Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1529/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 i 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2013 r. sprawy ze skargi D. L. i J. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r.

nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady N. w H. z dnia

[...] marca 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości

o powierzchni [...] ha, gmina [...], woj. [...], stanowiącej własność M. L.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

M. L. nabyła w 1933 r. działki ziemi nr [...],[...],[...] w majątku [...], gminy [...], powiatu [...], w ogólnej ilości [...] ha – jak wynika

z zaświadczenia Wydziału Hipotecznego [...] Sądu Okręgowego.

Nieruchomość ta, jako część majątku J., została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U.

z 1945 r. Nr 3, poz. 13) - co stwierdza protokół z dnia [...] listopada 1944 r.

Działki nr [...] i nr [...] oraz część działki nr [...] zostały przekazane Dyrekcji Lasów Państwowych, natomiast pozostała część działki nr [...] została nadana osobom fizycznym.

M. L. wniosła o stwierdzenie, iż nieruchomość nabyta przez nią

przed 1939 r. nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewódzki Urząd Ziemski w B., orzeczeniem z dnia [...] marca 1946 r. - wydanym na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U.

Nr 10, poz. 51) - stwierdził, że majątek [...] o powierzchni [...] ha, przejęty od S. W., stanowiący m.in. własność M. L., nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż przed 1939 r. nieruchomości pochodzące

z majątku [...], w tym nieruchomość M. L. o powierzchni [...] ha, stanowiły odrębne całości i nie jest zgodne z rzeczywistością, że stanowiły one własność S. W., od którego zostały w myśl protokołu z dnia

[...] listopada 1944 r. niewłaściwie przejęte.

Następnie rozważano zastosowanie przepisów dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej

i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321), przewidującego przejęcie nieruchomości ziemskich nie podpadających pod dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej, które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały faktycznie rozparcelowane przed dniem 1 sierpnia 1945 r. W tym celu Wojewódzki Urząd Ziemski wnioskiem z dnia [...] lutego 1947 r. wystąpił do Ministerstwa Rolnictwa

i Reform Rolnych o przejęcie gruntów byłego majątku [...], należących do M. L., na podstawie przepisów dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. – jednakże nie doszło do wydania zarządzenia przewidzianego przez powołany dekret, gdyż wniosek ten

nie został przez Ministerstwo zaakceptowany.

M. L. - po uzyskaniu korzystnego dla siebie orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia [...] marca 1946 r. – wielokrotnie podejmowała próby odzyskania przejętej nieruchomości.

Pismami z dnia [...] grudnia 1954 r. oraz z dnia [...] marca 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. zwróciło się do niej o nadesłanie dokumentów stwierdzających jej prawo własności. Nie dysponowała ona takimi dokumentami, ponieważ zaginęły w czasie wojny. Również z treści pisma z dnia

[...] maja 1957 r. wynika, że w dalszym ciągu starała się o zwrot gruntów. Dopiero przy piśmie z dnia [...] maja 1958 r. M. L. nadesłała zaświadczenie archiwalne Wydziału Hipotecznego [...] Sądu Okręgowego potwierdzające jej własność do parcel

nr [...],[...] i [...] z majątku [...] i ponownie zwróciła się z prośbą o zwrot nieruchomości.

Nieruchomość nie została jej zwrócona – natomiast Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], orzeczeniem z dnia [...] marca 1959 r., działając

na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych

z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71), przejęło na własność Państwa nieruchomość ziemską J. położoną w W., powiat [...], o powierzchni [...] ha, stanowiącą własność J.T. ([...]ha), H. W. ([...] ha), M. L. ([...]ha)

i spadkobierców K. M. ([...]ha).

Po rozpatrzeniu odwołań, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B., orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1959 r. uchyliło zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej przejęcia od H. W. [...] ha i stwierdziło,

iż na Skarb Państwa przejmuje się [...] ha, natomiast [...] ha (były park) zwraca się H. W. - w pozostałej zaś części utrzymało zaskarżone orzeczenie

w mocy.

