Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 859/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr/ Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006r. przy udziale sprawy ze skarg Miasta P. i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w P. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; 1. oddala skargę Miasta P.; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Batorowicz /-/A. Łaskarzewska /-/J. Szaniecka


UZASADNIENIE

Dnia [...] grudnia 2000r. P. K. działając w imieniu A. K. złożył wniosek o zwrot nieruchomości w postaci niezabudowy części działki nr [...], położonej w P., obręb [...], poprzednio zapisanej w Księdze Wieczystej Sądu Rejonowego w Poznaniu Kw nr [...].

W uzasadnieniu wywiedziono, że przedmiotowa nieruchomość sprzedana została na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym dnia [...] grudnia 1970r. przez M.M., A. K. w trybie ustawy, z dnia 12 marca 1958r. Z aktu notarialnego wynika, że stawający przy jego sporządzaniu dostarczyli informację o możliwości i warunkach realizacji inwestycji Okręgu Wojskowego, wydanej na podstawie szczegółowego planu zagospodarowania terenu Osiedla [...] przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1970r. (l. dz. [...]). Właścicielki przeniosły własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa – Ministerstwa Obrony Narodowej.

Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Rejonowy w P. pismem z dnia [...] kwietnia 2001r. poinformowała, że nie posiada dokumentów, o których przesłanie zawnioskował Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego tj. kopii informacji o możliwości i warunkach realizacji inwestycji dla Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 1970r., wydanej przez Wydział Budownictwa i Urbanistyki, Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. Dokument ten w ocenie Rady może się znajdować w Centralnym Archiwum Wojska Polskiego z siedzibą w W. bądź Urzędu Miejskiego w P. Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej pismem z dnia [...] lipca 2001r. poinformowało, iż nie odnaleziono dokumentów informujących o możliwości i warunkach realizacji inwestycji budowy zespołu mieszkaniowo – usługowego na terenie Osiedla [...] z dnia [...] czerwca 1970r. nr [...] i [...] ani innych danych.

Dnia [...] października 2001r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego zażądał przesłania danych budynku, położonego na działce numer [...] (w granicach dawnej parceli nr [...]). Z pismem o nadesłanie informacji o realizacji inwestycji dla Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 1970r., szczegółowego planu zagospodarowania Osiedla [...] dokumentów co do oznaczenia budynków. Zwrócono się także do Rejonowego Zarządu Infrastruktury w P., Szefostwa Służby Zakwaterowania Okręgu Wojskowego we W.

Rejonowy Zarząd Infrastruktury w P. oświadczył, iż wszelką dokumentację przekazał WAM w P.

WAM w piśmie oświadczyła, że cel wywłaszczenia wynika z dokumentów przedłożonych do aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1970r. Ponownie podkreślono, że żadnej dokumentacji Agencja nie posiada.

Dnia [...] maja 2002r. WAM przesłała Zarządowi Geodezji i Katastru Miejskiego w P. protokół nr [...] przekazania budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]. Kolejne wezwanie spowodowało, że Agencja przy piśmie z dnia [...] lutego 2003r. nadesłała protokół przekazania budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]:

- decyzję o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] listopada 1973r. Prezydium Dzielnicowej Rady narodowej P. znak: [...];

