Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 183/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 i ust. 9 -10, art. 36 pkt 1 lit. b, art.  38 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 17, art. 18
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 856
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Nysy odmówił przyznania S. H. zasiłku okresowego. Jako podstawę prawną wydanej decyzji powołał przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 9, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). W uzasadnieniu, opierając się na ustaleniach wywiadu środowiskowego, organ stwierdził, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z czwórką dzieci, pozostając w związku małżeńskim z P. H., który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z tytułu alimentów, wyrokiem z dnia 21 maja 1998 r., przyznana została stronie od męża kwota 20 zł na każde z dzieci i dotychczas wnioskodawczyni nie występowała o ich podwyższenie. Ponadto organ wskazał, że S. H. z dniem 16 lipca 2009 r. utraciła status osoby poszukującej pracy. Dalej organ podał, że syn strony – D., pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, nie jest i nigdy nie był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie uzyskał żadnego dochodu. W ocenie organu, będąc osobą młodą i zdrową, winien on jednak dołożyć starań aby polepszyć sytuację bytową rodziny. Organ wskazał, iż przyznanie zasiłku na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej warunkuje kryterium dochodowe ustalane według zasad określonych w art. 8 tej ustawy i dla rodziny strony kryterium to wynosi 1755 zł, natomiast łączny dochód rodziny wynosi 2524,16 zł, zatem przekracza kwotę kryterium o 769,16 zł. Z tego względu organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku okresowego. Odnośnie sposobu wyliczenia dochodu organ wyjaśnił, że składa się nań: zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej wynoszący 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 190,87 zł, alimenty w kwocie 80 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w R. w wysokości 1945,53 zł. Natomiast odnośnie dochodu z gospodarstwa rolnego, którego właścicielką jest strona, organ podał, że w myśl art. 8 ust. 9 i ust. 10 ustawy o pomocy społecznej dla 1 ha przeliczeniowego przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł., który podlega zsumowaniu z dochodami uzyskanymi z innych źródeł. Organ podał, że z gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha, którego właścicielką jest strona, przyjąć należy powierzchnię 9,3987 ha przeliczeniowego, natomiast w myśl art. 8 ust. 9 i 10 ustawy dla 1 ha przeliczeniowego przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł, który podlega zsumowaniu z dochodami uzyskanymi z innych źródeł. Ponadto organ podkreślił, że przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości innej niż ustalona w tych przepisach, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany, a ustawa nie daje podstaw do wyłączenia tak ustalonego dochodu w przypadku, gdy właściciel nie prowadzi działalności rolniczej osobiście. Wywiódł dalej organ, że bez względu na to, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy też działalność rolniczą prowadzi inna osoba, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego i przy takiej interpretacji nie ma też znaczenia fakt, że gospodarstwo rolne jest dzierżawione. Dlatego dla ustalenia dochodu strony ze wskazanego gospodarstwa nie miał znaczenia ujawniony w toku postępowania fakt zawarcia umowy dzierżawy gospodarstwa na okres 10 lat. Organ wyjaśnił, że umowa dzierżawy została zawarta w celu uzyskania przez S. H. prawa do emerytury i dotyczy części gospodarstwa o powierzchni 6,453 ha, natomiast część zabudowana gospodarstwa, o powierzchni 0,2550 ha, pozostała w użytkowaniu strony. W umowie nie określono jednak kwoty za dzierżawę. Strona nie wystąpiła również z wnioskiem o przyznanie emerytury rolniczej. Wskazując na sytuację materialną strony organ ujawnił ponadto, że posiada ona też własnościowe mieszkanie w N., które zaspokaja potrzeby mieszkaniowe jej rodziny. Opłaty z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą 550,12 zł, na którą to kwotę składa się opłata za gaz – 46,12 zł, energię elektryczną – 119,71 zł oraz czynsz – 384,29 zł. Dalej organ podał, że strona jest współwłaścicielem posiadanego przez jej męża samochodu o wartości szacunkowej 17000 - 27000 zł. Organ stwierdził, że wprawdzie strona i jej mąż prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, jednak nie mają orzeczonej rozdzielności majątkowej i samochód należy do majątku wspólnego. Na podstawie wypisu z rejestru gruntów organ ustalił, że mąż wnioskodawczyni jest również właścicielem nieruchomości położonej w obrębie miejscowości K., a łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek wynosi 17,26 ha. W tej sytuacji, zdaniem organu, strona ma możliwość żądania od męża podwyższenia alimentów, płaconych od 11 lat w niezmienionej kwocie po 20 zł na dziecko. Biorąc pod uwagę wartość majątku strony organ uznał, że sytuacja materialna jej rodziny jest znacznie lepsza niż sytuacja materialna rodzin pracowniczych, a ponadto może ona własnymi siłami pokonać trudności finansowe, choćby poprzez renegocjowanie umowy dzierżawy gruntów i ustalenie czynszu dzierżawnego, poprzez sprzedaż nieruchomości w R., czy też złożenie wniosku o podwyższenie alimentów. W pierwszej kolejności powinna dochodzić zaspokojenia swoich potrzeb finansowych od męża, a nie przerzucać ciężar utrzymania rodziny na Ośrodek Pomocy Społecznej. Organ odnotował, że w czerwcu 2009 r. wpłynęło 858 podań o udzielenie pomocy, a w lipcu 630. Na zasiłki okresowe w 2009 r. Ośrodek posiada natomiast kwotę 1431000 zł, przy czym z tej formy pomocy korzysta około 1000 rodzin i osób.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. H. podniosła, że decyzja odmawiająca przyznania jej zasiłku okresowego jest niezgodna z prawem. Wskazała, że od dwóch lat nie otrzymuje pomocy społecznej, a nie ma od kogo pożyczać. Dodała, że przez cały czas udowadnia, iż ma zadłużenie w Spółdzielni Mieszkaniowej w N., podczas gdy Ośrodek zdobywa zaświadczenie o braku zadłużenia. Wnosząc o zakończenie procedury i wypłatę wszystkich zaległych świadczeń, zaznaczyła, że sytuacja, w jakiej znajduje się z trójką uczących się dzieci, wymaga natychmiastowej pomocy, gdyż mając 56 lat nie potrafi zapracować na dom.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...]., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, przy uwzględnieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł. Wskazał też na pojęcie dochodu zdefiniowane w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i powołał treść art. 8 ust. 4 tej ustawy, określającego rodzaje świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu. Poza tym, przywołując art. 38 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy, organ wyjaśnił, że zasiłek okresowy przysługuje rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, a nadto wskazał, że z art. 38 ust. 2 i 3 wynikają zasady ustalania wysokości zasiłku okresowego oraz jego maksymalna i minimalna wysokość. W oparciu o powyższe regulacje organ stwierdził, że prawo do zasiłku okresowego nie należy do uznania organu przyznającego pomoc społeczną, gdyż tylko spełnienie przesłanek ustawowych uprawnia stronę do otrzymania tego świadczenia. Określenie w przepisach maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku oznacza z kolei, że przy spełnieniu ustawowego kryterium, organ działa w graniach uznania administracyjnego. Dlatego też rodzaj, forma i rozmiar świadczeń pieniężnych winny być dostosowane do okoliczności konkretnej sprawy, jak również winny uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Kryteria, którymi powinny kierować się organy, określa bowiem art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ powołał się na okoliczności ustalone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i ujawnione w decyzji