Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1208/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi: M. P. i D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 rok oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

1. Przedmiot skargi.

Pismem z dnia 25 października 2017 r. skarżący M. P. oraz D. P. (dalej: Skarżący, Strony) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako: organ odwoławczy) z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy N. (dalej jako: organ podatkowy I instancji) z dnia [...] ustalającą Skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości na 2016 r.

2. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1. W dniu 11 lutego 2016 r. Wójt Gminy N. wydał decyzję ustalającą Skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości na 2016 r. W decyzji organ podatkowy I instancji wskazał, że podatkiem od nieruchomości opodatkowana została część nieruchomości o powierzchni 15.698 m2 a pozostała o powierzchni 1.148 m2 część objęta została podatkiem rolnym.

2. Skarżący wnieśli odwołanie od ww. decyzji wskazując w uzasadnieniu, że z decyzji nie wynika jakiej nieruchomości dotyczy. Ponadto, Skarżący podnieśli, że Gmina obciąża ich podatkiem od nieruchomości sklasyfikowanej jako teren kolejowy pomimo tego, że już w momencie zakupu przez nich nieruchomości nie było na niej torowiska kolejowego ani żadnej infrastruktury kolejowej. Skarżący poinformowali, że w dniu 21 października 2003 r. złożyli do Starostwa Powiatowego w K. wniosek o doprowadzenie do zgodności stanu faktycznego ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów w celu odpowiedniego oznaczenia użytku gruntowego i klasy gleby, lecz dotychczas nie dokonano takich zmian.

2.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w W. decyzją z [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy brakuje wypisu z ewidencji gruntów i budynków, albowiem dołączono do akt jedynie wydruk Informacji z rejestru gruntów, który stanowi dokument "tylko do użytku wewnętrznego", co więcej z jego treści nie wynika kto go sporządził i włączył do akt. Ponadto, w aktach sprawy zdaniem organu odwoławczego zabrakło deklaracji Skarżących w postaci informacji na podatek od nieruchomości, z akt sprawy nie wynika bowiem w ogóle, czy Strony informację taką złożyły, czy też przedłożono taką informację jedynie na podatek rolny. W ocenie organu odwoławczego, w oparciu o akta sprawy nie można ustalić powierzchni gruntów, a więc podstawy opodatkowania, ponieważ informacje przedłożone przez Strony są rozbieżne z wydrukiem informacji z rejestru gruntów. Organ nie wskazał w decyzji przedmiotu opodatkowania, brakuje oznaczenia geodezyjnego nieruchomości w postaci numeru działki, klasyfikacji gruntu i miejsca ich położenia. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja nie zawiera właściwej podstawy prawnej, a uzasadnienie faktyczne jest niewystarczające.

2.4. Organ I instancji realizując zalecenia organu odwoławczego co do ponownego rozpoznania sprawy wezwał Strony do przedłożenia aktualnej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych w zakresie działki nr [...], której część o powierzchni 15.698 m2 sklasyfikowana jest jako Tk oraz informacji o gruntach IR-1 w związku z posiadanymi gruntami. W odpowiedzi Skarżący przedłużyli tę samą deklarację z 2003 r. wskutek czego organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji określającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. w związku z niezłożeniem aktualnej informacji o nieruchomościach.

W piśmie z dnia 20 marca 2017 r. D. P. poinformował organ podatkowy I instancji, że Starostwo Powiatowe w K. Oddział Zamiejscowy w N. zignorowało jego wniosek z 21 października 2003 r. o zmianę konturu kwalifikacyjnego, który ponownie złożył w dniu 9 marca 2016 r. i do tej pory nie został rozpoznany.

2.5. Decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił Stronom łączne zobowiązanie pieniężne na 2016 r. w kwocie 7.440 zł. Od ww. decyzji Strony wniosły odwołanie. W uzasadnieniu oprócz powtórzenia argumentacji podnoszonej w odwołaniu od poprzednio wydanej decyzji, Skarżący podkreślili, że grunty oznaczone jako tereny kolejowe nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej kolejowej ze względów technicznych, powinny więc podlegać opodatkowaniu jak grunty pozostałe. Decyzją z [...] SKO w W. nie znajdując podstaw prawnych do uwzględnienia żądania Stron utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

3. Postępowanie sądowoadministracyjne.

1. Od ww. decyzji organu odwoławczego Skarżący wnieśli skargę do tutejszego Sądu, żądając uchylenia decyzji organów podatkowych obu instancji, zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) oraz zasądzenia od organu odwoławczego kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania: art. 194 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej jako: O.p.) w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania okoliczności wskazywanych przez Skarżących, a stanowiących podstawę ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego M. i D. P., co w konsekwencji skutkowało niezasadnym przyjęciem, iż dane ujęte w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki gruntu nr [...] są prawidłowe, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Wójta Gminy N., wydanej w oparciu o wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

4.1. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie, w tym - stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) - bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a nie mającego zastosowania w sprawie (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza prawa.

