Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 495/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.
article: art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego A. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], odmawiającą A. B. W. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

A. B. W. złożył w dniu 11 grudnia 2017 r. do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako tytuł do uzyskania wymienionych statusów wskazał zatrzymanie i pobicie w KS MO w W. w dniu [...] października 1969 r., rewizję mieszkania w S., aresztowanie w dniu [...] kwietnia 1985 r., brutalne pobicie przez funkcjonariuszy MO na P. W. w W. w czasie pogrzebu G. P. w dniu [...] maja 1983 r. oraz zwolnienie w trybie natychmiastowym z redakcji "Z. i P. " w dniu 31 grudnia 1981 r. Do wniosku dołączono kopię podziękowania ZR P. NSZZ "S. " Oddziału w S. z dnia [...] grudnia 2000 r., kopię postanowienia o zarządzeniu przeszukania z dnia [...] kwietnia 1985 r., kopię pokwitowania zatrzymania przedmiotów z dnia [...] kwietnia 1985 r., kopię przepustki z dnia [...] października 1969 r. oraz pismo IPN z dnia [...] października 2017 r. Dodatkowo w dniu 30 kwietnia 2018 r. wnioskodawca nadesłał do organu decyzję Prezesa IPN z dnia [...] października 2017 r. potwierdzającą, iż nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa. Ponadto w dniu 8 maja 2018 r. organ wezwał wnioskodawcę do przedstawienia własnych, nowych dowodów poświadczających fakt prowadzenia działalności antykomunistycznej, ale zainteresowany wymaganych dowodów nie przedstawił.

Po rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], odmówił stwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ramach postępowania odwoławczego organ przeprowadził postępowanie uzupełniające. W jego ramach zwrócono się do wnioskodawcy o przesłanie kopii dokumentów stanowiących podstawę do jego odznaczenia Złotym Krzyżem Zasługi przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu[...] stycznia 2016 r. W odpowiedzi wskazano, że wnioskodawca nie posiada stosownych dokumentów i należy się o nie zwrócić do Kancelarii Prezydenta RP. Ponadto w dniu 2 października 2018 r. wpłynęło do organu oświadczenie W. B. z dnia [...] września 2018 r., oraz oświadczenie Z. D. z dnia [...] września 2018 r., a także kopie dokumentów znanych już organowi, dołączonych do wniosku wszczynającego postępowanie. Z oświadczenia W. B. wynika, że wnioskodawca jest mu znany z okresu od listopada 1987 r. do lipca 1989 r. i że wnioskodawca był kolporterem podziemnej prasy antykomunistycznej. Przed dniem 4 czerwca 1989 r. piastował funkcję Przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu Obywatelskiego "S. " w S. Organizował spotkania, w czasie których prezentował materiały o charakterze niepodległościowym i antykomunistycznym w suwalskim biurze WKO "S. ". Działalność antykomunistyczną prowadził w ramach struktur zdelegalizowanego NSZZ "S. ". Z kolei Z. D. wskazał, że zna wnioskodawcę z okresu 1982 - 1989. Wiadomo mu o tym, że wnioskodawca w latach 1987 - 1988 uczestniczył w spotkaniach w Katolickim Towarzystwie Służby Osobom Uzależnionym w S., pod przykrywką którego odbywały się konspiracyjne zebrania działaczy NSZZ "S. ". Miał być w tym czasie inwigilowany przez ówczesne służby. Na spotkania, którym świadek przewodniczył, wnioskodawca przynosił materiały o treściach niepodległościowych. Ponadto świadek zapamiętał, że wnioskodawca był bity przez zomowców w czasie układania kwiatów w kształcie krzyża na P. Z. w W.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2018 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że informacje przedstawione przez świadków nie pozwalają na uznanie, że wnioskodawca spełnił warunki wskazane w art. 2 i 3 ustawy. Nie wynika z nich bowiem, by prowadził on działalność zagrożoną odpowiedzialnością karną łącznie przez okres co najmniej 12 miesięcy. Świadkowie nie precyzują, jakie materiały wnioskodawca kolportował, nie podają tytułów ani źródeł, z których otrzymywał tzw. bibułę. Sam fakt uczestnictwa w zebraniach nie może być bowiem uznany za działalność antykomunistyczną zagrożoną odpowiedzialnością karną. Również fakt podlegania inwigilacji nie stanowi podstawy do uzyskania statusu osoby represjonowanej. Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b ustawy konieczne jest jeszcze udowodnienie udziału w wystąpieniu wolnościowym oraz popełnienie na szkodę osoby inwigilowanej przestępstwa lub wykroczenia przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa. Odnosząc się zaś do informacji o pobiciu przez zomowców, tu również, zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. a ustawy, należy wykazać udział w wystąpieniu wolnościowym oraz doznanie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa.

