Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 157/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 53 § 2b
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37 § 1, art. 64 § 2, art. 12, art. 35 § 1, art. 35 § 3, art. 36. § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M.K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2018 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M.K. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2018 r. M. K. zwrócił się do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") o zobligowanie [...] z siedzibą w W. do zastosowania się do obowiązującego prawa poprzez zaprzestanie przetwarzania jego danych osobowych i wykorzystywania ich do przesyłania niezamówionych informacji handlowych. Wnioskodawca wskazał, że ww. podmiot regularnie, od początku 2014 r., przesyła spam reklamowy na jego skrzynkę email, pomimo wielokrotnie wyrażanych sprzeciwów i żądań zaprzestania przetwarzania danych osobowych. Podkreślił, iż od lutego 2014 r. nie jest klientem tej firmy i nie prowadzi działalności gospodarczej.

Do ww. pisma wnioskodawca załączył przykładowe żądanie zaprzestania przetwarzania danych i następujący po nim spam.

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wnioskodawca wniósł do UODO ponaglenie w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Zarzucając naruszenie art. 35 i art. 36 § 1 k.p.a. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i rozstrzygnięcia bez zbędnej zwłoki sprawy zainicjowanej pismem z dnia [...] września 2018 r.

Wskazał, iż pomimo tego, że UODO jest obowiązany załatwić sprawę niezwłocznie, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia włożenia wniosku, do chwili obecnej sprawa nie została załatwiona. Postępowanie nie zostało wyjaśnione ani przedłużone. W konsekwencji [...] nadal przetwarza jego dane osobowe i przesyła niezamówione informacje marketingowe. Do ponaglenia wnioskodawca załączył spam z dnia [...] grudnia 2018 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. UODO wezwał wnioskodawcę w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do sprecyzowania żądania poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania:

1) jakich danych osobowych wnioskodawcy dotyczy zgłaszane naruszenie - czy tylko adresu email,

2) czy żądanie "zaprzestania przetwarzania danych osobowych i wykorzystywania ich do przesyłania niezamówionych informacji handlowych" oznacza żądanie zaprzestania ich przetwarzania w celach marketingowych (przy zachowaniu danych osobowych wnioskodawcy), czy oznacza żądanie usunięcia danych osobowych w określonym zakresie (np. usunięcia adresu email)?

Organ zakreślił 7-dniowy termin do usunięcia ww. braków formalnych pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa UODO w sprawie przetwarzania danych osobowych przez firmę [...] wnosząc o:

1) zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na podanie z dnia [...] września 2018 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia,

2) ukaranie organu grzywną wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.",

3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego.

W motywach skargi skarżący przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, że dopiero po upływie 4 miesięcy od daty wniesienia podania - w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. organ zwrócił się o doprecyzowanie podania. Tymczasem, zdaniem skarżącego, treść podania jest jasna i precyzyjnie sformułowana, a żądanie przedstawione w punkcie 1 ww. pisma Prezesa UODO jest nieuzasadnione. Pojęcie "dane osobowe" nie zostało zawężone w podaniu z dnia [...] września 2018 r. do pojedynczych danych osobowych (jak np. email), a zatem dotyczy wszystkich przetwarzanych danych osobowych. Żądanie organu jest tym bardziej nieuzasadnione, że tym samym pojęciem, które obejmuje wszystkie dane osobowe, posługuje się ustawodawca zarówno w nazwie, jak i w treści ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. poz. 1000 ze zm.), dalej: "u.o.d.o.", a jego zakres pojęciowy w kontekście użytym w podaniu jest niesporny i powszechnie rozumiany w ten sam, określony przez ustawę sposób. W konsekwencji nie jest również uzasadnione kolejne żądanie zawarte w punkcie 2 pisma Prezesa UODO, bowiem z treści podania w żaden sposób nie wynika, że skarżący wnosi o zachowanie części jego danych osobowych przez skarżony podmiot. Skarżący wskazał, iż załącznikiem do podania był email skierowany do firmy [...], w którym jasno formułuje on swoją wolę i treść wniosku, stosownie do uprawnień określonych w u.o.d.o.

