Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 122/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 118 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lipca 2010r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działki oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art.6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz.53), art. 118 ust. 1, 2a, 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jedn. tekst Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz.291 z późn.zm.), po rozpatrzeniu wniosku S. P. z dnia [...]r. w sprawie dotyczącej nieodpłatnego przyznania działki nr [...] położonej w [...]przeniósł nieodpłatnie prawo własności działki gruntu rolnego nr [...] o pow. [...]oraz działki zabudowanej oznaczonej nr [...]o pow. [...]położonej w obrębie [...]na rzecz właściciela budynków znajdujących się na tej działce S. P. zamieszkałego w [...], odmówił S. P. nieodpłatnego przyznania prawa własności zabudowanej działki nr [...]o pow. [...]położonej w [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że S. P. w dniu [...]r. zwrócił się o przyznanie na własność działek nr [...]położonych w [...].

P. P. - ojciec wnioskodawcy, był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w [...]dla którego prowadzona była księga wieczysta Nr [...]. Na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Nr [...]z dnia [...]r. P. P. przekazał na Skarb Państwa gospodarstwo rolne wraz ze stodołą i oborą, które znajdowały się na innej posesji, natomiast pozostałe zabudowania pozostawił jako odrębny od gruntu przedmiot własności. W punkcie 7 tej decyzji przyznano zdającemu prawo do użytkowania działki tzw. "rencistówki" o obszarze do [...]ha.

Zabudowania: dom mieszkalny i budynek gospodarczy znajdowały się na działce nr [...]o pow. [...]. Na działce nr [...]znajduje się również budynek mieszkalny Państwa Z., który aktem nadania Nr [...]z dnia [...]r. otrzymał W. Z. na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz.340).

W momencie, gdy był wydawany akt nadania W. Z. mieszkał wraz

z rodziną w budynku znajdującym się na działce nr [...]. W posiadanych przez Urząd Miejski w [...]aktach osiedleńczych gospodarstw P. P. jak i W. Z. znajdują się protokoły z oszacowania gospodarstw z dnia [...]r., w których podano wartość budynku mieszkalnego W. Z. na kwotę [...]zł i na taką samą kwotę [...]zł oszacowano budynek mieszkalny P. P. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że w obu przypadkach chodzi o 1/2 część tego samego domu. Również w protokole wprowadzenia w posiadanie gospodarstwa osadniczego wydanym P. P. w dniu [...]r. wpisano, iż w posiadanie otrzymał "pół domu". W operacie formalno-prawnym znajdującym się w aktach Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej znajduje się protokół spisany dnia [...]r. z rozdysponowania budynków we wsi [...], w którym graficznie rozpisano numer i rodzaj budynków oraz dla kogo rozdysponowano. Na stronie [...] tego protokołu jest szkic budynków i dom mieszkalny (dwurodzinny) oznaczono - część W. Z. nr [...], a część P. P. nr [...]. W czasie wizji lokalnej przy udziale Sądu Rejonowego w sprawie sygn. akt [...] przeprowadzonej w dniu [...]r. stwierdzono, że rodzina Z. zajmuje część domu zgodnie z wyżej wymienionym szkicem i z żadnego innego domu mieszkalnego nie korzystała. Fakt nieprzerwanego zamieszkiwania rodziny P. w budynku [...], a rodziny Z. w budynku [...]od lat [...]potwierdza Urząd Miejski w piśmie nr [...]z dnia [...]r.

