Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1347/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 par.3, art. 74d par. 3, art. 74h par 12 i 14
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I. L. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 4-6 września 2012 r. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 4-6 września 2012 r. (dalej Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, organ), na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) - dalej także jako P.n., w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego I. L.

Uchwałę podjęto w następujących ustaleniach:

Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2012 r. ustaliła wynik z egzaminu notarialnego I. L.jako negatywny. Zdająca z części pierwszej egzaminu (test) otrzymała ocenę dobrą, z części drugiej (opracowanie dwóch projektów aktów notarialnych) ocenę niedostateczną (za projekt pierwszego aktu notarialnego ocenę niedostateczną, za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę dostateczną) i z trzeciej części egzaminu ocenę dostateczną.

I. L. odwołała się od uchwały nr [...] wnosząc o jej uchylenie oraz ustalenie, że uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się z decyzją Komisji Egzaminacyjnej w części dotyczącej ocen uzyskanych z drugiej części egzaminu. Wniosła o podwyższenie oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego z niedostatecznej na dostateczną oraz za projekt drugiego aktu notarialnego z oceny dostatecznej na dobrą.

Odnosząc się do oceny za projektu pierwszego aktu notarialnego skarżąca wskazała, że:

- nie można traktować w kategorii błędu niezastosowania przepisu art. 301 § 2 k.c., gdyż stanowi on wyjątek od zasady określonej w art. 299 k.c. (służebność wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego), a skoro w zadaniu egzaminacyjnym brak było informacji na temat porozumienia zawartego pomiędzy właścicielem nieruchomości, a zmarłym uprawnionym co do zastosowania art. 301 § 2 k.c., to należało uznać, że z chwilą śmierci uprawnionego służebność wygasła,

- orzeczenia sądów wskazane w § 4 pkt 4, 7, 15 i 16 aktu zostały powołane prawidłowo, w sposób umożliwiający ich identyfikację, natomiast nie sposób odnieść się do zarzutu Egzaminatorów dotyczącego braku odpowiedniego opisu postanowień sądu, z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie, poza wskazaniem przepisu art. 244 k.p.c.,

- wskazanie Ministra Spraw Wewnętrznych zamiast Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stanowi jedynie uchybienie formalne, ponieważ chodzi o ten sam organ administracji rządowej, a celem przedstawionego zadania egzaminacyjnego było sprawdzenie, czy zdająca posiada wiedzę, że taki dokument jest niezbędny,

- brak jest przepisu, który wymieniałby formę płatności kosztów sporządzenia aktu notarialnego jako niezbędny element tego aktu, a w szczególności takiego obowiązku nie przewiduje przepis art. 92 ustawy - Prawo o notariacie.

Przedstawiając powyższe zarzuty, skarżąca stwierdziła, że opracowany przez nią projekt pierwszego aktu notarialnego zasługuje na ocenę pozytywną. W jej ocenie projekt aktu notarialnego napisany został pod względem układu i konstrukcji prawidłowo i zawierał kwestie przewidziane zadaniem egzaminacyjnym.

Odnosząc się do ocen za projekt drugiego aktu notarialnego, skarżąca podkreśliła, że:

- wbrew zarzutom egzaminatorów powołała postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku,

- w projekcie zostało zamieszczone oświadczenie przedstawicieli spółek, że reprezentowane przez nich spółki nie są cudzoziemcami w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców,

- powołano w sposób prawidłowy oświadczenia wszystkich komplementariuszy spółki komandytowo - akcyjnej (§ 12 projektu aktu),

- powołano dokument - oświadczenia wszystkich komplementariuszy - w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości przez spółkę komandytowo - akcyjną, zgodnie z dyspozycją art. 146 § 2 k.s.h.

- brak jest przepisu szczególnego, który ustanawiałby obowiązek wyrażenie zgody przez wspólników spółki z o.o. (komplementariusza), na dokonanie czynności prawnej przez spółkę komandytowo – akcyjną, zatem niezasadny jest zarzut braku informacji w projekcie aktu o takiej zgodzie.

