Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 690/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo, art. 31zq
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 180
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je decyzje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 23 lipca 2020 r. - [...] - [...] - [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 3 kwietnia 2020 r. D. K. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Organ") o zwolnienie

z obowiązku opłacania należności z tytułu składek (RDZ) za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Organ decyzjami z [...] lipca 2020 r.: za marzec 2020 r.

nr [...], za kwiecień 2020 r. nr [...] i za maj 2020 r. nr [...] odmówił Stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie zdrowotne. Organ uznał bowiem, że Strona nie spełnia warunku zwolnienia wskazanego w art. 31zq ust. 1, 3, 4 w zw. z art. 31zo ustawy

z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych

oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 t.j.; dalej: "ustawa COVID-19"), tj. do 30 czerwca 2020 r. nie złożyła deklaracji DR2 za 2020 r.

za ww. okresy z poprawnymi numerami - z powodu błędnego dokumentu na koncie Strony nie utworzyły się poprawne deklaracje z ww. okresy.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Organ utrzymał

w mocy ww. decyzje z [...] lipca 2020 r. za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ stwierdził brak podstaw

do dokonania zawnioskowanego zwolnienia z opłacania składek. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przypadku płatników korzystających z "małego ZUS" zobowiązani są oni złożyć za styczeń każdego roku, a w 2020 r. również za luty, deklarację ZUS DRA cz. II w komplecie rozliczeniowym ze "zwykłą" deklaracją ZUS DRA – w obowiązującym ich terminie płatności. Jak dalej wskazał Organ złożenie ww. dokumentów w terminach wynikających z ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U.2021.423 t.j.; dalej "u.s.u.s."),

tj. do 10 lutego 2020 r. – za styczeń 2020 r. i do 10 marca 2020 r. za luty

2020 r. zainicjowałoby systemowe tworzenie dokumentów przez ZUS,

czyli tzw. "klonowanie". Organ wskazał ponadto, że Strona złożyła w ww. terminie,

tj. 24 stycznia 2020 r., dokumenty za styczeń 2020 r. (DRA i DRA cz. II) natomiast

za luty 2020 r. i okres od marca do maja 2020 r. dokumenty złożyła po 30 czerwca 2020 r. co skutkowało brakiem ich "klonowania". Powyższa sytuacja doprowadziła

do systemowego tworzenia niepoprawnych dokumentów przez ZUS, które

nie uprawniały do uzyskania przez Stronę prawa do wnioskowanego zwolnienia

w ramach ustawy COVID-19. Ponieważ do 30 czerwca 2020 r. wymagane dokumenty rozliczeniowe za okres od marca do maja 2020 r. nie zostały złożone, organ stwierdził brak podstaw do zwolnienia z opłacania składek

za te miesiące zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19.

Strona wniosła skargę na ww. decyzję do tutejszego sądu podnosząc,

że osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą nie są obowiązane składać ZUS DRA a Skarżący nie składał deklaracji ZUS DRA ani w poprzednim roku rozliczeniowy ani w obecnym. Nadto Skarżący wskazał, że nigdy nie został upomniany lub wezwany przez organ do złożenia deklaracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, a ewentualnie

o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że prawomocnym postanowieniem

z 22 kwietnia 2021 r., V SA/Wa 1407/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość w rozpoznawanej sprawie i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu

w Szczecinie.

Ponadto Sąd wskazuje, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym,

na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I WSA

w Szczecinie z 2 września 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, który stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne,

a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić

jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Informacja o powyższym zarządzeniu przekazana została do wiadomości Stronie skarżącej i organowi pismami z 3 września 2021 r. doręczonymi odpowiednio

9 września 2021 r. i 3 września 2021 r.

Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że jak stanowi zaś art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(Dz.U.2021.137 j.t.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę

do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1

lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w granicach ww. kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi i kontroli Sądu, jest ww. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2020 r., którą Organ ten utrzymał w mocy ww. decyzje własne z [...] lipca 2020 r., odmawiające Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

w wyniku rozpoznania wniosku Skarżącego o zwolnienie z 3 kwietnia 2020 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do brzmienia art. 31zo oraz art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, Organ stwierdził, że Skarżący w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył poprawnych dokumentów rozliczeniowych i w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia. Jak bowiem wskazał Organ w przypadku płatników korzystających z "małego ZUS" zobowiązani

są oni złożyć za styczeń każdego roku, a w 2020 r. również za luty, deklarację ZUS DRA cz. II w komplecie rozliczeniowym ze "zwykłą" deklaracją ZUS DRA

