Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 118/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 199 par. 1 i par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 14 ust. 1, art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 146 par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi "A" S.A. [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej [...] na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

H. W. S.A., z siedzibą we W. (dalej: "spółka" lub "wnioskodawca") wystąpiła z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych (dalej: "u.p.d.p.") w zakresie skutków podatkowych wydania akcjonariuszom spółki wynagrodzenia niepieniężnego w postaci akcji w spółce zależnej przedstawiając następujący stan faktyczny. Spółka jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych i podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. W związku z reorganizacją polegającą na zmianie struktury właścicielskiej przeprowadziła program skupu akcji własnych w celu ich dobrowolnego umorzenia za wynagrodzeniem. Przed przystąpieniem do wskazanego powyżej programu skupu akcji, akcjonariuszami spółki byli: jedna osoba prawna posiadająca większościowy pakiet akcji w spółce (dalej: "akcjonariusz większościowy") oraz inne podmioty posiadające mniejsze pakiety akcji (dalej: "akcjonariusze"). W ramach programu skupu akcji własnych spółka nabywała akcje wyłącznie od akcjonariuszy (akcje należące do akcjonariusza większościowego nie były skupowane). Wynagrodzenie wypłacone przez spółkę w związku ze wskazanym programem skupu akcji w celu umorzenia miało charakter rzeczowy (niepieniężny). W ramach wynagrodzenia spółka wydawała na rzecz akcjonariuszy akcje inne spółki kapitałowej będące własnością spółki (dalej: "spółka zależna"). Spółka realizując programu skupu akcji własnych nie nabyła więcej niż 50% akcji własnych oraz nie wydała na rzecz akcjonariuszy więcej niż 50% akcji w spółce zależnej.

W uzupełnieniu wniosku spółka wyjaśniła, że przedstawiony we wniosku stan faktyczny, zadane pytanie oraz przedstawione własne stanowisko , dotyczy przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2014 roku.

W przedstawionym stanie faktycznym spółka zadała pytanie czy wydanie wynagrodzenia niepieniężnego akcjonariuszom spółki w postaci akcji w spółce zależnej spowodowało powstanie przychodu po stronie spółki, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?

Zdaniem spółki , wydanie wynagrodzenia niepieniężnego akcjonariuszom spółki w postaci akcji w spółce zależnej w zamian za akcje własne nabyte przez spółkę w celu umorzenia nie spowodowało powstania przychodu po stronie spółki, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Spółka przedstawione stanowiska uzasadniła następująco. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera jednakże definicji przychodu podlegającego opodatkowaniu (art. 12 ustawy wskazuje jedynie przykładowe kategorie przychodów, jak również wylicza, jakie wpływy pieniężne podmiotu gospodarczego nie są zaliczane do przychodów). Definicja doktrynalna przychodu, oparta na orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje, że przychodem są wszelkie przysporzenia majątkowe o charakterze trwałym, których rzeczywiste otrzymanie (art. 12 ust. 1 u.p.d.p.), a w niektórych przypadkach już sam fakt, że są należne (art. 12 ust 3 ustawy), powoduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych. Jedną z wyodrębnionych kategorii przychodów stanowi przychód z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.p.d.p. Przychodem tym jest tu wartość rzeczy lub praw majątkowych wyrażona w cenie określonej w umowie. Przesłanką powstania przychodu, o którym mowa w tym przepisie , jest zaistnienie zdarzenia w postaci odpłatnego zbycia rzeczy lub prawa majątkowego.

Pojęcie odpłatnego zbycia, także nie zostało zdefiniowane na gruncie prawa podatkowego. W doktrynie rozumie się przez nie sytuację, gdy podmiot przenoszący własność lub inne prawo (podmiot dokonujący zbycia) w zamian otrzymuje lub ma otrzymać ekwiwalent w postaci korzyści majątkowej. Podstawową formą odpłatnego zbycia jest bez wątpienia sprzedaż, przez którą, zgodnie z art. 535 § 1 ustawy z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 121, ze zm.; dalej: "K.c."), sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu tę rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Odpłatnym zbyciem rzeczy i praw jest także m.in. zamiana oraz przeniesienie własności rzeczy lub prawa w miejsce wykonania zobowiązania. Zatem podstawą dla odpłatnego zbycia jest czynność prawna w postaci umowy, której cechą charakterystyczną będzie dojście do skutku poprzez zgodne oświadczenie woli stron umowy.

