Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 731/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie częściowego zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] listopada 2018 roku.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] listopada 2018r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 64, art. 14, art. 60, art. 61, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U.

z 2018 r. poz. 1508 ze zm.) zwolnił częściowo A. J. (dalej: "strona", "skarżący") z opłaty za pobyt matki – S. J. w domu pomocy społecznej: w grudniu 2016r. z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł, w styczniu 2017r. z kwoty

[...] zł do kwoty [...] zł, w lutym 2017r. z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł, w marcu 2017r. z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł oraz w kwietniu 2017r.

z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji podał, że o częściowym zwolnieniu skarżącego

z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej zadecydowała znacząca wysokość przekroczenia kryterium dochodowego oraz występowanie bezrobocia

w okresie, za który powstała należność.

W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej skarżący podał, że nadal od dnia utraty pracy tj. od dnia 16 maja 2016r. jest bezrobotny (ponad 2,5 roku) bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z tego względu nie ma środków, aby móc pokryć nałożone na niego opłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium", "SKO") decyzją z [...] sierpnia 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję organu

I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium przypomniało na wstępie, że jak wynikało z akr sprawy, wnioskiem z 3 kwietnia 2017r. skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt matki S. J. w domu pomocy społecznej. Wskazując następnie na treść art. 64 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U.

z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej: "u.p.s.", "ustawa o pomocy społecznej") stanowiącego podstawę do zwolnienia z opłaty wskazało, że orzeczenie o zwolnieniu ma charakter fakultatywny i jest zależne od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Przypadki uprawniające do zwolnienia zostały w przepisie wymienione jedynie przykładowo. Każdorazowo rozstrzygnięcie sprawy powinno być zatem zindywidualizowane w zależności od okoliczności i stanu faktycznego,

a decyzja powinna być uzasadniona w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i kryteria podjęcia decyzji.

Zwolnienie z opłaty może dotyczyć trudnej sytuacji materialnej spowodowanej bezrobociem lub utrzymywaniem się z jednego wynagrodzenia lub świadczenia, długotrwałą chorobą, ponoszeniem innych opłat na rzecz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej albo poniesieniem strat w wyniku zdarzeń losowych. Dodało, że niewątpliwie zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności, osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce. Stosowanie odmiennych zasad godzi bowiem w idee i cele pomocy społecznej.

Przypomniało, że jak wynika z akt sprawy, S. J. skierowana została do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku decyzją

z [...] listopada 2016r. o stosownym numerze, a następnie została umieszczona

w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. decyzją

z [...] listopada 2016r. Jednocześnie decyzją z [...] listopada 2016r., zmienioną decyzją z [...] marca 2018r. ustalono skarżącemu opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej w grudniu 2016r. w wysokości [...] zł, w styczniu 2017r. w wysokości [...] zł, w lutym 2017r. w wysokości [...] zł, w marcu 2017r. w wysokości

[...] zł oraz w kwietniu 2017r. w wysokości [...]zł. Łączna kwota odpłatności wynosiła [...] zł.

Dokonując następnie analizy sytuacji bytowej, majątkowej i finansowej skarżącego Kolegium powołało, że skarżący w okresie objętym decyzją tj. od 16 grudnia 2016r. do 30 kwietnia 2017r. prowadził samodzielne gospodarstwo domowe. W okresie tym na dochód skarżącego składały się: rekompensata z tytułu rozwiązania umowy o pracę, w wysokości [...] zł, zasiłek z Urzędu Pracy

w wysokości [...] zł, dochód z pracy dorywczej w wysokości [...] zł uzyskany

w kwietniu 2017r. oraz pomoc finansowa rodziny i znajomych, którzy opłacali jego czynsz i energię elektryczną. W wymienionym wyżej okresie skarżący płacił alimenty na córkę A. w wysokości [...] zł miesięcznie. Łącznie dochody skarżącego kształtowały się na poziomie powyżej [...] zł miesięcznie.