- decyzję o pozwoleniu na użytkowanie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] grudnia 1971r. znak: [...], z dnia [...] października 1971r. znak: [...], z dnia [...] października 1972r. znak: [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r., nr [...], na podstawie art. 104 kpa., art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b1 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., nr 46, poz. 543 ze zm.), Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta na prawach powiatu, wykonującego zadania zlecone z zakresu administracji rządowej odmówił A. K. zwrotu części nieruchomości z księgi wieczystej KW nr [...], położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] i odpowiadającą części dawnej parceli nr [...]. Organ wskazał, że nieruchomość została sprzedana na podstawie aktu notarialnego zawartego w dniu [...] grudnia 1970r. pomiędzy A. K. i M.M. (po której spadek w całości nabyła A. K.) a Skarbem Państwa – Ministerstwem Obrony Narodowej. Umowę zawarto w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1982 r., nr 11, poz. 79 ze zm.), a nieruchomość nabyta została pod budowę osiedla [...] – inwestycji Okręgu Wojskowego. W toku postępowania ustalono, że nieruchomość ta stanowi zagospodarowaną część wspomnianego osiedla, położoną pomiędzy dwoma 11-kondygnacyjnymi budynkami mieszkalnymi. Urządzono na niej zieleń osiedlową, boisko sportowe oraz zrealizowano infrastrukturę techniczną służącą mieszkańcom osiedla. Znajdujący się na działce nr [...] budynek mieszkalny nr [...] został wybudowany w latach 1973 - 1974 zgodnie z pozwoleniem na budowę, a inwestorem osiedla [...], zrealizowanego w latach 1971 - 1974, w ramach, którego wybudowano ten budynek, był Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo – Budowlany P. Zgodnie z ustawą z dnia 22 VI 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2002r., nr 42, poz. 368 ze zm.) w prawa i obowiązki związane z władaniem składnikami mienia Skarbu Państwa (gruntami, budynkami i lokalami mieszkalnymi wykorzystywanymi na zakwaterowanie stałe lub tymczasowe żołnierzy zawodowych, zajętymi pod urządzenia i obiekty infrastruktury technicznej i społecznej związane z tymi nieruchomościami) wstąpiła Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego analizując przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i powołując się na wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999r. (sygn. akt IV SA 2033/96) stwierdził, że budowa osiedla mieszkaniowego to również realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia (np. szkoły, boiska i zieleń osiedlowa). W tej sytuacji organ uznał, że na nabytej w 1970r. nieruchomości zrealizowano cel określony w umowie sprzedaży i nie została spełniona żadna z przesłanek zbędności określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym część działki nr [...] nie podlega zwrotowi na rzecz wnioskodawczyń.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik A. K. P. K. zarzucił organowi I instancji oparcie rozstrzygnięcia jedynie na nie popartych dokumentami wyjaśnieniach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz dowolne przyjęcie, że utrzymywanie na nieruchomości zdziczałej trawy i chwastów stanowi zieleń osiedlową, której obecność świadczy o realizacji celu wywłaszczenia. W odwołaniu stwierdzono również, że nieruchomość, której dotyczy wniosek nie jest położona między blokami mieszkalnymi lecz na uboczu oraz że nie ma ona żadnego związku funkcjonalnego z nieruchomością sąsiednią posiadającą dojazd z ul. [...] oraz z garażami.

Wojewoda pismem z dnia [...] listopada 2003r. zwrócił się do Miejskiej Pracowni Urbanistycznej o określenie przeznaczenia rzeczonej nieruchomości w planie na dzień [...] grudnia 1970r. W odpowiedzi stwierdzono, iż dnia [...] grudnia 1970r. obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzony uchwałą nr 33/283/66 z dnia 09 września 1966r. Wynika z niego, że działka o nr [...] jest położona na terenie oznaczonym symbolem 1P3MW – teren mieszkalnictwa o wysokiej intensywności zbiorowego i karnego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. w związku z art. 136 ust. 6 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i zwrócił na rzecz A. K. część nieruchomości z księgi wieczystej KW nr [...], oznaczoną jako część działki nr [...], stanowiącą projektowaną działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, według projektu podziału, stanowiącego załącznik do decyzji. Jednocześnie organ II instancji zobowiązał Wnioskodawczynię do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa łącznie kwoty [...] zł, której płatność została rozłożona na 10 równych rat płatnych rocznie. Wojewoda zauważył, że akcie notarialnym, na podstawie którego dokonano sprzedaży nieruchomości nie określono dokładnie celu jej przejęcia przez Skarb Państwa a zawarto w nim jedynie uwagę, że stawiający przedłożyli informację o możliwości i warunkach realizacji inwestycji Okręgu Wojskowego wydaną na podstawie szczegółowego planu zagospodarowania terenu Osiedla [...] przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1970r., nr I.dz. [...]. Organ II instancji uznał po analizie materiału dowodowego uznał, że zasadne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie, w szczególności doprecyzowanie celu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie innych dokumentów niż akt notarialny. Pozyskano w związku z tym z Miejskiej Pracowni Urbanistycznej wypis i wyrys działki nr [...], zgodnie z którymi dla działki tej w dniu jej sprzedaży obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzony uchwałą nr 33/283/66 Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia 9 września 1966r. zgodnie z którym teren obecnej działki nr [...] przeznaczony był pod mieszkalnictwo rodzinne o wysokiej intensywności. Wojewoda nie zgodził się zatem ze stanowiskiem organu I instancji, jakoby teren niskiej zieleni z fragmentami nawierzchni asfaltowej znajdujący się na działce stanowił realizację celu wywłaszczenia. Do dnia złożenia wniosku nie zrealizowano bowiem na nieruchomości inwestycji mieszkalnictwa rodzinnego o wysokiej intensywności, a zdaniem organu II instancji, który powołał się na orzecznictwo NSA w tym względzie, zbędność nieruchomości należy oceniać według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Uznając, że odnośnie działki nr [...] zaistniała przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda zlecił sporządzenie podziału działki, mającego na celu wydzielenie działki w granicach odpowiadających części dawnej parceli nr [...]. W wyniku podziału wydzielono działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz uznaną za zbędną na cel wywłaszczenia działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, a następnie w oparciu o sporządzony w ramach postępowania operat szacunkowy określono jej wartość rynkową. Wojewoda określił zatem na podstawie art. 140 i art. 217 ust. 2 wysokość odszkodowania, którego płatność – zgodnie z wnioskiem A. K. – rozłożono na raty.

