Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1519/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 3,4
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e, § 6, § 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 245 poz 1810
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób  niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Julia Kubasik po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 października 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1119/10 w sprawie ze skargi A. O. O. i M. "C." H., P. Spółka jawna we W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1119/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. O. O. i M. "C." H., P. Spółka jawna we W., na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2010 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji były wnioski A. D. o wydanie zaświadczeń o pomocy de minimis. Dotyczyły one środków pieniężnych poniesionych na wnioski: z [...] czerwca 2010 r. (opłacenie kursu komputerowego; zakup zestawu do monitoringu; zakup monitora TFT; montaż stanowiska monitorującego) oraz z [...] czerwca 2010 r. (zakup i montaż haka holowniczego; zakup przyczepki towarowej).

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż operacje zapłaty za faktury nie zostały dokonane bezpośrednio z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wskazane należności za faktury zostały pokryte ze środków własnych firmy w dniu [...] maja 2009 r. oraz w dniu [...] maja 2009 r., natomiast pobranie gotówki z konta ZFRON nastąpiło w dniu [...] maja 2009 r. oraz [...] maja 2009 r.

W ocenie organu I instancji rekompensowanie z rachunku ZFRON wydatków sfinansowanych wcześniej z konta nie będącego rachunkiem ZFRON pracodawcy jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz.1810 ze zm.). Zakup przyczepki towarowej oraz montaż haka holowniczego ma służyć jedynie poprawie efektywności, wydajności oraz organizacji wykonywanej pracy na danym stanowisku, a nie zmniejszyć ograniczenia zawodowe osoby niepełnosprawnej. Nie ma zatem podstaw do obciążania wnioskowanymi kwotami rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, iż poniesione przez pracodawcę wydatki zostały dokonane z rachunku bieżącego spółki, następnie zaś dokonano przelewu środków z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na rachunek bieżący odwołującej się strony. W przedstawionej sytuacji, w ocenie organu II instancji, nawet jeśli wydatek mieści się w katalogu określonym w § 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, to nie został sfinansowany ze środków ZFRON, tylko ze środków własnych pracodawcy, którymi i tak może on dowolnie rozporządzać. Organ udzielający pomocy nie mógł w tej sytuacji wydać zaświadczenia o pomocy de minimis, ponieważ pomoc publiczna w przypadku ZFRON następuje wyłącznie w razie wydatkowania poakcesyjnych środków zgromadzonych na ZFRON na cele, które nie przysparzają wyłącznie korzyści osobie niepełnosprawnej, tymczasem pracodawca wydatkował na wspomniane cele środki własne, a nie środki publiczne.

Minister stwierdził, że środki ZFRON zostały wykorzystane niezgodnie z przepisami, albowiem na "zrefundowanie" pracodawcy poniesionego wydatku. Gdyby nawet uznać przelew środków jako wydatek (będący przysporzeniem na rzecz przedsiębiorcy - w kontekście udzielanej pomocy publicznej), trudno byłoby ustalić dzień udzielenia takiej pomocy - czy byłby to dzień wydatku z konta obrotowego, czy też dzień przelania środków z konta ZFRON. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej (poza tym nie jest to wydatek ze środków ZFRON), natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków z konta ZFRON na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku.

Minister podkreślił, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku ZFRON są środkami publicznymi, dlatego wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Indywidualny Program Rehabilitacji, na podstawie którego dokonano przedmiotowego wydatku wymaga przystosowania stanowiska pracy poprzez zniesienie ograniczeń komunikacyjnych, dlatego doposażono stanowiska pracy w samochód oraz zakupiono przyczepkę do przewożenia sprzętu. W ocenie organu II instancji stanowisko pracy agenta ochrony, do którego obowiązków należy m.in. kontrolowanie pozostałych pracowników i dostarczanie odpowiednich środków powinno być z założenia wyposażone w odpowiedni sprzęt umożliwiający transport tych narzędzi pracy, bez względu na to, czy na stanowisku tym zatrudniona jest osoba niepełnosprawna czy pełnosprawna. Zakup samochodu do przewożenia niezbędnych środków (z przyczepką i hakiem, czy bez) jest niewątpliwie elementem prawidłowej organizacji pracy przez pracodawcę, mającej na celu zarówno osiągnięcie przez pracownika wysokiej wydajności i jakości pracy, jak również zmniejszenie jej uciążliwości oraz poprawia znacząco komfort pracy. Ponadto skoro pracodawca podjął decyzję o zakupie samochodu pracownikowi na w/w stanowisku, bo z założenia wymaga ono używania środka transportu, powinien był zakupić odpowiedni samochód służący do przewożenia w/w narzędzi pracy, bez konieczności ponoszenia dodatkowych wydatków w postaci zakupu przyczepki.

