Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1749/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. W. i M. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy S. pismem z dnia [...] września 2010 r. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę S. prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położoną w B.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obrąb B., gmina S., zajętej pod drogę publiczną gminną - nr [...] "/[...]/ - granica gminy – P.- L. - droga wojewódzka nr [...]" (obecnie nr [...] W: "/[...]/ - granica gminy – P. – L. - droga powiatowa nr [...])".

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł były właściciel zajętej nieruchomości M. W., podnosząc, że organ wojewódzki nie wskazał w rozstrzygnięciu dowodów sprawowania władztwa publicznego nad przedmiotową nieruchomością.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że nabycie nieruchomości na podstawie ww. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., następuje jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną oraz pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Organ podniósł, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. działka nr [...], z której wydzielono następnie działkę nr [...] o pow. [...] ha (księga wieczystą nr KW [...]), stanowiła własność osób fizycznych A. i M. W.

Droga nr [...] /[...]/ - granica gminy – P. – L. - droga wojewódzka nr [...] (obecnie nr [...]W: /[...]/ - granica gminy – P. –L. - droga powiatowa nr [...]) stanowi drogę publiczną, bowiem uchwałą Gminnej Rady Narodowej – [...]nr [...] z dnia [...] lutego 1988 r. została zaliczona do kategorii dróg gminnych.

Na podstawie art. 103 ust 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, dotychczasowe drogi gminne zostały zaliczone do dróg gminnych.

Organ wskazał, że o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym. W aktach sprawy znajduje się mapa z projektem podziału nieruchomości, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] sierpnia 2010 r. pod nr [...], która jasno obrazuje zajęcie nieruchomości pod drogę na dzień 31 grudnia 1998 r., zatem mapa ta stanowi dowód zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną.

Dokumentem potwierdzającym zajętość działki nr [...] pod drogę na dzień 31 grudnia 1998 r. jest również szkic ustalenia granic drogi i stanu władania działek wchodzących w skład drogi, sporządzony przez geodetę uprawnionego, a będący integralną częścią protokołów granicznych.

Odnosząc się z kolei do kwestii władztwa publicznego, organ wskazał, że aktach sprawy znajduje się decyzja Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę inwestycji obejmującej modernizację drogi gminnej [...] – P. – L. oraz opinia projektanta o modernizacji drogi gminnej nr [...] [...] – P. – L.- ul. [...] w latach 1986 – 1998 r. Dokumenty te stanowią zatem dowód sprawowania władztwa publicznego nad ww. drogą.

Organ uznał zatem, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka [...] była w dniu 31 grudnia 1998 r., własnością osób fizycznych, była zajęta pod drogę publiczną oraz sprawowane było nad nią władztwo publicznoprawne. Oznacza to zatem, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z ww. art. 73 i Wojewoda [...] zobowiązany był wydać stosowną decyzję, potwierdzającą stan zaistniały z mocy prawa.

Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. A. W. i M. W.złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucono, organom naruszenie przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W ocenie skarżących w trakcie prowadzonego postępowania organy nie przedstawiły praktycznie żadnych dowodów potwierdzających, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną, jak również to, iż w dacie tej pozostawała ona we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przede wszystkim skarżący wskazali, że jedyna modernizacji drogi prowadzącej z [...] przez [...] i [...] (obecnie ul. [...]) miała miejsce 1985 r. i polegała na utwardzeniu uszkodzonej budową rurociągu wodnego powierzchni drogi w pasie jej używalności. Kolejna modernizacja miała miejsce już w 2004 r. i polegała na budowie chodnika. Zdaniem skarżących świadczy to bezspornie, że nie mogło być władztwa publicznego nad nieruchomości, skoro nie było jej zajęcia.

Ponadto, zdaniem skarżących w trakcie trwania postępowania byli on wprowadzani w błąd przez organy. Przede wszystkim nie byli informowani o fakcie, że zajęta część działki - wskazana przez geodetę w terenie - należy do organów publicznych. Podpisując dokumenty o przebiegu granic i określeniu powierzchni byli przekonani, że ma to na celu zgromadzenie danych potrzebnych do wykupu zajętego terenu przez gminę.

Skarżący podnieśli również, że wbrew twierdzeniom organu, nie mieli możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego z uwagi za znaczna jego ilość, brak merytorycznej wiedzy w tym zakresie oraz utrudnione czytanie.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi organ powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości.

W ocenie sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], stwierdzającą nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę S. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (drogę gminną), oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Przepis ten określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. Zarzuty skargi sprowadzają się do zakwestionowania wystąpienia przesłanek władania nieruchomością i zajęcia jej pod drogę publiczną.

Z dokumentów zawartych w aktach sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność A. i M. W. na prawach wspólności ustawowej (odpis księgi wieczystej Nr KW [...])

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu. Sąd zwraca uwagę, że droga to nie tylko jezdnia, ale tzw. pas drogowy czyli wszystko to, co znajduje się w jej liniach rozgraniczających, a więc także chodnik, ścieżka rowerowa, pobocze, zatoki, rowy przeznaczone do powszechnego korzystania.

Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych określając go jako urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, co słusznie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z materiału dokumentacyjnego wynika zaś, że na przedmiotowej działce znajduje się część jezdni asfaltowej oraz pobocze, na którym w 2004 r. urządzono chodnik betonowy.

W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani gminy, była we władaniu Skarbu Państwa i była zajęta pod drogę publiczną.

Zdaniem Sądu, stanowisko organów jest prawidłowe. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną – drogę gminną nr [...]([...]) - granica gminy-P.-L.-droga wojewódzka nr [...], która na podstawie uchwały Gminnej Rady Narodowej [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1988 r. została zaliczona do kategorii dróg gminnych. Do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu Kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią. Ustawodawca nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem opartym wyłącznie na jakiejkolwiek umowie, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej. Na takie rozumienie art. 73 wskazuje także Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P. 5/99 (OTK ZU 2000/2, poz. 60). Takie stanowisko zostało też zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2004 roku sygn. akt I Sa 2398/02 LEX 159017. Również w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2006 roku III CZP 19/05 (OSNC 2006 /12 /195) podkreślono, że władztwo podmiotów publicznych do chwili ich uwłaszczenia nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne było posiadaniem w złej wierze, skoro dobrą wiarę wyłącza nie tylko pozytywna wiadomość o braku uprawienia, w tym wypadku nieposiadania tytułu własności, ale i brak takiej świadomości spowodowany niedbalstwem.

Stan taki miał miejsce w niniejszej sprawie.

W aktach sprawy znajdują się decyzja Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 1998 r. dotycząca modernizacji drogi gminnej położonej w [...] P. – L. wraz z mapą geodezyjną, opis techniczny do projektu remontu drogi P. , B. – P. –L., wraz z mapami oraz dokumentację geodezyjną dotyczącą ustalenia granic m.in. działki nr [...]. Z dokumentów tych wynika, że działka nr [...] używana była jako droga. W oparciu o akta administracyjne sprawy Sąd podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury, że nad przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. sprawowane było władztwo publicznoprawne, polegające m.in. na budowie wodociągu oraz naprawie nawierzchni. Prawidłowo zatem Minister Infrastruktury uznał, że skoro w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, Wojewoda [...] obowiązany był wydać stosowną decyzję.

Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości, przepisy prawa materialnego jak również postępowania administracyjnego zostały właściwie zastosowane zarówno przez Wojewodę [...] jak również przez Ministra Infrastruktury, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji .