Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 701/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 33 ust. 2, par. 34a
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 3, art. 4, art. 26
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 35 ust. 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 22 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na rok 2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 marca 2021 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał B. K. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w wysokości 5.315,05 zł, w tym:

1. Pakiet: 1. Rolnictwo zrównoważone w wysokości 4.355,05 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 2.691,95 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości 5.836,05 zł,

2. Wariant: 4.7 Ekstensywne użytkowania na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) w wysokości 960 zł

oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię:

1. Zobowiązanie Pakiet: 1 Rolnictwo zrównoważone podjęte w dniu 15 marca 2016 r. na powierzchnię 19,85 ha,

2. Zobowiązanie Wariant: 4.7. Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) podjęte w dniu 15 marca 2016 r. na powierzchnię 1,60 ha.

Organ pierwszej instancji ustalił, że powierzchnia zadeklarowana przez wnioskodawcę we wniosku o płatność RSK , jak i powierzchnia stwierdzona w ramach Pakietu: 1 Rolnictwo zrównoważone wynosiła 14,50 ha.

W dniach od 17 lipca do 24 września 2020 r. została przeprowadzona w gospodarstwie kontrola zasadnicza metodą FOTO, czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych. Podczas kontroli administracyjnej przeprowadzono weryfikację raportu z kontroli na miejscu przy uwzględnieniu danych z systemu informacji działek rolnych, która to kontrola wykazała powierzchnię stwierdzoną wynoszącą 14,60 ha, przy czym wobec zadeklarowania powierzchni 14,50 ha, organ zakwalifikował do przyznania płatności powierzchnię wynosząca 14,50 ha.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, przy uwzględnieniu raportu z kontroli na miejscu, stwierdzono dla położonych na działce ewidencyjnej nr [...] działek rolnych D3 i D4 o powierzchni odpowiednio 1,90 ha i 1,00 ha, brak przestrzegania wymogu KA_2, tj. zastosowanie co najmniej trzech grup upraw w ciągu 5 lat zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz wymogu R_1_1_4_2, tj. udział uprawy zbóż nie przekracza 65% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie.

Rok 2020 jest dla wnioskodawcy piątym , ostatnim rokiem składania wniosku o płatność RKS. W związku z kończącym się zobowiązaniem, podczas kontroli administracyjnej dokonano sprawdzenia wymogu przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy upraw. W latach 2016-2020 na działce rolnej D3 wnioskodawca deklarował uprawę: seradela uprawna, pszenżyto jare, żyto ozime, pszenżyto jare, mieszanka strączkowo-zbożowa. Podczas kontroli na miejscu w 2020 r. nie stwierdzono deklarowanej uprawy, albowiem została stwierdzona uprawa żyta, co stanowi nieprawidłowość o kodzie DR6. Z kolei w latach 2016-2020 na działce rolnej D4 wnioskodawca deklarował uprawę: pszenżyto jare, żyto ozime, pszenżyto jare, gryka, mieszanka strączkowo-zbożowa. Podczas kontroli na miejscu w 2020 r. nie stwierdzono deklarowanej uprawy, albowiem stwierdzono uprawę gryki, co stanowi nieprawidłowość o kodzie DR6. Ponadto udział uprawy zbóż w gospodarstwie wyniósł 68,63%.

Wysokość zmniejszenia płatności RKS organ pierwszej instancji wyliczył w oparciu o metodę określoną w § 33 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem PRŚK".

Dokonano też wyliczenia kwoty do zwrotu ( 5836,05 zł) z uwagi na niespełnienie zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. wskazał, że nie zgadza się ze zmniejszeniem powierzchni kwalifikującej się do płatności 0,11 ha oraz z ustaleniami kontroli na miejscu w zakresie stwierdzonej uprawy na działkach D3 i D4. Na powyższych działkach zadeklarował mieszankę składającą się z żyta i seradeli. Warunki w 2020 r. były korzystne dla wzrostu zbóż, przez co rosnące żyto przerosło seradelę. W ocenie strony dokumentacja fotograficzna nie pozwala na stwierdzenie, że na powyższych działkach rolnych nie znajdują się rośliny deklarowane przez producenta we wniosku. Jednocześnie wskazał, że ARiMR dysponuje nieaktualnym MKO dla użytkowanych przez niego działek ewidencyjnych. Skarżący podkreślił, że powierzchnia użytkowana wynosiła 19,85 ha.

