Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1945/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1414
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 983/16 w sprawie ze skargi P. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2017r. sygn. akt II SA/Wa 983/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] marca 2016r. nr [...], działając zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013r. sygn. akt II SA/Wa 1370/13, a także wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2016r. sygn. akt I OSK 853/14 oraz na podstawie przepisów § 12 pkt. 1 i § 29, § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 15 poz. 80 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanego jako "rozporządzenie", a także § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2012r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. poz. 1481), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej w G. z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...], którym uznano P. L. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczono go do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia.

Do wydania powyższych orzeczeń doszło w następstwie ustalenia, że Rejonowa Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska w G. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...]. stwierdziła, że schorzeniami powodującymi niezdolność P. L. do służby są - stosownie do § 67 pkt 2 i § 68 pkt 2 załącznika nr 1 rozporządzenia - zaburzenia adaptacyjne na podłożu osobowości nieprawidłowej. Od powyższego orzeczenia P. L. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz uznanie, że posiada zdolność fizyczną i psychiczną do zawodowej służby wojskowej, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. utrzymała w mocy orzeczenie I instancji, jednak po rozpoznaniu skargi P. L. na ww. orzeczenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013r. sygn. akt II SA/Wa 1370/13 uchylił zaskarżone orzeczenie, uznając, że w postępowaniu odwoławczym brała udział osoba podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 24 K.p.a., a stwierdzone naruszenie prawa stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 853/14 oddalił skargę kasacyjną Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W.

Wobec powyższego, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. - zaskarżonym w niniejszej sprawie orzeczeniem z dnia [...] marca 2016r. - utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że rozporządzenie w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - jako lex specialis - reguluje pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w K.p.a., organ wskazał, że orzeczenia komisji choć mają charakter decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli instytucjonalnej, to nie stosuje się do nich w pełnym zakresie przepisów K.p.a. Organ, powołując się na § 30 ust. 2 rozporządzenia wskazał, że postanowił wydać orzeczenie po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie dostępnej dokumentacji orzeczniczo- lekarskiej, z której wynika, że badany został skierowany do wojskowej komisji morsko- lekarskiej w celu orzeczenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Organ stwierdził, że wyniki badań i konsultacji upoważniają do rozpoznania u badanego zaburzeń adaptacyjnych na podłożu osobowości nieprawidłowej i uznania orzekanego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Ponadto, jak wynika z adnotacji w dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, badanemu udostępniono do wglądu całość posiadanej dokumentacji organu I instancji.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów K.p.a. organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 30 ust. 2 rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie orzeka na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Jedynie w razie braków w dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania przed organem I instancji, organ wyższego stopnia może przeprowadzić ponownie badania lekarskie i specjalistyczne, czy też skierować żołnierza na obserwację szpitalną. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wydał orzeczenie na podstawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej przez organ I instancji. W decyzji podkreślono, że skarżący do odwołania nie dołączył żadnej dokumentacji z innych ośrodków medycznych czy psychologicznych, z której wynikałoby, że nie występują u niego schorzenia ustalone przez lekarzy psychiatrów i psychologów na oddziale psychiatrycznym, gdzie skarżący przebywał w dniach 2-16 stycznia 2013r. w ramach zleconej przez organ I instancji obserwacji.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, że żaden z konsultujących lekarzy i psychologów nie określił zdolności badanego do zawodowej służby wojskowej, ponieważ właściwość ta należy do kompetencji wojskowych komisji lekarskich, które na podstawie zebranej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, wydają orzeczenia dla osób skierowanych do wojskowej komisji lekarskiej o zdolności bądź też niezdolności zainteresowanych do zawodowej służby wojskowej, zgodnie z zapisem § 4 pkt 1 ppkt a rozporządzenia.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego, w tym również oceny jego stanu zdrowia dla tego celu (tj. z wyłączeniem ustalenia związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową oraz z wyłączeniem ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową). Skarżący podkreślił, że nigdy nie był leczony jak również hospitalizowany w związku ze stwierdzonym u niego schorzeniem. Zarzucił też, że ze skróconego odpisu historii choroby wynika jedynie, że rozpoznano u niego cechy osobowości paranoicznej, nie określając z jakim natężeniem. Podkreślił, że z treści odpisu skróconego choroby nie wynika aby stwierdzone schorzenie miało jakikolwiek wpływ na zdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując wnioski zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na wstępie podkreślił, że przedmiotem kontroli była jedynie kwestia stwierdzonej u skarżącego niezdolności do służby wojskowej. W przedmiotowej sprawie sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd podkreślił, iż nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie.

