Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 708/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 20 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr 141/2022 znak: WOB.7721.125.2020.MOPIE w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz Z. P. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie decyzją z dnia 14 lutego 2020 r. nr 22/2020 działając na podstawie art. 80 ust. 2 pkt. 1, art. 81 ust. 1, art. 83 ust. 1 w związku ustawy z dnia 7 lipca 1994 r,. Prawo budowlane oraz art. 104 i 105 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie: "linia energetyczna sN na działce nr nr [....] w msc. N. , gm.Cz. " z uwagi na fakt, iż nin. postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w całości. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie oględzin mających miejsce w dniu 3 grudnia 2019 r. ustalono, że na działce nr [....] w N. zlokalizowane są dwa słupy energetyczne (czteroostopowy z transformatorem nr porządkowy [...] w pomocnej części działki nr [....] oraz dalej słup podwójny). Kolejne dwa słupy energetyczne objęte niniejszym postępowaniem zlokalizowane są na działce nr [....] w N. , są to słup pojedynczy i podwójny. Są to słupy żelbetowe, prefabrykowane. Wg oświadczenia obecnego na oględzinach właściciela działek - przedmiotowa sieć energetyczna powstała około 1978 - 1979 r. Potwierdzają to również dokumenty przedłożone przez zarządcę sieci T.S.A. W przedłożonych przez T. S.A. dokumentach jako data budowy widnieje rok 1976, natomiast data oddania do eksploatacji 1979 r. W trakcie oględzin właściciel działek oświadczył, że w latach 70-tych ówcześni właściciele nie wyrażali zgody na taką lokalizację sieci. Inwestorem była firma E. Około 2016 r. prowadzone były rozmowy dotyczące zmiany lokalizacji przedmiotowej sieci oraz jej rozbudowy, jednakże przebudowa i rozbudowa do dnia dzisiejszego nie została wykonana. W trakcie oględzin Z.P. podniósł, że stan techniczny słupów energetycznych jest zły. Widoczne są liczne odspojenia otuliny betonowej, odsłonięte pręty zbrojeniowe, ślady korozji biologicznej. Oświadczył, że zarządca sieci T.S.A. dokonuje bieżących przeglądów i konserwacji urządzeń. W 2018 r. w organie nadzoru budowalnego prowadzone było postępowanie kontroIno-wyjaśniające w sprawie przedmiotowej sieci sN na działkach nr [....] i [....] w N. , gm. C. Wówczas w siedzibie PINB stawił się przedstawiciel T.S.A. i przedłożył do wglądu dokumentację, którą dysponuje T. S.A. dotyczącą przedmiotowej sieci. Z przedłożonych dokumentów wynika, że sieć powstała około 1976 r. w ramach elektryfikacji wsi, inwestorem był Urząd Wojewódzki, a wykonawcą robót związanych z budową sieci była firma E. Przedmiotowa sieć została przekazana do eksploatacji na rzecz Zakładu Energetycznego [....] Przedsiębiorstwo Państwowe w 1979 r. Wg oświadczenia przedstawiciela T. S.A. przedmiotowa sieć poddawana jest bieżącym remontom i konserwacji. W trakcie postępowania PINB wystąpił z pismem do Archiwum Narodowego w Krakowie oraz Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie z prośbą o informację oraz wypożyczenie do celów służbowych posiadanych projektów budowlanych dla przedmiotowej linii energetycznej. W dniu 18.06.2018 r. organ otrzymał pismo z Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego z informacją, iż przeprowadzono kwerendę w aktach Wydziału Architektury i Budownictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z lat 70-tych i nie odnaleziono sprawy j w. Kolejnym pismem zwrócono się do Urzędu Gminy C. oraz Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta Krakowa z prośbą o informację oraz wypożyczenie do celów służbowych posiadanych projektów budowlanych dla przedmiotowej linii energetycznej. Urząd Gminy C. pismem z dnia 29.06.2018 r. poinformował, że w wyniku przeprowadzonej w Archiwum Zakładowym Urzędu Gminy C. kwerendy nie odnaleziono dokumentów związanych z budową napowietrznej linii energetycznej. Dnia 13.07.2018 r. na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo Urzędu Miasta Krakowa z informacją, iż w dostępnych materiałach archiwalnych nie odnaleziono dokumentacji dot. napowietrznej linii energetycznej zlokalizowanej na działce nr [....] i [...] w N. Analizując zebrany materiał dowodowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego stwierdził, iż przedłożone dokumenty przez T. S.A. dotyczą m. in. stacji trafo nr [....] zlokalizowanej na działce nr [.....] w N. Z analizy tych dokumentów wynika, że obiekt (stacja trafo wraz z siecią energetyczną sN) powstały w 1976 r., a od 1979 r były eksploatowane, poddawane bieżącym przeglądom i konserwacji. Należy zwrócić uwagę, że w latach 50-tych szczególnie nasilona była wielka akcja elektryfikacji, która odbywała się na podstawie przepisów z ustawy z dnia 28 czerwca 1950 roku o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, która obowiązywała aż do 5 grudnia 1997 r. W związku z powyższym PINB zwrócił się z zapytaniem do organów administracji o udostępnienie wszelkiej dokumentacji dla przedmiotowego słupa energetycznego mającej na celu potwierdzenie jego legalności. W odpowiedzi na pismo żaden z zapytanych organów nie posiada w swoich zasobach archiwalnych żądanej dokumentacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nieuprawnione jest domniemywanie samowoli budowlanej w sytuacji niemożności ustalenia faktu wydania pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Poznaniu z 21 marca 2013r., sygn. akt IV SA/Po 30/13., wyrok WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2012., sygn. akt II SA/Kr 275/12). Zgodnie ze stanowiskiem GINB przepisy prawa nie pozwalają na automatyczne uznanie, iż nie legitymowanie się przez inwestora bądź jego następcę prawnego dokumentem pozwolenia na budowę, dowodzi wybudowania obiektu w warunkach samowoli budowlanej. W wyniku czego organ nie dysponując projektem budowlanym nie może uznać, iż przedmiotowa sieć energetyczna wybudowana została w ówczesnych realiach politycznych jako samowola budowlana.