Skargi na powyższą decyzję złożyli Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Regionalny w P. i Miasto P. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, powołując się na orzecznictwo NSA podniosła, że nie można uznać danej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego, skoro wykorzystano tę nieruchomość na tworzenie zieleni osiedlowej oraz budowę instalacji podziemnych – gazociągu, kanalizacji i kabla elektrycznego. Ponadto ustanowiono na niej nieodpłatną służebność drogi na rzecz właścicieli nieruchomości na działce nr [...] oraz działek sąsiednich zabudowanych garażami. Skarżąca podniosłą też, że w podobnej sprawie Wojewoda, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r., nr [...], odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P.

Miasto P. wniosło o uchylenie decyzji Wojewody wskazując te same argumenty, co Wojskowa Agencja Mieszkaniowa oraz podkreślając, że oprócz urządzeń podziemnej infrastruktury technicznej na działce zrealizowano również budowę boiska sportowego, czyli urządzenia infrastruktury społecznej.

W odpowiedzi na skargę Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Wojewoda podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko podkreślając, że nie można uznać, iż utworzenie terenu niskiej zieleni z fragmentami nawierzchni asfaltowej jest realizacją celu wywłaszczenia, tj. mieszkalnictwa rodzinnego o wysokiej intensywności. Z kolei tworzenie podziemnej infrastruktury nie mogło – zdaniem organu – prowadzić do odejmowania prawa własności ani na gruncie stanu prawnego obowiązującego w dniu sprzedaży nieruchomości (czyli ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) ani obowiązującej obecnie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutu, iż w podobnej sprawie orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości organ wskazał, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2004r., nr [...] dotyczyła wywłaszczenia, którego celem była budowa osiedla mieszkaniowego a nie – jak w przedmiotowej sprawie – mieszkalnictwo rodzinne o wysokiej intensywności, zbiorowe i karne. Zdaniem organu są to dwa różne cele, a tworzenie trawników i zieleni osiedlowej może zostać zakwalifikowana jedynie jako realizacja celu budowy osiedla mieszkaniowego.

W odpowiedzi na skargę Miasta P. Wojewoda podniósł te same argumenty co w odpowiedzi na skargę Wojskowej Agencji Mieszkaniowej a ponadto zaznaczył, że budowy boiska sportowego nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia, tym bardziej, że w dniu przeprowadzania oględzin był to teren zaniedbany, porośnięty trawą a na części działki znajdował się fragment zniszczonej nawierzchni asfaltowej i jedna uszkodzona bramka.

Na rozprawie dnia 25 stycznia 2006r. Miasto P. oświadczyło, że interes w złożeniu skargi wynika z art. 5 ust. 4 ustawy wprowadzającej w życie ustawę o samorządzie terytorialnym oraz z faktem przeznaczenia nieruchomości na cele mieszkaniowe, co jest zadaniem własnym Gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem badania w niniejszej sprawie były w istocie dwie sprawy połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Pierwsza ze skarg Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w P., druga ze skargi Miasta P.

Skarga Miasta P. okazała się niezasadna. Skarżący nie udokumentował interesu prawnego do jej wniesienia w rozumieniu art. 50 § 1 upsa.

Wbrew stanowisku Miasta P. za przyjęciem interesu do wniesienia skargi nie może przemawiać ani uprawnienie gminy z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracowniku samorządowym (Dz. U. z 1990r., Nr 32, poz. 191 ze zm.) ani obowiązek realizacji zadań własnych gminy ustanowionych przepisem art. 7 ustawy z dnia 08 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.).

W istocie, bowiem kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest ta legitymacja ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Zdaniem Sądu tego związku nie sposób dopatrzeć się w opisanym wyżej uprawnieniu oraz w konieczności realizacji zadań własnych przez gminę. Stąd skarga ulec musiała oddaleniu i dlatego orzeczono jak w pkt I sentencji (art. 152 upsa).

Skarga Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w P. okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 216 cytowanej ustawy przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Z kolei art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami precyzuje, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (ust. 1 pkt 1) albo jeśli utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany (ust. 1 pkt 2). Z akt sprawy wynika, że w przedmiotowej sprawie chodziło o zbadanie przesłanki zbędności określonej w art. 137 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy.