Reasumując organ wskazał, że brak jest związku poniesionego na ten cel wydatku ze zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, a w ramach indywidualnych programów mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem.

Rozpatrując skargę wniesioną od tej decyzji ostatecznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podzielił stanowisko strony skarżącej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie jest źródłem normy nakazującej dokonywanie zapłat za nabyte towary i usługi wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego ZFRON, lecz stanowi jedynie o obowiązku nałożonym na pracodawcę przekazywania środków pieniężnych będących równowartością ulg podatkowych na wyodrębniony rachunek bankowy. Gdyby taki obowiązek istniał, musiałby znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w konkretnej normie lub choćby w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 33 ust. 11.

Wydane na podstawie art. 33 ust. 11 ww. ustawy, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w wersji obowiązującej do dnia 22 lipca 2009 r. (Dz. U. Nr 245, poz.1810) nie nakładało takiego obowiązku na korzystających z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Sąd I instancji nie podzielił wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska, iż zakup przyczepki towarowej oraz zakup i montaż haka holowniczego nie wpływa w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie poprawia komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku i jako taki nie może być sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W rozpoznawanej sprawie zapisy IPR pozwalają na ustalenie, że ze względu na rodzaj niepełnosprawności pracownika, konieczne jest wyposażenie stanowiska pracy w sprzęt ułatwiający wykonywanie tych czynności. Dlatego też, zdaniem Sądu I instancji zawarte w IPR zalecenie dostosowania -doposażenia stanowiska pracy ze swej istoty odnosi się do wyposażenia stanowiska pracy ze względu na potrzeby wynikające z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, a nie wyposażenia stanowiska pracy w sprzęt podstawowy niezbędny do wykonywania pracy na tym stanowisku przez pracowników, u których nie stwierdzono niepełnosprawności.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził iż, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych i § 2 ust.1 pkt 12 lit. e oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez błędną ich interpretację, które to naruszenie przepisów miało wpływ na wynik sprawy skutkując wadliwością rozstrzygnięć.

Minister Pracy i Polityki Społecznej złożył na powyższe rozstrzygnięcie skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok WSA w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 33 ust. 3 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż możliwym jest przeznaczenie przez przedsiębiorcę środków ba cel rehabilitacji i zakwalifikowaniu jej jako pomoc de minimis w przypadku sfinalizowania wydatku z rachunku innego niż rachunek zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych;

2. § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e i § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż zakup przyczepki i haka holowniczego miał na celu dostosowanie stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności;

3. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż A. D. O. O. i M. "C." J.M. H., J.G. P. Sp. j. przedstawiła skutecznie informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w sytuacji gdy wydatek nie został zrealizowany z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, iż gdyby strona poniosła dane wydatki zgodnie z przeznaczeniem tj. realizując wcześniej opracowany indywidualny program rehabilitacji, to nie byłoby podstawy prawnej do obciążania tą kwotą rachunku ZFRON oraz wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, ponieważ wydatek ten (nawet jeśli mieści się w katalogu określonym w § 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych) nie został sfinansowany ze środków ZFRON oraz nie był zgodny z rozporządzeniem w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 – 240; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2706/04; wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 329/06).

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Minister Pracy i Polityki Społecznej zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 33 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez jego błędną wykładnię; § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie; § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e i § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, uzasadniając zaś zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, a mianowicie, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1554/09).

Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą podważania ustaleń faktycznych, a cena jego zasadności może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 22 października 2004 r., sygn. akt FSK 192/04).

W związku z tym, że strona skarżąca nie podniosła zarzutu naruszenia przepisów postępowania, stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania uznać należy za niesporny.

Istotą sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie jest kwestia oceny prawidłowości dysponowania środkami z zakładowego funduszy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, a mianowicie, czy wydatek zakładu pracy chronionej na prawem określony cel, finansowanie którego może stanowić podstawę do uznania pomocy, jako pomocy de minimis, musi być bezwzględnie poniesiony "bezpośrednio" z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (funduszu rehabilitacji), czy też na cel ten, wskazany w przepisach obowiązującego prawa, może być poniesiony z bieżącego rachunku bankowego lub innych funduszów przedsiębiorcy prowadzącego zakład pracy chronionej, z następczym przekazaniem odpowiedniej kwoty z funduszu ZFRON na rachunek bieżący (lub inny fundusz), z którego pierwotnie wydatek ten został poniesiony.

