Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 136/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 103 ust. 2, art. 104 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt

1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej "k.p.a.") odwołania H. S. (dalej: "skarżący") od decyzji z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] wydanej przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji") na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61, art. 104 ust. 3 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 punkt 16, art. 60, art. 62 ust. 2, art. 63, art. 110 ust. 7-8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 k.p.a. orzekł o ustaleniu odpłatności H. S. za pobyt ojca – J. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] [...] i [...] w R. (dalej: "DPS"), w okresie od [...] września 2010 r. do [...] listopada 2011 r. w kwocie [...] zł. Orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ I instancji wskazał, iż J. S. został skierowany do DPS decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., a następnie umieszczony w nim [...] marca 2009 r. na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. Powołując art. 60 ust. 1 u.p.s. podniósł, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, który we wskazanej wyżej placówce został ustalony w poszczególnych okresach w następujących kwotach tj.: III 2010-III 2011 –[...]zł (zarządzenie Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r.); IV 2011 – do nadal [...] zł (zarządzenie Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r.).

Organ I instancji wyjaśnił, iż ojciec skarżącego przebywa w DPS w okresie od [...] marca 2009 r. i ponosi miesięczną opłatę za pobyt w wysokości 70% posiadanego dochodu, tj. [...] zł (od [...] września 2010 r. do [...] listopada 2011 r.). Wpłacana przez niego kwota nie pokrywała jednak całości kosztów jego pobytu w DPS.

Organ I instancji wskazał m.in., iż na podstawie art. 61 u.p.s. obowiązek wnoszenia opłat związanych z pobytem w domu pomocy społecznej mają: mieszkaniec domu, jego małżonek, zstępni przed wstępnymi i gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Małżonek, zstępni oraz wstępni ponoszą odpłatność zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s.

W przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez ww. osoby, opłaty te zastępczo ponosi gmina, której przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (art. 61 ust. 3 u.p.s.).

Jednocześnie organ I instancji ustalił, iż osobami zobowiązanymi do uiszczania odpłatności za pobyt J. S. w DPS, stosownie do art. 61 ust. 1 punkt 2 u.p.s. są: córka K. M. oraz synowie M. S. oraz H. S. (tj. skarżący), który prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nadto ustalił, iż ww. osoby przekroczyły kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2 u.p.s. Wskazał, iż K. M. ma ustaloną odpłatność za pobyt ojca w DPS w kwocie [...] zł za okres od [...] września 2010 r. do [...] kwietnia 2011 r. oraz za okres od [...] maja 2011 r. do [...] listopada 2011 r. stosownie do decyzji z dnia [...] października 2012 r. Natomiast M. S. ma ustaloną odpłatność za pobyt ojca J. S. w DPS w wysokości [...] zł za okres od [...] marca 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. na mocy decyzji z dnia [...] września 2010 r., którą uregulował, a w dniu [...] listopada 2010 r. zawarł z Gminą Miasta R., na mocy art. 103 ust. 2 u.p.s. umowę na kwotę [...] zł miesięcznie tytułem odpłatności za pobyt ojca w DPS. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż skarżący miał ustaloną odpłatność za pobyt ojca w DPS w wysokości [...] zł za okres od [...] marca 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. na mocy decyzji z dnia [...] września 2010 r. znak:[...], podtrzymaną decyzją SKO z dnia [...] grudnia 2010 r.[...]. Skarżący wniósł jednak skargę na decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 grudnia 2011 r. (powinno być 4 października 2011 roku) (sygn. akt VIII SA/Wa 221/11) uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2010 r.