Odpłatne zbycie, skutkujące powstaniem przychodu do opodatkowania, wymaga wystąpienia następujących przesłanek: podatnik powinien być stroną umowy cywilnoprawnej, której skutkiem byłoby przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych z majątku podatnika do majątku zbywcy (przesłanka prawna) oraz w wyniku realizacji umowy cywilnoprawnej, powinno dojść do przysporzenia w majątku podatnika, spełniającego kryteria definitywności oraz trwałości (przesłanka ekonomiczna).

Zgodnie z art. 359 § 1 ustawy z 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), dalej "K.s.h", akcje w spółce akcyjnej mogą być umarzane jedynie w przypadku, gdy statut tak stanowi. Akcja może być umorzona za zgodą akcjonariusza w drodze nabycia akcji przez spółkę (umorzenie dobrowolne), co miało miejsce w niniejszym stanie faktycznym, albo bez zgody akcjonariusza (umorzenie przymusowe). Umorzenie akcji wymaga uchwały walnego zgromadzenia, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego akcjonariuszowi za umorzone akcje. Umorzenie następuje z chwilą obniżenia kapitału zakładowego. Dla kwalifikacji czynności prawnej umorzenia akcji nie ma znaczenia, jakie aktywa z majątku spółki będą stanowić wynagrodzenie, gdyż celem tej operacji nie jest zbycie dóbr, lecz kształtowanie struktury właścicielskiej spółki. Stąd też wypłata wynagrodzenia na rzecz akcjonariusza, jeżeli następuje w innej formie niż gotówka, nie stanowi odrębnej transakcji, gdyż w ten sposób dochodzi jedynie do realizacji obowiązku spółki wynikającego z tytułu prawnego w postaci uchwały o umorzeniu akcji za wynagrodzeniem.

Podsumowując, przeniesienie składników majątku podatnika w postaci akcji w inne spółce, będących własnością podatnika, w wyniku uchwały walnego zgromadzenia o umorzeniu akcji jako wynagrodzenia za umarzane akcje nie spełnia jednej z przesłanek odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 14 ust. 1 u.p.d.p. W związku z powyższym, tego zdarzenia nie można uznać za zrównane z odpłatnym zbyciem.

Z perspektywy bilansu spółki kapitałowej, w przypadku umorzenia akcji za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej, dochodzi do równoczesnego zmniejszenia sumy aktywów spółki o wydawane składniki majątkowe oraz obniżenia kapitału zakładowego (umorzenie nie będzie umorzeniem z czystego zysku), czyli obniżenia wartości pasywów o tę samą wartość. Wydając akcje akcjonariuszom w spółce zależnej , spółka zwolniła się ze zobowiązania o wypłatę wynagrodzenia za akcje nabyte w celu umorzenia. Nie miała wpływu na powstanie tego zobowiązania, gdyż była to decyzja walnego zgromadzenia spółki. W efekcie, wydając majątek w postaci akcji w spółce zależnej nie otrzymała żadnego realnego przysporzenia majątkowego od akcjonariuszy. Z ekonomicznego punktu widzenia nie ma zatem podstaw do rozpoznania przychodu po stronie spółki.

W związku z powyższym, nie można uznać wydania akcji w spółce zależnej za skutkujące powstaniem dla spółki przychodu. Oznacza to niespełnienie drugiej ze wskazanych w art. 14 ust. 1 u.p.d.p. przesłanek świadczących o wystąpieniu odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych.

