Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 985/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit.  c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 2
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska –Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi G Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

G Spółka z o. o. (zw. dalej Spółką, skarżącą, stroną) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej (zw. dalej Dyrektorem IC, organem odwoławczym) z dnia [...] września 2013r.nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2013r. nr [...], którą umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] września 2009r. w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Dyrektorem IS) decyzją z dnia [...] maja 2004r. nr [...], z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny;

Dyrektor IS decyzją z dnia [...] maja 2004r., udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa na okres 6 lat, tj. do dnia 28 maja 2010r.

Wnioskiem z dnia [...] września 2009r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] października 2009r.), strona wniosła o przedłużenie ww. zezwolenia na urządzanie

i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa na okres kolejnych sześciu lat.

Z dniem 31 października 2009r. (tj. wejście w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej ) Dyrektor IC stał się organem właściwym do rozpatrywania spraw z zakresu gier i zakładów wzajemnych i na mocy art.238 tej ustawy przejął do rozpatrzenia sprawy toczące się dotychczas przez Dyrektorem IS.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. Dyrektor IC, odmówił stronie przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa.

Spółka złożyła odwołanie, a Dyrektor IC, po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia

[...] maja 2010r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Strona zaskarżyła w/w rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 14 października

2010r. o sygn. akt II SA/Go 526/10 oddalił skargę.

Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który po jej rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013r. uchylił zaskarżony wyrok, jak też decyzję

z dnia [...] maja 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora IC z dnia [...] stycznia 2010r.

W motywach, skład orzekający za nieprawidłową uznał dokonaną przez Sąd

I instancji wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów o grach hazardowych –

w szczególności art.138 ust.1 w związku z art.1 pkt 2 dyrektywy 98/34 – bo nie uwzględniającą treści art.1 pkt 11 tej dyrektywy, w którym określono kryteria konstytuujące pojęcie "przepisu technicznego" i w konsekwencji - nie uwzględniającą tych kryteriów, które uznał za miarodajne Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

w wyroku z dnia 19 lipca 2012r., wydanym w połączonych sprawach C – 213/11, C – 214/11 i C – 217/11.

Naczelny Sąd Administracyjny omówił najważniejsze tezy przedmiotowego orzeczenia. Przypomniał też zasadnicze cele kontroli sądowoadministracyjnej.

Nawiązując do stanu sprawy wskazał, że organ administracyjny rozstrzygający sprawę o udzielenie zezwolenia na urządzenie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych odmówił udzielenia tego zezwolenia na podstawie art.138 ust.1 ustawy

o grach hazardowych nie rozważając w ogóle kwestii technicznego charakteru tego przepisu i co za tym idzie – nie biorąc pod uwagę konsekwencji ewentualnego uznania, że ten przepis ma charakter techniczny w rozumieniu wspomnianej dyrektywy 98/34/WE. Sąd I instancji, podejmując ten wątek w ramach rozpatrywania zarzutów podniesionych w skardze odniósł się jedynie do kwestii zgodności przepisów

ustawy z art.1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE. Podkreślił, że wywody i konkluzje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wypowiadającego się w tym zakresie

za organ, nie korespondują jednak ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał uzależnił bowiem ostateczną ocenę technicznego albo nietechnicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych, w zakresie,

w jakim mogą być one zakwalifikowane do kategorii wymienionej w art.1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE, od uprzedniego ustalenia (oceny), czy te przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, tj. automatów do gier o niskich wygranych.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że Sąd I instancji nie zajmował się ustaleniem wpływu stosowania art.138 ust.1 ustawy o grach hazardowych na charakter lub sprzedaż automatów do gier. Nie podjął się przeprowadzenia istotnej i niezbędnej w tym przypadku wykładni funkcjonalnej, która wymaga odwołania się do skutków stosowania przepisu będącego przedmiotem takiej wykładni. Ustaleń dotyczących tych skutków -

nie dokonały również rozstrzygające sprawę organy administracji. Skład orzekający podkreślił, że nie chodzi w tym przypadku o ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (administracyjnej i sądowoadministracyjnej) lecz

