Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1341/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1; art. 151; art. 174 pkt 1; art. 184; art. 207 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 75b ust. 5; art. 75i ust. 1; art. 75i ust. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.
article: art. 152 par. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 856
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędziowie NSA Andrzej Kuba (spr.) Krystyna Anna Stec Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 209/12 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia [..] marca 2012 r. sygn. akt [..] Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [..] grudnia 2011 r. nr [..] w przedmiocie wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu [..] września 2011 r. skarżąca M. T. przystąpiła do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L.

Uchwałą z dnia [..] września 2011 r. Nr [...] Komisja Egzaminacyjna po sprawdzeniu testu kandydatki ustaliła, iż skarżąca uzyskała z egzaminu [..] punktów, co zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy o Prawo o adwokaturze daje wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

W odwołaniu od uchwały skarżąca, wnosząc o jej uchylenie, wskazała, iż w jej ocenie weryfikowanie liczby punktów osobom, które uzyskały w pierwszej uchwale wynik pozytywny, otrzymując z testu 100 punktów, w sposób rażący podważa zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej. Odnosząc się do pytania nr 60, 103, 143 i 47 wskazała, iż naruszają one art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze, dopuszczając więcej niż jedną prawidłową odpowiedź.

Decyzją z dnia [..] grudnia 2011 r. Nr [..] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę z dnia [..] września 2011 r.

W uzasadnieniu wskazał, iż egzamin, którego skarżąca była uczestniczką, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 748). Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji egzaminacyjnej, który nie wskazuje, aby w trakcie egzaminu wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości mogące mieć wpływ na jego wynik. Zdaniem organu uchwała komisji egzaminacyjnej w sposób zgodny z przepisami ustaliła wynik egzaminu. Pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. W ocenie organu pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i w doktrynie.

Odnosząc się do wykazu prawidłowych odpowiedzi, stanowiącego dla komisji kwalifikacyjnej wzorzec do ustalenia wyniku egzaminu, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w przypadku pytania nr [..] omyłkowo wskazana została jako prawidłowa odpowiedź [..], podczas gdy prawidłową jest odpowiedź [..]. Organ nadmienił, iż niezależnie od powyższej wadliwości samo pytanie nr [..] sformułowane zostało prawidłowo i jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi wyłącznie jedna odpowiedź była poprawna [..], oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu.

Rozpoznając sprawę, Minister Sprawiedliwości poddał ponownej analizie kartę odpowiedzi skarżącej. Analiza wykazała, iż na pytanie nr [..] skarżąca udzieliła odpowiedzi [..], która jest odpowiedzią nieprawidłową. Z protokołu sprawdzenia testu egzaminacyjnego odwołującej się, sporządzonego przez komisję kwalifikacyjną w dniu [..] września 2011 r. wynika, że skarżąca uzyskała 100 punktów, tym niemniej na podstawie zawartego w ww. protokole zapisu, datowanego na dzień [..] września 2011 r., po sprawdzeniu prawidłowości odpowiedzi udzielonej na ww. pytanie odwołująca uzyskała [..] punktów. W świetle powyższego, w ocenie organu, wbrew twierdzeniom skarżącej uchwałę w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką komisja kwalifikacyjna podjęła w dniu [..] września 2011 r., po ponownym sprawdzeniu prawidłowości odpowiedzi na pytanie nr [..] i to ona stanowi podstawę ustalenia wyniku kandydata, a nie wskazana w protokole ze sprawdzenia testu liczba uzyskanych punktów. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ podkreślił, iż obliczenie uzyskanych punktów jest jedynie czynnością faktyczną.

Przechodząc do analizy poszczególnych, zakwestionowanych w treści odwołania pytań testowych organ zaznaczył, iż w jego ocenie zarzuty skarżącej są nieuzasadnione.

Wskazując na treść pytania nr 47, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, za dług przyszły:

A. nie można poręczyć, jeżeli wysokość poręczenia jest z góry oznaczona,

B. można poręczyć do wysokości z góry nieoznaczonej,

C. można poręczyć do wysokości z góry oznaczonej.".

Organ podkreślił, iż prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na treści art. 878 § 1 k.c.

Przepis ten stanowi: "Można poręczyć dług przyszły do wysokości z góry określonej.".

Na wskazane pytanie skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", co uniemożliwiło przyznanie jej za to pytanie punktu. Odnosząc się do argumentów strony organ podkreślił, iż z zestawienia treści pytania i zaproponowanych odpowiedzi wynika w sposób jednoznaczny, że prawidłową odpowiedzią spośród trzech wymienionych jest wyłącznie odpowiedź "C". Kwestionowane pytanie zasadzało się bowiem wprost na regulacji ustawowej, przy czym normujący to zagadnienie przepis art. 878 § 1 k.c. sformułowany został w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości natury interpretacyjnej.

Kolejne zakwestionowane przez stronę pytanie nr 60 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o własności lokali, za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada:

A. wyłącznie wspólnota mieszkaniowa,

B. wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości,

C. wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a jeżeli egzekucja przeciwko wspólnocie okaże się bezskuteczna, to właściciele lokali solidarnie".

Prawidłową odpowiedzią na ww. pytanie jest odpowiedź "B", oparta na art. 17 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903, ze zm.).

Przepis ten stanowi: "Za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości".

Na wskazane wyżej pytanie skarżąca udzieliła odpowiedzi "A".

W ocenie organu istotą przedmiotowego pytania było wskazanie podmiotu, który zgodnie z ustawą o własności lokali odpowiada za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej oraz granic tej odpowiedzialności. W ocenie organu odpowiedź na tak postawione pytanie, wbrew zarzutom odwołania, wynika wprost z treści art. 17 ustawy o własności lokali. Omawiane pytanie oraz prawidłowa odpowiedź "B" stanowią de facto powtórzenie powołanego przepisu, co czyni oczywiście wadliwymi odpowiedzi "A" i "C".

Błędne zdaniem organu jest zapatrywanie odwołującej się, jakoby odpowiedź "A" była również poprawna, co stara się uzasadnić poglądem, że "pojęcie wspólnoty mieszkaniowej jest synonimem ogółu właścicieli lokali". Organ podkreślił, że w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 21 grudnia 2007 r., III CZP 65/07 (OSNC 2008, nr 7-8, poz. 69) Sąd Najwyższy jednoznacznie wyjaśnił kwestię dotyczącą statusu prawnego wspólnoty mieszkaniowej, uznając, że jest ona jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 331 k.c., do której należy stosować odpowiednio przepisy dotyczące osób prawnych, a w związku z tym może ona nabywać prawa i zaciągać zobowiązania do własnego majątku.

Odnosząc się do odpowiedzi "C" organ zaznaczył, iż nie może być ona uznana za prawidłową właśnie z tego powodu, że zawiera stwierdzenie o solidarnej odpowiedzialności właścicieli lokali. Ponieważ pytanie nr 60 dotyczy regulacji ustawowej, organ wskazał, że żaden przepis ustawy o własności lokali nie konstruuje solidarnej odpowiedzialności właścicieli lokali za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej.

Odnosząc się do pytania nr 103, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik:

A. może zrzec się prawa do urlopu wypoczynkowego, ale dopiero po nabyciu tego prawa,

B. może zrzec się prawa do urlopu wypoczynkowego, ale tylko wtedy, gdy pracodawca zobowiąże się wypłacić pracownikowi ekwiwalent pieniężny,

C. nie może zrzec się prawa do urlopu wypoczynkowego.".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C ", oparta na treści art. 152 k.p., który stanowi:

"§ 1. Pracownikom przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej "urlopem".

§ 2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.".

Na powyższe pytanie skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

Organ wskazał, że dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na ww. pytanie, wystarczająca jest literalna znajomość przepisu art. 152 k.p. W ocenie organu porównanie brzmienia wskazanego przepisu z treścią pytania, pozwala w sposób niebudzący wątpliwości na udzielenie prawidłowej odpowiedzi, bez konieczności przeprowadzenia jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych.

Odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 143 o treści:

"Zgodnie z ustawą o prokuraturze, Prokurator Generalny może:

A. należeć do związku zawodowego,

B. po zakończeniu kadencji przejść w stan spoczynku niezależnie od osiągniętego wieku,

C. prowadzić każdego rodzaju działalność publiczną."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "B ", oparta na treści art. 10a ust. 7 w zw. z art. 10b ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39, ze zm.).

Wskazany przepis art. 10a ust. 7 ww. ustawy stanowi, iż po zakończeniu kadencji Prokurator Generalny może przejść w stan spoczynku niezależnie od osiągniętego wieku. Natomiast przepis art. 10b ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż Prokurator Generalny nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

Skarżąca udzieliła na powyższe pytanie odpowiedzi "C".

W ocenie organu proponowane w teście odpowiedzi od strony pozytywnej przedstawiały sytuację regulowaną w art. 10a ust. 7 ustawy o prokuraturze, zaś od strony negatywnej – sytuację normowaną w art. 10b ust. 2 ww. ustawy. Odpowiedź na tak postawione pytanie wynika wprost z brzmienia 10a ust. 7 ustawy, który stanowi, że: "po zakończeniu kadencji Prokurator Generalny może przejść w stan spoczynku niezależnie od osiągniętego wieku.". Zdaniem organu omawiany przepis nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, zarówno w kontekście treści pytania, jak i wskazanych propozycji odpowiedzi. Każda z zaproponowanych odpowiedzi odwołuje się wprost do normatywnej regulacji przepisów ustawy o prokuraturze. Dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi konieczne było posiadanie wiedzy, czy Prokurator Generalny może prowadzić działalność publiczną każdego rodzaju, czy też uprawnienie to doznaje ograniczeń. Z przywołanego przepisu art. 10b ust. 2 ww. ustawy wynika, że uprawnienie Prokuratora Generalnego w tym zakresie doznaje ograniczeń, ponieważ nie każda działalność publiczna w jego przypadku jest dopuszczalna.

W tym stanie rzeczy, wobec udzielenia przez stronę odwołującą się wadliwej odpowiedzi, zdaniem organu, brak było podstaw do przyznania punktu za to pytanie.

Organ nie podzielił ponadto zapatrywań skarżącej dotyczących prawidłowej konstrukcji zakwestionowanych pytań egzaminacyjnych. W ocenie organu zarówno zakwestionowane pytania, jak i pozostałe pytania egzaminacyjne, spełniają wymogi określone w art. 75i ust. 1 i ust. 1a oraz art. 75a ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Reasumując, organ uznał, iż w sprawie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały komisji kwalifikacyjnej, jak również uznania wyniku egzaminu skarżącej za pozytywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że przepis art. 75i ust. 1 ustawy Prawa o adwokaturze w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie był przedmiotem wykładni. Sąd podzielił pogląd, że treść przytoczonego przepisu w istocie jest jasna i przy tak jednoznacznie sformułowanych wymogach nie powinna nasuwać wątpliwości interpretacyjnych. Z przepisu wynika bowiem wprost, że konsekwencją wprowadzenia reguły testu jednokrotnego wyboru jest wykluczenie pytań zawierających propozycje odpowiedzi, z których więcej niż jedną należałoby uznać za prawidłową.

Wprowadzając takie rozwiązanie prawne ustawodawca przesądził zatem, że test egzaminacyjny, sprawdzający wiedzę w zakresie niezbędnym do skutecznego ubiegania się o przyjęcie na aplikację adwokacką, nie może zawierać pytań obejmujących kwestie sporne w doktrynie i orzecznictwie, jak też pytań, na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania, ani też pytań obejmujących zagadnienia prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową.