Odwołanie od tej decyzji wniósł Z.P. domagając się jej uchylenia.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr 141/2022 znak: WOB.7721.125.2020.MOPIE utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie pozostaje kwestia zasadności umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie linia energetyczna sN na działce nr [....] w msc. N. , gm. C. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż sądownictwo administracyjne wielokrotnie wskazywało, że zadaniem organów nadzoru budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego (budowlanego), a nie cywilnego, regulującego kwestie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniami inwestora oraz ochrony własności. W tym ostatnim przypadku poszkodowani właściciele mogą dochodzić swych praw nie przed organami nadzoru budowlanego, lecz przed sądem powszechnym (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 128/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014r., sygn. akt II OSK 2894/12). Jak zostało ustalone w niniejszej sprawie w miejscowości N. , gm. C. na dz. nr ewid. [....] zlokalizowane są dwa słupy energetyczne I - czterostopowy ze stacją transformatorową oraz II - dwufazowy, a na dz. nr ewid. [.....] zlokalizowane są dwa słupy energetyczne: pojedynczy i podwójny. Przedmiotowa sieć energetyczna wg. oświadczenia Z.P. powstała w latach 1978 - 1979. W dokumentacji przedłożonej przez T. S.A. jako datę budowy wskazano rok 1976, a jako datę oddania do eksploatacji rok 1979. Inwestorem przedmiotowej linii energetycznej sN jak ustalił PINB był Urząd Wojewódzki w ramach elektryfikacji wsi a wykonawcą firma E. Sieć sN, jak również znajdująca się na w/w nieruchomości sieć nN została przekazana do eksploatacji na rzecz Zakładu Energetycznego [....] Przedsiębiorstwo Państwowe w roku 1979 r. Wg. oświadczenia przedstawiciela T. S.A. sieć sN i nN poddawane są bieżącym przeglądom co ok. 5 lat, remontom oraz bieżącej konserwacji. Co istotne w niniejszej sprawie, przedstawiciel T.S.A. wskazał, iż nie dysponuje pozwoleniem na budowę dla przedmiotowych sieci, przedkładając jedynie kserokopię mapy ewidencyjnej z aktualnym przebiegiem sieci sN i nN oraz przyłącza kablowego, kserokopię mapy powykonawczej - maj 1979, kserokopię karty transformatorowej i kserokopię protokołu badań izolacji. Wobec powyższego organ I instancji podjął niezbędne kroki zmierzające do wyjaśnienia okoliczności powstania przedmiotowej linii energetycznej sN oraz do odszukania dokumentów związanych z jej realizacją, kolejno występując do instytucji państwowych z prośbą o informację oraz wypożyczenie do celów służbowych posiadanych dokumentów - projektów budowlanych. Niemniej, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Archiwum Zakładowe Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, Archiwum Zakładowe Urzędu Gminy w C. oraz Archiwum Urzędu Miasta Krakowa nie są w posiadaniu dokumentacji dotyczącej budowy napowietrznej sieci energetycznej na działce nr [....] (aktualnie [....] ) w N. , gm. C. Jednocześnie mając na względzie zarzuty odwołania organ wystąpił do Urzędu Gminy C. z "prośbą o udzielenie informacji, czy Urząd Gminy C. posiada kompletne rejestry wydawanych pozwoleń na budowę w latach 1974 - 1979. na podstawie których można wyjaśnić kwestie legalności przedmiotowej inwestycji. Z uwagi na ustaloną w niniejszej sprawie datę budowy przedmiotowej linii energetycznej przed dniem 1 stycznia 1995 r. postępowanie w sprawie legalności obiektu winno być rozpatrywane na gruncie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a to z uwagi na normę intertemporalną zawartą w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zrealizowana przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z obowiązującą