Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 115/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 529/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. [...] na uchwałę Rady Miasta Sopot z dnia 27 stycznia 2006 r. nr XXXIV/565/2006 w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy dotyczącej spraw majątkowych gminy postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 30 września 2011 r. F. [...] złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Fundacja działa w interesie publicznym, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie otrzymuje dotacji od organów administracji, gdyż występuje przeciwko łamaniu prawa przez te organy. Według oświadczenia Fundacja w ostatnim roku obrotowym uzyskała zysk w wysokości 412,99 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w tymże wniosku oświadczenia skarżącej okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 5 października 2011 roku wezwano prezesa Fundacji do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez dostarczenie konkretnych dokumentów i złożenie stosownych oświadczeń.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała statut Fundacji, z którego wynika, iż działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach. Fundacja została założona przez B. J. w dniu [...] kwietnia 2004 r. Z przedłożonego statutu wynika, iż Fundacja podejmuje działania na rzecz obywateli, kultury i środowiska. Majątek Fundacji stanowią: fundusz założycielski w kwocie 10 tys. zł, składniki majątkowe wniesione przez założycielkę Fundacji B. J. w formie dokumentalnego archiwum autorskich zbiorów filmowych na nośnikach telewizyjnych obejmującego 820 pozycji o łącznej przybliżonej wartości jeden milion dwieście tysięcy złotych, sprzęt telewizyjny o wartości 10 tys. zł do obsługi archiwum i edukacji. Dochodami fundacji będą: dotacje, darowizny, spadki, zapisy i nawiązki, świadczenia od sponsorów, dochody z prowadzonej działalności na cele statutowe, dochody z majątku fundacji, dochody ze zbiórek i imprez publicznych, dywidendy i zyski z akcji i udziałów, subwencje. Statut zezwala na prowadzenie przez Fundacje działalności w rozmaitych dziedzinach. Przedstawiono także umowę użyczenia pomiędzy B. J., właścicielką nieruchomości przy ul. A. [...] w Sopocie a nią samą - działającą w imieniu Fundacji, nieruchomości przy ul. A. [...] w Sopocie o pow. całkowitej 600 m². Z umowy tej wynika, że koszty bieżącego utrzymania nieruchomości ponosi Fundacja. Z zaświadczenia Banku Ochrony Środowiska S.A. wynika, że Fundacja posiada dwa rachunki bankowe – jeden podstawowy i drugi – pomocniczy. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż w dyspozycji Fundacji pozostają niskie środki rzędu kilkudziesięciu złotych. Założycielka a jednocześnie prezes Fundacji oświadczyła, iż koszty administracyjne i koszty działalności statutowej ponosi sama, finansując je z własnej emerytury. Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej i dochodów nie osiąga. Z informacji dodatkowej do rocznego sprawozdania finansowego za 2010 rok wynika, że suma aktywów za 2010 rok wynosi 1 246 174,79 zł i tyle samo wynosi suma pasywów. Koszty stanowią rząd wielkości 9 587,02 zł, zaś przychody – 10 000 zł. Wynik finansowy za rok 2010 wynosi 412,99 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 529/11 po rozpoznaniu wniosku F. [...] o przyznanie prawa pomocy, odmówił przyznania prawa pomocy.

Sąd stwierdził, że z oświadczeń strony oraz przedłożonych przez nią dokumentów źródłowych wynika, że z powodu braku jakichkolwiek przychodów Fundacja nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mimo tak przedstawionej sytuacji materialnej w sprawie - od 2004 r., tj. od daty założenia Fundacji przez jej obecną prezes, Fundacja ta funkcjonuje, nie wynika, aby posiadała jakiekolwiek zaległości. Zgodnie zaś z przedłożoną umową, Fundacja utrzymuje 600 m² powierzchni w nieruchomości przy ul. Abrahama 10 w Sopocie. Fundacja nieprzerwanie prowadzi bieżącą działalność opisaną w statucie. Jak wynika z oświadczenia prezesa Fundacji, środki na prowadzenie bieżącej działalności przez tą osobę prawną w całości pochodzą ze środków prywatnych jej prezesa, który nadto z tego samego źródła finansuje wszelkie koszty działania Fundacji. Fundacja ta, pomimo zastrzeżenia w statucie o możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, takiej działalności nie prowadzi. Z postanowień statutu dotyczących majątku i dochodów Fundacji wynika, że jej majątek stanowi fundusz założycielski w kwocie 10 000 zł. Składniki majątkowe zaś to dokumentalne archiwum autorskich zbiorów filmowych na nośnikach telewizyjnych, obejmujące 820 pozycji o przybliżonej wartości 1 200 000 zł oraz sprzęt telewizyjny o wartości 10 000 zł. Pomimo tego, wynik Fundacji za cały 2010 r. wyniósł 412,99 zł. Relacja zatem celów Fundacji, założonych w jej statucie w § 7 (m. in. działania na rzecz obywateli, kultury i środowiska) i wskazanie