o działanie w ramach wykładni prawa, polegające na ustaleniu, analizie i ocenie tych faktów, które pozwolą określić wpływ stosowania określonej normy prawnej na sferę stosunków prawnych i społecznych, do których ta norma się odnosi. W tym przypadku, zdaniem TSUE, chodzi o wpływ stosowanego przepisu ustawy o grach hazardowych na charakter lub sprzedaż automatów do gier. Taka wykładnia prawa nie może się więc ograniczyć do samych ocen formułowanych wyłącznie na podstawie treści normy prawnej, ani do uwzględnienia faktów powszechnie znanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że ustalenie istotnego wpływu konkretnego przepisu ustawy, powodującego ograniczenia w zakresie używania automatów, na wielkość czy zakres sprzedaży tych automatów będzie wymagało uwzględnienia wielu bezpośrednich i pośrednich czynników, nie tylko prawnych, mogących mieć takie oddziaływanie, determinujących zarówno zachowania użytkowników (grających), jak

i zachowania podmiotów urządzających gry. Zauważył też, że taki wpływ mogą mieć również przepisy ustawy, które nie były podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Ustalenie tego wpływu będzie wymagało zbadania i oceny różnorodnych i złożonych zależności pomiędzy stosowaniem konkretnego przepisu ustawy hazardowej a zachowaniami jej adresatów – urządzających gry i grających, mogących spowodować spadek popytu na automaty. Wskazał, że z sentencji wyroku TSUE wynika, co prawda, że chodzi o ustalenie potencjalnego wpływu przepisu na właściwość lub sprzedaż automatów (dyrektywa w pkt 4 art. 1 mówi o innych wymaganiach, które mogą mieć istotny wpływ na m. in. obrót produktem). Niemniej jednak, postawienie tezy o takim możliwym wpływie nie może być gołosłowne, będzie wymagało uzasadnienia, odwołania się do konkretnych przesłanek – okoliczności, które ów istotny wpływ będą uprawdopodobniały. Trybunał zalecił uwzględnienie przy ustalaniu tego wpływu, okoliczności, że ograniczeniu liczby miejsc, gdzie jest dopuszczalne prowadzenie gier towarzyszy zmniejszenie ogólnej liczby automatów, które mogą być w nich użytkowane (pkt 38) oraz rozważenie tego, czy automaty do gier o niskich wygranych mogą zostać zaprogramowane lub przeprogramowane w celu wykorzystania ich w kasynach jako automaty do gier hazardowych, co pozwoliłoby na wyższe wygrane, a więc spowodowałoby większe ryzyko uzależnienia graczy. Mogłoby to wpłynąć w sposób istotny na właściwości tych automatów (pkt 39). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydaje się oczywiste, że są to jedynie przykładowo wymienione okoliczności, które mogą mieć wpływ na poziom sprzedaży automatów. Jednocześnie mogą występować inne, które wpływ tych pierwszych będą np. niwelować.

Sąd II instancji stwierdził, że przedstawione zagadnienia decydujące o możliwości zastosowania w sprawie art. 138 ust.1 nie były przedmiotem rozważań Sądu I instancji, ani też orzekających w sprawie organów. Ocena, czy art.138 ust.1 jest przepisem technicznym, a w konsekwencji, czy mógł być w tej sprawie zastosowany, zależy

od ustalenia rodzaju i zakresu ograniczeń w używaniu automatów, będących konsekwencją jego wejścia w życie. Podkreślił, że tych ustaleń nie może dokonać, ze względów wyżej przedstawionych, Naczelny Sąd Administracyjny ani Sąd I instancji.

