowi egzekucyjnemu w sytuacji, w której w dacie wydania postanowienia objęta zajęciem egzekucyjnym wierzytelność już nie istniała (wygasła) w skutek jej przekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności zobowiązanemu przed dniem wydania postanowienia,

2. art. 80 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") i błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż K. sp. z o.o. jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności,

3. art. 71a § 9 oraz art. 71b u.p.e.a., poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia określającego kwotę nieprzekazanej wierzytelności, w sytuacji błędnego ustalenia przez organ I instancji, że nie istnieją (prawne) podstawy uchylenia się od realizacji zajętej wierzytelności, a które powstały w okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia,

4. "art. 67a § 1 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie, względnie wadliwe zastosowanie tj. zaniechanie przez organ I instancji wykonania uprawnień przysługującej uprzednio zobowiązanego, mającej status wierzyciela wobec trzeciodłużnika, w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji w momencie, w którym roszczenie nie było przedawnione,

5. art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego, poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na uznaniu, że moment dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności, stanowi przesłankę przerywającą bieg przedawnienia.

Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz stanowiskiem Strony, organ odwoławczy stwierdził, że w rozważanej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia. DIAS zauważył, że stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci bezpodstawnego uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności lub jej części następuje poprzez przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności lub zobowiązanego.

DIAS podkreślił, że zajęcie wierzytelności, dokonane zawiadomieniem z [...] maja 2018 r. spełnia wszelkie wymogi określone w art. 67 i art. 89 u.p.e.a. i sporządzone zostało według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty z tytułu wierzytelności, w tym wierzytelności przyszłych, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu. Ponadto zawiadomienie zawiera zobowiązanie dłużnika zajętej wierzytelności, aby ten w terminie 7 dni od jego doręczenia złożył oświadczenie dotyczące okoliczności wskazanych w art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. Dodatkowo ww. zawiadomienie zawiera pouczenie dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach dokonanego zajęcia i konsekwencjach nieprawidłowego jego wykonania.

Wskazano również przedmiot zajęcia, tj. wierzytelności wynikające z zawartych umów i wystawionych faktur VAT. Jednocześnie organ II instancji zauważył, że ustawodawca nie przewidział obowiązku wskazania w zawiadomieniu o zajęciu konkretnej wierzytelności, której ono dotyczy. Dokonane zajęcie obejmuje bowiem swoim zakresem wszystkie wierzytelności bieżące, jak i przyszłe należne od podmiotu, do którego skierowano zajęcie, dla zobowiązanego, wobec którego prowadzona jest egzekucja. Ponadto przepisy u.p.e.a. nie wskazują okoliczności, które mogłyby uzasadniać zwłokę dłużnika zajętej wierzytelności w przekazaniu zajętej kwoty na rachunek organu egzekucyjnego. Dłużnik zajętej wierzytelności obowiązany jest więc w terminie wymagalności wykonać bezpośrednio na rzecz organu egzekucyjnego zobowiązanie, które posiada wobec zobowiązanego.

W wyniku analizy całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy organ stwierdził, że K. sp. z o.o. nie uwolniła się od obowiązku realizacji zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] maja 2018 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że Strony łączyła stała współpraca, której potwierdzeniem są wystawiane regularnie faktury potwierdzające wykonanie usług przez PPHU T.C. na rzecz K. sp. z o.o. Organ egzekucyjny ww. zawiadomieniem z [...] maja 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu zawartych umów i wystawionych faktur VAT. Zajęcie zostało dokonane skutecznie, co oznacza, że dłużnik zajętej wierzytelności po otrzymaniu ww. faktury był zobowiązany przystąpić bez zbędnej zwłoki do realizacji przedmiotowego zajęcia w terminach płatności wskazanych w wymienionych wyżej fakturach. Łączna kwota wierzytelności wynikająca z powołanych faktur wynosi 1.004.622,73 zł.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podniesiono zarzuty wskazane już w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, rozszerzając je o naruszenie:

1) art. 71a § 9 u.p.e.a., przez nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na błędnym przyjęciu, że wystąpiły podstaw do jego zastosowania, w sytuacji gdy organy nic udowodniły, że w chwili zajęcia istniała chociaż jedna wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług względem skarżącego lub że istniał stosunek prawny, których istnienie powodowałoby, że zajęciu podlegałyby wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po jego dokonaniu.