W wypadku zawarcia umowy nabycie w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. stosowanie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza możliwość wydania decyzji o zwrocie, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie nabycia. Ustalenie tego celu ma decydujące znaczenie w sprawie. W wielu umowach zawartych na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. cel nabycia wynika z brzmienia sentencji umowy. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy umowa nie formułuje celu nabycia.

Jeżeli umowa zawarta w tym trybie nie precyzuje celu nabycia to w postępowaniu w sprawie zwrotu tej nieruchomości cel ten powinien być ustalony na podstawie innych dowodów.

Skoro cel nabycia nieruchomości stanowi przesłankę rozstrzygnięcia w postępowaniu o zwrot, to powinny w tym zakresie nastąpić nie budzące wątpliwości ustalenia. O ile takie ustalenia nie poprzedziły decyzji wydanych w tym trybie jest to równoznaczne z naruszeniem art. 77 § 1 kpa.

Identycznie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 04 października 1994r. (sygn. IV SA 1153/93). Postępowanie w takim wypadku winno obejmować także badanie, czy umowa zawarta została w warunkach zagrożenia wywłaszczeniem. Brak zagrożenia wywłaszczeniem uniemożliwia przyjęcie, że umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961r. Nr 18, poz. 94). To zaś skutkuje niemożliwością zastosowania trybu z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wprawdzie zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. umowa mogła być zawarta w trakcie postępowania wywłaszczeniowego jak i mogła je poprzedzać. Nie zwalnia to jednak organu od zbadania, czy w istocie warunek zagrożenia został spełniony.

W myśl art. 3 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości wywłaszczenie było dopuszczalne jeżeli wywłaszczenie nieruchomości byłoby ubiegającym się o wywłaszczenie niezbędne na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Na obszarze miasta może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego.

O wywłaszczenie dla tych celów może ubiegać się tylko właściwy organ prezydium rady narodowej danego miasta. Na obszarze miasta lub gminy może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych i dla organizacji kółek rolniczych, o ile jest to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczeniu dla tych organizacji może ubiegać się właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej rady narodowej na wniosek właściwej statusowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej a na potrzeby organizacji kółek rolnych – na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolnych.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 – 3 wyżej wymienionej ustawy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, zgłoszony organowi do spraw wewnętrznych prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej.

We wniosku należy wskazać:

1) nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, jeżeli dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta lub zbiór dokumentów;

2) cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel;

3) powierzchnię nieruchomości, a jeżeli wywłaszczeniem ma być objęta część nieruchomości – powierzchnię zarówno części, jak i całości;

4) dotychczasowy sposób zagospodarowania i użytkowania nieruchomości z opisem, co się na nieruchomości znajduje;

5) lokale zastępcze, jakie powinny być dostarczone osobom, które zajmują pomieszczenia w budynku znajdującym się na nieruchomości, oraz sposób, w jaki ubiegający się o wywłaszczenie zamierza dostarczyć tych lokali;

6) osobę właściciela nieruchomości i miejsce jego zamieszkania, jeżeli jest znane, lub posiadacza nieruchomości, jeżeli nie jest nim osoba ujawniona jak właściciel w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów, a osoby właściciela nie można ustalić;

7) wyniki rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości z wymienieniem ceny żądanej przez właściciela i ofiarowanej mu przez wnioskodawcę albo przeszkody do prowadzenia rokowań;

8) środki lub kredyty, którymi ubiegający się o wywłaszczenie rozporządza na zapłacenie odszkodowania;

Do wniosku należy dołączyć:

1) zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, a w przypadku wywłaszczania kompleksu nieruchomości na cele określone w art. 3 ust. 2 kopię planu urbanistycznego i odpis decyzji zatwierdzającej ten plan;

2) sporządzoną przez organ państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej mapę obszaru wywłaszczonego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic; w przypadku gdy wnioskiem o wywłaszczenie objęta jest część nieruchomości o powierzchni przekraczającej 50% powierzchni całej nieruchomości, należy dołączyć również mapę pozostałej części nieruchomości;

3) poświadczony odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo własności obciążenia albo – jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła – odpis dokumentu ze zbioru dokumentów poświadczonych przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że według stanu zbioru dokumentów stwierdza się prawo własności nieruchomości na dzień wydania odpisu;

4) jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów – zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, że nie stwierdzono, aby był prowadzony dla niej zbiór dokumentów oraz wyciąg z księgi ewidencji gruntów i budynków lub w braku ewidencji gruntów i budynków lub w braku ewidencji – zaświadczenie biura gromadzkiej rady narodowej (właściwego organu administracji prezydium miejskiej rady narodowej – rady narodowej osiedla) stwierdzające, w czyim posiadaniu znajduje się nieruchomość.

