Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 45/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2006r. przy udziale sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Starosta Powiatu W., przyjmując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 40 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252) i art. 6 pkt 15 lit. b, art. 6c ust. 2 pkt 1, art. 23, art. 37k ust.1 pkt 2 i art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił przyznania B. S. prawa do świadczenia przedemerytalnego.

W uzasadnieniu podał, że strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu [...]r., jednocześnie wnosząc o przyznanie świadczenia przedemerytalnego przy uwzględnieniu stałej pracy w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. w gospodarstwie rolnym A. P., w oparciu o zeznania świadków.

Wskazał dalej, że strona dołączyła do akt sprawy zaświadczenia wydane przez Urząd Gminy w K. Z. z dnia [...]r. potwierdzające fakt, iż w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. A. P. był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. Z. i we wsi S., gmina K. Z. o powierzchni łącznej [...]ha. Organ ustalił, na podstawie karty rejestracyjnej i załączników do niej, że strona legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku w wymiarze [...] lat [...] miesięcy i [...] dni i że w chwili rejestracji B. S., urodzona w dniu [...]r., ukończyła [...] lat. W okresie poprzedzającym rejestrację w Urzędzie Pracy strona zatrudniona była jako pielęgniarka w Zakładzie Opieki Zdrowotnej, przy ulicy O. [...] we W. i że stosunek pracy rozwiązany został na zasadzie porozumienia stron w związku z likwidacją stanowiska pracy, tj. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 884 ze zm.).

Wskazał, iż podstawę do zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym przy ustalaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego określają przepisy emerytalno-rentowe, a także przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Warunkiem mającym decydujący wpływ na zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym jest spełnienie przesłanek zawartych w definicji domownika, podanej w przepisie art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, że domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat życia, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Ponadto wskazał, iż w złożonym w dniu [...]r. oświadczeniu B. S. podała, że właściciel gospodarstwa A. P. był zaprzyjaźnionym z jej rodziną starszym człowiekiem, wymagającym wsparcia i pomocy.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że gospodarstwo rolne A. P. było położone w tej samej miejscowości, w której zamieszkiwała strona i oddalone było o około [...] m od miejsca jej zamieszkania oraz, że rodzina A. P. była stronie bardzo bliska i służyła jej wsparciem i pomocą w zdobyciu wykształcenia. Organ pierwszej instancji powołał się także na oświadczenie B. S., w którym wyjaśniła, że trudna sytuacja materialna, w jakiej się znalazła oraz chęć kształcenia, wiążąca się ze stosownymi kosztami, zmusiły ją do pracy w gospodarstwie rolnym A. P.. Z powyższego organ wywiódł, iż praca strony w gospodarstwie rolnym sąsiada miała charakter odpłatny, co wyklucza możliwość zaliczenia strony do kręgu domowników rolnika.

Organ pierwszej instancji nie uznał zeznań świadków powołanych na okoliczność zaliczenia wnioskowanego okresu pracy (od dnia [...]r. do dnia [...]r.) w gospodarstwie rolnym za wiarygodne stwierdzając, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek zawartych w definicji domownika także z tego powodu, że nie była członkiem najbliższej rodziny rolnika i nie była z nim związana więzami osobistymi oraz, że w gospodarstwie rolnym A. P.były osoby, z rodziny, mogące świadczyć pracę w tym gospodarstwie.

W uzasadnieniu decyzji zwrócono również uwagę na to, iż strona, w spornym okresie, uczęszczała do Liceum Medycznego w D., które ukończyła w dniu [...]r., a szkoła ta była położona w odległości [...] km od miejsca zamieszkania strony.

Organ pierwszej instancji wyraził pogląd, że osoby uczące się w szkołach położonych w innych miejscowościach niż gospodarstwo rolne nie wykonują stałej w nim pracy, ponieważ ich stałym zajęciem jest nauka w szkole, zaś ewentualna pomoc sąsiedzka świadczona przez stronę nie może zostać uznana za pracę podlegającą ubezpieczeniu rolniczemu.

Na potwierdzenie swojego stanowiska organ pierwszej instancji powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2001r. sygn. akt II UKN 466/00 (OSNP 2003/7/186), zgodnie z którym: "za przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym wymienione w art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) uważa się okresy wykonywania pracy na takich warunkach, jakie po tym dniu dawałyby podstawę do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników".

