Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 735/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 10, art. 3 ust. 2 pkt 2, ust. 3, art. 25 ust. 1 - 3, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 10a, art. 11, art. 17, art. 19 ust. 2, art. 20 ust. 1 i 2, art. 31, art. 75 ust. 1 i 2, art. 133a
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 6 ust. 1, art. 12 ust. 3 i 4, art. 14 ust. 2, art. 23 ust. 1 i 2, art. 75 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1, 4 i 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Teza: 1.	W przypadku płatności przyznawanych na rok 2013 konieczne było zastosowanie do płatności bezpośrednich trzech mechanizmów redukcji, tj. tzw. modulacji dodatkowej (art. 10a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009), dostosowania płatności krajowych w związku z modulacją w UE-15 oraz zmniejszeń z tytułu wprowadzenia dyscypliny finansowej (art. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009).

2.	W przypadku tego rodzaju wsparcia specjalnego obowiązuje tzw. zakaz „podwójnego finansowania”, który oznacza, że specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST) nie przysługuje do powierzchni upraw zadeklarowanych w danym roku we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w ramach pakietów: rolnictwo zrównoważone, rolnictwo ekologiczne, zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie.

3.	Okoliczności nadzwyczajne to okoliczności szczególne (wyjątkowe), występujące bardzo rzadko i niespodziewanie, w sposób nieprzewidziany i odbiegający od zwykłego toku czynności. Z tych też względów czasowej przerwy w działaniu systemu WPI, spowodowanej koniecznością wykonania prac konserwujących system, o której użytkownicy systemu zostali poinformowani komunikatem umieszczonym na stronie internetowej ARiMR, nie można utożsamiać z siłą wyższą lub okolicznościami nadzwyczajnymi.

4.	Przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Celem, określonego w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. W konsekwencji spod zastosowania powyższego przepisu wykluczyć należy wszelkie te uchybienia w działaniu organu, które sprowadzały się jedynie do zaniechania należytej weryfikacji wniosku oraz braku wykrycia nieprawidłowości wniosku już na etapie przyznawania płatności.

5.	Brzmienie art. 40 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy o płatnościach bezpośrednich wskazuje, że odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności uzupełniającej jest możliwe tylko wtedy, gdy równowartości 100 euro nie przekroczy suma wszystkich płatności uzupełniających przyznawanych w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 133b rozporządzenia nr 73/2009, w tym w szczególności suma uzupełniającej płatności podstawowej (UPO) i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej).

6.	Do wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnej płatności na podstawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 konieczne jest, aby między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, upłynęły co najmniej cztery lata. Dobrą wiarę rolnika, który uzyskał nienależną płatność wyłącza tak wiedza o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym (braku podstaw do dokonania płatności), jak też jego niedbalstwo. Pozostaje bowiem również w złej wierze rolnik, który przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że część zgłaszanych przez niego we wniosku gruntów nie kwalifikuje się do płatności.

TEZY

1.	W przypadku płatności przyznawanych na rok 2013 konieczne było zastosowanie do płatności bezpośrednich trzech mechanizmów redukcji, tj. tzw. modulacji dodatkowej (art. 10a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009), dostosowania płatności krajowych w związku z modulacją w UE-15 oraz zmniejszeń z tytułu wprowadzenia dyscypliny finansowej (art. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009).

2.	W przypadku tego rodzaju wsparcia specjalnego obowiązuje tzw. zakaz „podwójnego finansowania”, który oznacza, że specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST) nie przysługuje do powierzchni upraw zadeklarowanych w danym roku we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w ramach pakietów: rolnictwo zrównoważone, rolnictwo ekologiczne, zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie.

3.	Okoliczności nadzwyczajne to okoliczności szczególne (wyjątkowe), występujące bardzo rzadko i niespodziewanie, w sposób nieprzewidziany i odbiegający od zwykłego toku czynności. Z tych też względów czasowej przerwy w działaniu systemu WPI, spowodowanej koniecznością wykonania prac konserwujących system, o której użytkownicy systemu zostali poinformowani komunikatem umieszczonym na stronie internetowej ARiMR, nie można utożsamiać z siłą wyższą lub okolicznościami nadzwyczajnymi.

4.	Przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Celem, określonego w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. W konsekwencji spod zastosowania powyższego przepisu wykluczyć należy wszelkie te uchybienia w działaniu organu, które sprowadzały się jedynie do zaniechania należytej weryfikacji wniosku oraz braku wykrycia nieprawidłowości wniosku już na etapie przyznawania płatności.

5.	Brzmienie art. 40 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy o płatnościach bezpośrednich wskazuje, że odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności uzupełniającej jest możliwe tylko wtedy, gdy równowartości 100 euro nie przekroczy suma wszystkich płatności uzupełniających przyznawanych w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 133b rozporządzenia nr 73/2009, w tym w szczególności suma uzupełniającej płatności podstawowej (UPO) i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej).

6.	Do wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnej płatności na podstawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 konieczne jest, aby między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, upłynęły co najmniej cztery lata. Dobrą wiarę rolnika, który uzyskał nienależną płatność wyłącza tak wiedza o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym (braku podstaw do dokonania płatności), jak też jego niedbalstwo. Pozostaje bowiem również w złej wierze rolnik, który przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że część zgłaszanych przez niego we wniosku gruntów nie kwalifikuje się do płatności.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca),, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.