Badając zaskarżone orzeczenie Sąd I instancji uznał, że odpowiada ono prawu. Orzekając w sprawie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. podzieliła stanowisko komisji lekarskiej I instancji, zawarte w orzeczeniu z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...], uznające skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczające go do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, stosownie do § 67 pkt 2 i § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia, orzekając u skarżącego zaburzenia adaptacyjne na podłożu osobowości nieprawidłowej.

Sąd I instancji wskazał, że rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis reguluje pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w K.p.a. Sąd podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż skarżący został skierowany do wojskowej komisji morsko-lekarskiej w celu orzeczenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ponadto z akt nie wynika, że skarżący podważał ustalenia poczynione podczas jego pobytu w oddziale psychiatrycznym. Z analizy skróconego odpisu historii choroby wynika, że podczas pobytu przeprowadzono kompleksowe badanie stanu zdrowia orzekanego. Po zakończeniu obserwacji ustalono rozpoznanie - cechy osobowości paranoidalnej. Następnie Sąd podkreślił, że żaden z konsultujących lekarzy i psychologów nie określił zdolności badanego do zawodowej służby wojskowej, gdyż właściwość ta należy do kompetencji wojskowych komisji lekarskich, które na podstawie zebranej dokumentacji orzeczniczo - lekarskiej wydają orzeczenia o zdolności bądź też niezdolności zainteresowanych do zawodowej służby wojskowej, zgodnie z zapisem § 4 pkt 1 ppkt a rozporządzenia. Sąd I instancji wskazał, a na co zwróciła również uwagę komisja, że skarżący nie przedstawił w ramach odwołania żadnej dokumentacji z innych ośrodków medycznych czy też psychologicznych, z których wynikałoby, że nie występują u niego ustalone podczas badań w oddziale psychiatrycznym schorzenia.

Podzielając ustalenia komisji I i II instancji Sąd stwierdził, że występujące u skarżącego schorzenia wyczerpują przesłanki zastosowania kwalifikacji z § 67 pkt 2 i § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie z powyższym Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie organ nie mógł inaczej zakwalifikować tego schorzenia, jak jedynie skutkującego niezdolnością skarżącego do zawodowej służby wojskowej - kategoria N. Ponadto Sąd pokreślił, że organ w sposób jasny i przekonywujący uzasadnił decyzję o rozpoznaniu schorzenia, wskazując na wyniki badań oraz wyniki obserwacji.

Odnosząc się z kolei do zarzutów w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach Sąd I instancji podzielił zdanie organu, że komisja wykorzystała wszelkie przewidziane przepisami prawa możliwości dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, co pozwoliło przeprowadzić postępowanie odwoławcze na podstawie dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie i dlatego też w postępowaniu odwoławczym nie było potrzeby przeprowadzania dalszych badań. W odniesieniu do zarzutu nienależytego podpisania orzeczenia przez członków Komisji, Sąd stwierdził, że orzeczenia organów obu instancji zostały własnoręcznie podpisane przez wyznaczone składy orzekające, ponadto podpisy te zgodnie z postanowieniami Kodeksu cywilnego nie muszą być sporządzane w sposób czytelny. Odnośnie zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji ustaliły stan zdrowia skarżącego poprzez przeprowadzenie konsultacji specjalistycznych oraz obserwacji w warunkach szpitalnych. Orzeczenie wydane zostało zgodnie z regułami K.p.a. i zawiera wszelkie elementy wymagane dla formy decyzji. Skarżący brał czynny udział w postępowaniu i nie zgłaszał zastrzeżeń co do treści opinii wydawanych przez konsultujących. Natomiast subiektywne odczucia skarżącego, odnośnie jego stanu zdrowia i predyspozycji do służby, nie stanowią istotnej okoliczności w postępowaniu orzeczniczym. Niezależni specjaliści w dziedzinie psychiatrii i psychologii, konsultując orzekanego stwierdzili dysfunkcję w zakresie zdrowia psychicznego, która w ich opinii stanowi przeciwwskazanie do dalszej służby wojskowej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zapisu rozpoznania, Sąd I instancji wskazał, że wojskowe komisje lekarskie zobligowane są do stosowania przepisów rozporządzenia, w tym do ustalania rozpoznań w treści ujętej w załączniku dotyczącym chorób i ułomności. Komisje sporządzając orzeczenia zobligowane są przypisać rozpoznane schorzenie do jednego z paragrafów przewidzianego w wymienionym załączniku. W sytuacji gdy schorzenie nie zostało ujęte w wykazie należy zakwalifikować je do paragrafu najbardziej zbliżonego. Przywołując opinię psychologa z dnia 22 listopada 2012r. Sąd I instancji stwierdził, że kładzie ona nacisk głównie na funkcjonowanie skarżącego w realiach służby wojskowej, to jednak w swoich tezach jest zbliżona do opinii wydawanych przez konsultujących lekarzy specjalistów. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kwalifikacji schorzenia skarżącego, Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie rozpoznane zaburzenia adaptacyjne na podłożu osobowości nieprawidłowej, ze względu na brak możliwości jednoznacznego zakwalifikowania, zaliczone zostały do dwóch paragrafów załącznika nr 1 do rozporządzenia. Z tego względu komisje, pomimo braku 9 miesięcznej hospitalizacji orzeczniczej, na podstawie przeprowadzonej obserwacji szpitalnej stwierdziły zasadność przypisania części istotnych symptomów wskazanych w § 67 pkt 2 ww. załącznika. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut dotyczący naruszenia przez organy orzekające art. 107 § 3 K.p.a. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcia zostały uzasadnione w sposób adekwatny do wymagań określonych w ww. przepisie i jako takie poddaje się kontroli sądu.

