Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1038/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 33 , art 34
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

l Sygn. akt II SA/Kr 1038/21 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. D. - na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem nr [...] z 7 maja 2021 r. znak: [...], po rozpatrzeniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego wiaty z elementów stalowych z wbudowaną w niej kotłownią oraz dobudowanego do wiaty blaszaka; Wymiary wiaty 17.85 m x 8.20 m, wymiary blaszaka z zadaszeniem 4,20 m x 8,20 m, wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, częściowo w 15 metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego na działce nr [...] w Z. U. - odmówił uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji wskazał art. 34 § 4, art. 17 § 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.); dalej "u.p.e.a." oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej: "P.b.".

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że prowadzi postępowanie egzekucyjne w sprawie rozbiórki ww. obiektu budowlanego.

Ww. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte tytułem wykonawczym z 29 stycznia 2021 r. znak [...] Powyższy obowiązek rozbiórki wynika z ostatecznej decyzji PINB z 27 listopada 2015 r. znak [...]

W dniu 15 stycznia 2021 r. do organu wpłynęło pismo A. D. reprezentowanego przez pełnomocnika – adwokata, zawierające zarzuty do ww. tytułu wykonawczego.

W piśmie tym A.. D. wskazał, że zobowiązał się do wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego w terminie do końca maja bieżącego roku. Z uwagi na wystąpienie w kraju sytuacji epidemiologicznej, a co za tym idzie obniżenie dochodów oraz ograniczenie w dostępie do usług fachowców zajmujących się rozbiórkami, zachowanie tego terminu było niemożliwe.

W ocenie organu nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie wnioskodawca powołał się na art. 33 pkt § 2 pkt 6a u.p.e.a.: "Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest odroczenie terminu wykonania obowiązku".

PINB zbadał, czy zarzuty wniesione zostały z zachowaniem terminu, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy z 29 stycznia 2021 r. znak [...] został odebrany przez zobowiązanego 2 lutego 2021 r. Natomiast zarzuty zostały nadane w urzędzie pocztowym 9 lutego 2021 r. z zachowaniem terminu.

Pomimo niedokładnego przytoczenia w ww. piśmie podstawy prawnej zarzutów organ stwierdził, że zobowiązany podważa prawidłowość wszczęcia wobec niego egzekucji poprzez powołanie się na art. 33 § 2 pkt. 6 lit. a u.p.e.a.

Co prawda w piśmie z 9 lutego 2021 r. zobowiązany zobowiązał się do wykonania w terminie do końca kwietnia 2021 r. obowiązku polegającego na rozbiórce obiektu budowlanego, niemniej jednak obowiązek w dalszym ciągu nie został wykonany, co stanowi podstawę do kontynuowania egzekucji administracyjnej, a w dalszym etapie będzie skutkowało nałożeniem grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku.

Organ przywołał treść art. 33 § 1 u.p.e.a. Stwierdził, że wskazana w art. 33 u.p.e.a. podstawa zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej tj. odroczenie terminu wykonania obowiązku, związana jest z kwestią "wymagalności obowiązku". Wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany pomimo, iż powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, uchyla się od niej powołując się na warunki atmosferyczne, czy panującą w kraju pandemię, to właściwy organ jakim jest PINB ma wobec takiej postawy zobowiązanego żądanie przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności (Cezary Kulesza, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX 2015, opubl. LEX nr 426687).

Organ I instancji wskazał, że obowiązek dokonania rozbiórki wynika z ostatecznej decyzji PINB w B. z 27 listopada 2015 r. znak [...]

PINB będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym rozpatrując meritum sprawy oraz zarzut zgłoszony przez zobowiązanego uznał, że w przedmiotowej sprawie zarzut odroczenia obowiązku wykonania rozbiórki obiektu budowlanego stanowiącego własność zobowiązanego nie może zostać pozytywnie rozpatrzony. Wymagalność obowiązku oznacza taką cechę obowiązku administracyjnego, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania tego obowiązku, a w przypadku odmowy jego wykonania, wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. 5 str. 165-166).

Podstawę oceny wymagalności obowiązku przewidują przepisy K.p.a. lub innych ustaw, określających szczególne warunki wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z uregulowań K.p.a. wynika, że obowiązek przewidziany w decyzjach staje się wymagalny, gdy decyzja, którą został nałożony obowiązek, stanie się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania bądź gdy decyzja, którą został nałożony, nie jest ostateczna, ale nadano rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa.

Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że nałożony obowiązek należałoby odroczyć, ze względu na sytuacje epidemiologiczną, która trwa obecnie na terenie Rzeczypospolitej, co z kolei sprawia, że nie można uznać trafności zarzutów z art. 33 u.p.e.a.

W ocenie PINB obecna sytuacja na terenie kraju umożliwia sprawne dokonanie rozbiórki obiektu, a co za tym idzie możliwym jest wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 29 stycznia 2021 r. znak [...] Organ obserwując "ruch budowlany" nie zauważył różnicy w ilości oddanych do użytkowania budynków w stosunku do lat ubiegłych.

Po przeanalizowaniu treści pisma A.. D. PINB stwierdził, że zgłoszone zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Faktem jest, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania zlokalizowany na działce nr [...] w Z. U. powstał w wyniku samowoli budowlanej, jak również zlokalizowany jest częściowo w 15 metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego, co powoduje, że istnienie obiektu stanowi zagrożenie bezpieczeństwa i nie ma możliwości odroczenia terminu wykonania obowiązku. Obiekt należy rozebrać niezwłocznie.