Następnie Minister Rolnictwa - po rozpatrzeniu zażaleń i działając w trybie nadzoru - orzeczeniem z dnia [...] listopada 1961 r. nr [...], postanowił:

1) uchylić orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia

[...] marca 1959 r. i orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości należącej do H. W. o powierzchni [...] ha

wraz z zabudowaniami i J. T. o powierzchni [...] ha,

a w pozostałej części utrzymać oba orzeczenia w mocy;

2) przejąć na własność Państwa nieruchomość po H. W. o powierzchni [...] ha;

3) sprawę przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości stanowiącej własność J. T. przekazać do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w H. do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 26 października 2000 r. R. L. i J. D. zwrócili się z wnioskiem o zbadanie legalności przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości,, [...]" o powierzchni [...]ha, położonej w gminie [...], w województwie [...], stanowiącej byłą własność ich poprzedniczki prawnej – M. L.

Decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia

[...] marca 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości "[...]" o powierzchni [...] ha, stanowiącej byłą własność

M. L.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję.

W złożonej skardze R. L. wniósł o uchylenie obu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi "utrzymujących w mocy zastosowanie" dekretu PKWN z dnia

[...] września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i w dalszej konsekwencji bezprawne zagarnięcie przedmiotowego mienia przez Państwo. Podniósł też, iż na skutek manipulacji władz lokalnych nie dopuszczono do fizycznego zwrotu nieruchomości prawowitej właścicielce, która czyniła o to nieustanne starania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r. sygn. akt IV SA 709/03, uchylił ww. decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Podstawą dla uchylenia tych decyzji były m.in. istotne braki akt administracyjnych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w aktach sprawy nie było orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca

1959 r., zaś zarówno orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. jak i orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia

[...] listopada 1961 r. nr [...] zawiera odnośnie przedmiotowej nieruchomości jedynie marginalne wypowiedzi.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń.

Zaś po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia

[...] maja 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1364/07.

Sąd stwierdził, że organy administracji rozpoznając ponownie sprawę

w następstwie wyroku sądu administracyjnego były związane oceną prawną zawartą

w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W szczególności

przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miał w sprawie zastosowanie przepis art. 153 ppsa. W świetle tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie

lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Tymczasem organy administracji - rozpoznając ponownie sprawę - nie zastosowały się do zaleceń wskazanych w wyroku Sądu dotyczących obowiązku odnalezienia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r. – którego brak uniemożliwia ocenę, na jakiej podstawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjął przesłanki pozwalające stwierdzić, iż orzeczenie to nie było obciążone wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 kpa. Sąd dodał, że organy podjęły co prawda próby uzyskania tego orzeczenia polegające na zwróceniu się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. i Archiwum Państwowego w B. - jednakże działania te nie były w ocenie Sądu wystarczające. Tym bardziej, iż jak wynika z oświadczenia skarżącego, dokumenty archiwalne, w tym wyciąg z księgi wieczystej, znajdują się w B.

Rozpoznając po raz kolejny niniejszą sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], ponownie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r.

nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości o powierzchni [...] ha, gmina [...], woj. [...], stanowiącej własność M. L.

W dniu [...] marca 2009 r. R. L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2009 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Ze względu na fakt, że w chwili wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. R. L. nie żył, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji skierowanej

do zmarłej strony.

Następnie D. L. i A. L. - następcy prawni R. L.

- podtrzymali wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez ich poprzednika prawnego.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia

[...] lutego 2009 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r. nr [...]

oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia

[...] sierpnia 1959 r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości o powierzchni [...] ha, gmina [...],

woj. [...], stanowiącej własność M. L.

W uzasadnieniu orzeczenia Minister przede wszystkim podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego - zgodnie z zaleceniami Sądu - podjął liczne próby uzyskania orzeczenia z dnia [...] marca 1959 r.

W tym celu zwrócił się do: [...] Urzędu Wojewódzkiego (30 czerwca 2006 r.), Archiwum Państwowego w B. (30 czerwca 2006 r., 15 grudnia 2011 r.,

7 marca 2012 r.), Konsula Generalnego RP w B. (15 kwietnia 2008 r.), Urzędu Gminy w H. (17 października 2008 r.), Sądu Rejonowego w [...] (15 grudnia 2011 r., 30 stycznia 2012 r.), Sądu Okręgowego w B. (30 stycznia 2012 r.), Starostwa Powiatowego w H. (15 grudnia 2011 r.) oraz stron postępowania (12 kwietnia 2012 r.). Jednakże nie udało się odnaleźć poszukiwanego orzeczenia.

