Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 358/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Katarzyna Bińczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi R.G., O.G., A. S., N.L., Y.S., M N., I.E., M.M. i P.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W dniu 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisu art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy [...] a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 roku o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. z 1994 r., Nr 48, poz. 195) grunty te stały się własnością Gminy [...] Zgodnie z rozliczeniem hipotecznym dokonanym przez geodetę uprawnionego powierzchnia opisywanej nieruchomości wynosiła [...] m2. Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym rozliczenia hipotecznego sporządzonego przez geodetę uprawnionego oraz zdjęć lotniczych, aktualnie teren nieruchomości stanowi tereny położone w granicach działek ewidencyjnych z obrębu [...][...]:

- nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]- w części o powierzchni [...] m2;

- nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] - w części o powierzchni [...] m2;

- nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]- w części o powierzchni [...] m2;

- nr [...], dla której nie ma prowadzonej księgi wieczystej - w części o powierzchni [...] m2.

Teren działek nr [...] i [...] stanowi własność [...]. Natomiast działki ewidencyjne nr [...] i [...] są własnością Skarbu Państwa.

Zaskarżoną decyzją Prezydent [...] rozpoznał wniosek H. vel H. S. i J. S. reprezentowanych przez adw. E. D. z dnia [...] października 1948 r. w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...] w części jakiej dotyczy części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], stanowiących własność Skarbu Państwa, zaś odrębną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019r., organ I instancji rozpoznał ww. wniosek w zakresie obecnych działek ew. nr [...] i [...]z obrębu [...] stanowiących własność [...].

Przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie Dzielnicy [...][...][...]. Na przedmiotowym gruncie znajdują się fragmenty 2 budynków mieszkalnych przy ul. [...] i [...], ponadto część gruntu zajęta jest pod fragment drogi publicznej kategorii gminnej ulicy [...], a jego cześć jest niezabudowana i stanowi podwórko ww. budynków mieszkalnych.

W aktach sprawy brak jest zaświadczenia hipotecznego, jednak jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kopii Konsensu Nr [...] z dnia [...] września 1935 posiadaczami emfiteutycznymi przedmiotowego gruntu byli N. vel N. S. w udziale 1/2 (4/8) części, C. vel A. M. w udziale wynoszącym 1/4 (2/8) części, I. – L. M. w udziale wynoszącym 1/8 części oraz R. M. w udziale wynoszącym 1/8 części.

Na mocy aktu z dnia [...] lipca 1935r. J. i H. małżonkowie C. nabyli od C. M. 1/8 cześć i od I. – L. M. 1/8 niepodzielną część tej nieruchomości.

W związku z powyższym, organ I instancji uznał, że posiadaczami emfiteutycznymi przedmiotowego gruntu byli N. vel N. S. w udziale 1/2 (4/8) części, J. i H. małżonkowie C. w udziale 1/4 (2/8) części, C. vel A. M. w udziale 1/8 części oraz R. M. w udziale 1/8 części wszyscy niepodzielnie.

Wnioskiem z [...] października 1948 roku (data wpływu do Zarządu Miejskiego w [...]) H. vel H. S. i J. S. reprezentowani przez adw. E. D. wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] nr hipoteczny [...].

Do wniosku nie załączono świadectwa hipotecznego, ani żadnych dokumentów potwierdzających, że H. vel H. S. i J. S. są następcami prawnymi L. S., który zgodnie z wnioskiem miał być właścicielem przedmiotowego gruntu. Z treści wniosku wynika, że dokumenty poświadczające własność oraz następstwo prawne po dawnym właścicielu zostaną złożone dodatkowo.

Poza ww. wnioskami w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony.

Działając na zasadzie art. 214 b u.g.n., w związku z uznaniem, że nie udowodniono, w terminie trzech miesięcy liczonych od dnia, w którym upłynął okres sześciu miesięcy od daty dokonania ogłoszenia przez organ I instancji, zgodnie z art. 214b u.g.n., praw do udziału w postępowaniu zainicjowanym w dniu [...] października 1948 roku przez H. vel H. S. i J. S. reprezentowanych przez adw. E. D., decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Prezydent [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...] ozn. hip. nr [...]- w części wchodzącej obecnie w skład działek ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], stanowiących własność Skarbu Państwa.

Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. adwokat M. G., działający w imieniu wnioskodawców, złożył odwołanie od ww. decyzji zarzucając naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez uznanie, że wnioskodawcy nie są stroną postępowania, art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art. 8 w związku z art. 80 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywatela do organów władzy publicznej, art. 9, 10 i 81 k.p.a. poprzez nieinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez jego niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy oraz naruszenie art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 1145 oraz art. 1149 k.p.c.

Wojewoda [...] rozpatrując sprawę wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.

Z kolei, zgodnie z dodanym ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 214b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami : "W sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Zgodnie z ust. 2 podstawa umorzenia, o której mowa w ust. 1, zachodzi gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku, o którym mowa w ust. 1. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu.

Ww. regulacja dotycząca przesłanek warunkujących przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości objętej działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oznacza, że prócz zbadania przesłanek zawartych w obowiązującym art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, konieczne jest w sprawie takiej, jak niniejsza zbadanie dodatkowych przesłanek "niezależnych od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu" wymienionych w art. 214b pkt 1 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przy tym, w ostatnim przepisie mowa jest o tym, że organ administracji publicznej "umarza" postępowanie w sprawie przyznania użytkowania wieczystego z tych przyczyn.

