Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 358/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 64 par 2, art. 77 par 1, art. 80, art. 107 par  3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 108 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2022 roku sprawy ze skargi R. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 4 marca 2022 roku nr KCSA.424.8.2022, KCSA/454/2022 w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi na rzecz skarżącej R. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 4 marca 2022 r., nr KCSA.424.8.2022; KCSA/454/2022 Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 4 i ust. 3, art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 478), dalej p.s.w.n. w zw. z art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz na § 6 ust. 1, § 55 ust. 2 pkt 4 i ust 3 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 17 uchwały nr 38/2021 z 29 kwietnia 2021 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w sprawie Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi utrzymał w mocy własną decyzję z 8 lutego 2022 r., nr KCSA.424.8.2022; KCSA/279/2022 o skreśleniu R.D. z listy studentów II roku jednolitych studiów magisterskich, prowadzonych w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi w języku angielskim na kierunku lekarskim.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z 8 lutego 2022 r. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi skreślił R.D. z listy studentów II roku jednolitych studiów magisterskich, prowadzonych w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi w języku angielskim na kierunku lekarskim z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

W uzasadnieniu decyzji Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi wskazał, że stosownie do treści § 7 ust. 2 umowy o warunkach pobierania opłat związanych z kształceniem na studiach prowadzonych w języku angielskim w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi zawartej 30 września 2020 r. pomiędzy Uniwersytetem Medycznym w Łodzi a R.D., studentka była zobowiązana wnosić opłaty za usługi edukacyjne w czterech równych ratach, w terminach określonych w umowie. Opłatę za trzeci semestr studiów, tj. pierwszą ratę w wysokości 2800 EUR była zobowiązana wnieść do 15 października 2021 r., tj. opłatę za trzeci semestr studiów, tj. drugą ratę w wysokości 2800 EUR była zobowiązana wnieść do 15 grudnia 2021 r.

W związku z niewniesieniem opłaty za trzeci semestr studiów w wymaganym terminie, Centrum ds. Organizacji i Obsługi Studiów w języku angielskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi skierowało 13 stycznia 2022 r. do R.D. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej pismo wzywające do uregulowania zaległej opłaty za studia.

W odpowiedzi na wezwanie R.D. wskazała, że pracuje nad dokonaniem spłaty należności przez rodziców.

Do dnia wydania decyzji nie wpłynęła jednak zaległa kwota w wysokości 4 642,38 EUR. W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych Rektor stwierdził, że zaistniały przesłanki określone w art. 108 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n. oraz w § 55 ust. 2 pkt 4 Regulaminu studiów, uzasadniające skreślenie R.D. z listy studentów. Decyzja została doręczona stronie 10 lutego 2022 r.

Od powyższej decyzji 24 lutego 2022 r. R.D. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując w uzasadnieniu, że nie chce być skreślona z listy studentów Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Jako przyczyny braku wniesienia w terminie opłat za studia podała, że rok temu wystąpiły zdarzenia dotyczące członków jej rodziny, które uniemożliwiają jej rodzicom uiszczenie opłat w wymaganym terminie. Podkreśliła, że uiściła połowę wymaganej opłaty za trzeci semestr studiów w wyznaczonym terminie 14 dni i zwróciła się z prośbą o wyznaczenie nowego terminu zapłaty pozostałych należności do końca marca 2022 r.

Wskazaną na wstępie decyzją z 4 marca 2022 r. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., uczelnia publiczna może pobierać opłaty za usługi edukacyjne związane w szczególności z kształceniem na studiach w języku obcym. Stosownie do treści art. 108 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n., student może być skreślony z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W myśl art. 108 ust. 3 p.s.w.n., skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 17 Regulaminu studiów, student zobowiązany jest do terminowego wnoszenia opłat za studia i usługi edukacyjne. Studenta można skreślić z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów - po uprzednim wezwaniu do wniesienia zaległych opłat (§ 55 ust. 2 pkt 4 Regulaminu studiów). Decyzję administracyjną w sprawie skreślenia z listy studentów podejmuje Rektor lub prodziekan działający z upoważnienia Rektora. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesiony w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia (§ 6 ust. 1 Regulaminu studiów).

Zasady pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi określa umowa zawarta przez Uniwersytet ze studentem.