w dacie budowy przedmiotowego obiektu u.p.b.74, a zwłaszcza art. 28 ust. 1 roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Wyłączenia od tego obowiązku zostały przewidziane w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. - w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlane. Z powyższych przepisów wynika, że budowa przedmiotowego obiektu wymagała pozwolenia na budowę. W tym miejscu zauważyć należy, iż przepisy tak ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane, jak ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane zasadniczo nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z jego użytkowaniem, jak czyni to obecnie obowiązujący art. 63 u.p.b. Dlatego też należy uznać, że obowiązki wynikające z przepisu art. 63 ust. 1 nie mogą odnosić się do obiektów budowlanych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r. (to jest przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r.). Oznacza to, że nie ma obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r., jak i co szczególnie istotne, iż brak obowiązku przechowywania dokumentacji powoduje, iż nie można żądać od kogokolwiek przedstawienia dokumentów, w tym w szczególności oczekiwać przedstawienia uwierzytelnionych odpisów decyzji, w tym o pozwoleniu na budowę. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że brak dokumentacji przedmiotowej linii energetycznej nie jest wystarczającą przesłanką i nie może przesądzać, że sporny obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, bowiem samowoli budowlanej nie można domniemywać (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 739/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie z dnia z 5 września 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 812/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Opolu z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 242/12). Tym samym fakt braku dokumentacji świadczącej o legalności obiektu wybudowanego przed l stycznia 1995 r. nie może obciążać kolejnego użytkownika lub zarządcę linii energetycznej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nieprzedłożenie przez inwestora pozwolenia na budowę nie świadczy samo przez się o wykonaniu obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 162/18). Jednocześnie zważyć należy na stanowisko sądowoadministracyjne wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 16/20, iż cyt.: (...) samowoli budowlanej czy to całkowitej czy to polegającej na odstępstwach od projektu nie można domniemywać, zwłaszcza po niemal 30 latach od wydania decyzji i zrealizowaniu inwestycji, niewątpliwie określanej mianem celu publicznego" oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 215/19, iż cyt: "W konsekwencji nieokazanie przez inwestora pełnej dokumentacji projektowej i budowlanej związanej z budową przedmiotowej linii NN dowodzi jedynie owego nieokazania, nie stanowi natomiast dowodu na samowolne bądź niezgodnie z otrzymanym pozwoleniem wykonane roboty budowlane. Żaden zaś przepis Prawa budowlanego nie -wprowadza domniemania samowoli bądź istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu tylko dlatego, że następca inwestora po kilkudziesięciu latach (w tym przypadku ok. 30 lat) nie jest w stanie okazać stosownych dokumentów, (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt IISA/Gl 84/13). Reasumując, w ocenie organu odwoławczego brak jest podstawy prawnej, która pozwalałaby w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym na wydanie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa linia energetyczna została wykonana w warunkach samowoli budowlanej, a w konsekwencji nakazania ich rozbiórki.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Z.P. zarzucając naruszenie:

