Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 38/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, 168,170,151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. art. 76 ust. 1 i art. 19
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wypłaty uposażenia zasadniczego i innych świadczeń oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] decyzją z dnia

[...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia [...] r. Nr[..] , którą organ I instancji działając na podstawie art. 71 ust. 1, art. 73 ust. 1 pkt 3, art. 76 ust.1 i art. 75 ust. 3 oraz art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze. zm.) oraz art. 104 § 1 Kpa, przyznał R. K. należności pieniężne, tj. kwotę

[...] zł tytułem uposażenia zasadniczego za okres od dnia 29 grudnia 2005 r. do dnia 22 maja 2006 r. wraz z ustawowymi odsetkami oraz kwotę [...] zł tytułem niewypłaconej gratyfikacji urlopowej za rok 2006 wraz z ustawowymi odsetkami

– utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja organu II instancji została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r. Szef Sztabu Generalnego WP, na podstawie art. 111 pkt 7 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) z dniem 31 stycznia 2005 r. zwolnił ze służby R. K. wobec odmowy pełnienia służby na równorzędnym stanowisku służbowym. Na skutek dowołania R.K., Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [..] r. uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił datę zwolnienia na dzień

[...] r., w pozostałej części utrzymując rozkaz w mocy. R. K. zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 września 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję

i poprzedzającą ją decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia

8 grudnia 2004 r. w całości. W dniu [..] r. R. K. stawił się ponownie do służby w Jednostce Wojskowej Nr [...] w [...] , co zostało potwierdzone w Rozkazie Dziennym Dowódcy nr [..] z dnia [...] r. W dniu [..] r. R. K. wniósł do Sądu Rejonowego w [...] pozew o zasądzenie od Skarbu Państwa- Jednostki Wojskowej nr [...] kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem uposażenia zasadniczego oraz kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem dodatkowego uposażenia rocznego. Sąd Rejonowy w [...] Wydz. X Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 15 lutego 2008 r. sygn. akt [..] przekazał sprawę Dowódcy JW Nr [...] w [...] - jako organowi właściwemu do jej rozpoznania. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją Nr [...] z dnia lipca 2008 r., na podstawie art. 104 § 1 Kpa oraz art. 71 ust. 1, art. 73 ust. 1, art. 76 ust. 1 i 4 oraz 104 ust. 104 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) odmówił przyznania i wypłaty stronie żądanych należności w postaci uposażenia zasadniczego w wysokości [..]zł z ustawowymi odsetkami za okres od [..] r. oraz dodatkowego uposażenia rocznego za okres od [..] r. z ustawowymi odsetkami. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...]

w [...] decyzją z dnia [..] r. Nr [..] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 1 pkt 2, art. 76 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych po rozpatrzeniu odwołania strony - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W wyniku zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] , Sąd wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt

II SA/Sz 901/08, uchylił ww. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy JW

nr [...] w [...] z dnia 9 lipca 2008 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 71 ust. 1), przy czym prawo

to powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia przez żołnierza zawodowego zawodowej służby wojskowej (art. 76 ust. 1), natomiast wygasa z ostatnim dniem miesiąca,

w którym żołnierz zawodowy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zginął lub zmarł. Sąd uznał, że zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia

w przedmiotowym sporze była kwestia wpływu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r., uchylającego decyzję ostateczną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekającą o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, na roszczenie skarżącego o wypłatę uposażenia i dodatkowej nagrody rocznej wraz z ustawowymi odsetkami za okres przebywania skarżącego poza służbą. Za bezsporne Sąd uznał w sprawie,