A. D., reprezentowany przez adwokata, wniósł na ww. postanowienie zażalenie, zarzucając naruszenie:

- art. 33 pkt 2 u.p.e.a., poprzez brak zgody Inspektora Nadzoru Budowlanego na odroczenie terminu wykonania obowiązku, tj. przez brak przedłużenia terminu do rozbiórki obiektu budowlanego, mając na uwadze nadzwyczajną sytuację w kraju spowodowaną epidemią koronawirusa;

- art. 33 pkt 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci niezwłocznego dokonania rozbiórki przedmiotowego obiektu.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem nr [...] z 8 lipca 2021 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej "K.p.a.", w związku z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 u.p.e.a., uchylił postanowienie I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej rozpatrzenia zarzutów, tj. art. 34 § 4 u.p.e.a. i orzekł w tym zakresie, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., zaś w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie I instancji w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że decyzją z 27 listopada 2015 r., znak: [...], PINB w B. nakazał A.. D., zam. [...] rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r., znak: [...] Skarga na decyzję MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r., znak: [...], została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 września 2016 r., sygn. II SA/Kr 713/16.

W dniu 17 lutego 2020 r. pracownicy powiatowego inspektoratu przeprowadzili kontrolę na działce nr [...] w Z. U. i stwierdzili, że obowiązek nakazany w decyzji PINB z 27 listopada 2015 r. nie został wykonany.

Upomnieniem z 18 lutego 2020 r., znak: [...], PINB w B. wezwał A.. D. do wykonania ciążącego na nim obowiązku rozbiórki z pouczeniem, że niewykonanie obowiązku w zakreślonym w upomnieniu terminie spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 13 marca 2020 r. do powiatowego inspektoratu wpłynęło pismo adwokata skarżącego z 9 marca 2020 r., w którym poinformował w imieniu A.. D., że obowiązek zostanie wykonany do końca maja bieżącego roku.

Kolejna kontrola przeprowadzona 9 lipca 2020 r. wykazała, że obowiązek rozbiórki nadal pozostaje niewykonany (adnotacja urzędowa - karta nr [...] w aktach sprawy znak: [...]). W dniu 10 lipca 2020 r. PINB w B. wystawił wobec A. D. tytuł wykonawczy nr [...], stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a dotyczący obowiązku nakazanego w decyzji z 27 listopada 2015 r. Odpis ww. tytułu wykonawczego wysłany został do adwokata skarżącego. W piśmie z 21 lipca 2020 r. A.. D. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 10 lipca 2020 r.

Postanowieniem z 12 sierpnia 2020 r., znak: [...], PINB w B. odmówił uwzględnienia zarzutów. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie MWINB uchylił je postanowieniem nr [...] z 30 listopada 2020 r., znak: [...] i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji w sprawie zarzutów zgłoszonych przez A.. D..

W dniu 29 stycznia 2021 r. pracownicy powiatowego inspektoratu przeprowadzili kontrolę wykonania obowiązku nakazanego w decyzji PINB z 27 listopada 2015 r., znak: [...] i stwierdzili, że obowiązek pozostaje niewykonany.

W dniu 29 stycznia 2021 r. PINB w B. wystawił wobec A. D. tytuł wykonawczy nr [...], stosowany w egzekucji obowiązków charakterze niepieniężnym, a dotyczący obowiązku wynikającego z ww. decyzji. W piśmie z 9 lutego 2021 r., uzupełnionym pismem z dnia 25 marca 2021 r., A.. D. zgłosił zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Po rozpatrzeniu zarzutu PINB wydał opisane na wstępie postanowienie nr [...] z 7 maja 2021 r.

Dalej MWINB stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a skarżone postanowienie PINB nr [...] z 7 maja 2021 r. wydane zostało prawidłowo.

Organ II instancji przywołał treść art. 33 § 2 i § 4 u.p.e.a. oraz wskazał, że zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia. Korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części, i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty.

W piśmie z 9 lutego 2021 r. skarżący wyjaśnił, że zobowiązał się do wykonania obowiązku rozbiórki do końca maja 2020 r., jednak z uwagi na wystąpienie w kraju sytuacji epidemiologicznej, a co za tym idzie obniżenie dochodów oraz ograniczenie w dostępie do usług fachowców zajmujących się rozbiórkami, zachowanie tego terminu było niemożliwe. Zobowiązany dodał, że z uwagi na powyższe wydanie tytułu wykonawczego w przedmiotowej sprawie było przedwczesne.

Zdaniem MWINB, PINB prawidłowo uznał, iż powołane przez zobowiązanego okoliczności oznaczają, że zgłasza on zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.). Zarzut ten został rozpatrzony przez PINB, który w postanowieniu nr [...] z 7 maja 2021 r., odmówił jego uwzględnienia.

Organ II instancji wskazał, że wymagalność obowiązku oznacza istnienie takiego stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim, skonkretyzowaną powinność, a mimo to zobowiązany uchyla się od jej wykonania, i wobec takiej postawy zobowiązanego właściwe organy mają możność stosowania przymusu administracyjnego. Zatem wymagalność to taka cecha obowiązku administracyjnego, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.

Obowiązek nałożony w drodze aktu indywidualnego organu administracji publicznej (decyzji) staje się wymagalny, gdy akt ten stał się ostateczny i nie zostało wstrzymane jego wykonanie (przy założeniu, że w akcie tym nie określono terminu wykonania obowiązku) albo gdy wydanej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, lub też gdy decyzja jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. W przypadku zaś, gdy w decyzji określony został termin wykonania obowiązku, obowiązek jest wymagalny po upływie tego terminu, chyba że termin ten został odroczony na mocy rozstrzygnięcia właściwego organu.