Jak wynika z analizy zacytowanych przepisów art. 3 i 15 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. w brzmieniu z chwili zawarcia umowy samo przeznaczenie danego terenu pod określone cele w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowi podstawy do składania wniosku o wywłaszczenie.

Zacytowany przepis art. 15 w sposób szczegółowy precyzuje co jest niezbędne przy wywłaszczeniu nieruchomości.

Dążąc do zbadania celu i dopuszczalności wywłaszczenia należało objąć rozważaniami spełnienie przesłanek z art. 3 i art. 15 cytowanej ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. Po ustaleniach w tym przedmiocie przy założeniu, że umowa z dnia 07 grudnia 1970r. odpowiada warunkom z art. 6 ustawy z 1958r. badaniem objąć należało spełnienie przesłanek zwrotu, określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem organ II instancji orzekając nie zbadał istotnych dla sprawy okoliczności.

Badając cel wywłaszczenia oparł się wyłącznie na przeznaczeniu nieruchomości w ogólnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta P. Z poczynionych przez organ ustaleń wynikało, że teren obecnej działki przeznaczony był pod mieszkalnictwo jednorodzinne o wysokim stopniu intensywności.

Takiej przesłanki wywłaszczenia nie zawiera przepis art. 3 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r., który jednocześnie stanowi, że o wywłaszczenie dla celów planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego ubiegać się może tylko właściwy organ administracji prezydium rady narodowej danego miasta.

Odniesienie się do tej okoliczności zważywszy na badany przedmiot wydaje się niezbędne.

Organ nie odniósł się w żaden sposób do wymogów art. 15 tejże ustawy, w szczególności zaś do jego ustępu 3 w zakresie szczegółowej lokalizacji inwestycji.

Brak tego rodzaju rozważań uniemożliwia ustalenie, czy umowa z dnia [...] grudnia 1970r. zawarta była zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w art. 3 tejże ustawy, w warunkach zagrożenia wywłaszczeniem (identycznie wyrok NSA z dnia 29 listopada 1999r., sygn. IV SA 2059/97). Nie sposób zatem jednoznacznie przesądzić dopuszczalności postępowania w trybie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nadto zaś organ wbrew obowiązkowi nie rozważył wystąpienia przesłanek z art. 137 wymienionej ustawy. W decyzji brak wywodów, co do rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu w terminie 7 lat od wywłaszczenia, co do utraty mocy decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub o warunkach zabudowy, zagospodarowania terenu. W świetle powyższej normy poprzestanie jedynie na stwierdzeniu, że do dnia złożenia wniosku o zwrot terenu był zaniedbany nie może być uznane za wystarczające dla przyjęcia zbędności w rozumieniu art. 137 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, a co zatem do zwrotu nieruchomości. Wszak z samych ustaleń organu wynika, że na działce znajduje się fragment zniszczonej nawierzchni asfaltowej ze znakami boiska sportowego i jedną uszkodzoną bramką. Organ nie poczynił zaś żadnych czynności celem wyjaśnienia tej okoliczności, tj. kiedy położono asfalt, na jednej powierzchni, czy, a jeśli tak to kiedy i przez kogo zostało urządzone boisko, czy sporny teren został zagospodarowany w tym celu, obecny zaś jego stan jest wynikiem zaniedbań.

Prowadząc badania w tym względzie należało skorzystać ze wszelkich dostępnych środków dowodowych, tak w postaci dokumentów jak i zeznań świadków, których poszukiwanie mieści się w obowiązku z art. 75 § 1 kpa.

Zdaniem Sądu powyżej opisane braki w zakresie niezbędnych ustaleń stanowią naruszenie przepisów postępowania zawartych w art. 7, 77 § 1, 75 § 1, 80kpa. Ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania. Organ II instancji orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie zbadawszy istotnych, koniecznych w świetle art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

A zatem stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ppkt "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.

Stąd orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, co do koniecznych do wyjaśnienia i rozważenia okoliczności istotnych przy rozpoznawaniu żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przeprowadzi w tym celu uzupełniające badanie zgodnie z wymogami procedury w zakresie dowodzenia. Zwrócić należy uwagę dodatkowo na konieczność zbadania archiwum Urzędu Miejskiego.

W aktach sprawy brak dowodu by poszukiwanie objęło zgromadzoną tam dokumentację.

Jak w punkcie 3 sentencji wyroku rozstrzygnięto na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.

/-/W. Batorowicz /-/A. Łaskarzewska /-/J. Szaniecka

kk