Przedstawione stanowisko w kwestii skutków wydania innych niż środki pieniężne aktywów majątku jako wynagrodzenia za umarzane udziały czy akcje wsparła przywołanym we wniosku poglądami wyrażanymi wielokrotnie w zbieżnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Zdaniem spółki, należy uznać, że w obecnym stanie prawnym wykonanie w postaci niepieniężnej zobowiązania z tytułu nabycia udziałów w celu umorzenia nie podlega opodatkowaniu po stronie spółki nabywającej udziały własne w celu umorzenia. Natomiast ustawą z 3.10.2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1328) do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wprowadzony został art. 14a ust. 1 (wejdzie w życie z 1.01.2015 r.) zgodnie z którym , w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego ( przy czym art. 14 ust. 1-3 ustawy stosuje się odpowiednio).

Minister Finansów działając przez podmiot upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w P. w interpretacji indywidualnej z [...].09.2015r. nr [...] [...], na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) , dalej: "O.p." , stwierdził, że stanowisko "H. W." SA przedstawione we wniosku, jest nieprawidłowe. Minister Finansów dokonując wykładni art. 14 ust. 1, 3, 3a , art. 14 ust. 1, art. 16 oraz art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przedstawił następującą argumentację. Dopuszczalna jest wypłata wynagrodzenia za zbywane przez akcjonariusza akcje zarówno w formie gotówkowej i bezgotówkowej. Jednak zapłata wynagrodzenia w formie pieniężnej i niepieniężnej ma odrębny charakter, w szczególności prowadzi do odrębnych zmian w majątku spółki kapitałowej.

Zapłata wynagrodzenia ustalonego w formie pieniężnej prowadzi do przekazania środków pieniężnych w wartości nominalnej odpowiadającej ustalonej wartości wynagrodzenia. Przekazywane na rzecz wspólnika (akcjonariusza) środki pieniężne zostały uprzednio odpowiednio ujęte (jako przychody albo przysporzenia niestanowiące przychodu) - w tej samej wartości nominalnej - dla celów rozliczeń podatkowych spółki jako wartości wchodzące do jej majątku.

Uregulowanie wynagrodzenia w formie niepieniężnej polega natomiast na przeniesieniu na rzecz udziałowca (akcjonariusza) składników majątku, których wartość odpowiada ustalonej wartości wynagrodzenia, ale których uprzednie wejście do majątku spółki wiązało się z poniesieniem kosztu, który nie musi odpowiadać wartości rynkowej tych składników na dzień przekazania akcjonariuszowi.

Gdyby zatem spółka zdecydowała się najpierw dokonać zbycia tych składników majątkowych, a następnie przekazać uzyskane z tej transakcji środki pieniężne na rzecz akcjonariusza - jako wynagrodzenie za umorzenie akcji łub za nabycie akcji w celu ich umorzenia, to najpierw uzyskałaby przychód ze zbycia tych składników, prawo do ujęcia nierozliczonych podatkowo kosztów ich nabycia, a następnie poniosła niestanowiący kosztu podatkowego wydatek na zapłatę wynagrodzenia. W konsekwencji, spółka osiągnęłaby dochód albo poniosła stratę na transakcji zbycia składników majątku.

Oceniając charakter nabycia akcji w celu umorzenia za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej, należy zauważyć, że także w tym przypadku spółka decyduje się na zbycie składników majątku na rzecz akcjonariusza w zamian za cenę odpowiadającą wartości ustalonego wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji. Wobec powyższego, uzasadnionym jest rozpoznanie w takiej sytuacji po stronie spółki przychodu ze zbycia rzeczy lub prawa majątkowego, o którym mowa w art. 14 u.p.d.p. Przychodem tym będzie wartość ustalonego wynagrodzenia. Jednocześnie, w związku z odpłatnym zbyciem składników majątkowych (w sprawie akcji w spółce zależnej) spółka będzie mogła rozliczyć nieuwzględnione dotąd w rozliczeniach podatkowych koszty ich nabycia (objęcia), zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.p.