Wypowiadając się co do wytycznych dotyczących przeprowadzonego ponownego postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ dokonując

oceny charakteru prawnego spornych przepisów ustawy o grach hazardowych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, winien uwzględnić wykładnię pojęcia "przepisu technicznego", dokonaną w w/w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zaznaczył, że Dyrektor IC będzie miał przy tym na uwadze, że przepisy uznane za techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, zawarte w aktach prawa krajowego wymagają dopełnienia procedury informacyjnej określonej w tej dyrektywie, tzw. notyfikacji Komisji Europejskiej (art.8 dyrektywy). Niedopełnienie tego obowiązku notyfikacyjnego stanowi podstawę do przyjęcia, że nienotyfikowane przepisy krajowe są niezgodne z prawem unijnym. Ze względu na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym przepisy prawa krajowego niezgodne z prawem unijnym nie mogą być stosowane. Obowiązek niestosowania takich przepisów dotyczy nie tylko sądów, ale również wszystkich organów rozstrzygających konkretne sprawy. Zakaz stosowania przepisu będzie oznaczał niedopuszczalność wydania na jego podstawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. nie wypowiedział się na temat skutków braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega jednak wątpliwości, że do przepisów tej ustawy mogą mieć zastosowanie zasady wyżej przedstawione, a utwierdzają w tym inne orzeczenia, w których Trybunał stwierdził,

że niedopełnienie obowiązku notyfikacji, o którym mowa w art. 8 ust.1 dyrektywy 98/34/WE stanowi istotne uchybienie proceduralne, które może powodować, że odnośne przepisy techniczne nie mogą być stosowane przez sąd, a w rezultacie nie mają mocy obowiązującej wobec osób prywatnych (por. wyroki w sprawach: C-303/04, C-433/05).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odniesienie się przez organ do zasadniczej w tej sprawie kwestii, to jest rozstrzygnięcie technicznego, bądź nietechnicznego charakteru przepisu art.138 ust.1 ustawy o grach hazardowych stanowi niejako warunek wstępny oceny zasadności pozostałych podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, w szczególności dotyczących naruszenia przez organy i Sąd I instancji prawa wspólnotowego oraz Konstytucji RP. Merytoryczna ocena zarzutów uchybienia zasadom ochrony praw słusznie nabytych, ochrony interesów w toku, zaufania obywateli do państwa, przyzwoitej legislacji, swobody przedsiębiorczości, czy też swobody świadczenia usług, na obecnym etapie postępowania byłaby przedwczesna. Dopiero bowiem rozstrzygnięcie (ustalenie), we wskazany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej sposób, podstawowej w rozpoznawanej sprawie kwestii spornej, odnoszącej się do charakteru art. 138 ust.1 ustawy o grach hazardowych, wobec konsekwencji tego ustalenia dla możliwości stosowania tego przepisu, będzie mogło stanowić podstawę formułowania ocen dotyczących ewentualnych innych naruszeń prawa.

Dyrektor IC rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] lipca 2013r.

umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] września 2009r., w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach

o niskich wygranych na terenie województwa udzielonego przez Dyrektora IS decyzją z dnia [...] maja 2004r., z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

We wniesionym na powyższe orzeczenie odwołaniu strona wniosła o jego uchylenie i merytoryczne rozpoznanie wniosku z dnia [...] września 2009r. Zarzuciła naruszenie art.208 §1 Ordynacji podatkowej w zw. z art.153 ustawy z dnia 30.08.2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez oczywiście bezzasadne umorzenie postępowania mimo całkowitego braku realizacji wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyroku z dnia 21 lutego 2013r. bezwzględnie wiążących organ celny w niniejszej sprawie.

Po analizie akt sprawy Dyrektor IC utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W motywach, w pierwszej kolejności organ wskazał na treść art.129 ust.1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010r. z której wynika, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Następnie, nawiązując do akt sprawy, wskazał na decyzję z dnia [...] maja 2004r. mocą której Dyrektor IS udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa na okres

6 lat (do dnia 28 maja 2010r.) oraz na wniosek strony o przedłużenie w/w zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa, w którym za podstawę swoich żądań Spółka powołała art.36 ust.3 i ust.4 w związku z ust.1, w zw. z art.35 ust.1 i art.32 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.).

Organ odwoławczy zaznaczył, że wniosek ten pierwotnie został przez Dyrektora IC rozpatrzony negatywnie, a na skutek prawomocnego wyroku NSA z dnia 21 lutego 2013r. wpłynął on ponownie do niego wraz z aktami przekazanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.