W ocenie Sądu egzamin przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Lublinie, łącznie z uchwałą Nr 159/2011 z dnia 27 września 2011 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżącej został przeprowadzony od strony formalnej z zachowaniem wszelkich wymagań przepisów ustawy Prawa o adwokaturze.

Zarzut skarżącej, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 35 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. Badając powyższe zarzuty, Sąd stwierdził, iż w jego ocenie postępowania przeprowadzone przez organ I, jak i II instancji w pełni odpowiadały wymogom ustawowym i kodeksowym.

I tak: nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego (art. 75 ust 1 i art. 75a ustawy Prawo o adwokaturze). Egzamin wstępny polegający na rozwiązaniu testu składał się z zestawu 150 pytań (art. 75i ust. 1 ustawy). Kandydatka mogła wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczała na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydatka uzyskiwała 1 punkt. Z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym (art. 75i ust. 4 ustawy) Z protokołu sprawdzenia testu egzaminacyjnego sporządzonego przez komisję kwalifikacyjną w dniu 24 września 2011 r. wynika, iż skarżąca uzyskała 100 punktów z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, tym niemniej na podstawie zawartego w ww. protokole zapisu datowanego na dzień 27 września 2011 r. liczba punktów po sprawdzeniu prawidłowości odpowiedzi na pytanie 30 uległa zmniejszeniu do 99. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja Kwalifikacyjna, zgodnie z art. 75j ust. 1 ustawy, w drodze uchwały nr 159/2011 z dnia 27 września 2011 r. ustaliła wynik egzaminu skarżącej jako negatywny, gdyż kandydatka uzyskała z testu 99 punktów, zamiast minimalnych 100 punktów i doręczyła odpis uchwały zdającej z pouczeniem o możliwości wniesienia odwołania do Ministra Sprawiedliwości, z którego to prawa kandydatka (z zachowaniem terminu do jego wniesienia) skorzystała.

Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75b ust. 7 Prawa o adwokaturze polegającego na niespełnieniu obowiązku przygotowania pytań testowych wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi – co w ocenie skarżącej, uzasadnia pojawienie się błędu w kluczu odpowiedzi – wywiódł, iż klucz odpowiedzi ma jedynie charakter pomocniczy, wskazujący na przepisy prawa, w oparciu o które ułożone zostało dane pytanie. W żadnym wypadku klucz odpowiedzi nie stanowi podstawy prawnej rozstrzygnięcia i z całą pewnością nie jest integralną częścią uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu konkursowego. Sąd podkreślił, że treść klucza odpowiedzi nie może służyć do interpretacji pytania. Błąd w kluczu odpowiedzi nie ma żadnego wpływu na prawidłowość pytania, o której decyduje tylko i wyłącznie jego treść.

Dokonana przez Sąd analiza pytania nr 30 potwierdziła, iż w wykazie prawidłowych odpowiedzi omyłkowo wskazana została jako prawidłowa odpowiedź "C", podczas gdy prawidłową była odpowiedź "A". Samo pytanie skonstruowane było prawidłowo i jednoznacznie, a spośród propozycji odpowiedzi wyłącznie jedna odpowiedź "A" oparta była na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Na powyższe pytanie skarżąca udzieliła odpowiedzi "C", co nie dawało podstawy do przydzielenia punktu za odpowiedź prawidłową. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ponowna weryfikacja testu przeprowadzona została przed podjęciem uchwały ustalającej wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, a zatem wbrew twierdzeniom skarżącej w sprawie nie doszło do naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa.

W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister Sprawiedliwości prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywający odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą, jak również w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Jednocześnie Sąd stwierdził, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wskazanie przepisów prawa i faktów będących podstawą orzekania, a także wymienienie okoliczności, z powodu których stanowisko skarżącej nie zostało przez organ uwzględnione.

Sąd podzielił też stanowisko organu odwoławczego, że decyzja w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką nie jest decyzją uznaniową w takim rozumieniu, że Minister Sprawiedliwości ma możliwość dowolnego wyboru wyniku egzaminu. Nie jest więc uzasadniony zarzut naruszenia słusznego interesu strony, ponieważ ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką może mieć miejsce jedynie w sytuacji stwierdzenia uzyskania przez kandydata co najmniej 100 punktów z testu egzaminacyjnego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Ponadto skarżąca nie wykazała, a Sąd nie dopatrzył się, aby pytania testowe wykraczały poza zakres wiedzy określony w art. 75a ust. 3 ustawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd dokonał ponownej i niezależnej od organu oceny kwestionowanych przez skarżącą pytań nr: 47, 60, 103 i 143, w efekcie czego podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących, przepisów prawa, pytania były prawidłowo sformułowane, a skarżąca nie udzieliła na nie poprawnych odpowiedzi. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 75i ust. 3 prawo o adwokaturze.

Reasumując, Sąd stwierdził mając powyższe na względzie, wobec udzielenia przez stronę skarżącą wadliwych odpowiedzi na zakwestionowane pytania, brak było podstaw do przyznania punktów za te pytania.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, w sprawie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały komisji kwalifikacyjnej, jak również uznania wyniku egzaminu skarżącej za pozytywny.

M. T. złożyła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:

a) art, 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (zwanej dalej p. o a.) poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że przepis ten dotyczy jedynie wykluczenia z testu pytań zawierających trzy propozycję odpowiedzi, z których więcej niż jedną należałoby uznać za prawidłową, podczas gdy artykuł ten odnosi się również do sytuacji, w których umieszczenie w teście odpowiedzi niepełnych, nie wynikających wprost z przepisów prawa prowadzi de facto do braku wśród trzech proponowanych odpowiedzi, odpowiedzi prawidłowej, co miało miejsce w przypadku pytania nr 113, a czego wskutek błędnej wykładni art. 75i ust. 1 p.o a. Sąd I instancji nie uwzględnił, uznając pytania egzaminacyjne wraz z proponowanymi odpowiedziami za spełniające wymogi art. 75i ust. 1 p.o a., a więc za prawidłowe,

b) art. 75i ust. 1 p.o a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. przez błędne przyjęcie, że pytania nr 60 i nr 103 zawierały tylko jedną odpowiedź prawidłową, a więc uznanie, że były zgodne z ww. przepisem, stanowiącym, iż test składa się z pytań zawierających po trzy propozycje, z których tylko jedna jest prawidłowa, podczas gdy pytania nr 60 i 103 zawierały więcej niż jedną poprawną odpowiedź, a czego wskutek błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 75i ust, 1 p, o a. Sąd I instancji nie uwzględnił, uznając pytania egzaminacyjne wraz z proponowanymi odpowiedziami za spełniające wymogi art. 75i ust. 1 p.o a., a więc za prawidłowe,

c) art. 75b ust. 7 p.o a. w zw. z § 5 ust. 3 i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką i radcowską oraz wykazu tytułów aktów prawnych (Dz.U. Nr 66, poz. 558) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że błąd w wykazie prawidłowych odpowiedzi nie wpłynął na prawidłowość przygotowania egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, podczas gdy jak wynika z literalnego brzmienia wskazanych w zarzucie przepisów, obowiązkiem ww. zespołu jest sporządzenie wykazu prawidłowych odpowiedzi, tym samym błąd w kluczu, który jest integralną częścią przygotowanego zestawu pytań testowych i stanowi podstawę ustalenia wyniku z egzaminu, nie można uznać za nieistotny z punktu widzenia prawidłowości przygotowania egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką,

II. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej polegającą na bezzasadnym uznaniu, że organ II instancji nie naruszył art. 8 k.p.a., w sytuacji gdy jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych przez organ II instancji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - którego Sąd rozpoznający sprawę nie kwestionuje - Minister Sprawiedliwości rozstrzygając błąd organu na niekorzyść skarżącej naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, co miało ten istotny wpływ na wynik sprawy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnosząca skargę zawarła argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 8 k.p.a., który okazał się nietrafny, gdyż jak sama skarżąca przyznała ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy – Ministra Sprawiedliwości na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zaakceptowanego przez Sąd I instancji są niekwestionowane.

Pierwotny błąd w obliczeniu przez komisję konkursową ilości punktów uzyskanych na egzaminie na aplikację został skorygowany na prawidłowy wynik obliczenia – 99 punktów i ten wynik został podany w uchwale komisji, doręczonej skarżącej.

Sąd I instancji odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do tego błędu w początkowym obliczeniu i w ten sposób nie naruszył przepisów postępowania w stopniu w jakim mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy.

Komisja konkursowa ustalając prawidłowy wynik egzaminu skarżącej na 99 punktów nie mogła naruszyć art. 8 k.p.a. i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, gdyż ewidentny błąd w pierwotnym obliczeniu wyniku (pomyłkowe zaliczenie punktu za odpowiedź na pytanie nr 30, która była nieprawidłowa) nie mógł być interpretowany na korzyść skarżącej.

Pierwotna oczywista omyłka w obliczeniu wyniku z testu egzaminacyjnego, skorygowana prawidłowo już przez organ I instancji w uchwale komisji, nie mogła mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie, a w szczególności nie mogła świadczyć na korzyść skarżącej.

Skoro ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, nie zostały skutecznie podważone zarzutami skargi kasacyjnej, to należało przyjąć, że skarżąca uzyskała z egzaminu 99 punktów przy ustanowionym minimalnym pozytywnym wynikiem 100 punktów na możliwych 150.

W tych warunkach ustalenie negatywnego wyniku egzaminu było zgodne z prawem.

Skarżąca zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze (zwanej dalej p.o a.), poprzez jego błędną wykładnię, zakwestionowała poprawność sformułowania trzech pytań testowych nr 113, 60 i 103.

Należy na wstępie rozważań odnośnie poszczególnych zakwestionowanych w skardze kasacyjnej pytań stwierdzić, że zgodnie z treścią przepisu art. 75i ust. 1 p.o a. egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu.

W myśl art. 75i ust. 1 pkt 1a prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego.

Przepis art. 75i ust. 1 p.o a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie był przedmiotem wykładni i sprowadza się do przyjęcia zasady testu jednokrotnego wyboru, która wyklucza z pytań testowych pytania zawierające propozycje odpowiedzi, z których więcej niż jedną należałoby uznać za prawidłową.

Test egzaminacyjny nie może zawierać również pytań obejmujących kwestie sporne w doktrynie i orzecznictwie, jak też pytań, na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania oraz przede wszystkim pytań, na które udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi może zostać uznane za prawidłowe.

Zasadą, która legła u podstaw przygotowywania pytań egzaminacyjnych na przedmiotowy egzamin na aplikację adwokacją było takie skonstruowanie tych pytań, aby odpowiedzi na nie wynikały wprost z treści odpowiedniego przepisu prawa, który odnosił się do zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu.

Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 75i ust. 1 p.o a. dokonując ponownej i niezależnej od organu oceny kwestionowanych przez skarżącą pytań nr 60 i 103 i podzielając dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę tych pytań i udzielonych na nie odpowiedzi.

Zasadnie Sąd przyjął, że pytania nr 60 i 103 były prawidłowo sformułowane i uznał, że na nie można było udzielić jednej właściwej odpowiedzi, a skarżąca udzieliła na te pytania błędnych odpowiedzi.

Jeżeli chodzi o pytanie nr 60 dotyczące odpowiedzialności za zobowiązanie z tytuły nieruchomości wspólnej opartej na ustawie o własności lokali, to prawidłowa odpowiedź oparta była na art. 17 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali i wprost wynikała z treści tego przepisu.

