Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 255/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi PPH K. Sp. z o.o. Sp. k. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z rachunku bankowego w [...] S.A. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku "K." Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w B. (zwanej dalej: "Spółką") w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...], wystawionymi za nieopłacone należności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2014 r. W związku z powyższym organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lipca 2017 r. Nr [...] zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w m. S.A.

Pismem z dnia [...] września 2017 r. Spółka wniosła o zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych prowadzonych przez m. SA., wskazując, że zastosowany środek uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił zwolnienia spod egzekucji ww. prawa majątkowego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. wydał [...] lutego 2018 r. postanowienie nr [...] utrzymujące w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), zgodnie z którym organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Organ zaznaczył, że rozstrzygając w tym przedmiocie organ opiera się na uznaniu administracyjnym, a zatem stwierdzenie istnienia przesłanek do zastosowania tej instytucji nie zobowiązuje go do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy.

Organ zauważył, że należności Spółki z tytułu VAT za marzec, kwiecień i maj 2014 r. na dzień wystawienia tytułów wykonawczych tj. [...] lipca 2017 r. wyniosły łącznie 637.603,00 zł plus odsetki w wysokości 164.870,60 zł. Do [...] lutego 2018 r. w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z m. wpłynęła kwota 3.413,09 zł, która stanowi znikomą część w stosunku do dochodzonych należności i jest jedyną, jaka wpłynęła w toku postępowania egzekucyjnego na poczet należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Dlatego też, zdaniem organu, nie można mówić, że zajęcie rachunku bankowego wpływa negatywnie na funkcjonowanie Spółki, uniemożliwiając zakup towarów do prowadzenia przedsiębiorstwa bądź opłatę należności związanych z działalnością gospodarczą.

Ponadto organ wskazał, że na Spółce ciążą inne zaległości z tytułu nieuregulowanych zobowiązań podatkowych. Na Spółkę wystawione zostały bowiem tytuły wykonawcze obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r. oraz maj i czerwiec 2017 r. Na datę [...] lutego 2018 r. należności główne objęte ww. tytułami wykonawczymi wynoszą łącznie 376.304,00 zł, a odsetki 70.105,95 zł.

Wskazano też, że organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] lipca 2017 r. dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych Spółki m. in. w bankach: I. S.A., m. S.A., B. S.A., B. w W. S.A., Bank B. S.A., Spółdzielczy Bank R. z siedzibą w S., Powszechna K. S.A. Udzielając odpowiedzi na zawiadomienia Banki poinformowały, iż nie prowadzą rachunków bankowych Spółki, natomiast m. i I. poinformowały, iż zajęcie nie może zostać zrealizowane w całości z uwagi na brak środków.

Ponadto organ egzekucyjny zawiadomieniami skierowanymi m. in. do K. – B. Spółka jawna, P. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. powiadomił o zajęciu przysługujących Spółce wierzytelności pieniężnych. W odpowiedzi kontrahenci poinformowali, iż nie mają zobowiązań w stosunku do Spółki.

Organ odwoławczy stwierdził, że zajęte rachunki bankowe stanowią jedyny znany organowi egzekucyjnemu, oprócz ruchomości zajętych protokołem z [...] października 2017 r. i [...] listopada 2017 r., majątek, z którego można choćby w części zaspokoić zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu Dyrektor Izby stwierdził, że w sprawie nie ma znaczenia, czy zobowiązany wyzbył się majątku przed czy w trakcie postępowania kontrolnego. Skutek jest bowiem taki, że ww. ruchomości nie wchodzą już w skład majątku Spółki. W niniejszym postępowaniu istotne jest, iż Spółka obecnie nie posiada majątku, do którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Posiadany przez Spółkę majątek w postaci linii produkcyjnych jest nieużytkowany od trzech lat, a fakt jego demontażu wskazuje, iż celem Spółki nie jest kontynuowanie działalności w zakresie produkcji materiałów budowlanych przy użyciu posiadanych linii produkcyjnych. Ponadto, jak wynika z ustaleń organu, Spółka nie zatrudnia żadnych pracowników.