Starosta ustalił dalej, że działka nr [...]na której znajduje się dwurodzinny dom mieszkalny P. P. i W. Z. figuruje w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa. W celu wyodrębnienia działek przeznaczonych do regulacji zlecono podział geodezyjny działki nr [...]zatwierdzony decyzją Burmistrza nr [...]wydaną dnia [...]r. ostateczną w dniu [...]r. Po podziale geodezyjnym powstały działki:

- nr [...]o pow. [...]ha zabudowana budynkami pozostawionymi jako odrębny od gruntu przedmiot własności P. P. z tytułu przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa ([...]),

- nr [...]o pow. [...]ha zabudowana budynkiem mieszkalnym Państwa Z. nadanym aktem nadania nr [...] ([...]),

- nr [...]o pow[...]ha grunt rolny stanowiący "rencistówkę" przyznaną w dożywotnie użytkowanie P. P. z tytułu przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art.6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz.53 z późn.zm.) właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione i taki grunt w zakresie niezbędnym do prawidłowego korzystania z budynków wydzielono jako działka nr [...]. S. P. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego nr Sygn.akt [...]z dnia [...]r. o dział spadku po W. i P. P. oraz o zniesienie współwłasności obecnie jest właścicielem zabudowań. Natomiast budynek mieszkalny [...] położony na działce nr [...] w świetle zebranych dokumentów tj. akt nadania nr [...] z dnia [...]r., orzeczenie o wykonaniu aktu nadania nr [...]wraz z protokołem rozdysponowania budynków z dnia [...]r. i protokołem oszacowania gospodarstwa z dnia [...]r. stanowi własność W. Z. a następnie jego następców prawnych I. i S. Z.

Ponadto Starosta wskazał, że w trybie art.10 ustawy o księgach wieczystych

i hipotece Skarb Państwa wniósł pozew o uzgodnienie stanu treści księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Rejonowy wyrokiem sygn. akt [...]z dnia [...]r. oddalił powództwo uzasadniając tym, iż Skarb Państwa nie posiadał legitymacji procesowej czynnej w niniejszej sprawie. Według organu oczywistym jest fakt, iż budynek mieszkalny położony na działce nr [...]nie mógł wchodzić w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu przez P. P., gdyż od chwili nadania był w posiadaniu W. Z., a następnie jego następców prawnych, działka nr [...]nie może być przedmiotem nieodpłatnego przeniesienia na rzecz wnioskodawcy.

Zgodnie zaś z art.118 ust. 1, 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (jedn. tekst Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291

z późn.zm.) osobie której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa Państwu na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Z wnioskiem o przyznanie prawa własności może wystąpić zstępny osób uprawnionych, który po ich śmierci faktycznie włada daną nieruchomością. P. P. przyznano w dożywotnie użytkowanie grunt rolny o pow. do [...]ha, z którego uprawniony korzystał w działkach nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha i część w działce nr [...]- po podziale oznaczonej nr [...]o pow. [...]ha. Po śmierci W. i P. P. gruntem rolnym tzw. "rencistowką" nadal włada S. P. - zstępny (syn) osób uprawnionych. Działki nr [...]zostały przyznane na własność wnioskodawcy decyzją Starosty Nr [...]wydaną w dniu [...]r. Po wyodrębnieniu pozostałego gruntu rolnego z działki nr [...]organ uznał, że wnioskodawcy przysługuje prawo do nieodpłatnego przyznania własności działki oznaczonej nr [...]o pow. [...]ha położonej w obrębie [...].

S. P. nie zgadzając się z pkt 2 wyżej opisanej decyzji Starosty wniósł odwołanie domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez nieodpłatne przyznanie mu prawa własności zabudowanej działki oznaczonej nr [...] o pow. [...]ha położonej w obrębie [...]ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w punkcie 2 i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania S. P. podniósł, że z rozstrzygnięciem Starosty zawartym w punkcie 2 zaskarżonej decyzji nie sposób się zgodzić albowiem jest ono błędne, niezgodne z ustalonym stanem faktycznym i zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.

