Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 662/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie Asesor WSA Barbara Rennert Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006r. sprawy ze skargi HP Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru i podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Go 662/06

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej Dyrektora Izby Celnej w utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne "HP" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej, kwoty należności celnych przywozowych i kwoty podatku od towarów i usług.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Jednolitym dokumentem administracyjnym SAD z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] dokonano zgłoszenia 96 par sandałów damskich, które objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W zgłoszeniu zadeklarowano stawkę celną konwencyjną w wysokości 17 %. Do dokumentu tego dołączono świadectwo pochodzenia wwożonego towaru nr [...] z dnia [...] marca 2004r.

W październiku 2004 r. organ celny przesłał w/w świadectwo pochodzenia do weryfikacji. Po zbadaniu autentyczności świadectwa organ ten poinformował, iż przedłożone świadectwo jest nieważne z uwagi na to, że eksporter nie może przedstawić związanych z nim dokumentów dotyczących eksportu towarów objętych tym świadectwem.

Postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie celne w zakresie zmiany stawki celnej, naliczenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług dla towaru objętego w/w zgłoszeniem celnym.

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] uznał zgłoszenie celne z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, kwoty należności celnych przywozowych oraz kwoty podatku od towarów i usług od towaru objętego zakwestionowanym zgłoszeniem celnym, dokonując jednocześnie ponownego ich naliczenia. Zastosowano stawkę autonomiczną w wysokości 40 %. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż towar będący przedmiotem niniejszego postępowania objęty jest wykazem stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., a więc pochodzenie tego towaru musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Przedstawione w niniejszej sprawie świadectwo zostało sfałszowane, dlatego dla towaru objętego zgłoszeniem celnym zastosowano stawkę autonomiczną.

Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nie obciążanie jej innym cłem , podatkiem VAT oraz odsetkami wyrównawczymi niż wynika to z pierwotnego zgłoszenia celnego i umorzenie postępowania albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż organ przekroczył swobodną ocenę dowodów poprzez uznanie, że z pisma Chińskiej Rady Promocji Handlu Zagranicznego wynika nieautentyczność świadectwa pochodzenia oraz pominięcie dokumentacji przedstawionej przez Spółkę czym naruszył art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej, a także naruszył § 12 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. poprzez zaniechanie obowiązku zbadania szczegółowego opisu procesu wytwarzania towaru, z którego będzie wynikać, że spełnione zostały warunki określone w przepisach dotyczących pochodzenia towarów.

Nadto skarżąca zarzuciła , że organ do którego zwracał się Naczelnik nie jest organem uprawnionym do potwierdzania autentyczności świadectwa pochodzenia, nie wydawał tego świadectwa, ani nie potwierdzał jego autentyczności. W związku z tym zachodzi konieczność zwrócenia się ponownie do organu administracji chińskiej (adres [...]).

Decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż organ celny przekazał za pośrednictwem Ambasady Rzeczpospolitej świadectwo pochodzenia nr [...] do weryfikacji Dyrektorowi Wydziału Spraw Inspekcyjnych, Biura Inspekcji i Wywozu oraz Kwarantanny Xiamen Chińskiej Republiki Ludowej, tj. do władz, które je wystawiły, a który poinformował organ celny, iż przesłane świadectwo jest nieważne. Wyjaśnił, że uprawnienie tego organu do potwierdza lista prowincjonalnych i centralnych agend instytucji przekazanych organowi odwoławczemu pismem z [...] października 2004 r. nr [...] przez Ambasadę Rzeczpospolitej Polskiej.

Weryfikacja przeprowadzona przez władze kraju wystawiającego świadectwa pochodzenia, jest jedyną przewidzianą przez rozporządzenie formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i wynik jej jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Organy celne nie mają uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w danym kraju.

Biorąc pod uwagę negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia organ I instancji, zdaniem organu odwoławczego, zasadnie zastosował względem spornego towaru stawkę autonomiczną, ponieważ w przypadku niewłaściwego udokumentowania pochodzenia stosuje się wyższą ze stawek. Okoliczność pochodzenia importowanego towaru została udokumentowana przez stronę dokumentem, który w wyniku weryfikacji zagranicznej okazał się fałszywy i w świetle przepisu art. 188 Ordynacji podatkowej nie jest konieczne przeprowadzanie kolejnego dowodu.

