Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2153/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2, art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.M. i S.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Go 707/19 w sprawie ze skargi A.M. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 31 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Go 707/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A.M. i S.M. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 31 lipca 2019 r., w przedmiocie skargi na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości.

Skargę kasacyjną wywiedli skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) rażącą obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy wskutek naruszenia:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: P.u.s.a.), art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora IAS oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. (dalej: Naczelnik US) oddalające skargę na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości w sytuacji, w której do dnia dzisiejszego Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał zagadnienia wpadkowego, dotyczącego sprawy z zażalenia z dnia 20 grudnia 2019 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych, a więc w sytuacji w której postępowanie wpadkowe w dalszym ciągu się toczy i dopóki się toczy sprawa nie powinna być dalej procedowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (przedwczesność wyroku);

2) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora IAS oraz postanowienie Naczelnika US w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć, w tym dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do oddalenia skargi pomimo braku ku temu podstaw tak faktycznych, jak i prawnych.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora IAS na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 20,50 złotych tytułem opłat związanych z udzielonym do sprawy pełnomocnictwem, kwoty 5,90 złotych tytułem opłaty pocztowej związanej z nadaniem skargi kasacyjnej oraz dalszych opłat w wysokości 5,90 złotych ponoszonych w związku z wnoszeniem kolejnych pism procesowych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie od skarżących na jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), ze względu na konieczność rozpoznania jej bez zbędnej zwłoki oraz na ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Ze względu na zakres podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów i de facto brak ich uzasadnienia, przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyroki NSA z 25 maja 2016 r., II GSK 2678/14 oraz z 28 kwietnia 2021 r. III FSK 3233/21 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA; J.P. Tarno, Odrzucenie skargi kasacyjnej, PP 2005, nr 6, str. 33 - 39).

Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 P.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, czy działające w sprawie organy podatkowe. Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, że dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Poczynione uwagi odnośnie do wymogów formalnych skargi kasacyjnej są o tyle istotne, że skarżący nie wskazali na naruszenie przepisu kluczowego dla wyniku sprawy, nie sporządzili uzasadnienia według powyżej omówionych reguł, a we fragmencie skargi kasacyjnej zatytułowanym "Uzasadnienie" w ogóle nie nawiązali do przepisów, których naruszenie zarzucili i nie wykazali tym samym wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Stwierdzić należy, że ta część skargi kasacyjnej pozostaje bez znaczenia.

Przepisem kluczowym dla wyniku sprawy jest art. 110z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.), jako że skarżący wnieśli skargę na obwieszczenie o licytacji nieruchomości i na podstawie tego przepisu organy oddaliły tę skargę. Sąd pierwszej instancji uznał, że rozstrzygnięcie organów jest prawidłowe. W skardze kasacyjnej nie postawiono żadnych zarzutów odnośnie do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku i nie zarzucono naruszenia art. 110z u.p.e.a, przez co Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie objętym rozstrzygnięciem.

Zarzucono natomiast rażącą obrazę art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku przed rozpoznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych oraz poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć, w tym dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Brak uzasadnienia ww. zarzutów, które powinno polegać, jak już wyjaśniono, na wykazaniu w jaki konkretnie sposób zdaniem autora skargi kasacyjnej każdy z tych przepisów został naruszony oraz jaki wpływ każde z zarzuconych naruszeń mogło mieć wpływ na wynik sprawy powoduje, że zarzuty uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu.

Co najwyżej powiedzieć można, iż rozpoznanie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych pozostawało bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Materia dotycząca skargi na obwieszczenie o licytacji nieruchomości jest normowana innymi przepisami niż materia dotycząca wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych. Dlatego akt administracyjny wydany w tym pierwszym z wymienionych przedmiotów może zostać poddany kontroli sądu administracyjnego bez względu na wynik postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Na marginesie można zauważyć, że w pkt 2 petitum skargi błędnie wskazano, jakoby przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Bez wpływu na jakość skargi kasacyjnej pozostaje pismo procesowe, które według nadanego mu tytułu stanowi uzupełnienie skargi kasacyjnej. W rzeczy samej nie jest jej uzupełnieniem, gdyż w żaden sposób nie nawiązano nawet do przepisów, których zarzut naruszenia postawiono w skardze kasacyjnej. W piśmie procesowym postawiono zupełnie nowy zarzut, tj. pominięcie w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika skarżących, ale został on wniesiony po terminie do wniesienia zarzutów, tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. obowiązującego do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie dość, że jest to nowy zarzut, to w ogóle nie wskazano przepisu, który miałby zostać naruszony. Tymczasem podstawy kasacyjne muszą być podane w skardze kasacyjnej w momencie wniesienia jej do sądu, zaś braki w tym zakresie, jak i w zakresie pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej mogą być uzupełnione jedynie w terminie przewidzianym do wniesienia tej skargi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

sędzia Paweł Dąbek sędzia Jacek Pruszyński sędzia Jolanta Sokołowska