Dalej organ wyjaśnił, że pozostałe przedstawione kopie dokumentów, w tym: postanowienie o zarządzeniu przeszukania z dnia [...] kwietnia 1985 r., wezwanie do osobistego stawienia się w dniu [...] października 1969 r. w Komendzie Stołecznej MO w W. przy ul. N. w charakterze świadka, przepustka z dnia [...] października 1969 r., pokwitowanie zatrzymania przedmiotów w czasie rewizji z dnia [...] kwietnia 1985 r., podziękowanie ZR P. NSZZ "S. " Oddział w S., również nie wskazują na to, by wnioskodawca prowadził działalność niepodległościową i opozycyjną łącznie przez okres co najmniej 12 miesięcy, ani też by był zatrzymany jednorazowo na okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy). Dowodu takiego nie stanowi również pismo IPN z dnia [...] października 2017 r., a którego wynika, że wnioskodawca został zwolniony z pracy w redakcji wydawnictw Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Społecznego w W. W powyższej informacji brak wzmianki o udziale wnioskodawcy w wystąpieniu wolnościowym, samo zaś wypowiedzenie z pracy było skutkiem zawieszenia działalności Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Społecznego w W.

W ocenie organu także fakt, że wnioskodawca w latach 80-tych odpowiadał z ramienia centrali w Warszawie za prace s. oddziału Polskiego Związku Katolicko-Społecznego i współpracował blisko z ks. Z., nieoficjalnym doradcą grupy suwalskiej, oraz że był przewodniczącym powołanego w S. w dniu [...] kwietnia 1989 r. Założycielskiego Wojewódzkiego Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ "S. " L. W., nie powoduje, że wnioskodawca podejmował działania zagrożoną odpowiedzialnością karną łącznie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

Organ wskazał też, że zwrócił się do Kancelarii Prezydenta RP o przekazanie informacji dotyczących nadania wnioskodawcy Złotego Krzyża Zasługi. Kancelaria przesłała kopię wniosku Wojewody P. z sierpnia 2015 r. z uzasadnieniem. Zapytano więc Wojewodę o źródła, na podstawie których sporządzono wniosek, ale w odpowiedzi wskazano, że Urząd nie dysponuje możliwością uzyskania informacji odnośnie tych źródeł.

Organ wyjaśnił również, że przekazał wniosek A. B.W. wraz z całym zgromadzonym materiałem dowodowym do zaopiniowania przez P. Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych działającą przy Wojewodzie P. P. Rada uchwałą podjętą dnia [...] stycznia 2019 r. zaopiniowała negatywnie wniosek Pana W. (na sześć osób głosujących wszystkie opowiedziały się za przyjęciem uchwały). W uzasadnieniu członkowie rady podkreślili, że po wysłuchaniu wnioskodawcy oraz telefonicznym wysłuchaniu świadków W. B. i Z. D., wymienione osoby nie przedstawiły żadnej wiarygodnej informacji dotyczącej działalności A. B. W. wystarczającej do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej.

Na koniec organ wskazał, że nie uwzględniono wniosku wnioskodawcy o przesłuchanie w charakterze świadka J. W. S., gdyż jako członek P. Rady Konsultacyjnej głosował on za przyjęciem uchwały opiniującej negatywnie wniosek strony. Ponadto wnioskodawca nie wskazał okoliczności, na które świadek ten miałby zeznawać.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł A. B. W., w której zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 – 4 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez błędną interpretację przepisów oraz treści dowodów: między innymi pisma IPN z dnia [...] października 2017 r. oraz oświadczeń świadków.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że spełnił przesłanki ustawowe z ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W wyniku działań na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka po stanie wojennym skarżący był zwolniony z pracy i pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu dziennikarza. Organ błędnie ocenił związek jaki zachodzi pomiędzy rozwiązaniem umowy o pracę w redakcji "Za i przeciw", w której skarżący pełnił funkcję wiceprzewodniczącego komórki NSZZ S., a działalnością antykomunistyczną skarżącego.

Ponadto świadkowie Z. D. oraz W. B. (mający status działacza opozycji antykomunistycznej) oświadczyli, że skarżący w latach co najmniej od 1985 do 1988 prowadził działalność kolportażu prasy i materiałów o charakterze niepodległościowym. Znane były też tytuły kolportowanych materiałów -"T. M.", "K.", "C.", co zostało również potwierdzone dowodem - urzędowym - kopia pokwitowania zatrzymania przedmiotów z dnia 29 kwietnia 1985 r. Kolportaż prasy był zagrożony odpowiedzialnością karną, a okres kolportażu ww. publikacji we wskazanych dowodach obejmował więcej niż 12 miesięcy.