że skarżący na skutek ostatecznej decyzji administracyjnej - rozkazu personalnego

z dnia 1 marca zwolniony został z zawodowej służy wojskowej z dniem 31 marca 2005 r. i od tego dnia służby tej nie pełnił. Jednakże wskazanym wyżej wyrokiem rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej został wyeliminowany z obrotu prawnego. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 29 grudnia 2005r., a skarżący został dopuszczony do służby z dniem 23 maja 2006 r. Sąd wskazał, że organy wojskowe orzekające w sprawie odmawiając uwzględnienia roszczenia oparły się natomiast na założeniu, że wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzje organu administracji publicznej posiada moc na przyszłość, czyli działa ex nunc. Zdaniem sądu stanowisko organów obu instancji co do skutków wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego o charakterze kasacyjnym, co do zasady, prawa nie narusza. Inne są bowiem skutki intertemporalne wyeliminowania

z obrotu prawnego decyzji ostatecznej na skutek stwierdzenia jej nieważności (wyrokiem sądu administracyjnego lub decyzją ostateczną właściwego organu),

a inne – wobec uchylenia decyzji ostatecznej przez sąd administracyjny. Sąd stwierdził, że w pierwszej kolejności zbadać należało, czy również ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych reguluje, w zakresie prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych, skutki wyroku uchylającego ostateczną decyzję administracyjną o rozwiązaniu stosunku służbowego lub orzeczenia stwierdzającego nieważność takiej decyzji. Sąd uznał, że regulacja taka jest w ustawie zawarta

w art. 116. Przepis ten w pierwotnym brzmieniu, stanowił, że "w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 albo 112 pkt 1 ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia

w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust. 2"

i odnosił się do niektórych tylko przyczyn zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Ta wersja art. 116 ust. 1 obowiązywała w dacie dopuszczenia skarżącego

(po wyroku WSA w Warszawie) do zawodowej służby wojskowej w dniu 23 maja 2006 r. Na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 176, poz. 1242), powyższy przepis otrzymał brzmienie: "w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust.1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu". Ponadto, zmianie daleko idącej, w stosunku do wersji pierwotnej, uległ ust. 3 art. 116 poprzez wprowadzenie prawa żołnierza zawodowego, o którym mowa w ust. 1

do odszkodowania określonego w tym przepisie od Skarbu Państwa. Zmiana art. 116 obowiązuje od 1 stycznia 2008 r., a więc nie obowiązywała w czasie, gdy dopuszczono R. K. do pełnienia służby wojskowej po wyroku uchylającym decyzję o zwolnieniu, jak też w dacie wniesionego pozwu do sądu powszechnego, a obowiązywała w dacie obecnie zaskarżonej decyzji. Tymczasem, stosownie do art. 10 wskazanej ustawy zmieniającej z dnia 24 sierpnia 2007 r., do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed jej wejściem w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sprawa została wszczęta w dniu 21 marca 2007 r., bowiem w tym dniu R. K. wniósł pozew do sądu powszechnego, przekazany następnie organom wojskowym według właściwości. Wyżej cytowana treść art. 116 ust 1 w brzmieniu pierwotnym, nie obejmowała swym zakresem art. 111 pkt 7 będącego podstawą prawną rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego

z zawodowej służby wojskowej, uchylonego następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r., a zatem przyjąć należało, że również pierwotny tekst art. 116 ust. 1 ustawy, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania. Sąd odwołał się do utrwalonej i jednolitej w orzecznictwie oraz przeważającej w doktrynie prawa administracyjnego interpretacji analizowanego,

a spornego między stronami zagadnienia. Sąd podzielił stanowisko organów,

że wyrok sądu stwierdzający nieważność decyzji administracyjnej działa ex tunc (wyrok usuwa skutki nieważnej decyzji z mocą wsteczną), a wyrok uchylający taką decyzję działa ex nunc (rodzi skutki na przyszłość, tzn. uchyla skutki tej decyzji od momentu prawomocności wyroku).

Organ odwoławczy, podobnie jak wcześniej organ I instancji, wyjaśnił przekonywająco, że decyzja dotknięta wadą skutkującą orzeczeniem jej nieważności jest od samego początku jej podjęcia nieważna z powodu ciężkiego uchybienia jakim jest dotknięta, czego nie można stwierdzić w przypadku decyzji, która została przez sąd uchylona ze względu na zaistnienie innych przyczyn. Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem w zakresie ustalenia, że wyrok WSA

w Warszawie nie daje podstawy do przyznania skarżącemu należności z tytułu uposażenia i nagrody rocznej za okres od dnia pozostawania skarżącego poza służbą, to jest od dnia 1 kwietnia 2005 r. Natomiast uznał za niezgodne z prawem stanowisko organów obu instancji negujące całkowicie zasadność roszczenia strony.