4.2. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia dopuszczalności oraz zasadności odstąpienia przez organy podatkowe od zapisów ewidencji gruntów i budynków w zakresie części nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarżących oznaczonej jako tereny kolejowe (Tk), opodatkowanej podatkiem od nieruchomości. Skarżący argumentują bowiem, że sporna część działki nr [...] położnej w miejscowości D. o powierzchni 1,5698 ha powinna być sklasyfikowana zgodnie ze stanem faktycznym jako pastwisko trwałe i tym samym podlegać opodatkowaniu podatkiem rolnym.

4.3. Rozpoczynając rozważania należy na wstępie podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie zaś z ust. 2 przywołanego przepisu opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 21 § 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm., dalej: u.p.g.k.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

4.4. Bezspornym w sprawie pozostaje fakt, że kwestionowana część działki nr [...] zaklasyfikowana jest w ewidencji gruntów i budynków jako tereny kolejowe (Tk). Skarżący podnoszą jednakże, że na nieruchomości tej nie znajduje się żadna infrastruktura kolejowa, bowiem ta została rozebrana przez poprzedniego właściciela, a grunt obecnie wykorzystywany jest faktycznie jako droga krajobrazowa i ścieżka rowerowa przez okolicznych mieszkańców. Skarżący wyrazili w skardze zamiar utrzymywania przeznaczenia spornego gruntu jako ścieżki turystycznej oraz pastwisk trwałych, co ich zdaniem uzasadnia opodatkowanie gruntu podatkiem rolnym.

Skarżący w piśmie kierowanym do organu podatkowego pierwszej instancji podnieśli, że już w 2003 r. wystąpili do Starostwa Powiatowego w K. Oddziału Zamiejscowego w N. o zmianę konturu kwalifikacyjnego spornego gruntu. Twierdzenie Skarżących nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy, w których znajduje się jedynie dołączony do odwołania od decyzji organu I instancji z [...] - wniosek o zmianę w rejestrze gruntów z 21 października 2003 r., jednakże nie widnieją na nim żadne pieczęcie, które wskazywałyby na jego złożenie przez Skarżących. Co więcej, 9 marca 2016 r. Skarżący mieli ponowić wniosek, który również pozostał nierozpoznany.

4.5. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu Skarżący zawarli wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadmnistracyjnego w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w uzasadnieniu którego wskazali, że zamierzają niezwłocznie zainicjować we właściwym trybie stosowne postępowanie zmierzające do skorygowania danych w ewidencji gruntów i budynków.

Ustosunkowując się do wniosku, Sąd pragnie zauważyć, że nawet ewentualna zmiana zapisów w ewidencji nie będzie miała wpływu na wymiar zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r., bowiem organy podatkowe związane są stanem zapisów w ewidencji z dnia wydania decyzji. W konsekwencji przyjąć należy, że wynik ewentualnego postępowania w przedmiocie zatwierdzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie miałby charakteru prejudycjalnego w rozpoznawanej sprawie. Treść rozstrzygnięcia wydanego przez właściwy organ administracyjny nie miałaby bezpośredniego wpływu na wynik postępowania toczącego się przez Sądem. Przypomnieć należy, że w stosunku do ewidencji gruntów i budynków nie ma zastosowania zasada wpisu danych z datą wsteczną, tak jak ma to miejsce w przypadku zapisów w księgach wieczystych – z datą złożenia wniosku. Nie ma zatem możliwości "historycznego" korygowania danych ujawnionych w tej ewidencji, a ewentualne zmiany pozostaną bez wpływu na wynik niniejszego postępowania, gdyż zmiany w ewidencji nie będą odnosiły się do stanów faktycznych już zaistniałych, lecz przyszłych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2632/2010 wszystkie przytaczane w tam orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie stwierdził NSA w wyroku z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 860/16, w którym podkreślił, że organ podatkowy - przy wymiarze podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o klasyfikacji gruntów i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Aby podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany podmiot powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty, powołując się na to, że wpis w ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Dopóki dane nie zostaną zmienione w ewidencji, organy podatkowe mają obowiązek wyliczenia podatku na ich podstawie i co do zasady nie są władne do kwestionowania, czy też korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków.