Organ I instancji wskazał, iż sytuację dochodową osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego skarżącego ustalił z urzędu w związku z odmową przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nadto wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. znak : [...] o skierowaniu J. S. do DPS na pobyt stały oraz ustaleniu odpłatności w DPS w kwocie [...] zł miesięcznie. Dlatego też zostało umorzone jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt ojca J. S. w DPS w okresie od [...] września 2010 r. do [...] listopada 2011 r. (decyzja z dnia [...] marca 2012 r. znak:[...]). Następnie Kolegium decyzją z [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. oraz o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej dnia [...] grudnia 2007 r. W związku z powyższym dnia [...] maja 2012 r. organ I instancji ponownie zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia jego odpłatności za pobyt ojca w DPS za wskazany wyżej okres. Dnia [...] lipca 2012 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy ze skarżącym. Po zakończeniu postępowania dowodowego, skarżący w dniu [...] sierpnia 2012 r. złożył pismo, w którym wniósł o ponowne przeprowadzenie wizytacji i dokonanie oceny warunków do opieki nad ojcem w jego domu. Organ I instancji wskazał, iż wniosek skarżącego nie wnosił żadnych nowych okoliczności, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza, że J. S. oświadczył, że nie wyraża zgody na zamieszkanie z synem. Dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący ponownie złożył pismo zawierające nowe wnioski i informacje w sprawie skierowania ojca do DPS, wskazując m.in. że jego ojciec jest analfabetą, nie ukończył żadnej szkoły i podpisuje oświadczenia nie znając ich treści, [...], jak i poinformował, że jest w posiadaniu notarialnego oświadczenia ojca dot. woli zamieszkania w jego domu. W związku z powyższym organ I instancji wskazał, iż wystosował do skarżącego pismo z prośbą o dostarczenie następujących dokumentów: notarialnego oświadczenia ojca J. S. dot. woli zamieszkania w jego domu oraz dokumentów medycznych potwierdzających występowanie u ojca [...].

W odpowiedzi skarżący poinformował, iż wystąpił do właściwych instytucji tj. Sądu Rejonowego w R. oraz szpitala [...] o nadesłanie żądanych dokumentów. Nadto organ I instancji w dniu [...] września 2012 r. przesłuchał J. S., którym m.in. zeznał, iż w dalszym ciągu podtrzymuje wniosek o umieszczenie w DPS i nie chce zamieszkać z synem H. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wskazał, iż okoliczności podnoszone przez skarżącego nie zostały potwierdzone i tym samym nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu.

Organ I instancji przedstawił sytuację dochodową skarżącego w okresie od

[...] września 2010 r. do [...] listopada 2011 w formie tabelarycznej (str. 8 decyzji z dnia [...] października 2012 r.). Z ustaleń tych wynika, iż skarżący przekroczył kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. W tych okolicznościach organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak:[...], działając na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61, art. 104 ust. 3 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 punkt 16, art. 60, art. 62 ust. 2, art. 63, art. 110 ust. 7-8 u.p.s. oraz art. 104 k.p.a. orzekł o ustaleniu odpłatności H. S. za pobyt ojca – J. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] [...] i [...] w R. w okresie od [...] września 2010 r. do [...] listopada 2011 r. na kwotę [...] zł.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając jej naruszenie:

– art. 59 ust. 1 u.p.s. polegające na ustaleniu opłaty skarżącego za pobyt ojca

w DPS mimo toczącego się postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2007 r. znak: [...] dotyczącej skierowania J. S. do DPS;

– art. 82 kodeksu cywilnego polegające na uwzględnieniu wniosku J. S. o umieszczenie go w DPS oraz umieszczenie go w DPS, a następnie ustaleniu odpłatności skarżącego za pobyt ojca w DPS pomimo, iż stan zdrowia psychicznego J. S. nie pozwalał na świadome i swobodne podjęcie decyzji i złożenie oświadczenia woli o umieszczeniu w DPS;

– art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez przyjęcie, iż obciążenie skarżącego kosztami pobytu J. S. w DPS może mieć miejsce pomimo nie zawarcia umowy dotyczącej odpłatności za pobyt J. S. w DPS;

– art. 61 ust. 1 u.p.s. poprzez rażące zawyżenie kosztów pobytu J. ST. w DPS;