W pierwszej kolejności odwołujący się zakwestionował ustalenie organu, iż budynek mieszkalny [...]położony na działce nr [...]w świetle zebranych dokumentów stanowi własność W. Z. a następnie jego następców prawnych I. i S. Z. Analizując treść księgi wieczystej [...]stwierdzić bowiem należy, iż własność W. Z. a następnie jego spadkobierców stanowi budynek mieszkalny położony na działce nr [...]w obrębie [...]. Budynek mieszkalny położony na działce nr [...]przed podziałem stanowił zaś wyłączną własność P. P., a obecnie - po przeprowadzeniu postępowania spadkowego jest własnością jego syna S. P. - zgodnie z treścią księgi wieczystej [...].

Taki stan faktyczny przemawia za wydaniem przez Starostę [...]decyzji o przeniesieniu na rzecz S. P. nieodpłatnego prawa własności działki zabudowanej nr [...]o pow. [...]ha położonej w [...]- stosownie do treści przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.

W dalszej części odwołania strona wskazała, że Starosta pozwem z dnia [...]r. wystąpił do Sądu Rejonowego przeciwko S. P. o uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym ksiąg wieczystych Nr [...]w ten sposób, że z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej dla nieruchomości zabudowanej położonej w [...]z działu [...]odłączyć zabudowaną działkę [...]o pow. [...]ha i przyłączyć tę działkę do działu [...]księgi wieczystej Nr [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...]. w sprawie [...]Sąd Rejonowy oddalił powództwo Skarbu Państwa - Starosty w tym zakresie.

Zebrany w sprawie [...]Sądu Rejonowego materiał dowodowy, a w szczególności załączone do akt sprawy zdjęcia na których są widoczne pozostałości po budynku mieszkalnym wskazują jednoznacznie na fakt, że akt nadania nr [...] z dnia [...]roku gospodarstwa rolnego W. Z. obejmował dom mieszkalny, oborę, piekarnię i stodołę, które były usytuowane na działce nr [...], a nie na działce [...] (po podziale [...]).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...]działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz.53), art. 118 ust. 1, ust. 2a i ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Z ustaleń organu odwoławczego zawartych w uzasadnieniu decyzji wynika, że I. Z. w dniu [...]r. zwróciła się do Starosty w sprawie uregulowania stanu prawnego części budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...]w obrębie [...]. We wniosku wskazała, że powyższa działka jest własnością Skarbu Państwa.

W trybie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.) w celu realizacji tego wniosku, decyzją Burmistrza nr [...] z dnia [...]r. (decyzja ostateczna w dniu [...]r.), na wniosek Starosty, dokonano podziału geodezyjnego działki nr [...] (księga wieczysta nr [...], własność Skarbu Państwa), z której powstały działki: nr [...].

Następnie w dniu [...]r. S. P. zwrócił się o nieodpłatne przyznanie na własność działek nr [...]położonych w [...].

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na skutek spełnienia ustawowych przesłanek, przyznano nieodpłatnie S. P. prawo własności działek gruntu rolnego nr [...]położonych w [...].

Natomiast skarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], po zakończeniu postępowania administracyjnego, Starosta w pkt. 1 przeniósł nieodpłatnie prawo własności działki gruntu rolnego nr [...]o pow. [...]oraz działki zabudowanej oznaczonej nr [...]o pow. [...]położonej w [...]na rzecz właściciela budynków znajdujących się na tej działce, tj. S. P. syna P. i W. zamieszkałego w [...]. Z kolei w pkt. 2 tej decyzji Starosta odmówił S. P. nieodpłatnego przyznania prawa własności zabudowanej działki nr [...]o pow. [...]ha położonej w [...]oraz powiadomił, że prawomocna decyzja o przyznaniu własności stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu [...]oraz w księdze wieczystej Nr [...].

P. P. - ojciec wnioskodawcy był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w [...], dla którego prowadzona była księga wieczysta Nr [...]. Na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Nr [...]z dnia [...]r. P. P. przekazał na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne wraz ze stodołą i oborą, natomiast pozostałe zabudowania pozostawił jako odrębny od gruntu przedmiot własności. W punkcie 7 w/w decyzji przyznano zdającemu prawo do użytkowania działki, tzw. "rencistówki" o obszarze do [...]ha. Zabudowania: dom mieszkalny i budynek gospodarczy znajdowały się na działce nr [...]o pow. [...]ha. Na działce tej znajduje się również budynek mieszkalny Państwa Z., który aktem nadania nr [...] z dnia [...]r. otrzymał W. Z. na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz.340).

W momencie wydania aktu nadania W. Z. mieszkał wraz z rodziną

w budynku znajdującym się na działce nr [...]. W aktach osiedleńczych gospodarstwa P. P. i W. Z. znajdują się protokoły z oszacowania gospodarstw z dnia [...]r., w których wartość budynku mieszkalnego W. Z. wynosi [...]zł, na taką samą wartość oszacowano budynek mieszkalny P. P. Powyższe potwierdza, na co zwrócił uwagę organ I instancji, że w obu przypadkach chodzi o 1/2 część tego samego domu. W protokole wprowadzenia w posiadanie gospodarstwa osadniczego, wydanym P. P. w dniu [...]r., wpisano iż otrzymał w posiadanie "pół domu". Z kolei w operacie formalno-prawnym znajduje się protokół spisany w dniu [...]r., dot. rozdysponowania budynków we wsi [...]. Na stronie [...] tego protokołu znajduje się szkic budynków i dom mieszkalny (dwurodzinny), oznaczony - część W. Z. nr [...], część P. P. nr [...]. Powyższe potwierdziła wizja lokalna, przy udziale Sądu Rejonowego w sprawie sygn. akt [...], przeprowadzona w dniu [...]r. potwierdziła, że rodzina Z. zajmuje część domu zgodnie z wyżej wymienionym szkicem i z żadnego innego domu mieszkalnego nie korzysta. Ponadto fakt nieprzerwanego zamieszkiwania rodziny P. w budynku [...] oraz rodziny Z. w budynku [...]od lat [...]potwierdza Urząd Miejski w piśmie nr [...]z dnia [...].

Działka nr [...], na której znajduje się dwurodzinny dom mieszkalny P. D. i W. Z. figuruje w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa. Po podziale geodezyjnym, o którym mowa wyżej, powstały z niej działki: nr [...]o pow. [...]ha - zabudowana budynkami pozostawionymi jako odrębny od gruntu przedmiot własności P. P. z tytułu przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa ([...]); nr [...]o pow. [...]ha - zabudowana budynkiem mieszkalnym Państwa Z. nadanym aktem nadania nr [...] ([...]) i nr [...]o pow. [...]ha grunt rolny stanowiący "rencistówkę" przyznaną w dożywotnie użytkowanie P. P. z tytułu przekazania gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53 ze zm.) właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione i taki grunt w zakresie niezbędnym do prawidłowego korzystania z budynków wydzielono jako działkę nr [...]. Pan S. P. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego sygn. akt [...]z dnia [...]r. o dziale spadku po W. i P. P. oraz o zniesieniu współwłasności, jest obecnie właścicielem zabudowań. Natomiast budynek mieszkalny [...], położony na działce nr [...]w świetle dowodów występujących w aktach sprawy, tj. w świetle akt nadania nr [...] z dnia [...]r., orzeczenia o wykonaniu aktu nadania nr [...]wraz z protokołem rozdysponowania budynków z dnia [...]r. i protokołu oszacowania gospodarstwa z dnia [...]r., stanowił własność W. Z., a następnie jego następców prawnych – I. i S. Z.

Organ drugiej instancji zaznaczył, że Starosta reprezentujący Skarb Państwa wniósł pozew o uzgodnienie stanu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Rejonowy wyrokiem sygn. akt [...]z dnia [...]r. oddalił jednak powództwo uzasadniając, iż Skarb Państwa nie posiadał legitymacji procesowej czynnej w niniejszej sprawie.

Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji, dotyczącą faktu, iż budynek mieszkalny położony na działce nr [...]nie mógł wchodzić w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu przez P. P., gdyż od chwili nadania był w posiadaniu W. Z. a następnie jego następców prawnych, działka nr [...]nie może być zatem przedmiotem nieodpłatnego przeniesienia na rzecz wnioskodawcy.

Zgodnie zaś z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. nr 50. poz. 291 ze zm.) osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa Państwu na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Zaś osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków (art. 118 ust 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Z kolei w myśl przepisu art. 118 ust. 2a tej ustawy z wnioskiem o przyznanie prawa własności może wystąpić zstępny osób uprawnionych, który po ich śmierci faktycznie włada daną nieruchomością.

W tej sytuacji – zdaniem Kolegium - skarżący nie może nabyć nieodpłatnie prawa własności działki nr [...], a to wobec braku przesłanki faktycznego władztwa określonej w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Warunek faktycznego władania nieruchomością, po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania) oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki. W aktach sprawy brak jednak dowodu, który świadczyłby, że S. P. przysługiwało kiedykolwiek użytkowanie wydzielonej fizycznie (geodezyjnie) działki.

Wobec powyższego Kolegium orzekło jak w sentencji.

S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu w całości naruszenie przepisów:

- art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym;

- art. 118 ust. 1, 2 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Skarżący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nieodpłatne przyznanie S. P. prawa własności zabudowanej działki oznaczonej nr [...] o powierzchni [...]ha położonej w [...];

2. ewentualnie uchylenie decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Staroście.

Z uzasadnienia skargi wynika, że stawiany nią zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wywiedziony został z zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych.

Uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za całkowicie chybione skarżący nie zgodził się

z ustaleniem Kolegium, że brak jest dowodu, który świadczyłby, że S. P. przysługiwało kiedykolwiek użytkowanie wydzielonej fizycznie (geodezyjne) działki nr [...]o powierzchni [...]ha, położonej w [...].

Dziaka zabudowana nr [...]o powierzchni [...]ha została wyodrębniona

z działki nr [...]położonej w [...]o powierzchni [...]ha którą – według twierdzeń skarżącego – nieprzerwanie władał i użytkował P. P., a po jego śmierci pozostawała ona w faktycznym władaniu skarżącego S. P. Z wypisu z rejestru grunt Starostwo w [...]według stanu rejestru na dzień [...]r. wynika natomiast, że właścicielem działki zabudowanej nr [...]jest Skarb Państwa – Starostwo Powiatowe, a władającym ojciec skarżącego – P. P., nie zaś I. Z. Po śmierci P. P. nieruchomość tę użytkuje i włada nią nieprzerwanie, wbrew twierdzeniom Kolegium – skarżący S. P.

W tym stanie faktycznym – zdaniem skarżącego, zgodnie z treścią przepisów

art. 118 ust.1, 2 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników skarżącemu przysługuje prawo do nieodpłatnego przyznania własności działki zabudowanej nr [...], położonej w [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji podkreślając, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują na to, że skarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53) oaz ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W związku z zawartym w skardze wnioskiem o zmianę zaskarżonej decyzji wyjaśnić trzeba na wstępie, że sąd administracyjny nie jest organem administracji publicznej i nie wydaje decyzji administracyjnych, a zatem nie posiada również kompetencji do ich zmiany.

