Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1234/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. - Przedsiębiorstwo "Ż" o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K. - Przedsiębiorstwo "Ż" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 maja 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2006 roku p o s t a n a w i a wniosek skarżącego oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 maja 2011 roku skarżący A.K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "Ż" w K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, gdyż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący oświadczył, że znajduje się obecnie w bardzo ciężkiej sytuacji majątkowej. Przychody z prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2011 roku do 30 czerwca 2011 roku wyniosły 0 zł. Koszty działalności gospodarczej w tym okresie wyniosły 39.397,23 zł, z czego wynagrodzenia dla pracowników wraz z dodatkowymi kosztami zatrudnienia wyniosły ok. 24 tys. zł. Przychód za 2010 rok wyniósł jedynie 11.200 zł, a koszty uzyskania przychodu 92.705,10 zł, zatem strata wyniosła 81.505,10 zł. Skarżący nie posiada żadnych środków trwałych, ani dających się zbyć przedmiotów majątkowych. Posiada zobowiązania opiewające na łączną kwotę ok. 1 mln zł. Ponadto wnioskodawca prowadzi działalność na terenie, co do którego umowa dzierżawy wygasła z dniem 30 listopada 2008 roku. Od tej chwili jest on zobowiązany do uiszczania wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości w kwocie około 1.650 zł miesięcznie.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 sierpnia 2011 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia, osobistego podpisania i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W wyznaczonym terminie skarżący uzupełnił brak przesyłając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych w formularzu wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza, która przynosi straty. W roku 2010 strata ta wyniosła 81.505 zł, zaś w 2011 roku 82.368 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą: nieruchomość rolna wielkości 0,5 ha położona w miejscowości B. o wartości 5.000 zł oraz nieruchomość rolna położona w miejscowości G. o wartości 5.000 zł. Do wniosku skarżący załączył kopię zeznania PIT-36 o wysokości dochodu osiągniętego w roku podatkowym 2010 oraz bilans firmy za rok 2011.

Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: oświadczenie, gdzie aktualnie mieszka, czyją własność stanowi ta nieruchomość oraz kto ponosi koszty jej utrzymania (jaka jest wysokość tych kosztów), oświadczenie czy skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami, wyjaśnienie z jakich źródeł i w jakiej wysokości skarżący uzyskuje środki finansowe na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji w okresie, kiedy nie uzyskuje przychodów z działalności gospodarczej, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, leczenie, telefon, itp., przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, nadesłanie kopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w okresie od lipca do września 2011 roku, udokumentowanie zadłużenia skarżącego oraz okoliczności związanych z dokonanymi zajęciami komorniczymi oraz oświadczenie czy skarżący posiada pojazdy mechaniczne.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że jest właścicielem mieszkania TBS, w którym partycypantem jest J.J. Wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Gdy nie osiąga przychodów jest na utrzymaniu rodziny. Nie posiada pojazdów mechanicznych, nie dysponuje kontem bankowym. Do pisma skarżący załączył wykaz stanu zaległości na dzień 28 września 2011 roku, bilans firmy za okres od 1 lipca 2011 roku do 30 września 2011 roku oraz listę środków trwałych Przedsiębiorstwa "Ż" A.K.

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny.

Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało przez skarżącego wykonane w bardzo ograniczonym zakresie.

Stosownie do treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku.

Tymczasem skarżący, mimo wyraźnego wezwania, nie podjął się wykazania jaka jest jego aktualna sytuacja materialna. Pominął milczeniem kwestie wysokości ponoszonych wydatków, pomimo wezwania o ich udokumentowanie, a także nie odpowiedział jakie są koszty utrzymania nieruchomości, w której zamieszkuje. Na pytanie z jakich źródeł i w jakiej wysokości uzyskuje środki na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji odpowiedział lakonicznie, że jest na utrzymaniu rodziny, bez wskazania na czym polega taka pomoc i jakie środki finansowe z tego źródła otrzymuje. Przesłane dokumenty potwierdzają, że skarżący posiada znaczne zadłużenie, lecz nie są to dowody wystarczające do stwierdzenia, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Także wykazana przez skarżącego w zeznaniu podatkowym PIT-36 za rok 2010 strata z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 81.505,10 zł nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z trwałym brakiem środków finansowych. Z tego względu argument skarżącego o ponoszeniu strat w prowadzonej działalności gospodarczej nie mógł zostać uznany jako wystarczający do uznania, że wnioskodawca nie ma możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego.

Podsumowując należ stwierdzić, że oświadczenia i dokumenty, które złożył skarżący nie wystarczają do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w kwestiach wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych A.K.. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Na marginesie należy wyjaśnić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).