Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1975/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 170, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 31 par. 1 i 4, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Przesław, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skarg Towarzystwa O. z siedzibą w W. oraz Ogólnopolskiego Towarzystwa O. w M. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia przerostów i krzewów wiklinowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżących Towarzystwa O.z siedzibą w W. i Ogólnopolskiego Towarzystwa O. z siedzibą w M. kwotę po 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., powoływanego dalej jako "k.p.a."), w zw. z art. 88I ust. 7 pkt 2 i ust. 11 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2012 r., poz. 145, ze zm., zwanej dalej: "Prawem wodnym"), oraz art. 100 i art. 101 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. z siedzibą w W. (dalej: "T.") od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (dalej: "Dyrektor RZGW w [...]") z [...] listopada 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

W związku z wnioskiem Zarządu Z. z siedzibą w S. z 21 maja 2012 r. o wydanie decyzji nakazującej usunięcie przerostów wiklinowych, zgodnie z art. 88l ust. 7 pkt 2 Prawa wodnego znajdujących się na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią w międzywalu rzeki [...], na działkach o nr: [...] obręb nr [...] S., [...] i [...] obręb nr [...] S. oraz [...] obręb nr [...] K., pow. s., woj. [...] - etap 1, Dyrektor RZGW w [...] przesłał do uzgodnienia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] projekt decyzji nakazującej usunięcie przerostów wiklinowych (zgodnie z art. 88l ust. 11 Prawa wodnego).

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "RDOŚ w [...]), pismem z 6 sierpnia 2012 r., wniósł o rozważenie przez Dyrektora RZGW w [...] nałożenia na Zarząd Z. obowiązku, o którym mowa w art. 96 ust. 3 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, w celu przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 97 ww. ustawy.

Dyrektor RZGW w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. nałożył na Zarząd Z. obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku. RDOŚ w [...] postanowieniem z [...] września 2012 r., nr [...] nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 [...]dla planowanego przedsięwzięcia, polegającego na wycince wraz z karczowaniem odrostów i krzewów wiklinowych na terenie miasta S. i gm. S., w związku z możliwością znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowych prac na siedliska przyrodnicze, będące przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 [...].

Następnie Zarząd Z. pismem z 10 października 2012 r. złożył raporty oddziaływania na obszar Natura 2000 dla przedmiotowego zamierzenia. RDOŚ w [...] na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, pismem z 12 października 2012 r. zwrócił się do Dyrektora RZGW w [...] o zapewnienie udziału społeczeństwa w trybie art. 33 - 36 i 38 ww. ustawy oraz o zwrotne przekazanie organowi zgłoszonych przez społeczeństwo uwag i wniosków oraz protokołu z rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, jeżeli będzie przeprowadzona.

Dyrektor RZGW w [...] zapewnił udział społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu, w terminie od [...] października 2012 r. do [...] listopada 2012 r., w ten sposób że, obwieszczenia dotyczące przedmiotowego zamierzenia wywieszono na tablicach ogłoszeń Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], Urzędu Miasta i Gminy w S., Urzędu Gminy w S., Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] oraz w miejscu planowanych robót. Ponadto RZGW w [...] zamieścił obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej. Pismem z 22 listopada 2012 r., RDOŚ w [...] poinformował RZGW w [...], że nie wpłynęły żadne wnioski i uwagi społeczne w związku z przedmiotową sprawą, a w pismach z 21 listopada 2012 r. Urzędu Gminy w S. oraz Urzędu Miasta i Gminy w S. wskazano, że nie wpłynęły wnioski ani uwagi dotyczące ww. sprawy.

Dyrektor RZGW w [...] w piśmie z 23 listopada 2012 r., skierowanym do RDOŚ w [...] poinformował, że zapewniono udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym przedmiotowego przedsięwzięcia, tj. na wniosek z 26 października 2012 r. W. N., działającego w imieniu O. (dalej: "O."), udostępniono raport oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, kopię postanowienia RDOŚ w [...] z [...] września 2012 r., kopię obwieszczenia Dyrektora RZGW w [...] z [...] października 2012 r. Dyrektor RZGW w [...] poinformował również RDOŚ, że nie wpłynęły żadne wnioski i uwagi społeczeństwa w związku z przedmiotową sprawą i przekazał ww. pisma Urzędu Gminy w S. i Urzędu Miasta i Gminy w S..