Sąd I instancji odniósł się szczegółowo do wszystkich wątpliwości skarżącej co do brzmienia prawidłowej odpowiedzi na to pytanie i Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił te uwagi.

To samo dotyczy pytania nr 103 dotyczącego zrzeczenia się urlopu wypoczynkowego przez pracownika.

Skarżąca niewątpliwie udzieliła nieprawidłowej odpowiedzi na pytanie, które co do swojej konstrukcji nie powinno budzić wątpliwości i zawierało jedną prawidłową odpowiedź, która wynikała z treści przepisu art. 152 § 2 kodeksu pracy i brzmiała, że pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.

Jeżeli chodzi o ostatnie zakwestionowane przez skarżącą pytanie w skardze kasacyjnej, a mianowicie pytanie nr 113, które brzmiało "zgodnie z ustawą o samorządowych kolegiach odwoławczych, członka kolegium powołuje: i tu wskazano trzy ewentualności, w tym prawidłową, A. Prezes Rady Ministrów, na wniosek prezesa kolegium, i dwie wadliwe B. Prezes kolegium po uzyskaniu opinii zgromadzenia ogólnego kolegium i C. Prezes Rady Ministrów, na wniosek Krajowej Reprezentacji Samorządowych Kolegiów Odwoławczych, to skarżąca jako zarzutu przeciwko odpowiedzi A na to pytanie wskazała, że odpowiedź jest niepełna, gdyż nie zawiera elementu uzyskania opinii zgromadzenia ogólnego kolegium przed wystąpieniem z wnioskiem o powołanie przez prezesa kolegium, co wynika z treści przepisu art. 7 ust. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

Zdaniem skarżącego zatem żadna odpowiedź na powyższe pytanie nie była prawidłowa.

Na wstępnie uwag co do tego zarzutu należy stwierdzić, że został on podniesiony dopiero w skardze kasacyjnej, a nie był podnoszony przed Sądem I instancji ani w postępowaniu odwoławczym i dlatego ten Sąd nie mógł odnieść się do tego zarzutu odnoszącego się do pytania 113.

Skarżąca niewątpliwie udzieliła nieprawidłowej odpowiedzi na to pytanie (odpowiedź C), a "brak" w odpowiedzi uznanej za prawidłową (odpowiedź A) dodatkowego elementu uzyskania przez wnioskodawcę o powołaniu opinii zgromadzenia ogólnego Kolegium nie dyskwalifikuje prawidłowej konstrukcji tego pytania ani treści prawidłowej odpowiedzi, gdyż sens tego pytania sprowadzał się do kwestii kto i na czyj wniosek powołuje członka kolegium, a prawidłowa odpowiedź wynikała z treści przepisu art. 7 ust. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

Dla uzyskania prawidłowej odpowiedzi na to pytanie nie było koniecznym zamieszczenie w tej odpowiedzi elementu wcześniejszego uzyskania opinii zgromadzenia ogólnego kolegium.

Jeszcze raz należy podkreślić, że zarówno pytanie nr 113, jak i uznanie za prawidłową odpowiedź A odpowiadały warunkom z przepisu art. 75i ust. 1 p.o a. i brak jest jakichkolwiek podstaw do zaliczenia punktu za to pytanie skarżącej, która udzieliła nieprawidłowej odpowiedzi na to pytanie.

Brak jest również podstaw do uznania za zasługujący na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 75b ust. 7 p.o a. w zw. z § 5 ust. 3 i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką i radcowską oraz wykazu tytułów aktów prawnych (Dz. U. Nr 66, poz. 558) poprzez błędną jego wykładnię, albowiem klucz odpowiedzi zawierał jedyny błąd odnośnie pytania nr 30 i ten błąd został szybko skorygowany, a tym samym nie miał on wpływu na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 207 § 2 p.p.s.a.