2) naruszenie art. 89 § 2 u.p.e.a., poprzez jego wadliwe zastosowanie w sprawie sytuacji gdy skoro możliwości zajęcia "przyszłych" wierzytelności odnosi się do przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, to wierzytelność musi istnieć w dniu dokonania tego zajęcia. Zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług jest bowiem konsekwencją zajęcia istniejącej już wierzytelności, a warunkiem powstania tego skutku jest istnienie w chwili zajęcia chociaż jednej wierzytelności.

3) naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niepodjęcie przez organy I i II instancji działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie ustaliły bowiem podstawowej okoliczności, tj. czy w dacie dokonania zajęcia z dnia [...] maja 2018 r. istniała wierzytelność przysługująca T.C. wobec Skarżącego.

Wskazując na wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwaną dalej P.p.s.a., sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Stosownie natomiast do art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

W orzecznictwie wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, CBOSA).

Jednak, aby przyjąć, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od obowiązku jej przekazania, organ w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy i kiedy doszło do zajęcia wierzytelności. Dopiero bowiem skuteczne zajęcie daje podstawy do badania zachowania dłużnika zajętej wierzytelności.

Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (art. 89 § 1 u.p.e.a.).

Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. (art. 89 § 2 u.p.e.a.) Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1. (art. 89 § 3 u.p.e.a.).

Podkreślić należy, że zasadą jest, że egzekucję administracyjną z innych wierzytelności pieniężnych, o której mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a., można prowadzić, gdy wierzytelność istnieje w chwili zajęcia. Jednakże w § 2 art. 89 u.p.e.a. przewidziano wyjątek od tej zasady, z którego wynika, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, dotyczy wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia.

Termin "wierzytelność" wywodzi się z prawa cywilnego i oznacza prawo wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia. Świadczenie to może mieć różny charakter, jednakże z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego w administracji istotne jest, aby świadczenie to mogło być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego.

Wierzytelnością pieniężną jest bowiem prawo z jednej strony pozwalające wierzycielowi domagać się określonego świadczenia pieniężnego (zapłaty określonej sumy), zaś z drugiej strony zobowiązuje dłużnika do jego wykonania (zapłaty tej sumy).

Z treści art. 89 u.p.e.a. wynika, że ustawodawca przewidział możliwość zajęcia nie tylko wierzytelności istniejących, ale również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług (wierzytelności przyszłe).

Co istotne, aby powstały wierzytelności przyszłe, o których mowa w art. 89 § 2 u.p.e.a. musi istnieć zobowiązaniowy stosunek prawny, z którego powstanie wierzytelność po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług. Czyli musi istnieć stosunek prawny, na mocy którego jedna ze stron zobowiązuje się do wykonania jakiejś czynności (dostawy, roboty czy usługi), a druga ma z tego tytułu dokonać zapłaty.

Mając na uwadze treść art. 89 § 2 u.p.e.a. i przewidziany w nim wyjątek, zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług może mieć miejsce w sytuacji, gdy w chwili zajęcia istnieje już stosunek prawny, z którego wynikałyby te wierzytelności.

Zatem w odniesieniu do pieniężnych wierzytelności przyszłych z tytułu dostaw, robót i usług, będzie miało miejsce skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 89 u.p.e.a., w sytuacji istnienia - pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności, a zobowiązanym – stosunku prawnego mającego za przedmiot te dostawy, roboty lub usługi.

Tym samym, nie tylko istnienie wierzytelności w chwili dokonania zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług skutkuje zajęciem przyszłych wierzytelności, ale również istnienie stosunku prawnego, z którego powstaną po dokonaniu zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. W przypadku istnienia stosunku prawnego strona zobowiązana do dokonania zapłaty, ma obowiązek spełnienia świadczenia wobec zobowiązanego, a w przypadku braku spełnienia świadczenia staje się dłużnikiem zobowiązanego.

Podkreślić należy, że zajęcie wierzytelności związanych z istniejącym stosunkiem prawnym nie stanowi prewencyjnego skierowania przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu wszelkich przyszłych wierzytelności, bowiem zajęcie to dotyczy wierzytelności przyszłych związanych z konkretnym, istniejącym już stosunkiem prawnym. Natomiast w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., organ zobowiązany będzie wykazać, że w chwili zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług istniał stosunek prawny, na podstawie którego powstały wierzytelności po dokonaniu zajęcia.

W związku z powyższym zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 89 u.p.e.a. w odniesieniu do wierzytelności przyszłych z tytułu dostaw, robót i usług jest skuteczne w sytuacji istnienia w momencie doręczenia zawiadomienia o zajęciu - stosunku prawnego - pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności, a zobowiązanym - mającego za przedmiot te dostawy, roboty lub usługi, również w przypadku braku wierzytelności istniejącej w chwili dokonania zajęcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. III FSK 2936/21).

W toku postępowania organy egzekucyjne ujawnił wskazane w postanowieniach faktury na łączną kwotę 1.004.622,73 zł. oraz fakt ich zapłaty przez skarżącą bezpośrednio na rachunek bankowy zobowiązanego. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że strony (skarżącą i zobowiązanego) łączy stała współpraca, której potwierdzeniem są wystawiane regularnie faktury, potwierdzające wykonane usługi. Skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia organów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo z zachowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, ustalił sposób funkcjonowania i współpracy podmiotów gospodarczych i przyjął, że pomiędzy skarżącą, a zobowiązanym istniała stała współpraca gospodarcza.

Konsekwencją takiego ustalenia jest stwierdzenie, że zajęcie wierzytelności, które nie istniały jeszcze w chwili zajęcia, czyli w dniu [...].05.2018 r., obejmuje także wierzytelności, które powstały po dokonaniu zajęcia. Tym samym prawidłowo organ stwierdził, że skarżąca pomimo ciążącego na niej obowiązku uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności. Oceniając materiał dowodowy w całokształcie należy stwierdzić, że organy wyciągnęły prawidłowe wnioski z dowodów zebranych w sprawie. Co więcej organy nie mają obowiązku poszukiwania materiału dowodowego niejako w nieskończoność w sytuacji, gdy z innych dowodów można wyprowadzić logiczne, spójne i odpowiadające prawdzie materialnej ustalenia. W związku z tym w ocenie Sądu organy wykazały, że pomiędzy skarżącą a zobowiązaną istniał w chwili dokonania zajęcia wierzytelności stały stosunek prawny, na podstawie którego powstały wierzytelności.

Podniesione przez skarżąca zarzuty dotyczące wadliwości dokonywanych doręczeń są w ocenie Sądu pozbawione podstaw.

Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...].05.2018 r. doręczone zostały na adres siedziby skarżącej w dniu 25.05.2018 r.. Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Osoba doręczająca pismo nie ma obowiązku każdorazowego sprawdzania, czy odbiera je osoba uprawniona do odbioru pism. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98, LEX nr 37900), a ponadto podjęcie takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione (zob. postanowienie NSA z 10 maja 1995 r., V SA 1692/94). Skarżąca chcąc zakwestionować prawidłowość doręczenia jej korespondencji powinna to wykazać. Same twierdzenia w tym zakresie są niewystarczające. Przepis art. 45 k.p.a. wymaga doręczenia korespondencji osobie upoważnionej do jej odbioru, a nie wręczenia przesyłki osobie piastującej funkcję organu osoby prawnej. To zaś, czy osoba uprawniona do odbioru pisma przekazała je następnie członkom organu obciąża adresata i pozostaje bez wpływu na skuteczność doręczenia.

Jak wskazał organ drugiej instancji, potwierdzenie odbioru zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zostało opatrzone pieczęcią, zawierającą dane identyfikujące firmę oraz podpis osoby odbierającej (H.) z datą odbioru. Natomiast do składania oświadczeń woli, nie zaś przyjmowania korespondencji, uprawniony był komplementariusz działający pod firmą H. sp. z o.o., a zatem każdy członek zarządu jednoosobowo, w tym H.H., W.H., B.H.

Przypomnieć należy, że brakiem realizacji zajęcia skarżąca obarczyła biuro rachunkowe, które prowadziło rachunkowość spółki. Podniosła również, że oświadczenie dotyczące przyjęcia zajęcia wierzytelności do realizacji zostało podpisane przez osobę nieupoważnioną. Z akt sprawy wynika, że zostało ono podpisane przez E.H. oraz opatrzone pieczęcią skarżącej. Rację ma organ drugiej instancji wskazując w uzasadnieniu, że sposób organizacji pracy, obiegu dokumentów, czy też odpowiedzialności poszczególnych pracowników za powierzone zadania, ciąży na osobach zarządzających danym podmiotem gospodarczym. Ewentualne błędy, czy braki nadzoru nad tymi osobami, nie mogą skutkować możliwością uwolnienia się podmiotu od obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym realizacji zajęcia wierzytelności.

Z tych tez przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.