Zgodnie natomiast z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt istotnie narusza prawo materialne lub procesowe, sąd administracyjny uwzględnia skargę i w zależności od rodzaju tego naruszenia – wydaje jedno z rozstrzygnięć wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej określonej jako p.p.s.a. tzn. uchyla wadliwy akt lub stwierdza jego nieważność, albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

W toku prowadzonej kontroli – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza że zobowiązany jest uwzględnić również te istniejące naruszenia prawa, które nie były podnoszone przez skarżącego.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji odbywa się według stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dacie decyzji ostatecznej. Sąd nie jest uprawniony do czynienia własnych ustaleń faktycznych i dlatego postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma charakter ograniczony co wyrażone zostało w przepisie art. 106 § 3 p.p.s.a. W myśl powyższego przepisu, sąd może

z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Powyższe uwagi co do postępowania sądowo-administracyjnego są nieodzowne wobec przedłożenia przez pełnomocnika skarżącego dopiero na rozprawie zamiast w toku postępowania administracyjnego szeregu dowodów z dokumentów na poparcie tezy skargi, że sporny budynek w części zamieszkałej przez uczestniczkę I. Z. nigdy nie stanowił jej własności ani własności jej poprzedników prawnych, a przeciwnie – w całości stanowił własność ojca skarżącego. Sąd wprawdzie dowód z tych dokumentów na rozprawie dopuścił, jednakże ich dokładna lektura dokonana w czasie narady nad wyrokiem w kontekście materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie wniosła od sprawy okoliczności, w świetle których należałoby nabrać wątpliwości co do trafności ustaleń i toku rozumowania organów orzekających w sprawie, a w konsekwencji uchylić zaskarżony akt.

Dokumenty i zdjęcia przedłożone przez uczestniczkę postępowania I. Z. (k.[...]) nie były brane pod uwagą, skoro wpłynęły po zamknięciu rozprawy, a jednocześnie nie wniosły do sprawy okoliczności, w świetle których należałoby zamkniętą rozprawę otworzyć i dopuścić z nich dowód.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się zarzucanego skargą naruszenia prawa jak również innych naruszeń mogących skutkować uwzględnieniem skargi. Jak wynika to z akt administracyjnych, postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało na wniosek S. P. z dnia [...]r. W tym momencie istniała już (choć jeszcze nieostateczna) decyzja Burmistrza z dnia [...]. Nr [...]zatwierdzająca na wniosek Starosty– podział geodezyjny działki nr [...]o pow. [...]ha położonej w [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa i posiadającej urządzoną Księgę Wieczystą (KW Nr [...]). Podziału tego dokonano w trybie przewidzianym a w art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.

gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz. U. Nr 261 z 2004r. poz. 2603 ze zm.) –

w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości. Podział ten – jak wynika to

z ustaleń organów obu instancji - stanowił konsekwencję wniosku I. Z.

z dnia [...]., o uregulowanie stanu prawnego części budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...]w [...].

Okoliczność ta, w ocenie Sądu, uzasadnia przyznanie I. Z. statusu strony w postępowaniu administracyjnym wszczętym późniejszym wnioskiem S. P. z dnia [...]r. domagającego się przyznania na własność działek nr [...]w obrębie geodezyjnym [...], a więc zgłaszającego roszczenie do tej samej działki nr [...] (przed podziałem), której podział został zatwierdzony decyzją z dnia [...]. która - jak ustaliło Kolegium - stała się ostateczna w dniu [...].

Należy mieć na uwadze, że S. P. we wniosku z dnia [...]., (k. [...] akt adm.) na podstawie którego wszczęte zostało postępowanie w niniejszej sprawie administracyjnej, domagał się "w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa w zamian za emeryturę – rentę rolną bez zabudowań" nieodpłatnego przyznania na własność działki pod budynkami oznaczonej nr [...]położonej w [...].

Organ I instancji - jak wynika to z zaskarżonej decyzji - wniosek S. P. rozpatrzył dwiema odrębnymi decyzjami administracyjnymi.