Spółka kapitałowa wypłacająca wynagrodzenie na rzecz akcjonariusza z tytułu umorzenia akcji, co do zasady, nie uzyskuje przychodów. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera przepisu, który dotyczyłby bezpośrednio takiej sytuacji. Niemniej jednak, w przypadku, gdy wynagrodzenie z tytułu umorzenia akcji jest ustalone w formie niepieniężnej, transakcja dokonywana pomiędzy spółką a akcjonariuszem odpowiada odpłatnemu zbyciu rzeczy lub praw majątkowych - jest zatem objęta zakresem zastosowania art. 14 ust. 1 omawianej ustawy.

Mając na uwadze powyższe uregulowania oraz przedstawiony stan faktyczny, stwierdzić należy, że wydanie wynagrodzenia niepieniężnego akcjonariuszom spółki w postaci akcji w spółce zależnej w zamian za akcje własne nabyte przez spółkę w celu umorzenia, skutkuje po stronie spółki powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Przy czym nie sama "wypłata" wynagrodzenia podlega opodatkowaniu, lecz zdarzenie polegające na przeniesieniu akcji w spółce zależnej ze na rzecz akcjonariuszy, które spełnia przesłanki wymienione w art. 14 ust. 1 u.p.d.p. Zatem, po stronie spółki wypłacającej wynagrodzenie niepieniężne za umorzone akcje powstaje przychód na podstawie art. 12 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy. Przyjęcie , że przeniesienie majątku tytułem wynagrodzenia za umorzone akcje należy traktować na równi z wypłatą gotówki, spowodowałoby nierówne traktowanie podatników. Podatnik, który najpierw dokonuje sprzedaży składników majątkowych, a następnie reguluje swoje zobowiązanie w formie pieniężnej, byłby opodatkowany podatkiem dochodowym, natomiast podatnik, który bezpośrednio przeniósł własność tych składników majątkowych, nie osiągnąłby żadnego przychodu.

Podsumowując Minister Finansów stwierdza, że wydanie wynagrodzenia niepieniężnego akcjonariuszom spółki w postaci akcji w spółce zależnej spowodowało powstanie przychodu po stronie spółki podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Dlatego stanowisko wnioskującej spółki w zakresie skutków podatkowych umorzenia akcji za wynagrodzeniem ustalonym w formie niepieniężnej jest nieprawidłowe.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Ministra Finansów, który w odpowiedzi , w wyniku ponownej analizy sprawy, z uwzględnieniem zarzutów przytoczonych w wezwaniu, stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.

Spółka w skardze domagała się uchylenia powyższej interpretacji oraz zasądzenia od organu podatkowego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego przepisanych art. 200 ustawy z 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie:

- art. 14 ust. 1 u.p.d.p., poprzez błędną wykładnię w związku z uznaniem, że wydanie akcjonariuszom spółki wynagrodzenia niepieniężnego - z tytułu umorzenia udziałów spółki, w postaci akcji w spółce zależnej, należy traktować jako odpłatne zbycie akcji przez spółkę, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych po stronie spółki, co w szczególności w wyniku zastosowania tej wykładni rozszerzającej doprowadziło do uznania, że przepis ten powinien obejmować art. 14a ustawy w brzmieniu obowiązującym po 1.01.2015 r., który został wprowadzony art. 1 pkt i o ustawy z 29.08.2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw podatkowych,

- art. 12 ust. 1 u.p.d.p., w zw. z art. 217 Konstytucji poprzez błędną wykładnię w związku z uznaniem, że wydanie akcjonariuszom spółki wynagrodzenia niepieniężnego z tytuł umorzenia udziałów spółki, w postaci akcji w spółki zależnej, spowodowało powstanie przychodu po stronie spółki podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych;

- art. 120 w zw. z art. 14h Op., poprzez zajęcie stanowiska pozostającego w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa,

- art. 121 § 1 zw. z art. 14h O.p., poprzez uznanie stanowiska spółki za nieprawidłowe w sytuacji, gdy Minister Finansów wydawał interpretacje indywidualne prawa podatkowego potwierdzające prawidłowość stanowisk analogicznych do przedstawionego przez spółkę, na gruncie zbliżonych stanów faktycznych czy zdarzeń przyszłych.

W ocenie spółki , w sytuacji dobrowolnego umorzenia akcji własnych spółki nie można mówić o zaistnieniu dodatkowej transakcji podlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, tj. zbycia przez spółkę akcji. Wydanie składników majątkowych tytułem wynagrodzenia za umarzane akcje nie stanowi bowiem odrębnej transakcji, gdyż jest jedynie realizacją zobowiązania wynikającego z uchwały o umorzeniu akcji. W przeciwieństwie do odpłatnego zbycia samo wydanie wynagrodzenia z tytułu umorzenia jest jednostronną i nieekwiwalentną czynnością prawną polegającą na przeniesieniu prawa do określonych składników majątkowych na wspólnika, którego udziały zostaną umorzone na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników. Wydanie wynagrodzenia jest jedynie elementem składowym jednego zdarzenia cywilnoprawnego, które powinno być rozpatrywane jako całość, tj. dobrowolnego umorzenia akcji. Wykładnia podanych we wniosku przepisów zaproponowana przez organ podatkowy, jako rozszerzająca ,narusza zasady wykładni językowej. W stanie prawnym obowiązującym do 31.12. 2014 r. brak było podstaw prawnych do różnicowania skutków związanych z wypłatą wynagrodzenia z tytułu umorzenia w zależności od formy tego wynagrodzenia. Przez przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych należy rozumieć definitywne przysporzenie majątkowe. Bez względu na formę wynagrodzenia, dobrowolne umorzenie udziałów nie prowadzi do powstania przysporzenia po stronie spółki, której udziały są umarzane, a zatem nie może być również mowy o powstaniu przychodu z tego tytułu. W wyniku wypłaty wynagrodzenia za umorzone akcje spółka nie uzyskała żadnego przysporzenia majątkowego. Przeciwnie, umorzenie to spowodowało likwidację określonej cząstki kapitału zakładowego. Zmniejszyły się pasywa spółki (kapitał zakładowy), a jednocześnie nastąpiło zmniejszenie jej aktywów, o majątek (akcje w spółce zależnej) oddany akcjonariuszom jako wynagrodzenie.

Spółka w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 120 O.p. wskazała, że w sprawie organ podatkowy dokonał błędnej wykładni art. 12 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.p.d.p., a w konsekwencji doszedł do błędnego wniosku , że z tytułu dobrowolnego umorzenia udziałów, mógł powstać przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Ponadto stwierdziła, że organ podatkowy potwierdził z góry założoną tezę, naruszając w ten sposób wyrażoną w art. 121 O.p. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Dodatkowo spółka podkreśliła że Minister Finansów w wydawanych dotychczas interpretacjach potwierdzał stanowisko analogiczne do stanowiska spółki.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że interpretacja została wydana prawidłowo, a tym samym nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy prawa postępowania i prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

W sprawie należało udzielić odpowiedzi na pytanie, czy dobrowolne umorzenie udziałów w spółce z o.o. prowadzi do powstania po stronie spółki przychodu podlegającego opodatkowaniu w sytuacji, gdy udziałowiec spółki otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie niepieniężne.

Sąd oceniając skutki podatkowe nabycia przez spółkę udziałów w celu ich umorzenia w zamian za wynagrodzenie w postaci części jej majątku zważył , że umorzenie dobrowolne (art. 199 k.s.h.), jest przeprowadzane za zgodą wspólnika, którego udziały podlegają umorzeniu, na mocy umowy zawieranej pomiędzy wspólnikiem i spółką, na podstawie uprzedniej uchwały zgromadzenia wspólników podjętej w przedmiocie umorzenia. Dopuszczalne jest dokonanie wypłaty za umarzane udziały, zarówno w pieniądzu, jak i w formie rzeczowej. Są to równorzędne formy wynagrodzenia. Wydanie akcji ze spółki zależnej tytułem wynagrodzenia za umarzane udziały, stosownie do art. 199 § 1 i § 4 k.s.h., stanowi przy tym wykonanie zobowiązania, i jest elementem składowym jednorodnego zdarzenia prawnego - umorzenia udziałów.