Decyzją z dnia 22 czerwca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 182 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności dotyczyło działek rolnych A i B, które nie były objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym i nie miało wpływu na wysokość przyznanych płatności.

Organ wskazał, że raport z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania płatności. W sytuacji zatem, gdy nie budzi on uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki - nie ma podstaw do odmówienia mu wiarygodności. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronnymi co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Przepis art. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nakłada na organy obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie wprowadzone w tym przepisie istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestniczenia w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Mimo że zawarte w raporcie z kontroli na miejscu ustalenia co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone, to w świetle ww. reguł inicjatywa dowodowa i ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie skarżącej, która w rozpoznawanej sprawie nie podważyła wiarygodnymi dowodami ustaleń organów na podstawie sporządzonych raportów z kontroli na miejscu.

Organ II instancji, po ponownej analizie raportu z kontroli na miejscu uznał, że został on sporządzony w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Kontrolerzy dokonali pomiarów zgodnie ze stanem faktycznym zastanym na działkach rolnych strony w dniu przeprowadzania pomiarów, co zostało opisane w raporcie pokontrolnym i opatrzone odpowiednimi kodami pokontrolnymi, których opis stanowi załącznik do raportu. Sporządzono również precyzyjną dokumentację fotograficzną zastanego stanu faktycznego. Strona przedłożyła organowi odwoławczemu dokumentację fotograficzną, która potwierdzać ma fakt, że na działkach D3 i D4 była wysiana mieszanka żyta i seradeli, gdyż w resztkach pożniwnych pozostała seradela. Oprócz zdjęć strony organ dysponuje również dokumentacją fotograficzną sporządzoną podczas kontroli na miejscu w dniach 17-31 lipca 2020 r. Dokonując oceny obu dowodów w sprawie organ odwoławczy uznał, że wiarę należy dać wynikom kontroli na miejscu, a nie zdjęciom sporządzonym przez producenta. Zdjęcia strony nie pozwalają w wystarczającym stopniu na identyfikację sfotografowanych działek oraz ustalenia daty wykonania dokumentacji fotograficznej.

W wyniku weryfikacji wymogów przyjętych dla Wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone organ odwoławczy ustalił, że strona naruszyła realizację tego Wariantu w sposób opisany w decyzji organu pierwszej instancji.

Weryfikując wysokość przyznanej płatności organ odwoławczy wskazał, że jego ustalenia są mniej korzystne dla strony od poczynionych przez organ pierwszej instancji, jednak wobec treści art. 139 k.p.a. organ odwoławczy przyjął ustalenia faktyczne organu I instancji w powyższym zakresie za swoje.

Odnosząc się do sankcji wieloletniej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181/48 z 20.06.2014), w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację. Zgodnie z § 34a rozporządzenia PRŚK, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 33 ust. 1-9b oraz 9d-13 stosuje się odpowiednio.

W oparciu o powyższą normę należało ustalić kwotę zwrotu kwot wypłacanych w latach poprzednich za realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, który wykluczył powierzchnie z płatności, zmniejszył płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną i nałożył sankcję wieloletnią z tytułu nieprzestrzegania wymogów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję B. K.podniósł, że na działkach D/D3 i D/D 4 stwierdzono żyto, pomimo prowadzenia w 2020 r. na tych działkach uprawy w postaci mieszanki zbożowo-strączkowej. Skarżący wskazał, że sporządzona przez niego na przedwiośniu 2021 r. fotografia prezentuje obszar ww. działek, co można potwierdzić na podstawie przebiegu granicy polno-leśnej. Skarżący podkreślił, że uprawy realizował zgodnie ze złożonym wnioskiem i planem działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej, zaś kontrola przeprowadzona przez firmę zewnętrzną została wykonana wadliwie. Fotografie wykonane podczas kontroli nie przedstawiają składu łanu, szczególnie w jego środkowej i dolnej części. Fotografie zostały wykonane sprzecznie z instrukcją stanowiskową dla przeprowadzenia kontroli metodą foto. Jak wyjaśnił skarżący, maj 2020 r. obfitował w opady, co spowodowało wybujałość zbóż i ponadprzeciętne pojawienie się chwastów. Kolejne miesiące były również korzystne dla rozwoju roślin, co spowodowało pozostanie roślin motylkowatych (bobowatych) w dolnej partii łanu, a co jest niewidoczne na fotografiach wykonanych przez inspektorów terenowych.