Kwestia ta, na tle wykładni i stosowania przepisu art. 33 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej była już przedmiotem wypowiedzi i oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II GSK 73/09; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 1027/08; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 348/09; wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. akt Ii FSK 2098/08).

W przywołanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny prezentował pogląd - podzielany przez skład Sądu orzekającego w sprawie – z którego wynika, że okoliczność, czy wydatek został sfinansowany bezpośrednio z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji, czy ze środków przedsiębiorcy (tj. bieżącego rachunku bankowego lub innych funduszów przedsiębiorcy), a następnie "zrefundowany" (zwrócony) ze środków z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji, nie ma znaczenia dla możliwości ubiegania się przez przedsiębiorcę prowadzącego zakład pracy chronionej o wydanie zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis.

W analizowanym zakresie podkreślić należy, że z przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika, że prowadzący zakład pracy chronionej tworzy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych zwany "funduszem rehabilitacji". Źródła środków z jakich tworzy się fundusz rehabilitacji określa ust. 2 art. 33 tej ustawy, zaś cel, na jaki środki te mogą być przeznaczone określa art. 33 ust. 4 przywołanej ustawy oraz przepisy, wydanego na jej podstawie oraz w celu jej wykonania, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zgodnie z ust. 3 art. 33 ustawy, prowadzący zakład pracy chronionej jest zobowiązany między innymi do prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji (pkt 1), prowadzenia rachunku bankowego środków funduszu rehabilitacji (pkt 2) oraz przekazywania środków funduszu rehabilitacji na rachunek bankowy tego funduszu, w terminie 7 dni od dnia, w którym środki te uzyskano (pkt 3).

Z powyższego, w kontekście odnoszącym się do wskazania źródeł środków, z jakich tworzy się fundusz rehabilitacyjny oraz określenia celu, na jaki jego środki mogą być przeznaczane wynika, że fundusz rehabilitacyjny jest funduszem celowym. Nałożenie zaś na pracodawcę prowadzącego zakład pracy chronionej obowiązków prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, rachunku bankowego środków tego funduszu oraz przekazywania środków funduszu rehabilitacji na rachunek bankowy tego funduszu, prowadzi do wniosku, że fundusz rehabilitacyjny jest wydzielonym organizacyjno - prawnie zasobem pieniężnym. Nałożone zaś w tym względzie na pracodawcę obowiązku tworzą gwarancję przejrzystości przeznaczania środków funduszu na cele określone przepisami prawa i "czytelności" gospodarowania tymi środkami.

Z przywołanej regulacji nie wynika, że powiązanie wydatków na prawem przewidziane cele ze środkami funduszu rehabilitacyjnego możliwe jest tylko w razie dokonania wydatku przez zapłatę "bezpośrednio" z rachunku funduszu rehabilitacyjnego. Przepisy obowiązującego prawa nie przewidują, jako warunku wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, wymogu wykazywania "wydatków rehabilitacyjnych" dowodem dokonania przelewu "bezpośrednio" z rachunku bankowego środków tego funduszu. Przepis art. 33 ust. 3 i ust. 4 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ani też przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (w brzmieniu obowiązującym w dacie poniesienia przez pracodawcę, w rozpoznawanej sprawie, wydatków), czy też przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, nie są stanowią źródła obowiązywania normy prawnej nakazującej dokonywanie zapłaty za nabyte towary i usługi wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego funduszu rehabilitacyjnego. W konsekwencji zasadnie należy więc uznać, że czasowe pokrycie wydatku z własnego rachunku bieżącego, a następnie jego zwrócenie ("zrefundowanie") z rachunku funduszu rehabilitacyjnego, nie może skutkować odmową uznania pomocy, jako pomocy de minimis (wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II GSK 73/09; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 348/09).