Istotne znaczenie w sprawie – zdaniem Sądu - mają dwie daty, tj. data prawomocności wyroku i data podjęcia przez skarżącego służby wojskowej na skutek tego wyroku. Pierwsza z tych dat, tj. data prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie jest niesporna. Od tej daty roszczenie skarżącego mogłoby zostać uznane za zasadne, skoro wyrok prawomocny uchylił skutki decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej, ale pod warunkiem, że równocześnie z nią, lub wprawdzie później, ale przed datą 23 maja 2006 r. R. K. zgłosił się do służby. A zatem należało ustalić kiedy nastąpiło zgłoszenie się R. K. do służby. W ocenie Sądu, istotny jest bowiem nie dzień, kiedy żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej decyzją ostateczną następnie uchyloną prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego ponownie został do pełnienia tej służby dopuszczony, lecz dzień, w którym do jej pełnienia się zgłosił. Wynika to z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia

11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. W kwestii tej materiały sprawy są niejednolite, bowiem strona twierdziła, że organy wojskowe zwlekały

z dopuszczeniem jej do służby, mimo zgłoszenia do niej gotowości, zaś organy orzekające w sprawie okoliczność tę bagatelizowały i w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń. Brak zatem ustalenia, kiedy skarżący zgłosił gotowość do podjęcia służby, a zwłaszcza czy gotowość tę zgłosił wcześniej niż został do niej dopuszczony, i nie pozwoliło sądowi na czynienie rozważań na okoliczność czy i od kiedy oraz w jakim zakresie roszczenie należałoby uznać za zasadne. Sąd wskazał w wyroku, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie ustalenie kiedy skarżący zgłosił się do podjęcia służby i odpowiednio do tego ustalenia

– merytoryczne rozstrzygnięcie, przy uwzględnieniu powyższych zapatrywań prawnych Sądu.

Następnie, mając na uwadze treść powyżej opisanego wyroku WSA

w [...] , decyzją Nr 608/Fin/2009 z dnia 17 września 2009 r. Dowódca JW Nr [...] w [...] , po ponownym rozpoznaniu sprawy z powództwa R. K. p-ko Skarbowi Państwa - Jednostce Wojskowej Nr [...] w [...] , przyznał .R. K. należności pieniężne z tytułu :

1. uposażenia zasadniczego:

- za okres od dnia 29.12.2005 r. do dnia 31.12.2005 r. w kwocie [..] zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 02.01.2006 r.,

- za okres od dnia 01.01.2006 r. do dnia 31.01.2006 r. w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 02.01.2006 r.,

- za okres od dnia 01.02.2006 r. do dnia 28.02.2006 r. w kwocie 2618,31 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 01.02.2006 r.,

- za okres od dnia 01.03.2006 r. do dnia 31.03.2006 r. w kwocie [..] zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 01.03.2006 r.,

- za okres od dnia 01.04.2006 r. do dnia 30.04.2006 r. w kwocie [..] zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 03.04.2006 r.,

- za okres od dnia 01.05.2006 r. do dnia 22.05.2006 r. w kwocie [..] zł wraz

z ustawowymi odsetkami od dnia 2.05.2006 r.,

2. niewypłaconej gratyfikacji urlopowej za rok 2006 r. w kwocie [..] zł wraz

z ustawowymi odsetkami od dnia 02.01.2007 r.

Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż R. K. rozkazem personalnym MON z dnia 1 marca 2005 r. został zwolniony

z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 marca 2005 r. i od tego dnia służby nie pełnił. Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. ww. rozkaz został uchylony, przy czym dniem uprawomocnienia się wyroku jest dzień 29 grudnia 2005r. Natomiast skarżący, nie z jego winy, został dopuszczony do pełnienia służby dopiero w dniu 23 maja 2006 r. W związku z tym, mając na uwadze, iż wyrok sądu uchylający decyzję o zwolnieniu działa ex nunc (uchyla skutki od uprawomocnienia się wyroku), organ I instancji przyjął, że R. K. pełnił służbę wojskową od dnia uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby, tj. od dnia 29 grudnia 2005 r.