Z powyższego, zdaniem tego organu wynika, że praca w gospodarstwie rolnym sąsiada mająca charakter pomocy nie może zostać zaliczona do okresu uprawniającego do uzyskania emerytury, a tym samym B. S. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego wynikających z art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), ponieważ nie posiada okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego 30 lat.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, B. S. złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż w oświadczeniu złożonym w dniu [...]r. nie opisała trudnej sytuacji materialnej swej rodziny oraz tego, iż z M. i A. P. jej rodzinę łączyły więzy przyjaźni i powinowactwa. Wyjaśniła, że jej dziadek ze strony matki był powinowatym M. P.. Opisała szczegółowo sytuację, w jakiej ówcześnie znajdowała się jej rodzina. Zaznaczyła, że rodzina P. pomagała przetrwać im trudne chwile. Podała, że w okresie, gdy mieszkała na terenie gospodarstwa A. P. traktowana była jak członek rodziny, osoba bliska. Do jej obowiązków należało prowadzenie domu i wykonywanie wszystkich prac w gospodarstwie rolnym.

Ponadto oświadczyła, że była traktowana jak domownik, posiadała przywileje, jakie przysługują członkowi rodziny oraz, że A. P. zapewniał jej pomoc materialną w postaci przyborów szkolnych i książek oraz innych niezbędnych rzeczy, których potrzebowała w okresie nauki.

Podniosła także, iż Starosta bezzasadnie przyjął, że jej codzienna praca w gospodarstwie była pracą wykonywaną odpłatnie, czego jak stwierdziła, nie można wywnioskować z jej oświadczeń, ani z zeznań świadków.

Wskazała na fakt, iż we wnioskowanym okresie nie było nikogo z najbliższej rodziny A. P., kto byłby skłonny pomagać mu w prowadzeniu gospodarstwa. Dopiero pod koniec wnioskowanego okresu pomocy A. P. w prowadzeniu gospodarstwa udzieliła jego wnuczka, która w chwili obecnej to gospodarstwo prowadzi.

Ponadto strona dokładnie opisała w odwołaniu jak wyglądał jej każdy dzień pracy w gospodarstwie A. P..

W konkluzji podniosła, że wnosi o uchylenie wydanej decyzji, jako krzywdzącej i przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 37k ust. 1, art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252) oraz art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podał, że B.S. ur. [...] r. zarejestrowała się w dniu [...]r. w PUP we W. nabywając prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres nieprzekraczający [...] miesięcy. Przed rejestracją w Urzędzie Pracy zatrudniona była w Zakładzie Opieki Zdrowotnej [...]we W. w okresie od [...]r. do [...]r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Stosunek pracy rozwiązany został z przyczyn nie dotyczących pracowników w związku z likwidacją stanowiska pracy, na podstawie porozumienia stron, tj. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 884 ze zm.). W dniu rozwiązania stosunku pracy strona miała ukończone [...] lat i legitymowała się [...] letnim [...]miesięcznym i [...] dniowym okresem uprawniającym do emerytury.

Wnioskiem z dnia [...]r. strona zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego przy uwzględnieniu stałej pracy w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. w gospodarstwie rolnym A. P., w oparciu o oświadczenie własne i zeznania świadków. Dołączyła do akt sprawy zaświadczenia wydane przez Urząd Gminy w K.Z. z dnia [...]r. potwierdzające fakt, iż w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. A. P. był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. Z. i we wsi S., gmina K. Z. o powierzchni łącznej [...]ha.

Rozpatrując wniosek organ I instancji odmówił stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Nie uznał bowiem wnioskowanego przez stronę okresu pracy w gospodarstwie rolnym. W ocenie tego organu strona nie spełnia definicji domownika. Przyjął bowiem, że praca świadczona przez stronę w gospodarstwie rolnym miała charakter odpłatny. Zeznania świadków ocenił jako niewiarygodne. Argumentując swoje stanowisko podał, że B. S. nie była członkiem rodziny A. P., który miał sześcioro własnych dzieci. Organ zauważył, że aktualnie prowadzone jest postępowanie spadkowe po A. P. a użytkownikami pozostałego po nim gospodarstwa rolnego są wnuki A. P. - A. P. i G. F.. Świadczyć ma to, zdaniem organu odwoławczego, że to członkowie licznej rodziny A. P. pomagali po śmierci jego żony, która zmarła w [...]r. w pracach w gospodarstwie, a zatem nie zachodziła potrzeba świadczenia pracy w gospodarstwie sąsiada przez B. S..