Z przedstawionej przez skarżącego dokumentacji wynika również, że obciążony jest kredytem hipotecznym (wysokość raty stanowi [...]CHF), jednak od listopada 2016r. kredyt ten został zawieszony. Ponadto opłacał lekcje tańca córki w wysokości [...] zł oraz w okresie od września 2016r. do grudnia 2016r. lekcje języka angielskiego w wysokości [...] zł. Wydatki mieszkaniowe według oświadczenia skarżącego, wynoszące łącznie około [...] zł, pokrywał z pomocy rodziny i znajomych.

Wnosząc o zwolnienie z opłaty skarżący wskazał, że obecna sytuacja finansowa, spowodowana ponad 2,5 letnim bezrobociem nie pozwala mu na uiszczenie ustalonej kwoty.

W świetle powyższego SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżący był w stanie ponosić opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej

w okresie objętym decyzją. Kolegium uznało bowiem, że mimo występującego bezrobocia dysponował dochodem umożliwiającym mu ponoszenie opłaty. Stwierdziło, że okolicznością uzasadniającą zwolnienie z opłaty nie jest aktualna sytuacja finansowa wynikająca z utrzymującego się bezrobocia, bowiem w przypadku rozpoznawania wniosku o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej, uwzględnia się sytuację ekonomiczną, zdrowotną i życiową osoby lub rodziny istniejącą w okresie, za który powstała należność. W przypadku skarżącego jest to okres od 1 grudnia 2016r. do 30 kwietnia 2017r. W okresie tym Skarżący dysponował dochodem około

[...] zł miesięcznie, zaś wydatki jakie ponosił nie licząc spłaty kredytu hipotecznego, który został zawieszony wynosiły około [...] zł miesięcznie. Zdaniem Kolegium, niewątpliwie miesięczna kwota dochodu skarżącego jest kwotą hipotetyczną, wynikającą z obliczeń dokonanych na podstawie art. 8 ust. 11 ustawy

o pomocy społecznej. Jednakże uzyskując jednorazowo kwotę ponad [...] zł skarżący powinien racjonalnie gospodarować tymi środkami i uwzględnić

w wydatkach konieczność wnoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, umieszczonej w placówce w listopadzie 2016r.

Dostrzegło, że pomimo tego organ I instancji, mając na uwadze, że skarżący jest osobą bezrobotną zwolnił go częściowo z opłaty, do kwoty [...] zł miesięcznie, co łącznie w omawianym okresie daje kwotę [...] zł. Stanowi to około 26% pierwotnie ustalonej kwoty.

Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że w omawianym stanie faktycznym brak było szczególnych okoliczności dających podstawę do uwzględnienia odwołania i całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Podkreśliło przy tym, że przejęcie przez pomoc społeczną obowiązku sprawowania faktycznej całodobowej opieki nad osobą jej wymagającą ma wyłącznie na celu przeciwdziałanie takim sytuacjom, w których brak możliwości sprawowania w sposób fizyczny tej opieki przez rodzinę mógłby doprowadzić do życia osoby niepełnosprawnej lub w zaawansowanym wieku, w warunkach poniżej godności ludzkiej. Pomoc społeczna wyręcza w takim wypadku rodzinę, ale nie zastępuje jej całkowicie w wykonywaniu obowiązków sprawowania opieki. Realizacja zadań gminy wymagających wydatków z budżetu gminnego wymaga działania

w sposób zgodny z prawem, efektywny i oszczędny. Nie jest więc dopuszczalne ponoszenie wydatków z budżetu gminy na opłatę za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej, w sytuacji gdy rodzina beneficjenta posiada wystarczające środki na co najmniej partycypowanie w tym obowiązku.