Od powyższej decyzji R. K. złożył odwołanie wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie mu dodatkowo za okres od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 28 grudnia 2005 r. kwot należnego uposażenia zasadniczego w kwocie brutto,

z uwzględnieniem wszelkich dodatków służbowych, takich jak ekwiwalent za niewykorzystane dni urlopu, gratyfikacja urlopowa i inne, zgodnie z wnioskiem zawartym w pozwie z dnia 15 marca 2008 r., wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu odwołujący zakwestionował prawidłowość ustalenia przez organ okresu, za który przysługiwało uposażenie, co związane było z określeniem prawomocności wyroku z dnia 29 września 2005 r. Odwołujący się podniósł, że skoro wyrokiem Sądu z dnia 29 września 2005 r. uchylona została decyzja o zwolnieniu ze służby wojskowej, to służba ta pełniona była w sposób nieprzerwany, a zatem również w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. Gdyby jednak przyjąć, że wyrok Sądu w przedmiocie uchylenia decyzji o zwolnieniu ma skutek ex nunc,

to nie jest tak, iż skutki na przyszłość następują dopiero z chwilą uzyskania przez wyrok prawomocności, co wiązałoby się z pozbawieniem jakiegokolwiek znaczenia prawnego czynności, jaką jest ogłoszenia sentencji wyroku, z którą to chwilą orzeczenie sądu zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym.

Następnie, decyzją z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] utrzymał w mocy ww. decyzje organu I instancji wskazując

w uzasadnieniu, że R. K. rozkazem personalnym MON z dnia 1 marca 2005 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 marca 2005 r.

i od tego dnia służby nie pełnił. Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. ww. rozkaz został uchylony, przy czym dniem uprawomocnienia się wyroku jest dzień 29 grudnia 2005 r. Skarżący, nie z jego winy, został dopuszczony do pełnienia służby dopiero w dniu 23 maja 2006 r. Wyrok sądu uchylający decyzję

o zwolnieniu działa ex nunc tj. uchyla skutki od uprawomocnienia się wyroku, tak więc należało przyjąć, że R. K. pełnił służbę wojskową od dnia uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby, tj. od dnia 29 grudnia 2005 r.

Organ II instancji, w podsumowaniu rozstrzygnięcia, wskazał, że analiza zebranego w sprawie materiału oraz obowiązujących przepisów prawa,

w szczególności art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także wyroku WSA w [...] z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 901/08 doprowadziła do stwierdzenia, iż decyzja Dowódcy JW nr [...]

w [...] - jest w pełni uzasadniona.

Na powyższą decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę, zarzucając zaskarżonej naruszenie przepisu art. 71 ust 1 oraz art. 72 ust. 1

i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Skarżący, podobnie jak w odwołaniu, podniósł w skardze, że skoro wyrokiem

z dnia 29 września 2005 r. uchylono decyzję w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wraz z przeniesieniem do rezerwy, z jednoczesnym stwierdzeniem ich niewykonalności w całości, to skarżący pozostawał w stosunku służby w sposób ciągły i nieprzerwany również w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 24 maja 2006 r. Stąd też nieuwzględnienie przez organ I instancji żądania zapłaty wynagrodzenia za żądany okres od 1 kwietnia 2005 r. do 28 grudnia 2005 r. powoduje naruszenie wskazanych wyżej przepisów, a tym samym uzasadnia zarzut, iż decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy wadliwą decyzję organu I instancji również narusza owe przepisy. Skarżący wskazał, że naruszenie przepisów art. 73 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 i 2 oraz art. 76 ust. 1 i 4 jest konsekwencją naruszenia przepisów art. 71 i art. 72 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepisy te dotyczą bowiem innych należności żołnierzy zawodowych, należnych poza uposażeniem zasadniczym. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów procedury administracyjnej wskazując, że decyzja organu