Konkludując Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, P. L. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na:

-przedstawieniu stanu spraw niezgodnie ze stanem rzeczywistym tj. ustalenie, że P. L. ma cechy osobowości paranoidalnej znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne i tym samym jest trwale niezdolny do służby wojskowej,

-wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, którego treść nie pozwala na rekonstrukcję toku rozumowania Sądu oddalającego skargę, a nadto nie odnosi się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, w sposób pozwalający na ocenę zasadności rozstrzygnięcia podjętego w zapadłym wyroku - a w szczególności w zakresie uprawnień do wykonywania zawodu psychologa osoby sporządzającej oceny psychologicznej skarżącego (A. H.) i będącej podstawą ustaleń faktycznych co do stanu zdrowia skarżącego;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. przez oddalenie skarg mimo naruszenia przez organ administracji publicznej następujących przepisów postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw:

a) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także wydanie jej z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w szczególności na okoliczność stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej - co skutkowało ustaleniami jak w pkt 1) zarzutów,

b) § 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w związku z art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014r. poz. 1414 ze zm.), przywoływanej dalej jako u.s.w.ż.z., przez zaniechanie przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego i badania specjalistycznego skarżącego oraz przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dokumentów pomimo takiej potrzeby - mając na uwadze w szczególności fakt, że orzeczenie organu I instancji zostało wydane ponad 3 lata przed orzeczeniem organu II instancji oraz w orzeczeniu organu I instancji wyznaczono termin badania kontrolnego na styczeń 2016r. - co oznacza, że właściwe wojskowe komisje lekarskie nie wydały orzeczenia z uwzględnieniem właściwych badań lekarskich i wyników badań specjalistycznych;

c) art. 8 i art. 9 K.p.a. przez brak działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz nie informowanie strony o okolicznościach mogących mieć wpływa na ustalenie jej praw i obowiązków, nie udzielanie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;

d) art. 10 § 1 K.p.a. przez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

e) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia,

f) § 25 ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach w związku z art. 107 § 1 K.p.a. przez podpisanie orzeczenia organu I instancji przez osobę nie będącą członkiem składu orzekającego co zostało zaakceptowane przez organ II instancji;

3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. w związku z § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w związku z § 18 ust. 2 tegoż rozporządzenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że możliwa jest kwalifikacja jako "reakcja adaptacyjna przedłużona" pomimo, że nie przeprowadzono leczenia (w oddziale psychiatrycznym i PZP) i innych oddziaływań readaptacyjnych, trwających 9 miesięcy, które nie rokują istotnej poprawy;

4) naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. w związku z § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w związku § 18 ust. 2 tegoż rozporządzenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że możliwa jest kwalifikacja jako zaburzenia osobowości upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne poddające się korekcji pomimo braku ustalenia długotrwałej dezadaptacji oraz okresów zadowalającego funkcjonowania;

5) naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. w związku z art. 5 ust. 6 pkt 2 u.s.w.ż.z. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że poprzez ustalenie wobec strony jako kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej w sytuacji gdy brak jest podstaw faktycznych i prawnych do takich ustaleń - i tym samym uznanie, że ww. przepis ma zastosowanie w sprawie;

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jak również o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej oddalenie, jak również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005r. sygn. akt FSK 618/04, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Przed odniesieniem się do zarzutów procesowych w pierwszej kolejności wypada jednak wskazać, iż podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 5 ust. 1 u.s.w.ż.z., zgodnie z którym zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala komisja wojskowa komisja lekarska wydając w sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do danej kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej wydają właściwe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego psychicznej i fizycznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, w razie potrzeby również obserwacji w podmiocie leczniczym (art. 5 ust. 7 ustawy). Natomiast przepisy K.p.a. normują postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (art. 1 pkt 1 K.p.a.). W konsekwencji należy uznać, iż postępowanie kończące się wydaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.s.w.ż.z. jest regulowane przepisami K.p.a., chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej, a za regulacje szczególne należy traktować zarówno przepisy u.s.w.ż.z., jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia. Z tego też powodu należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej z uwagi na swą specyfikę podlega ograniczonej kontroli ze strony sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do dokonywania analizy sprawy z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego, a w szczególności oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań. Sąd kontroluje natomiast, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz czy dokonana kwalifikacja była prawidłowa, a podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał dowodowy zgromadzony przed organem administracyjnym (art. 133 § 1 P.p.s.a.).

Istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest wyłącznie stwierdzenie stanu zdrowia badanego, ale rozstrzygniecie o zdolności do służby wojskowej z punktu widzenia stanu zdrowia. Wiedza medyczna służy zatem do kwalifikacji stanu zdrowia do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej. Dokonując powyższej kwalifikacji w okolicznościach niniejszej sprawy wojskowe komisje lekarskie podjęły niezbędne kroki do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności w wystarczający sposób zebrały i prawidłowo oceniły materiał dowodowy. Zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Trafnie wskazuje Sąd I instancji, iż wyniki badań przeprowadzonych w toku postępowania przed komisją lekarską niższej instancji nie były rozbieżne. Wypada zatem zgodzić się z organem, iż w przedmiotowej sprawie wyczerpano środki dla wszechstronnego ustalenia całości stanu faktycznego sprawy. Wykonano bowiem podstawowe konsultacje specjalistyczne zarówno z zakresu psychologii, jak i psychiatrii. Wyniki tych konsultacji dały asumpt do rozszerzenia diagnostyki o obserwację badanego w warunkach oddziału szpitalnego. W trakcie obserwacji przeprowadzono u skarżącego psychologiczne badania diagnostyczne, na podstawie których specjalista psychiatra sporządził opinię orzeczniczo- lekarską z dnia 17 stycznia 2013r. mającą kluczowe znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia.

Powyższy materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania jednoznacznie wskazywał u skarżącego cechy osobowości paranoidalnej znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. Wniosek ten nie został podważony na żadnym etapie przeprowadzonych badań, zaś sam skarżący, pomimo wieloletniego postępowania, nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu oponującemu wobec powyższej konkluzji, opisującej w sposób jednoznaczny stan jego zdrowia psychicznego. W takiej sytuacji bezzasadnym byłoby powtórzenie badań diagnostycznych przez komisję wyższej instancji. Tym bardziej, że wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów (§ 23 pkt 1 rozporządzenia). Nie można zatem zgodzić się z zarzutem naruszenia w toku postępowania art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Sposób załatwienia sprawy przez organy nie prowadził także do naruszenia § 30 ust. 2 rozporządzenia. Przepis ten stanowi bowiem, iż przeprowadzenie przez organ wyższego stopnia dodatkowego postępowania, w tym w szczególności ponownych badań lekarskich lub badań specjalistycznych, następuje w razie potrzeby. Za istnieniem takiej potrzeby z pewnością nie przemawiał jednoznaczny wynik dotychczas przeprowadzonych badań i obserwacji skarżącego. Natomiast wskazanie w orzeczeniu terminu badania kontrolnego nie stanowi o istnieniu potrzeby przeprowadzenia przez organ wyższego stopnia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Określenie tego terminu nie wynikało z potrzeby prowadzenia dalszych badań skarżącego w ramach niniejszego postępowania, lecz - jak trafnie wskazał organ - mogło być następstwem zastosowania się przez organ do treści art. 21a ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019r. poz. 289), a zatem wynikało z odrębnego aktu prawnego, nie mającego zastosowania dla określania zdolności do pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej.