Zgodnie z § 7 tej umowy, R.D. była zobowiązana wnosić opłaty za studia w 4 ratach, w terminach określonych w umowie. Opłatę za trzeci semestr studiów, tj. pierwszą ratę w wysokości 2800 EUR była zobowiązana wnieść do 15 października 2021 r., a opłatę za trzeci semestr studiów, tj. drugą ratę w wysokości 2800 EUR do 15 grudnia 2021 r.

28 lutego 2022 r. po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Centrum ds. Organizacji i Obsługi Studiów w języku angielskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 28 lutego 2022 r. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej ponownie wezwało R.D. do uregulowania zaległej opłaty za studia. W wezwaniu wskazano, że wobec dokonania zapłaty kwoty 1331,06 Euro w celu spłaty pierwszej raty opłaty za trzeci semestr studiów w roku akademickim 2021/2022 do uregulowania pozostała kwota:

1) 502,95 Euro tytułem pierwszej raty opłaty za trzeci semestr studiów w roku akademickim 2021/2022 wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości 43,30 euro,

2) 2 800 Euro tytułem drugiej raty opłaty za trzeci semestr studiów w roku akademickim 2021/2022 wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Pomimo dwukrotnego, pisemnego wezwania do zapłaty do dnia wydania niniejszej decyzji R.D. nie uregulowała należności w łącznej wysokości 3 302,95 Euro.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych Rektor stwierdził, że pomimo uregulowania części zaległych należności, w dalszym ciągu strona pozostaje w zwłoce z dokonaniem zapłaty za trzeci semestr studiów, co oznacza, że zaistniały przesłanki określone w art. 108 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n. w zw. z § 55 ust. 2 pkt 4 Regulaminu studiów, uzasadniające skreślenie z listy studentów. Zdaniem Rektora, umożliwianie studiowania osobom niewypełniającym obowiązków związanych kształceniem w Uniwersytecie narusza nie tylko interes społeczny - ze względu ograniczonych środków finansowych Uniwersytetu, ale także zasadę równości wobec prawa, w szczególności z uwagi na studentów, którzy w sposób właściwy realizują obowiązki wynikające z Regulaminu studiów.

Decyzja została doręczona stronie 11 marca 2022 r.

11 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.

- art. 23 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 138 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a.,

- art. 108 ust. 3 p.s.w.n. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.,

które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy i brak uchylenia decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów, w sytuacji w której przed jej wydaniem materiał dowodowy nie został zebrany, a następnie rozpatrzony, w sposób wyczerpujący, przy dokonaniu analizy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych dotyczących finansowej, rodzinnej i życiowej sytuacji studentki, i to pomimo nieprzeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do braku wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz rzetelnego, dokładnego i pełnego uzasadnienia decyzji, tj. zawierającego wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego oraz przekonywującego dla strony, a to z uwagi na brak podania argumentacji uzasadniającej powody, dla których przy spełnieniu ustawowej przesłanki fakultatywnego skreślenia z listy studentów, organ z tej możliwości skorzystał.

W konsekwencji powyższych uchybień organ naruszył również przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 108 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n., poprzez wydanie decyzji uznaniowej w sposób dowolny, z pominięciem przyczyn, które miały zadecydować, że przy spełnieniu ustawowej przesłanki fakultatywnego skreślenia z listy studentów, organ z tej możliwości skorzystał.

W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji o skreśleniu z listy studentów, przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów w postaci:

a) wydruku korespondencji e-mail z 20 stycznia 2022 r., 4 lutego 2022 r. oraz 6 kwietnia 2022 r.,

b) potwierdzenia przelewu kwoty z tytułu odsetek z 11 kwietnia 2022 r.