Decyzją ostateczną z dnia [...]. Nr [...]Starosta przyznał nieodpłatnie S. D. prawo własności działek gruntu rolnego oznaczonych numerami [...]na podstawie art. 118 ust.1, 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jedn. tekst Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 z późn.zm.). W decyzji tej ustalono, że S. P. jest następcą prawnym władającym tzw. rencistówkę, której część przydzielono w działkach oznaczonych nr [...]W. i P. P. do bezpłatnego i dożywotniego korzystania w związku z rozkazaniem za rentę stanowiącego ich własność gospodarstwa wolnego na Skarb Państwa (decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Nr [...]z [...].). Dalszą część roszczenia dotyczącą działki nr [...]organ I instancji rozpatrzył decyzją z dnia [...]. objętą badaniem legalności w niniejszym postępowaniu sądowym. Dlatego w pierwszej kolejności Sąd rozważał czy ta druga decyzja nie jest dotknięta wadą jaką jest naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), skoro obie decyzje wydane były w wyniku rozpatrzenia jednego wniosku.

Porównanie zakresów przedmiotowych objętych tymi dwoma decyzjami wskazuje, że nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem decyzja z dnia [...].dotyczy tej części "rencistówki", która obejmuje działki Nr [...], zaś decyzja z dnia [...]. dotyczy innej części "rencistówki" – mianowicie zawartej w działce [...]tego obrębu geodezyjnego (co wyjaśnił szczegółowo organ I instancji w końcowym fragmencie uzasadnienia swojej decyzji), w pozostałym zakresie decyzja z dnia [...]. dotyczy zarówno innych działek wyodrębnionych geodezyjnie jak również innej podstawy roszczenia.

Mianowicie, żądanie S. P. przyznania działek zabudowanych ([...] powstałych po podziale działki [...]) zostało rozpatrzone na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53), który to przepis stanowi materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia przenoszącego nieodpłatnie na S. P. prawa własności działki zabudowanej oznaczonej nr [...]o pow. [...]ha położonej w [...] jako właściciela budynków znajdujących się na tej działce oraz odmowy (pkt 2 decyzji) przyznania S. D. nieodpłatnego przyznania prawa własności zabudowanej działki nr [...]o pow. [...]ha położonej w [...].

Zgodnie z art. 6 zd. 1 wyżej wskazanej ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie (...), właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której budynki te zostały wzniesione.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że organy orzekające w sprawie uznały, że skarżącemu przysługuje działka gruntu znajdująca się pod budynkami gospodarczymi oraz pod budynkiem mieszkalnym ale tylko w części odpowiadającej 1/2 domu rozumianego jako obiekt budowlany. Przyjęto bowiem, że drugą połowę tego obiektu zamieszkuje I. Z., która jest następcą prawnym W. Z., który budynek mieszkalny w tej części otrzymał aktem nadania Nr [...] z dnia [...]r.

Na tle tego ustalenia powstał spór, skarżący uważa bowiem, opierając się na zapisach księgi wieczystej prowadzonej w Sądzie Rejonowym Nr [...]oraz na dokumentach wywodzących swe ustalenia z tych zapisów, że przedmiotem własności S. P. był dom rozumiany jako cały budynek, a nie część domu. W ocenie Sądu, w sporze tym przyznać trzeba rację organom orzekającym w niniejszej sprawie.

Nie ulega bowiem wątpliwości – w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego – że istnieje rozbieżność pomiędzy stanem prawnym ujawnionym

w księdze wieczystej, a stanem rzeczywistym.

Organy obu instancji w przekonywujący sposób wykazały, że dom mieszkalny, który P. P. uzyskał do zasiedlenia, na podstawie aktu nadania z dnia [...]., to w istocie część tego samego domu, który wymieniony jest również w akcie nadania gospodarstwa rolnego W. Z.

Poza przytoczonymi w zaskarżonej decyzji argumentami na poparcie tej tezy, które Sąd uznał za logiczne, dodatkowo zauważyć trzeba, iż praktyka osiedleńcza polegająca na przydzieleniu dwóm rodzinom osadniczym jednego domu nie była czymś niespotykanym. Z protokołu Komisji stwierdzającej stan zasiedlenia i rozdysponowania budynków we wsi [...] ([...]) i załączonego doń szkicu, na który powołały się organy obu instancji wynika nie tylko to, że W. Z. zasiedlił budynek nr [...], zaś P. P. budynek nr [...], i że w obu przypadkach przeznaczenie budynku określono jako: "dom mieszkalny", ale wynika ponadto, że w tej wsi były również inne obiekty budowlane w tym budynki gospodarcze, które przydzielono więcej niż jednemu osadnikowi.