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:

1. osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny;

2. do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub

3. do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub

4. do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 24 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 1994r. Nr 1, poz. 1, z 1995r. Nr 87, poz. 435, z 1996r. Nr 5, poz. 34, z 1997r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000r. Nr 48, poz. 550).

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, że strona nie spełnia jednego z warunków do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego bowiem do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie posiadała co najmniej 30 letniego okresu uprawniającego do emerytury.

Mając powyższe na względzie utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji.

W skardze na tę decyzję B. S. podtrzymała zarzuty i twierdzenia zawarte w odwołaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wskazała, że praca w gospodarstwie rolnym A. P. miała charakter pracy zadaniowej. Głównym jej zajęciem było oporządzanie inwentarza przez średnio [...]do [...] godzin dziennie we wszystkie dni tygodnia, a w okresie letnim również praca w polu. Zaznaczyła, że w okresie intensywnych prac polowych (żniwa, wykopki) od czerwca do września, praca w gospodarstwie zaczynała się o świcie, a kończyła o zmierzchu. Podała, że praca była wykonywana codziennie, była pracą stałą w pełnym wymiarze czasu pracy, co potwierdzają zeznania świadków. Zarzuciła, iż negatywna ocena wiarygodności zeznań świadków przez organy orzekające jest bezpodstawna i nie została poparta rzeczową argumentacją.

Wskazała również, że rodzina A. P. prowadziła własne gospodarstwo rolne, a jej członkowie pracowali także zawodowo i nie mieli możliwości pomagać w gospodarstwie rolnym A. P.. Oświadczyła, że łączenie nauki ze stałą, codzienną pracą było możliwe. Podała, że A. P. zmarł w [...]r. Wiele osób będących świadkami jej pracy w gospodarstwie rolnym A. P. także zmarło, zaś osoby potwierdzające fakt tej pracy są obecnie w podeszłym wieku.

Powołując się na powyższe wniosła o uwzględnienie okresu pracy w gospodarstwie A. P..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 omawianej ustawy. Kontrola ta obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 listopada 1997r. sygn. akt II UKN 318/97 (OSNP 1998/16/491) "w myśl przepisu art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń, uwzględnia się również okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r., traktując je tak jak okresy składkowe. Oznacza to, że okresy takie uwzględniane są tylko wtedy, gdy spełnione zostały rygory wymagane dla okresów składkowych, w tym i ten ustanowiony w przepisie art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 października 1991r. Przepis ten zezwala na uznanie za okresy składkowe okresów przypadających przed dniem wejścia w życie ustawy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne, albo za które nie było obowiązku opłacania takich składek, w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. Pracę w gospodarstwie można uwzględnić na podstawie art. 5 ustawy o rewaloryzacji tylko wtedy, gdy była ona wykonywana w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy (...)".

W wyroku z dnia 3 lipca 2001r. sygn. akt II UKN 466/00 Sąd Najwyższy dokonując wykładni powyższego przepisu prawa wskazał, że: "przepis ten pozwala na uwzględnienie okresów ubezpieczenia społecznego rolników, obejmującego również domowników, a także okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim domowników rolnika, przypadających w czasie, kiedy nie funkcjonowało ubezpieczenie społeczne rolników. Przepis ten nie zawiera definicji prowadzenia gospodarstwa rolnego (na przykład w zakresie jego obszaru) ani definicji pracy w gospodarstwie rolnym. Jednakowe traktowanie okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z okresami, kiedy ubezpieczenie to nie funkcjonowało, oznacza, że przepis dotyczy prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim na takich zasadach, na jakich zostało ono objęte ubezpieczeniem społecznym rolników. W przepisach regulujących ubezpieczenie społeczne rolników należy szukać definicji gospodarstwa rolnego, osoby prowadzącej gospodarstwo rolne i osoby wykonującej pracę w gospodarstwie rolnym. Za wymienione w art. 5 pkt 2 przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym, uważa się okresy wykonywania pracy na takich warunkach, jakie po dniu 1 stycznia 1983r. dawałyby podstawę do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników". Dalej Sąd zważył, iż: "stała praca w gospodarstwie rolnym nie polega na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, co ze względu na rozmiar gospodarstwa lub rodzaj produkcji rolnej może nie być w pewnych

okresach konieczne, lecz polega na gotowości do wykonania pracy rolniczej, jeżeli sytuacja tego wymaga. Dlatego wymogiem jest zamieszkiwanie w pobliżu gospodarstwa rolnego, co zapewnia dyspozycyjność osoby pracującej w gospodarstwie."

