Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2437/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Iwona Kosińska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia odmawiającego przyznania własności czasowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej A. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy swą poprzednią decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1965 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej w W. przy ul. [...] Nr [...][...] Nr 1[...], Nr hip. [...].

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 21 grudnia 2007 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek A. S. reprezentowanej przez pełnomocnika radcę prawnego J. S., o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1965 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Kolegium zawiesiło postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych Z. S. i M. L.

Po uzupełnieniu powyższych dokumentów, postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło:

- w punkcie pierwszym nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1965 r., odnośnie działki nr [...];

- w punkcie drugim, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1965 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jego nieważności z powodu wywołania przez to orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że kwestionowane orzeczenie rażąco narusza przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), ponieważ odmowa przyznania prawa własności czasowej została uzasadniona niemożnością pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, bez określenia zapisów tego planu a ponadto decyzja została skierowana do osób zmarłych.

W ocenie Kolegium, odnośnie działki nr [...] orzeczenie Prezydium wywołało nieodwracalne skutki prawne, ponieważ aktem notarialnym z dnia [...] października 1997 r. działka ta została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz "X" [...] "Y".

Od decyzji powyższej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył A. W. i A. S.

We wniosku zakwestionowali decyzję Kolegium co do punktu drugiego twierdząc, że ich zdaniem przedmiotowe orzeczenie Prezydium rady Narodowej W. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. i wskazało, że wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy nie są zadane.

Kolegium uzasadniło ponadto, że w sprawie niniejszej ustanowienie użytkowania wieczystego na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego nie było skutkiem decyzji administracyjnej o przyznaniu prawa użytkowania. Decyzja o przekazaniu działki w użytkowanie X "Y" wydana w dniu [...].06.1989r. nie była podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej, a zatem nie można uznać, że ustanowienie użytkowania wieczystego było skutkiem prawnym decyzji o użytkowaniu, a nie decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej. To odmowa przyznania prawa własności czasowej umożliwiła Skarbowi Państwa dysponowanie prawami do przedmiotowej nieruchomości. Kolegium powolno się przy tym, na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, na konieczność "istnienia decyzji będącej podstawą umowy". Dodatkowo organ podkreślił, że skoro ustanowienie użytkowania wieczystego umową cywilnoprawną należy do skutków prawnych decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej, to ten skutek prawny jest nieodwracalny w rozumieniu przepisu art. 156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 10 listopada 2010 r. A. S. reprezentowana przez radcę prawnego J. S., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając decyzji Kolegium:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2c ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez jego niezastosowanie;

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 88a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

W uzasadnieniu skargi podniosła kwestię nieodwracalnych skutków prawnych wskazując, że stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) nie eliminuje istnienia w obrocie prawnym ani decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania ustanowionego na rzecz "Y" ani praw nabytych umową notarialną z 1997 r. Wskazała ponadto, że kwestia nieodwracalnych skutków prawnych może być jedynie rozważana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której zostało ustanowione użytkowanie na przedmiotowej działce, nie zaś postępowaniu niniejszym.

Jednocześnie podniosła, że X uzyskała decyzję o ustanowieniu prawa użytkowania na swoją rzecz i na jej podstawie nabyła roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego w drodze umowy. Podstawą tego roszczenia był przepis art. 2c ustawy z dnia 29 września 1990 r.

Z powyższego wynika zatem, zdaniem skarżącej, że gdyby nie została wydana decyzja o użytkowaniu, to nie powstało by po stronie X roszczenie o zawarcie umowy użytkowania wieczystego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestii, czy decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...].04.1965r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] nr [...][...]nr v, w zakresie działki [...], wywołała nieodwracalny skutek prawny w postaci ustanowienia na rzecz X "Y", aktem notarialnym z dnia [...].10.1997r. użytkowania wieczystego działki o nr ewidencyjnym [...] położonej przy [...], czy też skutek ten jest następstwem decyzji z dnia [...].06.1989r. mocą której grunt ten został przekazany X "Y" w użytkowanie.

W ocenie sądu zarzuty skargi są trafne. Nie można podzielić poglądu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że nie można stwierdzić nieważności wskazanej wyżej decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...].04.1965r. z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, które wywołała.

Słusznie zauważa skarżąca na treść decyzji z dnia [...].06.1989r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie.

Kwestia nieodwracalnych skutków prawnych wiąże się bowiem z ewentualnym postępowaniem o stwierdzenie nieważności tej właśnie decyzji, nie zaś jak to wskazują oba organy , decyzji o odmowie przyznania wprawa własności czasowej.

Stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu z dnia [...].04.1965r. nie eliminuje istnienia w obrocie prawnym wspomnianej decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania z dnia [...].06.1989r. ani praw, które ten podmiot nabył w oparciu o akt notarialny z dnia [...].10.1997r. mocą którego sporna nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste.

W tej kwestii, sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, podziela pogląd przywołany przez skarżącą, a wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09.07.2008r. – ISA/Wa 236/08.

Sąd wskazał w nim, że w sytuacji gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy. Dlatego też oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji, a następnie zbycie tego prawa (w formie aktu notarialnego) przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 par 2 kpa.

Zważyć należy, że - co wynika także wprost z treści aktu notarialnego z dnia [...].10.1997r., - X "Y" nabyła roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu w drodze umowy w oparciu o treść art. 2c ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na skutek wcześniejszej decyzji o stanowieniu prawa użytkowania tego gruntu z dnia [...].06.1989r. Brzmienie tego przepisu przesądza bowiem, że roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz znajdujących się na nim budynków i innych urządzeń oraz lokali przysługuje spółdzielni, związkowi spółdzielczemu i innym osobom prawnym, które w dniu [...].12.1990r. były użytkownikami gruntu o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy.

Brak jest, zdaniem Sądu, podstaw do dokonywania analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy w oparciu o treść art. 88a ustawy z dnia 29.04.1985 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak to uczynił organ.

Nie może budzić wątpliwości, że w dacie podpisania aktu notarialnego oddającego sporną działkę w użytkowanie wieczyste na rzecz "Y" tj. w dniu [...].10.1997r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. I ta regulacja prawna została w tym akcie przywołana.

Brzmienie art. 2c ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przesądza, że przesłanką roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu było wydanie wcześniejszej decyzji o użytkowaniu.

Tym samym prawdziwa jest teza, że roszczenie X "Y" nie powstałoby gdyby nie wcześniejsza, wspomniana decyzja o oddaniu nieruchomości w użytkowanie.

Powyższe przesądza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sposób nieuprawniony wywiodło, że ustanowienie użytkowania wieczystego w sprawie niniejszej nastąpiło w oparciu o przepis art. 88a ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami ,bazując na tezie, że przesłanką roszczenia w oparciu o ten przepis jest posiadanie nieruchomości, które nie jest potwierdzone żadną decyzją.

Powyższe uzasadnia przyjęcie, że wydając zaskarżone decyzje organy naruszyły wskazane w skardze przepisy prawa materialnego co uzasadnia ich uchylenie.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c, art. 152 i art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.