Odpowiadające celom pomocy społecznej jest wsparcie ze strony administracji publicznej polegające na odciążeniu rodziny od obowiązków osobistego świadczenia opieki nad jednym z jej członków poprzez zapewnienie stałej, profesjonalnej, lecz odpłatnej opieki w placówce. Gmina ponosi opłatę, jeżeli nie można tego obowiązku nałożyć w całości na mieszkańca placówki, a w dalszej kolejności na osoby mu bliskie. Zwolnienie z opłaty osób obowiązanych do wnoszenia opłat przerzucałoby na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które mogą samodzielnie lub przy pomocy rodziny ponosić koszty swojego utrzymania.

Reasumując wskazało, że dochód skarżącego w miesiącach, za który ustalona została opłata przekraczał 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i w jego przypadku nie można przyjąć, że osiągał niskie dochody

w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, które nie pozwalałyby na poniesienie ustalonej opłaty. W ocenie Kolegium, uiszczenie tej opłaty nie stanowiło dla skarżącego nadmiernego obciążenia, zagrażającego jego egzystencji, tym bardziej że w przypadku braku możliwości dokonania jednorazowej spłaty skarżący może zwrócić się z wnioskiem o rozłożenie należności na dogodne raty lub odroczenie terminu płatności, co w przypadku poszukiwania pracy przez skarżącego, byłoby uzasadnione.

W przypadku skarżącego postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z zasadami procedury administracyjnej, zaś podjęte rozstrzygnięcie nie narusza granic uznania administracyjnego.

Końcowo Kolegium podkreśliło, że odmowa zwolnienia skarżącego z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej nie zamyka mu drogi do zwrócenia się

z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu wydatków poniesionych przez gminę na ten cel. Wniosek taki rozpatrywany jest w oparciu o aktualną sytuację rodzinną

i dochodową wnioskodawcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która ma charakter opisowy skarżący wskazał, że wydane w sprawie decyzje nie uwzględniają jego obecnie bardzo, ale to bardzo trudnej sytuacji życiowej, jak

i finansowej po stracie pracy, będąc w ten sposób osobą bezrobotną już ponad cztery lata. Zdaniem skarżącego nie uwzględniono wszystkich jego wydatków

i obciążeń, a także okoliczności, że w październiku 2016.r stracił w wyniku śmierci najbliższego członka rodziny (ojca), jak i tego, że w listopadzie 2016r. nie miał już żadnych pieniędzy z odprawy po stracie pracy.

Wyjaśnił, że przedstawił wydatkowanie, czyli rozchód otrzymanej rekompensaty z tytułu rozwiązania umowy o pracę w piśmie z dnia 1 marca 2017 r. do WSA, w tym wskazał, że od maja 2016r. zainwestował w siebie, w naukę licząc na szybki powrót do pracy nie spodziewając się problemów natury 50+ a teraz

i pandemii. Już w listopadzie 2016r. nie miał tych pieniędzy z odprawy po stracie pracy, a poucza się go w decyzji, że powinien racjonalnie gospodarować otrzymanymi środkami i uwzględnić pobyt matki w domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,

a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną.

Badając zaskarżoną decyzję pod kątem wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Wskazania na wstępie wymaga, że organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa. Podstawę materialnoprawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił przepis art. 64 u.p.s. Zgodnie z jego treścią, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.

Katalog osób zobowiązanych do ponoszenie tej opłaty i kolejność w jakiej ich ona obciąża ustalony został w art. 61 u.p.s., w myśl którego w przypadku niepokrycia pełnych kosztów utrzymania przez mieszkańca domu pomocy społecznej, obowiązek ów obciąża małżonka mieszkańca i zstępnych przed wstępnymi (art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s.).