Powołując się na wyrok NSA organ odwoławczy stwierdził, iż wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia nie może być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji, ma charakter wiążący dla organów celnych. Natomiast § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotem importu było obuwie, które jest wymienione w wykazie nr 3 w/w rozporządzenia, a zatem musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

W skardze do tutejszego Sądu spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie § 12 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...), który ma również zastosowanie w przypadku dokumentowania pochodzenia towaru przy pomocy świadectwa pochodzenia;

- niewłaściwe zastosowanie art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 w zw. z art. 122 oraz art. 194 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że stanowisko przekazane przez władze chińskie jest wiążące dla organów celnych, przyznanie temu stanowisku mocy dokumentu urzędowego, błędnej odmowy prowadzenia dalszego postępowania dowodowego na okoliczność autentyczności świadectwa pochodzenia; - niewłaściwe zastosowanie art. 187 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji niezastosowanie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych poprzez pominięcie, iż w sprawie doszło do "szczególnej okoliczności" tj. sfałszowania świadectwa pochodzenia, a jego przedstawienie nie wynikało z zaniedbań skarżącej;

- naruszenie przepisów art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie odmiennych decyzji odwoławczych w tych samych stanach prawnych i faktycznych;

- naruszenie art. 123 § 1 w zw. z art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę doręczenia stronie pisma władz chińskich wraz z tłumaczeniem.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż sprawie ma zastosowanie zarówno § 20a jak i § 12 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. o czym świadczy wykładnia historyczna, gramatyczna i systemowa. Zdaniem skarżącej rozporządzenie to zostało wprowadzone właśnie dlatego, aby w razie wątpliwości co do kraju pochodzenia towaru, organ celny miał podstawę do "szukania" kraju pochodzenia innymi dowodami niż dotychczas ujawnione. Przepis art. 19 Kodeksu celnego w żaden sposób nie wyłącza prawa do przedstawienia dodatkowych dokumentów w stosunku do świadectwa pochodzenia, nie może więc tego czynić rozporządzenie. Nadto stanowisko organów celnych kraju pochodzenia towaru nie jest wiążące dla polskich organów celnych bowiem wbrew przyjętemu przez organ odwoławczy stanowisku, odpowiedź władz chińskich nie stanowi dokumentu urzędowego. Stanowisko władz chińskich ma charakter środka dowodowego o charakterze dokumentu prywatnego i podlega ocenie jak każdy inny dokument prywatny. Organ odwoławczy błędnie uznał, iż wykazanie kraju pochodzenia świadectwem pochodzenia nie powiodło się, pozbawiając stronę możliwości prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. W kwestii poboru odsetek wyrównawczych sprawę sfałszowania dokumentu należy utożsamiać ze "szczególnymi okolicznościami", a przedłożenie tego rodzaju dokumentu nie wynikało z zaniedbań skarżącej.

Dodatkowo skarżąca wskazała, iż organy celne odmówiły jej zapoznania się z treścią pisma władz chińskich, odmawiając wydania i przekazania odpisu pisma władz chińskich wraz z tłumaczeniem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.

Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 z późn. zm.) do spraw dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Cytowane uregulowanie dotyczy przepisów prawa materialnego i w niniejszej sprawie winny być stosowane przepisy obowiązujące w chwili powstania długu celnego tj. w dniu 15 kwietnia 2004 r.

Z art. 13 § 1 i 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 160, poz. 1084 z późn. zm.), obowiązującego w dacie powstania długu celnego, wynika, iż cła określane są na podstawie taryfy celnej, którą w drodze rozporządzenia ustanawia Rada Ministrów. Zatem w dacie powstania długu celnego obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 219, poz. 2153), która stanowi załącznik do tego rozporządzenia. Zgodnie z przepisami art. 15 cyt. wyżej Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu m. in. stosowania taryfy celnej, a reguły ustalania takiego pochodzenia określają art. 16 -19. Dokonywane jest ono przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów (art. 19 § 1), przy czym Rada Ministrów została zobligowana do określenia w drodze rozporządzenia listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Rozporządzenie to zostało wydane w dniu 15 października 1997 r. i dotyczyło określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 z późn. zm.). W §11 pkt 1 ustalono, iż pochodzenie towarów wymienionych w "Wykazie nr 3" musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Bezspornym w sprawie jest, iż importowany przez skarżącego towar wymieniony jest w "Wykazie nr 3". Świadectwo pochodzenia towaru jest zatem podstawą zastosowania właściwej stawki celnej w związku ze zróżnicowaniem stawek taryfy celnej. Warunkiem skorzystania przez skarżącą ze stawki konwencyjnej było udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem pochodzenia. Winno ono, w myśl § 13 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia, spełniać łącznie warunki wymieniane w tym przepisie. Prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia w kraju, z którego dokonano wywozu towaru jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru.

W wyniku dokonanych przez organ celny , zgodnie z art. 20a cyt. wyżej rozporządzenia, czynności weryfikujących okazało się, iż przedstawione przez skarżącą świadectwo pochodzenia nie jest ważne, ponieważ zostało wystawione ponieważ eksporter nie może przedstawić związanych z nim dokumentów dotyczących eksportu towarów objętych tym świadectwem co stanowipogwałcenie przepisów obowiązujących w ChRL. Konsekwencją tego ustalenia było uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i zastosowanie stawki autonomicznej w miejsce dotychczasowej konwencyjnej.