Sam bowiem fakt, że finansowanie zakupu, którego cel jest zgodny z prawem, następuje z rachunku innego, niż fundusz rehabilitacji, na który następnie zostają przelane odpowiednie środki z rachunku bankowego tego funduszu, nie znaczy, że brak jest powiązania celowego wydatku ze środkami funduszu rehabilitacyjnego. Nie znaczy on również, że taki sposób zapłaty sprzeciwia się uznaniu, że cel poniesienia wydatku nie został osiągnięty środkami z określonych przychodów tzn. ze środków zgromadzonych na rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

W kontekście przywołanych wyżej przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych istotne jest bowiem to, że w sensie ekonomicznym wydatki sfinansowane zostały ze środków funduszu określonego w jej art. 33 ust. 1 (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2098/08).

W związku z tym, że źródłem sporu prawnego w sprawie była kwestia oceny prawidłowości dysponowania środkami z zakładowego funduszy rehabilitacji osób niepełnosprawnych (a w tym kontekście kwestia kwalifikowania, poczynionych w okolicznościach stanu faktycznego sprawy wydatków, jako wydatków rehabilitacyjnych, a także kwestia wykazania faktu ich poniesienia oraz dowodu ich poniesienia), która doprowadziła organ do wniosku o zasadności odmowy wydania zaświadczenia o dokonaniu wydatków ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, celem uznania pomocy jako pomocy de minimis, odnieść się należy do przepisów rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, wydanego na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia pomoc w ramach pomocy de minimis może być udzielana, jeżeli łącznie spełnione są warunki określone w rozporządzeniu.

Z przepisu § 5 ust. 1 przywołanego rozporządzenia wynika, że jednym z warunków - (obok warunku dotyczącego podmiotu uprawnionego (§ 1) oraz warunku dotyczącego rodzaju wydatków (§ 3) - jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przez wskazany w przepisie organ (w tym przypadku przez organ udzielający pomocy). W celu uzyskania zaświadczenia - stosowanie do § 5 ust. 2 - przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ciągu 30 dni od jego dokonania. Ponadto, występując o wydanie zaświadczenia przedsiębiorca zobowiązany jest przedstawić zaświadczenia, informacje oraz oświadczenia - wymienione w § 5 ust. 3 pkt 1-3 przywołanego rozporządzenia.

Przywołane przepisy nie dają podstaw do tego, aby zasadnie można było z nich wywieźć, że brak dowodu przelania środków "bezpośrednio" z rachunku bankowego funduszu rehabilitacji nie pozwala na uznanie, że wydatek pokryto środkami tego funduszu, a w konsekwencji odmowę wydania zaświadczenia, o którym mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej.

Do postępowania w sprawie wydania ww. zaświadczenia zastosowanie mają przepisy Działu VII - "Wydawanie zaświadczeń" – kodeku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W związku z tym, że zaświadczenie, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. jest warunkiem koniecznym dla uznania pomocy za pomoc de minimis, zasadne jest przyjęcie, że zaświadczenie to ma charakter zaświadczenia określonego w art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.

Możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu o wydanie tego typu zaświadczenia jest ograniczona, jakkolwiek uznać należy, że postępowanie wyjaśniające, co do okoliczności innych niż "interes prawny" może być prowadzone w przypadku obu rodzajów zaświadczeń.

Odmowa wydania przez organ zaświadczenia - na podstawie art. 219 k.p.a. - może nastąpić tylko, gdy posiadane dowody nie pozwalają na uwzględnienie wniosku. Oznacza to, że dowody, którymi organ dysponuje podlegają ocenie co do zgodności z treścią żądanego zaświadczenia. Do dokonania tej oceny, celem ustalenia treści zaświadczenia, konieczne może być przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

W tym kontekście należy podnieść, że przedsiębiorca w celu uzyskania zaświadczenia zobowiązany jest złożyć tylko dokumenty wymienione w przepisach § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów M w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. Z przepisów tych nie wynika, że w postępowaniu o wydanie przedmiotowego zaświadczenia prawodawca nałożył na wnioskodawcę obowiązek legitymowania się również dowodem w postaci bankowego dowodu przelewu środków na wskazany cel "bezpośrednio" z funduszu rehabilitacyjnego. Wymogu takiego nie przewidują również, jak wyżej już wskazano, regulacje zawarte w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ani też przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

W związku z powyższym, w pełni zasadnie należy więc przyjąć, że gdyby wolą prawodawcy było usankcjonowanie na gruncie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz na gruncie przywołanych rozporządzeń wykonawczych konieczności zapłaty za wydatki rehabilitacyjne bezpośrednio i jedynie z rachunku bankowego zakładowego funduszu rehabilitacji, to niewątpliwie określiłby i sprecyzowałby tego rodzaju przesłankę, jako automatycznie skutkującą odmową wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Brak takiej regulacji, stanowi więc potwierdzenie zasadności stanowiska, że to przeznaczenie przez przedsiębiorcę środków na cel funduszu rehabilitacji decyduje o zakwalifikowaniu pomocy jako pomocy de minimis, nie zaś fakt sfinansowania wydatku z rachunku bankowego środków funduszu (wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II GSK 73/09; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 348/09).

Zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przepisu art. 33 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez jego błędną wykładnię oraz o naruszeniu przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych przez niewłaściwe jego zastosowanie uznać należy więc za niezasadne.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest również podstaw, aby w niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, za usprawiedliwiony można było uznać zarzut naruszenia § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e i § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zakup przyczepki i haka holowniczego miał na celu dostosowanie stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.

W tej mierze, w kontekście stanowiska prezentowanego przez organ, a mianowicie, że zakup przyczepki towarowej oraz zakup i montaż haka holowniczego nie wpływa w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie poprawia komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku i jako taki nie może być sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, za trafne i uzasadnione uznać należy odwołanie się do treści wskazań zawartych w indywidualnym programie rehabilitacji.

Wynika z nich bowiem, że doposażenie stanowiska pracy w sprzęt znoszący ograniczenia komunikacyjne stanowi konsekwencję zaleceń medycznych związanych z rodzajem niepełnosprawności pracownika, nie zaś poprawą komfortu pracy pracownika dla którego opracowano IPR.

Z zawartych w IPR ustaleń wynika, że pracownikowi ze względu na rodzaj niepełnosprawności w postaci schorzenia kręgosłupa, dyskopatii i nadciśnienia jest trudno wykonywać niektóre czynności, a dużym utrudnieniem w wykonywaniu pracy jest brak wyposażenia w sprzęt ułatwiający przemieszczanie się pomiędzy obiektami oraz dostarczanie towarów (przyczepka i hak holowniczy) - przeciwwskazaniem dla pracownika objętego IPR jest "ciężka praca fizyczna oraz praca w wymuszonej pozycji ciała"; wymagane jest doposażenie stanowiska pracy w samochód osobowy na dojazdy. W tym względzie, Sąd I instancji podkreślił, że w części C pkt 10 IPR wskazano, że stanowisko pracy wymaga przystosowania – zniesienia ograniczeń komunikacyjnych. W punkcie IV IPR "Metody Realizacji Programu" przewidziano wyposażenie stanowiska pracy w samochód oraz przyczepkę do przewożenia sprzętu. W rozpoznawanej sprawie zapisy IPR pozwalają więc na ustalenie, że ze względu na rodzaj niepełnosprawności pracownika, konieczne jest wyposażenie stanowiska pracy w sprzęt ułatwiający wykonywanie tych czynności.

W kontekście argumentacji Ministra Pracy i Polityki Społecznej odwołującej się do regulacji zawartej w art. 94 pkt 2 i pkt 3 k.p., Sąd I instancji słusznie argumentował, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach indywidualnych programów rehabilitacji nie są określane zasady organizowania i wyposażania stanowisk pracy w zakresie w jakim wynika to z obowiązków pracodawcy określonych, między innymi w art. 94 pkt 2 i 3 k.p. dotyczącym wszystkich pracowników, ale są określane sprawy dostosowania miejsc i stanowisk pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności osoby objętej programem. Wynikające więc z IPR zalecenie dostosowania/doposażenia stanowiska pracy, ze swej istoty odnosi się do wyposażenia stanowiska pracy ze względu na potrzeby wynikające z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, a nie wyposażenia stanowiska pracy w sprzęt podstawowy niezbędny do wykonywania pracy na tym stanowisku przez pracowników, u których nie stwierdzono niepełnosprawności.

Z przepisu § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wynika, iż tworzy on podstawy dla wydatkowania środków funduszu rehabilitacji na dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, o ile takie dostosowanie będzie miało na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.

Kryterium, którym na gruncie przywołanej regulacji operuje prawodawca odnośnie wyboru działań finansujących koszty realizacji programów rehabilitacji stanowi więc wyłącznie cel, któremu mają służyć, a mianowicie zmniejszanie ograniczenia zawodowe wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.

W związku z powyższym, brak jest podstaw, aby w okolicznościach stanu sprawy, podważać finansowanie z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych zakupu przyczepki i haka holowniczego wraz z montażem, w sytuacji, gdy będzie miał on na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.