Jak podnosi się w orzecznictwie, użyty w art. 64 u.p.s. zwrot "w szczególności" oznacza, że określona w tym przepisie lista przesłanek uzasadniających zwolnienie z ponoszenia ustalonej opłaty jest listą przykładową. W tej sytuacji również inne uzasadnione okoliczności mogą spowodować uwzględnienie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia ww. opłaty (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 grudnia 2019 r., sygn. III SA/Kr 613/19; wyrok WSA w Gliwicach z 7 lutego 2019 r., sygn. IV SA/Gl 839/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ administracji jest wprawdzie zobowiązany do poddania ocenie sytuacji podmiotu wnioskującego, w świetle przesłanek określonych w punktach 1-4 art. 64 u.p.s., jednak organ ten może uwzględnić także inne okoliczności niż wskazane w przepisie, uznając je za szczególnie uzasadnione. Muszą być to okoliczności szczególnie uzasadnione i związane z wyjątkową lub trudną sytuacją podmiotu ubiegającego się o zwolnienie. Okoliczności te powinny ponadto być związane z sytuacją rodzinną (pkt 1-3), osobistą (pkt 2 lub 4) lub majątkowo-dochodową (pkt 2 lub 3) osoby ubiegającej się o zwolnienie lub członka jej rodziny (por. wyrok NSA z 19 lipca 2019 r., sygn. I OSK 4094/18).

Treść normatywna art. 64 u.p.s. jednoznacznie wskazuje na uznaniowy charakter zwolnienia, co oznacza, że kontrolne kompetencje sądu ograniczone są do zbadania czy przy wydaniu decyzji nie doszło do przekroczenia granic swobodnego uznania, które nie może jednak oznaczać dowolności wyboru rozstrzygnięcia przez organ (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 grudnia 2019 r., sygn. III SA/Kr 1039/19). Organ rozpoznający prośbę o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce, nie ma obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Fakultatywność orzeczenia

o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Przypadki uprawniające do zwolnień zostały w przepisie wymienione jedynie przykładowo. Każdorazową decyzję rozstrzygającą o wniosku

o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji. Sądowa kontrola decyzji opartych na uznaniu administracyjnym polega na sprawdzeniu, czy organ nie nadużył przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania w sprawie, czyniąc rozstrzygnięcie dowolnym (por. wyrok WSA w Białymstoku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. II SA/Bk 815/18).

Odnosząc się do istoty sprawy należy dostrzec, że argumentacja skarżącego zmierzająca do zwolnienia w całości z odpłatności, o której mowa opiera się na wykazaniu trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy (skarżącego) podnoszącego, że sytuacja ta uległa znacznemu pogorszeniu w związku z utratą pracy w maju 2016r. (obecnie skarżący pozostaje bez pracy ponad 4 lata), brak prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W skardze skarżący podnosi także, iż wystąpiły również inne szczególne okoliczności (śmierć ojca). Wskazuje również na brak środków pochodzących z odprawy po stracie pracy już w listopadzie 2016 r. i powołuje się na pismo z dnia 1 marca 2017 r. złożone do Sądu, obrazujące wydatkowanie tych środków. Ubocznie zauważyć wypada, iż z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby takie pismo do tych akt było składane.

Organy obu instancji wskazały na miesięczną kwotę dochodu ustaloną

w oparciu o art. 8 ust. 11 u.p.s. i uznały zasadność częściowego zwolnienia skarżącego z opłaty, to jest do kwoty 500 zł miesięcznie, wskazując na dotykające skarżącego bezrobocie. Z obu decyzji nie wynika jednak z jakich przyczyn wniosek skarżącego należało uwzględnić w takiej właśnie części, a nie w większym rozmiarze.

Wskazać należy w tym miejscu, że w świetle regulacji art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą żądać zwolnienia od tej opłaty w całości lub w części, jeżeli w ich sytuacji życiowej występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstały w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Natomiast w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności związanych z sytuacją osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, właściwy organ dokonuje oceny tych okoliczności zgodnie z wymaganiami art.