Decyzja PINB z 27 listopada 2015 r., z której wynika egzekwowany obowiązek, nie określała terminu wykonania obowiązku rozbiórki "obiektu budowlanego wiaty z elementów stalowych z wbudowaną w niej kotłownią oraz dobudowanego do wiaty blaszaka, wymiary wiaty /17,85 m x 8,20 m/ wymiary blaszaka z zadaszeniem/ 4,20 m x 8,20 m/ wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę częściowo w 15 metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego 0 80 na działce nr [...] w Z. U.".

Ww. obowiązek stał się wymagalny w dniu wydania ostatecznej decyzji w sprawie tego obowiązku, czyli decyzji MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r., znak: [...] Z dokumentacji zgromadzonej przez PINB w aktach postępowania egzekucyjnego znak: [...] nie wynika, aby wydane zostało jakieś rozstrzygnięcie, na mocy którego doszłoby do wstrzymania wykonania decyzji PINB z 27 listopada 2015 r., utrzymanej w mocy decyzją MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r., znak: [...] Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna, a jej wykonanie nie zostało wstrzymane. Zatem decyzja ta podlega wykonaniu, a obowiązek z niej wynikający jest wymagalny.

Organ II instancji zaznaczył, że na wymagalność obowiązku nakazanego w decyzji PINB z 27 listopada 2015 r. nie ma wpływu stan epidemii, wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.). Wraz z wprowadzeniem stanu epidemii nie doszło do wstrzymania biegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych ani nie wprowadzono zakazu wszczynania nowych postępowań egzekucyjnych.

MWINB wyjaśnił, że 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 568 ze zm.). Na mocy tej ustawy, do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej "ustawa o COVID-19", dodany został art. 15zzs i art. 15zzr.

Organ II instancji przywołał treść ww. przepisów.

Wskazał, że żaden z wymienionych wyżej przepisów, tj. ani art. 15zzr ani art. 15zzs ustawy o COVID-19, nie stanowił podstawy do wstrzymania postępowań egzekucyjnych i nie wprowadzał zakazu działania organów egzekucyjnych. Oba przywołane wyżej przepisy odnosiły się do terminów, których bieg w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 albo się nie rozpoczyna albo rozpoczęty - ulega zawieszeniu.

Organ II instancji podkreślił dodatkowo, że przepisy te przestały obowiązywać. Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) zmieniła ustawę o COVID-19, poprzez m.in. uchylenie art. 15zzr i art. 15zzs (art. 46 pkt 20).

Zatem w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z 29 stycznia 2021r. ww. przepisy już nie obowiązywały. W tym dniu nie istniała też żadna inna regulacja, z której wynikałby zakaz wszczynania postępowań egzekucyjnych w związku z wprowadzonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. stanem epidemii. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że wystawienie ww. tytułu wykonawczego było przedwczesne. Z kolei wszelkie trudności związane z wykonaniem obowiązku, tj. obniżenie dochodów zobowiązanego z powodu epidemii i ograniczenia "w dostępie do usług fachowców zajmujących się rozbiórkami" nie mają wpływu na wymagalność obowiązku nakazanego w decyzji PINB w B. z 27 listopada 2015 r.

W szczególności okoliczności te nie powodują odroczenia terminu wykonania obowiązku. W przedmiotowej sprawie, w której obowiązek wynika z decyzji PINB z 27 listopada 2015 r., dopiero wstrzymanie wykonania tej decyzji byłoby podstawą do stwierdzenia, że obowiązek wynikający z tej decyzji nie jest wymagalny. Do takiego wstrzymania wykonania ww. decyzji jednak nie doszło. Dlatego zgłoszony przez zobowiązanego zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.) nie zasługuje na uwzględnienie.

W zażaleniu skarżący zarzucił też naruszenie art. 33 pkt 2 i pkt 8 u.p.e.a. Organ II instancji wyjaśnił, że art. 33 u.p.e.a. zmieniony został na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r. Art. 13 ust. 1 ww. ustawy nowelizującej stanowi: "Do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe."

W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 29 stycznia 2021 r. wszczęte zostało po 30 lipca 2020 r., zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po nowelizacji, czyli w zmienionym brzmieniu. Przed nowelizacją art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obecnie zarzut braku wymagalności obowiązku uregulowany został w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.

W przepisie tym mowa jest o odroczeniu terminu wykonania obowiązku, ale przepis ten nie stanowi dla organu egzekucyjnego podstawy do wydania rozstrzygnięcia w kwestii odroczenia terminu wykonania obowiązku. W art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. odroczenie terminu wykonania obowiązku jest powodem, dla którego zobowiązany zgłasza zarzut. Zatem aby zobowiązany mógł skutecznie zgłosić zarzut odroczenia terminu wykonania obowiązku, to konieczne jest uprzednie wydanie przez właściwy organ rozstrzygnięcia w przedmiocie odroczenia terminu wykonania obowiązku w trybie przewidzianym przepisami prawa.

Przykładem takiego przepisu prawa jest art. 48 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), który w odniesieniu do należności pieniężnych podatkowych nadaje organowi podatkowemu uprawnienie do odroczenia terminu przewidzianego w przepisach prawa podatkowego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek nie jest obowiązkiem o charakterze pieniężnym i nie jest należnością podatkową. Egzekwowany na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 29 stycznia 2021 r. obowiązek to obowiązek o charakterze niepieniężnym, wynikający z przepisów P.b. Ustawa ta nie przewiduje po stronie organów nadzoru budowlanego uprawnienia do odroczenia terminu wykonania nałożonego obowiązku.

