Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2945/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1, art. 17, art. 157 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9a, art. 112 ust. 4, art. 129 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 462/12 w sprawie ze skargi C. S., E. C. i L. W. na decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 462/12, po rozpatrzeniu skargi C. S., E. C. i L. W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia dnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy orzeczeniem z [...] maja 1956 r. orzekło o wywłaszczeniu, w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), na rzecz Państwa m.in. części nieruchomości położonej w Warszawie – G. N., ozn. nr hip. "Osada [...]" Nr [...] o powierzchni 30.045 m2 z nieruchomości o powierzchni 4 ha 50 a 12 m2, stanowiącej własność J. L. S. Aktualnie nieruchomość ta wchodzi w skład działek ewidencyjnych o nr: [...] znajdujących się w trwałym zarządzie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Pismem z 27 września 1999 r. L. W., E. C. i C. S. (spadkobiercy byłej właścicielki –postanowienie z [...] lipca 1997 r. sygn. akt [...] i postanowienie z [...] sierpnia 1984 r. sygn. akt [...]) wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia wywłaszczeniowego w części dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność J. L. S., podnosząc, że przy jego wydawaniu nie zostały m.in. przeprowadzone rokowania o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, a także nie przyznano z tytułu wywłaszczenia odszkodowania. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z [...] maja 2011 r. umorzył na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia w części objętej wnioskiem stron uznając, że nie jest on właściwy rzeczowo do jego rozpatrzenia. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (będąc właściwym w sprawie po zniesieniu urzędu Ministra Infrastruktury) decyzją z [...] grudnia2011 r. (w uzasadnieniu wyroku mylnie podano datę: [...] listopada 2011 r.) utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję Ministra Infrastruktury podtrzymując uprzednio prezentowane stanowisko. Minister stwierdził, że skoro w sprawie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest wojewoda, to postępowanie prowadzone przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a uprzednio przed Ministrem Infrastruktury jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć .

Skargę na tę decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli L. W., E. C. i C. S. Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6-9, 35 § 1 i 2, art. 36, 37, 65 oraz 105 kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 462/12 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. i wyjaśnił, że zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji miało ustalenie, czy w rozpoznawanej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu jej wydania był organem wyższego stopnia, w rozumieniu art. 157 § 1 kpa, właściwym do rozpatrzenia złożonego przez skarżących wniosku o stwierdzenie nieważności (art. 156 § 1 kpa) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z [...] maja 1956 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Sąd I instancji podkreślił, że w zaskarżonej decyzji Minister wyraził przekonanie, że organem właściwym w niniejszej sprawie powinien być Wojewoda Mazowiecki, co oznaczało konieczność umorzenia toczącego się przed nim postępowania. W ocenie Sądu I instancji z takim stanowiskiem organu nie można się jednak zgodzić. Sąd podkreślił, że istnieją różne koncepcje prowadzące do ustalenia organu wyższego stopnia w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana w strukturze organów administracji i nie istnieje już organ, który wydał ostateczną decyzję w trybie zwykłym. Sąd przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. sygn. akt III RN 83/98 (OSNP/1999/9/293), który ukształtował kilkunastoletnią powszechną praktykę ustalania organu wyższego stopnia na szczeblu właściwego Ministra, jeśli chodzi o postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wydawanych przez prezydia wojewódzkich rad narodowych na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, ze zm.) jak też dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Praktyka ta była niezmienna na przestrzeni owych kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów odnośnie wywłaszczenia (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 października 1998 r., sygn. akt IV SA 2077/98; z 8 grudnia 2003 r., sygn. akt I SA 884/02; z 18 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 840/09). Sąd I instancji podkreślił, że w konkluzji powołanego orzeczenia Sąd Najwyższy uznał, że właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. Wprawdzie powyższy wyrok wydany został na tle sprawy dotyczącej właściwości organu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego na gruncie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r., jednakże pogląd w nim wyrażony jest niewątpliwie zdaniem Sądu I instancji aktualny również w sprawach dotyczących orzeczeń wydawanych, tak jak w rozpatrywanej sprawie, na gruncie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r., w których kompetencja do rozstrzygania o wywłaszczeniu nieruchomości w pierwszej instancji także przypisana była prezydiom wojewódzkich rad narodowych (por. art. 10 dekretu). Dodatkowo Sąd I instancji stanął na stanowisku, nawet gdyby uznać, że koncepcja przyjęta przez Ministra odnośnie sposobu ustalania organu wyższego stopnia jest w chwili obecnej powszechniej stosowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, to jednak w sprawach dotyczących decyzji w przedmiocie wywłaszczeń, wydawanych w przeszłości przez prezydia wojewódzkich rad narodowych (taki status miało również Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy – co wynika z art. 38 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej - Dz. U. Nr 14, poz. 130, ze zm.) nie można lekceważyć odmiennej, kilkunastoletniej praktyki ukształtowanej orzecznictwem Sądu Najwyższego. Ma ona bowiem niebagatelny wpływ na takie wartości konstytucyjne jak pewność i stabilność prawa i stosunków prawnych, które są wywodzone z art. 2 Konstytucji - zasady demokratycznego państwa prawnego (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 grudnia 1997 r. sygn. akt K 22/96, OTK 1997/5-6/71). Jeśli więc przy tak ukształtowanej praktyce stosowania prawa nie miała miejsca żadna zasadnicza zmiana stanu prawnego odnośnie sposobu ustalania organu wyższego stopnia, to w ocenie Sądu nie istnieją uzasadnione powody, aby od tej praktyki odstąpić. Taka zaś zmiana, zdaniem Sądu I instancji, na gruncie przepisów obowiązujących przy ustalaniu organu wyższego stopnia w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji nie nastąpiła. Skoro zatem właściwym do rozpoznania sprawy jest Minister, to umorzenie przez ten organ prowadzonego przed nim postępowania nadzorczego jako bezprzedmiotowego narusza art. 105 § 1 kpa, a utrzymanie tej decyzji w mocy przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej narusza w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