Oznacza to, w przeciwieństwie do dyspozycji art. 214a u.g.n., stanowiącego także, samodzielny, wobec art. 7 dekretu, zbiór przesłanek do wydania odmownej decyzji dekretowej, że działanie organu w formie umorzenia postępowania ma charakter obligatoryjny.

Dodatkowo, Wojewoda zauważył, że jeśli w przypadku spełnienia w sprawie przesłanek umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego zawartych w art. 214 b ust.l i 2 u.g.n., organ pierwszej instancji umorzy postępowanie, nie można czynić mu skutecznego zarzutu naruszenia prawa materialnego ani przepisów odnoszących się do ochrony interesu strony.

W przedmiotowej sprawie wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej ( obecnie użytkowania wieczystego) nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] wpłynął do Wydziału Polityki [...] Zarządu Miejskiego w [...] w dniu [...] października 1948 r. Na wniosku odręcznie naniesiono notatkę o braku opłaty manipulacyjnej oraz o konieczności wezwania do przedłożenia zaświadczenia hipotecznego, stwierdzającego stan własności nieruchomości. Poniżej zawarto wniosek, że wobec nieuiszczenia opłaty, wniosek należy zwrócić.

W dniu [...] lipca 2017 r. organ I instancji zamieścił w ogólnopolskim wydaniu dziennika "[...]" oraz w "[...]" oraz na okres 30 dni na stronie internetowej organu I instancji - Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu m [...] ogłoszenie o którym mowa w art. 214 b ust. 2 u.g.n., celem ustalenia następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości (posiadaczy emfiteutycznych) i ich adresów zamieszkania.

Analiza treści ogłoszenia dokonanego przez organ I instancji pozwala w ocenie organu odwoławczego na uznanie, że zawiera ono wszystkie, wymagane przepisem art. 214 b ust. 3 u.g.n., elementy oraz spełnia warunki z art. 214 b ust. 4 u.g.n.

W dniu [...] stycznia 2018 r. upłynął, przewidziany w art. 214 b ust. 2 u.g.n. sześciomiesięczny termin do udzielenia odpowiedzi na ogłoszenie przez potencjalnych spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości (posiadaczy emfiteutycznych).

W ramach ww. terminu zgłosił się do organu I instancji adwokat M. G., występujący jako pełnomocnik R. G., podając, że jego mocodawca jest spadkobiercą byłych właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...], a stosowna dokumentacja potwierdzająca następstwo prawne zostanie przedłożona w ustawowym terminie.

Jednocześnie ze zgłoszeniem się pełnomocnik R. G. wniósł o zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił zawieszenia postępowania w zakresie jakim dotyczy ono działek stanowiących własność m [...] natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Prezydent [...] wykonujący zadania w zakresie administracji rządowej odmówił zawszenia postępowania w zakresie jakim dotyczy ono działek stanowiących własność Skarbu Państwa.

W dniu [....] kwietnia 2018 r., czyli w ramach kolejnego, trzymiesięcznego terminu do udowodnienia prawa spadkowych po dawnych właścicielach, przewidzianego w art. 214b ust. 2 u.g.n, adw. M. G. występujący w imieniu R. G., O. G., A. S., N. L., Y. S., M. N. – S., I. E., M. M. oraz P. R. dostarczył do organu pismo wraz z załącznikami, które miało udowodnić ich prawa jako następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowego gruntu.

Do przedmiotowego pisma załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia konsulatu generalnego Republiki Polskiej w [...][...] z dnia [...] listopada 1944 r., z którego wynika, że N. vel N. S. zmarł [...] grudnia 1938 r. i pozostawił następujących spadkobierców: żonę L. S. oraz dzieci: H. S., B. L., L. S. oraz J. S..

Jak wynika z załączonej do ww. pisma potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii Protokołu Notarialnego sporządzonego przez W. Z. zastępcę notariusza S. P. w [...] w dniu [...] stycznia 1946r. L. S., zd. G. żona N. S., L. S. oraz B.L. dzieci N. i L. zginęli pod koniec lipca 1942 r. podczas akcji eksterminacyjnej w dzielnicy [...] w [...] i jedynymi obecnie żyjącymi dziećmi L. i N. małż S. są J. S. oraz H. vel H. S..

Ponadto do przedmiotowego pisma załączono:

- kopię zaświadczenia Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...][...] z dnia [...] listopada 1944 r., która potwierdza informacje zawarte w w/w zaświadczeniu z dnia [...] listopada 1944 r.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] dokumentu potwierdzającego zmianę imienia/nazwiska, z którego wynika, że J. S. syn N. ur. [...] marca 1893 r. zmienił nazwisko na Z.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] nakazu wykonania testamentu oraz testamentu zmarłego w dniu [...] listopada 1989 r. J, Z,;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu oraz postanowienia spadkowego sporządzone przed rejestratorem ds. spadkowych w [...][...] po H, S, córce N. zmarłej [...] marca 1978 r.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu oraz testamentu A. Z. zmarłej [...] sierpnia 1997 r.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu oraz testamentu A. S. zmarłej [...] stycznia 1994 r.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu M. S. zmarłej [...] sierpnia 2005 r.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] zawiadomienia Sądu [...][...] Rejestru Głównego Wydziału [...] o zgonie J. R. w dniu [...] sierpnia 2007 r. wraz załączonym testamentem J. R.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu J. R.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu L. vel L. R.;

- tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu urodzenia P. R.;

- wydruk ze strony internetowej www.discovery/nationalarchives.qov.uk, z którego wynika, że L. R. otrzymał obywatelstwo [...] w 1961 r.