– art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na braku rozpoznania wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania i wydaniu zaskarżonej decyzji mimo toczącego się przed Sądem Okręgowym w R. I Wydział Cywilny postępowania sądowego w przedmiocie ubezwłasnowolnienia J. S., którego rozstrzygnięcie mogło mieć wpływ na wydanie decyzji w niniejszym postępowaniu;

– art. 28 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skarżącego jako strony postępowania i nie doręczeniu mu odpisu decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...] dotyczącej umieszczenia J. S. w DPS, której następstwem było wydanie zaskarżonej decyzji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Po szczegółowym przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż sytuację rodzinną i dochodową skarżącego ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zaświadczeń o wysokości emerytury jego oraz żony, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Powtórzył, iż łączna miesięczna wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego i jego żony,

w okresie od [...] września 2010 r. do [...] lutego 2011 r. wynosiła [...] zł, zaś

w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] listopada 2011 r. [...] zł. Kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny wynosi [...]zł ([...]zł x 2 osoby

x 300% = [...]zł). Kolegium wskazało zatem, iż stosownie do art. 61 ust. 2 u.p.s. dochód rodziny skarżącego w okresie od [...] września 2010 r. do [...] listopada 2011 r. był wyższy niż 300% obowiązującego kryterium dochodowego, a po wniesieniu opłaty kwota nie była niższa niż 300% tego kryterium. Dlatego też uwzględniając powyższe obowiązkiem organu było ustalenie dla skarżącego opłaty za pobyt ojca w DPS.

W dalszej części uzasadniania, Kolegium przedstawiło sposób ustalenia opłaty dla skarżącego. Wskazało, iż organ I instancji dokonał prawidłowych obliczeń opłaty dla skarżącego za pobyt ojca w DPS w poszczególnych miesiącach, a w konsekwencji ustalił prawidłową łączną kwotę tej opłaty za okres od [...] września 2010 r. do [...] listopada 2011 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. przez osoby zobowiązane na mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., ustalenie opłaty za pobyt krewnego w DPS jest obligatoryjne. Jednocześnie wyjaśniło, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2007 r., w sprawie skierowania J. S. do DPS zostało zakończone decyzją Kolegium z dnia [...] kwietnia 2012 r. Natomiast wniesiona przez H. S. skarga na powyższą decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż nie może być uwzględniony, zarzut dotyczący umieszczenia J. S. w DPS pomimo, że jego stan zdrowia psychicznego nie pozwalał na świadome i swobodne podjęcie decyzji, bowiem okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolegium zauważyło, iż przeprowadzony przez pracownika socjalnego wywiad z J. S. nie wskazywał, aby cierpiał on na jakiekolwiek zaburzenia psychiczne uniemożliwiające świadome podejmowanie decyzji w tej sprawie. Z kolei odnosząc się do zarzutu dotyczącego ustalenia wysokości odpłatności za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej w drodze umowy, Kolegium podniosło, iż z przepisów ustawy o pomocy społecznej określających zasady odpłatności za pobyt wynika, iż należy dążyć do określenia obowiązków osób bliskich mieszkańca domu w drodze umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Zauważyło, iż zawarcie umowy, o jakiej mowa w powołanym przepisie służy jednakże określeniu opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wynika z mocy ustawy, a nie z umowy. Koszty pobytu J. S. w DPS są niezależne od organu, gdyż wynikającą z zarządzenia Prezydenta Miasta R. ogłaszanego w dzienniku urzędowym. Kolegium wskazało także, iż nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego braku rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie skierowania J. S. do DPS do czasu rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy w R. sprawy o ubezwłasnowolnienie J. S.. Podniosło, iż organ I instancji wniosek rozpatrzył i odmówił zawieszenia postępowania w tej sprawie. Na skutek wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. Kolegium uchyliło postanowienie organu I instancji, gdyż J. S. wycofał wniosek o skierowanie go do DPS.

Skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

– art. 54 ust. 1 u.p.s. poprzez przyjęcie, iż J. S. przysługiwało prawo umieszczenia w DPS, czego następstwem było ustalenie zobowiązania skarżącego z tytułu pobytu J. S. w tym ośrodku;

– art. 59 ust. 1 u.p.s. polegające na ustaleniu opłaty skarżącego za pobyt ojca J. S. w DPS, mimo toczącego się postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2007 r. znak: [...] dotyczącej skierowania J. S. do DPS;

– art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez przyjęcie, iż obciążenie skarżącego kosztami pobytu J. S. w DPS może mieć miejsce pomimo nie zawarcia umowy dotyczącej odpłatności za pobyt J. S. w DPS;

– art. 61 ust. 1 u.p.s. poprzez rażące zawyżenie kosztów pobytu J. S. w DPS;

– art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na braku rozpoznania wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania i wydaniu zaskarżonej decyzji mimo toczącego się przed Sądem Okręgowym w R. I Wydział Cywilny postępowania sądowego w przedmiocie ubezwłasnowolnienia J. S., którego rozstrzygnięcie mogło mieć wpływ na wydanie decyzji w niniejszym postępowaniu;

– art. 82 kodeksu cywilnego polegające na uwzględnieniu wniosku J. S. o umieszczenie go w DPS oraz umieszczeniu J. S. w DPS, a następnie ustaleniu odpłatności skarżącego za pobyt ojca J. S. w DPS pomimo, iż stan zdrowia psychicznego J. S. nie pozwalał na świadome i swobodne podjęcie decyzji i złożenie oświadczenia woli o umieszczeniu w DPS;

– art. 9 i 10 § 1 k.p.a. w związku art. 28 kpa polegające na nieuwzględnieniu skarżącego jako strony postępowania i nie doręczeniu odpisu decyzji z dnia

[...] marca 2010 r. znak [...] dotyczącej umieszczenia J. S. w DPS, której następstwem było wydanie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., a w konsekwencji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.;

– art. 7 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz poprzez naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zaniedbanie obowiązkowi wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy;

– art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie;

– art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji polegające na braku podania np. podstaw prawnych dotyczących odmowy uznania skarżącego jako strony i uzasadnienia faktycznego dotyczącego wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez ojca J. S.

Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku, Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa

w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), wynika, iż

w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zastosowanie ma także art. 153 p.p.s.a., zgodnie

z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wprawdzie w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 221/11 zakończonej wyrokiem z dnia 4 października 2011 roku była rozpoznawana skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2010 roku w przedmiocie ustalenia odpłatności H. S. za pobyt w domu pomocy społecznej J. S. za okres od dnia [...] marca 2009 roku do dnia [...] sierpnia 2010 roku, podczas gdy w niniejszej sprawie przedmiotem decyzji jest odpłatność z tego tytułu w okresie od dnia [...] września 2010 roku do dnia [...] listopada 2011 roku, to wyrażona przez Sąd ocena prawna dotyczy także przedmiotu w sprawie niniejszej co do zasady i nie może zostać pominięta przez organ jak i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy administracji publicznej, sprawa odpłatności H. S. za pobyt J. S. w DPS za okres od dnia [...] marca 2009 roku do dnia [...] sierpnia 2010 roku była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 135/13.

Stosownie do art. 59 § 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej: o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta ), o zasięgu powiatowym ustala starosta, o zasięgu regionalnym ustala marszałek województwa, a informacje o powyższym są ogłaszane w dziennikach urzędowych ww. podmiotów. Ogłoszenie stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Jak wynika

z treści art. 61 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie z art. 61 ust. 2 opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. – w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, - w przypadku zaś osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez wymienione wyżej osoby. W art. 61 ust. 3 u.p.s. wskazano, iż w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te wnosi zastępczo gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, gminie zaś przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 października 2011 roku sygn. akt VIII SA/Wa 221/11 decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS indywidualizuje przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach podmioty. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS mogą być osoba skierowana, a także osoba bądź osoby z kręgu podmiotów wskazanych w ww. przepisach, ustalenie przypadającej na nich kwoty opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64 u.p.s. w całości lub w części z ustalonej opłaty. Taki zakres decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej Sąd wywiódł z treści § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 roku w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837). W ocenie Sądu wyrażonej w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 221/11 obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1

i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS przewidziana w art. 59 ust.