I instancji w zakresie, w jakim ponownie pominęła okoliczność zgłoszenia pismem

z dnia 2 listopada 2005 r., a zatem tuż po wydaniu przez WSA w Warszawie z dnia 29 września 2005 r., gotowości do pełnienia służby, a następnie nie uwzględniła żądania skarżącego w tym zakresie, naruszyła przepis. art. 7 Kpa. Z kolei organ

II instancji, utrzymując w mocy wadliwą decyzję, naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Ponadto, organy obu instancji pomijając okoliczność zgłoszenia gotowości do służby w dniu 2 listopada 2005 r. naruszył dodatkowo art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem w wyroku WSA w [...] z dnia 25 lutego 2009 r. Sąd zobowiązał organy do ustalenia tej okoliczności. Organy również nie zastosowały się do oceny prawnej WSA w [...] w zakresie tego, że data uprawomocnienia się wyroku z dnia 29 września 2005 r. WSA w Warszawie jest okolicznością niesporną - wyrok ten uprawomocnił się dnia 30 października 2009 r.

(strona 9 uzasadnienia wyroku WSA w [...] ), co w połączeniu ze zgłoszeniem gotowości do pełnienia służby pismem z dnia 2 listopada 2009 r. obligowało organy do przyznania wynagrodzenia dodatkowo za okres od 2 listopada 2009 r. do

28 grudnia 2009 r. W zakresie ustalenia daty prawomocności organy są związane ustaleniami poczynionymi przez WSA w [...] w wyroku z dnia 25 lutego

2005 r. Twierdzenie organu, jakoby wyrok uprawomocnił się dnia 29 grudnia 2005 r., pozbawione jest jakichkolwiek podstaw, a nadto powoduje naruszenie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podkreślił również, tak jak w odwołaniu, że o prawomocności formalnej stanowi art. 168 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny. Orzeczenie staje się prawomocne formalnie jeżeli nie przysługuje od niego środek zaskarżenia, czyli wtedy, gdy ustawa takowego nie przewiduje, jak i wtedy gdy upłynął termin do jego wniesienia, a środek odwoławczy nie został wniesiony. Stwierdzenie prawomocności, o którym mowa w art. 169 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy prawomocności w sensie formalnym, a zatem zaświadcza, że od wyroku nie przysługuje środek zaskarżenia, bądź strona ze swego uprawnienia nie skorzystała. Natomiast zgodnie z postanowieniami art. 170 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Przepis ten stanowi o prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Jak się podnosi przepis ten ma na celu zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Przy ocenie powstania skutków prawomocnego wyroku należy również mieć na uwadze postanowienia art. 144 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku. Czynności te mają więc decydujące znaczenie dla bytu wyroku. Od tego momentu sąd administracyjny jest związany wydanym wyrokiem,

w związku z czym jego zmiana jest możliwa wyłącznie w wyniku wniesienia środka odwoławczego. Wyrok staje się prawomocny formalnie z upływem terminu do jego zaskarżenia, ale skutki materialne wyroku następują już z chwilą jego wydania. Różnica między stwierdzeniem nieważności a uchyleniem decyzji polega wyłącznie na okresie, na jaki rozciągają się skutki danego orzeczenia. Przy stwierdzeniu nieważności decyzji skutek sięga wstecz aż do momentu wydania decyzji wzruszonej następnie w postępowaniu sądowo-administracyjnym, natomiast uchylenie przez sąd decyzji odnosi skutek ex nunc, zatem nie sięga okresu sprzed daty wyroku. Skarżący powołał się w tym miejscu na postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt OZ 549/04. Skarżący wskazał dalej, że w uzasadnieniu prawnym wyroku z dnia 25 lutego 2009 r. WSA w [...] zwrócił uwagę, że wyrok sądu uchylający decyzję działa ex nunc, a zatem uchyla skutki tej decyzji od momentu prawomocności, ale ze skutkiem od jego wydania, czyli w stanie faktycznym dotyczącym osoby, czyli tu od dnia 29 września 2009 r. Organ rozstrzygający,

