Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 68/02
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ osoba nie będąca żołnierzem pełniącym, z poboru, służbę wojskową w Wojsku Polskim nie należy do tych osób, które zachowały uprawnienia kombatanckie uzyskane z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Konsekwencją tego ustalenia jest odmowa przyznania uprawnień przysługujących wdowom po kombatantach.

TEZY

Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ osoba nie będąca żołnierzem pełniącym, z poboru, służbę wojskową w Wojsku Polskim nie należy do tych osób, które zachowały uprawnienia kombatanckie uzyskane z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Konsekwencją tego ustalenia jest odmowa przyznania uprawnień przysługujących wdowom po kombatantach.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Józefy I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 października 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie po rozpoznaniu na rozprawie rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 4 października 2001 r., II SA/Wr 1806/01 - oddala rewizję nadzwyczajną.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 października 2001 r. II SA/Wr 1806/01, oddalił odwołanie Józefy I. od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 października 1999 r. pozbawiającej odwołującą się uprawnień przysługujących wdowom po kombatantach.

Od tego wyroku Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie art. 27 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, zwanej dalej ustawą o NSA w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, zwanej dalej ustawą o kombatantach, oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 57 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o NSA oraz art. 393[13] Kpc w zw. z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie kodeksu postępowania cywilnego (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co następuje:

Bezspornym jest, że zmarły mąż wnioskodawczyni pełnił służbę wojskową w okresie od 17 grudnia 1945 r. do 15 grudnia 1947 r. w jednostkach Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego i z tego tytułu, jako "uczestnik walki o utrwalanie władzy ludowej", uzyskał uprawnienia kombatanckie. Prawidłowe jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w tym stanie faktycznym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie uznał, że stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach Zygmunt I. nie był żołnierzem pełniącym, z poboru, służbę wojskową w Wojsku Polskim a więc nie należał do tych osób, które zachowały uprawnienia kombatanckie uzyskane z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Konsekwencją tego ustalenia była decyzja odmawiająca wnioskodawczyni uprawnień przysługujących wdowom po kombatantach. Ograniczając swe rozważania do kontroli zgodności tej decyzji z prawem Naczelny Sąd zasadnie ocenił, że zaskarżonej decyzji "nie sposób przypisać cechy niezgodności z prawem".

Wniesiona w sprawie rewizja nadzwyczajna nie może być uwzględniona. Wprawdzie zawarte w jej uzasadnieniu wywody prawne są zasadne lecz jedynie w odniesieniu do żołnierzy pełniących w Wojsku Polskim, w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., służbę wojskową z poboru. Poniesione przez skarżącego argumenty nie przystają do rozpoznawanej sprawy z tej przyczyny, że mąż wnioskodawczyni nie był żołnierzem Wojska Polskiego lecz Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 7 maja 1992 r., II UZP 7/91 /OSNC 1992 z. 10 poz. 174/. Sąd Najwyższy wyjaśniał już. że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w którym od 17 grudnia 1945 r. do 15 grudnia 1947 r. służył Zygmunt I., nie był jednostką Wojska Polskiego lecz jedną z głównych formacji zbrojnych resortu Bezpieczeństwa Publicznego. Wobec wywodów rewizji nadzwyczajnej przypomnieć jednak trzeba, że uchwałą Rady Ministrów RP z dnia 24 maja 1945 r. Korpus ten został utworzony /na wzór wojsk NKWD/ na bazie Wojsk Wewnętrznych i Polskiego Samodzielnego Batalionu Specjalnego, przekazanego w sierpniu 1945 r. do dyspozycji Ministerstwa Bezpieczeństwa i Porządku Publicznego. Był on policyjne - wojskową jednostką przystosowaną do pełnienia ochronnej funkcji szeroko pojętego bezpieczeństwa wewnętrznego. Według opracowania Tadeusza Zybały, wydanego w 1989 r. przez Instytut Historii Akademii Spraw Wewnętrznych p.t. "Polegli w służbie i obronie Polski Ludowej 1944-1952". KBW wykonywał zadania ochronne /więzienia, obozy, konwoje, ochrona rządu, obiektów specjalnych (...)/ oraz operacyjne, wynikające z zakresu przyznanych mu uprawnień to znaczy dotyczących walki zbrojnej z "reakcyjnym podziemiem". Uzupełnianie stanu osobowego obywało się wprawdzie na podstawie poboru do wojska lecz był to tzw. pobór kwalifikacyjny co oznaczało "pobór zgodny z kryteriami klasowymi. Opinię o każdym poborowym kierowanym do tej formacji wydawały miejscowy urząd bezpieczeństwa, komisariat MO i Komitet PPR". Również historyk okresu powojennego prof. Maria Turlejska w swej pracy "Te pokolenia żałobami czarne (...) /Wyd. Aneks - Londyn 1989 r./ przytacza te same informacje dotyczące powstania KBW. jego charakteru, usytuowania w organach bezpieczeństwa publicznego a nie Wojska Polskiego oraz zakresu wykonywanych zadań.

W świetle tych faktów historycznych, wyrażony w rewizji nadzwyczajna pogląd, że mąż skarżącej "gdyby żył zachowałby uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...)" jest dla Sądu Najwyższego nie do zaakceptowania. Podkreślić należy, że chybionym i bezprzedmiotowym jest powołanie się w rewizji nadzwyczajnej na wskazane w niej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego bowiem żaden z nich nie odnosi się do żołnierza KBW; wszystkie dotyczą żołnierzy pełniących służbę, w powołanym wyżej okresie - w Wojsku Polskim.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 393[1] Kpc orzekł, jak w sentencji wyroku.