W toku niniejszego postępowania specjaliści w dziedzinie psychiatrii i psychologii w następstwie przeprowadzonych badań i obserwacji szpitalnej stwierdzili u skarżącego dysfunkcję w zakresie zdrowia psychicznego, która stanowi przeciwwskazanie do dalszej służby wojskowej. Wojskowe komisje lekarskie obu instancji analizując zgromadzoną dokumentację medyczną stworzyły łączną kwalifikację przydatności skarżącego do służby wojskowej dokonując "podciągnięcia" schorzenia rozpoznanego u skarżącego do odpowiedniego paragrafu w prawnie uregulowanym wykazie chorób i ułomności. Trafnie wskazuje organ, iż specyfika schorzeń z zakresu zdrowia psychicznego nie może być stwierdzona jednoznacznie w pojedynczym badaniu, inaczej niż w przypadku schorzeń somatycznych. Na konkretne rozpoznanie składa się bowiem cały szereg czynników i okoliczności rozpatrywanych w oparciu o całość historii choroby i stanu zdrowia osoby badanej. Stąd w opinii przywoływane są zróżnicowane przesłanki, które stanowią o stwierdzeniu konkretnego schorzenia. Rozpoznane u skarżącego zaburzenia zdrowia psychicznego wypełniają częściowo dyspozycję § 67 pkt 2 oraz 68 pkt 2 załącznika do rozporządzenia. Wskazuje to na to, iż nie istniała możliwość jednoznacznego wskazania określonego paragrafu opisującego stan chorobowy skarżącego. Takie niedookreślenie przez komisję ujawnionego schorzenia nie może być zasadnie dezawuowane w niniejszej sprawie, w szczególności z uwagi na § 18 pkt 2 rozporządzenia, pozwalający, w razie gdy dla danego przypadku brak odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikować według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Owe zróżnicowanie przesłanek, które stanowią o stwierdzeniu konkretnego schorzenia skarżącego nie stanowi o wadliwości uzasadnienia wydanych orzeczeń w zakresie wskazania ich podstawy faktycznej i prawnej. Bezzasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Natomiast sposób argumentowania organu dla wyjaśnienia zasadności podjętego orzeczenia, z uwagi na specyfikę okoliczności uzasadniających stan chorobowy skarżącego, nie może być rozpatrywany w kategoriach zaniechania informowania strony o okolicznościach sprawy mogących mieć wpływ na zakres jej praw i obowiązków (art. 9 K.p.a.), czy też zaniechania budowania zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Zasadne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, iż działania organów podejmowane w niniejszej sprawie odpowiadały powyższym dyrektywom.