1 – postępowania, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, czyli:

- art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 4. art. 17 pkt 2 i art. 157 § 1 kpa polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej błędnie stwierdził naruszenie przez organ przepisów postępowania w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nie uprawniają Ministra do oceny legalności ostatecznego orzeczenia wydanego przez nieistniejący obecnie organ - Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy,

- art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 157 § 1 kpa polegające na tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie wskazał podstawy prawnej uprawniającej Ministra do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy, a jedynie powołał się na praktykę orzeczniczą,

- art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 - dalej ugn) oraz art. 9a ugn w zw. z art. 17 pkt 2 kpa, polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie przyjął, że w sprawie powinny być zastosowane powołane przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r., co spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 4, art. 157 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, polegające na tym, że Sąd zarzucił naruszenie powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy w postępowaniu przed organem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku błędnej, a wiążącej organ oceny prawnej, która ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez organ niewłaściwy,

2 – przepisów prawa materialnego, czyli:

- art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), zgodnie z którym Wojewoda pełni funkcje organu szczebla wojewódzkiego administracji rządowej, do którego właściwości należą wszystkie sprawy zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji, poprzez jego niezastosowanie.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał wyrok oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał bowiem właściwej i prawidłowej wykładni przepisów prawa powołanych w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia oraz nie naruszył powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Zarzuty skargi kasacyjnej w istocie sprowadzają się do kwestionowania właściwości dawniej Ministra Infrastruktury (w dacie wydawania zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) do rozstrzygania spraw o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych wydanych przez byłe prezydia wojewódzkich rad narodowych. Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu braku właściwości Ministra (w dacie wydawania zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wskazać należy, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nową sprawą w stosunku do postępowania zwykłego i w związku z tym rządzi się własnymi regułami także w zakresie ustalenia organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do art. 157 § 1 kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Ustalenie organu wyższego stopnia w przypadku funkcjonowania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 17 kpa przy uwzględnieniu art. 20 kpa generalnie nie powinno budzić poważnych wątpliwości. Natomiast w przypadku braku organu, który wydał kwestionowaną decyzję administracyjną, należy dokonać ustaleń co do organu wyższego stopnia biorąc pod uwagę także charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Analiza art. 157 § 1 kpa wskazuje bowiem na powiązanie organu wyższego stopnia z organem, który wydał decyzję. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia wady decyzji określonej w art. 156 § 1 kpa, a nie ponowne rozpoznanie sprawy, w której ta decyzja została wydana. Zasada ta obowiązuje również w przypadku decyzji wydanej przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości, gdzie do stwierdzenia nieważności właściwym będzie organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 kpa w stosunku do organu, który wydał decyzję, a nie organ, który byłby właściwy, gdyby decyzja została wydana przez organ właściwy. Ustalenie właściwości organu wyższego stopnia następuje więc w odniesieniu do organu, który wydał decyzję (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie II OPS 1/12, publ. http://cbois.nsa.gov.pl). Wprawdzie powyższa uchwała odnosi się do organu, który funkcjonuje w strukturze organów administracji publicznej, tym niemniej wyrażony w jej uzasadnieniu pogląd co do charakteru postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji cechuje uniwersalizm. Należy mieć bowiem na uwadze fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem administracyjnym deklaratoryjnym, stwierdzającym, że zakwestionowana decyzja już w dacie jej wydania dotknięta była wadą nieważności, której skutki zniesione są ex tunc.

Jak wyjaśnił to już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1303/11, od szeregu lat zarówno organ rozstrzygający sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, jak i sądy administracyjne nie miały wątpliwości, że stosownie do art. 157 § 1 kpa w związku z art. 17 i 20 kpa organem właściwym w tych sprawach jest określony minister. Stanowisko takie prezentował również Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 3 września 1998 r. w sprawie o sygn. akt RN 83/98, a także doktryna (m.in. Robert Sawuła w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2002 r. sygn. akt II SA 2554/01, publ. w "Samorządzie Terytorialnym" 2003, nr 5.).

Jak już było podnoszone art. 157 § 1 kpa., stanowiąc o właściwości organu wyższego stopnia, nie wskazuje, które organy są organami wyższego stopnia. Przesądza o tym art. 17 kpa. W pierwotnym brzmieniu kpa art. 13 stanowił, że organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są: 1) w stosunku do prezydiów rad narodowych – prezydia rad narodowych wyższego stopnia, w stosunku zaś do prezydiów wojewódzkich rad narodowych – Rada Ministrów z zastrzeżeniem przepisu art. 110 § 4 (...). Po zmianach ustrojowych z systemu organów administracji państwowej, którym przyznana została kompetencja ogólna do prowadzenia postępowania administracyjnego, wyłączono Radę Ministrów, nadając nowe brzmienie art. 5 § 2 pkt 4 kpa. Konsekwencją tego była zmiana w regulacji właściwości organów wyższego stopnia. Zmiany te zostały wprowadzone do kodeksu nowelizacją z 1980 r. Zgodnie z art. 17 pkt 1 kpa po nowelizacji (t.j. Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26) organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są: 1) w stosunku do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego – terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, zaś w stosunku do terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego – właściwi w sprawie ministrowie (...). W sprawach zatem, w których organem orzekającym w pierwszej instancji były terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, organem wyższego stopnia jest rzeczowo właściwy minister. Aktualna struktura ustrojowa administracji publicznej przyjmuje w systemie ustrojowym kompetencję ministra do prowadzenia postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 1 w związku z art. 5 § 2 pkt 3 i 4 kpa). Zachowanie w pełni kompetencji ministrów do prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 1 kpa), daje podstawy do wyprowadzenia właściwości ministra rzeczowo właściwego do stwierdzenia nieważności zniesionych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego (prezydiów wojewódzkich rad narodowych). Podstawą ustalenia właściwości instancyjnej jest ustalenie organu wyższego stopnia wobec organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, a nie aktualnie obowiązujące rozwiązania prawne w zakresie właściwości rzeczowej rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w trybie zwykłym (uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2012 r. II OPS 1/12, ONSAiWSA 2012 nr 4, poz. 60). Podsumowując stwierdzić należy, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji organu prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia był minister. Wprawdzie zniesiony został organ, który wydał zakwestionowaną decyzję (Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy), ale istnieje organ, który byłby właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Organ ten funkcjonuje nadal w strukturze organów administracji publicznej i posiada kompetencje merytoryczne rozstrzygania w postępowaniu nieważnościowym. Zasada, o której była mowa wyżej, a wynikająca z art. 157 § 1 kpa, że określenie organu wyższego stopnia następuje w odniesieniu do organu, który wydał kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję, powinna generalnie mieć także zastosowanie w przypadku zniesienia organu. Nie ma bowiem żadnych podstaw, aby w takiej sytuacji od niej odstąpić. Możliwość przyjęcia innego rozwiązania, tj. ustalenia organu, do którego właściwości w aktualnym stanie prawnym należą sprawy wywłaszczeniowe i na tej podstawie określenie organu wyższego stopnia, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie byłaby uzasadniona w przypadku zniesienia organu wyższego stopnia określonego zgodnie z zasadą wyrażoną wyżej, bądź w przypadku takiej zmiany jego kompetencji, która wyklucza rozstrzyganie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji. Dopóki zaś funkcjonuje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, to jest on nadal właściwy do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W niniejszej sprawie, jak to wskazano wyżej, organem tym był minister i w związku z tym nadal minister, stosownie do art. 157 § 1 kpa jest organem właściwym do rozstrzygania w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania. W związku z tym stwierdzić należy, że Minister, stosownie do art. 157 § 1 kpa w związku z art. 20 kpa był w dniu wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozstrzygania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej.

Również zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) należy uznać za całkowicie chybiony. Na mocy powyższego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zaskarżony wyrok Sądu I instancji czyni zadość wymogom przewidzianym w powołanym przepisie. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy, wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej interpretację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia. Za uzasadnione w realiach rozpoznawanej sprawy uznać należy odniesienie się przez Sąd I instancji do wypracowanego dotychczas orzecznictwa. Ustalenie właściwości rzeczowej organu do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ obecnie nieistniejący opiera się zasadniczo na zastosowaniu odpowiedniej reguły interpretacyjnej. Reguły te zostały w dotychczasowym orzecznictwie wypracowane. Utrwalona praktyka orzecznicza ma niewątpliwie wpływ na pewność i stabilność prawa i stosunków prawnych, które to wartości wywodzone są z art. 2 Konstytucji, czyli zasady demokratycznego państwa prawnego. Istotne jest również to, że Sąd I instancji odnotował istnienie w orzecznictwie poglądów odmiennych, wyjaśniając jednakże, dlaczego poglądów tych nie podziela.

Nie mógł również przynieść oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej rezultatu zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Skoro bowiem Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, to zarzut sformułowania w nim błędnej oceny prawnej, którą organ rozpoznający sprawę jest związany, jest oczywiście bezzasadny.

Nie jest także zasadny postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 1071, ze zm.). Wojewoda jest organem wyższego stopnia, tylko jeżeli tak stanowią przepisy szczególne. Regulacja art. 17 pkt 1 kpa dotyczy regulacji właściwości instancyjnej wobec decyzji organów samorządu terytorialnego. Można ją zatem stosować do rozwiązań aktualnie obowiązujących, a w pozostałym zakresie, tylko gdy w wyniku zniesienia organów nie można przypisać właściwości do prowadzenia spraw z zakresu administracji rządowej. W strukturze ustrojowej nie zniesiono organu, który ma zdolność prawną do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji terenowych organów administracji publicznej stopnia wojewódzkiego. Tym samym nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 9a, art. 112 ust. 4 i art. 129 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zatem stanowisko przyjęte w wyrokach tegoż Sądu z dnia: 9 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2533/12, 25 lutego 2014 r., sygn. akt 1151/13, 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1467/12, 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1287/12, 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 984/11 oraz 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 712/12 i sygn. akt I OSK 711/12.

Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie a ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji w pełni odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Sąd orzekł jak w sentencji.