Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 59/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 252 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Spółki z o.o. w O. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 733/12 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Spółki z o.o. w O. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 733/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił wniosek T. Sp. z o.o. w O. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a ze składanych przez nią oświadczeń nie wynika, że nie zamierza kontynuować swojej działalności. W związku z powyższym koszty sądowe, które skarżąca jest obowiązana ponieść w sprawie, winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.

WSA w K. wskazał, że o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych nie przesądza fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność wygenerowała za rok 2011 stratę w kwocie 113 155,67 zł, ponieważ jest ona jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych.

Mając na uwadze całkowitą sytuację majątkową Spółki, tj. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 1 450 000 zł, wartość środków trwałych w wysokości 2 552 390 zł oraz stan kont na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 40 302,64 zł, Sąd stwierdził, że skarżąca dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, a powołane przez Spółkę okoliczności związane z wystąpieniem nieodwracalnych skutków w postaci upadłości uznał za niezasadne.

Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego konieczne koszty sądowe stanowią wpis od skargi, który winien wynieść 112 zł, a wpisy od 20 wniesionych przez Spółkę innych skarg wynoszą łącznie 3 601 zł. W ocenie Sądu jest to kwota możliwa do poniesienia przez skarżącą.

W zażaleniu T. Sp. z o.o. w O. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponownie przytoczyła dane, co do swojej sytuacji finansowej (za rok 2011 strata w kwocie 113 155,67 zł, za dziesięć miesięcy 2012 r. w wysokości 119 213 zł), a następnie podkreśliła, że zgromadzona na rachunku bankowym kwota jest niezbędna do zabezpieczenia podstawowych potrzeb Spółki, które objawiają się przede wszystkim w zapłacie wynagrodzeń sześciu zatrudnionym osobom, zapewnieniu podstawowych narzędzi pracy pracownikom, zapłacie za rachunki o znacznej wysokości, zapewnieniu ogrzewania pomieszczeń do niej należących itp. Poza tą kwotą Spółka nie dysponuje innymi środkami, z których mogłaby pokryć wpis sądowy. W ocenie skarżącej, jej sytuacja jest na tyle trudna, że w przypadku odmowy uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych mogą wystąpić nieodwracalne skutki w postaci upadłości Spółki i utraty zatrudnienia przez jej pracowników.

Wskazano, że w celu zdobycia środków na zapłatę zaległych zobowiązań podatkowych Spółka sprzedała część środków trwałych. Środki, które pozostały Spółce są niezbędne do jej funkcjonowania, a ich upłynnienie nie jest możliwe. Ponadto, od czasu wydania decyzji podatkowych skarżąca ograniczyła swoje wydatki wyłącznie do tych niezbędnych, a także poczyniła znaczące oszczędności, które wystarczyły tylko na pokrycie zobowiązań finansowych wynikających z zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z regulacji wynika zatem, że strony ponoszą koszty postępowania, a wyjątki od tej zasady, na przykład przez przyznanie prawa pomocy, są rodzajem formy dofinansowania z budżetu państwa, które ma zastosowanie tylko w szczególnych okolicznościach.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawa nakłada zatem na osobę prawną obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. W związku z tym wniosek powinien być poparty dokładną i wyczerpującą argumentacją służącą uprawdopodobnieniu, że osoba prawna nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Wynika to również z treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w obecnej sytuacji finansowej Spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że WSA w K. dokładnie przeanalizował sytuację majątkową Spółki konfrontując ją z wysokością należnego wpisu, nie tylko od skargi w niniejszej sprawie, lecz także 20 dalszych skarg wniesionych przez skarżącą.

Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), na co powołał się również Sąd pierwszej instancji, nie można uznać, że skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania.

Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.

Sąd pierwszej instancji oparł się w sprawie na założeniu, że strona skarżąca, wszczynając spór na drodze sądowej, powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na ten cel i koszty sądowe traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Sąd nie wymagał od Spółki, aby wyprzedała swój majątek ruchomy czy nieruchomy, co sugeruje strona, ale po przeanalizowaniu sytuacji finansowej skarżącej doszedł do wniosku, że dysponuje ona dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.