na okoliczność kilkukrotnego informowania uczelni przez studentkę o niespodziewanych problemach finansowych jej rodziców, którzy od początku finansowali edukację córki w Polsce, kierowania przez nią próśb w sprawie przedłużenia terminów płatności, uiszczenia przez skarżącą na rzecz uczelni całości należności pieniężnych z tytułu kształcenia, które były objęte toczącym się postępowaniem.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z 8 lutego 2022 r. w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że skarżąca kilkakrotnie zwracała się do uczelni z informacją o niespodziewanych problemach finansowych jej rodziców mieszkających w Zimbabwe, którzy od początku finansowali jej edukację w Polsce. W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty, R.D. skontaktowała się przypisanym do niej koordynatorem - pracownikiem Centrum ds. Organizacji i Obsługi Studiów w języku angielskim na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi – E.D. z prośbą o dodatkowy czas na zorganizowanie środków przez rodziców i wskazując na ich problemy finansowe. W odpowiedzi otrzymała jedynie zawiadomienie o wszczęciu postępowania. 4 lutego 2022 r. skarżąca ponownie zwróciła się do koordynatora w sprawie przedłużenia terminu płatności, ponownie akcentując wyjątkowe okoliczności, jakie wystąpiły w jej rodzinie, które wpłynęły na sytuację finansową jej rodziców. Na powyższe wystąpienie studentka w ogóle nie otrzymała odpowiedzi. Po doręczeniu decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego z 8 lutego 2022 r. o skreśleniu z listy studentów złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym po raz kolejny wskazała na problemy finansowe rodziców i że będzie w stanie uregulować należne płatności do końca marca 2022 r. W toku prowadzonego postępowania Rektor w ogóle nie odniósł się do zgłaszanych przez studentkę próśb o umożliwienie dokonania płatności w terminie późniejszym z uwagi na nieprzewidziane problemy finansowe jej rodziny, co zdaniem pełnomocnika wskazuje na zaniechanie pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sprawy i rzetelnego, dokładnego uzasadnienia decyzji. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ w żaden sposób nie ustalił również oraz nie dokonał analizy występujących w sprawie istotnych okoliczności faktycznych, które spowodowały nieuiszczenie płatności w określonych terminach. Rektor winien był ustalić, że brak przekazania córce wystarczających środków pieniężnych przez rodziców, a w rezultacie uchybienie terminom płatności, wynikał z konieczności pokrycia przez nich niecierpiących zwłoki wydatków związanych z leczeniem operacyjnym i terapią farmakologiczną dziadka R.D.

Reasumując pełnomocnik wskazał, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów przeprowadzone zostało z brakiem poszanowania zasad, o których mowa w art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia Rektor nie dokonał bowiem zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a następnie zaniechał jego rozpatrzenia, nie dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

Ponadto pełnomocnik podkreślił, że decyzja o skreśleniu z listy studentów wydawana w oparciu o art. 108 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n. ma charakter fakultatywny i uznaniowy, co oznacza, że w przypadku zaistnienia wskazanych okoliczności (tj. niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów), Rektor pozostaje jedynie uprawniony, a nie zobowiązany do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów, co nakłada na niego również obowiązek podania przesłanek które zadecydowały, że przy spełnieniu ustawowej przesłanki fakultatywnego skreślenia z listy studentów z tej możliwości skorzystał. Organ nie podał co legło u podstaw podjęcia decyzji za wyjątkiem wskazania zaistnienia ustawowej przesłanki co jest warunkiem niezbędnym do możliwości podjęcia takiej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze organ podkreślił, że dopiero 20 stycznia 2022 r., a więc ponad miesiąc po przewidzianym terminie płatności skarżąca zwróciła się do pracowników Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z prośbą o wydłużenie terminu do zapłaty pozostałych należności. W piśmie tym skarżąca nie powoływała się jednak na szczególne, nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły jej terminowe uiszczenie opłat za świadczone usługi edukacyjne. Podała ogólnie, że w ostatnim czasie w jej rodzinie nie dzieje się dobrze, nie precyzując jednak o jakie okoliczności chodzi, a tym bardziej, w żaden sposób ich nie udowadniając. Nie zaproponowała również żadnego terminu uiszczenia ciążących na niej zaległości. Twierdzenie zatem, że uchybienie terminom płatności wynikało z konieczności pokrycia przez rodziców wydatków związanych z leczeniem operacyjnym i terapią farmakologiczną dziadka jest co najmniej spóźnione, a skarżąca nie przedstawiła do tej pory żadnych dowodów, które potwierdzałby wskazane przez nią okoliczności. Rektor nie miał natomiast żadnej możliwości ustalenia tych okoliczności z urzędu, ponieważ przed wydaniem decyzji skarżąca nie powoływała się na wskazane powyżej okoliczności. Skarżąca nie skorzystała z zagwarantowanego jej prawa do przedłożenia w toku postępowania dowodów mających potwierdzić powoływane przez siebie okoliczności, nie uiściła w żadnym zakresie zaległych należności, które w dniu wydania decyzji wynosiły łącznie 4 642,38 EUR, a także nie zaproponowała żadnego terminu ich spłaty.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zobowiązała się do uiszczenia w ciągu 14 dni co najmniej połowy wysokości opłaty za trzeci semestr studiów, natomiast pozostałą część - nie później niż do końca marca 2022 r. Wbrew jednak jej obietnicom, na poczet zaległości wpłynęła jedynie kwota 1331,06 EUR, co stanowiło 84,3% pierwszej raty za trzeci semestr studiów, pozostało zaś 41,57% całej należności głównej za trzeci semestr studiów, bez uwzględnienia należnych odsetek za opóźnienie.