W ocenie skarżącego inspektorzy terenowi wynajęci przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie posiadają pełnych kwalifikacji w zakresie rozpoznawania gatunków roślin.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 r. skarżący oświadczył, że nie doręczono mu raportu z kontroli. Wskazał, że w okresie od 8 do 30 grudnia 2020 r. przebywał w szpitalu, a następnie przez pół roku przebywał na zwolnieniu lekarskim. W tym czasie nie otrzymał żadnej korespondencji dotyczącej dopłat do roślin, a jedynie korespondencję dotyczącą powierzchni. Nie odwoływał się jednak od tego raportu, bowiem nie dotyczył on roślin.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna.

Zasady i tryb przyznawania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 zostały uregulowane m.in. w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 182, dalej jako: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 ( Dz.U z 2015 r. , poz.415 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie".

Przepis art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi:

1. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

2. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie z art. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Przedmiotem oceny Sądu była legalność decyzji wydanych w sprawie przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej ( PROW 2014 – 2020) przysługujących do gruntów na rok 2020, na skutek złożonego przez skarżącego wniosku. We wniosku takim rolnik podaje m.in. jakich płatności wniosek dotyczy, oznaczenie działki rolnej, powierzchnię, numer ewidencyjny działki, numer pakietu/wariantu/opcji, informacje szczegółowe dotyczące realizacji zobowiązania.

Przyznanie wnioskowanych płatności zależy m.in. spełnienia warunków przyznania takich płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów.

W niniejszej sprawie był to:

1.Pakiet :1 Rolnictwo zrównoważone

2.Wariant: 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO).

W gospodarstwie rolnym skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu, na podstawie której sporządzono raport z czynności kontrolnych.

Skarżący, któremu raport – wbrew jego twierdzeniom - doręczono, nie wniósł do niego zastrzeżeń.

Odnosząc się w tym miejscu do twierdzeń skarżącego, że otrzymał jedynie raport z kontroli powierzchni, a nie raport dotyczący roślin wyjaśnić należy, że z kontroli na miejscu sporządzono jeden raport - właśnie raport "z kontroli powierzchni", czyli z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W raporcie tym znajdują się także informacje dotyczące m.in. stwierdzonych grup upraw. Skarżący został poinformowany o możliwości, terminie i sposobie wniesienia umotywowanych zastrzeżeń. Został on także poinformowany o możliwości i miejscu uzyskania dodatkowych informacji w zakresie przeprowadzonej kontroli oraz możliwości wglądu w dokumentację pokontrolną.

Zauważyć należy, że skarżący , chcąc uzyskać płatność rolno – środowiskowo – klimatyczną , powinien dopełnić we własnym interesie wszelkich aktów staranności , w tym wnieść w określonym terminie umotywowane zastrzeżenia. Ewentualne błędne zrozumienie, czego raport dotyczy, co – jak wynika z twierdzeń skarżącego spowodowało , że zastrzeżeń takich nie wniósł, skarżącego nie usprawiedliwia, bowiem mógł on uzyskać w tym zakresie stosowne wyjaśnienia. Podkreślić w tym miejscu należy, że z akt administracyjnych nie wynika także, by skarżący w czasie trwania postępowania administracyjnego zgłaszał jakiekolwiek kłopoty zdrowotne.