Odnosząc się do kwestii zaproponowanego przez Spółkę ustanowienia zastawu skarbowego na ruchomościach tj. samochodzie ciężarowym F., wózku widłowym M. oraz liniach produkcyjnych materiałów budowlanych organ zauważył, że nie można ich uznać za nowy składnik majątku, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję. Wymienione ruchomości zostały zajęte przez organ egzekucyjny na pokrycie należności objętych ww. tytułami wykonawczymi protokołami z [...] października 2017 r. i z [...] listopada 2017 r. Ponadto majątek w postaci wózka widłowego M., samochodu F., jak też linii do produkcji listew (rozwijak, prasa, linia, stół), linii do produkcji narożnika, linii do produkcji narożnika mokry tynk (rozwijak, prasa, linia, stół), oklejarki do listew, sprężarki, urządzenia do kalibracji kątownika oraz wykrojnika, prawdopodobnie nie umożliwi zaspokojenia wszystkich należności objętych tytułami wykonawczymi wobec Spółki. Zdaniem organu, na wartość ruchomości w postaci linii do produkcji listew (rozwijak, prasa, linia, stół), linii do produkcji narożnika, linii do produkcji narożnika mokry tynk (rozwijak, prasa, linia, stół), oklejarki do listew, sprężarki, urządzenia do kalibracji kątownika oraz wykrojnika, prawdopodobnie będzie miało wpływ wyeksploatowanie, rozmontowanie jak i nieużytkowanie ich od kilku lat. Odnośnie zaś samochodu ciężarowego K., rok produkcji 1999, organ zauważył, iż nie jest on co prawda zajęty przez organ egzekucyjny, jednakże nawet zastosowanie zastawu na ww. pojeździe nie może skutkować pozytywnym rozpatrzeniem wniosku Spółki o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w m.., gdyż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z tej ruchomości nie przyczyni się znacząco do zmniejszenia wysokości dochodzonych należności.

Końcowo organ stwierdził, że o istnieniu ważnego interesu decydują kryteria zobiektywizowane. Oprócz wskazania ważnego interesu zobowiązany winien wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie należności w inny sposób. W tej sprawie zaś zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego doprowadziłoby do sytuacji, że egzekucja okazałaby się częściowo nieefektywna.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

– art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez niezasadną odmowę zwolnienia rachunku bankowego w m. S.A., mimo wykazania ważnego interesu Strony oraz wskazania składników majątkowych, na których można ustanowić zastaw skarbowy,

– art. 7, 8 § 1, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako k.p.a.) poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na uznaniu, iż Spółka nie wykazała ważnego interesu w zwolnieniu rachunku bankowego,

– art. 6 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a poprzez odmowę zwolnienia rachunku bankowego, mimo spełnienia żądań organów podatkowych poprzez wydanie rzeczy mogących stanowić zastaw skarbowy,