– w obowiązującym ich terminie płatności. Złożenie ww. dokumentów w terminach wynikających z u.s.u.s., tj. do 10 lutego 2020 r. – za styczeń 2020 r. i do 10 marca 2020 r. za luty 2020 r. zainicjowałoby systemowe tworzenie dokumentów przez ZUS, czyli tzw. "klonowanie". Organ wskazał ponadto, że Strona złożyła w ww. terminie,

tj. 24 stycznia 2020 r., dokumenty za styczeń 2020 r. (DRA i DRA cz. II) natomiast

za luty 2020 r. i okres od marca do maja 2020 r. dokumenty złożyła po 30 czerwca 2020 r. co skutkowało brakiem ich "klonowania". Powyższa sytuacja doprowadziła do systemowego tworzenia niepoprawnych dokumentów przez ZUS, które

nie uprawniały do uzyskania przez Stronę prawa do wnioskowanego zwolnienia. Ponieważ do 30 czerwca 2020 r. wymagane dokumenty rozliczeniowe za okres

od marca do maja 2020 r. nie zostały złożone, organ stwierdził brak podstaw

do zwolnienia z opłacania składek za te miesiące zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. W piśmie z 30 lipca 2020 r. Skarżący wskazał, ze złożył 30 lipca 2020 r. złożył poprawny druk DR2.

Wobec powyższego, należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 ustawodawca przewidział możliwość skorzystania ze zwolnienia przez płatnika składek, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia

i będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z tymi przepisami: "Na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia

się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód

z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie

z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Ponadto, na podstawie art. 31zq ust. 1-3 ustawy COVID-19: - za marzec, kwiecień i maj 2020 r., (...) płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1); warunkiem zwolnienia

z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca

2020 r. (...) chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania

(ust. 3).

Podkreślić przy tym należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu

(art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.).

Należało to podkreślić, ponieważ o uchyleniu decyzji Organu I i II instancji przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł w postępowaniu Organu istotne naruszenie art. 9 K.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie

ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie

im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (vide: wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (vide: teza pierwsza wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).

Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 K.p.a., Organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa Strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga

art. 9 K.p.a., Organ powinien był – w rozsądnym terminie - udzielić Skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Wniosek Skarżącego złożony w rozpoznawanej sprawie został złożony przed upływem terminu (data wpływu do organu 6 kwietnia 2020 r.) – co nie jest kwestionowane przez ZUS. Od momentu złożenia wniosku przez Skarżącego

(6 kwietnia 2020 r. wpływ do Organu) do upływu terminu na złożenie wymaganych dokumentów (30 czerwca 2020 r.) minęło niemalże trzy miesiące. Mimo upływu

tak długiego czasu, Organ nie udzielił Skarżącemu - przed dniem 30 czerwca 2020 r. - wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia jego wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych (deklaracje). Potem zaś – [...] lipca 2020 r. - wydał decyzje odmowne w odniesieniu do marca, kwietnia i maja 2020 r., które zostały doręczone Skarżącemu 29 lipca 2020 r.

Zwrócić również należy uwagę, że w niniejszym postępowaniu Skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika, ani innego fachowego wsparcia. Natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 K.p.a. zobowiązuje organ

do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko

na wniosek, a to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa.

Podkreślić również należy, że tak w odwołaniu jak i w skardze, Skarżący

de facto wskazuje, że przyczyną braku złożenia prawidłowych dokumentów rozliczeniowych nie była zła wola, lecz brak potrzebnej wiedzy co do obowiązujących wymogów formalnych, jakie należy spełnić by uzyskać przedmiotowe zwolnienie. Organ tych twierdzeń Skarżącego nie kwestionuje, ani też nie wskazuje

na błędy czy braki w złożonej aktualnie, prawidłowej dokumentacji rozliczeniowej, poza przekroczeniem terminu 30 czerwca 2020 r. Jak wskazał bowiem Skarżący

w piśmie z 30 lipca 2020 r. ("Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) dnia 30 lipca 2020 r. złożył poprawny druk DR2 podobnie jak w styczniu i lutym 2020 r. Przy czym Sąd zauważa, że w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że deklaracje rozliczeniowe za 03-05.2020 r. Skarżący przekazał do ZUS 22 września 2020 r.

A zatem brakujące deklaracje rozliczeniowe Skarżący złożył w istocie jak tylko okazało się, że są niezbędne, czyli po otrzymaniu ww. decyzji z dnia [...].07.2020 r.

Mając świadomość obciążenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogromną ilością spraw do załatwienia i zważywszy na pandemię odbijającą się negatywnie

na możliwości sprawnego działania - Sąd nie przypisuje organowi ani złej woli,

ani negatywnego nastawienia do Strony, ani lekceważącego stosunku

do wynikających z art. 9 K.p.a. obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia tego przepisu w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio miał wpływ na pozbawienie Skarżącego prawa, które niewątpliwie uzyskałby w sytuacji, gdyby Zakład stosował się (i uczynił to w porę) do dyrektyw płynących z art. 9 K.p.a. Wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 K.p.a., Organ

nie poinformował Skarżącego nie tylko należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale w ogóle nie podjął jakichkolwiek kroków w celu udzielenia takiej informacji Skarżącemu, jak i nie wezwał Strony do złożenia wymaganych dokumentów, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i nie czuwał, aby Skarżący nie poniósł szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. W aktach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby choć pośrednio świadczyć o tym, że Organ podjął starania by w porę poinformować Skarżącego, że bez złożenia brakujących dokumentów Jego wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Brak ten, który w toku postępowania w porę

nie został Stronie zasygnalizowany przez Organ, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie Jej wniosku. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze

przed 30 czerwca 2020 r., wówczas Skarżący miałaby szansę dotrzymać terminu

i złożyć wymaganą dokumentację. Organ powinien był o to zadbać. Nie budzi bowiem wątpliwości, że istotna dla wykazania zasadności żądania o zwolnienie

z opłacania składek jest okoliczność złożenia poprawnych deklaracji do dnia

30 czerwca a takie działanie Skarżącego byłoby możliwe w przypadku stosownej informacji Organu. Z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dokumentach czy też o braku prawidłowości dokumentów złożonych przez Skarżącego bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionego wniosku

o zwolnienie – Skarżący nie korzysta z takiej możliwości. Powtórzyć raz jeszcze należy, że brak ten, który w toku postępowania w porę nie został Skarżącemu zasygnalizowany przez Organ, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie Jego wniosku.

Zwłaszcza, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 12 § 1 K.p.a., Organ był zobligowany działać w sprawie nie tylko szybko ale także wnikliwie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Tymczasem z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że przed wydaniem decyzji odmownych z [...] lipca 2020 r. ZUS nie wyjaśnił Stronie przesłanek (takich jak wymóg złożenia prawidłowych deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego.

Naruszenie przepisów art. 9 K.p.a. uniemożliwiło zatem Skarżącemu uzyskanie wiedzy, że brak przedłożenia przez Niego prawidłowych dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączy Jego prawo do uzyskania zwolnienia, i w konsekwencji pozbawiło Skarżącego prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Należy z tego wnioskować, że gdyby wcześniej wiedział o konieczności złożenia prawidłowych deklaracji i nieprawidłowościach w deklaracjach już złożonych, to by niezwłocznie złożył prawidłowo wypełnione deklaracje. Niestety Skarżący uzyskał informację

za późno – bo w decyzji odmawiającej wnioskowanego zwolnienia.

Należy zauważyć również, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał

za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji, jak i przywołania przepisów prawa, na których organ oparł wydane rozstrzygnięcie stanowi

o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego

w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi ponadto jedną

z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Stanowi również jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników

do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności

i równego traktowania.

Sąd podkreśla ponadto, że uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska,

co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez sąd.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy naruszyły powyższe przepisy K.p.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia, nie zawiera bowiem wskazania regulacji zawierającej podstawę uznania przez organ, że Skarżący, który w tym czasie korzystał z uprawnienia do tzw. "małego ZUS", miał obowiązek składać deklarację ZUS DRA za marzec, kwiecień, maj 2020 r.

Tym samym organ nie wyjaśnił, w sposób zgodny z ww. przepisem, na jakiej podstawie przyjął, że warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w rozpoznawanej sprawie nie został przez Skarżącego spełniony.

Podzielić w tym miejscu należy pogląd, że z naruszeniem prawa mamy

do czynienia wtedy, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Wskazać

przy tym należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu

w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia wydanej decyzji.

W tym stanie sprawy Sąd, stwierdzając, że naruszenia norm postępowania zawartych w art. 9 K.p.a. a także art. 107 § 3, art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

oraz art. 135 P.p.s.a., uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji

z dnia [...] listopada 2020 r. oraz poprzedzających ją decyzji z [...] lipca 2020 r. odnoszących się do okresu od marca do maja 2020 r.

Rozpoznając sprawę ponownie, Organ pominie fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku

o zwolnienie z opłacania składek. Nawet bowiem, jeżeli Skarżący w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. nie złożył wszystkich wymaganych, prawidłowo wypełnionych dokumentów, to Organ nie może odmówić zwolnienia wyłącznie z powodu tego opóźnienia, albowiem w prowadzonym postępowaniu sam dopuścił się znaczących uchybień, których skutki nie powinny obciążać Skarżącego. Strona nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania Organu, który prowadził postępowanie

z oczywistą obrazą art. 9 K.p.a. Ponadto organ wyda rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom art. 107 § 3, art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a., w tym w szczególności w zakresie podstawy uznania, że Skarżący, który w tym czasie korzystał z uprawnienia

do tzw. "małego ZUS", miał obowiązek składać wymagane przez organ deklaracje

za marzec, kwiecień, maj 2020 r.

O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący

był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia i nie był zastępowany przez zawodowego pełnomocnika.

Przedstawiona powyżej ocena prawna zaskarżonej decyzji pozostaje

w zgodności z argumentami podniesionymi w uzasadnieniu wyroków WSA

w Szczecinie z 3 lutego 2021 r., I SA/Sz 905/20; z 17 lutego 2021 r.,

I SA/Sz 928/20 oraz z 3 marca 2021 r., I SA/Sz 73/21.

Orzeczenia sądów administracyjnych wskazane w uzasadnieniu dostępne

są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.