Uiszczenie w całości ciążących na skarżącej zaległości z tytułu opłaty za trzeci semestr studiów nastąpiło dopiero 6 kwietnia 2022 r., a więc miesiąc po wydaniu przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi zaskarżonej decyzji, natomiast zapłata ustawowych odsetek za zwłokę miała miejsce dopiero w dniu wniesienia przez skarżącą skargi. Okoliczność ta jednak w żadnym stopniu nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ w dniu jej wydania skarżąca pozostawała w zwłoce w zapłatą należnych opłat i pomimo kilkukrotnych wezwań nie uregulowała ciążących na niej zaległości.

Nie sposób więc uznać by postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji zostało przez przeprowadzone z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 k.p.a.. Skarżąca w kierowanych do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi pismach nie precyzowała z jakich przyczyn pozostaje w zwłoce z zapłatą ciążących na niej opłat związanych z odbywaniem studiów. Na żadnym etapie postępowania nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów mających świadczyć o wystąpieniu nadzwyczajnej sytuacji, która uniemożliwia wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków. Takich dowodów nie załączyła również do wniesionej skargi, co oznacza, że jej twierdzenia, że opóźnienie w spłacie zaległych należności było niezawinione pozostaje gołosłowne i niepoparte żadnymi dowodami. Rektor nie posiadał więc żadnych obiektywnych możliwości, by ustalić powyższe okoliczności z urzędu i wydając zaskarżoną decyzję oparł się jedynie na tych okolicznościach i dowodach, którymi dysponował w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Rektor nadmienił również, że umożliwienie skarżącej kontynuacji studiów pomimo braku płatności spowodowałoby zwiększenie zadłużenia studentki i równocześnie narażałoby uczelnię na konieczność dalszego świadczenia na rzecz skarżącej usług edukacyjnych, co w konsekwencji mogłoby rodzić odpowiedzialność przewidzianą w art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 289). Wydanie zaskarżonej decyzji nie powoduje, że wszystkie dotychczasowe osiągnięcia zostaną bezpowrotnie zniweczone. Zgodnie z § 58 ust. 1 i 3 Regulaminu studiów, skarżąca jest uprawniona do wznowienia studiów nie później niż po upływie 3 lat od dnia złożenia pisemnej rezygnacji ze studiów lub doręczenia ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów. W takim przypadku, w myśl § 58 ust. 4 Regulaminu studiów, wznowienie studiów następuje na tym samym kierunku, poziomie oraz formie studiów, z których osoba ubiegająca się o wznowienie studiów została skreślona, o ile Uniwersytet prowadzi kształcenie na tym kierunku, poziomie i formie studiów. W takim przypadku skarżąca byłaby uprawniona do uzupełnienia różnic programowych, po zaliczeniu których otrzymałaby dyplom zgodnie z wybranym przez siebie kierunkiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 125 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy postępowania a mianowicie art.7, 64 § 2,77 § 1,80 i 107 § 3 K.p.a. oraz art.4 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim (Dz.U. z 2021r. poz.672 ze zm.) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 4 marca 2022r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 8 lutego 2022r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów II roku studiów magisterskich na kierunku lekarskim z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2021r. poz.,478 ze zm.), dalej p.sz.w., przepisy uchwały nr 38/2021 z 29 kwietnia 20921r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w sprawie Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi oraz przepisy ustawy z dnia 7 października 1999r., o języku polskim (Dz.U. z 2021r. poz.672 ze zm.), dalej u.j.p.

Zgodnie z treścią art.108 ust.2 pkt 4 p.sz.w. student może być skreślony z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

W myśl § 5 ust.1 pkt 17 Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi student obowiązany jest w szczególności do terminowego wnoszenia opłat za studia i usługi edukacyjne.

Zgodnie z treścią § 55 ust.2 pkt 4 wymienionego regulaminu student może być skreślony z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów – po uprzednim wezwaniu do wniesienia zaległych opłat.

W myśl art.4 u.j.p. język polski jest językiem urzędowym:

1) konstytucyjnych organów państwa;

2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;

3) terenowych organów administracji publicznej;

4) instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych;

5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;

6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.