działań, za pomocą których te cele Fundacja osiąga (opisanych w § 8 statutu, m. in. tworzenie nowych instytucji kultury, utworzenie domu plenerowego dialogu kultur, utworzenie funduszu społecznej ochrony zabytków, przyrody i krajobrazu, występowanie przed urzędami i sądami) pozostaje w oczywistej i rażącej dysproporcji ze środkami, które Fundacja na osiągnięcie tych celów zapewnia i działań, które faktycznie w tym zakresie podejmuje. W ocenie Sądu, wyczerpanie środków finansowych i majątku fundacji, czy też ich zmniejszenie uniemożliwiające w sposób ciągły i trwały realizację założonych celów powoduje jej likwidację (art. 15 ustawy o fundacjach). To z kolei prowadzi do wniosku, że brak środków na realizację celów fundacji winien skutkować jej likwidacją, a nie kontynuacją działalności w oparciu o środki publiczne (pochodzące z udzielonego prawa pomocy). Z art. 2 ust. 3 ustawy o fundacjach wynika, że w akcie fundacyjnym należy zabezpieczyć majątek potrzebny do realizacji celów fundacji. Musi zatem istnieć proporcja między celami fundacji i działaniami służącymi do ich osiągnięcia a majątkiem danym dla realizacji tych celów. Majątek fundacji pełni bowiem funkcję zabezpieczającą osiągnięcie jej celów i powinien być wykorzystywany w taki sposób, aby cele te przynajmniej potencjalnie – mogły zostać osiągnięte. Zatem, jeśli – tak jak w analizowanym stanie faktycznym – Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej – powinna tak korzystnie obracać wniesionym majątkiem, aby przynosił on dochody na realizację założonych celów. Tymczasem, z oświadczeń prezesa Fundacji wynika, że majątek do niej wniesiony nie jest wykorzystywany w sposób generujący jakiekolwiek dochody, a jej bieżąca działalność pokrywana jest z darowizn jej prezesa, który jednak nie zamierza finansować jakichkolwiek kosztów ponad niezbędne i bieżące koszty funkcjonowania Fundacji. Z natury rzeczy zatem, w kosztach tych nie mieszczą się środki na utworzenie nowych instytucji kultury, utworzenie domu plenerowego dialogu kultur, utworzenie funduszu społecznej ochrony zabytków, przyrody i krajobrazu, czy występowanie przed urzędami i sądami. Z powyższego wynika więc, że majątek Fundacji zgodnie z założeniami ustawy o fundacjach powinien być przeznaczony na realizację konkretnych i realnych statutowych celów fundacji. Pokrywanie tych kosztów ze środków publicznych, przyznanych w formie prawa pomocy pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z zasadą finansowania działalności fundacji, wyrażoną w art. 3 ustawy o fundacjach, zwłaszcza w sytuacji, gdy fundacja ta pokrywa inne koszty swojej działalności w sposób regularny. W ocenie sądu, oczekiwanie, by jeden z celów działania Fundacji – występowanie przed urzędami i sądami – finansowany był ze środków Skarbu Państwa zamiast środków Fundacji, stanowiłoby rażące naruszenie przepisów o finansowaniu fundacji w związku z przepisami dotyczącymi tzw. prawa ubogich. Należy przy tym też wskazać, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie takim podmiotom, które spełniają ustawowe przesłanki, warunkujące jego przyznanie (art. 246 § 2 pkt 1 lub 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Faktu braku środków finansowych na koncie bankowym nie można bowiem utożsamiać z brakiem majątku, w odniesieniu zaś do Fundacji, obowiązkiem sądu jest analiza kondycji tegoż podmiotu przez pryzmat ustawy o fundacjach, a przede wszystkim – zasady finansowania fundacji z jej środków proporcjonalnych do założonych celów.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku F. [...] o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 529/11, na podstawie art. 246 §2 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Zażalenie na ww. postanowienie wniosła F. [...] z siedzibą w Sopocie, zaskarżając postanowienie w całości. Fundacja wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy. W zażaleniu nie wskazano przepisu, którego naruszenie zarzucałaby strona. W uzasadnieniu zażalenia wywodzi się o kwestii legalności zaskarżonej w sprawie uchwały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 §2 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) "Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania".

Sąd I instancji w pełni prawidłowo zastosował normę wynikającą z powyższego przepisu. Z analizy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy wynika jednoznacznie, że przedmiotem tego wniosku było żądanie udzielenia pomocy prawnej w zakresie całkowitym przez przyznanie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie analizy złożonych przez stronę oświadczeń sąd zasadnie uznał, że fundacja ma środki na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd prawidłowo wskazał, że jeśli fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, to powinna tak korzystnie obracać wniesionym majątkiem, aby przynosił on dochody na realizację założonych celów.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zażalenie.