1 u.p.s. Z brzmienia art. 103 ust. 2 wynika, iż celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie opłaty "wnoszonej" przez te osoby, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. Z wyrażonego przez Sąd w wyroku,

o którym mowa poglądu wynika, iż obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej powinien zostać określony już w decyzji o skierowaniu do DPS i o ustaleniu opłaty za pobyt, zaś nawet udokumentowana okoliczność odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji

o obowiązku zwrotu na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej przez taką osobę. Zobowiązany winien mieć możliwość wcześniejszego zapoznania się

z warunkami realizacji ciążącego na nim obowiązku. Sąd wskazał jednocześnie, iż

z akt sprawy nie wynika, aby decyzja, o jakiej stanowi art. 59 ust. 1 u.p.s. o ustaleniu opłaty za pobyt J. S. w DPS, której stroną byłby skarżący była wydawana. Stroną decyzji z dnia [...] grudnia 2007 roku, dotyczącą skierowania J. S. do DPS był tylko ojciec skarżącego. Nie została ona też doręczona skarżącemu jako osobie, która ewentualnie będzie zobowiązana do ponoszenia stosownej odpłatności. Skarżący jako ewentualnie zobowiązany, należący do kręgu osób wskazanych w art. 61 u.p.s. winien bowiem od początku znać warunki odpłatności za pobyt ojca w DPS. Jednocześnie Sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia czy postępowanie zostało wszczęte z urzędu czy też na wniosek (czyj wniosek), wykazanie faktu wnoszenia opłat przez gminę oraz zapoznania skarżącego z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Treść wskazań Sądu co do dalszego postępowania w sprawie, przy przytoczonej ocenie prawnej wskazuje na to, iż Sąd nie wykluczył dopuszczalności uznania żądania przez gminę zwrotu opłat poniesionych zastępczo w myśl art. 61 ust. 3 u.p.s. za zasadne i jak wynika z uzasadnienia Sądu w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 135/13 pozwoliło na stwierdzenie braku podstaw do uwzględnienia skargi, a stwierdzone przez Sąd naruszenie art. 59 ust. 1 u.p.s., polegające na braku decyzji wydanej na tej podstawie wobec skarżącego w warunkach opisanych przez Sąd w sprawie VIII SA/Wa 221/11 nie stanowi naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy. Pogląd ten pozostaje aktualny także w sprawie niniejszej. Istotne w tej ocenie jest, iż jak wskazano wyżej zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 60 u.p.s. jest, iż pobyt w DPS jest odpłatny. W art. 61 u.p.s. określono osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. W przepisie tym przyjęto zasadę kolejności, która oznacza, iż w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, i w jeszcze dalszej na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Rozwiązanie to sprawia, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s., a obowiązek ten przechodzi w kolejności ustalonej w tym przepisie. Obowiązek ponoszenia kosztów przez gminę ma charakter zastępczy, jeżeli nie wywiązują się z niego osoby wskazane w pierwszej kolejności. Istotne znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej ma treść art. 104 ust. 3 u.p.s. wskazanego przez organ I instancji jako jednej z regulacji stanowiących podstawę prawną decyzji z dnia [...] października 2012 roku. Zgodnie

z art. 104 ust. 3 u.p.s. wysokość należności, o których mowa w ust. 1 (t. j. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, podlegających ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Jak trafnie wskazał organ I instancji przepis ten ma zastosowanie