w uzasadnieniu wydanej decyzji, odwołał się do wyżej wskazanego fragmentu uzasadnienia prawnego orzeczenia WSA w [...] , jednak wobec jego niezrozumienia, wywiódł z tego fragmentu nieuprawnione wnioski. Stanowisko dotyczące skutków uchylenia decyzji administracyjnej, jak wskazał na to Sąd w uzasadnieniu wyroku, znajduje oparcie w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1420/07. Zgodnie z tym orzeczeniem "uchylenie decyzji wywiera skutek ex nunc (od momentu wydania orzeczenia sądowego w tym przedmiocie), zaś stwierdzenia nieważności ex tunc (skutek wsteczny, od dnia wydania wzruszonej decyzji)". W ocenie strony, w ww. orzeczeniu Sąd przypisał szczególną wagę czynności "wydania" danego aktu, a nie jego uprawomocnienia się. Tak więc odmienne przyjęcie intencji WSA w [...] doprowadziłoby do wniosku, iż ów Sąd w sposób oczywiście błędny przypisałby istotne znaczenie chwili, w której uprawomocniłby się wydany w sprawie wyrok. Takie stanowisko stałoby

w sprzeczności w powoływanymi wyżej orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu skarżący ponownie zwrócił uwagę na okoliczność, że jego służba, z uwagi na treść wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 września 2009r., w tym stwierdzenie niewykonalności decyzji, trwała w sposób nieprzerwany,

a zatem również w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 29 września 2005 r., czego organy obu instancji nie uwzględniły. Nadto skarżący podał, że nawet gdyby służba nie trwała nieprzerwanie, to jej przywrócenie nastąpiło z datą wydania orzeczenia przez WSA w Warszawie, tj. z dniem 29 września 2005 r., a zatem organ II instancji winien zmienić decyzję organu pierszej instancji w ten sposób, że oprócz przyznanego wynagrodzenia za okres od dnia 29 grudnia 2005 r. do 22 maja 2006 r., przyznać dodatkowo wynagrodzenie za okres od 29 września do 29 grudnia 2005 r., a tak nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podał, że

po przeanalizowaniu akt postępowania, a także mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy oraz zastosowane przepisy prawa należało uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i w pełni uzasadniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...]

z dnia [...] r. Nr [...] została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 25 lutego 2009 r.,

sygn. akt II SA/Sz 901/08 który uchylił poprzednią decyzję tego organu z dnia

3 września 2008 r. Nr 146/2008/FIN oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia 9 lipca 2008 r. w przedmiocie odmowy wypłaty R. K. uposażenia zasadniczego oraz dodatkowego uposażenia rocznego.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą

w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza,

że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej

w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu

w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby

do niespójności działania systemu władzy publicznej (por. Wyrok WSA w Olsztynie

z dnia 16 czerwca 2009r., II SA/Ol 443/09, publ. LEX nr 501813). Organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, powinien się zastosować do oceny prawnej zawartej

w uzasadnieniu wyroku. Niezastosowanie się przez organ administracyjny przy ponownym wydawaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2008r., I OSK 1850/07, publ. LEX nr 526070). Należy pamiętać, że bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także

po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA

z dnia 6 maja 2009r., II OSK 691/08, publ. LEX nr 574442). W przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie uległ zmianie, a orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 25 lutego 2009r. nie zostało wzruszone

w żadnym trybie.

W związku z tym zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę były związane oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 25 lutego 2009 r.

sygn. akt II SA/Sz 901/08, który nakazał zbadanie przez organ kiedy skarżący zgłosił się do podjęcia służby i w zależności od poczynionych ustaleń merytoryczne rozstrzygniecie w przedmiocie uprawnień dochodzonych przez skarżącego.

Sąd wskazał nadto, że zaskarżona decyzja z dnia 3 września 2008 r. jest zgodna

z prawem w zakresie ustalenia, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie nie daje podstaw do przyznania skarżącemu należności tytułu uposażenia i nagrody rocznej od dnia 1 kwietnia 2005 r. albowiem wyrok ten, uchylający decyzje w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej wywiera skutki ex nunc.

Od dnia 29 grudnia 2005 r., czyli od daty uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie roszczenie skarżącego mogłoby zostać uznane za zasadne pod warunkiem, że równocześnie z tą datą lub później ale przed dniem 23 maja 2006 r. R. K. zgłosił się do służby.