Mimo to stwierdził, że fakt wydania orzeczenia z dnia [...] marca 1959 r. jest niezaprzeczalny, zaś jego istnienie jest potwierdzone w pozostałych, wydanych

w niniejszej sprawie orzeczeniach, które jako dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

W aktach sprawy znajdują się ponadto odwołania od tego orzeczenia z dnia [...] marca 1959 r. (np. odwołanie M. L., k. 156 akt archiwalnych z lat 1944-1963). Dodał,

iż brak orzeczenia nie pozwala na bezpośrednie odniesienie się do zawartych w nim ustaleń, będących podstawą stwierdzenia, że nieruchomość M. L. przejęta została na własność Państwa. Jednakże obszerne akta archiwalne, zawierające dowody, którymi dysponowały organy wówczas orzekające, pozwalają na ocenę kwestionowanych orzeczeń poprzez zbadanie, czy zachodziły podstawy do ich wydania.

W dalszej części uzasadnienia Minister podniósł, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych

oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71), nieruchomości rolne i leśne, objęte

we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się

na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal

we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania,

a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Natomiast stosownie do art. 9 ust. 2 przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych

w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r.

o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia

1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31).

Zatem przejęcie nieruchomości na własność Państwa na podstawie ww. ustawy wymagało łącznego spełnienia dwóch przesłanek:

1) objęcia nieruchomości we władanie Państwa przed wejściem w życie ustawy,

tj. przed 5 kwietnia 1958 r.;

2) pozostawania tej nieruchomości we władaniu Państwa lub przekazania jej innym osobom fizycznym lub prawnym do 5 kwietnia 1958 r.

Następnie Minister podniósł, iż nie ulega wątpliwości, że nieruchomość M. L. została objęta we władanie Państwa - co nastąpiło z chwilą faktycznego przejęcia

na cele reformy rolnej majątku "[...]" w 1944 r. Potem nieruchomość została przekazana w części Lasom Państwowym, a w części osobom fizycznym. Taki stan trwał z pewnością do 5 kwietnia 1958 r. - co potwierdza korespondencja prowadzona

w niniejszej sprawie. Poza tym ówczesne władze uzależniały zwrot nieruchomości

od przedstawienia dowodów własności, a to nastąpiło dopiero 4 maja 1958 r.,

tj. już po wejściu w życie ustawy. Jednocześnie akta sprawy nie dają podstaw

do przyjęcia, że grunty M. L. mogłyby być objęte dyspozycją art. 9 ust. 2

ww. ustawy.

Dodał, iż dokonując interpretacji art. 9 ust. 1 ww. ustawy należy również odwołać się

do tytułu ustawy, a zwłaszcza do sformułowania "uporządkowanie niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2004 r., sygn. akt IV SA 3240/03). Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy przejęcie nieruchomości pozostaje w związku z procesami reformy rolnej lub osadnictwa.

Skoro przedmiotowa nieruchomość została faktycznie przejęta i rozparcelowana w toku przeprowadzenia reformy rolnej, a kwestia prawa własności do niej nie była przez wiele lat uregulowana i stanowiła przedmiot roszczeń M. L. - to wydanie orzeczenia

o przejęciu takiej nieruchomości przez Państwo miało charakter "porządkujący"

i tym samym odpowiadało celom ustawy.

Organ stwierdził również, iż w judykaturze wskazuje się, że art. 9 ust. 1 cyt. ustawy miał zastosowanie do nieruchomości, których Państwo nie było właścicielem. Na podstawie tego przepisu Państwo nie mogło bowiem przejąć nieruchomości,

które były już jego własnością (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 642/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1217/07).

Z akt niniejszej sprawy wynika, iż nieruchomość M. L. nie została wcześniej przejęta na własność Państwa na podstawie innych przepisów prawa - gdyż orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia [...] marca 1946 r. stwierdza, że nieruchomość nie podlegała przepisom dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Tak więc przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Państwo nie było właścicielem przedmiotowej nieruchomości - co pozwalało na zastosowanie ww. art. 9 ust. 1.