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] listopada 2012 r. nr [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia realizowanego przez Zarząd Z. w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000 i określił warunki jego wykonania. Następnie po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora RZGW w [...] z [...] listopada 2012 r., postanowieniem z [...] listopada 2012 r. nr [...], RDOŚ w [...] na podstawie art. 88I Prawa wodnego uzgodnił przedłożony projekt decyzji.

W dniu 27 listopada 2012 r. do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w związku z ww. obwieszczeniem Dyrektora RZGW w [...] z [...] października 2012 r., wpłynęły wnioski i uwagi w sprawie udostępnionego raportu i samego postępowania wniesione przez W. N. i D. B. w imieniu O. oraz W. N. w imieniu T. Pismem z 30 listopada 2012 r. Dyrektor RZGW w [...] poinformował O., oraz T., że uwagi i wnioski wpłynęły po wymaganym 21 dniowym terminie do ich składania.

Dyrektor RZGW decyzją z [...] listopada 2012 r. nr [...] nakazał Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w [...], Zarządowi Z. w S., usunięcie (wycinka wraz z karczowaniem) przerostów wiklinowych: o pow. 0,64 ha znajdujących się na terenie działki nr [...], o pow. 0,48 ha z działki nr [...], o pow. 4,42 ha znajdujących się na terenie działki nr [...]- obręb nr [...] S.; o pow. 8,83 ha rosnących się na terenie działki nr [...], o pow. 1,52 ha znajdujących się na terenie działki nr [...], - obręb nr [...] S.; o pow. 2,30 ha znajdujących się na terenie działki nr [...] - obręb nr [...] K.; a także krzewów wiklinowych: o pow. 3,03 ha oraz przerostów wiklinowych o pow. 8,56 ha znajdujących się na terenie działki nr [...] - obręb nr [...] S., gm. S., pow. s., woj. [...], na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, w międzywalu rzeki [...], w terminie: do końca lutego 2013 r. oraz od 16 października 2013 r. do końca lutego 2014 r., tj. poza okresem lęgowym ptaków. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Działając na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku odwołanie od powyższej decyzji złożył W. N. w imieniu T. Jednocześnie na podstawie art. 142 k.p.a. – T. zaskarżyło w przedmiotowym odwołaniu postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, RDOŚ w [...], wydane po przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 " [...]" uzgadniającego realizację wydanego nakazu usunięcia przerostów wiklinowych i karczowania pni drzew pozostałych po ich wycince.

Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy zaaprobował stanowisko organu I instancji, że rosnące we wskazanym międzywalu rzeki [...], w zwartym skupisku, przerośnięte krzewy wiklinowe, mogą istotnie oddziaływać na osadzanie się w międzywalu niesionego przez rzekę materiału, przyczyniając się potencjalnie do zmniejszenia jego przekroju, a tym samym do podpiętrzania fali powodziowej. Wyjaśnił, że zarośnięte międzywale może przyczynić się także do powstawania zatorów lodowych, a planowane usunięcie krzewów na powierzchni 29,77 ha jest pierwszym etapem koniecznego zakresu usuwania drzew i krzewów, na terenie międzywala rzeki [...], w granicach miasta S.. Proponowany przez RZGW zasięg wycinki ma największe znaczenie dla wody zbliżonej do i na tym, na razie ograniczonym odcinku 6,4 km międzywala, daje obniżenie wysokości zwierciadła tej wody o ok. 25 cm. Uznano, że uzyskane obniżenie zwierciadła wody 100 - letniej jest znaczące, zarówno co do wielkości, jak i co do zmiany udziału międzywala w przejęciu części tego przepływu katastrofalnego, który szacowany jest na ponad 10% (do 15%). Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia poprawy dynamiki przepływu wód wielkich, a tym samym podniesienia bezpieczeństwa ich przeprowadzenia w rejonie S.. Podkreślono, że uzyskane obniżenie zwierciadła wody będzie oddziaływało w podobnym zakresie w górę rzeki - co najmniej na odcinku 10-15 kilometrów. Aby obniżyć bezwzględną rzędną zwierciadła wód wysokich poniżej S. należy kontynuować realizowane obecnie usuwanie roślinności przesuwając się w dół [...].