Zdaniem Sądu Najwyższego, gdy praca w gospodarstwie rolnym świadczona była przed dniem 1 stycznia 1983r. w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy i po ukończeniu 16 roku życia, to: "przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się ten okres także, gdy przypadał w czasie wakacji szkolnych (art. 10 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 lit. a ustawy o emeryturach i rentach)" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2000r. sygn. akt II UKN 155/00, OSNP 2002/16/394).

W uzupełnieniu powyższego należy wskazać na przepis art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie domownika, w myśl którego jest nim osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat życia, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Z poczynionych w sprawie przez organy decyzyjne ustaleń wynika, że B.S. w dniu [...]r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie pracy we W., nabywając prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres nieprzekraczający [...] miesięcy. Przed dokonaniem rejestracji zatrudniona była w Zakładzie Opieki Zdrowotnej, we W., a stosunek pracy rozwiązany został na zasadzie porozumienia stron w związku z likwidacją stanowiska pracy, tj. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W dniu rozwiązania stosunku pracy strona miała ukończony [...] rok życia i legitymowała się okresem uprawniającym do emerytury w wymiarze [...] lat [...] miesięcy i 20 dni. W dniu rejestracji B. S. wniosła o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, domagając się zaliczenia do okresu uprawniającego do emerytury okresu stałej pracy w gospodarstwie rolnym A. P. od [...]r. do [...]r. Do wniosku dołączyła oświadczenie własne, zeznania świadków K. W. i H. P., a także zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy w K. Z. potwierdzające fakt, iż A. P. był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. Z. (gmina K. Z.) i we wsi S. (gmina Z. Ś.).

Organ pierwszej instancji nie uznał wnioskowanego przez stronę okresu pracy w gospodarstwie rolnym A. P. ze względu na to, że nie spełniała ona przesłanek zawartych w definicji domownika, zawartej w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników gdyż, zdaniem organu, świadczenie przez stronę pracy w niniejszym gospodarstwie miało charakter odpłatny. Organ ocenił zeznania świadków powołanych na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym A. P. za niewiarygodne. Uznał, że na ich podstawie nie można zaliczyć wnioskowanego okresu, tj. od dnia [...]r. do dnia [...]r. do okresu pracy uprawniającego do emerytury, od którego zależy przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wjaśnił, iż B. S. nie była członkiem rodziny A. P., który miał własną, liczną rodzinę. Ustalił także, iż po śmierci wyżej wymienionego, użytkownikami gospodarstwa zostały jego wnuki - A. P. i G. F. oraz, że prowadzone jest postępowanie spadkowe. Według organu pierwszej instancji powyższe świadczyć ma o tym, że członkowie rodziny A. P. pomagali mu w prowadzeniu gospodarstwa po śmierci żony, a zatem nie zachodziła potrzeba pomocy ze strony B. S.. Ponadto organ ten wskazał na to, iż w spornym okresie strona uczęszczała do Liceum Medycznego w D., oddalonego od jej miejsca zamieszkania o około [...] km, co świadczyć ma o tym, że nie mogła we wnioskowanym okresie pracować w gospodarstwie rolnym A. P..

Organ odwoławczy, ponownie badając sprawę, uznał zeznania świadków K. W. i H. P. za niewiarygodne i nie uwzględnił ich. Według organu drugiej instancji A. P. i B. S. mogły łączyć dobrosąsiedzkie stosunki i w ramach pomocy sąsiedzkiej mogła ona pracować w gospodarstwie wyżej wymienionego. Uznał, że w sytuacji, gdy rodzina A. P. była liczna, niemożliwym było, aby jej członkowie nie udzielali mu pomocy w pracach w gospodarstwie.

Ponadto organ odwoławczy uznał, że trudna sytuacja rodzinna strony w spornym okresie była powodem podejmowania przez nią dodatkowych prac w celu uzyskania dochodów mogących zasilić budżet rodzinny. Wskazał również na fakt, iż uczęszczanie do szkoły oddalonej o [...] km od miejsca zamieszkania, wyklucza możliwość świadczenia pracy o charakterze stałym i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Z wyjaśnień skarżącej zawartych zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wynika z kolei, że trudna sytuacja materialna, w jakiej się znalazła oraz chęć kształcenia, związana z kosztami, zmusiły ją do pracy w gospodarstwie rolnym A. P.. B. S. podniosła, że gdy mieszkała w niniejszym gospodarstwie traktowana była jak członek rodziny, osoba bliska, a do jej obowiązków należało prowadzenie domu i prace w gospodarstwie. Oświadczyła, iż posiadała przywileje, jakie przysługują członkowi rodziny i że A. P. zapewniał jej pomoc materialną w postaci przyborów szkolnych, książek i innych rzeczy, niezbędnych w trakcie nauki w szkole.

Mając na względzie z jednej strony stanowisko Sądu Najwyższego co do możliwości zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia świadczonej przed dniem 1 stycznia 1983 r. w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, także w czasie wakacji szkolnych oraz pojęcie domownika w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uznać należy, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, że organy decyzyjne nie dokonały wszechstronnej, zgodnej z wymogami art. 80 kpa oceny tego materiału. Nie wyjaśniły też istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności jaki był status skarżącej w okresie jej pracy w gospodarstwie rolnym A. P.. Dokonana przez organy decyzyjne ocena wskazanych przez stronę dowodów jest wybiórcza i niepełna. Narusza zatem przepis art. 80 kpa. Przedwcześnie organy przyjęły, mając na względzie oświadczenie strony co do tego, że A. P. pomagał jej w zdobyciu wykształcenia, zapewniał jej pomoc materialną w postaci przyborów szkolnych, książek i innych rzeczy, niezbędnych w trakcie nauki w szkole, że praca wykonywana przez nią w gospodarstwie rolnym A. P. miała charakter odpłatny. Zważyć bowiem należy, że jak wskazała skarżąca A. P. był spowinowacony z jej rodziną. Ona sama była dla niego osobą bliską. Udzielanie jej w tej sytuacji pomocy przez A. P. w postaci zakupu książek, przyborów szkolnych, czy innych potrzebnych jej rzeczy nie przesądza o odpłatnej pracy w jego gospodarstwie rolnym. Zważyć również należy, że będący rolnikami rodzice też świadczą swoim uczącym się dzieciom, w takiej jak ta sytuacji, pomocy takiej, jaką świadczył skarżącej A. P. i nie ulega wątpliwości, że praca dziecka rolnika wykonywana w tych warunkach nie ma charakteru odpłatnego. Przyjęte w tej sytuacji przez organy decyzyjne założenie, że w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. B. S. nie była domownikiem A.P. w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników było przedwczesne.

W niniejszej sprawie organy decyzyjne wskutek błędnej wykładni przepisów prawa będących podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji nie wyjaśniły, czy skarżąca wykonywała pracę w gospodarstwie rolnym A. P. w okresie pobierania nauki w szkole oddalonej od jej miejsca zamieszkania i położenia gospodarstwa rolnego A. P. o około [...] km, a także w czasie ferii i wakacji szkolnych w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy.

W tej sytuacji Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzji zostały podjęte z naruszeniem zarówno wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Organy obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego przez brak wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów (art. 80 kpa) oraz niewyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych (art. 7 i art. 77 kpa). Powyższe uchybienia skutkowały konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Przy ponownym rozpatrzeniu organy decyzyjne mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum przeprowadzą wszechstronne postępowanie wyjaśniające na okoliczność statusu skarżącej w gospodarstwie rolnym skarżącej, wykonywania przez nią pracy w gospodarstwie rolnym A. P. w okresie pobierania nauki od [...]r. do [...]r., w tym w czasie ferii i wakacji szkolnych, oraz charakteru i wymiaru tej pracy, a następnie ocenią, czy w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy, okres wykonywanej przez skarżącej pracy w gospodarstwie rolnym A. P. można i jakim rozmiarze zaliczyć do okresu uprawniającego do emerytury.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w wyroku.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej charakter. Decyzja ta bowiem jest decyzją odmowną w związku z czym nie nosi cech wykonalności.