Podstawą umorzenia postępowania na podstawie art. 214b ugn w kontrolowanej sprawie było stwierdzenie przez organ I instancji, że przedstawione przez pełnomocnika wnioskodawców dokumenty spadkowe, w tym, poświadczone z języka [...] nakazy wykonania testamentu oraz testamenty nie mogą być uznane za dowody spadkobrania po dawnych właścicielach nieruchomości położonej przy ul. [...], gdyż nie zostały wydane lub potwierdzone przez sąd polski.

Jak wskazał organ I instancji, osoba wywodząca swoje uprawnienia (interes prawny) z następstwa prawnego powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status, w szczególności postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które stwarza domniemanie, że wymienione w nim osoby stały się spadkobiercami (por. art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego). W przypadku cudzoziemców, jak uznano w zaskarżonej decyzji organu I instancji, sprawa o stwierdzenie nabycia spadku w zakresie wchodzących do spadku prawa rzeczowych na terenie Polski podlega wyłącznej jurysdykcji sądów polskich.

Z przedstawionym stanowiskiem organ II instancji się zgodził i podniósł, że ze względu na treść art. 1110 2 k.p.c. w zakresie, w jakim sprawa spadkowa dotyczy praw rzeczowych na nieruchomości lub posiadania nieruchomości położonej w Polsce, jurysdykcja krajowa sądów polskich jest wyłączna. Dotyczy to zarówno spraw należących do jurysdykcji krajowej na podstawie art. 1108 k.p.c., jak i tych spraw spadkowych, w odniesieniu do których brak jest podstaw do przyjęcia jurysdykcji krajowej według łączników zawartych w art. 1108 k.p.c. W konsekwencji do wyłącznej jurysdykcji krajowej należy sprawa spadkowa w zakresie wchodzących do spadku praw rzeczowych do nieruchomości znajdujących się na terenie Polski, nawet jeżeli spadkodawca był cudzoziemcem, nie miał w Polsce miejsca zamieszkania ani miejsca zwykłego pobytu, majątek spadkowy zaś niemal w całości położony jest za granicą (z wyjątkiem wspomnianych nieruchomości, które jednak nie stanowią znacznej części majątku). Sprawy o stwierdzenie nabycia spadku w zakresie wchodzących do spadku praw rzeczowych na terenie Polski podlegają wyłącznej jurysdykcji sądów polskich. (por. postanowienia SN z dnia 9 sierpnia 2000 r., ICKN 804/00, LEX nr 51836, oraz z dnia 22 lutego 1966 r., III CR 395/65, LEX nr 420). Postępowanie spadkowe w zakresie wchodzących do spadku praw rzeczowych do nieruchomości na terenie Polski podlega wyłącznej jurysdykcji sądów polskich (zob. postanowienie SN z dnia 6 marca 1970 r., I CR 3/70, LEX nr 6687). Co prawda zasadą jest, że stwierdzenie nabycia spadku powinno dotyczyć całego spadku, a ograniczenie się do stwierdzenia nabycia spadku względem części majątku spadkowego jest niedopuszczalne, jednakże silniejsza jest zasada, że sądy polskie mogą orzekać jedynie w granicach jurysdykcji. Oznacza to, że majątek spadkowy ulega podziałowi na dwie części: jedną stanowi nieruchomość położona za granicą, a drugą pozostały majątek objęty jurysdykcją sądu polskiego (uchwała SN z dnia 31 maja 1975 r., III CZP 78/75, OSNCP 1976, nr 2, poz. 33; uchwała SN z dnia 2 kwietnia 1982 r., III CZP 8/82, OSNCP 1982, nr 10, poz. 142). Sąd Najwyższy wielokrotnie wyraził pogląd, że postępowanie spadkowe w części dotyczącej nieruchomości położonej w Polsce należy do wyłącznej jurysdykcji krajowej sądów polskich (por. postanowienie SN z dnia 22 lutego 1966 r., III CR 395/65, OSNCP 1066, nr 11, poz. 197 z glosą J. Jodłowskiego, PiP 1967, z. l,s. 152; uchwała SN z dnia 28 maja 1969 r, III CZP 23/69, OSNCP 1970, nr 1, poz. 3; postanowienie SN z dnia 6 marca 1970 r., I CR 3/70, PiP 1971, z. 12, s. 1087; uchwała SN z dnia 31 maja 1975 r., III CZP 78/75, OSNCP 1976, nr 2, poz. 33; uchwała SN z dnia 2 kwietnia 1982 r., III CZP 8/82, OSNCP 1982, nr 10, poz. 142; postanowienie SN z dnia 24 czerwca 1999 r., III CRN 377/99, Prok. i Pr. 2000, nr 1, poz. 40; postanowienie SN z dnia 9 sierpnia 2000 r., I CKN 804/00, LEX nr 51836; postanowienie SN z dnia 12 września 2001 r., V CN 2/01, OSNC 2002, nr 5, poz. 69).