Zarzut skarżącej, iż w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie także § 12 cyt. rozporządzenia jest bezpodstawny. Przepis ten bowiem stosowany jest tylko w odniesieniu do towarów innych niż określone w § 11 ust. 1 rozporządzenia, w którym ustawodawca dopuszcza inne niż świadectwo pochodzenia dokumenty jako dowód pochodzenia towarów. Organ odwoławczy słusznie przyjął, iż § 11 ust. 1 w sposób niezależny od jakiegokolwiek uznania administracji celnej, wymaga dla udokumentowania pochodzenia towaru wymienionego w "Wykazie nr 3" świadectwa pochodzenia, co pozwala na zastosowanie stawki konwencyjnej. Z tych samych powodów należy uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art. 19 § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów, organ celny może żądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. Tym samym chybiony jest zarzut skarżącej o błędnym zastosowaniu art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Z uwagi na treść powołanych wyżej przepisów, w przypadku stwierdzenia, iż świadectwo pochodzenia towaru jest nieważne, organ celny nie ma obowiązku prowadzenia dalszego postępowania dowodowego.

Należy także zauważyć, iż ilość i rodzaj sprowadzanego towaru wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, nie zachodzi zatem w niniejszej sprawie okoliczność przewidziana w ust. 3 § 11 powołanego wyżej rozporządzenia, gdyż tylko w sytuacji gdy ilość lub rodzaj towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej pochodzenie towarów wymienionych w "Wykazie nr 3" nie musi być udokumentowane. Przepisy prawa celnego dopuszczają możliwość zastosowania stawki konwencyjnej bez przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru wtedy, gdy na towarze zamieszczono w sposób trwały oznaczenie kraju pochodzenia, tyle tylko, iż z innych przepisów nie może wynikać wymóg przedłożenia świadectwa pochodzenia, a zatem nie w niniejszej sprawie.

Sąd nie podzielił także poglądu skarżącej, iż "stanowisko władz chińskich" ma charakter dokumentu prywatnego (powołując przy tej okazji przepis art. 290 Kodeksu celnego, Spółka miała zapewne na myśli przepis art. 270 tegoż Kodeksu). Z treści art. 270 § 1 Kodeksu celnego wynika, iż organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub uprawnione podmioty tego państwa. Takim podmiotem jest właśnie Wydział Spraw Inspekcyjnych, Biura Inspekcji i Wywozu oraz Kwarantanny Xiamen Chińskiej Republiki Ludowej, do której organ celny zwrócił się w sprawie weryfikacji świadectwa pochodzenia za pośrednictwem Ambasady RP i znajduje się także na liście prowincjonalnych i centralnych agend instytucji przekazanych Dyrektorowi Izby Celnej przez tę Ambasadę. Zatem pismo, w którym organ ten stwierdza, iż przesłane mu celem weryfikacji świadectwo pochodzenia jest nieważne zasadnie zostało przyjęte przez organy celne jako dowód będący dokumentem urzędowym, który stosownie do art. 194 cyt. wyżej Ordynacji podatkowej korzysta z domniemania prawdziwości tego co urzędowo zostało w nich stwierdzone. Powyższe domniemanie oznacza, iż dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ celny, gdyż za udowodnione należy przyjąć to, co wprost wynika z dokumentu. Jego treść jest zaś jednoznaczna – świadectwo nr [...] jest nieważne. W tej sytuacji to skarżącą obciążał obowiązek obalenia domniemania prawdziwości tego dokumentu, czego nie uczynił.

Przypomnieć też należy, że wbrew stanowisku skarżącej , ordynacja podatkowa nie ogranicza pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych. Dokumentem tym będzie więc dokument sporządzony przez organ władzy publicznej innego państwa i honorowany przez władze RP na podstawie odrębnych przepisów np. umów międzynarodowych.

W tej sytuacji nie można zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącej, jakoby stanowisko organów celnych kraju pochodzenia towaru, wydane w ramach procedury weryfikacyjnej, nie było wiążące dla polskich organów celnych.

Niezasadny okazał się również zarzut skarżącej dotyczący naliczenia odsetek wyrównawczych. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515) odsetki takie organ ma obowiązek naliczyć, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych co w niniejszej sprawie bezspornie miało miejsce. Od obowiązku tego organ celny mógłby odstąpić jedynie wówczas, gdy strona wykazała, iż podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było okolicznościami nie wynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania. Takich szczególnych okoliczności skarżąca nie wykazała, choć jak wyżej wskazano dowód w tym zakresie ją obciążał.

Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej uniemożliwienia jej przez organy celne zapoznania się z treścią pisma władz chińskich. Stwierdzenie to nie jest zgodne z prawdą, bowiem skarżąca prawidłowo zawiadomiona została, zarówno przed wydaniem decyzji przez organ I instancji jak i przez organ odwoławczy o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się na jego temat oraz o prawie składania wniosków. Miała więc pełną możliwość zapoznania się z treścią żądanych dokumentów. Zasadnie Urząd Celny poinformował skarżącą o treści art. 178 ordynacji podatkowej, który w żadnym wypadku nie nakłada na organ orzekający obowiązku przesyłania stronie dokumentów.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

/-/ A. Rzepecka /-/ J. Wierchowicz /-/ B. Rennert