Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 280/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16 ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Grażyna Radzicka NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Krotoszyna z dnia [...] r. nr [...] /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus /-/G. Radzicka


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia [...] roku sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. zaliczył syna odwołującej do osób niepełnosprawnych i ustalił powstanie niepełnosprawności od dnia [...] roku.

Dnia [...] roku J. S. wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku pielęgnacyjnego na syna Alana Sobóckiego.

Decyzją z dnia [...] roku znak: [...]Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał skarżącej przedmiotowe świadczenie za okres od [...] roku do [...] roku, w kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji odwołała się skarżąca wnosząc o jej uchylenie i przyznanie przedmiotowego świadczenia za okres od [...] roku tj. za okres od dnia ustalenia niepełnosprawności wyrokiem SR w K. z dnia [...] roku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu sprawy utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ uznał w oparciu o art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku Nr 139 poz. 992 ze zm. – zwana dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), iż przyznanie skarżącej świadczenia za okres od dnia [...] roku jest zgodne z przepisami rzeczonej ustawy. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, iż skarżąca - na co wskazuje art. 24 ust. 3b cyt. ustawy - miała możliwość już w miesiącu [...] roku wystąpić z przedmiotowym wnioskiem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszają prawo w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują zatem kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwana dalej - ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwanej dalej ś.r.u.) świadczeniami rodzinnymi są w szczególności świadczenia opiekuńcze, tj. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.

Będący przedmiotem niniejszego postępowania zasiłek pielęgnacyjny zgodnie z art. 16 ust. 1 ś.r.u. przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji i przysługuje on, m.in., jak wskazuje ust. 2 pkt 1 tegoż artykułu, niepełnosprawnemu dziecku.

Pojęcie niepełnosprawnego dziecka definiuje z kolei art. 3 ś.r.u. stwierdzając, iż oznacza dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W myśl przytoczonych przepisów A. S. ur. [...] roku, jako dziecko w wieku do lat 16, w stosunku do którego orzeczono niepełnosprawność (od dnia [...] roku) spełnia ustawowe kryteria, od których ustawa uzależnia przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Fakt ten pozostaje poza sporem w niniejszej sprawie. Z tego względu Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Burmistrza K., decyzją z dnia [...] roku przyznał zasiłek pielęgnacyjny. Przyznał go jednak od dnia 0[...] roku. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.

Art. 24. ust. 2 ś.r.u. stwierdza, iż prawo do świadczeń rodzinnych (a zatem w szczególności do zasiłku pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (w niniejszej sprawie od [...] roku), do końca okresu zasiłkowego. Należy jednak zauważyć, iż z dniem 30 października 2007 r. art. 24 ust. 2 w zakresie, w jakim stanowił, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 roku za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 30 października 2007 r., Nr 200, póz. 1446.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego "biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin (prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizacje celu wynikającego z art. 69 Konstytucji. "

Przyczyn nielogiczności i apragmatyczności funkcjonalnego powiązania obu stadiów uzyskiwania zasiłków należy upatrywać w braku przemyślanej koncepcji i świadomości, że uzyskiwanie zasiłku dotyczy realizacji prawa podmiotowego, którego beneficjentem jest osoba mająca uprawnienie materialnoprawne (osoba legitymująca się stwierdzeniem niepełnosprawności). To uprawnienie materialnoprawne pozostaje pod ochroną art. 69 Konstytucji, który mówi o przysługiwaniu osobom niepełnosprawnym pomocy ze strony władz publicznych, w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej, stwierdzając istnienie obowiązków władzy publicznej do wykreowania stosownych mechanizmów legislacyjnych, umożliwiających realizacje tego zadania. Wskazany wzorzec konstytucyjny należy odczytywać jako zobowiązanie władzy publicznej do wykreowania mechanizmu realizacji zadań w nim wskazanych, a mechanizm ten musi zapewniać efektywne osiągnięcie celu. Przy czym nie budzi zastrzeżeń, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę niepełnosprawną, jak również to, że postępowanie w tym zakresie trwa przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo ustalonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest bowiem chroniony konstytucyjnie. Przeczy zatem wynikającej z art. 69 Konstytucji konstrukcji rozwiązanie przyjęte w kontrolowanym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzający bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku opiekuńczego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzania przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie. Należy zgodzić się w pełni z opinią Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdza, iż zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności.

Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w oparciu o przepis art. 24 ust. 2 ś.r.u., który – jak podnoszono – w zakresie, w jakim stanowił, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.

W niniejszej sprawie, aczkolwiek nie zaistniał stan prawny tożsamy ze stanem prawnym w sprawie, w której przedstawiono Trybunałowi pytanie prawne, to jednak oczywista jest, w świetle także uzasadnienia wyroku Trybunału, analogia pomiędzy nimi.

Trybunał stwierdził, iż uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wyroku wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Nie podobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), są dotknięte podobną wadliwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje zatem nierówność w ramach populacji, wobec której znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Było to nawet przedmiotem sygnalizacji skierowanej do Sejmu RP (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 07 listopada 2007 roku, sygn. akt S 5/07), ponieważ ten organ jest władny przywrócić konstytucyjność całości normowania, co do dziś dnia nie miało miejsca. Jak wskazał jednocześnie Trybunał - nie jest natomiast wykluczone – zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania orzeczenia P 28/07 – że sądy, orzekając w sprawach innych zasiłków, dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji.

Trybunał zatem w powoływanym wyroku z dnia 23.10 2007r. wskazując na zakres uznania niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu 24 ust. 2 ś.r.u. dodatkowo stwierdził, że poza zasiłkiem pielęgnacyjnym zdekonstytucjalizowany przepis znajduje zastosowanie w sprawach innych świadczeń rodzinnych, co pozwala - z uwagi na utratę domniemania jego konstytucyjności na dokonanie stosownej wykładni sądowej z wykorzystaniem art. 8 Konstytucji. Wobec tego stwierdzić należy, że wywody wyroku Trybunału znajdują zastosowanie w stosunku do sytuacji w jakiej osoba, która nie ukończyła 16 lat i uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności występuje o przyznanie prawa do zasiłku. Wydanie orzeczenia o stwierdzeniu niepełnosprawności pozostaje w dalszym ciągu przesłanką materialnoprawną jego uzyskania, a zarazem zgodnie z wzorcem konstytucyjnym zawartym w art. 69 Konstytucji w dacie wydania takiego orzeczenia interes strony w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony ustawowo, co wynika z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konstytucyjnie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2007 roku, sygn. akt I OSK 387/07 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2007, sygn. akt IV SA/Wr 472/07)

W orzecznictwie podkreśla się fakt, iż orzeczenie o stwierdzeniu niepełnosprawności ma charakter konstytutywny. Z orzeczenia o tego wynika, że skarżący jest niepełnosprawny oraz od kiedy niepełnosprawność występuje. Ustawowy cel zasiłku pielęgnacyjnego powinien być więc realizowany od daty wystąpienia niepełnosprawności zawartej w orzeczeniu o niepełnosprawności. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2007 roku, sygn. akt II SA/Kr 714/06)

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie mając na uwadze nadrzędny charakter norm konstytucyjnych , co wynika z art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza, że odmienne odkodowanie normy wynikającej z przepisu art. 24 ust. 2 ś.r.u., który legł u podstaw wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji oznaczałoby naruszenie podstawowych zasad prawa zawartych w ustawie zasadniczej, w tym przede wszystkim art. 2 Konstytucji, a także wyrażonej w art. 32 Konstytucji zasady równości wobec prawa, która oznacza prawo do równego traktowania przez władze publiczne, której to zasady władze bezwzględnie muszą przestrzegać. Nie ma bowiem żadnych istotnych, racjonalnych , pragmatycznych przesłanek, by odmiennie traktować osoby które ukończyły 16 lat, od osób, które tego wieku nie osiągnęły, w przypadku gdy uprawnienie do zabezpieczenia społecznego ze względu na inwalidztwo podmiotów obu kategorii podlega ochronie konstytucyjnej od momentu wydania właściwego orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności. Wymaga bowiem podkreślenia ,że obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej system prawny jest nośnikiem pewnych idei i wartości , czego dobitnym odzwierciedleniem są konstytucyjne normy , w tym m.in. zawarte w przepisie art. 69 ustawy zasadniczej , według którego osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają , zgodnie z ustawą , pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2007 roku, sygn. akt I OSK 387/07 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2007, sygn. akt IV SA/Wr 472/07)

Wobec powyższego może powstać wątpliwość, czy w związku z ograniczonym zakresem orzeczenia Trybunału, uwarunkowanym treścią pytania prawnego, nie byłoby koniecznym i uzasadnionym skierowanie kolejnego pytania prawnego do Trybunału, którego przedmiotem byłby pozostały zakres normowania art. 24 ust. 2 ś.r.u., który na skutek orzeczenia Trybunału obowiązuje nadal i który budzi zastrzeżenia z punktu widzenia jego konstytucyjności. Słusznie w tej mierze wywodził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie w wyroku z dnia 04 stycznia 2008 roku, o sygnaturze II SA/Lu 788/07, stwierdzając zbędność takiego działania. Podobne zapatrywanie na rzeczoną kwestię ma Sąd w Składzie Orzekającym. (por. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 20 lutego 2008, sygn. akt IV SA/Po 579/07)

Należy bowiem zgodzić się, iż powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że wydany został w wyniku zgłoszenia konkretnego pytania prawnego sformułowanego na gruncie stanu faktycznego, będącego przedmiotem decyzji kontrolowanej przez sąd administracyjny, co do istoty oraz bezpośrednio dotyczy zagadnienia prawnego istotnego dla oceny prawidłowości decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie. Zasadniczą myśl sentencji tego wyroku należy bowiem odczytywać w ten sposób, że art. 24 ust. 2 ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej (czy to mającej mniej, czy więcej niż 16 lat), prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP.

Wskazana wyżej teza tego wyroku wypowiedziana została odnośnie do osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w szczególnej sytuacji procesowej związanej z tym, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzyskane zostało w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Ma ona jednak charakter bardziej generalny niż wynikałoby to z brzmienia sentencji tego wyroku związanej treścią pytania prawnego zadanego w konkretnej sprawie. Rozważania Trybunału Konstytucyjnego dotyczą bowiem zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim wiąże on termin, od którego przyznaje się świadczenie rodzinne, w tym i zasiłku pielęgnacyjnego z datą złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wszystkimi wymaganymi przy orzekaniu w przedmiocie tego zasiłku dokumentami. Zakres badania konstytucyjności przepisu w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczył zakresu normowania, czyli określonego w tym przepisie zakresu obowiązku organu administracji, obejmującego sposób określenia momentu początkowego realizacji uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego.

Należy także w ocenie sądu podkreślić, iż w uzasadnieniu wyroku Trybunał nie wskazał, aby na wynik badania konstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych miało wpływ to, kto dochodzi tego świadczenia ani to, w jakim trybie stwierdzono niepełnosprawność czy też jej stopień. Co więcej, o czym już wspominano, w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał wypowiada się jednoznacznie, niezależnie od informacji o poczynionej sygnalizacji legislacyjnej, przedmiotem której jest stwierdzenie konieczności zmiany przepisu, że powinien on mieć szersze zastosowanie, wskazując, iż ograniczenie treści jego sentencji związane było treścią pytania. Intencja Trybunału Konstytucyjnego w tej kwestii wynika ze sformułowań wskazujących na możliwość rozciągnięcia tezy wyroku na inne niż zasiłek pielęgnacyjny świadczenia rodzinne, m.in. z tego powodu, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy dotyczy ogólnie świadczeń rodzinnych a podjęty wyrok może mieć generalny wpływ na dokonywanie wykładni tego przepisu mając na uwadze art. 8 konstytucji (zwłaszcza pkt 6.1 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego)

Jak wspomniano - spór prawny występujący w rozpoznawanej sprawie pomiędzy organami administracji obu instancji a skarżącym pokrywa się z zagadnieniem prawnym, którego unormowanie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych stało się przedmiotem badania zgodności powyższego przepisu z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny w postępowaniu prowadzącym do wydania wyroku z dnia 23 października 2007 r.