Z kolei, zgodnie z art. 1145 k.p.c., orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146. Jedną z tych przeszkód jest zawarta w art. 1146 § 1 pkt 2 k.p.c., zgodnie z którą, orzeczenie sądu państwa obcego zapadło w sprawie należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich.

Skoro, jak wykazano wyżej, wyłączna jurysdykcja sądów polskich w zakresie, w jakim sprawa spadkowa dotyczy praw rzeczowych na nieruchomości lub posiadania nieruchomości położonej w Polsce, jurysdykcja krajowa sądów polskich jest wyłączna, zachodzi w niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody, przeszkoda do uznania, z mocy prawa, na podstawie art. 1145 k.p.c., orzeczeń sądów państw obcych, to tym bardziej, nie ma podstaw do uznania testamentów i nakazów ich wykonania, wydanych przez notariat państwa obcych tj. [...], [...][...], przez prawo polskie.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że dokumentacja przedłożona przez pełnomocnika wnioskodawców przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r., jako, że stwierdza przejście praw spadkowych co do nieruchomości położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z mocy testamentu po dawnych współwłaścicielach nieruchomości – N. vel N, S,, J, i H, małżonkach C,, C, vel A, M, oraz R, M, na rzecz obywateli [...] i [...][...] oraz na rzecz ich spadkobierców, przy czym nie zostało przedłożone orzeczenie sądu polskiego o uznaniu tychże orzeczeń sądów zagranicznych, nie może być uznana za dowód następstwa prawnego po dawnych właścicielach nieruchomości.

Z uwagi na zajście ww. okoliczności, nastąpiło spełnienie warunków umorzenia postępowania, przewidzianych w art. 214 b ust. 1 i 2 u.g.n.

Wojewoda wskazał, że uregulowaną w art. 214b u.g.n. formę działania organu administracji w sytuacji, gdy prócz wniosku dekretowego, w aktach brak jakichkolwiek innych dokumentów, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, uznał za zgodną z art. art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że nie jest ona niezgodna z art. 21 ust. 2 Konstytucji.

Z kolei, odrębną kwestią jest nieuznanie przez organ I instancji, za stronę postępowania mocodawców adwokata M, G,, próbujących wykazać następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach nieruchomości.

Stało się tak jednak w kontrolowanej sprawie, o czym świadczy forma doręczenia zaskarżonej decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Nastąpiło bowiem jej obwieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej m [...] w dniu [...] maja 2019 r. W piśmie z dnia 6 czerwca 2019 r., wystosowanym do pełnomocnika wnioskodawców w odpowiedzi na jego wniosek o wydanie odpisu decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawcy reprezentowani przez adw. M. G. nie mogą być uznani za stronę postępowania prowadzonego w trybie art. 214 b u.g.n. oraz, że ogłoszenie decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej nastąpiło na podstawie przepisu szczególnego - art. 49 § 1 k.p.a.

W ocenie organu odwoławczego działanie organu I instancji w zakresie odmowy przyznania przymiotu strony niniejszego postępowania: R. G., O. G., A. S., N. L., Y. S., M. N. – S., I. E., M. M. i P. R. reprezentowanym przez pełnomocnika, stanowi o naruszeniu art. 10 § 1, art. 28 i art. 49 § 1 k.p.a. Specyfika postępowania prowadzonego w trybie art. 214 b u.g.n. nakładała na organ I instancji obowiązek doręczenia pełnomocnikowi wnioskodawcy decyzji kończącej postępowanie w sprawie w trybie przewidzianym w art. 39 i nast. k.p.a., gdyż nie wystąpiły, w stosunku do nich przesłanki możliwości zastosowania form doręczenia przewidzianych w art. 49 § 1 k.p.a. W rezultacie niedoręczenia decyzji wnioskodawcom doszło jednocześnie do naruszenia, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, który to udział miał im zapewnić organ prowadzący sprawę oraz do naruszenia obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, zgodnie z art. 9 k.p.a. Niewykazanie następstwa prawnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 214 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. nie może być podstawą do uznania zajścia braku formalnego, powodującego odmowę wnioskodawcy, przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na jego podstawie, tak, jak ma to miejsce np. w trybie odmowy wszczęcia postępowania na zasadzie art. 61a k.p.a.