W tej sytuacji, stan prawny ujawniony w księdze wieczystej [...]nie może stanowić niepodważalnego dowodu na okoliczność, że P. P. przekazując Państwu gospodarstwo rolne za rentę z wyłączeniem zabudowań jako odrębny od gruntu przedmiot własności był i pozostał w dalszym ciągu właścicielem domu mieszkalnego zawierającego się w całym budynku oznaczonym w wyższej wskazanymi protokole numerami [...], a w ewidencji ludności określonego adresami [...].

Wypada zauważyć, że z przywołanej w zaskarżonej decyzji informacji Burmistrza (k. [...] akt adm.) wynika, że w bazie ewidencji ludności Urzędu Miejskiego figurują H. Z. i jej syn S. Z. jako zameldowani w [...]od [...]r., a P. P. i W. P. jako zameldowani w [...] od [...]r., co również wskazuje na dokonanie zaskarżoną decyzją niewadliwej oceny dowodów, a zwłaszcza wskazuje na trafność odrzucenia sugestii jakoby rodzina Z. miała przydzielony inny budynek mieszkalny.

W przekonaniu Sądu, trafności tej oceny oraz bezbłędności wynikających z niej ustaleń faktycznych nie podważa okoliczność, że Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...]. sygn. akt [...]oddalił powództwo Skarbu Państwa – wniesione przez Starostę przeciwko S. D. i I. Z. o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Z treści tego wyroku wynika bowiem, że przyczyną oddalenia powództwa było ustalenie, że powód nie posiadał legitymacji do wniesienia pozwu, a zatem Sąd ten "nie badał zasadności roszczenia pod względem merytorycznym" (vide str. [...] uzasadnienia wyroku w aktach administracyjnych k. [...]). Prawidłowe ustalenia faktyczne nie mogły zatem prowadzić do przeniesienia na rzecz S. P. działki, na której usytuowana jest ta część domu, która stanowiła własność W. Z. i nigdy nie należała do P. P.

Z tych powodów stawiany skargą zarzut naruszenia art. 6 ustawy z dnia

24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym należało uznać za chybiony.

Również niezasadny jest zarzut naruszenia art. 118 ust.1, 2 i 2a ustawy z dnia

20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz.291).

Wymaga wyjaśnienia, że art. 118 ust.1 dotyczy działki gruntu, a nie dotyczy działki zabudowanej. Przepis ten stanowi mianowicie, że osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przysługuje nieodpłatnie własność tej działki.

Ustęp 2a tego artykułu rozszerza wskazany w ust.1 krąg uprawnionych na ich zstępnych.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja łącznie z decyzją ostateczną z dnia

[...]r. (o czym była mowa na wstępie niniejszych rozważań) wyczerpuje

w całości roszczenie S. P. oparte o art. 118 ust.1 i 2a wskazanej ustawy, skoro w ich efekcie skarżący otrzymał nieodpłatnie działki gruntu stanowiące "rencistówkę" pozostawioną do użytkowania P. P. z chwilą przekazania gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa za rentę.

Sytuacja, o której mowa w art. 118 ust.2 tj. dotycząca nieopłatnego przyznania własności działki obejmującej budynki, w których znajdują się lokal mieszkalny

i pomieszczenia gospodarskie pozostawione do bezpłatnego korzystania osobie, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie wystąpiła, a zatem przepis ten nie mógł być i nie był zaskarżoną decyzją naruszony.

Reasumując, z tych wszystkich względów Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia zarzutów i wniosków skargi.

Dlatego należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę.