Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1899/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Olga Żurawska - Matusiak, Andrzej Góraj, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego J. K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], o odmowie przyznania J. K. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 21 czerwca 2013 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 1 lipca 2013 r., J. K. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. We wniosku wyjaśnił, że jest w trudnej sytuacji. Wskazał, że jego niskie możliwości zarobkowe i majątkowe spowodowane są jego niepełnosprawnością. Cierpi na [...]. W chwili obecnej nie ma żadnych dochodów. Ponadto podniósł, że jest osobą nieporadną życiowo.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] maja 2014 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), odmówił przyznania J. K. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ wskazał, iż z dokumentacji rentowej wynika, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2013 r. J. K. nie został uznany za osobę niezdolną do pracy. W tej sytuacji wnioskodawca nie spełnia warunku wymaganego do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS. Ponadto Prezes ZUS podniósł, że dochód przypadający na jednego członka rodziny nie wskazuje, aby J. K. pozostawał bez niezbędnych środków utrzymania.

W skierowanym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik J. K. zwrócił się o wydanie ponownego orzeczenia komisji lekarskiej ZUS o jego stanie zdrowia w celu stwierdzenia, czy aktualnie jest on zdolny do pracy, a następnie, w oparciu o takie orzeczenie, wydanie decyzji w sprawie.

Podniósł, iż J. K. nie można uznać za zdolnego do pracy. Wyjaśnił, że wnioskodawca z wykształcenia jest mechanikiem samochodowym i w zawodzie pracował do 1990 roku. Później pracował jako motorniczy tramwaju. Od dnia 12 kwietnia 1999 roku do dnia 30 czerwca 2008 roku pobierał świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jest osobą bardzo schorowaną i nieporadną życiowo. Cierpi na [...]. Na wszystkie te choroby leczy się od kilku lat i w związku z tym regularnie przyjmuje środki farmakologiczne. Jego stan uległ znacznemu pogorszeniu po przebytym w 2008 roku wypadku, w którym doznał urazu głowy. Od tego czasu jest bezrobotny. Od kilku lat, pomimo stałego leczenia, stan jego zdrowia ulega systematycznemu pogorszeniu. Z tej przyczyny obecnie nie tylko nie może podjąć jakiejkolwiek pracy, ale również samodzielnie egzystować. Od kilku lat opiekuje się nim jego ojciec, bez którego pomocy nie jest w stanie wykonywać bieżących czynności dnia codziennego. Rozwój stanu chorobowego J. K., doprowadził do rozwoju u niego ociężałości umysłowej, która uniemożliwia mu w pełni samodzielną egzystencję. Nie tylko nie może podjąć pracy w wyuczonym zawodzie, ale także niemożliwe jest podjęcie działań umożliwiających wykonywanie innego zawodu. Wymagałoby to przekwalifikowania i nauki nowych rzeczy, do czego jest niezdolny ze względu na istniejące u niego schorzenia. Cierpi na częste bóle i zawroty głowy oraz zaburzenia snu, które dodatkowo pogarszają jego stan i obniżają poziom samodzielności, a także uniemożliwiają wykonywanie czynności dnia codziennego.

Pełnomocnik J. K. podniósł również, że orzeczenie komisji lekarskiej ZUS, na którym oparta została decyzja Prezesa ZUS budzi wiele zastrzeżeń. W czasie wywiadu J. K. zwracał uwagę badających go lekarzy na liczne schorzenia, na które cierpi od wielu lat. W samym orzeczeniu stwierdzono u niego [...]. Komisja lekarska ZUS nie wskazała jednak, na jakiej podstawie przyjęła, iż wnioskodawca cierpi na [...], pomimo iż w trakcie wywiadu wskazywał on, że napady zdarzają się u niego kilka razy w miesiącu. Ponadto, pomimo wielu zgłoszonych dolegliwości oraz potwierdzenia ich przez komisję lekarską, komisja jednocześnie stwierdziła, że wszelkie badane narządy J. K. działają prawidłowo, a on sam jest zdolny do podjęcia pracy. Orzeczenie to zostało wydane w październiku 2013 roku, w związku z czym w dacie wydawania decyzji w niniejszej sprawie nie odzwierciedlało aktualnego stanu zdrowia skarżącego. Orzeczenie w ogóle nie uwzględnia szczegółowej dokumentacji lekarskiej ubezpieczonego, w tym zaświadczeń o stanie zdrowia z dnia 1 lipca 2013 roku i 3 lipca 2013 roku, w których stwierdzono, iż rokowania co do poprawy stanu zdrowia J. K. są niekorzystne, w związku z czym nie jest on zdolny do pracy.

Pełnomocnik skarżącego ponadto zarzucił, że w swojej decyzji Prezes ZUS nie podał w oparciu o jakie dane ustalił, iż sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala mu na samodzielne utrzymanie. Ze złożonego w sprawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i sytuacji materialnej wynika wprost, iż J. K. nie tylko nie posiada żadnego majątku oraz nie pracuje, ale pobiera świadczenie w postaci ciepłego posiłku. Powyższe najdobitniej świadczy o tym, iż jego sytuacja materialna jest bardzo zła i dowodzi braku środków utrzymania.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2014 r. odmawiającą przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację wskazując, iż renta z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ w sprawie nie została spełniona przesłanka niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek.

Wyjaśnił ponadto, że sprawa została poddana kontroli w trybie nadzoru Prezesa ZUS nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie ZUS. Analiza dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach wykazała, że orzeczenia lekarza orzecznika z [...] września 2013 r. i komisji lekarskiej z [...] października 2013 r. o braku niezdolności do pracy są zgodne z zasadami orzecznictwa lekarskiego, określonymi w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komisja lekarska rozpatrując sprzeciw J. K. wydała orzeczenie na podstawie wyników szczegółowego badania podmiotowego i przedmiotowego, danych z wywiadu zawodowego, opinii konsultantów ZUS w dziedzinie neurologii i psychiatrii oraz analizy dokumentacji z przebiegu leczenia. Przy wydawaniu orzeczenia komisja, zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy uwzględniła stopień naruszenia sprawności organizmu, a także możliwość wykonywania dotychczasowej lub podjęcia innej pracy, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej przez niego pracy oraz poziom wykształcenia.

Fakt, iż wnioskodawca nie jest całkowicie niezdolny do pracy wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał przy tym, że pojęcie niezdolności do pracy zostało zdefiniowane w art. 12 ustawy stanowiącym, iż niezdolna do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Odnośnie zaś wieku, chodzi o taki przedział wiekowy, który statuuje osobę zainteresowaną w gronie osób pozostających poza aktywnością zawodową. W polskim systemie prawnym przyjęto, że okres aktywności zawodowej kończy się wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego.

Odnośnie przesłanki baku niezbędnych środków utrzymania Prezes ZUS wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, iż posiadane przez wnioskodawcę środki należy oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2014 r. wynosi 844, 45 zł miesięcznie. J. K. mieszka z ojcem, który pobiera emeryturę w wysokości 3453,32 zł. Na jednego członka rodziny przypada zatem dochód wynoszący 1726,66 zł miesięcznie i przekracza kwotę najniższej emerytury. Organ wskazał przy tym, że art. 83 ust. 1 ustawy uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocena tej niezbędności musi być dokonana z uwzględnieniem potrzeb służących zaspokojeniu minimum egzystencji. Jakkolwiek wykazany miesięczny dochód w kwocie 1726,66 zł, przypadający na osobę w rodzinie, może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych wnioskodawcy, jednakże trudno uznać, iż nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych. Wyjaśnił także, że ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównym wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami. Wskazał również, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik J. K. wniósł o:

uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji w całości;

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy neurologii, psychiatrii i kardiologii oraz lekarza medycyny pracy i internisty celem ustalenia aktualnego stanu zdrowia skarżącego, zaawansowania dolegliwości, szans ich wyleczenia oraz zdolności skarżącego do samodzielnego funkcjonowania i podjęcia pracy zarobkowej;

zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez niesłuszne i nieuzasadnione okolicznościami sprawy przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w powyżej wskazanym przepisie, które warunkują przyznanie świadczenia w drodze wyjątku;

obrazę przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wydający decyzję w niniejszej sprawie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz oparcie decyzji tylko i wyłącznie na nieaktualnych dokumentach zebranych na potrzeby innych postępowań, w konsekwencji czego decyzja wydana została w oparciu o błędne ustalenia faktyczne;

art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie ponownego badania przez komisję lekarską ZUS oraz wydanie orzeczenia o aktualnym stanie zdrowia J. K., a także stwierdzenia, czy aktualnie jest on zdolny do pracy, pomimo, że było to niezbędne, dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, ze względu na konieczność ustalenia stanu zdrowia i zdolności skarżącego do pracy na dzień wydawania decyzji w sprawie;

art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej i pobieżnej oceny materiału dowodowego zgromadzone w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia tylko na części dowodów oraz pominięciu tych, które dowodzą przeciwnie (zaświadczenia lekarskie przedstawione przez skarżącego), a także przyjęcie za udowodnione okoliczności niepokrywających się ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, a w konsekwencji uznanie, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego powtórzył argumentację co do stanu zdrowia skarżącego i istniejącej, w jego ocenie, konieczności ponownego ustalenia zdolności skarżącego do pracy, zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dodatkowo podniósł, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, co do tego, iż skarżący nie spełnia przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Wniosek ten organ oparł na wysokości świadczenia emerytalnego, jakie miesięcznie otrzymuje ojciec skarżącego. Prezes ZUS uznał, iż połowa świadczenia emerytalnego ojca skarżącego przypada jemu na utrzymanie. Podniósł, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż świadczenie emerytalne pobierane przez ojca skarżącego jest dzielone pomiędzy nim, a skarżącym. Z faktu sprawowania opieki nad skarżącym, nie można wyprowadzać wniosku, iż prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe i dzielą miesięcznie uzyskiwany dochód pomiędzy siebie. Ze złożonego w sprawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i sytuacji materialnej wynika wprost, iż skarżący nie tylko nie posiada żadnego majątku oraz nie pracuje, ale pobiera świadczenie w postaci ciepłego posiłku. Powyższe najdobitniej świadczy o tym, iż jego sytuacja materialna jest bardzo zła i dowodzi braku środków utrzymania. Wynika z tego również, iż skarżący nie prowadzi ze swoim ojcem wspólnego gospodarstwa domowego, a ojciec jedynie opiekuje się nim.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że samo zapewnianie, iż skarżący jest niewątpliwie całkowicie niezdolny do pracy, jednak wszyscy badający go biegli, konsultanci i lekarze orzecznicy nie są w stanie tego dostrzec, nie jest wystarczające, by organ uznał go za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Skarżący nigdy nie legitymował się całkowitą niezdolnością do pracy, nawet w okresie pobierania renty posiadał orzeczenie o niezdolności jedynie częściowej. W toku postępowania nie dostarczył też żadnej dokumentacji potwierdzającej, że faktycznie jego stan zdrowia uległ pogorszeniu i konieczne jest badanie ponowne, ani też nie uprawdopodobnił konieczności weryfikacji orzeczenia wydanego w 2013 r. W ocenie organu, na podstawie wiążących dla niego dokumentów, skarżący nie jest osobą niezdolną do pracy i żadne jego zapewnienia, iż wszyscy kolejni orzecznicy i biegli konsultanci, oceniający jego stan zdrowia, mylą się, nie są dla organu podstawą do ustalenia u skarżącego innej niż wcześniej ustalona, niezdolności do pracy.

Także sytuacji materialna nie wskazuje, wbrew twierdzeniom skarżącego, że pozostaje on bez środków utrzymania. On sam nie posiada dochodu - ale nie jest to w jego sytuacji tożsame z brakiem niezbędnych środków utrzymania. Jak wynika z ustaleń organu, skarżący od utraty prawa do renty pozostaje na utrzymaniu ojca. Sam skarżący fakt ten potwierdził na wypełnionym własnoręcznie druku ZUS Rp-15. Dochód netto na osobę w rodzinie skarżącego przekracza 1500 zł. Nie ma zatem żadnych podstaw by uznać, ze jest pozbawiony środków utrzymania w wymiarze niezbędnym, zwłaszcza w zestawieniu z wysokością najniższej emerytury z FUS - 728,45 zł netto, czy płacy minimalnej - 1237,20 netto.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności

z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Ustalenie ich istnienia musi jednak nastąpić w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.

W myśl przepisu art. 124 omawianej ustawy, w postępowaniu w sprawach o świadczenia w niej określone stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Tak więc Prezes ZUS, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.

W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym regułom postępowania, i to w sposób mający istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organ nie ustalił bowiem w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, a zatem nie można uznać, iż dokonał prawidłowej subsumcji tego stanu pod mającą zastosowanie w niniejszej sprawie normę prawa materialnego.

Powołaną przez organ przyczyną odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku było to, że skarżący nie spełnia przesłanki całkowitej niezdolności od pracy oraz przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe, które doprowadziło do takich ustaleń nie zostało przez organ należycie przeprowadzone.

