Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 620/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 18 grudnia 2014 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci. Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mogłaby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, z uwagi na brak dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej w 2014 roku. Ponadto, wnioskodawca posiada zadłużenie wobec organów podatkowych na kwotę 113.000 zł, a jego rachunek bankowy prowadzony w związku z działalnością gospodarczą został zajęty. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni 250 m 2, nieruchomość rolna o powierzchni 20,5 ha, budynek inwentarsko – składowy, 5 ha gruntów leśnych, samochód A., ciągnik rolniczy oraz koparka. Aktualnie z prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, a jedynym dochodem rodziny są dopłaty unijne do gruntów rolnych w wysokości 1.200 zł.

Do wniosku skarżący dołączył zestawienie dochodu oraz zaliczki na podatek dochodowy narastająco od początku roku 2014 (k. 15).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi hodowli zwierząt, nie posiada maszyn rolniczych poza narzędziami ręcznymi do wykonywania drobnych prac ogrodowych. Skarżący uzyskuje niewielki dochód ze sprzedaży traw, w wysokości nie powodującej powstanie obowiązku podatkowego. Z dochodu tego w części pokrywane są bieżące wydatki. Pozostałe wydatki pokrywane są z dochodów z działalności rolniczej i pozarolniczej wnioskodawcy. Do bieżących miesięcznych wydatków należy zaliczyć: energię elektryczną – około 300 zł, usługi telekomunikacyjne – około 160 zł, Urząd Gminy R. – 84 zł, Cyfrowy Polsat – 69,90 zł, woda i kanalizacja – około 40 zł, ubezpieczenie budynków i OC – 35 zł (rocznie 419 zł), zobowiązanie podatkowe za nieruchomości – 2.350 zł (rocznie 28.205 zł) k. 19 - 24. Skarżący otrzymał dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 2.375,33 zł (k. 25). Za 2014 rok skarżący nie uzyskał żadnego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a rok ten zamknął się stratą w kwocie 13.379 zł (k. 32). Z zeznania podatkowego za 2013 r. wynika, że skarżący uzyskał przychód w kwocie 396.585 zł, a dochód za ten okres wynosił 138.147,76 zł (k. 27-29). Do akt sprawy skarżący przedłożył dodatkowo wyciągi z rachunków bankowych żony i swojego (k. 30 i k. 33).

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. referendarz tutejszego sądu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdzając, że skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.

Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący argumentując, że uzyskiwane przez niego dochody mają wprawdzie charakter sezonowy, tym niemniej przeznaczana są one również na konsumpcję poza sezonem. Skarżący podkreślił jednocześnie, że wysokość uzyskiwanych przychodów nie ma żadnego związku z oceną jego możliwości uiszczania opłat sądowych, a kryterium takie może stanowić wyłącznie dochód netto.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2015 r., a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wniosek skarżącego z dnia 18 grudnia 2014 r. zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zatem uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 p.p.s.a. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Analiza znajdujących się w aktach dokumentów nie pozwala, zdaniem Sądu, na uwzględnienie żądania skarżącego, albowiem niemożliwe jest na ich podstawie sporządzenie wiarygodnego obrazu jego stanu majątkowego. Wnioskodawca w złożonym wniosku wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania pięcioosobowej rodziny pozostaje dochód z dopłat unijnych w kwocie 1.200 zł, dochód ze sprzedaży traw (w bliżej nieokreślonej wysokości) oraz dochód z działalności rolniczej i pozarolniczej wnioskodawcy w nieznanej wysokości, bowiem aktualnie skarżący wskazał, iż w tym zakresie faktycznie nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący od stycznia do października 2014 r. uzyskał stratę z działalności gospodarczej w wysokości 13.379 zł. Z rozliczenia działalności gospodarczej za okres styczeń - grudzień 2013 r. wynika, iż przychód wynosił 396.585 zł, a dochód za ten okres wynosił 138.147,76 zł. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie ponad 3.000 zł, bez kosztów zakupu żywności, środków czystości i ubrań. W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 250 m 2, nieruchomość rolna o powierzchni 20,5 ha, budynek inwentarsko – składowy, 5 ha gruntów leśnych, samochód A., ciągnik rolniczy oraz koparka.

W ocenie Sądu treść złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej jego rodziny, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 1.200 zł z dopłat, choć w decyzji przyznana jest kwota ponad 2.000 zł na cały rok), a wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 3.000 zł. Tym bardziej, iż z oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię, wynika, iż działalność gospodarcza od 2014 r. nie przynosi żadnego dochodu, ale jednocześnie stanowi podstawę utrzymania rodziny.

Zestawiając osiągnięty dochód w wysokości 1.200 zł z wykazanymi miesięcznymi wydatkami (3.000 zł), Sąd doszedł do wniosku, iż te wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżący przy tym nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny i prowadzona działalność gospodarcza. Skarżący nie wykazał jednocześnie, aby zalegał ze spłatą jakichkolwiek bieżących rachunków.

Ponadto zestawienia przychodów i dochodów działalności skarżącego za rok 2013 r. wskazuje, iż skarżący obracał dość dużymi kwotami pieniędzy, gdyż jego przychód z działalności gospodarczej zamykał się kwotą 396.585 zł, a dochód wynosił 138.147,76 zł. Wprawdzie rok 2014 Skarżący, jak oświadczył, zamknął startą w kwocie 13.379 zł, tym niemniej, NSA w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skoro niemożliwa jest pełna ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to w konsekwencji niemożliwe jest też pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić, bowiem należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.