Odnośnie do zarzutów strony, sformułowanych w odwołaniu, organ wskazał, że nie podziela stanowiska W. N. działającego w imieniu T., że Dyrektor RZGW w [...] uniemożliwił T. wzięcie udziału na prawach strony w zakończonym [...] listopada 2012 r. postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, a tym samym naruszył procedurę określoną w ustawie o udostępnieniu informacji o środowisku. Organ zwrócił uwagę, że Dyrektor RZGW w [...], zgodnie z art. 33 ustawy z 3 października 2008 r.. zawiadomił o możliwości składania przez wszystkich zainteresowanych uwag i wniosków, wskazując termin od [...] października 2012 r. do [...] listopada 2012 r. w siedzibie RZGW [...]. Organ odwołał się do art. 33 ust. 1 pkt 7 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, zgodnie z którym przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania. Podkreślił, że termin do wniesienia uwag i wniosków ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy, a za takim charakterem tego terminu przemawiają postanowienia art. 35 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku przewidujące, że uwagi lub wnioski złożone po upływie terminu wynikającego z art. 33 ust. 1 pkt 7 ustawy pozostawia się bez rozpoznania. Przesłane uwagi i wnioski W. N. w imieniu T. uznano za wniesione z uchybieniem terminu. Niezależnie od powyższego W. N. czynnie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu w imieniu O., otrzymał do wglądu wszystkie wymagane materiały. Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem T., że postanowienie uzgadniające realizację przedsięwzięcia na obszarze Natura 2000 zostało wydane z naruszeniem art. 99 ust. 2 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 r. Wskazał, że uwagi i wnioski T. i O. nie zostały złożone w terminie wskazanym w obwieszczeniu Dyrektora RZGW w [...] z [...] października 2012 r. Podkreślił, że wydanie postanowienia w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych i praktycznie tę decyzję kształtuje. Konieczność uzasadnienia tego postanowienia podkreśla przy tym merytoryczny charakter takiego postanowienia, rozstrzygającego faktycznie sprawę, co do istoty.

Odnosząc się do merytorycznych kwestii podnoszonych w odwołaniu zauważył, że usuwanie wiklin prowadzone będzie w miejscach gdzie zgodnie z danymi GDOŚ - opracowanymi w 2008 r. przez Wojewódzkie Zespoły Specjalistyczne na potrzeby wyznaczenia obszaru Natura 2000 zaznaczono występowanie siedliska przyrodniczego 91E0 łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe. Ponieważ prace polegające na usuwaniu przerostów wiklinowych mogłyby wiązać się z oddziaływaniem na to siedlisko - przedmiot ochrony, w raporcie OON szczegółowo analizowano naturalność i stopień przekształcenia biotopu, wcześniejsze i obecne użytkowanie terenu oraz aktualny stan roślinności mającej ulec przekształceniu w wyniku zaplanowanych prac.

Wyeliminowanie przekształceń przedmiotowego terenu wiązałoby się z ogromnymi nakładami finansowymi (koszt wykupu terenów zabudowanych i przemysłowych, rozebrania wałów przeciwpowodziowych, przywrócenia roztokowego charakteru [...]).

W wyniku powyższych analiz udowodniono brak występowania siedliska 91E0 w miejscu gdzie zaplanowano usuwanie wiklinowisk. Błędne wskazanie występowania w przedmiotowym terenie siedliska 91E0 opiera się prawdopodobnie na określeniu miejsc gdzie potencjalnie siedlisko to mogłoby się wykształcić, lecz nie będzie funkcjonowało w sprzyjających warunkach, wymagałoby ciągłej ochrony czynnej (np. usuwania gatunków obcych) i mimo jej prowadzenia prawdopodobnie nigdy nie będzie w dobrym stanie ochrony. Kwalifikowanie przedmiotowych wiklinowisk do łęgów, jak wykazywano w raporcie, nie jest zasadne i może powodować zmniejszenie liczby gatunków występujących w międzywalu. W raporcie wykazano, że celowe i korzystne dla niemal wszystkich przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 oraz licznych gatunków chronionych prawem polskim jest przywrócenie użytkowania rolniczego w międzywalu [...] w S..

Końcowo organ zwrócił uwagę, że w raporcie Oceny Oddziaływania na obszar Natura 2000 (OON) na str. 51 oceniono wpływ zaplanowanego usuwania wiklinowisk na bezkręgowce, a ocenę oddziaływania zawarto w rozdziale "6. Podsumowanie."

Skargi na powyższą decyzję wniosło O. oraz T., domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie uchylenia decyzji obu instancji.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1011/13, rozpoznając łącznie obie skargi uchylił decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] marca 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z [...] listopada 2012 r.