Minister zauważył także, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym przejęcie mienia na podstawie art. 9 ust. 1 następowało niezależnie od okoliczności,

w jakich Państwo weszło we władanie nieruchomości; skutek nacjonalizacyjny występował także wówczas, gdy Państwo objęło nieruchomość we władanie

z naruszeniem obowiązujących procedur (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 20 lutego 1991 r., sygn. akt W 5/90; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1695/09).

Zatem - ponieważ organy mogły wydać orzeczenia przewidziane przez ww. art. 9 ust. 1 także wówczas, gdy Państwo weszło we władanie nieruchomości z naruszeniem przepisów prawa - dlatego też podnoszone przez strony postępowania zarzuty związane z bezprawnym wejściem Państwa we władanie nieruchomości M. L.

w 1944 r. nie mogą rzutować na kontrolę legalności badanych w niniejszej sprawie orzeczeń.

Wobec powyższego Minister uznał, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H., wydając orzeczenie z dnia [...] marca 1959 r., nie dopuściło się rażącego naruszenia prawa, orzekając o przejęciu nieruchomości M. L. o powierzchni [...] ha na własność Państwa. Również orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r., jako utrzymujące - w tym zakresie - orzeczenie organu pierwszej instancji, także nie naruszyło prawa w sposób rażący.

W dalszej części uzasadnienia organ ocenił treść orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r. - w części dotyczącej M. L. - "utrzymuje w mocy" orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca

1959 r. oraz orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B.

z dnia [...] sierpnia 1959 r. Stwierdził, iż rozstrzygnięcie o takiej treści nie zostało przewidziane przez art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341

ze zm.) - należy jednak przyjąć, że "utrzymanie w mocy" oznacza w istocie odmowę uchylenia orzeczeń w trybie nadzoru. Jednocześnie zauważył, iż w chwili wydania kwestionowanego orzeczenia Ministra Rolnictwa, nie obowiązywały już przepisy rozporządzenia. Zostały one uchylone z dniem 1 stycznia 1961 r., zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

Nr 30, poz. 168). Jednakże w myśl art. 191 § 1 pierwotnego tekstu kodeksu sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu rozpoznawane miały być

do ich ukończenia w danej instancji według przepisów dotychczasowych.

Skoro postępowanie nadzorcze w sprawie M. L. zostało wszczęte na skutek "skargi" z dnia 23 sierpnia 1959 r., a zatem przed wejściem w życie kodeksu (przed

1 stycznia 1961 r.), to Minister Rolnictwa, wydając w tej sprawie orzeczenie w dniu

9 listopada 1961 r., prawidłowo zastosował przepisy ww. rozporządzenia – zatem uznać trzeba, że orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r. nie narusza prawa

w sposób rażący.

Następnie Minister podniósł, iż zgodnie z zasadą praworządności, wyrażoną

w art. 4 Konstytucji z dnia 22 lipca 1952 r. (która obowiązywała w chwili wydania kwestionowanych orzeczeń) ścisłe przestrzeganie praw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej było obowiązkiem każdego organu państwa; ponadto wszystkie organy władzy i administracji państwowej działały na podstawie przepisów prawa.

Wydane w niniejszej sprawie orzeczenia zostały oparte na skądinąd restrykcyjnych, lecz jednak obowiązujących przepisach prawa, których interpretacja - w świetle powyższych rozważań - nie może budzić wątpliwości; zasada praworządności nie daje podstaw do odmiennej ich wykładni, która mogłaby prowadzić do obalenia ocenianych orzeczeń.