W zaskarżonym postanowieniu PINB wskazał, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania zlokalizowany na działce nr [...] w Z. U. powstał w wyniku samowoli budowlanej jak również zlokalizowany jest częściowo w 15 metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego, co powoduje, że istnienie obiektu stanowi zagrożenie bezpieczeństwa i nie ma możliwości odroczenia terminu wykonania obowiązku. Obiekt należy rozebrać niezwłocznie.

W zażaleniu skarżący powołując się na ten fragment postanowienia zarzucił organowi powiatowemu, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pominął całkowicie kwestię dotyczącą wskazania przez skarżącego terminu dobrowolnej rozbiórki obiektu budowlanego.

Organ II instancji wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieje - wywodzony z art. 6 u.p.e.a. - prawny obowiązek prowadzenia egzekucji, nakazujący podjęcie działań celem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Działania te nie zależą od woli czy uznania organu.

Zasada prawnego obowiązku wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej polega na tym, że jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wprowadzenie takiej zasady jest wynikiem założenia, że niewykonywanie ustalonego w orzeczeniu lub wynikającego z mocy prawa obowiązku podważa sens jego wprowadzania lub orzekania. Brak wykonania obowiązku administracyjnego podważa też sens zasady legalności i zasady zagrożenia.

MWINB podkreślił, że wierzyciel, który w przedmiotowej sprawie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, nie ma swobody w decydowaniu o tym, czy prowadzić egzekucję administracyjną. Obowiązkiem wierzyciela jest wystawienie tytułu wykonawczego, a obowiązkiem organu egzekucyjnego jest przymusowe doprowadzenie do wykonania obowiązku administracyjnego. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ II instancji stwierdził, że składane przez zobowiązanego deklaracje w sprawie terminu dobrowolnego wykonania obowiązku nie są dla wierzyciela podstawą do odstąpienia od wystawienia tytułu wykonawczego i nie są dla organu egzekucyjnego podstawą do odstąpienia od podejmowania czynności egzekucyjnych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Prawnego obowiązku odstąpienia od podjęcia czynności egzekucyjnych nie sposób dopatrzeć się w zasadzie skodyfikowanej w art. 8 K.p.a., ponieważ pogłębianie zaufania obywateli do organów państwa nie może odbywać się poprzez odstępowanie przez te organy od powinności nałożonych na nie przez prawo, choćby powinności te niosły konsekwencje dla obywatela uciążliwe. Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa nie znosi obowiązywania zasady prawnego obowiązku wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do składanych przez zobowiązanego deklaracji w sprawie terminu dobrowolnego wykonania obowiązku MWINB wyjaśnił również, że w przypadku, gdy zobowiązany w toku postępowania egzekucyjnego wykona egzekwowany obowiązek, niedopuszczalne staje się stosowanie środków egzekucyjnych. Powyższe wynika z art. 7 § 3 u.p.e.a. Dobrowolne wykonanie obowiązku przez zobowiązanego oznacza również, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej i egzekucja ta zostaje zakończona. Zatem w przedmiotowej sprawie dopiero wykonanie obowiązku będzie dla organu egzekucyjnego podstawą do odstąpienia od podejmowania czynności egzekucyjnych. Taką podstawą nie jest natomiast samo zapewnienie zobowiązanego, że ma zamiar wykonać obowiązek w określonym terminie.

W zażaleniu skarżący wskazał też, że postanowieniu I instancji zarzuca naruszenie art. 33 pkt 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci niezwłocznego dokonania rozbiórki przedmiotowego obiektu.

Przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Art. 33 u.p.e.a. w aktualnym brzmieniu nie przewiduje już po stronie zobowiązanego uprawnienia do zgłoszenia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym w art. 54 § 1 u.p.e.a. przewidziane zostało uprawnienie dla zobowiązanego do złożenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym, zawarty został w art. 1a pkt 12 litera b u.p.e.a., którego treść organ przywołał.

Dalej wskazał, ze przyjmuje się, iż w przypadku egzekucji obowiązku polegającego na rozbiórce obiektu zastosowanie mogą znaleźć dwa środki egzekucyjne: grzywna w celu przymuszenia i wykonanie zastępcze. W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 29 stycznia 2021 r. nie zastosowano jak dotąd żadnego środka egzekucyjnego. Natomiast o uciążliwości środka egzekucyjnego można mówić dopiero wtedy, gdy konkretny środek egzekucyjny został w danej sprawie zastosowany i gdy można go porównać z innym środkiem egzekucyjnym, możliwym do zastosowania. MWINB wyjaśnił również, że - wbrew temu co twierdzi zobowiązany w zażaleniu - środkiem egzekucyjnym nie jest niezwłoczne dokonanie rozbiórki przedmiotowego obiektu. Rozbiórka obiektu, która nakazana została w decyzji PINB w B. z 27 listopada 2015 r. to nie jest środek egzekucyjny, ale obowiązek, który organ egzekucyjny może egzekwować stosując właśnie środki egzekucyjne.

Organ odwoławczy, odnosząc sią do wniosku w zażaleniu o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszej sprawy stwierdził, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. W przedmiotowej sprawie odpis tytułu wykonawczego nr [...] z 29 stycznia 2021 r. doręczony został skarżącemu 2 lutego 2021 r., natomiast pismo zawierające zarzuty nadane zostało 9 lutego 2021 r. To oznacza, że wraz ze zgłoszeniem ww. zarzutów doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji zaznaczył, że w art. 35 § 1 u.p.e.a. w końcowej części zawarte zostało odesłanie m.in. do art. 56 § 3 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego wynika zatem, że w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny powinien wydać postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Takiego postanowienia nie ma w aktach postępowania egzekucyjnego znak: [...], co jednak nie oznacza, że do zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie doszło. Przyjąć bowiem należy, że postanowienie takie ma charakter jedynie deklaratoryjny, tzn. potwierdza skutek, który wystąpił z mocy prawa.

