Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 329/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1 w zw. z art. 161 § 8 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia NSA Anna Lech Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia [...] lutego 2002 r. orzekającej o zwrocie zasiłku rodzinnego oraz jednorazowego dodatku rodzinnego postanawia: umorzyć postępowanie.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta Krakowa w sprawie rozstrzygnięcia wniosku B. B. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2002 r. nr [...].

Decyzją zobowiązano B. B. do zwrotu zasiłku rodzinnego oraz jednorazowego dodatku rodzinnego.

W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wnioskodawca przekazał dokumentację w tej sprawie do Urzędu Miasta Krakowa o czym poinformowano B. B. (k. 61 i 63). Ten zwrócił się do Dyrektora tego Urzędu 14 stycznia 2011 r. o zwrot zasiłku rodzinnego (k. 81). Urząd Miasta Krakowa w dniu [...] stycznia 2013 r. rozstrzygnął wniosek stwierdzając: "nie jest możliwy zwrot świadczeń które były świadczeniami nienależnie pobranymi" (k. 82) W dniu 13 lutego 2013 r. B. B. złożył więc do wnioskodawcy wniosek będący przedmiotem negatywnego sporu kompetencyjnego. Wnioskodawca przekazał bowiem ten wniosek do Urzędu Miasta Krakowa (k. 97), a Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z [...] września 2013 r. przekazało go z powrotem wnioskodawcy, opierając się na art. 20, 157 § 1 i art. 17 k.p.a. Stanowisko wyrażone w tym piśmie z [...] września 2013 r. jest błędne.

Organem właściwym w sprawie przedmiotowego wniosku jest Prezydent Miasta Krakowa, co wynika jednoznacznie z art. 20 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 11 oraz 62 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr i 19 poz. 992 ze zm.).

Prawidłowość stanowiska wyrażonego w niniejszym piśmie przez wnioskodawcę potwierdza treść postanowienia NSA z 3 września 2008 r. I OW 59/05.

Wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Prezydent Miasta Krakowa w odpowiedzi na wniosek wskazał, ze nie pozostaje w sporze kompetencyjnym z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia [...] lutego oraz [...] maja 2002 r. znak: [...] zobowiązano B. B. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej wysokości 2094,66 zł w terminie do dnia 30 czerwca 2002 r.

Zgodnie z art. 26 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz.U. z 2003 r. Nr 83, 128 i 135) nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

W związku z powyższym, a także z uwagi na fakt nieuregulowania należności w wymaganym terminie, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Nowa Huta tytuły wykonawcze o numerach: [...] (zmieniony na nr [...]), [...], [...] (zmieniony na nr [...]) i [...], celem przeprowadzenia egzekucji administracyjnej.

Z uwagi na zmianę powołanej wyżej ustawy zastąpionej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) oraz w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu przekazywania dokumentacji dotyczącej nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych, wychowawczych oraz świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 89, poz. 854) Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie przekazał całość dokumentacji, B. B. do Urzędu Miasta Krakowa.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 62 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, ustalone ostateczną decyzją są potrącane w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu [...] stycznia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Nowa Huta wyegzekwował od ww. wpłatę, która pokryła w całości zadłużenie B. B.

W dniu 13 lutego 2013 r. B. B. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji znak: [...] wydanej przez wyżej wspomniany organ. We wniosku tym zobowiązany powołał się na art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267).

Powołując się na art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie pismem z dnia 13 marca 2013 r. (data wpływu 18 marca 2013 r.) przekazał do Urzędu Miasta Krakowa wniosek B. B. jako organowi właściwemu.

Prezydent Miasta Krakowa jest organem właściwym w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych do orzekania w sprawach określonych tą ustawą jako organ I instancji.

Natomiast zgodnie z art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia. Z tej przyczyny Prezydent Miasta Krakowa nie jest organem właściwym do orzekania jako organ wyższego stopnia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, dla których wydania w obecnym stanie prawnym właściwy jest jako organ I instancji.

Z powyższych względów wniosek B. B. przekazany został do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie jako organu właściwego.

Ten właśnie organ w ocenie Prezydenta Miasta Krakowa pozostaje w sporze z wnioskodawcą, na co jednoznacznie wskazuje między innymi treść pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2013 r., [...].

Stąd wniosek w niniejszej sprawie winien obejmować rozstrzygnięcie sporu pomiędzy SKO w Krakowie jako organem wyższego stopnia w stosunku do Prezydenta Miasta Krakowa, a wnioskodawcą który obok SKO uznał się za organ niewłaściwy w przedmiocie stwierdzenia nieważności wniosku B. B..

Pismem procesowym z 17 lutego 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie zmienił uczestnika sporu kompetencyjnego przez wskazanie w miejsce Prezydenta Miasta Krakowa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta Krakowa. Prezydent Miasta Krakowa w odpowiedzi na wniosek stwierdził, ze nie pozostaje w sporze z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie nie cofnął wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego a dokonał zmiany we wniosku przez zastąpienie wskazania organu, z którym pozostaje w sporze z Prezydenta Miasta Krakowa na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie.

Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego to rozstrzygnięcie sporu pomiędzy organami administracji publicznej, które w tym postępowaniu mają równe prawa do obrony, przez wykazanie w razie sporu pozytywnego kompetencji, a w razie sporu negatywnego wykazane braku kompetencji. W toku postępowania nie ma możliwości prawnej zmiany organu, a którym organ prowadzi spór.

Spór został wszczęty z Prezydentem Miasta Krakowa, a zatem był przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej, pozostających w różnych systemach ustrojowych (administracji rządowej i samorządu terytorialnego) zachodzi rozbieżność stanowisk. Spór kompetencyjny może dotyczyć właściwości rzeczowej, właściwości miejscowej i właściwości instancyjnej. W sprawie przedmiotem sporu jest właściwość instancyjna do stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z [...] lutego 2002 r. nr [...]. Art. 20 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 11 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456) reguluje właściwość do rozpoznawania i rozstrzygania spraw w trybie postępowania zwykłego. Nie reguluje właściwości do weryfikacji decyzji w nadzwyczajnym trybie postępowania – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W razie braku regulacji szczególnej postawą do ustalenia właściwości w trybie stwierdzenia nieważności są przepisy art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że "właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ".

W przypadku zmiany właściwości rzeczowej przez przeniesienie na organ z innego systemu ustrojowego, właściwość instancyjną należy ustalić według reguły organu wyższego stopnia wobec organu właściwego rzeczowo w obowiązującej regulacji.

W sprawie nie występuje spór kompetencyjny pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie a Prezydentem Miasta Krakowa.

Takie stanowisko wynika zarówno z odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Prezydenta Miasta Krakowa, jak i pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krajkowie. Postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy tymi organami jest bezprzedmiotowe.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.