Również przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., statuujące zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2) i ochrony prawa własności (art. 21) nie pozwalają na odmienną interpretację przepisów ustawy z dnia

12 marca 1958 r. - ponieważ w trybie stwierdzenia nieważności organ dokonuje oceny orzeczeń pod kątem występowania kwalifikowanych wad, tkwiących

w tych orzeczeniach od chwili ich wydania, biorąc pod uwagę ówczesny stan prawny

i faktyczny. Jednocześnie zauważyć należy, że wydanie orzeczenia nacjonalizacyjnego powoduje przeniesienie prawa własności na rzecz innych podmiotów, których prawa podlegają ochronie konstytucyjnej gwarantowanej przez przepis art. 21 Konstytucji

oraz przez zasady bezpieczeństwa prawnego i zaufania do prawa, wywiedzione z art. 2 Konstytucji. Z zasadą demokratycznego państwa prawnego wiąże się również reguła, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, iż obalenie kwestionowanych orzeczeń może nastąpić tylko

w sposób prawem przewidziany, tj. w trybie stwierdzenia nieważności,

która to instytucja - ze względu na zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - ma charakter nadzwyczajny.

Jednakże, jak wskazano wyżej, nie ma podstaw do uznania, że kontrolowane orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H., Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. oraz Ministra Rolnictwa naruszyły prawo w sposób rażący. W postępowaniu nadzorczym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oceniał kontrolowane orzeczenia również pod kątem występowania kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, innych

niż rażące naruszenie prawa. Nie stwierdzono jednak, aby w niniejszej sprawie zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w powyższym przepisie, brak jest więc podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanych orzeczeń.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wnieśli D. L. i D. D. zarzucając jej naruszenie:

- art. 7 kpa poprzez brak podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 8 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób, który powoduje utratę zaufania obywateli do organów Państwa oraz nie kształtuje świadomości i kultury prawnej obywateli;

- art. 77 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, pomimo wyraźnych zaleceń Sądu w tym zakresie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 107 § 3 kpa poprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób zawierający sprzeczności;

- art. 153 ppsa poprzez brak zastosowania się przez organ do wiążących wskazań

co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2007 r. (IV SA/Wa 1364/07);

- art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez przyjęcie, że orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia

9 listopada 1961 r. oraz orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. i orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa;

- art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

i przyjęcie, iż mógł on stanowić podstawę prawną do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości "J." stanowiącej własność M. L. w sytuacji,

gdy zostało wcześniej stwierdzone, iż nieruchomość ta nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie obu zaskarżonych decyzji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

po raz kolejny nie zastosował się do wskazań Sądu, co do dalszego postępowania

w sprawie i wbrew wyraźnym dyspozycjom Sadu nie odnalazł orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r., które było podstawą zawłaszczenia na rzecz Państwa nieruchomości "[...]" o powierzchni [...]ha, stanowiącej własność M. L.

W pozostałej części skargi skoncentrowali się na problemie prawidłowości przejęcia nieruchomości M. L. na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - przywołując wielokrotnie orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego

w B. z dnia [...] marca 1946 r., w którym stwierdzono, iż M. L. posiadała tytuł własności do działek z majątku "[...]" nabytych przed 1939 r.,

które ze względu na nieprzekroczenie norm obszarowych nie podpadały pod przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż zarzuty w niej zawarte zostały dostatecznie wyjaśnione

w zaskarżonej decyzji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Natomiast w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazanie

co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Rozpatrywana sprawa była już przedmiotem dwukrotnego orzekania

przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia

11 października 2007 r. sygn. akt IV SA/WA 1364/07, uchylił zaskarżone decyzje

– odmawiające stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia

[...] listopada 1961 r. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości o powierzchni [...]ha, gmina [...], woj. [...], stanowiącej własność M. L.

Sąd stwierdził, że organy administracji - rozpoznając ponownie sprawę w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - były związane oceną prawną zawartą w tym wyroku. W szczególności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miał w sprawie zastosowanie przepis art. 153 ppsa. W świetle tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Tymczasem organy administracji - rozpoznając ponownie sprawę - nie zastosowały się do zaleceń wskazanych w ww. wyroku Sądu dotyczących obowiązku odnalezienia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca

1959 r. – którego brak uniemożliwia ocenę, na jakiej podstawie Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi przyjął przesłanki pozwalające stwierdzić, iż orzeczenie to nie było obciążone wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 kpa. Sąd dodał, że organy podjęły co prawda próby uzyskania tego orzeczenia polegające na zwróceniu się

do [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. i Archiwum Państwowego

w B. - jednakże działania te nie były w ocenie Sądu wystarczające.