Za zasadne Dyrektor IC uznał przyjęcie przez organ I instancji poglądu, że z uwagi na fakt, że z dniem 28 maja 2010r. wygasło zezwolenie, o którego przedłużenie ważności występowała strona, niemożliwym jest wydanie w tym dniu merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W jego ocenie, brak jest podstaw prawnych do przedłużenia terminu (tu: terminu ważności zezwolenia), który już upłynął.

Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, że do wygaśnięcia pierwotnego zezwolenia doszło na skutek działania organu celnego, który dotąd sprawę prowadził sprzecznie

z prawem, co Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie mu wytknął, uchylając decyzje organu wydane w obu instancjach, Dyrektor IC wskazał, że w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010r. pierwotne rozstrzygnięcia Dyrektora IC zostały w 2010r. zaakceptowane przez Sąd I instancji, jako zgodne z prawem. Zaznaczył też, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy powinno być poprzedzone realizacją wytycznych Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012r. zawartych w wyroku

w połączonych sprawach C -213/11, C - 214/11 i C -217/11, które nie istniały i nie były znane ani Dyrektorowi IC, ani Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. w chwili rozstrzygania przez Dyrektora IC i ten Sąd.

Organ nie zgodził się także z twierdzeniem strony, że zaistniały i bezsporny fakt wygaśnięcia, z dniem 28 maja 2010r. zezwolenia, o przedłużenie którego Spółka się ubiegała, nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem w opozycji do tego stanowiska stoją ogólne zasady postępowania podatkowego określone miedzy innymi

w art.120 i art.125 Ordynacji podatkowej, zasady praworządności i szybkości postępowania, jak też zastosowana przez organ I instancji norma art.208 Ordynacji podatkowej nakazująca umorzenie postępowania, które stało się bezprzedmiotowe

z jakiegokolwiek powodu.

Zdaniem Dyrektora IC, ponieważ jednoznacznie doszło do wygaśnięcia pierwotnego zezwolenia, to należało się zgodzić z organem I instancji, że niemożliwym jest dalsze prowadzenie postępowania i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie przedłużenia terminu, który upłynął 3 lata wcześniej.

Kończąc, organ odwoławczy wskazał, że wobec braku możliwości dalszego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie zbędnym było prowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, w tym gromadzenia i analizowania dowodów realizujących wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż godziłoby to zarówno w powyższe ogólne zasady postępowania, jak i sprzeczne byłoby to

z ekonomiką postępowania.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz poprzedzające je - wydane w I instancji. Zarzuciła rażące naruszenie art.233 §1 pkt 1)

w zw. z art.208 §1 Ordynacji podatkowej w zw. z art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270.- zw. dalej: p.p.s.a.), poprzez oczywiście bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowania jako rzekomo bezprzedmiotowe, mimo całkowitego, oczywistego braku realizacji wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyroku z dnia 21 lutego 2013r. bezwzględnie wiążących organ celny

w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ nie zmieniając prezentowanej dotychczas argumentacji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei, z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 §1 p.p.s.a.).

Skład orzekający w niniejszej sprawie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji

w oparciu o wyżej wskazane zasady, stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora IC utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez ten organ w pierwszej instancji - z dnia [...] lipca 2013r., którą umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] września 2009r.

w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie

gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa, udzielonego przez Dyrektora IS decyzją z dnia [...] maja 2004r. - z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Okolicznością, która ma znamienne znaczenie dla oceny wydanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem jest fakt, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 21 lutego 2013r. uchylił zarówno orzeczenie tutejszego sądu z dnia

14 października 2010r., jak też obie decyzje wydane w toku instancji (tj. z dnia [...] maja 2010r. i poprzedzającą ją - z dnia [...] stycznia 2010r. ).

Taki stan rzeczy oznacza, że przy ponownym rozpoznaniu skargi ma zastosowanie regulacja z art.153 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Koniecznym jest podkreślenie, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Podobny pogląd wyraził NSA

w wyroku z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10 (LEX nr 1104099),

w którym stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu

w pełnym zakresie.