W skardze na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] r. R. K. nie kwestionował ani to wysokości, ani to należności przyznanych mu przez organ od dnia 29 grudnia 2005 r. do dnia 22 maja 2006 r. tytułem uposażenia zasadniczego wraz z ustawowymi odsetkami, ani też wysokości należności z tytułu niewypłaconej gratyfikacji urlopowej za rok 2006 wraz

z odsetkami. Twierdził natomiast, że przysługuje mu wynagrodzenie za okres od

1 kwietnia 2005 r. do dnia 28 grudnia 2005 r. Zarzucał również pominięcie przez organ okoliczności zgłoszenia się przez niego do służby w dniu 2 listopada 2005 r.

Nadto skarżący wskazał, że skoro Sąd w wyroku z dnia 25 lutego 2009 r. stwierdził, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. uprawomocnił się 30 października 2005 r. to dochodzone przez skarżącego należności winny być przyznane od tej daty.

Zarzuty skarżącego odnosiły się również do nieprawidłowego odczytania przez Sąd i organ terminu "prawomocność wyroku" oraz związanych z tym skutków.

Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że wbrew zarzutom skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1046/05 uprawomocnił się dnia 29 grudnia 2005 r. W wyroku

z dnia 25 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] omyłkowo

w treści uzasadnienia przywołał datę "30 października 2005 r.", jednakże wyrok w tej materii został sprostowany wyrokiem tego Sądu z dnia 26 lipca 2010 r.

Zarzut skarżącego i związane z tym żądania opierające się na omyłkowo wpisanej w uzasadnieniu prawomocności wyroku WSA w Warszawie z dnia

29 września 2005 r. należało uznać zatem za nieuzasadnione.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia [...] r. stwierdzić należało, że decyzja

ta nie narusza obowiązującego prawa, albowiem organ prawidłowo wykonał zalecenia Sądu wynikające z wyroku z dnia 25 lutego 2009 r. a nadto wydana decyzja nie narusza art. 138 § 1 pkt 1 Kpa jak i przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750

ze zm.).

Przyznając należne uposażenie oraz gratyfikację urlopową od dnia 29 grudnia 2005 r. organ wziął pod uwagę, że R. K. nie ze swojej winy został dopuszczony do służby dopiero 23 maja 2006 r., nie zaś bezpośrednio po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Warszawie.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie powyższe jest prawidłowe, albowiem respektuje w pełni wyrok WSA w [...] z dnia 25 lutego 2009 r. jak i obowiązujące przepisy prawa regulujące kwestie uposażenia żołnierza zawodowego.

Organ uwzględnił nadto niezawinione przez skarżącego późniejsze aniżeli

po dacie uprawomocnienia się wyroku z dnia 29 grudnia 2005 r. zgłoszenie się

do służby.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należało,

że zarzuty te są również nieuzasadnione.

Wbrew też twierdzeniom skargi, organ odwoławczy nie pominął faktu dokonania przez skarżącego zgłoszenia gotowości do służby, lecz z powodu daty tego zgłoszenia, wyprzedzającej datę uprawomocnienia wyroku, przyjął konsekwentnie do prezentowanego stanowiska, że wszelkie roszczenia skarżącego, znajdujące podstawę prawną do uwzględnienia, należy rozpatrywać poczynając od daty uprawomocnienia wyroku. Oznacza to, a contrario, że organ uznał, iż gdyby skarżący zgłosił gotowość do podjęcia służby po uprawomocnieniu wyroku, to organ,

w związku z dopuszczeniem skarżącego do służby w dniu 23 maja 2006 r. uznałby swoja zwłokę nie od dnia 29 grudnia 2005 r. lecz od daty późniejszej, wyznaczonej dniem zgłoszenia gotowości do podjęcia służby.

W ocenie Sądu, organ ten również nie naruszył prawa materialnego

nie podzielając stanowiska strony co do sposobu interpretowania skutków wyroku WSA w Warszawie uchylającego rozkaz personalny w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby z dniem 31 marca 2005 r.