Organy ustaliły, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku skarżącego o przyznanie przedmiotowej płatności w ramach Pakietu :1 Rolnictwo zrównoważone wynosiła 14,50 ha i taka została wobec tego zakwalifikowana do płatności , mimo że w trakcie kontroli stwierdzono powierzchnię 14,60 ha.

Zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, w omawianym Pakiecie wymogiem jest zastosowanie na działce rolnej w zmianowaniu minimum 3 grup upraw w ciągu pięciu lat realizacji zobowiązania rolno – środowiskowo – klimatycznego, a także zgodnie z ust.1 pkt 2 zastosowanie co najmniej 4 upraw w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 wymienionych w ust.1 a pkt 2-4 lub w ust.1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w plonie głównym w danym roku na gruntach ornych w gospodarstwie, przy czym udział upraw zbóż nie może przekraczać 65% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie.

Organy stwierdziły, w przypadku położonych na działce ewidencyjnej nr [...] działek rolnych D3 i D4 o powierzchni odpowiednio 1,90 ha i 1,00 ha, nieprzestrzeganie wymogu KA_2, tj. zastosowania co najmniej trzech grup upraw w ciągu 5 lat zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz wymogu R_1_1_4_2, tj. wymogu, że udział uprawy zbóż nie przekracza 65% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie.

Z uwagi na to , że rok 2020 był dla skarżącego piątym , ostatnim rokiem składania wniosku o płatność RKS, podczas kontroli administracyjnej dokonano sprawdzenia wymogu przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy upraw. Z ustaleń organów wynika, że w latach 2016-2020 na działce rolnej D3 skarżący deklarował odpowiednio, w kolejnych latach , uprawę: seradela uprawna, pszenżyto jare, żyto ozime, pszenżyto jare, mieszanka strączkowo-zbożowa. Podczas kontroli na miejscu w 2020 r. nie stwierdzono deklarowanej uprawy ( mieszanki strączkowo – zbożowej) , a uprawę żyta, co stanowi nieprawidłowość o kodzie DR6. Z kolei w latach 2016-2020 na działce rolnej D4 skarżący deklarował odpowiednio uprawę: pszenżyto jare, żyto ozime, pszenżyto jare, gryka, mieszanka strączkowo-zbożowa. Podczas kontroli na miejscu w 2020 r. nie stwierdzono deklarowanej uprawy, a uprawę gryki, co stanowi nieprawidłowość o kodzie DR6.

Organy stwierdziły wobec powyższego, że na działce rolnej D3 skarżący uprawiał rośliny z dwóch grup upraw – strączkowe i warzywa strączkowe oraz zboża, a na działce rolnej D4 rośliny z dwóch grup upraw - zboża i grykę. W tej sytuacji skarżący nie zastosował co najmniej trzech grup upraw w ciągu pięciu lat zobowiązania rolno – środowiskowo – klimatycznego. Ponadto udział uprawy zbóż w gospodarstwie wyniósł 68,63%.

W tej sytuacji prawidłowo dokonano zmniejszenia płatności w ramach Pakietu :1 Rolnictwo zrównoważone. Szczegółowy sposób dokonania wyliczeń przedstawiony został w zaskarżonych decyzjach i nie budzi on wątpliwości Sądu.

W przypadku Wariantu: 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) nie stwierdzono nieprawidłowości. Organy także w tym zakresie oparły swe ustalenia na treści zweryfikowanego raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Z przepisu art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181/48 z 20.06.2014) wynika, że jeżeli nie spełniono zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub nie spełniono innych obowiązków, ustanowionych w przepisach UE czy w przepisach krajowych, wnioskowanego wsparcia odmawia się bądź cofa się je w całości lub części. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich.

Skoro organy stwierdziły , że w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił wymogów określonych w załączniku do rozporządzenia rolno – środowiskowo – klimatycznego, prawidłowo ustalono kwotę zwrotu kwot wypłacanych w latach poprzednich za realizację zobowiązania rolno – środowiskowo – klimatycznego. Odpowiednie wyliczenia zawarte zostały w uzasadnieniach decyzji i nie budzą one wątpliwości Sądu.