organu pierwszej instancji. Na tej podstawie za prawidłowy uznał sposób wyliczenia dochodu rodziny strony przedstawiony przez organ pierwszej instancji i ocenił, że dochód ten w miesiącu czerwcu przekroczył kwotę kryterium dochodowego rodziny o 769,16 zł. Nadto stwierdził, że wbrew stanowisku strony brak jest podstaw by nie uwzględniać dochodu z gospodarstwa rolnego, akcentując, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie uzależniają dochodu z gospodarstwa rolnego od sposobu faktycznego wykorzystania gospodarstwa i w tym względzie wiążący jest sam fakt posiadania gruntów. Za prawidłową organ odwoławczy uznał ocenę organu pierwszej instancji, że strona ma możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką i uzyskiwania z tego tytułu środków utrzymania. Podniósł w tym zakresie, że strona jest osobą w wieku produkcyjnym, nie jest osobą niepełnosprawną ani nie choruje na schorzenia, które umożliwiałyby jej prowadzenie gospodarstwa rolnego. Nie złożyła również w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosku o przyznanie emerytury lub renty, co oznacza, że nie jest emerytką ani rencistką, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W konkluzji organ stwierdził, że dochód z gospodarstwa rolnego strony został prawidłowo obliczony, przy zastosowaniu trybu ryczałtowego określonego w art. 8 ust. 9 ustawy i wynosi on 1945,53 zł (9,3987 ha przeliczeniowych × 207 zł). W świetle materiału dowodowego strona nie spełniła tym samym kryterium uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego, stąd zasiłek nie mógł zostać przyznany. W ocenie organu odwoławczego, na odmowę przyznania świadczenia nie miały przy tym wpływu inne argumenty, podniesione przez organ pierwszej instancji, a dotyczące posiadanych przez stronę możliwości poprawy sytuacji materialnej rodziny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, S. H. domagała się zmiany powyższej decyzji, podnosząc zarzut jej bezprawności i wywodząc, że kryterium dochodowe jej rodziny nie zostało przekroczone. Skarżąca podała, że miała przyznane prawo do zasiłku na okres od maja do 31 lipca 2008 r. i niezrozumiała jest dla niej zmiana interpretacji ustawy. Zakwestionowała sposób wyliczenia faktycznego dochodu jej rodziny, poprzez wliczenie do niego dochodu z gospodarstwa rolnego. Wskazała, że wynikający z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego ma zastosowanie do osób, które prowadzą gospodarstwo rolne lub mają możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania, natomiast w jej przypadku sytuacja taka nie zachodzi. Podniosła, że w aktach Ośrodka Pomocy Społecznej w N. figuruje, że zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej nastąpiło wraz z orzeczeniem długotrwałej niezdolności do pracy jej męża, który obecnie ma stałe świadczenie z tytułu pierwszej grupy inwalidztwa. Wyjaśniła, że to właśnie niepełnosprawność męża była przyczyną zaprzestania prowadzenia gospodarstwa i oddania go w dzierżawę, natomiast skarżąca sama ubiegała się o rentę strukturalną, do której jednak nie posiada uprawnień.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Przytaczając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organ jako niezasadne uznał zarzuty skargi. Odnośnie twierdzeń skarżącej o zaprzestaniu przez jej męża prowadzenia gospodarstwa rolnego z uwagi na niepełnosprawność wyjaśnił, że z oświadczeń małżonków, iż prowadzą oni odrębne gospodarstwa domowe, zatem nie stanowią rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto każde z nich posiada własne gospodarstwo, a w sprawie ustalano jedynie możliwość prowadzenia gospodarstwa przez skarżącą. Organ wskazał też, że fakt wcześniejszego przyznawania skarżącej świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2010 r. skarżąca wskazała na stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, wyrażone w decyzji z dnia 20 kwietnia 2009 r., przyznającej jej zasiłek okresowy, w myśl którego oddanie gospodarstwa w dzierżawę oznacza zaprzestanie jego prowadzenia.