Sąd wskazał, że w toku postępowania, jakie toczyło się przed organem I instancji, obie skarżące organizacje jeszcze przed wydaniem decyzji wystąpiły z wnioskiem o dopuszczenie ich do udziału w sprawie – O. pismem z 17 października 2012 r., a T. pismem z 21 listopada 2012 r. Wprawdzie zredagowane one zostały w taki sposób, iż zatytułowano je jako "zgłoszenie zamiaru", niemniej jednak w ocenie Sądu, analiza ich treści nie pozostawia wątpliwości, iż obie organizacje zgłosiły nie tylko chęć uczestniczenia w tym postępowaniu, ale również wniosły szereg uwag do raportu oddziaływania oraz samego postępowania. Pomimo tego, organ I instancji nie uwzględnił ww. wniosków, co przyczyniło się do tego, że nie tylko organ I instancji, ale także uzgadniający projekt decyzji organu I instancji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, który nie został zapoznany ze stanowiskiem organizacji, nie odniósł się do niego. Powyższe w ocenie Sądu narusza nie tylko interes stron, poprzez uniemożliwienie im czynnego udziału (art. 10 § 1 k.p.a.) w toku postępowania, ale również zasadę pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.) oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym w ocenie Sądu mieć istotne znaczenia dla rozpoznania sprawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniosło T. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzuciło naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270, ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności decyzji Prezesa KZGW, pomimo że zaistniała w tym zakresie przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zaskarżona decyzja Prezesa KZGW z [...] marca 2013 r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na naruszeniu dwóch podstawowych zasad postępowania administracyjnego: iż wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie (art. 138 § 1 k.p.a.) oraz dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wobec jednej z jego stron (O.), określonej jednoznacznie w art. 15 k.p.a.;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie decyzji zaskarżonej przez O. oraz T., podczas, gdy z przyczyn wymienionych powyżej zasługiwała ona na stwierdzenie nieważności;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. gdyż Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku z 26 września 2013 r. nie zawarł wskazań co do dalszego postępowania organowi I instancji, który będzie wskutek wydanego wyroku ponownie rozpatrywał wniosek Zarządu Z. RZGW [...] o wydanie nakazu usunięcia krzewów wiklinowych rosnących na obu brzegach [...] w S., Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się do wielu zarzutów obu rozpoznawanych skarg, w tym podstawowego, zawartego w skardze O. z 10 kwietnia 2013 r., iż zaskarżona Decyzja Prezesa KZGW z [...] marca 2013 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wskutek naruszenia przez ten organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 311/14 uchylił wyrok z 29 września 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie zachodzi przesłanka nieważności postępowania, określona w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że nieważność postępowania zachodzi w przypadku, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.

Podał, że ponieważ stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Dlatego też także w przedmiotowej sprawie konieczne jest jednoznaczne zweryfikowanie przez Sąd, w oparciu o przedłożone dokumenty, które osoby fizyczne są członkami stowarzyszenia, uprawnionymi do złożenia skargi. Ponadto w świetle art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 p.p.s.a. swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z kolei wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu, czyli jest to dokument urzędowy (odpis z KRS) lub prywatny (statut, umowa spółki, regulamin stowarzyszenia).

Podał, że z akt sprawy wynika, że skargę Stowarzyszenia T. podpisał w imieniu tego Stowarzyszenia - przedstawiciel dr W. N., co wynika z kserokopii regulaminu tego Stowarzyszenia zwykłego, tj. pkt 7 jego regulaminu. Ponadto przedstawiciel tego stowarzyszenia, tj. dr W. N. udzielił także pełnomocnictwa adwokat K. P. do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz reprezentowanie Stowarzyszenia przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Natomiast z normy art. 40 ust. 2 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855, ze zm.), nie wynika żeby przedstawiciel reprezentujący, stowarzyszenie zwykłe mógł zaciągać zobowiązania ze skutkiem prawnym dla stowarzyszenia zwykłego. Zaciągać zobowiązania majątkowe mogą członkowie osobiście lub działając przez pełnomocnika na zasadach i w sposób określony w przepisach Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 października 2001 r., I ACa 214/01, OSA 2003, nr 1, poz. 1).

Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że właściwym dokumentem, z którego wynikałaby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego adwokatowi jako fachowemu pełnomocnikowi przez stowarzyszenie zwykłe, jest tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że źródła takiego upoważnienia nie można upatrywać w regulaminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja z [...] marca 2013 r. Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wydana w związku z art. 881 ust. 7 pkt 2 i ust. 11 powoływanej wcześniej ustawy Prawo wodne oraz art. 100 i art. 101 ust. 1 wskazywanej wyżej ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nakazującą Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w [...], Zarządowi Z. w S., usunięcie (wycinka wraz z karczowaniem) przerostów wiklinowych na określonym w niej obszarze.