W obu przypadkach istotne jest to czy termin, od którego przyznaje się zasiłek pielęgnacyjny powinien być powiązany z datą złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wszystkimi wymaganymi przy orzekaniu w przedmiocie tego zasiłku dokumentami czy z wynikającą z orzeczenia o niepełnosprawności datą, od której niepełnosprawność występuje. Zakres badania zgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z wzorcem konstytucyjnym wynikającym z art. 2 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r. dotyczył tego elementu normatywnego przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określającego ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, który wiąże moment początkowy dla przyznania tego świadczenia z miesiącem, w którym wpłynął wniosek.

Z tego względu wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wiąże z datą złożenia wniosku jest niezgodny z wzorcem konstytucyjnym wynikający z art. 2 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oznacza, że niezgodny z konstytucją jest jedynie ten fragment wzoru normatywnego zawartego w przedmiotowym przepisie, który wiąże ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych z datą złożenia wniosku. Pozostałe elementy normatywne tego przepisu, czyli zasada wnioskowości przy orzekaniu o świadczeniach rodzinnych czy ustalenie terminu z upływem, którego wygasa prawo do świadczeń rodzinnych są, na gruncie wskazanej wcześniej sentencji wyroku, zgodne z wzorcem konstytucyjnym i tego strona skarżąca nie kwestionuje. Przy czym należy podkreślić, iż Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził, aby na taki wynik jego badania wpływ miało to, kto dochodzi prawa do świadczeń rodzinnych ani też to, jakich świadczeń rodzinnych dotyczy wniosek jak i to jak przebiegało postępowanie dotyczące stwierdzenia niepełnosprawności czy też jej stopnia. Z tych też powodów Skład Orzekający w niniejszej sprawie przyjął, że wywody Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 mają zastosowanie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy.

Podkreślenia wymaga również to, że zdaniem przedstawicieli doktryny prawa konstytucyjnego, które podziela Skład Orzekający w niniejszej sprawie, jeśli odmowa zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją następuje w ramach postępowania, w którym postawione zostało pytanie prawne, to identycznie powinien postąpić każdy inny sąd rozpoznający podobną sprawę, w której pojawia się problem stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (patrz M. Safian: Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, "Państwo i Prawo", 2003, nr 3, s.16; P. Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r., Warszawa 2000, s. 253).

W ocenie sądu, podobieństwo spraw nie oznacza rozciągnięcia czy modyfikacji zakresu określonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, lecz bezpośrednie przeniesienie zasadniczej tezy jego sentencji (dotyczącej terminu, od którego należy przyznać świadczenie) na sytuację przyznania identycznego zasiłku (pielęgnacyjnego) w tożsamej sytuacji pierwszego wniosku o przyznanie tego zasiłku, przy wystąpieniu nieistotnych dla rozstrzygnięcia Trybunału i w ogóle nie podnoszonych w uzasadnieniu jego wyroku kwestii rodzaju podmiotu uprawnionego do świadczenia (art. 16 ust. 2 pkt 1-3 ustawy nie różnicuje, w kontekście momentu, od którego przyznaje się świadczenie, sytuacji prawnej trzech grup wnioskodawców: niepełnosprawnego dziecka, osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, oraz osoby, która ukończyła 75 lat) oraz rodzaju podmiotu orzekającego o niepełnosprawności. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 04 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Lu 788/07 - Wyrok WSA w Lublinie)

Organy administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę będą zobowiązane zastosować przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to powinność dokonania w niniejszej i z istoty rzeczy podobnych sprawach wykładni art. 24 ust. 2 ś.r.u. według przywołanego rozumowania. A zatem takiej interpretacji przepisu, rezultatem której będzie wyeliminowanie z zakresu normowania powyższego przepisu wzorca normatywnego, który wskazuje na przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego przyznanie wraz z kompletem wymaganych dokumentów.

W braku możliwości merytorycznego orzekania przez Sąd, w zaistniałych okolicznościach powstała konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit a ppsa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

/-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus /-/G. Radzicka

MZ