1/ art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane poprzez stwierdzenie, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa, w sytuacji, gdy w toku niniejszego postępowania ani właściciel budowli, ani żaden z organów, do których się zwrócono, nie przedstawił wymaganego pozwolenia na budowę,

2/ art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane poprzez nie orzeczenie nakazu rozbiórki budowli w sytuacji, gdy właściciel nie przedstawił wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę, a budowla spełnia przesłanki do orzeczenia jej przymusowej rozbiórki;

3/ art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż przedmiotowej linii energetycznej nie stanowiło "samowoli budowlanej" podczas, gdy ani właściciel budowli, ani żaden z organów, do których się zwrócono nie przedstawił zezwolenia na jego budowę;

4/ art. 6 k.p.a. poprzez stosowanie niedopuszczalnych domniemań faktycznych, skutkujących ograniczaniem prawa własności nie na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a na podstawie przypuszczenia;

5/ art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez wydanie decyzji skutkującej znaczącym ograniczeniem prawa podmiotowego, podczas gdy organowi nie udało się zebrać całości materiału dowodowego w sprawie, a właściciel budowli nie wykazał, iż posiadał pozwolenie na jej zbudowanie.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna, którą należy rozumieć jako szczególną kompozycję podmiotów stosunku prawnego, jego przedmiotu (węzła praw i obowiązków), podstawy faktycznej oraz podstawy prawnej, w wyniku czego następuje możliwość władczej konkretyzacji generalno-abstrakcyjnych norm prawnych odnoszących się do wzajemnych uprawnień i obowiązków organu administracji publicznej oraz podmiotu administrowanego. Zatem z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia, jeżeli nastąpi dekompletacja powyższych elementów, w wyniku czego organ stwierdzi, że sprawa administracyjna albo nigdy nie istniała (bezprzedmiotowość pierwotna), albo przestała istnieć (bezprzedmiotowość następcza). Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w literaturze. "Z bezprzedmiotowością mamy do czynienia, gdy w toczącym się postępowaniu zabraknie jednego z niezbędnych dla sprawy administracyjnej elementów, jakie wymienione zostały w art. 1 pkt 1 k.p.a. Niezbędne jest zatem, co do zasady, występowanie organu, przed którym toczy się postępowanie, przynajmniej jednego podmiotu posiadającego przymiot strony postępowania, normy prawnej stanowiącej podstawę władczego działania organu (w formie decyzji administracyjnej) oraz źródła praw lub obowiązków strony postępowania, stanu faktycznego, regulowanego wskazaną wyżej normą prawną. Brak lub nieusuwalna wadliwość któregoś z powyższych elementów czyni postępowanie bezprzedmiotowym" (A. Skóra, komentarz do art. 105, teza II.5, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom II, red. M. Karpiuk, red. P. Krzykowski, red. A. Skóra, Wyd. UW-M 2020, dostęp w SIP Lex), jak również w orzecznictwie: "Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej)" (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 roku, sygn. akt II FSK 2113/16, LEX nr 2467378). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, a zatem brak sprawy administracyjnej, czyni niemożliwym wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie – ani negatywnego, ani tym bardziej pozytywnego. Prawidłowe jest wówczas jedynie wydanie decyzji o charakterze formalnym (por. wyrok NSA w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 roku, sygn. akt SA/Łd 2424/94, opubl. ONSA 1996/2/80). Na marginesie rozważań należy zaznaczyć, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w szczególnych sytuacjach może nie wiązać się z brakiem sprawy administracyjnej, np. w przypadku wszczęcia postępowania powtórnie w tej samej sprawie, dlatego niekiedy bezprzedmiotowość określa się jako jedynie niemożność wydania merytorycznego (pozytywnego lub negatywnego) rozstrzygnięcia w sprawie (por. Z.R. Kmiecik, Proceduralny stosunek administracyjnoprawny w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Studia Iuridica Lublinensia 2014, nr 22, s. 449-450).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, umorzenia postępowania przez organ z przyczyn merytorycznych a nie formalnych. W ocenie organu, nie można domniemywać, że dany obiekt budowlany, mimo że brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającą legalność jego realizacji, jest samowolą budowlaną. Organ nie wskazuje na wystąpienie jakiejkolwiek okoliczności, o której mowa wyżej. W realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym dotyczącym legalności obiektów budowlanych, co leży w kompetencji organu nadzoru budowlanego. Istnieje też przedmiot tego postępowania – słupy energetyczne posadowione na działce skarżącego oraz podmiot, który domaga się podjęcia przez organ czynności z uwagi na swój interes prawny. Istnieją też przepisy w oparciu o które stan samowoli budowlanej można zwalczać. Jeżeli nawet uznać by, że stanowisko organu jest prawidłowe, to w ocenie sądu, z uwagi na fakt wszczęcia postępowania na żądanie skarżącego i to, że prowadził je w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane a co za tym idzie, brak podstaw stosowania art. 53 ust 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) prawidłową decyzją organu powinna być odmowa nakazania rozbiórki przedmiotowych słupów a nie umorzenie postępowania.