Niezależnie od powyższego wypada dostrzec, iż zarzuty naruszenia art. 8 i art. 9 K.p.a., a także art. 10 K.p.a. nie doczekały się w skardze kasacyjnej uzasadnienia odwołującego się do okoliczności niniejszej sprawy. Skoro do autora skargi kasacyjnej należy podanie nie tylko konkretnych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, ale i precyzyjne wyjaśnienie w uzasadnieniu na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, a w odniesieniu do przepisów postępowania także wykazanie istotnego wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji, to brak uzasadnienia przedstawiającego argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych sprawia, iż nie jest możliwe rozpoznanie merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej. Te bowiem zostały wadliwie skonstruowane. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi bowiem do konkluzji, że obowiązek Naczelnego Sądu Administracyjnego odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide: uchwała NSA z dnia 26 października 2009r., I OPS 10/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), jest możliwy do wypełnienia tylko wtedy gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia § 25 ust. 6 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego oraz opatruje się je pieczęcią urzędową wojskowej komisji lekarskiej. Analiza orzeczeń komisji obu instancji nie dostarcza wątpliwości co do ich podpisania przez wszystkich członków składu. Natomiast zarzut skargi kasacyjnej tyczący podpisania orzeczenia komisji I instancji przez osobę nie będącą jej członkiem ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia nieczytelności jednego z dokonanych podpisów. To zaś nie stanowi dostatecznego uzasadnienia postawionego zarzutu.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141). Natomiast mankamenty uzasadnienia wyroku polegające na niedostatecznym rozwinięciu poszczególnych jego elementów, w sytuacji gdy pomimo tego zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, nie stanowią naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011r. sygn. akt I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017r. sygn. akt I OSK 2693/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przytoczone powyżej okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, iż brak jest niejasności zarówno co do podstawy faktycznej, jak i prawnej zaskarżonego wyroku, natomiast ewentualna wadliwość zaprezentowanej przez Sąd I instancji motywacji nie stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 P.p.s.a. Powyższe, na gruncie wymagań określonych przez przepis art. 174 pkt 2 P.p.s.a., bezzasadnym czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Nie są także zasadnie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego może przybrać postać błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, oraz podać jak w ocenie skarżącego kasacyjnie przepis ów powinien być rozumiany, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2005r. sygn. akt II OSK 16/05; wyrok NSA z dnia 23 lutego 2005r. sygn. akt OSK 539/04; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2005r. sygn. akt OSK 1026/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skuteczność tak podniesionego zarzutu należy oceniać w oderwaniu od ustaleń faktycznych, a jedynie w odniesieniu do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy i uzasadnienia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 3 do art. 174). Z kolei naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (vide: postanowienie SN z dnia 15 października 2001r. sygn. akt I CKN 102/99, LexPolonica nr 383196). Uzasadnieniem takiego zarzutu powinno być wyjaśnienie, dlaczego przepis przyjęty za podstawę prawną nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki przepis sąd powinien zastosować (vide: wyrok NSA z dnia 14 października 2005r. sygn. akt I FSK 107/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, bowiem błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (vide: wyrok NSA z dnia 5 września 2014r. sygn. akt I OSK 1119/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Zarzut błędnej wykładni § 67pkt 2 i § 68 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w ogóle nie spełnia powyższych wymagań, bowiem skarżący kasacyjnie nie wskazał nawet jakie reguły interpretacyjne wadliwie zastosował Sąd I instancji odczytując normy prawne wyrażone w owych przepisach. Z kolei zarzut niewłaściwego zastosowania ww. przepisów skarżący kasacyjnie łączy z brakiem wypełnienia wszystkich wymagań w nich stawianych. Zarzut ten jest nietrafny z uwagi na zastosowanie w sprawie § 18 ust. 2 rozporządzenia wskazującego, iż w razie braku dla danego przypadku odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Przywołanie w kwestionowanym orzeczeniu dwóch podstaw prawnych dokonanej kwalifikacji wskazuje, iż przypadek skarżącego jest najbardziej zbliżony do zaburzeń opisanych w owych przepisach ale jednocześnie nie stanowią one odpowiedniego przepisu dla zakwalifikowania tego przypadku. Bezzasadnie jest zatem domaganie się przez skarżącego wypełnienia przez jego przypadek wszystkich przesłanek opisanych w powyższych przepisach dla możliwości dokonania kwalifikacji w oparciu o nie. Skoro brak było możliwości przypisania jednoznacznie określonego paragrafu, to tym bardziej niepodobna wymagać spełnienia łącznie wszelkich warunków wymienionych w objaśnieniach szczegółowych obydwu zaburzeń. Z tej przyczyny brak 9 miesięcznej hospitalizacji orzeczniczej nie stał na przeszkodzie przypisania części istotnych symptomów wskazanych w § 67 pkt 2 załącznika do rozporządzenia, w sytuacji gdy na podstawie przeprowadzonej obserwacji szpitalnej zachodziła podstawa do przyjętego rozpoznania.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 6 pkt 2 u.s.w.ż.z. przez jego niewłaściwe zastosowanie, w którym skarżący kasacyjnie kwestionuje, że ów przepis ma zastosowanie w sprawie polegające na ustaleniu wobec niego kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, w sytuacji gdy brak było podstaw do takich ustaleń. Sformułowanie w taki sposób zarzutu naruszenia prawa materialnego jest oczywiście wadliwe, bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie nie może służyć podważeniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 14 października 2004r. sygn. akt FSK 568/04; wyrok NSA z dnia 2 października 2009r. sygn. akt II FSK 684/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Niezależnie od tego należy podkreślić, iż interpretacja wyników badań, w tym także badań specjalistycznych i obserwacji, prowadząca do określenia kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej należy do wojskowych komisji lekarskich, które posiadają stosowną wiedzę nie tylko z zakresu medycyny lecz również z zakresu zależności pomiędzy obiektywnymi czynnikami stanu zdrowia, a ich wpływem na zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 P.p.s.a. odstępując od uwzględnienia żądania zwrotu kosztów zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną z uwagi na charakter pełnionej przez skarżącego służby.