Niezależnie od stwierdzonych uchybień w zakresie doręczenia decyzji stronom, Wojewoda stwierdził, że odwołanie z dnia [...] czerwca 2019 r. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. zostało złożone w ustawowym terminie. Skoro zatem strona odwołująca nie poniosła, z powodu niezasadnego niedoręczenia jej decyzji organu I instancji i nieuznania jej za stronę, szkody w postaci pozbawienia jej możliwości ponownego rozpoznania jej sprawy, przez organ odwoławczy, a przy tym, zarzuty co do sposobu merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ I instancji są nieuzasadnione, Wojewoda uznał, że uchybienie przepisom art. 9, 10 § 1, 28 i 49 § 1 k.p.a. nie powoduje w rozpatrywanej sprawie konieczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli : R. G., O. G., A. S., N. L., Y.S., M.N.-S., I.E., M. M. i P. R. zarzucając jej:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, tj:

1) art. 214b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe uznanie, że skarżący nie udowodnili zgłoszonych praw do nieruchomości w ustawowym terminie, co doprowadziło do bezpodstawnego umorzenia postępowania w sytuacji, w której skarżący prawidłowo zgłosili swe prawa w zakreślonym do tego terminie oraz przedstawili urzędowe dokumenty, z których w sposób jednoznaczny wynika, że są następcami prawnymi wnioskodawców, a tym samym przysługuje im status stron postępowania w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości,

2) art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 1145 k.p.c., art. 1146 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz 11491 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że do wykazania następstwa prawnego po wnioskodawcach niezbędne jest przedłożenie orzeczeń sądów polskich, w szczególności prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabyciu spadku, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego wniosku, że skarżący nie udowodnili swoich praw do posiadania statusu strony w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości i do niezasadnego umorzenia ww. postępowania, w sytuacji, w której skarżący przedstawili komplet urzędowych dokumentów spadkowych oraz należycie wykazali swoje prawa do nieruchomości,

3) art. 1146 § pkt 2 k.p.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka do uznania z mocy prawa orzeczeń sądów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych, co doprowadziło organ do niezasadnego umorzenia postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości, podczas gdy niniejsza sprawa nie należy do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich,

II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1) art. 28 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie są stroną postępowania, podczas gdy postępowanie dotyczy ich interesu prawnego,

2) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej, polegające na umorzeniu postępowania administracyjnego mimo braku ku temu podstaw,

3) art. 9 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niepoinformowanie stron postępowania o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu,

4) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości mimo uznania przez organ, że rozpatrzenie ww. sprawy oraz wydanie decyzji zależało od przeprowadzenia właściwego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po wnioskodawcach oraz wydania postanowienia w ww. zakresie, co doprowadziło do bezpodstawnego umorzenia postępowania,

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której była ona wadliwa, tj. dotknięta była uchybieniami, o których mowa w punktach powyżej.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie uchylenia decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 214 b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. ,poz. 121 ze zm.) zgodnie z którym w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów (ust 1).Podstawa umorzenia, o której mowa w ust. 1, zachodzi gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku, o którym mowa w ust. 1. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu (ust. 2).

Na wstępie należy wyjaśnić jaki był cel dodania art. 214b ugn nowelizacją z 25 czerwca 2015 r. Otóż ustawodawca zakładał umożliwienie zakończenia postępowań administracyjnych, wszczętych wnioskami złożonymi w oparciu o przepisy dekretu warszawskiego, w których wnioskodawcy od czasu złożenia wniosku nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. Jak napisano w uzasadnieniu projektu "W wielu przypadkach zachodzi bowiem sytuacja tego rodzaju, iż w latach 1947–1949 został zgłoszony wniosek o przyznanie prawa do gruntu, który nie został rozpatrzony w okresie PRL, a którego obecnie nie da się rozpatrzyć z uwagi na niemożność ustalenia stron postępowania wraz z ich adresami. Przepis ten ma na celu ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem warszawskim wobec braku zainteresowania stron bądź ich następców prawnych. Umożliwi to m [...] i Skarbowi Państwa racjonalne gospodarowanie mieniem stanowiącym ich własność bądź – w przypadku budynków – pozostających w ich administracji". Omawiany przepis był również przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, iż jest on zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. nie narusza wywodzonej z art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "(..) art. 214b ugn, także służy realizacji wartości konstytucyjnych w postaci bezpieczeństwa prawnego i stabilizacji stosunków własnościowych. Wprowadza on nowe rozwiązanie proceduralne w postępowaniach w sprawach dekretowych. Przepis ten przewiduje umorzenie postępowania w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego, jeśli nie jest możliwe ustalenie stron tego postępowania. Rozwiązanie przyjęte w art. 214b ugn zmierza do usunięcia, trwającego od kilkudziesięciu lat, stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej nieruchomości. Umorzenie postępowań wszczętych w okresie powojennym nie następuje z mocy prawa, w sposób automatyczny. Ustawodawca nakazuje organowi podjąć realne działania mające na celu ustalenie osoby wnioskodawcy lub jego następców prawnych i powiadomienie uprawnionych o toczącym się postępowaniu. W sytuacji, gdy nie są znane strony lub ich adresy, a sprawy zawisły często od kilkudziesięciu lat, poszukiwanie zainteresowanych przez ogłoszenie w prasie i internecie jest środkiem prawnym dobranym bardzo trafnie do zamierzonego celu. Należy przyjąć, że bierność osób potencjalnie uprawnionych dostatecznie wyraża brak woli ubiegania się o restytucję. Przewidziany w art. 214b ust. 2 ugn termin sześciu miesięcy jest wystarczający do podjęcia ewentualnych działań przez osoby uprawnione. Umorzenie postępowania nie będzie zatem naruszać praw strony, która przez bardzo długi okres nie podejmuje działań we własnej sprawie, a realne starania organu w celu ustalenia miejsca jej pobytu nie przyniosły skutku. W konsekwencji TK uznał, że kontrolowany przepis jest zgodny z powołanymi wzorcami kontroli konstytucyjnej".