W konsekwencji, w ocenie tutejszego Sądu, brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego zgodnie z wnioskiem Skarżących.

4.6. Przechodząc do charakteru zapisów ewidencji gruntów i budynków jako dokumentu urzędowego i dowodu w postępowaniu podatkowym wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd wedle, którego organy podatkowe są bezwzględnie związane ewidencją gruntów i budynków. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 718/16 wskazał, że dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. W wyroku z dnia 16 maja 2018 r. WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 144/18 stwierdził, że związanie organu podatkowego danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że organy podatkowe ani nie mogą pominąć danych z ewidencji w toku postępowania podatkowego, ani nie są uprawnione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w ewidencji oraz do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie powierzchni gruntu lub jego przeznaczenia.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków stanowią dokument urzędowy w znaczeniu określonym w art. 194 § 1 O.p., zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, to zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Przyjęcie innego zapatrywania godziłoby w pewność obrotu prawnego, deprecjonując rangę dokumentu urzędowego, a tym samym - pełnioną przezeń funkcję. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione jako uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji w przepisach ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ani wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.). Podkreślić należy, iż w myśl § 49 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe - w przypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego. Zatem jedynie starostowie upoważnieni są do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

4.7. Skarżący zarzucają w skardze naruszenie art. 194 § 3 O.p., wedle którego przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach. Sąd pragnie zauważyć, że Skarżący błędnie przywołali w skardze naruszenie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), albowiem organy podatkowe prowadzą postępowanie podatkowe, również w zakresie postępowania dowodowego, w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej. Niemniej jednak, zauważyć należy, że odstępstwo od uwzględniania w postępowaniu podatkowym zapisów ewidencji jest wyjątkiem od zasady, a przypadki uzasadniające taką praktykę odczytać można w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego.

Po pierwsze zaznaczyć należy, że obalenie domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą wypisu z ewidencji gruntów i budynków nie może nastąpić w drodze oględzin nieruchomości przeprowadzonych w ramach postępowania podatkowego. Podatnik chcąc zmienić charakter prawny budynku lub gruntu, powinien uczynić to w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez właściwy organ administracji (zob. wyrok WSA w Krakowie z 20 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 24/17). Jednakże jak już to zostało wyżej zasygnalizowane, zmiana taka wiążąca będzie dla organów podatkowych jedynie na przyszłość.

Na kanwie orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyprowadzić można wniosek, iż dopuszczalne jest ponadto obalenie domniemania zgodności z prawdą zapisów ewidencji gruntów i budynków, ale tylko wówczas, gdy na podstawie art. 194 § 3 O.p., organy podatkowe dojdą do wniosku, że dane z nich wynikające są zdezaktualizowane a dokumenty, które są obligatoryjną podstawą wpisu do ewidencji gruntów zostały pominięte, pozostają sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, bądź też gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (zob. wyrok NSA z 4 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 897/17).

W realiach rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że organy podatkowe uwzględniły w sprawie zapisy w księdze wieczystej nr [...], z której wynika, że w dniu 19 listopada 2007 r. dokonano na wniosek wpisu: sposób korzystania z działki – nieruchomość niezabudowana, pastwiska trwałe, tereny kolejowe. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nie zachodzą żadne okoliczności, które legitymowałyby organy podatkowe do odstąpienia w przedmiotowej sprawie od uwzględniania zapisów ewidencji gruntów i budynków (art. 21 u.p.g.k.), tym samym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 194 § 3 O.p.

4.8. Dodać należy jedynie, że Skarżący nie wykazali się inicjatywą dowodową w zakresie dowiedzenia w trybie art. 194 § 3 O.p., że mimo istnienia rzeczywistych przesłanek do zmiany klasyfikacji gruntu w ewidencji, tak by doprowadzić klasyfikację do stanu zgodnego z rzeczywistym - organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany. Skarżący powołują się na złożenie już w 2003 r. wniosku o dokonanie stosownych zmian ewidencyjnych, lecz nie wykazały, że taki wniosek, w jakimkolwiek terminie został skutecznie złożony (na załączonej do akt kopii wniosku brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia jego złożenia do organu). Gdyby Skarżący wykazali, że rzeczywiście wniosek o zmianę zapisów w ewidencji został kilka lat wcześniej złożony i jest uzasadniony, to organy byłyby obowiązane na podstawie art. 122 O.p. taką okoliczność zweryfikować (zob. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2632/2010). Twierdzenia Skarżących są jednak w tym zakresie gołosłowne, stąd z zaniechania dochodzenia swoich praw przed właściwymi organami, nie mogą Skarżący czynić zarzutów organom podatkowym.

5. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę w całości.