Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 369/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.9 ust.2
journal: Dz.U. 1989 nr 58 poz 348
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 20 października 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie NSA Jerzy Stelmasiak ( spr.) del.WSA Leszek Kamiński Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1577/08 w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S.M. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r. oddalił skargę S. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną przez S. M. decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] kwietnia 1993 r. W uzasadnieniu Minister podkreślił, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. przywrócony został termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej pismem organu naczelnego z dnia [...] kwietnia 1993 r. uznanym za decyzję administracyjną, ponieważ posiadało ono elementy typowe dla decyzji wydanej w trybie nadzoru na podstawie art. 156 k.p.a. Wskazaną wyżej decyzją odmówiono A. S. stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] marca 1960 r., orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej w G., zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w Starogardzie Gdańskim, KW nr [...], dawniej [...], wykaz [...], na właściciela K. S.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że podstawę prawną przejęcia wspomnianego gospodarstwa rolnego stanowiły przepisy art. 9 ust. 1 (obecnie art. 16 ust. 1) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (tekst jedn. Dz.U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348 oraz z 1990 r. Nr 34, poz. 198). Organ stwierdził, że K. S. - właściciel nieruchomości ziemskiej o pow. 94,25 ha, położonej we wsi G. - w grudniu 1948 r. przekazał nieruchomość wraz z zabudowaniami w zagospodarowanie byłemu Urzędowi Gminy B. od dnia [...] stycznia 1949 r. oraz opuścił G. i zamieszkał na terenie powiatu słupskiego w województwie koszalińskim. Część gruntów została przekazana przez miejscowe władze w użytkowanie indywidualnym rolnikom, a w dniu [...] listopada 1953 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Starogardzie Gdańskim przekazało je Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu - Zespół [...] w Starogardzie Gdańskim. Organ stwierdził także, iż tego rodzaju władanie trwało także w dniu 5 kwietnia 1958 r., tj. w dniu wejścia w życie powołanej powyżej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Powyższe okoliczności - zdaniem organu - sprawiły, że zaistniały przesłanki do przejęcia przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., gdyż do dnia 5 kwietnia 1958 r. nieruchomość pozostawała we władaniu Państwa.

Minister stwierdził, że w stosunku do opisanej nieruchomości nie miał zastosowania przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., dotyczący wyłączenia z przejęcia nieruchomości oddanych w zagospodarowanie, ponieważ z przeprowadzonej analizy materiału dowodowego wynika, że nie doszukano się dowodów świadczących o przejęciu nieruchomości w zagospodarowanie w trybie obowiązującego wówczas dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 59). Zdaniem organu, nawet gdyby taki fakt miał miejsce, to nieruchomość przejęta w zagospodarowanie na podstawie wspomnianego dekretu nie podlegała już działaniu wydanego później nowego aktu, tj. dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Minister, powołując się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. wskazał, iż przejęcie na własność Państwa nieruchomości położonej w G. nastąpiło zgodnie z obowiązującym wówczas przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. S. M. wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, iż decyzja Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] marca 1960 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego w konsekwencji powyższej argumentacji - zostały naruszone art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, a także w związku z przepisami dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, w szczególności przepisów art. 1, art. 6, art. 7 dekretu. Skarżący zarzucił błędną wykładnię wyżej wymienionych przepisów polegającą na przyjęciu, że jeżeli nieruchomość została przekazana przez właściciela w zagospodarowanie przed wejściem w życie dekretu, a następnie - po wejściu w życie dekretu - przekazana w użytkowanie Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu, to nie podlega wyłączeniu spod "nacjonalizacji" w trybie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W ocenie skarżącego przepisom dekretu podlegało przekazywanie w użytkowanie nie tylko tych nieruchomości, które były odbierane ich właścicielowi, lecz także te, które były odbierane każdemu innemu posiadaczowi gruntu.

Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że nie kwestionuje ustaleń faktycznych, a nie zgadza się jedynie z wykładnią prawa materialnego. Skarżący wskazał, że niedopuszczalne było wydanie decyzji wywłaszczeniowej na podstawie art. 9 ustawy z 1958 r. w sytuacji, gdyby taka decyzja miała dotyczyć gruntów, o których mowa w art. 2 ustawy z 1957 r. Skarżący stwierdził, że jeżeli dana nieruchomość została przekazana w użytkowanie oraz przekazanie w użytkowanie zostało dokonane w oparciu o przepisy dekretu z 1953 r. to niedopuszczalne było wydanie decyzji o wywłaszczeniu na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r. Zarzucił, że niezasadne jest stanowisko organu, zgodnie z którym przepisom dekretu podlegały tylko i wyłącznie te nieruchomości, które były odbierane bezpośrednio właścicielowi. Skarżący - powołując się na przepis art. 1 dekretu - wskazał, że dekret odnosi się nie tylko do nieruchomości znajdujących się we władaniu właścicielskim, ale do wszystkich nieruchomości, także tych, które były dzierżawione bądź użytkowane przez inne osoby niż właściciel. W ocenie skarżącego, przedmiotem weryfikacji prowadzonej przez organy administracji publicznej były nie tylko nieruchomości władane bezpośrednio przez właściciela, lecz także znajdujące się we władztwie innych podmiotów, niezależnie od podstawy władania nimi, a w szczególności organy sprawdzały czy osoby fizyczne, którym przekazano nieruchomości odebrane uprzednio ich właścicielom podołały obowiązkom ich należytego zagospodarowania. Skarżący wskazał, że taka sytuacja wystąpiła w przypadku K. S., którego nieruchomość oddano na próbę drobnym rolnikom, a po wejściu w życie dekretu ustalono, że nie podołali oni ciężarowi należytego zagospodarowania. W wyniku takich ustaleń przekazano następnie sporną nieruchomość Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu w Starogardzie Gdańskim. Skarżący podkreślił, że przepis art. 9 ust. 2 ustawy z 1958 r. posługuje się wyłącznie przesłanką o charakterze przedmiotowym i dotyczy jedynie określonej kategorii gruntów, a nacjonalizacji w trybie art. 9 ustawy z 1958 r. nie podlegały grunty przekazane w użytkowanie na podstawie dekretu, niezależnie od tego, czy przekazanie w użytkowanie nastąpiło po ich odebraniu poprzedniemu właścicielowi czy też innymi osobom.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że w niniejszej sprawie przedmiotem sporu nie były okoliczności faktyczne ustalone przez organ administracji publicznej, lecz wykładania przepisów prawa materialnego. Podstawę prawną przejęcia przedmiotowej nieruchomości rolnej stanowił przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. z Nr 17, poz. 71), który przewidywał, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne.

W niniejszej sprawie ocenie podlegał również ust. 2 powołanego wyżej przepisu art. 9, który stanowił, że przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Ponadto Sąd I instancji orzekł, że organ administracji słusznie wskazał na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (W 5/90, OTK 1991/1/18), gdzie stwierdzono, że w świetle art. 16 ust. 1 (art. 9 wg dawnej numeracji) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348; z 1990 r. Nr 34, poz. 198) o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych (z wyjątkiem określonych w art. 16 ust. 2 ustawy) decydują wyłącznie następujące przesłanki wymienione w powołanym przepisie, a mianowicie:

a) objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r.,

b) pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym

bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Przejęciu na własność Państwa podlegają także te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli odzyskania swojej nieruchomości, względnie z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw. Dlatego też zdaniem Sądu I instancji nie ulegało zatem wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 kwietnia 1958 r. pozostawała we władaniu Państwa. Skoro nieruchomość została przed dniem 5 kwietnia 1958 r. objęta we władanie Państwa i pozostawała w jego władaniu, to zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Argument skarżącego, iż przedmiotowa nieruchomość podlegała pod działanie art. 9 ust. 2 wymienionej ustawy, co w konsekwencji spowodowałoby jej wyłączenie spod działania art. 9 ust. 1 - nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie skarżącego sporna nieruchomość była przekazana w użytkowanie w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, co "dyskwalifikowałoby" decyzję wywłaszczeniową. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego objęcie spornej nieruchomości przez Państwo nastąpiło z dniem [...] stycznia 1949 r., zatem 4 lata przed wejściem w życie wspomnianego dekretu. Biorąc pod uwagę, że nieruchomość została przekazana w zagospodarowanie już w 1949 r. nie można w stosunku do niej stosować przepisu art. 9 ust. 2. Decydujący dla oceny spełnienia przesłanki z art. 9 ust. 2 jest fakt i moment objęcia nieruchomości przez Państwo. Skoro tego rodzaju czynność nastąpiła przed dniem wejścia w życie dekretu, nie ma ona znaczenia dla oceny sytuacji prawnej nieruchomości, analizowanej z punktu widzenia spełnienia przesłanek z art. 9 ust. 1.