Zatem stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego trwa od momentu zgłoszenia zarzutów do organu egzekucyjnego, gdy zarzuty te wniesione zostały nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zasadniczą konsekwencją zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest wstrzymanie biegu postępowania. Co do zasady organ egzekucyjny w czasie zawieszenia postępowania nie podejmuje żadnych działań, w tym czynności egzekucyjnych w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego wywołuje więc co do zasady ten skutek, że niedopuszczalne jest dokonywanie nowych czynności w postępowaniu egzekucyjnym.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy art. 35 § 1 u.p.e.a. skuteczne jest do czasu zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów, a w przypadku gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przyjąć należy, że zawieszenie jest skuteczne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów.

Jako podstawę prawną rozpatrzenia zarzutów w rozstrzygnięciu skarżonego postanowienia PINB podał art. 34 § 4 u.p.e.a. Przepis ten w aktualnym brzmieniu stanowi: "Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:

1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;

2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej – zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;

3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:

a)art. 33 § 2 pkt 1-5,

b)art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części."

Art. 34 § 4 u.p.e.a. nie jest podstawą do wydania rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów. Przepis ten reguluje kompetencje organu egzekucyjnego po otrzymaniu przez niego zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej rozpatruje wierzyciel, co wynika z art. 34 § 2 u.p.e.a.

Przepis ten stanowi: "Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia."

Podstawą prawną do wydania przez wierzyciela rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów jest art. 34 § 2 u.p.e.a., a nie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Organ II instancji wziął pod uwagę, że z sentencji i z treści skarżonego postanowienia wynika, że wydane ono zostało po rozpatrzeniu zarzutów. W sentencji ww. postanowienia PINB w B. stwierdził, że odmawia uwzględnienia zarzutu, co oznacza, że zarzut ten został oddalony, natomiast w uzasadnieniu ww. postanowienia wskazał wprost: PINB w B. będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym rozpatrując meritum sprawy oraz zarzut zgłoszony przez zobowiązanego, uznał iż w przedmiotowej sprawie zarzut (...) nie może zostać pozytywnie rozpatrzony.

Nie ma wątpliwości co do tego, że w istocie PINB zastosował art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. rozstrzygając sprawę zarzutu zgłoszonego przez skarżącego.

Błędne powołanie podstawy decyzji lub jej niepowołanie w okolicznościach, gdy podstawa taka istnieje w przepisach prawa, a nadto przesłanki do jej zastosowania zostały spełnione, nie można uznać za istotne naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Błędna podstawa prawna rozpatrzenia zarzutów powołana w rozstrzygnięciu postanowienia PINB nr [...] z 7 maja 2021 r. nie skutkuje koniecznością uchylenia tego postanowienia w całości, ponieważ istnieje w rzeczywistości właściwa podstawa prawna, którą PINB zastosował rozpatrując zarzut zgłoszony przez skarżącego. Okoliczność wskazania w rozstrzygnięciu błędnej podstawy prawnej, przy jednoczesnym istnieniu w rzeczywistości właściwej podstawy i zastosowaniu jej przez PINB, wiąże się jednak z koniecznością zreformowania skarżonego postanowienia w zakresie powołanej podstawy prawnej. Dlatego organ II instancji stosując art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej podstawy prawnej rozpatrzenia zarzutów, tj. art. 34 § 4 u.p.e.a. i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

A. D. wniósł na powyższe postanowienie MWINB nr [...] z 8 lipca 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie:

1) art. 33 pkt. 2 u.p.e.a., poprzez brak zgody Inspektora Nadzoru Budowalnego na odroczenie terminu wykonania obowiązku, tj. przez brak przedłużenia terminu do rozbiórki obiektu budowlanego wiaty z elementów stalowych z wbudowaną w niej kotłownią oraz dobudowanego do wiaty blaszaka, mając na uwadze nadzwyczajną sytuację w kraju spowodowaną epidemią koronawirusa;

2) art. 33 pkt. 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci niezwłocznego dokonania rozbiórki przedmiotowego obiektu.

Na podstawie powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia I instancji oraz o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący powtórzył argumentację zawarta w zażaleniu i zarzutach, a nadto podniósł, że zgodnie z tytułem wykonawczym z 29 stycznia 2021 r. o nr [...], na skarżącego nakłada się obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego wiaty (...). Postępowanie egzekucyjne nie zostało na chwilę obecną zakończone, gdyż zasadne i zasługujące na pełną aprobatę zarzuty postanowienia zawarte w przedmiotowej sprawie po rozpoznaniu niniejszego postanowienia winne zostać ponownie przeanalizowane w celu bezstronnego i rzetelnego rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Podniósł, że postępowanie egzekucyjne kończy się dopiero wówczas, gdy dojdzie do zakończenia wszystkich czynności procesowych związanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, a więc po merytorycznym rozpatrzeniu zarzutów. Przypomniał, że zobowiązał się do wykonania nałożonego obowiązku, jednak z uwagi na nadzwyczajną sytuacją w kraju - sytuację zagrożenia epidemiologicznego - nie ma środków na pokrycie kosztów rozbiórki, a uzyskiwane dochody znacznie się obniżyły. W związku z epidemią panującą w kraju został ograniczony dostęp do usług fachowców zajmujących się rozbiórkami. W efekcie czego zachowanie terminu rozbiórki było niemożliwe do zrealizowania i nierealne.