Pozostawienie podania bez rozpoznania nie jest zatem uzasadnione brakami podania, bowiem zawiera wszystkie elementy wymagane zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. W związku z powyższym, organ obowiązany był wszcząć postępowanie administracyjne.

Skarżący podniósł również, że instytucja uzupełniania braków formalnych podania nie może być wykorzystywana jako narzędzie ukrywania wad czynności i zaniechań organu w postępowaniu administracyjnym oraz odstąpienia od przeprowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 37 § 8 k.p.a. Takim pozorowanym działaniem Prezes UODO podważa zaufanie do państwa prawa i jego innych organów.

Biorąc powyższe pod uwagę, a także trwającą ponad 4 miesiące bezczynność organu (wbrew dyspozycji art. 35 § 1 i 3 k.p.a.) oraz rażąco, pięciokrotnie przekroczony termin udzielenia odpowiedzi na ponaglenie (art. 37 § 5 k.p.a.), wniosek o ukaranie Prezesa UODO grzywną jest uzasadniony i adekwatny do zakresu i wagi naruszanych przepisów.

W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że wezwanie do usunięcia braków formalnych podania, zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r., zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] stycznia 2019 r. Skarżący nie odpowiedział na ww. wezwanie.

Wskazując na zasadność wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych podania organ zauważył, iż zarówno z treści korespondencji kierowanej do podmiotu skarżonego, jak i z treści podania wniesionego do Prezesa UODO można wnioskować, że powodem podjętych przez skarżącego działań był fakt otrzymywania niezamówionych ofert marketingowych. W takich okolicznościach żądanie osoby, której dane dotyczą, odnosi się zazwyczaj do jej danych kontaktowych (adresu e-mail, numeru telefonu, ew. adresu poczty tradycyjnej), czasem obejmuje także jej imię i nazwisko (zwłaszcza w przypadku kierowania ofert pocztą tradycyjną). Kwestia czy żądaniem mogą być objęte także inne dane osobowe zależna jest od ewentualnych wcześniejszych relacji między osobą, której dane dotyczą a podmiotem, do którego zwraca się ona w sprawie przetwarzania jej danych osobowych (np. w przypadku korzystania z jakiś usług oferowanych przez skarżony podmiot bądź jego partnerów), a które mogły doprowadzić do pozyskania przez podmiot skarżony właśnie takich "innych" danych osobowych - gdy oferta marketingowa uwzględnia inne informacje o osobie, do której jest kierowana (np. jej wiek, stan zdrowia, fakt wcześniejszego zainteresowania jakąś określoną kategorią usług czy produktów), także te dane mogą być objęte żądaniem. Sam zaś skarżący wskazał w podaniu kierowanym do Prezesa UODO, że był klientem skarżonej firmy.