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Z takim stanem rzeczy w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia.

Nawiązując więc do powołanego powyżej wyroku należy przypomnieć, że Naczelny

Sąd Administracyjny stwierdził, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia zastosowanych w sprawie przepisów o grach hazardowych, a w szczególności art.138 ust.1 w związku z art.1 pkt 2 dyrektywy 98/34 nie jest prawidłowa. Wskazał, że Sąd

I instancji oceniając je w aspekcie tego ostatniego przepisu nie uwzględnił treści art.1 pkt 11 tej dyrektywy, w którym określono kryteria konstytuujące pojęcie "przepisu technicznego" i w konsekwencji nie wziął pod uwagę tych kryteriów, które uznał za miarodajne Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 lipca 2012r., wydanym w połączonych sprawach C – 213/11, C – 214/11 i C – 217/11. Omówił przedmiotowe orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zaznaczył, że Sąd I instancji nie zajmował się ustaleniem wpływu stosowania art.138 ust.1 ustawy o grach hazardowych na charakter lub sprzedaż automatów do gier. Nie podjął się przeprowadzenia istotnej i niezbędnej w tym przypadku wykładni funkcjonalnej, która wymaga odwołania się do skutków stosowania przepisu będącego przedmiotem takiej wykładni. Ustaleń dotyczących tych skutków - nie dokonały również rozstrzygające sprawę organy administracji.

Podkreślił, że przedstawione przez niego zagadnienia decydujące o możliwości zastosowania w sprawie art. 138 ust. 1 nie były przedmiotem rozważań Sądu I instancji, ani też orzekających w sprawie organów. Ocena, czy art.138 ust.1 jest przepisem technicznym, a w konsekwencji, czy mógł być w tej sprawie zastosowany, zależy

od ustalenia rodzaju i zakresu ograniczeń w używaniu automatów, będących konsekwencją jego wejścia w życie. Zaznaczył, że tych ustaleń nie może dokonać, ze względów wyżej przedstawionych, Naczelny Sąd Administracyjny ani Sąd I instancji.

Formułując zalecenia dla organu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dokonując

w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy oceny charakteru prawnego spornych przepisów ustawy o grach hazardowych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, powinien on uwzględnić wykładnię pojęcia "przepisu technicznego", dokonaną

w powołanym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Organ będzie musiał mieć na uwadze, że przepisy uznane za techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, zawarte w aktach prawa krajowego wymagają dopełnienia procedury informacyjnej określonej w tej dyrektywie, tzw. notyfikacji Komisji Europejskiej (art.8 dyrektywy). Niedopełnienie tego obowiązku notyfikacyjnego stanowi podstawę do przyjęcia, że nienotyfikowane przepisy krajowe są niezgodne z prawem unijnym. Ze względu na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym przepisy prawa krajowego niezgodne z prawem unijnym nie mogą być stosowane. Obowiązek niestosowania takich przepisów dotyczy nie tylko sądów, ale również wszystkich organów rozstrzygających konkretne sprawy. Zakaz stosowania przepisu będzie oznaczał niedopuszczalność wydania na jego podstawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lipca 2012r. nie wypowiedział się

na temat skutków braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Stwierdził jednakże, że nie ulega wątpliwości, że do przepisów tej ustawy mogą mieć zastosowanie zasady wyżej przedstawione, w czym utwierdzają inne orzeczenia,

w których Trybunał wskazał, że niedopełnienie obowiązku notyfikacji, o którym mowa

w art.8 ust.1 dyrektywy 98/34/WE stanowi istotne uchybienie proceduralne, które może powodować, że odnośne przepisy techniczne nie mogą być stosowane przez sąd,

a w rezultacie nie mają mocy obowiązującej wobec osób prywatnych (por. wyroki

w sprawach: C-303/04, C-433/05).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że odniesienie się przez organ do zasadniczej w tej sprawie kwestii, to jest rozstrzygnięcie technicznego, bądź nietechnicznego charakteru przepisu art.138 ust.1 ustawy o grach hazardowych