Kluczową znaczenie w niniejszej sprawie ma to, czy aktualnie skarżący jest osobą zdolną do pracy, czy nie. Nie ulega bowiem najmniejszym wątpliwościom, iż w świetle art. 83 ust. 1 stawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane wyłącznie osobie, która nie może – z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym.

W przypadku skarżącego, który na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał 47 lat, niemożność podjęcia pracy może być potwierdzona wyłącznie poprzez orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, wydane przez lekarza orzecznika ZUS bądź komisję lekarską ZUS. Stosownie bowiem do treści art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2013 r. skarżący nie został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia [...] października 2013 r. również dokonała takiego ustalenia. Orzeczenie komisji lekarskiej ZUS stało się podstawą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Należy jednak zauważyć, że od dnia wydania orzeczenia komisji lekarskiej ZUS do dnia wydania zaskarżonej decyzji upłynęło niemalże 11 miesięcy. W tej sytuacji, oraz wobec podnoszonych w skardze zarzutów, istnieją, w ocenie Sądu, uzasadnione wątpliwości, co do aktualności ustaleń komisji lekarskiej ZUS. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik skarżącego podnosił bowiem, że skarżący cierpi na nerwicę lękową, depresję, padaczkę z częstymi atakami, które połączone są z [...] i [...] oraz [...]. Wskazywał również, że stan zdrowia skarżącego od kilku lat, pomimo stałego leczenia, ulega systematycznemu pogorszeniu.

Poddanie wydanego orzeczenia o zdolności skarżącego do pracy kontroli w trybie nadzoru Prezesa ZUS nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy było, w ocenie Sądu, niewystarczające. Kontrola ta polegała bowiem wyłącznie na analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej, nie dokonywano natomiast bezpośredniego badania skarżącego.

Stąd też, w ocenie Sądu, wydanie ostatecznej decyzji w sprawie winno być poprzedzone ponownym skierowaniem skarżącego do lekarza orzecznika ZUS w celu zbadania jego aktualnego stanu zdrowia i ustalenia zdolności do pracy.

Ponownego zbadania i oceny wymaga również sytuacja materialna skarżącego, w celu ustalenia, czy spełnia on przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania, konieczną do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Z ustaleń organu wynika, że skarżący zamieszkuje wspólnie z ojcem, który otrzymuje emeryturę w wysokości 3453, 32 zł. W tej sytuacji, zdaniem organu, dochód na osobę w rodzinie skarżącego wynosi 1726, 66 zł brutto. Pełnomocnik skarżącego podnosi zaś, że skarżący nie prowadzi z ojcem wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazuje przy tym, że skarżący korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w postaci ciepłego posiłku. Kwestia ta jest zatem sporna między stronami niniejszego postępowania i wymaga ze strony organu podjęcia dodatkowych działań w celu jej wyjaśnienia. Zauważyć bowiem należy, że z samego faktu, iż skarżący zamieszkuje wraz z ojcem, który dodatkowo opiekuje się nim, nie można wywieść, iż osoby te prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Nie można bowiem z całą pewnością stwierdzić, że skarżący ma możliwość wykorzystywania na swoje potrzeby dochodów osiąganych przez jego ojca.

Wątpliwości, co do sytuacji majątkowej skarżącego oraz co do tego, czy prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem, pogłębia również fakt korzystania przez niego ze świadczeń pomocy społecznej w postaci ciepłego posiłku. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się kopia decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o przyznaniu skarżącemu tego rodzaju świadczenia. W treści uzasadnienia tej decyzji organ stwierdza, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Odnotować jednak należy, że w decyzji tej wskazany jest inny adres zamieszkania skarżącego, niż ten podany przez niego we wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W oparciu o całokształt tych okoliczności nie można zatem stwierdzić, czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem, czy też nie. Kwestia ta wymaga ponownego zbadania i oceny.

Niewyjaśnienie przez organ wskazanych wyżej okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie, mając na względzie dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., uzupełnić materiał dowodowy w zakresie umożliwiającym wyjaśnienie wskazanych wyżej wątpliwości, a następnie dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wyjaśnić szczegółowo w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., na jakich ustaleniach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, celem aktualnego stanu zdrowia skarżącego, wyjaśnić należy, że wniosek ten nie mógł być uwzględniony. Stosownie bowiem do treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, ale może to być tylko dowód z dokumentu.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" powołanej ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tejże ustawy.