Zdaniem organu, kolejna wątpliwość co do zakresu żądania - we wskazanym wyżej kontekście otrzymywania ofert marketingowych - wynikła dodatkowo z faktu użycia przez skarżącego sformułowania "zaprzestanie przetwarzania danych osobowych". Nie jest ono bowiem jednoznaczne z żądaniem usunięcia danych osobowych. Świadczą o tym choćby użyte w art. 21 ust. 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016r.), dalej: "rozporządzenie 2016/679", sformułowania precyzujące zakres do którego odnosi się przewidziane tam prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania danych: "na potrzeby takiego marketingu", "w zakresie, w jakim przetwarzanie jest związane z takim marketingiem bezpośrednim", "do celów marketingu bezpośredniego", "do takich celów". Tak samo można odczytywać żądanie "zaprzestania przetwarzania danych osobowych" - czyli jako żądanie zaprzestania przetwarzania danych osobowych w określonym zakresie, w określonych calach. Nie wyklucza to więc przetwarzania danych osobowych skarżącego przez podmiot skarżony w celach innych niż do marketingu bezpośredniego. Zwłaszcza, że w podaniu kierowanym do Prezesa UODO skarżący użył sformułowania: "zaprzestanie przetwarzania moich danych osobowych i wykorzystywania ich do przesyłania niezamówionych informacji handlowych". Prawo do sprzeciwu może zostać uzupełnione o żądanie usunięcia danych osobowych, na co wskazuje treść art. 17 ust. 1 pkt c rozporządzenia 2016/679, zgodnie z którym osoba, której dane dotyczą, ma prawo żądania od administratora niezwłocznego usunięcia dotyczących jej danych osobowych, a administrator ma obowiązek bez zbędnej zwłoki usunąć dane osobowe, jeżeli (...) osoba, której dane dotyczą, wnosi sprzeciw na mocy art. 21 ust. 2 wobec przetwarzania. Jednak ani z podania z dnia [...] września 2018 r., ani z załączonej przykładowej korespondencji z podmiotem skarżonym nie wynika, aby skarżący zwracał się o usunięcie czy o nakazanie usunięcia jego danych osobowych.

Nadto, odnosząc się do uwagi skarżącego, że "załącznikiem do podania był mail do firmy [...], w którym skarżący równie jasno formułuje swoją wolę i treść wniosku, stosownie do uprawnień określonych w ustawie o ochronie danych osobowych", organ wskazał, że żądanie kierowane do Prezesa UODO powinno być wyrażone w podaniu kierowanym do tego organu - nie jest wystarczająca załączona korespondencja między skarżącym a podmiotem skarżonym.

Końcowo organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Natomiast dopóki nie zostaną usunięte braki formalne podania, sprawie nie można nadać biegu; zaś z chwilą ich uzupełnienia podanie uważa się za wniesione w dacie pierwszego żądania doręczonego organowi.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi wskazując, iż argumentacja organu zawarta w odpowiedzi na skargę, a dotycząca zasadności skierowania wezwania do usunięcia braków formalnych podania z dnia [...] września 2018 r., nie jest trafna w świetle przepisów art. 21 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2016/679.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2019 r. Prezes UODO poinformował skarżącego, iż podanie z dnia [...] września 2018 r., na mocy art. 64 § 2 k.p.a., zostało pozostawione bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję bądź postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Prezesa UODO w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] września 2018 r.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w myśl art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wniósł ponaglenie do organu wobec niezałatwienia wniosku z dnia [...] września 2018 r.

Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (v. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Skarga na bezczynność ma na celu zwalczenie zwłoki w załatwieniu sprawy poprzez spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli sądowej nie jest więc określony akt lub czynność organu administracji publicznej, spośród wymienionych w przepisach art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a., lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Prowadzi to do wniosku, że organ prowadzący postępowanie, który pozostawia podanie bez rozpoznania z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa (mimo, że nie zaszły przesłanki wskazane w art. 64 § 2 k.p.a.), pozostaje w bezczynności, ponieważ bezzasadnie uchyla się od rozpoznania sprawy i wydania decyzji (v. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, publ. CBOSA).

Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.

Instytucja skargi na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ pozostawał bezczynny w sprawie i nie kończył postępowania wydaniem rozstrzygnięcia. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi.

Z materiału aktowego wynika, że wnioskiem z dnia [...] września 2018 r. skarżący wystąpił do Prezesa UODO o zobligowanie [...] (...) do zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych i wykorzystywania ich do przesyłania niezamówionych informacji handlowych. Organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie, dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r., w następstwie wniesienia ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a., skierował do skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych podania poprzez udzielenie odpowiedzi na sformułowane pytania dotyczące przedmiotu i zakresu żądania wniosku. Pismo to zawierało pouczenie, iż nieusunięcie braków w zakreślonym terminie (7 dni) będzie skutkować pozostawieniem podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.).