Skarżąca wskazała również, że niedokończenie projektu aktu notarialnego wynikało wyłącznie z ograniczonego czasu wyznaczonego na wykonanie wyjątkowo złożonego i obszernego zadania egzaminacyjnego. Wymiar czasu uległ dodatkowo ograniczeniu na skutek błędu komputerowego programu egzaminacyjnego, który podczas egzaminu wymagał kilkuminutowej ingerencji informatyka.

Skarżąca podkreśliła, że sporządzony przez nią projekt aktu notarialnego spełnia wszelkie wymogi dotyczące konstrukcji i treści objętych nim czynności prawnych ujętych w zadaniu egzaminacyjnym i zasługuje na wyższą ocenę.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia utrzymując w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2012 r. uznała, że odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

W zakresie zarzutów skarżącej dotyczących pierwszego projektu aktu notarialnego Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, że zasadnicze znaczenie dla końcowej oceny projektu pierwszego aktu notarialnego miał zarzut naruszenia art. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 803). Wobec spełnienia warunków wyszczególnionych w art. 3 ust. 1, K.F., jako dzierżawcy nieruchomości przysługiwało ustawowe prawo pierwokupu. Z kolei w myśl art. 599 § 2 k.c., jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna. Przepisy przyznające prawo pierwokupu osobom wymienionym w art. 599 § 2 k.c. muszą być uznane za bezwzględnie obowiązujące, ze względu na swój cel leżący w sferze interesów ogólnych, którego doniosłość potwierdza sankcja zastrzeżona w art. 599 § 2 k.c. Umowa zawarta między zobowiązanym a uprawnionym, pozbawiająca uprawnionego przyznanego mu przez ustawę prawa pierwokupu, podlega zatem sankcji nieważności (art. 58 § 1 k.c.). Według uregulowania zawartego w art. 597 i 598 k.c., sprzedaż nieruchomości może zostać dokonana tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu, o którym mowa w art. 599 § 2 k.c., przysługującego mu prawa w zakreślonym terminie nie wykona. Jeżeli natomiast wymagany warunek nie został zamieszczony w umowie sprzedaży, to umowa taka jest nieważna. W ocenie Komisji sporządzenie nieważnej umowy nie pozwala na pozytywną ocenę pracy egzaminacyjnej skarżącej.

Zdaniem Komisji trafny jest zarzut braku pełnomocnictwa do działania w imieniu spółki, umocowującego do zakupu nieruchomości i złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej. W pkt 3. komparycji projektu aktu notarialnego wskazano, że J. B.działa jako pełnomocnik w imieniu i na rzecz spółki, co notariusz ustalił na podstawie aktu notarialnego zawierającego protokół zgromadzenia wspólników spółki oraz odpisu z KRS, zaś w § 4 pkt 14. powołano uchwałę nr 2 Zgromadzenia Wspólników sp. z o.o. w przedmiocie wyrażenia zgody na nabycie przez spółkę nieruchomości. Zgodnie z art. 210 § 1 k.s.h., zgromadzenie wspólników może podjąć uchwałę powołującą pełnomocnika wyłącznie celem reprezentowania spółki w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim. Pełnomocnictwa w innych sprawach udziela zarząd. Umowa sprzedaży nieruchomości zawarta przez pełnomocnika działającego na podstawie pełnomocnictwa udzielonego uchwałą zgromadzenia wspólników jest zatem umową dotkniętą bezskutecznością zawieszoną co do ważności i wymaga potwierdzenia zgodnie z art. 103 k.c. przez zarząd. Trafne są również zarzuty dotyczące nieprawidłowego wskazania przez zdającą wypisu z rejestru gruntów i budynków jako podstawy wpisu w dziale II księgi wieczystej oraz wskazania błędnej podstawy prawnej naliczenia opłaty sądowej od wpisu prawa własności, która to opłata za sprzedaż nieruchomości rolnej poniżej 5 ha powierzchni winna wynosić 150 zł (art. 43 pkt 2 uksc).