Tym bardziej, że - jak wynika z oświadczenia skarżącego - dokumenty archiwalne,

w tym wyciąg z księgi wieczystej, znajdują się w B.

Tak więc Sąd zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do tego by

- przy ponownym rozpoznaniu sprawy – odnalazł orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r.

Rozpoznając po raz kolejny niniejszą sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uwzględnił wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i podjął ponownie liczne próby uzyskania tego orzeczenia.

W tym celu zwrócił się do: Archiwum Państwowego w B. (15 grudnia 2011 r., 7 marca 2012 r.), Konsula Generalnego RP w B. (15 kwietnia 2008 r.), Urzędu Gminy w H. (17 października 2008 r.), Sądu Rejonowego w B. (15 grudnia 2011 r., 30 stycznia 2012 r.), Sądu Okręgowego w B. (30 stycznia 2012 r.), Starostwa Powiatowego w H. (15 grudnia 2011 r.) oraz stron postępowania (12 kwietnia 2012 r.).

Jednakże nie udało mu się odnaleźć poszukiwanego orzeczenia. Wobec powyższego słusznie uznał, że - wobec upływu czasu - nie ma już realnej możliwości odnalezienia tego orzeczenia, które prawdopodobnie zaginęło. Uniemożliwia to wykonanie polecenia Sądu z powodów obiektywnych i niezależnych od organu.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podzielił stanowisko

i argumentację Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w tym zakresie – uznając, iż organ poczynił wszelkie możliwe starania, aby odnaleźć zaginione orzeczenie.

Poza tym organ dysponował obszernymi aktami archiwalnymi, które pozwoliły jednoznacznie odtworzyć całokształt okoliczności sprawy i tym samym dokonać oceny legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone w trybie nieważnościowym

na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 ww. ustawy, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy,

lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia

- a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych

w art. 156 § 1 kpa. Z powyższego wynika też, że postępowanie to stanowi wyjątek

od ww. zasady trwałości decyzji - zatem niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych w tym przepisie. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest zatem kompetentny do rozstrzygania sprawy

co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych

przez art. 156 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30).

Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji

albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia

- odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Wśród ww. przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste

i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej

w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku, tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe

do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, że doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie jakim dotknięta jest kontrolowana

w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy,

gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu.

Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności

ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.

Reasumując z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku

nie została wydana.

W postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień

i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, poczynionych w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy, na gruncie wyłącznie zgromadzonego tam materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej

w kpa, a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.

W niniejszej sprawie - mimo braku orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z [...] marca 1956 r. - nie ulega wątpliwości, że podstawą

jego wydania był art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych

z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71).

Przejęcie nieruchomości na własność Państwa na podstawie tego art. wymagało łącznego spełnienia dwóch przesłanek:

1) objęcia nieruchomości we władanie Państwa przed wejściem w życie ustawy,

tj. przed 5 kwietnia 1958 r.;

2) pozostawania tej nieruchomości we władaniu Państwa lub przekazania jej innym osobom fizycznym lub prawnym do 5 kwietnia 1958 r.

Słusznie Minister podniósł, iż w przedmiotowej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. Nie ulega bowiem wątpliwości - czego nie kwestionują

także skarżący - że nieruchomość M. L. została objęta we władanie Państwa

z chwilą faktycznego przejęcia na cele reformy rolnej majątku "[...]" w 1944 r.

i nie została zwrócona właścicielce – mimo licznych prób odzyskania tej nieruchomości. Następnie nieruchomość została przekazana w części Lasom Państwowym, a w części osobom fizycznym i taki stan trwał do 5 kwietnia 1958 r.

Państwo nie było także w tym czasie właścicielem tej nieruchomości - gdyż Wojewódzki Urząd Ziemski w B., orzeczeniem z dnia [...] marca 1946 r. - wydanym

na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) - stwierdził, że majątek [...] o powierzchni [...]ha, przejęty od S. W., stanowiący m.in. własność M. L., nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej.

W związku z tym nieruchomość powinna zostać natychmiast zwrócona właścicielce

i jest faktem oczywistym, że pozostawienie jej we władaniu Państwa albo innych osób fizycznych lub prawnym do dnia 5 kwietna 1958 r. było niezgodne z prawem.