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ miał podstawy ku temu aby ww. wezwanie skierować do skarżącego. Podanie z dnia [...] września 2018 r. zawierało bowiem braki (nieścisłości), które wymagały usunięcia poprzez doprecyzowanie jego treści.

Po pierwsze organ zasadnie wezwał skarżącego do wskazania, jakich danych osobowych dotyczy zgłaszane naruszenie (pkt 1 pisma z dnia [...] stycznia 2019 r.), bowiem nie wynika to w sposób jednoznaczny z treści podania. Skarżący zwrócił się bowiem do organu o zobligowanie firmy [...] do zaprzestania przetwarzania jego "danych osobowych" nie precyzując o jakie konkretnie dane osobowe chodzi. Do podania skarżący załączył "przykładowy spam" oraz treść emaila skierowanego do ww. firmy o następującej treści: "Po raz kolejny zwracam się z żądaniem zaprzestania przetwarzania moich danych osobowych, w tym adresu email, i nieprzesyłania spamu reklamowego". Sformułowanie "w tym adresu email" (a więc ewentualnie również innych danych) nasuwa wątpliwości, jakie dane osobowe faktycznie objęte zostały żądaniem wniosku, tym bardziej, że skarżący poinformował organ, iż od lutego 2014 r. nie jest klientem ww. firmy i nie prowadzi działalności gospodarczej. Już te okoliczności obligowały organ do ustalenia w sposób jednoznaczny, jakich konkretnie danych osobowych dotyczy podanie skarżącego.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2016/679 "dane osobowe" oznaczają informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej.

Wobec tak szerokiej definicji "danych osobowych" oraz ze względu na podniesione okoliczności dotyczące wcześniejszych relacji skarżącego z firmą [...], uzasadnione było podjęcie przez organ czynności w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w zakresie punktu 1 pisma z dnia [...] stycznia 2019 r.

Analogicznie należy ocenić wezwanie organu do doprecyzowania zakresu żądania skarżącego w sposób wskazany w punkcie 2 ww. pisma wobec treści podania oraz treści art. 21 ust. 2 i 3 rozporządzenia 2016/679. Skarżący domagał się bowiem "zaprzestania przetwarzania danych osobowych i wykorzystywania ich do przesyłania niezamówionych ofert handlowych", podczas gdy w ww. przepisach rozporządzenia 2016/679, w celu określenia zakresu, do którego odnosi się prawo sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych, prawodawca użył sformułowania: "na potrzeby marketingu bezpośredniego", "na potrzeby takiego marketingu", "w zakresie w jakim przetwarzanie jest związane z takim marketingiem bezpośrednim", "do celów marketingu bezpośredniego", "do takich celów". Nie wyklucza to więc przetwarzania danych osobowych skarżącego do celów innych niż marketing bezpośredni.

Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w piśmie skarżącego z dnia [...] marca 2019 r. wskazać należy, że z akt sprawy nie można wyprowadzić wniosku, że skarżący wniósł do firmy [...] sprzeciw w trybie art. 21 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, zgodnie z którym, jeżeli dane osobowe są przetwarzane na potrzeby marketingu bezpośredniego, osoba, której dane dotyczą, ma prawo w dowolnym momencie wnieść sprzeciw wobec przetwarzania dotyczących jej danych osobowych na potrzeby takiego marketingu, w tym profilowania, w zakresie, w jakim przetwarzanie jest związane z takim marketingiem bezpośrednim. Nie wynika to w szczególności z załączonego do wniosku "przykładowego żądania zaprzestania danych osobowych", w którym nie powołano ww. podstawy prawnej, ani nie sformułowano w sposób jednoznaczny żądania o treści odpowiadającej dyspozycji ww. przepisu.