stanowi niejako warunek wstępny oceny zasadności pozostałych podniesionych

w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, w szczególności dotyczących naruszenia przez organy i Sąd I instancji prawa wspólnotowego oraz Konstytucji RP. Merytoryczna ocena zarzutów uchybienia zasadom ochrony praw słusznie nabytych, ochrony interesów

w toku, zaufania obywateli do państwa, przyzwoitej legislacji, swobody przedsiębiorczości, czy też swobody świadczenia usług, na obecnym etapie postępowania byłaby przedwczesna. Dopiero bowiem rozstrzygnięcie (ustalenie), we wskazany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej sposób, podstawowej

w rozpoznawanej sprawie kwestii spornej, odnoszącej się do charakteru art.138 ust.1 ustawy o grach hazardowych, wobec konsekwencji tego ustalenia dla możliwości stosowania tego przepisu, będzie mogło stanowić podstawę formułowania ocen dotyczących ewentualnych innych naruszeń prawa.

Rozpatrując niniejszą sprawę, nie sposób pominąć jeszcze jednego nader ważkiego jej aspektu - stan faktyczny i prawny sprawy rozpatrywanej obecnie jest taki, jaki był w momencie orzekania przez organy, Sąd I instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Bezspornym jest, że jednym z jego istotnych elementów była i jest data wygaśnięcia zezwolenia, które ma być przedłużone. Tym samym, trudno przyjąć odmienną tezę, niż ta, że sąd II instancji orzekając w 2013r. musiał znać przedmiotową okoliczność. To w takim, a nie innym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny sformułował dla organu w uzasadnieniu swojego wyroku jednoznaczne zalecenia

i wskazówki, co do sposobu przeprowadzenia sprawy w powtórnym postępowaniu.

Powyższe, czyni słusznym zarzut Spółki, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ nie spróbował nawet odnieść się do owych bezwzględnie wiążących go zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, ignorując je całkowicie. Zdaniem składu orzekającego, Dyrektor IC bezpodstawnie przyjął w okolicznościach niniejszej sprawy, że właściwa dla jej zakończenia jest procedura umorzenia postępowania, z uwagi na fakt, że nie istnieje przedmiot postępowania o przedłużenie ważności zezwolenia, bowiem to uprawnienie wygasło.

Przytoczonego stanowiska Dyrektora IC, uzasadniającego umorzenie postępowania

w przedmiocie rozpoznania wniosku Spółki, nie sposób podzielić. Podobnie, jak twierdzeń zawartych w końcowych motywach rozstrzygnięcia organu, odwołujących się do zbędności prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, w tym gromadzenia i analizowania dowodów realizujących wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż godziłoby to zarówno w powyższe ogólne zasady postępowania, jak i sprzeczne byłoby to z ekonomiką postępowania.

Zwrócić też należy uwagę, że strona wniosek o przedłużenie zezwolenia wniosła

w przewidzianym prawem terminie ( stosownie do treści art.36 ust. 3 i ust.4 ustawy

z dnia 29 lipca 1992r. o grach i zakładach wzajemnych) tj. dnia 11 września 2009r.,

a więc na 8 miesięcy przed upływem terminu ważności zezwolenia, które miało być przedłużane.

Zważywszy na powyższe, dokonując określonej ustawą kontroli rozstrzygnięć organów w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że brak było podstaw

do umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, jak też, że prowadzone przez organ postępowanie administracyjne jest obarczone wadą wynikającą z nieuwzględnienia w całości oceny prawnej i wskazań zawartych

w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Organ II instancji rozpoznając ponownie sprawę powinien uwzględnić wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego i merytorycznie rozpoznać sprawę, a więc dokonać również oceny charakteru prawnego przepisów ustawy o grach hazardowych

z uwzględnieniem wykładni pojęcia "przepisu technicznego", dokonanej w powołanym powyżej wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Z przedstawionych powyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł zaś na podstawie art.200 tej ustawy.