Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1176/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1, art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1999 nr 101 poz 1178
law: Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.
article: art. 14
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – zwana dalej ustawą o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. M., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2010 r. ustalającej, że J. M. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 29 września 2010 r.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 18 października 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w C. - Inspektorat w W. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu J. M. i wydanie decyzji w sprawie na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach. W piśmie wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału uzyskanego w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz dokumentów uzyskanych z Systemu Informatycznego ZUS stwierdzono brak zgłoszenia J. M. do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 1 czerwca 2003 do dnia 29 września 2010 r.

Pismem z dnia 25 października 2010 r. organ I instancji poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia jego obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej i wezwał o zajęcie stanowiska w sprawie, jednocześnie pouczył o uprawnieniach strony z art. 10 oraz art. 78 § 1 k.p.a.

Skarżący pismem z dnia 15 listopada 2010 r. udzielił odpowiedzi na wezwanie. Wskazał, że zgłosił do Oddziału ZUS w W. dokument ZWUA zawierający informację o wyrejestrowaniu z powodu przerwy w prowadzeniu działalności. Przedłożył zestawienia przychodów miesięcznych za okres 2003 r. – 2010 r. z zaznaczonymi przewrami w działalności. Dołączył również kopię pisma Urzędu Skarbowego w Wadowiacach skierowanego do Oddziału ZUS w W. potwierdzające jego informacje o dochodach.

Burmistrz Miasta W. pismem z dnia 2 listopada 2011 r. zaświadczył, iż J. M. figurował w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...], jako prowadzący działalność gospodarczą od dnia 25 września 1990 r. do dnia 29 września 2010 r. Nie zgłaszał zawieszenia działalności.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., stwierdził, że J. M. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 29 września 2010 r.

Od powyższej decyzji J. M. złożył odwołanie, w którym podnosił m.in., iż dochody, jakie uzyskiwał na przestrzeni ostatnich latach nie były związane z prowadzeniem zorganizowanego przedsiębiorstwa ale wyłącznie z wykonaniem pojedynczych opinii lub kosztorysów. Wskazał, iż w 2007 r. i 2010 r. przebywał w szpitalu, a następnie był poddany terapii i korzystał z zabiegów leczniczych. Załączył dokumentację medyczną na powyższe okoliczności. Wnosił o przesłuchanie wskazanych świadków na ww. okoliczności oraz przesłuchanie wskazanych świadków na okoliczność wykonywania tylko pojedynczych opinii i ekspertyz.

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, podzielając stanowisko i argumentację zawartą w decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ stwierdził, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. oraz zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Z dniem 20 września 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), zwana dalej "ustawą o swobodzie działalności gospodarczej" wprowadzająca instytucję zawieszenia działalności.

Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 27a ust. 2 i ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach, obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą lub osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Zgodnie z obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2004 r. art. 7 ust. 2 i art. 7d ust. 1 ustawy - Prawo działalności gospodarczej - przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym pisma Urzędu Miasta W. z dnia 2 listopada 2010 r. wynika, iż skarżący od dnia 25 września 1990 r. do dnia 29 września 2010 r. miał zarejestrowaną działalność gospodarczą pod numerem [...]. Nie zgłaszał zawieszenia działalności.

Prezes NFZ wskazał, iż skarżący nie kwestionuje faktu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w spornym okresie, a jedynie podkreśla, że była ona prowadzona w zawężonym zakresie (wykonywanie opinii i kosztorysów) oraz z przerwami spowodowanymi złym stanem zdrowia oraz koniecznością podjęcia leczenia.

Organ stwierdził, iż działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności z powodu braku płynności finansowej, czy też z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożnością zastąpienia go w wykonywaniu czynności przez współpracownika lub pracownika firmy. Powołał się na pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 r. (sygn. akt II UK 111/03), zgodnie z którym faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia ubezpieczenia społecznego.

Na powyższą decyzję J. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o zmianę decyzji poprzez ustalenie, że nie istnieje obowiązek odprowadzania składek na powszechne ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ew. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji. Zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt c ustawy o świadczeniach poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie, art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.) poprzez błędną interpretację pojęcia działalności gospodarczej, art. 14a oraz art. 7b tej ustawy poprzez ich zastosowanie do okresu przed wejściem w życie tych przepisów;

2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77, art. 86, art. 136 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy, w tym nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę, w tym przesłuchania świadków, nieodniesienie się do argumentów strony. Zarzucała ponadto naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez sprzeczność w uzasadnieniu decyzji polegającą na przyjęciu, iż wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, a z drugiej strony oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie tego wpisu i braku wyjaśnienia, z jakich przyczyn pominięto zgłoszone przez stronę wnioski dowodowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu niedopuszczenia przesłuchania świadków odnośnie stanu zdrowia, uzyskiwanych przychodów oraz częstotliwości realizowanych zadań wskazał, iż dowody te były tożsame z dowodami znajdującymi się w aktach sprawy i organ odwoławczy dał im wiarę. Zauważył, iż ani stan zdrowia ani wysokość czy częstotliwość uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie może być dowodem przeciwnym dla faktu prowadzenia działalności gospodarczej, co wynika z przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Podstawę materialno - prawną zaskarżonej decyzji stanowi z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, (brzmienie obowiązujące do dnia 19 września 2008 r.), od dnia 20 września 2008 r. w brzmieniu z dodaniem słów: "z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Obowiązek taki, stosownie do art. 69 ust. 1 ww. ustawy powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie działalności gospodarczej.

W okresie objętym decyzją, działalność gospodarczą, w tym osób fizycznych, regulowały i regulują: art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) i art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.). Wskazane przepisy dopuszczały możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącym osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Obecnie, art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

W niniejszej sprawie, organ prawidłowo ustalił wg pisma Urzędu Miasta W. z dnia 2 listopada 2010 r., że skarżący od dnia 25 września 1990 r. do dnia 29 września 2010 r. miał zarejestrowaną działalność gospodarczą pod numerem [...]. Nie zgłaszał zawieszenia działalności. Wykreślenia wpisu dokonano z dniem 29 września 2010 r. na podstawie zawiadomienia o zaprzestaniu działalności.

Ustalając okresy faktycznego prowadzenia działalności ubezpieczeniowej organ prawidłowo ustalił stan faktyczno-prawny i ocenił, że skarżący działalność wykonywał, wprawdzie okresowo i w małym rozmiarze działalność gospodarczą. Dla ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności wielkość osiąganych przychodów nie ma to znaczenia. Skarżący neguje prowadzenie działalności gospodarczej, przyznając równocześnie, że prowadził ją w niewielkim zakresie, z przerwami spowodowanymi złym stanem zdrowia.

Wielkość osiąganych przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę, która nabyła uprawnienia emerytalne, ma znaczenie ale tylko dla ustalania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji dotyczyło natomiast wyłącznie ustalenia, czy skarżący w myśl obowiązujących przepisów podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Narodowy Fundusz Zdrowia nie zajmuje się wymierzaniem, pobieraniem i egzekucją składek na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach – sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenia zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Jak zasadnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności z powodu braku płynności finansowej, czy też z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożnością zastąpienia go w wykonywaniu czynności przez współpracownika lub pracownika firmy. Skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej, działalność gospodarcza była prowadzona, sam skarżący w przesłanych zestawieniach miesięcznych potwierdził uzyskiwanie przychodów z jej prowadzenia, organ prawidłowo uznał, iż skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Stąd zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i materialnego nie znalazły uzasadnienia i Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną podstaw.