W sprawie 10 lipca 2014 r. wydany został wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z sygn. akt II OSK 311/14, wiążący na mocy art. 190 p.p.s.a. Prawomocny wyrok NSA wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby – art. 170 p.p.s.a. W doktrynie i judykaturze zwraca się uwagę, iż swoistość mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, iż także inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale też i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są związane treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie tego w wydanych przez nie rozstrzygnięciach (zob. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 240-241, a także przywołany tam wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98).

Istotne jest zatem, że w powoływanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że w przedmiotowej sprawie konieczne jest jednoznaczne zweryfikowanie przez Sąd, w oparciu o przedłożone dokumenty, które osoby fizyczne są członkami stowarzyszenia, uprawnionymi do złożenia skargi. W wykonaniu zarządzenia z 24 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał przedstawiciela T. – W. N. do uzupełnienia braku formalnego skargi z dnia 2 maja 2013 r. na decyzję z [...] marca 2013 r. poprzez nadesłanie listy wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz pełnomocnictw udzielonych Wiesławowi Nowickiemu przez każdego z członków stowarzyszenia, obejmujących swym zakresem umocowanie do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w szczególności zaś umocowanie do wniesienia skargi na decyzję z [...] marca 2013 r. Ponadto w wykonaniu tego zarządzenia WSA w Warszawie zwrócił się o nadesłanie listy wszystkich członków stowarzyszenia T. oraz o podpisanie przez każdego z członków stowarzyszenia skargi na decyzję z [...] marca 2013 r. Żądane dokumenty zostały przesłane przy piśmie z 20 listopada 2014 r., w tym skarga z 2 maja 2013 r. na decyzję z [...] marca 2013 r., podpisana przez wszystkich członków T., zgodnie z treścią zaświadczenia z 11 sierpnia 2014 r. wydanego przez Prezydenta W.

Uzupełnienie tych braków oznaczało usunięcie dostrzeżonej przez Naczelny Sąd Administracyjny przeszkody do merytorycznego załatwienia sprawy.

Dokonując kontroli zgodności ww. decyzji z przepisami prawa, Sąd uznał za zasadne uchylenie obu decyzji z uwagi na pozbawienie możliwości czynnego udziału w postępowaniu stron skarżących.

Wskazać bowiem należy, iż zaskarżone decyzje wydane zostały w oparciu o art. 88 I ust. 7 pkt 2 i ust. 11 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2012 r., poz. 145, z późn. zm.), oraz przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, ze zm.).

Zgodnie z art. 88I ust. 7 pkt 2 na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, w celu zapewnienia właściwych warunków przepływu wód powodziowych, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może, w drodze decyzji:

1) wskazać sposób uprawy i zagospodarowania gruntów oraz rodzaje upraw wynikające z wymagań ochrony przed powodzią;

2) nakazać usunięcie drzew lub krzewów.

Dodatkowo zgodnie z ust. 11 tegoż przepisu decyzja wymaga uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.

Wprawdzie zgodnie z art. 88 i ust. 10 stroną postępowania o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 7, jest właściciel wody i posiadacz nieruchomości, której dotyczy ta decyzja, jednak mając na uwadze, iż przepis ten nie wskazuje, iż w tej kwestii nie stosuje się przepisów k.p.a w zakresie udziału organizacji społecznych, w ocenie Sądu w uzasadnionych przypadkach istnieje możliwość dopuszczenia ich do udziału w postępowaniu. Jak wynika zaś z akt sprawy w toku niniejszego postępowania, postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r., Dyrektor RZGW w [...] nałożył na wnioskodawcę-Zarząd Z. obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z [...] września 2012 r., znak: [...] nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 [...] dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na wycince wraz z karczowaniem odrostów i krzewów wiklinowych na terenie miasta S. i gm. S., uwzględniając możliwość znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowych prac na siedliska przyrodnicze, będące przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 [...].