W treści art. 214b ust. 1 ugn przesądzono, że w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Natomiast w art. 214b ust. 2 ugn doprecyzowano, że umorzenie może nastąpić, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz złożonego niegdyś wniosku. Przesądzono także, że organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu.

Inaczej mówiąc organ nie może podjąć decyzji o umorzeniu postępowania, jeżeli nie minęły podane w art. 214b ust. 2 terminy, a w razie zgłoszenia się osób zainteresowanych w terminie 6 miesięcy jeżeli w kolejnych trzech miesiącach, osoby te zgłosiwszy się, udowodniły swe prawa i wskazały adresy.

Omawiany przepis wprowadził zatem nowe rozwiązanie proceduralne w postępowaniach w tzw. sprawach dekretowych odnosząc je do sytuacji, gdy został złożony wyłącznie wniosek dekretowy, który nie został rozpoznany i z uwagi na brak aktywności wnioskodawcy lub jego następców prawnych, po złożeniu wniosku, nie są znane ich miejsca pobytu ani adresy. Po pierwsze przepis ten przewiduje umorzenie postępowania w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, jeśli nie jest możliwe ustalenie stron tego postępowania. Podstawa umorzenia zgodnie z treścią powołanego przepisu zachodzi, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku. Po drugie organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu.

W niniejszej sprawie ogłoszenie zostało opublikowane w [...] oraz w [...], a także zamieszczono je na okres 30 dni na stronie internetowej Prezydenta [...] w dniu [...] lipca 2017 r. Termin sześciomiesięczny upłynął w dniu [...] stycznia 2018 r. W terminie tym do postępowania, jako następca prawny byłych właścicieli zgłosił się R. G. W dniu [...] kwietnia 2018 r. złożone zostało pismo, do którego załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia konsulatu generalnego Republiki Polskiej w [...][...] z dnia [...] listopada 1944 r., z którego wynika, że N. vel N. S. zmarł [...] grudnia 1938 r. i pozostawił następujących spadkobierców: żonę L. S. oraz dzieci: H. S., B. L., L. S. oraz J. S., a także kopię zaświadczenia Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...][....] z dnia [...] listopada 1944 r., która potwierdza informacje zawarte w ww. zaświadczeniu z dnia [...] listopada 1944 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] dokumentu potwierdzającego zmianę imienia/nazwiska, z którego wynika, że J. S. syn N. ur. [...] marca 1893 r. zmienił nazwisko na Z., tłumaczenie poświadczone z języka [...] nakazu wykonania testamentu z dnia [...] maja 1990 r. oraz testamentu zmarłego w dniu [...] listopada 1989 r. J. Z., tłumaczenie poświadczone z języka hebrajskiego aktu zgonu oraz postanowienia spadkowego z dnia [...] kwietnia 2003 r. sporządzone przed rejestratorem ds. spadkowych w [...][...] po H. S. córce N. zmarłej [...] marca 1978 r., tłumaczenie poświadczone z języka hebrajskiego aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu z dnia [...] lutego 1998 r. oraz testamentu A. Z. zmarłej [...] sierpnia 1997 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, nakazu wykonania testamentu z dnia [...] października 1994 r. oraz testamentu A. S. zmarłej [...] stycznia 1994 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] aktu zgonu, postanowienia o wykonaniu testamentu M. S. z dnia [...] marca 2006 r. zmarłej [...] sierpnia 2005 r., tłumaczenie poświadczone z języka [...] zawiadomienia Sądu [...][...] Rejestru Głównego Wydziału [...] z dnia[...] grudnia 2007 r. o zgonie J. R. w dniu [...] sierpnia 2007 r. wraz załączonym testamentem J. R.

Zatem pierwsza z omawianych podstaw nie zachodzi gdyż termin 6 miesięczny został dochowany.

Zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie zatem ustalenie czy zaszły podstawy doprecyzowane w ust. 2 art. 214b ugn, mianowicie czy osoby te zgłosiwszy się wykazały swe prawa oraz jaki charakter ma termin wynikający z tego przepisu - 3 miesięczny, czy jest to termin prawa materialnego czy procesowego i czy w związku z tym termin te może ulec przywróceniu a także czy może ulec zawieszeniu.

W ocenie Sądu termin ten ma charakter terminu prawa materialnego, jest to termin, który nie ulega ani przywróceniu ani zawieszeniu. Za takim jego charakterem przemawia nie tylko omówiony wyżej ratio legis przepisu art. 214b ugn ale także usytuowanie tego przepisu w przepisach prawa materialnego, a nie procesowego.

Wyraźna treść omawianego przepisu wskazuje, że osoba, która w terminie 6 miesięcy od ogłoszenia zgłosiła się, ma wykazać w kolejnych trzech miesiącach swe prawa i wskazać adres. Jeżeli tego nie uczyni organ ma obowiązek, a nie uprawnienie, umorzyć postępowanie dekretowe. Rację ma organ, że brzmienie przepisu w tym zakresie jest kategoryczne, co też wynika z celu w jakim przepis ten został ustanowiony – uregulowanie sytuacji prawnej nieruchomości. Ponadto sformułowanie "wykazać prawa" nie dotyczy wyłącznie następstwa prawnego po byłych właścicielach lecz dotyczy także wykazania uprawnienia do złożenia wniosku dekretowego przez byłego właściciela jak i zachowania terminu do jego złożenia gdyż jest skierowany zarówno do wnioskodawcy (jeżeli jeszcze żyje), który złożył wniosek, a następnie nie podejmował żadnych czynności w celu jego realizacji jak i do jego następców prawnych.

Dlatego też, organ ma obowiązek w pierwszej kolejności, w takiej sytuacji prawnej, badać wyłącznie zachowanie przez osoby zgłaszające się, przesłanek art. 214b ugn tj. zachowanie terminu zgłoszenia się wnioskodawcy lub jego następców prawnych, a następnie zachowania terminu wykazania przez te osoby swych praw, prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym. Założeniem ustawodawcy bowiem było, że osoby te miały już wystarczająco dużo czasu aby zgromadzić dokumenty niezbędne do realizacji swych praw dekretowych. Tryb ten bowiem nie służy umożliwieniu stronom rozpoczęcia działań zmierzających do dochodzenia praw dekretowych, nie stanowi też dodatkowego terminu na zgłoszenie tych praw (wniosku) lecz ma celu wyłącznie zakończenie już wszczętych, a nie zakończonych, na skutek braku działania wnioskodawcy, od wielu lat postępowań. Jeżeli zatem te warunki formalne nie zostaną spełnione tzn., w terminie 6 miesięcy od ogłoszenia nie zgłoszą się uprawnione osoby lub zgłosiwszy się nie wykażą swych praw i nie wskażą adresów, organ ma obowiązek umorzyć postępowanie administracyjne. Podkreślić ponownie należy, że taka interpretacja tego przepisy wynika z celu przywołanej regulacji, którym było uporządkowanie sytuacji prawnej nieruchomości, w stosunku do których w latach 1947-1949 został zgłoszony wniosek o przyznanie prawa do gruntu, nierozpatrzony w okresie PRL, a którego obecnie nie można rozpatrzyć z uwagi na niemożność ustalenia stron postępowania. Prowadzi to do sytuacji, w której postępowanie administracyjne od ponad 70 lat jest w toku (w niniejszej sprawie wniosek z października 1948 r.), lecz nie może zostać zakończone wydaniem decyzji, gdyż były właściciel, oprócz złożenia wniosku, nie przejawił już żadnego zainteresowania sprawą, nie są znane jego aktualny adres ani tożsamość oraz adresy jego następców prawnych. Jest to tak znaczny okres czasu, w okresie którego i właściciel i jego następcy prawni mieli możliwość podjęcia działań zmierzających do rozpoznania wniosku dekretowego. Tylko prawidłowe i udokumentowane zgłoszenie następców prawnych i wykazanie przez nich praw w terminach wynikających z art. 214 b upoważnia organ do badania przesłanek z art. 7 dekretu. Zatem to nie poczynienie wiążących ustaleń odnośnie zachowania terminu do złożenia wniosku oraz ustalenie podmiotu, któremu przysługuje prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości w oparciu o dokumenty księgi wieczystej tej nieruchomości, będzie w realiach tej konkretnej sprawy decydowało o prawidłowości zastosowania i przebiegu procedury określonej w art. 214 b ugn. Wręcz przeciwnie to prawidłowy przebieg procedury określonej w art. 214 b ugn, w następstwie której zgłoszą się następcy prawni wnioskodawcy, którzy wykażą swe prawa będzie dopiero obligowało organ do dokonania ustaleń odnośnie zachowania terminu do złożenia wniosku oraz ustalenia podmiotu, któremu przysługuje prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości w oparciu o dokumenty księgi wieczystej tej nieruchomości tj. badania przesłanek z art. 7 dekretu

Powyższe prowadzi do wniosku, że w terminie trzech kolejnych miesięcy liczonych od dnia [...] stycznia 2018 roku (daty upływu terminu ogłoszenia) tj. do [...] kwietnia 2018 r, skarżący zgłosiwszy się, nie wykazali następstwa prawnego po dawnych właścicielach oraz nie wykazali swych praw, gdyż nie złożyli dokumentów potwierdzających prawa do spadku w wymaganej formie.

Wprawdzie organy orzekające nieprawidłowo przyjęły, że skarżący winni przedłożyć postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku sądu polskiego z uwagi na wyłączną jurysdykcję sądów polskich, jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, biorąc pod uwagę, że zasadnie przyjęły, że w sprawie niniejszej wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania, gdyż skarżący zgłosiwszy swe prawa w terminie wskazanym w art. 214b ugn, w kolejnym terminie trzech miesięcy nie udowodnili ich.

Jurysdykcja krajowa w sprawach spadkowych dotyczy spraw spadkowych o jakich stanowi art. 1108 § 1 i § 2 k.p.c., a mianowicie do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim, lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej albo jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej.

Do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą również sprawy o prawa rzeczowe i o posiadanie nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1107(1 )k.p.c.). Organy orzekające pominęły jednak to, że w niniejszym postępowaniu w skład spadku nie wchodzi majątek znajdujący się w Rzeczypospolitej Polskiej, lecz jedynie roszczenie o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Nie jest to sprawa o prawa rzeczowe do nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 2066/04, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 300/06).

W tej sytuacji należy przyjąć, że stosownie do art. 1145 k.p.c., skuteczność na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej aktów prawnych przedłożonych przez skarżących, wymienionych wyżej, zależy od uznania ich przez sąd polski. Wszystkie one zostały bowiem wydane przed 1 lipca 2009 r., a zatem stosownie do art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2009 roku do orzeczeń zagranicznych organów właściwych w sprawach spadkowych ma zastosowanie art. 1145 kpc w dotychczasowej wersji. Stosownie do art. 1145 k.p.c. w starym brzmieniu skuteczność na obszarze Polski nie nadających się do wykonania w drodze egzekucji orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych, które należą w Polsce do drogi sądowej, zależy od uznania ich przez sąd polski. Nie wymagają uznania, prawomocne orzeczenia sądu zagranicznego w sprawach niemajątkowych obywateli obcych, wydane przez sąd właściwy według ich prawa ojczystego, chyba że orzeczenie takie ma być podstawą zawarcia związku małżeńskiego albo stanowić podstawę wpisu w księdze stanu cywilnego, w księdze wieczystej lub innym rejestrze w Polsce.

Przez pojęcie "orzeczenie", o który mowa w art. 1145-1146 k.p.c., należy rozumieć nie tylko rozstrzygnięcie sądu obcego, które co do swej formy odpowiada pojęciu orzeczeń przewidzianych w prawie polskim, lecz wszelkiego rodzaju rozstrzygnięcia, które według prawa państwa, w którym zostały wydane, wywołują pozaprocesowe skutki prawne. Odmienność prawa obcego bowiem nie pozbawia dokumentu wystawionego przez sąd obcy cech orzeczenia sądowego, jeżeli dokument ten ze względu na zawartą w nim treść pociąga za sobą skutki, jakie według prawa polskiego pociąga za sobą orzeczenie sądowe. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 25.XI.1977 r. I CR 9/77 (opubl. OSNCP 1978, z. 9, poz. 162).

Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do żądania sądowego stwierdzenia skuteczności orzeczenia zagranicznego w sytuacji, gdy dokument zaopatrzony jest w apostille, to należy wskazać, że od dnia 14 sierpnia 2006 r. weszła w życie Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 112, poz. 938). Konwencja ta zastąpiła dotychczas obowiązujący wymóg legalizacji konsularnej zagranicznych dokumentów obowiązkiem poświadczenia klauzulą apostille. Zakresem terytorialnym Konwencji objęte są wszystkie państwa będące jej stronami, w tym Polska i [...]. Zgodnie z art. 1 Konwencji, ma ona zastosowanie do dokumentów urzędowych, które zostały sporządzone na terytorium jednego z państw będących stronami Konwencji i które mają być przedłożone na terytorium innego z tych państw. Za takie dokumenty dla celów Konwencji uważane są m.in. dokumenty pochodzące od organu lub urzędnika sądowego, włączając w to dokumenty pochodzące od prokuratora, sekretarza sądowego lub urzędnika dokonującego doręczeń ("huissier de justice"); dokumenty administracyjne; akty notarialne z wyłączeniem dokumentów sporządzonych przez przedstawicieli dyplomatycznych lub urzędników konsularnych oraz dokumentów administracyjnych dotyczących bezpośrednio transakcji handlowych lub operacji celnych. Na zasadzie art. 2 Konwencji każde państwo zwolni z legalizacji powyższe dokumenty. Dla celów Konwencji legalizacja oznacza jedynie czynność, poprzez którą przedstawiciel dyplomatyczny lub urzędnik konsularny państwa, w którym dokument ma być przedłożony, poświadcza autentyczność podpisu, charakter, w jakim działała osoba podpisująca dokument, i, w razie potrzeby, tożsamość pieczęci lub stempla, którym jest on opatrzony. Konwencja Haska dotyczy więc innych kwestii niż uznanie orzeczenia sądu zagranicznego i sam fakt zaopatrzenia dokumentu w apostille nie znosi wymogu jego uznania.

Organ nie miał również podstaw prawnych do zawieszenia postępowania, do czasu wykazania następstwa prawnego po poprzednikach prawnych skarżących w celu umożliwienia wstąpienia następców prawnych, gdyż termin trzymiesięczny wynikający z art. 214 b ugn do wykazania swych praw przez podmioty zgłaszające się, upłynął bezskutecznie a jego upływ, jako terminu prawa materialnego, spowodował definitywne wygaśnięcie przysługujących tym podmiotom praw, bez możliwości jego przerywania, wydłużenia czy przywracania.

Podsumowując należy uznać, że wobec nie wykazania przez podmioty, które zgłosiły się do postępowania jako następcy prawni dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 214b ugn, ani następstwa prawnego po wnioskodawcy ani swych praw w terminie 3 miesięcznym liczonym od dnia upływu terminu do zgłoszenia, zarzuty skargi są nieuzasadnione, a decyzje organów I i II instancji są prawidłowe.

Uchybienie organu I instancji polegające na nieuznaniu skarżących za strony postępowania pozostaje bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia i w związku z tym nie może stanowić wyłącznej przyczyny uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Skarżący nie ponieśli bowiem z tego powodu żadnej szkody, złożyli odwołanie, a następnie skargę do Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.