7 k.p.a., mając na względzie nie tylko słuszny interes strony wnioskującej

o zwolnienie, ale także interes społeczny. W ocenie składu orzekającego, wszelkie okoliczności mające przemawiać za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie

z odpłatności, jako że stanowią wyjątek od zasady ponoszenia odpłatności przez członków rodziny za pobyt w domu pomocy społecznej, muszą być interpretowane zawężająco. To wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że jego sytuacja jest wyjątkowa, szczególna, trudna, że uzasadnia uwzględnienie jego wniosku

i w konsekwencji przerzucenie ciężaru utrzymania podopiecznego w domu pomocy społecznej z rodziny na gminę, jako organ prowadzący domy pomocy społecznej

(art. 17 ust. 1 pkt 16 u.p.s.). Innymi słowy, samo powołanie się na okoliczności wskazane w art. 64 u.p.s. jeszcze nie przesądza o konieczności uwzględnienia wniosku strony, zaś winna być ona rozpatrzona przez organ administracji i winno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia.

W art. 8 k.p.a. sformułowano zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, która nakłada na organ administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się

w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy, mimo ciążącego na nim takiego obowiązku, zaniechał podjęcia wszelkich kroków zmierzających do zebrania

i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) pozwalającego na wyjaśnienie niniejszej sprawy i wydanie decyzji o przekonywującej treści, odpowiadającej wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Dodać należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest decyzją odwoławczą wydaną na podstawie art. 138 k.p.a. Natomiast charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, Pip 1989, z. 8, s. 147). Tym samym decyzja organu odwoławczego, który również powinien mieć na uwadze ww. przepisy postępowania administracyjnego uchybia w ten sposób treści przepisu zawartemu w art. 138 k.p.a.

Z akt administracyjnych nie wynika bowiem, by organ prawidłowo rozpoznał złożony przez skarżącego wniosek o całkowite zwolnienie go z ponoszenia kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej, tj. z uwzględnieniem podnoszonej tam argumentacji. Zdaniem Sądu stanowisko Kolegium zasadniczo ogranicza się do powielenia argumentacji organu I instancji przedstawionej w sprawie. Organ odwoławczy za wystarczające uznał bowiem przyznanie skarżącemu częściowego zwolnienia w sprawie bez przedstawienia powodów z jakich niezasadne było uwzględnienie wniosku skarżącego w całości, tj. przyznanie mu całkowitego zwolnienia lub w większym zakresie. Sąd nie zna powodów z jakich wydanie innego rozstrzygnięcia nie było możliwe, gdyż decyzja Kolegium zawiera istotne braki w tym zakresie.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, decyzja wydana na podstawie art. 64 u.p.s. ma charakter uznaniowy. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu od opłaty zależna jest od sytuacji materialnej, rodzinnej osób zobowiązanych do ponoszenia opłat. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednak nie może być ono dowolne i musi wynikać

z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych. Tego rodzaju decyzje organ winien uzasadnić także w sposób pozwalający poznać tok rozumowania oraz kryteria podjęcia danej decyzji.

W przypadku bowiem rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego zakres kontroli sądu administracyjnego zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy też organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Tymczasem w sprawie niniejszej, jak już wspomniano, została wydana decyzja, która nie pozwala na stwierdzenie, jakimi kryteriami kierował się organ I instancji uznając, iż zwolnienie skarżącego

z opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej jest zasadne w części w decyzji wskazanej, a nie w większym rozmiarze. Powyższe ograniczyło też prawo skarżącego do zakwestionowania zajętego przez organ stanowiska.

Wskazane wyżej naruszenia przepisów zarówno materialnych, jak

i proceduralnych, w ocenie Sądu – mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy

i dlatego też uzasadniają one uchylenie wydanych rozstrzygnięć.

Wskazane wyżej uchybienia i braki świadczą o naruszeniu norm prawa materialnego zawartych w art. 64 u.p.s., ale i art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. normujących postępowanie przed organami administracji – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji winny zastosować się do ww. wskazówek, w szczególności co do wykładni przepisów prawa materialnego oraz wyczerpujących ustaleń i pełnej oceny materiału dowodowego, czemu dadzą wyraz w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.