Zgodnie z treścią art.5 ust.1 i 2 u.j.p. podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4.

W niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ nadesłał bowiem obszerną korespondencję e-mailową prowadzoną pomiędzy skarżącą a pracownikami uczelni dotyczącą kwestii opłat za studia (ponad 25 e-malili) lecz wszystkie one są w języku angielskim. Nadto załączono wniosek R.D. o ponowne rozpoznanie sprawy także w języku angielskim.

Należy zaznaczyć, że językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski co wynika z treści art.27 Konstytucji RP ("W Rzeczpospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski") a także z ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim, która w art.4 pkt 4 stanowi, że język polski jest językiem urzędowym instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych. Taką instytucją jest również wyższa uczelnia. Z przepisu art.5 wymienionej ustawy wynika jednocześnie, że wszelkie podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium RP (w tym m.in. wyższe uczelnie) dokonują wszystkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli wyłącznie w języku polskim. Taki obowiązek składania oświadczeń woli, podań i innych pism w języku polskim dotyczy także podmiotów, które je składają instytucjom wykonującym zadania publiczne. Obowiązek taki dotyczy także wyższych uczelni, które kształcą studentów w języku polskim. Również postępowania administracyjne dotyczące indywidulanych spraw tych studentów uczelnie są zobowiązane prowadzić w języku polskim. Dodać należy, że z obowiązku tego nie zwalnia uczelni treść art.11 pkt 3 u.j.p. , który stanowi, iż przepisy art.5-10 nie dotyczą kształcenia i działalności naukowej w uczelniach. Wyłączenie te dotyczy bowiem jedynie "kształcenia i działalności naukowej uczelni" a nie postępowań administracyjnych w indywidualnych sprawach studentów studiujących w języku obcym.

Reasumując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że we wszystkich postępowaniach administracyjnych prowadzonych na terenie RP przez instytucje realizujące zadania publiczne, instytucje te mają obowiązek prowadzenia wszelkich czynności procesowych w języku polskim. Do czynności tych zalicza się nie tylko czynności dokonywane ustnie lecz także prowadzenie w tym języku pełnej dokumentacji postępowania, zwłaszcza posługiwania się w postępowaniu tłumaczeniami dokumentów. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyraził: NSA w wyrokach z 10 czerwca 2020r. w spr. I OSK 1760/19 i z 12 lipca 2016r. w spr. II GSK 408/15, WSA w Łodzi w wyroku z 14 lipca 2017r. w spr. III SA/Łd 23/17, WSA w Białymstoku w wyroku z 18 kwietnia 2018r. w spr., I SA/Bk 55/18, WSA w Kielcach w wyroku z 26 października 2017r. w spr. II SA/Ke 497/17, WSA w Warszawie w wyroku z 10 października 2007r. w spr. IV SA/Wa 1274/07, WSA w Gliwicach w wyroku z 28 lutego 2008r. w spr. II SA/Gl 16/08, WSA we Wrocławiu w wyroku z 28 maja 2019r. w spr. IV SA/Wr 161/19 i WSA w Krakowie w wyroku z 29 kwietnia 2022r. w spr. III SA/Kr 1208/21.

Konsekwencją obowiązku stosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów ustawy o języku polskim jest to, że strona w takim postepowaniu ma obowiązek sporządzić środek odwoławczy w języku polskim (obowiązek taki wynika z art.5 ust.2 u.j.p.). NSA w wyroku z dnia 10 czerwca 2020r. w sprawie I OSK 1760/19 wyraził pogląd, że sporządzenie odwołania w języku obcym jest dotknięte brakiem formalnym i nie ma przy tym, znaczenia prawnego czy jego treść jest lub powinna być zrozumiała dla pracowników organu. W takiej sytuacji organ jest zobowiązany wezwać stronę do złożenia odwołania w języku polskim co wynika z treści art.64 § 2 K.p.a. w związku z art.5 ust.2 u.j.p. W przypadku natomiast gdy strona nie uzupełni tego braku w zakreślonym terminie jest zobowiązany pozostawić odwołanie bez rozpoznania. Podobny pogląd wyraził WSA w Gdańsku w wyroku z 3 marca 2005r. w spr. II SA/Gd 947/03 i WSA w Warszawie w wyroku z 8 grudnia 2017r. w spr., VI SA/Wa 956/17. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W rozpoznawanej sprawie R.D. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w języku angielskim. Wniosek ten był zatem dotknięty brakiem formalnym. Obowiązkiem organu było wezwanie strony do usunięcia tego braku w zakreślanym terminie pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania przez złożenie wniosku w języku polskim. Podstawą prawną takiego wezwania winien stanowić art.64 § 2 K.p.a. w związku z art.5 ust.2 u.j.p. Organ jednak tego nie uczynił lecz rozpoznał ponownie sprawę wydając zaskarżoną decyzję. Stanowi to naruszenie obu wymienionych przepisów i już chociażby z tego powodu skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Nadto organ administracji załączył do akt korespondencję prowadzoną ze skarżącą dotyczącą uiszczenia przez nią opłat za III semestr studiów. Stanowią ją e-maile w ilości ponad 25 lecz wszystkie one są w języku angielskim. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach wszelkie czynności procesowe w postępowaniach administracyjnych prowadzone na terenie RP winny być wykonywane języku polskim. W związku z czym organ administracji winien nadesłać do sądu tłumaczenia tej korespondencji na język polski lecz tego nie uczynił.