Na rozprawie przed Sądem skarżąca podtrzymała skargę oraz wywody w niej zawarte, podkreślając, że sporny między stronami jest sposób wyliczenia dochodu osiąganego przez jej rodzinę w sytuacji, gdy jest właścicielką gospodarstwa rolnego oraz gdy nie może go uprawiać osobiście, a jej mąż jest chory.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Sąd administracyjny nie jest też tym samym uprawniony do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w postaci wydania orzeczenia zmieniającego kontrolowaną decyzję.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają wymogom prawa, aczkolwiek Sąd dostrzegł wadliwości decyzji organu odwoławczego, które jednak nie powodują konieczności wyeliminowania jej z porządku prawnego.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy odmawiająca przyznania skarżącej świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

W związku z powyższym od razu należy wskazać, że podstawą działania organów w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, która określa zasady przyznawania pomocy społecznej. Podkreślić przyjdzie, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).

Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego (art. 36 pkt 1 lit. b ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na gruncie powołanej regulacji zauważyć należy, że szczególne okoliczności których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym trzeba, że każda trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej przezwyciężenia będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Jego przyznanie jednak w każdym przypadku uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku okresowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza bowiem przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.

W niniejszej sprawie, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, skarżąca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czwórką swoich dzieci. Wspólnie z nimi tworzy zatem rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy.

Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), obowiązującego od dnia 1 października 2009 r., tak samo jak w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), które znajdowało zastosowanie w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone zostało w wysokości 351 zł. W tym miejscu odnotować trzeba, że organ odwoławczy wadliwie zastosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2006 r., nieobowiązującego już w dacie orzekania, jednak zważywszy, że obydwa akty prawne określają tożsame kwoty kryterium dochodowego, należało uznać, że powyższe uchybienie nie miało wpływu na prawidłowość obliczeń, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym również do przyznania zasiłku okresowego, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny". Stosownie do tych unormowań, organy obu instancji prawidłowo wyliczyły, że dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe wynosi 1755 zł (5 osób × 351 zł).

W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły również, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku skarżąca uzyskała dochód w wysokości 2524,16 zł. Słusznie też na tej podstawie uznały, że przekracza on określone dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe o kwotę 769,16 zł.

W tym miejscu wskazać należy, że ustawa o pomocy społecznej precyzyjnie określa, w jaki sposób organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tą regulacją dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8. W ust. 4 tego przepisu ustawodawca wskazał, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Jednocześnie też, ustalając w art. 8 ust. 10 ustawy, że sumuje się dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł, przyjął w art. 8 ust. 9 ustawy, w związku z zapisem § 1 pkt 2 lit. e powołanego rozporządzenia, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł.

Przywołane uregulowania, wbrew twierdzeniom skarżącej, uzasadniają stwierdzenie, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej, przyjmując że składają się na niego: zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 218,63 zł, alimenty na dzieci w kwocie 80 zł, jak również dochód z gospodarstwa rolnego stanowiącego własność skarżącej w wysokości 1945,53 zł. Wskazane składniki nie należą do świadczeń określonych w art. 8 ust. 4 ustawy, niepodlegających wliczeniu do dochodu. Z art. 8 ust. 10 ustawy jednoznacznie wynika natomiast, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Doliczyć do nich należy zatem również dochody z ha przeliczeniowych.

W ocenie Sądu, podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że art. 8 ust. 9 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Idąc dalej przyjąć też należy, że przepis ten dla celów udzielenia świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09 zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać tym samym należy, że ustawodawca przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesadzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku też z tym nawet, gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak względem zainteresowanego będzie działać domniemanie, co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 302/09 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Jak wynika z ustaleń organów poczynionych w niniejszej sprawie, skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha, stanowiącej 9,3987 ha przeliczeniowych. Zgodnie zatem z art. 8 ust. 9 ustawy organy prawidłowo przyjęły, że z gospodarstwa tego strona uzyskała dochód, którego ryczałtowo ustalona wysokość wynosi 1945,53 zł (9,3987 ha × 207 zł). Z tego względu, za pozbawioną wpływu na dokonaną w tym zakresie ocenę należało uznać podnoszoną przez skarżącą okoliczność oddania gospodarstwa w bezpłatną, wieloletnią dzierżawę. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że przepisy ustawy nie uzależniają dochodu z gospodarstwa rolnego od faktycznego sposobu jego wykorzystania. Dodatkowo już tylko zauważyć można, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 Nr 4, poz. 56) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Podsumowując dotychczasowe rozważania, zdaniem Sądu, należało stwierdzić , że skarżąca nie spełniła warunków do uzyskania pomocy w formie zasiłku okresowego, gdyż dochód jej rodziny wynoszący 2524,16 zł, przekroczył kryterium dochodowe rodziny odpowiadające kwocie 1755 zł, a przekroczenie to wynosiło 769,16 zł. Jak wskazano już wyżej, kryterium dochodowe jest przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia tego rodzaju, co oznacza, że jej niespełnienie pozbawia organ możliwości przyznania zasiłku okresowego, nawet jeżeli wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej.