Komisja II Stopnia przyznała rację skarżącej, że niezasadny był zarzut Egzaminatorów dotyczący braku numeru repertorium A, ponieważ numer znajduje się na końcu strony 2. dokumentu zawierającego projekt opinii prawnej oraz projekt pierwszego aktu notarialnego. Słusznie również skarżąca podniosła, że w § 11 projektu aktu notarialnego wskazała "C." sp. z o.o. z siedzibą w S., jako stronę ponoszącą koszty sporządzenia aktu. Brak jest natomiast informacji o formie płatności opłaty sądowej, który to obowiązek wynika z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2001 r. w sprawie pobierania przez notariuszy opłat sądowych od wniosków o wpis do księgi wieczystej zamieszczanych w aktach notarialnych ("zaznaczając w akcie notarialnym wysokość pobranej opłaty i powołując podstawę prawną jej określenia, notariusz wskazuje osobę wnoszącą opłatę oraz sposób uiszczenia, a także pozycję w ewidencji").

Ponadto w ocenie organu należało zgodzić się z argumentacją skarżącej, że zgodnie z art. 301 k.c., mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie, natomiast po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi, tylko i wyłącznie jeżeli umowa ustanowienia służebności osobistej zawiera stosowne postanowienia. Samo przyjęcie na mieszkanie małżonka osoby uprawnionej nie spowoduje nabycia przez niego praw związanych ze służebnością mieszkania po śmierci uprawnionego. Do osiągnięcia takiego skutku konieczne jest dodatkowe porozumienie, o jakim mowa w art. 301 § 2 k.c. Właściwym zatem było przyjęcie przez zdającą faktu wygaśnięcia służebności osobistej przysługującej J. T.wobec śmierci uprawnionego (art. 299 k.c.).

Wskazane przez skarżącą w projekcie aktu notarialnego postanowienia sądu opisane zostały nieprawidłowo. W § 4 pkt 7, 15 i 16 projektu wskazano konkretne postanowienia sądu z oznaczeniem sprawy, w jakiej zostały one wydane, bez jednoczesnego podania rozstrzygnięcia sądu.

W kwestii zarzutu niewskazania osób składających wniosek o dokonanie poszczególnych wpisów do ksiąg wieczystych, co może rodzić problemy z oceną legitymacji w postępowaniu wieczystoksięgowym, organ wskazał, iż art. 92 ust. 4 Prawa o notariacie nakłada na notariusza obowiązek zamieszczenia w akcie notarialnym wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, zawierającego wszystkie dane wymagane przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Konieczne jest określenie wnioskodawcy i uczestników postępowania, ponieważ zgodnie z art. 626 § 5 k.p.c., wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. Pomimo, iż w § 12 projektu wskazano, iż o dokonanie wpisów w księdze wieczystej wnoszą również T. M., F. Z., M. B., M. K., to oświadczenia te mogą być potraktowane jako oświadczenia uczestników postępowania przyłączających się do stanowiska spółki (art. 6261 § 2 k.p.c.).

W ocenie Komisji II Stopnia, po ponownym sprawdzeniu projektu pierwszego aktu notarialnego, dokładnej analizie rodzaju i ilości uchybień popełnionych przez skarżącą uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania i podwyższenia oceny cząstkowej za ten projekt.

Odnosząc się do oceny projektu drugiego aktu notarialnego Komisja II Stopnia wskazała, ze niekwestionowanym przez skarżącą zarzutem jest brak w projekcie aktu notarialnego wniosku o dokonanie wpisów w księgach wieczystych, które powinny zawierać wszystkie dane wymagane przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (art. 6262 § 5 k.p.c.). Z przepisów art. 7 § 1 i 2 w związku z art. 89 § 2 oraz z art. 92 § 4 ustawy - Prawo o notariacie wynika, że każdy akt notarialny zawierający w swej treści przeniesienie prawa ujawnionego w księdze wieczystej, winien zawierać także wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, jak również wysokość pobranego wynagrodzenia, podatków i opłaty sądowej, ze wskazaniem podstawy prawnej ich pobrania. Oceniana praca egzaminacyjna nie zawiera jakichkolwiek informacji w tym zakresie.