– 77 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż Spółka wyzbywała się majątku w trakcie trwania postępowania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Zgodnie z brzmieniem art. 13 ust. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Z powyższego wynika, iż przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Jak zasadnie wskazał organ Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10.03.2010 r. Sygn. akt I FSK 31/08 podkreśla, iż pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony. Rozstrzygając w przedmiocie zwolnienia danych składników organ opiera się na uznaniu administracyjnym, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "organ może". Stwierdzenie istnienia przesłanek do zastosowania tej instytucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy. To czy należy zwolnić spod egzekucji składnik majątkowy czy też nie, należy zatem wyłącznie do organu. Uznaniowość nie oznacza dowolności. Każde zatem postanowienie organu musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek zwolnienia spod egzekucji wnioskowanych składników majątkowych, ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych i zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne. Należność z tytułu VAT za marzec, kwiecień i maj 2014 r. na dzień wystawienia tytułów wykonawczych tj. [...].07.2017 r. wyniosły łącznie 637.603,00 zł plus odsetki w wysokości 164.870,60 zł. Na dzień [...].04.2018 r. odsetki od zaległości wynoszą łącznie 279.109,89 zł. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, iż w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z m. do dnia wydania zaskarżonego postanowienia wpłynęła na rachunek organu egzekucyjnego kwota stanowiąc znikomą część w stosunku do dochodzonych należności. Dlatego też, nie można mówić, że zajęcie rachunku bankowego wpływa negatywnie na funkcjonowanie Spółki uniemożliwiając zakup towarów do prowadzenia przedsiębiorstwa bądź opłatę należności związanych z działalnością gospodarczą. Dodać przy tym należy, że na Spółce ciążą inne zaległości z tytułu nieuregulowanych zobowiązań podatkowych. Na Spółkę wystawione zostały bowiem tytuły wykonawcze obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r. oraz maj i czerwiec 2017 r. Na [...].04.2018 r. należności główne objęte ww. tytułami wykonawczymi wynosiły łącznie 376.304,00 zł, a odsetki 76.374,25 zł. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych Spółki m. in. w bankach: I. S. A., m. S. A., B. S. A., Bank H. w W. S. A., B. S. A., Spółdzielczy Bank R. z siedzibą w S., Powszechna K. S. A. Udzielając odpowiedzi na zawiadomienia Banki poinformowały, iż nie prowadzą rachunków bankowych Skarżącego. Natomiast Banki m. i I. poinformowały, iż zajęcie nie może zostać zrealizowane w całości, z uwagi na brak środków. W celu wyegzekwowania dochodzonych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniami skierowanymi m. in. do K. – B. Spółka jawna, P. Sp. z o. o., N. Sp. z o. o. powiadomił o zajęciu przysługujących Spółce wierzytelności pieniężnych. W odpowiedzi kontrahenci poinformowali, iż nie mają zobowiązań w stosunku do Spółki. Zatem z powyższych informacji wynika, że zajęte rachunki bankowe stanowią jedyny znany organowi egzekucyjnemu, oprócz ruchomości zajętych protokołem z [...].10.2017 r. i [...].11.2017 r., majątek, z którego można choćby w części zaspokoić zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi.