Dodatkowo MWINB nie odniósł się co do - podanego w zarzutach do tytułu wykonawczego - nowego dobrowolnego terminu dokonania rozbiórki. W postanowieniu zaznaczono jedynie, iż "obiekt należy rozebrać niezwłocznie".

Dlatego też zdaniem skarżącego MWINB nie odniósł się do całości podanych zarzutów. Pominął całkowicie kwestię dotyczącą wskazania przez skarżącego terminu dobrowolnej rozbiórki obiektu budowlanego. Postanowienie MWINB zostało wydane przedwcześnie i nie zawiera odwołania się co do wszystkich zarzutów wskazanych w piśmie, dlatego ww. postanowienie nie jest pełne, zawiera braki i winno zostać jeszcze raz przeanalizowane.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, obszernie i wyczerpująco odnosząc się do zarzutów skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.)

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do ostatniej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy i bez zawiadamiania stron postępowania o terminie posiedzenia Sądu. Dlatego też wniosek skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddano w niniejszej sprawie postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z 8 lipca 2021 r. uchylające postanowienie I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej rozpatrzenia zarzutów, tj. art. 34 § 4 u.p.e.a. i orzekające w tym zakresie, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., zaś w pozostałym zakresie (uznania zarzutów za niezasadne) utrzymujące postanowienie I instancji w mocy.

Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny II instancji prawidłowo rozstrzygnął kwestię zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a kwestionowane postanowienie MWINB zostało wydane zgodnie z prawem, po prawidłowo przeprowadzonym przez organ postępowaniu. Innymi słowy zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte żadnymi wadami prawnymi, które mogłoby skutkować koniecznością jego uchylenia.

Przechodząc do omówienia mających zastosowanie w sprawie przepisów należy wskazać, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Należy tu od razu wyjaśnić, że nie sposób ocenić postępowania zobowiązanego, polegającego na informowaniu organu o kolejnych terminach dobrowolnego wykonania obowiązku po czym niedotrzymywaniu tych terminów inaczej, niż uchylanie się od wykonania obowiązku.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021r., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego.

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Jak słusznie wskazał organ II instancji, zobowiązany kwestionując prowadzenie kontrolowanego postępowania, może w stanie prawnym obowiązującym od 30 lipca 2020 r., wnieść zarzuty jedynie z przyczyn wyczerpująco wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:

1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;

2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;

3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:

a) art. 33 § 2 pkt 1-5,

b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

Ponieważ w niniejszej sprawie PINB jest zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym, zatem od razu należało, co prawidłowo uczynił organ, wydać postanowienie na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Jak trafnie wskazał organ II instancji, z powyższych przepisów wynika, że postępowanie w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych jest ściśle sformalizowane, a podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a. Jego granice wyznacza sam zobowiązany decydując, czy w ogóle wnieść zarzuty, jakie zarzuty sformułować oraz jak je uzasadnić, przy czym katalog możliwych zarzutów jest zamknięty. Podobnie ograniczone są formy rozstrzygnięcia wierzyciela i organu egzekucyjnego. Jak wynika z art. 34 u.p.e.a. organ winien rozpatrzyć zarzuty dłużnika i wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, chyba że - tak jak w niniejszej sprawie - wierzycielem jest organ prowadzący egzekucję). Postanowienie to - jeżeli zarzuty są uzasadnione – winno być postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Sąd - dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia wydanego w toku postępowania egzekucyjnego, z uwzględnieniem wskazanych powyżej wymogów procedury egzekucji administracyjnej - stwierdził, że postanowienie to, w aspekcie zgodności z prawem, nie budzi żadnych zastrzeżeń. Obowiązek egzekwowany w przedmiotowej sprawie i wskazany w tytule wykonawczym wystawionym wobec skarżącego bezspornie i niewątpliwie wynika z decyzji MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję PINB z 27 listopada 2015r., nakazującą skarżącemu rozbiórkę zrealizowanego jako samowola budowlana obiektu budowlanego, wiaty z elementów stalowych z wbudowaną w niej kotłownią (...), wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, częściowo w 15 metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego na działce nr [...] w Z. U..

Co istotne, ww. decyzje były poddane kontroli sądowej, a skarga na decyzję MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r. została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 27 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 713/16.

Zatem już od 2016 r. obowiązek nałożony na skarżącego winien podlegać wykonaniu, bowiem ww. decyzja MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r. jest ostateczna, prawomocna i podlegająca wykonaniu. Nakazu tego, mimo upływu ponad 5 lat, skarżący nadal nie wykonał. Przedmiotowy nakaz niewątpliwie stanowi zobowiązanie o charakterze niepieniężnym.

Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Kr 1204/16, LEX nr 2205740).

W kontrolowanej sprawie nie było sporne, że tytuł wykonawczy z 29 stycznia 2021 r. znak [...] został skutecznie i prawidłowo doręczony zobowiązanemu 2 lutego 2021 r. Tytuł ten został wystawiony wobec skarżącego przez uprawniony organ, po przeprowadzeniu prawidłowego – z perspektywy normatywnej – postępowania.

Zarzuty podniesione przez skarżącego organ II instancji słusznie ocenił jako bezpodstawne.

Wbrew również treści skargi, organ II instancji wyczerpująco, wręcz drobiazgowo odniósł się do wszelkich zarzutów formułowanych przez skarżącego, wnikliwie je analizując, mimo ich nieprecyzyjnie podanej treści i podstawy prawnej.