Brak tłumaczenia wymienionej korespondencji uniemożliwia ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Należy bowiem zaznaczyć, że decyzja o skreśleniu z listy studentów z powodu nieuiszczenia opłat związanych z odbywaniem studiów ma charakter uznaniowy. Uznaniowość decyzji oznacza, że organ ma wcześniej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Winien więc ustalić i rozważyć wszystkie okoliczności sprawy w tym także argumenty podnoszone przez stronę. W przypadku skreślenia z listy studentów konieczne jest zatem wyjaśnienie dlaczego student nie uiścił opłaty w terminie, jaka była tego przyczyna, czy zgłaszał uczelni trudności w zapłacie opłaty, czy prosił o prolongatę terminu i ewentualnie czy proponował jakiś konkretny termin zapłaty, jakie stanowisko w tych kwestiach zajmowała uczelnia i.t.p. Aby wyjaśnić wszystkie wymienione kwestie konieczna jest znajomość treści e-maili jakie wysłały skarżąca i uczelnia. Brak tłumaczenia wszystkich załączonych przez organ e-maili uniemożliwia wyjaśnienie wszystkich wcześniej wymienionych kwestii.

Podkreślić należy, że stanowisko skarżącej i organu administracji w wymienionych kwestiach jest rozbieżne. W skardze podniesiono bowiem, ze R.D. jeszcze przed wydaniem decyzji zgłaszała uczelni problemy z terminowym uiszczeniem opłat, wyjaśniała przyczyny tych trudności, prosiła o przesunięcie terminów zapłaty i sama proponowała w jakich terminach jest gotowa zapłacić wszystkie należności. Z odpowiedzi na skargę wynika natomiast, że skarżąca nigdy dokładnie nie wyjaśniła jakie są przyczyny nieuiszczenia opłat i dopiero we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazała terminy w jakich może uiścić opłaty. Skoro zatem istnieją rozbieżności w wymienionych kwestiach to konieczne było załączenie tłumaczeń ponad 25-u e-maili jakie wysłały do siebie strony. Tłumaczenia te nie zostały jednak nadesłane. Brak tych tłumaczeń uniemożliwia wyjaśnienie jaki był rzeczywisty stan faktyczny sprawy co z kolei uniemożliwia merytoryczną ocenę argumentacji skarżącej a w efekcie także ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Reasumując sąd uznał, ze skarga jest uzasadniona. Organ administracji nie wezwał skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez złożenie wniosku w języku polskim pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania lecz ponownie rozpoznał sprawę. Nie przedłożył także tłumaczeń na język polski ponad 25-u e-maili korespondencji prowadzonej z R.D.. Stanowiło to naruszenie przepisów art.7, 64 § 2,77 § 1,80 i 107 § 3 K.p.a. oraz art.4 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na naruszenie wymienionych przepisów i niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego ocena argumentów strony i organu jest obecnie przedwczesna. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt1 c.) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 200 zł – wpis sądowy, 480 zł- wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej i 17 zł – opłata skarbowa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim należy wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez złożenie wniosku w języku polskim w zakreślonym terminie pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania. W przypadku uzupełnienia tego braku należy przetłumaczyć na język polski całą korespondencję e-mailową prowadzoną ze skarżącą a następnie dokonać wnikliwej analizy całego materiału dowodowego, w tym argumentacji strony przedstawionej w skardze, i wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

k.ż.