Dalej skarżący wyjaśnił, że zwrócono się do jego pełnomocnika o podanie adresu J. W. S. i wskazanie charakteru wniosku o jego przesłuchanie, jednakże adres ten nie był mu znany, zaś okoliczności, na które miał być przesłuchany ten członek P. Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej były znane Urzędowi Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Pismo o podanie adresu powinno być skierowane do ww. P. Rady Konsultacyjnej a nie jego pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 16 lipca 2019 r. skarżący uzupełnił skargę, w której wyjaśnił, że uzasadnienie odpowiedzi na skargę jest niespójne, a argumentacja tam przedstawiona oparta jest na domniemaniach, które wynikają z wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego. I tak pomimo zeznań świadka W. B., że w okresie od listopada 1987 r. do lipca 1989 r. skarżący był kolporterem podziemnej prasy antykomunistycznej i prowadził spotkania w ramach zdelegalizowanej NSZZ "S.", to organ wskazuje, że nie wyczerpuje to łącznego ustawowego okresu co najmniej 12 miesięcy. Wskazany w zeznaniach świadka B. okres wynosi łącznie około 20 miesięcy a tym samym wyczerpuje warunki ustawowe. Natomiast działalność antykomunistyczną skarżący prowadził jeszcze przed poznaniem ww. świadka. Zeznaje o tym Z. D., który stwierdza, że taką działalność skarżący prowadził w okresie od 1982 do 1989 r. Zeznał on również, że skarżący na organizowane przez niego spotkania przynosił materiały o treści niepodległościowej.

Dalej skarżący wyjaśnił, że świadkowie nie byli w stanie wskazać źródeł pozyskiwania "bibuły", gdyż tego rodzaju działalność wymagała zachowania szczególnej ostrożności i podlegała uwarunkowaniom konspiracyjnym. Ponadto przeprowadzona w wynajmowanym przez wnioskodawcę mieszkaniu rewizja w dniu 29 kwietnia 1985 r. i pokwitowanie zatrzymanych przedmiotów jednoznacznie wskazuje na to, że był on w tym czasie w posiadaniu nakładu nielegalnej poligrafii, którą miał za zadanie rozkolportować.

Skarżący nawiązał też do kwestii związanych z doznanym uszkodzeniem ciała i wskazał, że został brutalnie i dotkliwie pobity przez funkcjonariuszy ZOMO w trakcie czynnego udziału w akcji wolnościowej na placu Z. w W. Tego rodzaju informację mogą potwierdzić również inni świadkowie, których może on wskazać w toku dalszego postępowania. Skutkiem tych wydarzeń były długotrwałe dolegliwości zdrowotne, co zostało poświadczone przez lekarza orzecznika i decyzją o przyznaniu renty w latach późniejszych.

Skarżący nie zgodził się też z oceną utraty pracy w redakcji wydawnictw C. Wskazał też na wadliwość przeprowadzonego postępowania przez Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych przy Wojewodzie P. Przesłuchała ona bowiem świadków W. B. i Z. D. telefonicznie.

W ocenie skarżącego organ nie uwzględnił też wniosku o przesłuchanie J. S. tylko z tego względu, iż głosował on za negatywnym zaopiniowaniem wniosku skarżącego. Tymczasem świadek ten posiada stosowną wiedzę na temat działalności opozycyjnej i nic nie stoi na przeszkodzie, aby tę wiedzę przekazał organowi decyzyjnemu.

Na koniec skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z przesłuchania świadków J. S. i J.Z. na okoliczność prowadzonej przez niego działalności opozycyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], odmawiającą A. B. W. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 690; dalej: "ustawa").