Rozpatrywana tu kwestia była już w przeszłości wielokrotnie przedmiotem wyroków sądów administracyjnych obu instancji, które w sposób jednoznaczny rozstrzygnęły sporne zagadnienia, wyrażając poglądy, z którymi skład sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza.

Mianowicie, należy przyjąć, iż tylko wyrok sądu stwierdzający nieważność zaskarżonego aktu eliminuje ten akt ze skutkiem ex tunc z obrotu prawnego. Uchylenie zaś decyzji wyrokiem sądowym nie oznacza takiego samego skutku,

a wskazuje na działanie wyroku do przodu, czyli ex nunc. Oznacza to, że wadliwa decyzja usunięta zostaje z obrotu prawnego z dniem uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję i od tej daty najwcześniej należy rozpatrywać skutki wyroku uchylającego. (vide wyrok NSA z dnia 2 marca 2010r. sygn. akt I OSK 1245/09 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prezentowane w skardze na tę okoliczność wywody, oparte na wypracowanym w doktrynie prawa cywilnego rozróżnieniu prawomocności formalnej i materialnej są bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle treści przepisów dotyczących prawomocności orzeczeń zawartych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej określanej jako p.p.s.a. Art. 168 § 1 p.p.s.a. istotnie dotyczy tzw. prawomocności formalnej. Przepis ten stanowi bowiem, że orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek zaskarżenia. Skutkiem prawomocności formalnej jest zatem niemożność skutecznego wniesienia środka odwoławczego, a więc prawomocność formalna wyłącza możliwości zmiany lub uchylenia orzeczenia.

Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe,

a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ten rodzaj określenia prawomocności nazywany w doktrynie prawomocnością materialną dotyczy skutku rozstrzygnięcia ze względu na jego treść w orzeczeniu sądowym

(vide: W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 526-527). Skoro zatem dopiero prawomocny wyrok wiąże strony i sąd, który je wydał jak również inne sądy i inne organy państwowe, to należy podzielić stanowisko organów orzekających w sprawie, że skutki wyroku WSA w Warszawie uchylającego rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby należy rozpatrywać przez pryzmat działania tego wyroku na przyszłość poczynając od dnia jego prawomocności. Tak więc skutki rozkazu personalnego uchylonego tym wyrokiem trwają od chwili uzyskania przez niego przymiotu ostateczności do dnia poprzedzającego datę uprawomocnienia wyroku. (podobnie wyrok NSA z dnia

2 marca 2010 r. I OSK, 1245/09 baza orzeczeń sądów administracyjnych).

Forsowana skargą koncepcja, wywarcia przez ten wyrok takiego skutku, który spowodował stan nieprzerwanego pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej jest w świetle powyższych wywodów Sądu nielogiczna, a przede wszystkim sprzeczna z przepisami dotyczącymi stosunku służbowego żołnierzy zawodowych i prawa do uposażenia. Stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy pragmatycznej prawo żołnierza zawodowego do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Z dniem rozpoczęcia pełnienia służby żołnierz zawodowy nabywa zatem określone

w art. 71 prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych określonych

w ustawie. Prawo to wygasa wraz z rozwiązaniem stosunku służbowego żołnierza zawodowego. W okresie obowiązywania w obrocie prawnym decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, skarżący nie był czynnym żołnierzem zawodowym, lecz był żołnierzem przeniesionym do rezerwy. Zgodnie bowiem

z art. 19 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za pełniącego służbę wojskową uważa się żołnierza na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej,

w rezerwie kadrowej oraz w dyspozycji. Do kręgu tego nie należą ani żołnierze zawodowi przeniesieni do rezerwy ani emeryci wojskowi. Tak więc w okresie,

w którym żołnierz zawodowy służby nie pełnił, nie można mówić o jego prawie

do uposażenia (por. wyroki NSA z dnia 14.12.2009 r. sygn. akt. I OSK 581/09; z dnia 2.03.2010 r. sygn. akt I OSK 1245/09, wyrok WSA w [...] z dnia 6.10.2010 r.

II SA/Sz 437/10- dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.