W konsekwencji podzielić należało stanowisko organów obu instancji , które zmniejszyły skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną i nałożyły na niego sankcję wieloletnią z tytułu nieprzestrzegania zobowiązań.

Stwierdzić należy, że zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze skarżący kwestionował ustalenia dla działek D/D3 i D/D4 w zakresie stwierdzonej uprawy. Wskazywał, że wbrew wynikom kontroli działki D/D3 i D/D4 obsiane były mieszanką zbożowo – strączkową, w skład której wchodziło żyto i seradela. Zarzucał, że zdjęcia wykonane podczas kontroli nie przedstawiają składu łanu, szczególnie w środkowej i dolnej części oraz że zdjęcia zostały wykonane sprzecznie z instrukcją stanowiskową dla przeprowadzania kontroli metodą FOTO.

Odnosząc się do tych zarzutów wskazać trzeba, że Instrukcja realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni ( a nie instrukcja stanowiskowa, jak twierdzi skarżący), dostępna jest w Internetowym ogłoszeniu o zamówieniu Działu Zamówień Publicznych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, opublikowanym w dniu 24.12.2020 r. (DPiZP.2610.34.2020 Realizacja kontroli na miejscu metodą FOTO i IT na terenie 16 województw). Instrukcja ta nie jest źródłem prawa , ale jej nieprzestrzeganie przez kontrolujących może mieć znaczenie dla oceny prawidłowości ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy.

W punkcie 8 Instrukcji realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, wydanej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a zatwierdzonej w dniu 20 grudnia 2020 r., określono zasady sporządzania dokumentacji fotograficznej, w tym dla upraw. Wynika z nich m.in. , że fotografie powinny być wykonane przy granicy działki i ewentualnie z jej wnętrza, tak aby jak najlepiej ukazywały kontrolowany obiekt. Każda fotografia powinna obejmować element krajobrazu (stały punkt odniesienia), umożliwiający jednoznaczną identyfikację w terenie. Fotografie powinny być wykonane z różnych miejsc działki; dwie w taki sposób, aby obrazowały w ujęciu globalnym jak największy obszar kontrolowanej działki rolnej, np. widok działki z dwóch sąsiednich narożników, natomiast trzecia - szczegółowo stwierdzone na jej obszarze nieprawidłowości. W niektórych przypadkach należy wykonać dodatkowe zdjęcie z bliska każdej kontrolowanej uprawy, co oznacza zrobienie zdjęcia z bliska, np. kwiatostanu lub owocu.

W żadnym miejscu tej Instrukcji nie zawarto wymogu, że kontrolujący powinni wykonać zdjęcia "z odchyleniem na boki" uprawy , w tym przypadku żyta - jak podnosił to skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Z Instrukcji tej wynika natomiast coś przeciwnego - że "podczas wykonywania zdjęcia nie należy dotykać rośliny". Tak więc, analizując przedstawiony przez organy materiał zdjęciowy, znajdujący się w aktach administracyjnych na dołączonej płycie, Sąd nie dopatrzył się błędów kontrolujących przy wykonywaniu kontroli na miejscu metodą FOTO.

Organ odwoławczy, wbrew stanowisku skarżącego wskazał powody, dla których nie zakwestionował wyników kontroli na miejscu na podstawie przedstawionych przez skarżącego zdjęć. Organ wskazał bowiem, że zdjęcia te nie pozwalają na jednoznaczną identyfikację sfotografowanych działek i tego, które działki przestawiają daną działkę rolną, a także na ustalenie daty wykonania zdjęć. Z powyższym stanowiskiem organu odwoławczego należy się zgodzić.

Z przywołanego powyżej art. 27 ust.2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W niniejszym przypadku oznacza to, że to skarżący powinien wykazać, że na konkretnych działkach prowadzone były zadeklarowane przez niego uprawy. Skoro tego skutecznie nie zrobił i nie podważył wyników kontroli na miejscu, brak jest podstaw do uznania , że przedłożony raport z czynności kontrolnych, będący potwierdzeniem wyników kontroli, organy wadliwie uznały za prawidłowy.

W tym stanie rzeczy Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie znajdując z urzędu podstaw do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego , na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.