w niniejszej sprawie i może stanowić podstawę prawną do wydania decyzji ustalającej wysokość wniesionych zastępczo przez gminę wydatków, podlegających zwrotowi przez osoby zobowiązane do ich poniesienia. Obowiązek uiszczania opłat wynika bowiem z ustawy, a umowa o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca DPS (pogląd ten zgodny jest z wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach:

z dnia 15 stycznia 2010 roku w sprawie sygn. akt I OSK 1171/09 oraz z dnia 14 września 2011 roku w sprawie sygn. akt I OSK 666/11, dostępnych w Internecie: http://cbois.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe wobec ustawowego obowiązku ponoszenia przez skarżącego opłat za pobyt jego ojca w DPS, zasadne jest

w świetle art. 61 ust. 3 u.p.s. i art. 104 ust. 3 u.p.s. żądanie przez Gminę Miasta R. zwrotu poniesionych należności. Z treści art. 61 ust. 3 u.p.s. nie wynika, aby dopuszczalność żądania zwrotu kwot opłaty poniesionych przez gminę była uzależniona od zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Art. 61 ust. 3 u.p.s. wskazuje, iż gminie przysługuje prawo żądania zwrotu poniesionych wydatków w związku z pobytem osoby w DPS w przypadku niewywiązywania się osób w tym przepisie wskazanych z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Taki zapis w ocenie Sądu pozwala na stwierdzenie, że chodzi tu zarówno o przypadki odmowy zawarcia umowy wskazanej w art. 103 ust. 2 u.p.s., jak i przypadki niewywiązywania się z warunków zawartej umowy. Poniesienie przez gminę zastępczo kosztów, o których mowa uzasadnia żądanie ich zwrotu w oparciu o art. 61 ust. 3 u.p.s. i art. 104 ust. 3 u.p.s. Skierowana do skarżącego propozycja zawarcia umowy co do ponoszenia kosztów pobytu J. S. w DPS od dnia [...] marca 2009 roku wraz z wyczerpującym wyjaśnieniem co do sposobu obliczenia i uprawnień do dochodzenia przez gminę zwrotu opłaty poniesionej zastępczo za pobyt mieszkańca DPS, doręczona w dniu [...] kwietnia 2009 roku, jak również przekazanie informacji o zasadach wnoszenia opłaty za pobyt w DPS, potwierdzone oświadczeniem skarżącego z dnia [...] lipca 2012 roku, dały skarżącemu niezbędną wiedzę konieczną dla zorientowania się w swojej sytuacji prawnej i faktycznej związanej z pobytem ojca w DPS, w szczególności wielkością obciążeń finansowych z tego tytułu i zasadami jej ustalania. Wydaje się, że sytuacja skarżącego odnośnie okoliczności, o których mowa była dla skarżącego zrozumiała wobec ponawianych przed organem deklaracji przyjęcia ojca do siebie i zapewnienia jemu opieki. Wobec braku realizacji tych deklaracji i pobytu J. S. w DPS w okresie objętym decyzjami, stanowiącymi przedmiot niniejszego postępowania nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie jest bowiem zadaniem organu nakłanianie mieszkańca DPS do jego opuszczenia, ani też brak jest podstaw do obciążenia placówki, w której osoba ta przebywa czy też gminy tym, że podopieczny DPS nie chce z pobytu w DPS zrezygnować i zamieszkać z członkiem rodziny zobowiązanym do ponoszenia odpłatności za jego pobyt w DPS. Kwestie tego rodzaju ustaleń pozostają wyłącznie w zakresie relacji pomiędzy mieszkańcem DPS, a zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za ten pobyt. Dla organu ustalającego kwotę zwrotu opłaty poniesionej przez gminę istotny jest jedynie sam pobyt w okresie będącym przedmiotem ustaleń i poniesienie przez gminę wydatków na ten cel. Z uwagi na, w ocenie Sądu nie budzące wątpliwości, iż skarżący od początku okresu pobytu J. S. w DPS, to jest od dnia [...] marca 2009 roku wiedział o tym fakcie, a obszerna informacja wraz z propozycją zawarcia umowy pozwalała jak już wskazano wyżej na orientację w sytuacji skarżącego co do odpłatności za pobyt ojca w DPS. Tym samym nie było przeszkód, aby podjąć skuteczne działania zmierzające do uniknięcia tej odpłatności np. przez umieszczenie ojca u któregoś z członków rodziny. Tym samym podnoszenie obecnie zarzutów co do prawidłowości umieszczenia ojca w DPS (zarzut naruszenia art. 54 ust. 1 u.p.s., art. 82 k.c.) czy też zarzuty pomijania skarżącego w doręczaniu korespondencji tych kwestii dotyczącej nie mogą być obecnie uwzględnione i prowadzić do uchylenia się skarżącego od zwrotu kwot opłaty za pobyt ojca w DPS wskazanych w kwestionowanej w niniejszej sprawie decyzji. Kwota kosztu utrzymania J. S. ustalona przez organy nie budzi wątpliwości, wynika ona bowiem z Zarządzeń Prezydenta Miasta R. wydawanych i ogłaszanych na kolejne okresy, o czym mowa w art. 60 ust. 2 u.p.s.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż z wniosku H. S. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2007 roku znak [...] o skierowaniu J. S. do DPS oraz ustaleniu odpłatności za DPS. W postępowaniu tym w dniu [...] lutego 2012 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wydało decyzję znak [...], którą to decyzją stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2007 roku, o której mowa wyżej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu wniosku J. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 roku znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2007 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi H. S. wyrokiem z dnia 10 października 2012 roku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 481/12 skargę oddalił. Wyrok ten jest nieprawomocny.

