Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 486/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 1 pkt. 1, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 89/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił B. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2011 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż Spółka złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podała, że uzyskuje zysk umożliwiający utrzymanie zatrudnienia na dotychczasowym poziomie, natomiast rok 2011 zakończyła stratą. Ponadto jej obecny stan finansowy nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych.

Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz z przedłożonych dokumentów wynikało, że kapitał zakładowy Spółki wynosił 50.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za rok 2011 – 57.480,52 zł. Zgodnie z bilansem za 2011 r., strata wyniosła 42.964,86 zł, natomiast przychód w 2011 r. wyniósł – zgodnie z rachunkiem zysków i strat – 450.651,23 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo według wyciągu bankowego z dnia 28 lutego 2013 r. wynosiło 28,52 zł. Do grudnia 2012 r. Spółka odnotowała przychód na poziomie 487.545,51 zł, ponosząc stratę w wysokości 71.309,63 zł. W styczniu 2013 r. przychód wyniósł 51.475,84 zł, strata – 887,63 zł.

Skarżąca dołączyła ponadto wyciągi bankowe, na których odnotowane zostały bieżące operacje. Z nadesłanych dokumentów wynikało także, że rachunek bankowy Spółki jest zablokowany do kwoty 24.360 zł.

Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, iż z dokumentów dołączonych przez stronę skarżącą w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 242/13 (postanowienie z dnia 8 lipca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy) wynikało, że w 2012 r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości 533.497,61 zł i poniosła stratę w kwocie 31.197,60 zł. Do końca marca 2013 r. przychód wyniósł 120.303 zł, strata – 27.232,31 zł. Z bilansu wynikało, że wartość środków trwałych na koniec 2012 r. wynosiła 37.430,93 zł, należności krótkoterminowe – 5.814 zł, zobowiązania krótkoterminowe – 135.530,21 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy skarżąca argumentowała, iż odnotowuje systematyczne straty i nie posiada możliwości płatniczych oraz nie jest w stanie ponieść wydatków w niniejszej sprawie. Potwierdzeniem strat Spółki były przedstawione na wcześniejszym etapie dokumenty. Sąd I instancji zauważył, iż strata na którą strona skarżąca się powoływała była jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznaczała natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkowała potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Powstanie bowiem straty nie oznaczało utraty możliwości płatniczych. Uznano nadto, że o braku środków finansowych nie świadczy fakt posiadania niskiego salda na koncie oraz wskazano, iż rachunek zajęty w postępowaniu egzekucyjnym oznaczało stratę wszelkich wpłaconych środków do wysokości zajęcia, a brak stwierdzonych operacji finansowych na rachunku przy jednoczesnym wykazaniu przez stronę skarżącą miesięcznych przychodów w wysokości ok. 40.000 zł wskazywało jednoznacznie, że Spółka skarżąca dysponowała uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego.

Konkludując powyższe rozważania Sąd I instancji stwierdził, że zestawienie danych rachunkowych z kwotą 360 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, pozwalało na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej Spółki, wbrew temu co twierdziła.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik Spółki wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnienie Spółki od kosztów sądowych w całości. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił obrazę przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) mającą wpływ na treść tego orzeczenia poprzez dowolne przyjęcie, że sytuacja materialna skarżącej Spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, podczas gdy swobodna, szczegółowa i wnikliwa analiza sytuacji materialnej skarżącej Spółki prowadzi do wniosku, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 337/12, którym oddalono zażalenie B. Spółki z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 89/12, odmawiające zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia NSA wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie był brak wykazania przez skarżącego niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. NSA wskazał bowiem za Sądem pierwszej instancji, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą (notując znaczący przychód) i brak jest informacji, aby utraciła płynność finansową. Dokonując tej oceny NSA – tak jak i Sąd pierwszej instancji – uwzględnił okoliczność posiadania niskiego salda na koncie (uznając, że nie świadczy to o braku środków finansowych i przyjmując, że skoro mimo braku stwierdzonych operacji na rachunku spółka wykazuje miesięczne przychody w wysokości ok. 40 000 zł, to dysponuje uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego), a także przyjął, że mimo wykazywanych strat spółka jest w stanie opłacić koszty sądowe.

Wskazane wyżej prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.

Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy, będącym przedmiotem oceny w zaskarżonym obecnie postanowieniu, a także w nadesłanych dokumentach skarżąca spółka przytoczyła te same argumenty i tego samego rodzaju okoliczności, jakie były już przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2012 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2013 r., oddalającym zażalenie na wspomniane orzeczenie WSA. Skarżąca nie wykazała zatem, by zaszła zmiana okoliczności, która uzasadniałaby odstąpienie od wcześniejszej oceny w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.

Wprawdzie Sąd pierwszej instancji – zamiast orzec na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (poprzez odmowę zmiany postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy) – odniósł się ponownie do wszystkich argumentów i oświadczeń strony zawartych w nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy i w efekcie przytoczył swoje poprzednie stanowisko, odmawiając przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.