Podsumowując te część rozważań stwierdzić należy, że organ miał podstawy do tego aby wezwać skarżącego do usunięcia braków formalnych podania z dnia [...] września 2018 r. w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a., a następnie, wobec nieuzupełnienia braków w zakreślonym 7-dniowym terminie, do pozostawienia podania bez rozpoznania, o czym poinformował skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. Oczywistym jest, że żądanie zawarte w podaniu musi być określone jednoznacznie, w sposób nienasuwający żadnych wątpliwości. Zakres podania determinuje bowiem zakres rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ, które musi być sformułowane w taki sposób, aby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolnie lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej.

Jak już wyżej wskazano, oceniając skargę na bezczynność Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie wyrokowania. Skoro zatem już po wniesieniu skargi na bezczynność, ale jeszcze przed datą wyrokowania, tj. w dniu [...] kwietnia 2019 r., organ (wobec nieusunięcia braków w terminie) prawidłowo stwierdził prawną bezskuteczność wniesionego podania, Sąd nie mógł zobowiązać organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia w sprawie - stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro bowiem podanie nie wywołało skutku prawnego wszczęcia postępowania, Sąd nie mógł wydać rozstrzygnięcia prowadzącego do merytorycznego rozpoznania podania przez organ.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd miał jednak podstawy aby stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności.

Zauważyć należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Stosownie natomiast do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki, wskazaniem nowego terminu jej załatwienia oraz pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia.

Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ dopiero po czterech miesiącach od daty złożenia wniosku podejmuje pierwszą czynność polegającą na wezwaniu wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych podania. "Milczenie" organu przez tak długi okres czasu w świetle ww. przepisów oznacza, że skarga na bezczynność organu w załatwieniu sprawy skarżącego jest uzasadniona. Stanowiło to dla Sądu podstawę do wydania rozstrzygnięcia stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Jednocześnie Sąd nie uznał, aby bezczynność organu miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się również, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy, rozpatrywanej indywidualnie.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie ma postaci kwalifikowanej. Opieszałość w podjęciu czynności wobec wniosku skarżącego wynikała ze znacznej ilości pism kierowanych do Prezesa UODO z prośbą o interwencję (jak wskazał organ w okresie od dnia [...] maja 2018 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. wpłynęło do UODO 4551 pism zarejestrowanych jako skargi i 743 pisma zarejestrowane jako pytania), nie zaś z zamierzonego, lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na organ z mocy ustawy.

Warto w tym względzie powołać pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1262/16 (publ. LEX nr 2158457), w którym wskazano, że "okoliczności, jak znaczna ilość spraw, jakie przed wniesieniem odwołania wpłynęły do organu oraz ograniczony zasób kadrowy komórki merytorycznej urzędu obsługującego organ odpowiedzialny za ich załatwienie, nie uwalniają od zarzutu bezczynności. Sposób organizacji pracy i wykorzystania kadr nie są bowiem okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami procedury administracyjnej. Niemniej jednak są one czynnikami obiektywnie weryfikowalnymi, które powinny być uwzględniane przy ocenie charakteru zaistniałej bezczynności".

Zdaniem Sądu, bezczynność organu w niniejszej sprawie nie była efektem rażącego naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego. Nie wynikała ona bowiem ze swoistej "złej woli" organu, a więc celowego i intencjonalnego działania ukierunkowanego na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Takie bowiem obiektywnie weryfikowalne czynniki, tj. bardzo duża liczba równolegle prowadzonych postępowań administracyjnych oraz ograniczone zasoby kadrowe organu, które miały wpływ na termin podjęcia czynności, wystąpiły w niniejszej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do wymierzenia organowi grzywny zgodnie z wnioskiem skarżącego i w tym zakresie skargę oddalił (art. 151 p.p.s.a.). Sąd wziął przy tym pod uwagę wskazaną powyżej ilość spraw, które wpłynęły w tym czasie do organu, a także okoliczność, że będąc wezwanym przez organ do uzupełnienia braków formalnych podania skarżący nie zastosował się do wezwania, pomimo iż oczekiwał merytorycznego załatwienia sprawy.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. - jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej odpowiadające stawce minimalnej (480 zł), Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265).