Na wniosek H. S. zostało też wszczęte przed Sądem Okręgowym w R. postępowanie o ubezwłasnowolnienie J. S.

Wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest podstaw do uznania, iż postępowania te stanowią przeszkodę w rozpoznaniu niniejszej sprawy, bądź też zasadne byłoby zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania o ubezwłasnowolnienie J. S. Jak wynika z powyższych wywodów postępowanie nieważnościowe dotyczące decyzji z dnia [...] grudnia 2007 roku dotyczącej skierowania J. S. do DPS, toczące się przed organami administracji publicznej zostało zakończone przed datą wydania decyzji przez organ

I instancji w niniejszej sprawie i decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Z tych względów brak jest podstaw do dopatrywania się naruszenia art. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez ustalenie odpłatności za pobyt J. S. w DPS mimo toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2007 roku. Postępowanie to toczące się na etapie sądowoadministarcyjnym także nie uzasadnia zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej. Postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt ojca w DPS jest odrębnym postępowaniem i jego rozstrzygnięcie nie jest uzależnione od postępowania toczącego się w trybie nadzwyczajnym. Brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tego względu Sąd postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 roku, ogłoszonym na rozprawie odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego (karta 16 akt sądowych). Odnośnie zarzutu wydania zaskarżonej decyzji mimo złożonego pismem z dnia [...] października 2012 roku wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie o ubezwłasnowolnienie J. S. zauważyć należy, iż wniosek ten był skierowany do organu I instancji i wpłynął do adresata w dniu [...] października 2012 roku, to jest już po wydaniu decyzji przez ten organ. Wydanie decyzji zaskarżonej mimo tego wniosku nie stanowi uchybienia pozwalającego na uwzględnienie skargi wymienionego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jak również rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez organ nie było uzależnione od rozstrzygnięcia o ubezwłasnowolnieniu J. S., jako uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, o czym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, wskazywanym we wniosku o zawieszenie, o którym mowa. Sąd nie dopatrzył się także wskazywanych w skardze naruszeń art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a. jak również 77 § 1 k.p.a., jak również innych naruszeń pozwalających na uwzględnienie skargi. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy w sprawie, dokonał jego prawidłowej oceny, z poszanowaniem uprawnień skarżącego jako strony postępowania, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnym w wymogami art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Z tych względów wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił orzekając jak w wyroku.