W ocenie sądu, na gruncie rodzajów przychodów wymienionych w art. 12 ust. 1 u.p.d.p. zasadny jest wniosek, że przychód to definitywne przysporzenie majątkowe, więc jego źródłem może być w związku z tym odpłatne zbycie rzeczy generujące przysporzenie. Spółka nie uzyska przysporzenia majątkowego. Umorzenie spowoduje wręcz likwidację części kapitału zakładowego. Zmniejszą się wprawdzie w bilansie pasywa spółki (kapitał zakładowy), jednakże jednocześnie nastąpi zmniejszenie jej aktywów o majątek oddany udziałowcowi jako wynagrodzenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.08.2012r., sygn. akt II FSK 1384/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie podziela stanowiska organu podatkowego , że po stronie spółki powstanie przychód wskutek zmniejszeniu się jej długów, w chwili , gdy przekazując swoje składniki majątkowe wspólnikowi, zaspokoi jego roszczenia wynikające z umowy wynagrodzenie, za nabyte w celu umorzenia udziały (tzn. zwolni się z długu).

Stwierdzając powyższe organ podatkowy , nie wyjaśnił w jaki sposób należy określić cenę nabycia, zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.d.p. Poza tym skutek w postaci zmniejszenia pasywów spółki w wyniku uregulowania roszczeń wspólnika o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów, w tym samym stopniu powodowała by wypłata wynagrodzenia w formie pieniężnej, a takowa zapłata nie rodzi powstania przychodu (jest neutralna podatkowo).

Sąd podkreśla, że zagadnieniem prawidłowej wykładni pojęcia "odpłatne zbycie" było przedmiotem licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy czym tak na tle art. 14 ust. 1 u.p.d.p., jak i art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: "u.p.d.f."), Naczelny Sąd Administracyjny w tych orzeczeniach ustabilizował ocenę prawną , że m.in. wypłata wspólnikowi wynagrodzenia za umorzone udziały ma charakter świadczenia jednostronnego i nieekwiwalentnego, nie może być zatem uznana za odpłatne zbycie składników majątku spółki wtedy, gdy wypłata następuje w formie rzeczowej (niepieniężnej) .

Sąd w związku z powyższym odwołuje się do poglądów w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego np. z 21.04.2015 r. II FSK 427/13, z 10.02. 2015r. II FSK 3222/12, z 21.05.2014 r. II FSK 835/12, z 14.11.2014 r. II FSK 2562/12. Wyroki te zapadły w odniesieniu do podatku dochodowego od osób prawnych, jak i do podatku dochodowego od osób fizycznych. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że wypłata wynagrodzenia m.in.za umorzone udziały czy z racji należnej dywidendy w formie niepieniężnej, nie jest odpłatnym zbyciem składników majątku spółki i nie powoduje powstania po stronie spółki przychodu na podstawie art. 14 ust. 1 u.p.d.p. względnie art. 14 ust. 2 pkt 1 u.p.d.f.

Reasumując, zdaniem sądu, zasadny jest zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.p.d.p., poprzez bezpodstawne uznanie, że wydanie udziałowcom wierzytelności jako wynagrodzenia za umorzenie udziałów spółki skutkować będzie po stronie spółki powstaniem przychodu podatkowego.

Ponownie rozpoznając wniosek spółki o udzielenie interpretacji, organ podatkowy dokona oceny stanowiska spółki przedstawionego we wniosku, z uwzględnieniem sądowej wykładni dokonanej w niniejszym uzasadnieniu wyroku ( obecnej także w powołanym orzecznictwie sądów administracyjnych).

Dlatego sąd na podstawie art. 146 § 1, art. 200 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.