W ocenie sądu stanowisko organu merytorycznie jest jednak wadliwe. Istotnie w orzecznictwie występuje pogląd, że samowoli budowlanej nie można domniemywać. Brak dokumentacji związanej z realizacją danego obiektu budowlanego w niektórych przypadkach nie może być jednoznaczny ze stwierdzeniem, że obiekt ten jest samowolą budowlaną. Dotyczy to jednak bądź szczególnych sytuacji takich jak wykazane zniszczenie takiej dokumentacji, bądź sytuacji kiedy kwestia ta dotyczy obiektów bardzo starych, których dokumentacja z uwagi na znaczny upływ czasu z wysokim prawdopodobieństwem mogła ulec zniszczeniu bądź zaginąć.

W ocenie sądu z przypadkiem takim nie ma do czynienia w niniejszej sprawie. Jak ustaliły organu przedmiotowe słupy zostały zrealizowane w drugiej połowie lat 70 XX wieku a oddane do użytkowania w 1979 r. Nie jest to szczególnie odległy czas. Zostały one zrealizowane przy tym przez podmioty państwowe, co można domniemywać z uwagi na charakter przedmiotowych obiektów i realia polityczno-gospodarcze jakie w tym czasie występowały. Inwestorem mianowicie był Urząd Wojewódzki a wykonawcą firma E. – jak należy domniemywać, także podmiot upaństwowiony. Nie można zatem uznać, że brak jakiejkolwiek dokumentacji związanej z realizacja tych obiektów nie jest istotny dla oceny ich legalności. Przeciwnie fakt, że żadne z archiwów a także następca prawny inwestora nie są w posiadaniu jakiejkolwiek dokumentacji świadczącej o legalności wykonanych robót budowlanych ani też (co nie było przedmiotem ustaleń organów) czy inwertor dysponował nieruchomością na cele budowlane w stosunku do jako mowa wyżej, obiektów realizowanych w okresie stosunkowo niedawnym. Nie wiadomo też w oparciu o jaką dokumentację ustalono czas w jakim obiekty te realizowano oraz oddano je do użytkowania.

Z uwagi na czas w którym przedmiotowe słupy były realizowane znajduje zastosowanie przepis art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290). Stanowi on, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustalenie przez organ administracji, iż dany obiekt budowlany, który w ramach samowoli budowlanej został zrealizowany przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przesądza, iż zastosowanie znajdują przepisy nieobowiązującej już ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm. dalej; ustawa). Zgodnie z art. 37 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z kolei przepis art. 37 ust 2 stanowił, iż terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Z analizy tych przepisów wynika, że nakaz rozbiórki mógł być wydany na tylko w przypadku, gdy obiekt budowlany został zrealizowany bez pozwolenia na budowę i na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę lub był przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę albo obiekt ten powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, lub zachodzą inne ważne przyczyny uzasadniające nakaz rozbiórki, których jednak ustawa nie precyzuje.

Odnosząc się do tego ostatniego zagadnienia wskazać należy, iż orzecznictwie sądów wykrystalizował się pogląd, iż w postępowaniu dotyczących samowoli budowlanych (także potencjalnych) istotną kwestią jest badanie przez organ czy inwestor legitymował się tytułem do realizacji inwestycji energetycznej na danej nieruchomości. Jak podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r. II OSK 21/17 "podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., sieć energetyczna stanowi "obiekt budowlany", a według art. 31 ust. 2 przymusowa rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy może być orzeczona, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 art. 37. Organy obu instancji, a następnie Sąd Wojewódzki trafnie przyjęły, że naruszenie prawa własności wskutek dokonania samowoli budowlanej przez podmiot niemający tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi przypadek stanowiący "inną ważną przyczynę" uzasadniającą wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazać należy, że uzyskanie prawa na zajęcie gruntu celem zrealizowania inwestycji budowlanej było podstawowym wymogiem, którego spełnienie umożliwiało wystąpienie o pozwolenie na budowę (art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r.), jak też było podstawową przesłanką do legalizacji przedmiotowej części sieci energetycznej". Podobne stanowisko zaprezentowano w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r. VII SA/Wa 310/21 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2017 r. II SA/Gl 188/17.

Stanowisko to popiera także sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Jeżeli realizacja przedmiotowych słupów odbyła się w ramach samowoli budowlanej a inwestor nie dysponował nieruchomością na cele budowlane w sensie posiadania prawa do zainwestowania w teren będący własnością poprzedników prawnych skarżącego, fakt taki uniemożliwia legalizację przedmiotowych obiektów. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe wskazania.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit c, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenia przewodniczącego wydziału wydane na podstawie art. 15zzs4 ust 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz.U. 2020.875).