Ponadto w skardze Spółka uznaje za nieprawidłowe stwierdzenia, iż Spółka w trakcie prowadzonych czynności wyzbywała się majątku, przez co, w ocenie Spółki organy naruszyły art. 77 § 1 w związku z art. 8 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Spółka podkreśla, że postępowanie kontrolne zostało wszczęte [...].07.2014 r. natomiast [...].03.2014 r., zatem 4 miesiące przed wszczęciem postępowania kontrolnego, Spółka dokonała sprzedaży Spółce z o. o. G. nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] znajdujące się w W. oraz na rzecz Pani H. K. i D. K. nieruchomość oznaczoną jako działka [...]. Wobec tego, iż sprzedaż nastąpiła przed wszczęciem postępowania kontrolnego, nie można mówić, iż zbywała majątek. Podkreśla przy tym, że samochód I. o numerze rejestracyjnym [...]został nabyty na zasadzie pożyczki leasingowej w sierpniu 2015 r. Kwota uzyskana ze sprzedaży została uiszczona na spłatę pożyczki. Również samochód B. o numerze rejestracyjnym [...] został zakupiony w sierpniu 2015 r. Uzyskane środki ze sprzedaży również zostały przeznaczone na spłatę pożyczki leasingowej. Pojazd B. został zakupiony w stanie uszkodzonym w maju 2016 r. Następnie po naprawie i zarejestrowaniu został sprzedany z uwagi na brak uzyskania leasingu na pojazd. Samochód I. o numerze rejestracyjnym [...] został zakupiony w październiku 2016 r. jako uszkodzony. Został przekazany w ramach kompensaty, firmie, która dla Spółki świadczyła usługi transportowe. Ustosunkowując się do powyższego, należy stwierdzić, iż w sprawie nie ma znaczenia czy zobowiązany wyzbył się majątku przed czy w trakcie postępowania kontrolnego. Skutek jest bowiem taki, że ww. ruchomości nie wchodzą już w skład majątku PPH "K." Spółka z o. o. Spółka komandytowa. W niniejszym postępowaniu istotne jest, iż Spółka obecnie nie posiada majątku, do którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Dodać przy tym należy, iż Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Posiadany przez Spółkę majątek w postaci linii produkcyjnych jest nieużytkowany od trzech lat, a fakt jego demontażu wskazuje, jak słusznie zauważa Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., iż celem Spółki nie jest kontynuowanie działalności w zakresie produkcji materiałów budowlanych przy użyciu posiadanych linii produkcyjnych. Ponadto, jak wynika z ustaleń organu, Spółka nie zatrudnia żadnych pracowników. Zauważyć także należy, iż zaproponowanego przez Spółkę ustanowienia zastawu skarbowego na ruchomościach tj. samochodzie ciężarowym F., wózku widłowym M. oraz liniach produkcyjnych materiałów budowlanych nie można uznać za nowy składnik majątku, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję. Zgromadzony bowiem w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż ww. ruchomości zostały zajęte przez organ egzekucyjny, na pokrycie należności objętych tytułami wykonawczymi protokołami z [...].10.2017 r. i z [...].11.2017 r. Przy czym zauważyć należy, iż wskazany majątek w postaci wózka widłowego M., samochodu F., jak też linia do produkcji listew (rozwijak, prasa, linia, stół), linii do produkcji narożnika, linii do produkcji narożnika mokry tynk (rozwijak, prasa, linia, stół), oklejarki do listew, sprężarki, urządzenia do kalibracji kątownika oraz wykrojnika, prawdopodobnie nie umożliwi zaspokojenia wszystkich należności objętych tytułami wykonawczymi. Zauważyć należy, że na wartość ruchomości w postaci linii do produkcji listew (rozwijak, prasa, linia, stół), linii do produkcji narożnika, linii do produkcji narożnika mokry tynk (rozwijak, prasa, linia, stół), oklejarki do listew, sprężarki, urządzenia do kalibracji kątownika oraz wykrojnika, zapewne będzie miało wpływ wyeksploatowanie, rozmontowanie jak i nieużytkowanie ich od kilku lat. Jak wynika z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...].01.2018 r. oszacowanie wartości ruchomości przez biegłego zostało wyznaczone na [...].03.2018 r. Wbrew stanowisku Strony biegły oszacował wartość ruchomości na łączną kwotę 354.899,00 zł, a nie na 500.000,00 zł. Należy jednak zauważyć, iż wartość przyjęta przez biegłego nie jest ceną sprzedaży urządzeń. Dodatkowo zauważyć należy, na co słusznie wskazuje organ, iż łączna kwota dochodzonych od Spółki zaległości wynosi, na dzień [...].04.2018 r., 916.712,89 zł i znacznie przekracza wartość ruchomości oszacowaną przez biegłego. Odnośnie samochodu ciężarowego K. rok produkcji 1999, stwierdzić należy, iż nie jest on co prawda zajęty przez organ egzekucyjny, jednakże nawet zastosowanie zastawu na ww. pojeździe nie mogło skutkować pozytywnym rozpatrzeniem wniosku Spółki o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w m. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z tej ruchomości nie przyczyni się bowiem znacząco do zmniejszenia wysokości dochodzonych należności na co ma wpływ rok produkcji pojazdu.

Zatem za zasadne należało uznać stanowisko organu egzekucyjnego i stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że nie doszło również do naruszenia art. 77, art. 80, art. 7, art. 8 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego albowiem organ egzekucyjny wydając swoje rozstrzygnięcie nimi się kierował. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zebrał i wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Dlatego nie zachodziły uzasadnione przepisami prawa przesłanki do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd nie neguje, że w subiektywnym przekonaniu zobowiązanej Spółki ma ona ważny interes w zwolnieniu z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. Jednakże o istnieniu "ważnego interesu" decydują kryteria zobiektywizowane. Przesłanka ważnego interesu wynikająca z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może prowadzić do sytuacji, iż egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany oprócz wykazania "ważnego interesu" musi wykazać również, iż możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności w inny sposób. Stan faktyczny sprawy potwierdzał, iż zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego doprowadziłoby do sytuacji, iż egzekucja okazałaby się częściowo nieefektywna. W ocenie Sądu nie doszło zatem również do naruszenia art. 6 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organy działały na podstawie przepisów prawa. Przepisy prawa i zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwoliły uznać, że w sprawie mamy do czynienia z "ważnym interesem zobowiązanego" uzasadniającym zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.