Rzetelnie i wyczerpująco organ II instancji opisał również wszelkie mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa, w tym przepisy nowelizowane w przedmiotowym czasie.

Co istotne, to na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa ciężar wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2007 r. sygn. akt: I OSK 522/07, Lex nr 374393).

Organ II instancji w sposób możliwie korzystny dla wnoszącego zarzuty usiłował rozpatrzeć wszelkie podnoszone przezeń okoliczności i dopasować je do przepisów opisujących dopuszczalne podstawy zarzutów.

Odnośnie zarzutu dotyczącego braku zgody inspektora nadzoru budowlanego na odroczenie terminu wykonania obowiązku oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci niezwłocznego dokonania rozbiórki, organ II instancji słusznie wskazał, że o bezzasadności tego zarzutu świadczy treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym MWINB w sposób bardzo szczegółowy wyjaśnił między innymi, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, służący ochronie jego praw przed niezgodnym z prawem prowadzeniem wobec niego egzekucji. Istotą tego środka zaskarżenia jest wskazanie takich okoliczności, które już w momencie wystawienia tytułu wykonawczego czynią bezprzedmiotowym lub niezgodnym z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, organ II instancji słusznie wskazał, że obowiązek nałożony ostateczną i prawomocną decyzja administracyjną jest wymagalny, gdy decyzja stała się ostateczna albo gdy wydanej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, lub też gdy decyzja jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. W przypadku zaś gdy w decyzji określony został termin wykonania obowiązku, obowiązek jest wymagalny po upływie tego terminu, chyba że termin ten został odroczony na mocy rozstrzygnięcia właściwego organu.

Decyzja, z której wynika treść egzekwowane obowiązku, tj. decyzja PINB z 27 listopada 2015 r. nie określała terminu wykonania obowiązku rozbiórki, a zatem obowiązek stał się wymagalny w dniu wydania ostatecznej decyzji w sprawie tego obowiązku, czyli decyzji MWINB nr [...] z 12 kwietnia 2016 r.

Z dokonanej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby wydane zostało jakiekolwiek rozstrzygnięcie, na mocy którego doszłoby do wstrzymania wykonania ww. decyzji rozbiórkowych. Tym samym decyzja MWINB jest ostateczna i prawomocna, a jej wykonanie nie zostało wstrzymane. Zatem decyzja ta podlega wykonaniu, a obowiązek z niej wynikający jest wymagalny.

Jak wyczerpująco wskazano w treści uzasadnienia skarżonego postanowienia, na wymagalność przedmiotowego obowiązku nakazanego w decyzji PINB z 27 listopada 2015 r. nie ma wpływu również stan epidemii, wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.).

Wraz z wprowadzeniem stanu epidemii nie doszło do wstrzymania biegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych ani nie wprowadzono zakazu wszczynania nowych postępowań egzekucyjnych. Ponadto żaden przepis ustawy o COVID-19, ani ustaw ją nowelizujących, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie stanowił podstawy do wstrzymania postępowań egzekucyjnych i nie wprowadzał zakazu działania organów egzekucyjnych.

Nadto w dniu tym nie istniała też żadna inna regulacja, z której wynikałby zakaz wszczynania postępowań egzekucyjnych w związku z wprowadzonym na terytorium RP od 20 marca 2020 r. stanem epidemii. Z kolei wszelkie trudności związane z wykonaniem obowiązku, tj. brak środków na pokrycie kosztów rozbiórki jak i ograniczenia w dostępie do usług fachowców zajmujących się rozbiórkami, nie mają wpływu na wymagalność obowiązku nakazanego w decyzji PINB z 27 listopada 2015r.

Kolejno, odnosząc się do zarzutu braku odniesienia się do podniesionego w zarzutach do tytułu wykonawczego nowego wskazanego przez skarżącego dobrowolnego terminu dokonania rozbiórki, słusznie organ II instancji zauważył, że powołany w treści skargi art. 33 pkt 2 u.p.e.a. zmieniony został na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r.

W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 29 stycznia 2021 r. wszczęte zostało po 30 lipca 2020 r., zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy u.p.e.a. po nowelizacji, czyli w zmienionym brzmieniu. Obecnie zarzut braku wymagalności obowiązku uregulowany został w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. W przepisie tym mowa jest o odroczeniu terminu wykonania obowiązku, ale przepis ten nie stanowi dla organu egzekucyjnego podstawy do wydania rozstrzygnięcia w kwestii odroczenia terminu wykonania obowiązku. Wymienione w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. odroczenie terminu wykonania obowiązku mogłoby być powodem, dla którego zobowiązany mógłby zgłosić zarzut.

Zatem, aby skarżący mógł skutecznie zgłosić zarzut odroczenia terminu wykonania obowiązku, to konieczne byłoby uprzednie wydanie przez właściwy organ rozstrzygnięcia w przedmiocie odroczenia terminu wykonania obowiązku w trybie przewidzianym przepisami prawa.

Egzekwowany obowiązek to obowiązek o charakterze niepieniężnym, wynikający z przepisów Prawa budowlanego, która to ustawa nie przewiduje po stronie organów nadzoru budowlanego uprawnienia do odroczenia terminu wykonania nałożonego obowiązku.