Zasady udziału społeczeństwa w tym organizacji ekologicznych w tym postępowaniu określone zostały w Dziale III ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

W świetle art. 44 ust. 1 tego aktu organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w sytuacji gdy mamy do czynienia, tak jak w rozpoznawanej sprawie, z postępowaniem, wymagającym udziału społeczeństwa uznać należy, iż w przypadku organizacji ekologicznych uczestniczących w postępowaniu administracyjnym w sprawach z zakresu ochrony środowiska ustawodawca odstąpił od obowiązku zgłaszania przez te podmioty uwag lub wniosków (dotychczas wymaganych na podstawie art. 33 ust. 1 prawa ochrony środowiska), a także - pośrednio - od obowiązku zgłaszania udziału w terminie 21 dni (pośrednio wynikającego w poprzednim stanie prawnym z zestawienia postanowień art. 33 ust. 1a i art. 32 ust. 1 pkt 1 prawa ochrony środowiska), należy przyjąć, że w obecnej chwili wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ odwoławczy, który uznał, iż uwagi i wnioski skarżących zostały zgłoszone po 21 dniowym terminie o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, zgłoszenie udziału organizacji ekologicznej może mieć miejsce na każdym etapie postępowania administracyjnego i nie musi się ono wiązać ze szczególną aktywnością tego podmiotu w prowadzonym postępowaniu. Takie stanowisko nawiązuje również do zagadnienia zakresu udziału społeczeństwa w sprawach dotyczących ochrony środowiska - udział ten nie ma granic czasowych, a zinstytucjonalizowanym przedstawicielem społeczeństwa mogą być właśnie organizacje ekologiczne.

Dopuszczenie organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu nie wymaga wydawania postanowienia, bowiem w art. 44 ust. 4 ustawy forma postanowienia została zastrzeżona wyłącznie dla orzeczeń negatywnych.

Nie można również zgodzić się z poglądem, że skoro ustawa o informacji o środowisku nie przewiduje specjalnych wymogów dopuszczenia do postępowania w charakterze strony, to powinny mieć zastosowanie przepisy k.p.a., które wymagają wykazania interesu prawnego w rozstrzygnięciu. Takiego wymogu nie przewidują bowiem przepisy ustawy o informacji o środowisku, a w szczególności art. 44 ust. 1 tej ustawy, gdzie w sposób kompletny zostały wskazane warunki udziału danej organizacji na prawach strony w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Także wykazanie, czy udział skarżącego stowarzyszenia w postępowaniu będzie miał na celu ochronę środowiska, oznacza próbę przeniesienia do niniejszego postępowania kryteriów udziału w postępowaniu organizacji społecznej, które przewiduje nie mający w sprawie zastosowania art. 31 § 1 k.p.a. Bez znaczenia jest również okoliczność, czy aspirujące do udziału w postępowaniu stowarzyszenie udowodniło swoją dotychczasową działalność na rzecz ochrony przyrody. Takiego wymogu bowiem również nie ma w art. 44 ust. 1 ustawy o informacji o środowisku, skoro wystarczy powołanie się na cele statutowe (por. WSA w Kielcach w wyroku z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 920/13, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż analiza akt sprawy wskazuje, że w toku toczącego się przed organem I instancji postepowania obie skarżące organizacje, jeszcze przed wydaniem decyzji, wystąpiły z wnioskiem o dopuszczenie ich do udziału w sprawie - O. pismem z 17 października 2012 r., potwierdzonym pismem z 19 listopada 2012 r., a T. pismem z dnia 21 listopada 2012 r. (data wpływu do organu 27 listopada 2012 r.). Wprawdzie zredagowane one zostały w taki sposób, iż zatytułowano je jako "zgłoszenie zamiaru", niemniej jednak w ocenie Sądu, analiza ich treści nie pozostawia wątpliwości, iż obie organizacje zgłosiły nie tylko chęć uczestniczenia w tym postępowaniu, ale również wniosły szereg uwag do raportu oddziaływania oraz samego postępowania.

Pomimo tego, organ I instancji nie uwzględnił tych wniosków. Powyższe przyczyniło się zaś do tego, że nie tylko organ I instancji, ale także uzgadniający projekt decyzji organu I instancji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, który nie został zapoznany ze stanowiskiem organizacji, nie odniósł się do niego. Powyższe - w ocenie Sądu - narusza nie tylko interes stron, poprzez uniemożliwienie im czynnego udziału (art. 10 § 1 k.p.a) w toku postępowania, ale również zasadę pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a) oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a, w stopniu mogącym w ocenie Sądu mieć istotne znaczenia dla rozpoznania sprawy.

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1011/13.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a uchylił obie zaskarżone decyzje. Jednocześnie na podstawie art. 152 i 200 tej ustawy Sąd rozstrzygnął w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i zwrotu kosztów postępowania sądowego.