Należy również stwierdzić, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ma zastosowanie w stosunku do nieruchomości, których Państwo nie jest właścicielem, ale które pozostają w jego władaniu. Decydujące znaczenie ma czy w dniu 5 kwietnia 1958 r. przedmiotowa nieruchomość była we władaniu Państwa, a jak wynika z ustalonego stanu faktycznego - w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczność wystąpiła.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. M. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 i art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uchylenie się od polemiki z zarzutem skargi, w tym także uchylenie się od własnej interpretacji wszystkich przepisów, na których oparto zarzut i które są istotne dla treści rozstrzygnięcia. Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, a w szczególności przepisów art. 1, art. 6, art. 7 dekretu. W ocenie skargi kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego polegało na niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że decyzja Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] marca 1960 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Błędne w ocenie skargi kasacyjnej jest stanowisko, że jeżeli poprzedni właściciel utracił władztwo faktyczne nad nieruchomością przed wejściem w życie dekretu (przekazując ją państwu, lecz nie przenosząc własności), to nieruchomość nie podlega przepisom dekretu. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Oceniając we wskazanych granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ cyt. ustawy p.p.s.a. Wynika to z tego, że Sąd I instancji nie przeprowadził w przedmiotowej sprawie właściwej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowego zastosowania w stanie faktycznym tej sprawy odpowiednich przepisów prawa materialnego pod katem ustalenia wystąpienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanek do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] marca 1960 r. (Nr [...]). Sąd I instancji oddalając skargę stwierdził bowiem, że przedmiotem sporu nie były ustalenia faktyczne w tej sprawie lecz tylko wykładnia odpowiednich przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu I instancji w tej sprawie organy I i II instancji prawidłowo stwierdziły, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wynika to z tego, że materialnoprawną podstawę przejęcia tejże nieruchomości rolnej stanowił art. 9 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, który stanowił, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, pod warunkiem, że są one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Powyższe nieruchomości przejmuje się bez odszkodowania, zaś długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem, służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Ponadto powołał w tym zakresie także uchwałę TK z dnia 20 lutego 1991 r. (OTK 1991, nr 1, poz. 18), który dokonując wykładni art. 16 ust. 1 (art. 9 według ówczesnej numeracji) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego orzekł, że o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych (z wyjątkiem określonych w art. 16 ust. 2 ustawy) decydują wyłącznie przesłanki wymienione w tym przepisie, czyli: objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie/innym osobom fizycznym lub prawnym - bez względu na okoliczności, w których doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. natomiast zdaniem Sądu I instancji przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 kwietnia 1958 r. pozostawała we władaniu Państwa, ponieważ została przed dniem 5 kwietnia 1958 r. objęta we władanie Państwa i pozostawała w jego władaniu. Oznacza to, że spełnione przesłanki z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Sąd I instancji dodał, że z ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego wynika, że objęcie spornej nieruchomości przez Państwo nastąpiło z dniem [...] stycznia 1949 r. czyli 4 lata przed wejściem w życie powołanego wyżej dekretu. Ponadto dana nieruchomość została przekazana w zagospodarowanie już w 1949 r. czyli nie można do niej stosować przepisu art. 9 ust. 2. Oznacza to, że dla oceny spełnienia przesłanki z art. 9 ust. 2 kluczowa jest data objęcia nieruchomości przez Państwo. Dlatego też jeżeli tego rodzaju czynność nastąpiła przed dniem wejścia w życie dekretu, nie ma ona znaczenia dla oceny sytuacji prawnej nieruchomości pod kątem spełnienia przesłanek z art. 9 ust. 1.

Jednak wbrew powyższym twierdzeniom Sądu I instancji nie zostało prawidłowo wyjaśnione w tej sprawie czy zachodziły przesłanki do stosowania w tym zakresie dyspozycji art. 9 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Powyższy przepis stanowił, że art. 9 ust. 1 tejże ustawy nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31).

Natomiast w aktach sprawy znajdują się jednak także inne dowody takie jak: zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 1950 r. wydane przez Prezydium Gminnej Rady Narodowej w B. (karta nr 7 akt administracyjnych sprawy), zaświadczenie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1958 r. (karta nr 7 akt administracyjnych), oświadczenie byłego wójta Gminy B. S. B. z dnia 1 września 1958 r. (karta nr 2 akt administracyjnych) a także pisma Gromadzkiej Rady Narodowej z dnia [...] maja 1957 r. (protokół z rozprawy przed NSA z dnia 22 lipca 2009 r.), z których to dowodów wynika, że ponownie powinna być zbadana przesłanka przekazania przedmiotowej nieruchomości w trybie cyt. dekretu z 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 173). Jest to konieczne dla oceny prawidłowego zastosowania przez właściwe organy w danym stanie faktycznym dyspozycji art. 9 ust. 1 - zamiast art. 9 ust. 2 - ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w związku także z dyspozycją art. 2 cyt. ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych pod kątem oceny odmowy zastosowania w tej sprawie przez właściwe organy dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy przypomnieć, że dopiero w dniu [...] listopada 1953 r. Prezydium PRN w Starogardzie Gdańskim przekazało przedmiotową nieruchomość rolną Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu - Zespół [...] w Starogardzie Gdańskim, czyli już po wejściu w życie cyt. dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. (Załącznik nr 5 akt administracyjnych). Ponadto należy podkreślić, że w szczególności przedmiotowe zaświadczenie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1958 r., które zostało podpisane przez Przewodniczącego Prezydium jednoznacznie stanowi - jako akt wiedzy organu - że przedmiotowe gospodarstwo rolne K. S. zostało przejęte w zagospodarowanie "na mocy Dekretu z lutego 1953 roku". Dlatego też, ponieważ Sąd I instancji nie jest związany, w świetle dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to powinien, zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a., w uzasadnieniu wyroku odnieść się do powyższych okoliczności prawnych i faktycznych, czego jednak nie dokonał. Natomiast brak w tym zakresie ustaleń prawnych i faktycznych uniemożliwia prawidłową kontrolę przez Sąd I instancji odmowy zastosowania w tej sprawie przez właściwe organy dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa materialnego lub nawet prawa procesowego.

Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 cyt. ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 cyt. ustawy p.p.s.a.