Ponadto składane przez zobowiązanego deklaracje w sprawie terminu dobrowolnego wykonania obowiązku niewątpliwie nie są dla wierzyciela podstawą do odstąpienia od wystawienia tytułu wykonawczego i nie są dla organu egzekucyjnego wiążącą podstawą do odstąpienia od podejmowania czynności egzekucyjnych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Dopiero w przypadku, gdyby zobowiązany w toku postępowania egzekucyjnego wykonał egzekwowany obowiązek, niedopuszczalne stało by się stosowanie środków egzekucyjnych. Dobrowolne wykonanie obowiązku przez zobowiązanego oznacza również, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej i egzekucja ta zostaje zakończona. Zatem w przedmiotowej sprawie dopiero wykonanie obowiązku będzie dla organu egzekucyjnego podstawą do odstąpienia od podejmowania czynności egzekucyjnych. Taką podstawą nie jest natomiast samo gołosłowne zapewnienie zobowiązanego, że ma zamiar wykonać obowiązek w określonym terminie. Dodatkowo należy zauważyć, że obowiązek ciąży na skarżącym już od 2016 r. i przedstawiał on już organowi taki termin, którego nie dotrzymał. Tym samym stawiane w powyższym zakresie zarzuty są całkowicie bezzasadne.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 33 pkt 8 u.p.e.a., trafnie organ II instancji wyjaśnił, że art. 33 u.p.e.a. w aktualnym brzmieniu nie przewiduje już po stronie zobowiązanego uprawnienia do zgłoszenia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym to w art. 54 § 1 u.p.e.a. przewidziane zostało uprawnienie dla zobowiązanego do złożenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Katalog środków egzekucyjnych, stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym, zawarty został w art. 1a pkt 12 litera b u.p.e.a. Przyjmuje się, że w przypadku egzekucji obowiązku niepieniężnego, polegającego na rozbiórce obiektu budowlanego, zastosowanie mogą znaleźć dwa środki egzekucyjne: grzywna w celu przymuszenia i wykonanie zastępcze.

Jak słusznie wskazał organ II instancji, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 29 stycznia 2021 r. nie zastosowano jak dotąd żadnego środka egzekucyjnego. Natomiast o uciążliwości środka egzekucyjnego można mówić tylko wówczas, gdy konkretny środek egzekucyjny został w danej sprawie zastosowany i gdy można go porównać z innym środkiem egzekucyjnym, możliwym do zastosowania. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego niezwłoczne dokonanie rozbiórki nie jest środkiem egzekucyjnym, ale obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa, stanowiącym konsekwencję bezprawnego działania skarżącego. Taki obowiązek organ egzekucyjny ma obowiązek egzekwować stosując właśnie środki egzekucyjne. Zatem stawiany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, jako zupełnie bezpodstawny.

Podsumowując, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził, by zaskarżone postanowienie było dotknięte jakimikolwiek uchybieniami, które mogłyby uzasadniać jego uchylenie. W szczególności Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów K.p.a., u.p.e.a., ani innych wadliwości podnoszonych w skardze.

Ocena dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie prawidłowości wszczęcia egzekucji oraz poprzedzenie wszczęcia egzekucji wcześniejszym upomnieniem. Ponadto egzekucja może być wszczęta po upewnieniu się, że nie doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji oraz po stwierdzeniu, że sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej.

W niniejszej sprawie najpierw prawidłowo PINB upomnieniem z 18 lutego 2020r., znak: [...], wezwał skarżącego do wykonania ciążącego na nim obowiązku rozbiórki z pouczeniem, że niewykonanie obowiązku w zakreślonym w upomnieniu terminie spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Następnie PINB wystawił i skutecznie doręczył tytuł wykonawczy nr [...] z 29 stycznia 2021 r., stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, dotyczący ww. obowiązku.

Organ egzekucyjny, skoro był ściśle związany treścią nakazu wynikającego z decyzji, prawidłowo określił przedmiot rozbiórki w tytule wykonawczym, nakazując: rozbiórkę obiektu budowlanego wiaty z elementów stalowych z wbudowaną w niej kotłownią oraz dobudowanego do wiaty blaszaka. Wymiary wiaty 17,85 m x 8,20 m, wymiary blaszaka z zadaszeniem 4,20 m x 8,20 m wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, częściowo w 15 metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego na działce nr [...] w Z. U..

Kolejne kontrole przeprowadzone przez pracowników PINB 17 lutego 2020 r., 9 lipca 2020 r. i wreszcie 29 stycznia 2021 r., potwierdziły, że obowiązek pozostaje niewykonany (adnotacja urzędowa - karta nr [...] w aktach sprawy znak: [...]).

Reasumując trzeba stwierdzić, że wszelkie zarzuty zgłoszone przez skarżącego okazały się całkowicie bezzasadne. Wbrew przy tym argumentacji skarżącego, organ egzekucyjny II instancji odniósł się do jego zarzutów w prawidłowy sposób. Uzasadnienie jego postanowienia, uwzględniające przywołanie istotnych okoliczności sprawy, treść i wyjaśnienie mających zastosowanie przepisów, a także adekwatne tezy z orzecznictwa i literatury, należy uznać za rzetelne i kompletne.

Na marginesie warto zauważyć, że istnienie kotłowni w strefie ochronnej gazociągu niewątpliwie należy uznać za zagrażające bezpieczeństwu. Rozbiórka tego typu samowoli powinna być egzekwowana przez organy egzekucyjne niezwłocznie.

Z kolei niewątpliwe utrudnienia i komplikacje w życiu codziennym związane ze stanem pandemii i walki z nią, dotykające również skarżącego, nie mogą przynieść skutku pobłażania w braku realizacji nałożonych już w 2016 r. obowiązków.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarga jako bezzasadna nie zasługuje na uwzględnienie, a Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sąd uchyla zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.