Po tym dniu sytuacja była już inna – z uwagi na treść ust. 4 art. 9, który stanowił,

że postępowanie sądowe o przywrócenie posiadania lub wydanie nieruchomości określonych w ust. 1 podlega umorzeniu, a nie wykonane tytuły egzekucyjne zasądzające te roszczenia są pozbawione skutków prawnych.

Jednakże zarzuty skarżących w tym zakresie nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie – co ewidentnie wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych:

- Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dna 10 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1695/09, LEX nr 745131 stwierdził, że: "Przejęcie mienia na podstawie art. 9

ust. 1 ustawy z 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych

oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego następowało bez względu na to, czy Państwo objęło nieruchomość we władanie w sposób prawem przewidziany, czy też obowiązujących procedur

nie zachowano. Skutek nacjonalizacyjny nie następował tylko w przypadku

gdy dotyczyło to sytuacji wymienionych w art. 9 ust. 2.",

- Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dna 16 października 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1217/07, LEX nr 516743 stwierdził, że: "Teza, iż art. 9 ust. 1 ustawy

z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych

oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego nie stanowi podstawy do przejęcie na własność Państwa gruntów, które zostały przekazane innym osobom na własność, nie jest trafna. Wydaje się oczywiste, że przepis ten, skoro mówi o przejęciu na własność Państwa nieruchomości będących we władaniu Państwa, to ma zastosowanie do nieruchomości,

których Państwo nie jest właścicielem. Art. ten ma zastosowanie

także do nieruchomości nadanych w wyniku reformy rolnej, które po tym nadaniu

z powrotem przeszły we władanie Państwa albo mimo tego nadania spod władania Państwa nie wyszły i były w jego władaniu w dniu wejścia w życie tej ustawy.",

- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 17 kwietnia 2008 r.

w sprawie sygn. akt III SA/Po 823/07, LEX nr 472197 stwierdził, że: "O przejęciu

na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnych można było orzec w sytuacji,

gdy przejmowana nieruchomość została objęta we władanie państwa do dnia wejścia

w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 17 poz. 71 ze zm.) i nadal pozostawała

w jego władaniu lub została przekazana przez państwo we władanie innym osobom fizycznym bądź prawnym. Nie było przy tym konieczne ustalenie ani w jakim trybie,

ani za pomocą jakich czynności prawnych czy też faktycznych doszło do objęcia

we władanie nieruchomości przez państwo.",

- Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dna 14 stycznia 1998 r. w sprawie sygn. akt IV SA 419/96 LEX nr 45977 stwierdził, że: "Te nieruchomości rolne i leśne, które

do dnia wejścia w życie ustawy z 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, zostały objęte we władanie Państwa

i które znajdują się w jego władaniu bądź zostały przekazane osobom fizycznym

lub prawnym - przejmuje się na własność Państwa. Przejęcie to nie jest uzależnione

od sposobu ani okoliczności objęcia przez Państwo władztwa nad nieruchomością."

W związku z powyższym nie można uznać zarzutu skarżących, iż został naruszony art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez przyjęcie, że orzeczenie Ministra Rolnictwa

z dnia [...] listopada 1961 r. oraz orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r. i orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia [...] marca 1959 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Również niezasadny jest zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego

- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż mógł on stanowić podstawę prawną do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości "[...]" stanowiącej własność M. L. w sytuacji, gdy zostało wcześniej stwierdzone, iż nieruchomość

ta nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

Wręcz przeciwnie właśnie dlatego, że nieruchomość ta nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej, to nie stanowiła ona własności Państwa i mogła być przejęta

na własność Państwa w trybie art. 9 – ponieważ zachodziły także przesłanki dotyczące władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.

W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika też, aby pozostałe przepisy kpa powołane przez skarżących zostały w sposób rażący naruszone.

Nie zostało również w żaden sposób ustalone, że zaistniały pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 kpa.

Prawidłowo zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1961 r. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1959 r.

i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w H. z dnia [...] marca 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości o powierzchni [...]ha, gmina D., woj. [...], stanowiącej własność M. L.

Podsumowując Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnikliwie

i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.