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegający na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest bowiem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organ dopuścił się takiego naruszenia. Zauważenia bowiem wymaga, że organ swoje rozstrzygnięcia (w obu instancjach) oparł na konstrukcji braku udowodnienia przez skarżącego spełnienia przesłanek z art. 2 i 3 ustawy, przy czym organ, w ocenie Sądu, częściowo uniemożliwił skarżącemu dokonania tego udowodnienia. I tak organ poprzestał na negatywnej ocenie oświadczeń W. B. i Z. D. złożonych przez wnioskodawcę do akt mając przecież możliwość przesłuchania tych osób w charakterze świadków (patrz pouczenie z oświadczeń). Osoby te w charakterze świadków zostały przesłuchane dopiero przez Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych przy Wojewodzie P., ale uczyniono to przez telefon, co jak słusznie podnosi skarżący, narusza wszelkie standardy przesłuchiwania świadków. Zresztą przesłuchanie tych świadków przez Radę Konsultacyjną nie może zastąpić przeprowadzenia dowodu z ich przesłuchania przez organ, gdyż stanowisko Rady ma jedynie charakter opiniujący, zaś sprawę rozstrzyga organ. Świadkowie ci, jak trafnie podnosi skarżący, w swoich oświadczeniach wskazali, że skarżący przez okresy nawet dłuższe niż dwa lata prowadził działalność opozycyjną, a zatem organ zanim przyjął, że fakt ten nie został przez skarżącego udowodniony, miał możliwość i zarazem obowiązek wysłuchania tych świadków i pozyskania od nich większej ilości informacji w tym zakresie.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jak trafnie w skazano w wyroku WSA w Opolu z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Op 556/16, chociaż (w przedmiotowym postępowaniu) ustawodawca obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nałożył na wnioskodawcę, jednakże fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Organ, w ocenie Sądu, w sposób niezasadny odmówił także przesłuchania zawnioskowanego przez skarżącego świadka J. S.. W sytuacji, gdy strona wskazuje na określone źródło informacji (środek dowodowy) w celu wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, przeczących tezie przyjętej przez organ administracji, to obowiązkiem organu jest przeprowadzenie zawnioskowanych przez stronę dowodów, chyba że wynikają z nich okoliczności już udowodnione lub znane organowi z urzędu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 74/19). Fakt głosowania przez J. S., przy podejmowaniu uchwały przez Radę Konsultacyjną za odmową uznania skarżącego za działacza opozycyjnego, nie może stanowić przeszkody do wysłuchania jej w charakterze świadka na okoliczności związane z opozycyjną działalnością skarżącego. Tym bardziej, że jak wskazał skarżący, osoba ta prowadziła swoją działalność opozycyjną w rejonie s., w którym działalność prowadził także skarżący, a zatem może on posiadać wiedzę na temat tej działalności. Pozostali członkowie Rady Konsultacyjnej prowadzili zaś działalność w rejonie b., a zatem mogli mniej wiedzieć na temat stosownej działalności skarżącego.

Również jako nieprzekonujący należy uznać argument organu, że skarżący nie wskazał okoliczności, na które miałby zeznawać ten świadek. Przecież owymi okolicznościami są przesłanki szczegółowo wymienione w art. 2 i 3 ustawy i całe postępowanie przed organem toczyło się w płaszczyźnie wykazywania ich spełnienia.

Ponadto zdaniem Sądu, wprawdzie Sąd ocenia zebrany materiał dowodowy z daty wydawania decyzji przez organ odwoławczy, jednakże w stanie faktycznym sprawy, zważywszy na jej wielowątkowy charakter, a także ocenę działań i zachowań skarżącego z przed 4 czerwca 1989 r. (działalność opozycyjna) i z przed 31 lipca 1990 r. (represje), należy dać skarżącemu możliwość udowodnienia podnoszonych racji w pełnym zakresie. W piśmie z dnia 16 lipca 2019 r. wskazał on m.in., że został pobity przez funkcjonariuszy ZOMO, co skutkowało długotrwałymi dolegliwościami zdrowotnymi, co zostało poświadczone przez lekarza orzecznika i decyzją o przyznaniu renty w latach późniejszych. Z art. 3 pkt 3 lit. a ustawy wynika zaś, że sobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni. Kwestia ta natomiast znalazła się poza rozważaniami organu, a więc należy do niej wrócić.

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z zeznań świadków J. Z. i J. S., co z mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mogło być uwzględnione, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, aby dowody te zostały przeprowadzone przez organ w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Organ w ocenie Sądu nie uzasadnił także swego stanowiska w zakresie pominięcia jako dowodu wniosku Wojewody P. z [...] sierpnia 2015 r. (k. 85-86 akt adm.) o nadanie skarżącemu Srebrnego Krzyża Zasługi. Wyłączna niemożność ustalenia źródeł, na podstawie których sporządzono ten wniosek, jawi się jako niewystarczający argument za pominięciem tego dowodu. W tej mierze zauważenia wymaga, że jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 820/18, rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy z 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych nie jest ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Organ prowadzący postępowanie nie jest uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach czy skarżący wywiązywał się ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów. Przede wszystkim organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, w szczególności zawnioskowanym przez skarżącego, następnie na jego podstawie ustali prawidłowy stan faktyczny i dopiero wtedy rozstrzygnie sprawę.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a.