Skarżąca nie wykonała zadania egzaminacyjnego w części dotyczącej złożenia tuszowego odcisku palca zastępującego podpis, zgodnie z wymogami określonymi w przepisach art. 87 § pkt 4) i art. 92 § 2 ustawy - Prawo o notariacie. Przepis bezwzględnie obowiązującego art. 87 § pkt 4) ustawy - Prawo o notariacie stanowi, że jeżeli osoba biorąca udział w czynności nie umie lub nie może pisać, powinna na dokumencie złożyć tuszowy odcisk palca, obok tego odcisku zaś inna osoba wpisuje imię i nazwisko osoby nieumiejącej lub niemogącej pisać, umieszczając swój podpis. O zachowaniu tych warunków, a także o niemożności złożenia podpisu notariusz czyni stosowną wzmiankę w treści sporządzonego dokumentu. Niespełnienie powyższego wymogu pozbawia dokonaną czynność notarialną charakteru urzędowego (art. 2 § 2 ustawy - Prawo o notariacie w zw. z art. 244 k.p.c.).

Skarżąca naruszyła ponadto bezwzględnie obowiązujący przepis art. 146 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 roku - Kodeks spółek handlowych, który stanowi, że jeżeli stroną umowy jest spółka komandytowo-akcyjna, to do zbycia nieruchomości spółki niezbędna jest uchwała walnego zgromadzenia zawierająca zgodę wszystkich komplementariuszy, notarialnie zaprotokołowana.

Komisja odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że w § 4. pkt 12) projektu aktu notarialnego powołała oświadczenia wszystkich komplementariuszy spółki komandytowo-akcyjnej wyrażające zgodę na uchwałę walnego zgromadzenia w przedmiocie zawarcia umowy zamiany, wskazała, że oświadczenia te zostały przywołane, lecz nie wywołują skutków prawnych, ponieważ, uchwała walnego zgromadzenia spółki komandytowo- akcyjnej nie ma wymaganej formy notarialnej. Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2) w zw. z art. 421 § 1 k.s.h. każda uchwała walnego zgromadzenia spółki komandytowo-akcyjnej powinna być zamieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza, pod rygorem jej nieważności. Ponieważ powołana w projekcie aktu notarialnego uchwała podjęta została bez zachowanego wymogu formy notarialnej, to zgoda wszystkich komplementariuszy (stanowiąca element podejmowanej uchwały), bez względu na jej formę, nie wywiera żadnych skutków prawnych.

Komisji II Stopnia oceniła, że nietrafne były zarzuty egzaminatorów dotyczące:

- niepowołania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym G.L., wspólniku spółki cywilnej,

- niezłożenia przez przedstawicieli spółek oświadczeń, że reprezentowane przez nich spółki nie są cudzoziemcami w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców,

- niepowołania uchwały zgromadzenia wspólników komplementariusza "Z." Sp. z o.o., wyrażającej zgodę w trybie art. 228 pkt 4) k.s.h. na zawarcie umowy zamiany przez spółkę komandytowo-akcyjną (przepis ten nie ma w tym przypadku zastosowania),

- braku ustanowienia na rzecz N.N. prawo pierwokupu.

Komisja II Stopnia odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędu komputerowego programu egzaminacyjnego, stwierdziła, że skarżąca nie wykazała, że przyczyną jej kilkuminutowego problemu z komputerem był błąd tego programu. W zapisie informatycznym zamieszczonym na końcu pracy egzaminacyjnej, jak i w protokole z przebiegu egzaminu nie odnotowano przerwy w pisaniu pracy, zatem zarzut ten jest spóźniony i obecnie nie podlega weryfikacji.

Również ograniczona ilość czasu przeznaczonego na wykonanie wyjątkowo złożonego i obszernego zadania egzaminacyjnego nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia odwołania, gdyż jest to okoliczność subiektywna, zależna od indywidualnych cech osoby zdającej.

Komisja II Stopnia uwzględniając wskazane uchybienia uznała, że ich rodzaj i ilość, nie pozwala na stwierdzenie, że praca egzaminacyjna skarżącej zasługuje na ocenę wyższą od ocen cząstkowych wystawionych przez egzaminatorów, tj. na ocenę wyższą niż dostateczna.

W skardze do tutejszego Sądu na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia z dnia [...] lutego 2013 r. I. L. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy tj.:

- § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 roku w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. z 2009 r. Nr 114, poz. 955) polegającego na oparciu rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy nie tylko na podstawie oceny zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, ale również na dokonanej przez organ odwoławczy całościowej ocenie pracy skarżącej i podniesieniu przezeń nowych, uprzednio nie podnoszonych uchybień w tej pracy, podczas gdy komisja odwoławcza winna kontrolować część egzaminu, która została zakwestionowana przez skarżącą tylko pod kątem podniesionych przez nią zarzutów. Postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie jest bowiem szczególnym postępowaniem odwoławczym, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych;

- art. 15 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie (polegające na podniesieniu przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia nowych, niestwierdzonych przez organ pierwszej instancji uchybień wobec pracy skarżącej, co w rezultacie doprowadziło do pozbawienia skarżącej możliwości poddania tych uchybień kontroli w administracyjnym toku instancji.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 ppsa uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy Prawo o notariacie.

Stosownie do art. 74 § 3 ww. ustawy egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, gospodarczego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, Unii Europejskiej, konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu zaś druga część egzaminu składa się z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku – casusu (art. 74d § 3). Natomiast ocenę każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że ustawa - Prawo o notariacie zawiera upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m.in. trybu i sposobu działania Komisji Odwoławczej (art. 74h § 14 pkt 4 ustawy). Minister Sprawiedliwości, na podstawie tej delegacji wydał rozporządzenie z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. Nr 114, poz. 955). W § 5 rozporządzenia został uregulowany sposób postępowania Komisji Odwoławczej.

W przepisie art. 74h § 12 P.n. podkreślano, że do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane.

Zdaniem Sądu, Uchwała Komisji podjęta po rozpatrzeniu odwołania tworzy nowy stan prawny, który musi pozostawać w zgodzie z odpowiednimi unormowaniami ustawowymi, w szczególności z przepisami ustawy - Prawo o notariacie, określającymi cel egzaminu notarialnego i kryteria oceny.

Związanie organu odwoławczego zakresem zaskarżenia i treścią podniesionych zarzutów, nie oznacza braku kompetencji do dokonania kompleksowej oceny zaskarżonej pracy egzaminacyjnej, w szczególności do oceny jakie znaczenie dla końcowego rezultatu postępowania mają uwzględnione (w razie stwierdzenia ich zasadności) zarzuty osoby odwołującej się.

Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu i w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącą. Fakt, że działając w takich ramach organ całościowo spojrzy na pracę egzaminacyjną, nie oznacza wyjścia poza granice odwołania, gdyż w ramach zarzutów odwołania kontrola polega na dokonaniu oceny, z uwzględnieniem wszystkich elementów, które mają wpływ na taką ocenę zaskarżonej części pracy. W ocenie Sądu, nawet posłużenie się innymi niż Komisja I stopnia argumentami dowodzi rozpoznania sprawy w sposób autonomiczny i dziać się to może w granicach postawionych zarzutów. Podniesienie przez Komisję II stopnia nowych zarzutów, nie wskazanych przez Komisję Egzaminacyjną, stanowiło dodatkową argumentację przemawiającą za utrzymaniem wystawianych uprzednio ocen z drugiej tj. zaskarżonej przez I. L. części egzaminu notarialnego.

Skarżąca otrzymała z projektów aktów notarialnych w ramach drugiej części egzaminu ocenę niedostateczną. W wyniku rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy nie nastąpiło pogorszenie sytuacji procesowej skarżącej. Organ po przeprowadzeniu postępowania utrzymał ocenę niedostateczną z zaskarżonej części egzaminu. Postępowanie nie doprowadziło jednocześnie do pogorszenia sytuacji w częściach niezaskarżonych.

Komisja Odwoławcza opisała pracę skarżącej (oba zadania z części drugiej - projekty aktów notarialnych) wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, nie kwalifikowały zadania pierwszego na ocenę wyższą aniżeli dostateczna, a zadania drugiego na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6). Należy w tym miejscu przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 1421/10, w którym stwierdzono m.in. że nie znajduje żadnego uzasadnienia pogląd, iż pozytywna ocena jednego z zadań części drugiej egzaminu powinna przesądzać o pozytywnej ocenie tej części egzaminu także wtedy, gdy ocena z drugiego zadania jest negatywna. Prowadziłoby to bowiem do całkowitego pominięcia znanego Komisji faktu, że jeden z aktów został sporządzony w sposób całkowicie nieprawidłowy, a z żadnych uregulowań ustawy ani też jej celu nie wynika, że taki pogląd jest usprawiedliwiony. Wykonanie drugiej części egzaminu w połowie w sposób niezadowalający nie może być pominięte przy ocenie. Końcowa ocena za część drugą egzaminu notarialnego powinna być wystawiona jako średnia ocen za każde z zadań składających się na tę część.

Powyższy pogląd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznający niniejszą sprawę podziela.

W tym stanie rzeczy, przesądzające znaczenie dla uzyskania oceny pozytywnej z drugiej części egzaminu notarialnego ma w rozpatrywanej sprawie kwestia uzyskania przez skarżącą pozytywnej oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego, gdyż za ten projekt otrzymała ocenę niedostateczną (za projekt drugiego aktu notarialnego sporządzony w ramach tej części egzaminu notarialnego skarga uzyskała ocenę dostateczną).

Nie dokonując ponownej oceny pracy skarżącej tj. sporządzonego przez nią projektu pierwszego aktu notarialnego (w ramach drugiej części egzaminu notarialnego) lecz wyłącznie mając go na uwadze jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów tego projektu aktu notarialnego sporządzonego przez skarżącą.

W ocenie Sądu prawidłowy jest pogląd organu odwoławczego, że zasadnicze znaczenie dla końcowej oceny projektu pierwszego aktu miał zarzut naruszenia art. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 803).

W wyniku bowiem naruszenia ustawowego prawa pierwokupu bezwarunkowa umowa sprzedaży nieruchomości jest bezwzględnie nieważna. W tym przypadku Sąd wieczystoksięgowy z urzędu odmówi dokonania wpisu.

Przyjęta zatem przez skarżącą w omawianym projekcie aktu koncepcja sporządzenia bezwarunkowej umowy sprzedaży była niewłaściwa, gdyż wobec spełnienia warunków wyszczególnionych w art. 3 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, K. F. jako dzierżawcy nieruchomości przysługiwało ustawowe prawo pierwokupu.

Skarżąca, co należy zaakcentować, nie kwestionowała stanowiska komisji, że sporządziła nieważną umowę. Podnosiła natomiast inne argumenty, które jej zdaniem, powinny zdecydować o podwyższeniu oceny za ten projekt aktu notarialnego.

Według Sądu, nie uwzględniając argumentacji skarżącej i nie podwyższając oceny za omawiany projekt aktu organ nie naruszył prawa.

Egzamin notarialny ma sprawdzić przygotowanie kandydata do samodzielnego dokonania czynności notarialnych.

Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi.

Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata.

Należy zgodzić się z organem, że sporządzenie na egzaminie notarialnym projektu aktu notarialnego obarczonego wadą nieważności nie pozwala na pozytywną ocenę pracy egzaminacyjnej.

Niewątpliwie bowiem sporządzenie nieważnego aktu notarialnego świadczy o niedostatecznym przygotowaniu merytorycznym zdającego do samodzielnego dokonywania czynności notarialnych, a zatem wykonywania zawodu notariusza.

Obywatele korzystający z usług notariusza a więc osoby zaufania publicznego, muszą mieć pewność, że to, co jest dokonywane za pośrednictwem i przez notariusza, jest nie tylko zgodne z prawem ale także odpowiednio zarejestrowane i zachowane.

Notariusz musi wykazać szczególną staranność, by zostały spełnione przesłanki ważności aktu przezeń sporządzonego.

W przeciwnym razie jego działanie godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.