W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie oceniły materiał dowodowy, dokonując jego oceny w zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącej przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Zaakceptować należy również stanowisko organu odwoławczego, że wobec niespełnienia przez stronę kryterium dochodowego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają argumenty podnoszone przez organ pierwszej instancji, dotyczące możliwości poprawy sytuacji materialnej rodziny, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Okoliczności te nie zostały wskazane w art. 38 ustawy jako warunkujące przyznanie zasiłku okresowego. Na przyznanie skarżącej zasiłku okresowego nie mogła mieć także wpływu podnoszona w skardze okoliczność wcześniejszego uwzględniania przez organy wniosków strony o przyznanie zasiłku w takim samym stanie faktycznym. Stanowiska organów wyrażone w innych sprawach nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Rozpoznając sprawę, organ każdorazowo powinien ustalić istotne okoliczności faktyczne, niezależnie od tego czy zostały one ujawnione w innych postępowaniach, a następnie obowiązany jest dokonać wykładni prawa, stosownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dokonując interpretacji przepisów prawa na gruncie rozpoznawanej sprawy, organ winien również odstąpić od stosowanej wcześniej wykładni, jeśli uzna ją za wadliwą.

Końcowo zauważyć jeszcze przyjdzie rozbieżność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia organu odwoławczego ustaloną w zaskarżonej decyzji, a jego treścią ujawnioną w protokole z posiedzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu sporządzonym dnia [...], w którym odnotowano, że zespół orzekający postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W przekonaniu Sądu, ta wadliwość nie miała jednak wpływu na dokonaną ocenę zaskarżonej decyzji. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 11 lipca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1292/06, opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 357455), zgodnie z którym dopiero dzień podpisania decyzji przez ostatniego członka składu orzekającego Kolegium jest dniem wydania decyzji i dopiero od tej chwili wiąże ona ten organ.

Wyjaśniając bliżej powyższą kwestię podać należy, że stosownie do art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) kolegium - co do zasady - orzeka w składzie trzyosobowym. W myśl art. 17 ust. 1 powyższej ustawy, orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Wydawane są one po odbyciu niejawnej narady składu orzekającego obejmującej dyskusję oraz głosowanie nad orzeczeniem i zasadniczymi motywami rozstrzygnięcia (art. 17 ust. 2), jak również podpisywane są one przez wszystkich członków składu (art. 17 ust. 5). Zgodzić należy się z poglądem zaprezentowanym w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007 r., że wymagania formalne jakim powinna odpowiadać decyzja administracyjna, w tym także dotyczące warunku zawarcia w decyzji rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także podpisania decyzji organu kolegialnego przez osoby upoważnione do jej wydania, określone zostały w § 1 art. 107 K.p.a. Za trafne należy uznać też stwierdzenie, że z tego względu nie można przyjąć, iż warunek podjęcia decyzji przez organ kolegialny zostaje spełniony już w sytuacji, gdy wszyscy członkowie organu podpisują protokół posiedzenia zawierający treść rozstrzygnięcia. Pomimo, że rozstrzygnięcie zostaje faktycznie przegłosowane na posiedzeniu niejawnym, czego wyrazem jest protokół z posiedzenia, to jednak dopiero składając swoje podpisy na decyzji zawierającej rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie członkowie składu orzekającego ostatecznie wyrażają swoją wolę rozstrzygnięcia sprawy w konkretny sposób. Stosownie do tego nie można przyjąć, że protokół z narady posiada moc wiążącą, dlatego odnotowane w nim rozstrzygnięcie uznać należy jedynie za projekt, a nie wyraz woli organu, która to ujawniana jest dopiero w decyzji. Tym samym, zaistniała w niniejszej sprawie rozbieżność pomiędzy treścią protokołu, a treścią wiążącego rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie mogła mieć wpływu na ocenę w zakresie legalności zaskarżonej decyzji, zwłaszcza że - co wywiedziono wyżej - organy orzekające zajęły prawidłowe stanowisko odnośnie odmowy przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, jak również nie znajdując innych uchybień, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. powodowałyby niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, skargę uznać należało za niezasadną, stąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.