Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 184/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 29 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 roku ze skargi A Spółki Akcyjnej w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości i obniżenie jej wartości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A Spółki Akcyjnej w W. kwotę 5.916 zł (pięć tysięcy dziewięćset szesnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania A S.A. w W. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości i obniżenie jej wartości - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt przedmiotowej sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. decyzją administracyjną z dnia [...] zezwolił [...] Okręgowemu Zakładowi Gazownictwa w W. Zakładowi Gazowniczemu w Ł. na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości położonej w A. przy ul. A oraz ul. B, oznaczonej jako działki nr 218, 196 i 130, stanowiącej własność D. i M. małż. K., przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu wysokiego ciśnienia "obwodnica m. Ł.".

Kolejną decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania za szkody powstałe przy budowie wskazanego wyżej gazociągu na nieruchomości położonej j/w oraz odmówił wywłaszczenia wymienionej nieruchomości.

Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania M. K. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. orzekł o odszkodowaniu za szkody powstałe przy budowie gazociągu "obwodnica m. Ł." w wysokości 12.084 zł oraz o odszkodowaniu za ograniczenie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości w wysokości 21.040 zł.

Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania złożonego przez [...] Okręgowe Zakłady Gazownictwa - Zakład Gazowniczy w Ł. oraz D. i M. małż. K. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...].

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 7 lutego 1997r. sygn. akt II SA/Łd 89/96 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że opinie biegłych, stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania, różnią się w wielu elementach, które nie zostały wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 61.920 zł za ograniczenie prawa własności wymienionej wyżej nieruchomości w związku z wybudowaniem wysokociśnieniowego gazociągu "obwodnica m. Ł." i zobowiązał A S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy [...] w Ł. do wypłaty D. i M. małż. K. odszkodowania w wysokości 7.180 zł.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez M. i D. małż. K. decyzję Starosty [...].

Wyrokiem z dnia 3 marca 2003r., sygn. akt II SA/Łd 1378/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi po rozpoznaniu skargi M. i D. małż. K. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż nadal sposób ustalenia odszkodowania, w szczególności z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości skarżących, wywołuje wątpliwości co do uwzględnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] i przekazał sprawę ustalenia odszkodowania do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że konieczne jest wykonanie nowej wyceny poniesionych przez małż. K. szkód w związku z wybudowaniem wysokociśnieniowego gazociągu.

Decyzją z dnia [...] Starosta [...] na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1, art. 130, art. 132 ust. 1 i 2 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.):

- ustalił wysokość odszkodowania na kwotę 230.127 zł za szkody powstałe wskutek czasowego zajęcia nieruchomości oraz zmniejszenia się wartości nieruchomości położonej w A. przy ul. B i ul. C, oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr 332 o pow. 1,1264 ha (dawne działki nr 130 o pow. 0,69 ha, 196 o pow. 0,16 ha i 218 o pow. 0,23 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. - w związku z wybudowaniem wysokociśnieniowego gazociągu DN [...] "obwodnica m. Ł.",

- ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego w dniu 22 stycznia 1996 roku M. i D. K. na kwotę 68.596 zł oraz

- zobowiązał A S.A. w W. do wypłaty na rzecz D. i M. K. odszkodowania w wysokości 161.531 zł.

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, iż podstawą ustalenia wysokości odszkodowania za ograniczenie prawa własności, zmniejszenie się wartości nieruchomości oraz szkody powstałe wskutek czasowego zajęcia nieruchomości na skutek budowy gazociągu jest - zgodnie z art. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami - wyłącznie wartość określona w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego.

Wysokość odszkodowania w niniejszej sprawie została ustalona w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego K. K.

Analizując poszczególne elementy wartości odszkodowania za ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, określonego w wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego operacie szacunkowym z dnia 15 lipca 2004 roku i aneksie do opinii z dnia 1 sierpnia 2005 roku, zdaniem organu, opinie te odpowiadają dyspozycjom wynikającym z powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego ( Dz.U. Nr 207, poz. 109 ze zm.) oraz standardów zawodowych rzeczoznawców majątkowych.

Na wysokość odszkodowania składają się:

- wartość szkód powstałych wskutek czasowego zajęcia nieruchomości, na którą składają się: wartość zniszczonych drzew, wartość utraconych pożytków związanych z niemożnością korzystania z nieruchomości, wartość rekultywacji gruntu zdewastowanego w wyniku wybudowania gazociągu - na łączną kwotę 63.448 zł,

- koszt wybudowania i rozbiórki budynku gospodarczego w kwocie 31.232 zł,

- zmniejszenie się wartości nieruchomości na skutek wybudowania gazociągu - na kwotę 135.447 zł.

Ponadto Starosta wskazał, iż utrata wartości nieruchomości na skutek wybudowania gazociągu w związku z ograniczeniem możliwości zabudowy, stanowi różnicę pomiędzy wartością nieruchomości przed wybudowaniem gazociągu, a wartością tej nieruchomości po wybudowaniu w 1993 roku gazociągu "obwodnica m. Ł.".

Wartość rynkowa nieruchomości - zarówno według stanu sprzed wybudowania gazociągu, jak i na dzień 1 sierpnia 2005 roku - została oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego przy zastosowaniu podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej.

Wartość przedmiotowej nieruchomości według stanu nieruchomości przed rozpoczęciem budowy nieruchomości w 1993 roku określona została przez rzeczoznawcę na kwotę 177.891 zł, natomiast po wybudowaniu gazociągu według stanu na rok 2005 wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę 42.444 zł i utrata wartości nieruchomości na skutek wybudowania gazociągu w związku z brakiem możliwości jej zabudowy stanowi różnicę pomiędzy wartością nieruchomości przed wybudowaniem gazociągu, a wartością tej nieruchomości po jego wybudowaniu i wynosi 135.447 zł.

Wartość utraconych korzyści związanych z niemożnością korzystania z nieruchomości w okresie budowy gazociągu obejmuje wartość zniszczonych drzew i wartość utraconych pożytków i została określona na kwotę 47.601 zł.

Przyjęty przez rzeczoznawcę majątkowego 13-letni okres wyłączenia pasa gruntu z produkcji rolniczej jest konsekwencją braku do dnia wydania niniejszej decyzji protokółu przekazania przez inwestora gruntu ich właścicielom po zakończeniu robót.

Utrata wartości nieruchomości na skutek wybudowania gazociągu w związku ze zniszczeniem struktury gleby i koniecznością przeprowadzenia zabiegów rekultywacyjnych określona została na kwotę 15.847 zł.

Wartość budynku gospodarczego znajdującego się na nieruchomości określona została na kwotę 19.242 zł, a wartość rozbiórki tego budynku określono na kwotę 11.990 zł.

Łączna wysokość odszkodowania została zatem określona na kwotę 230.127 zł, jednakże wobec wypłaconej stronie w dniu 22 stycznia 1996 roku kwoty 33.124 zł, po uprzednim zwaloryzowaniu do kwoty 68.596 zł, należne odszkodowanie stanowi kwota 161.531 zł.

Od powyższej decyzji A S.A. w W. wniosło odwołanie do Wojewody [...].

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 130 § 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez bezpodstawne i bezkrytyczne przyjęcie przez organ I instancji ustalonych przez rzeczoznawcę majątkowego kwot odszkodowania, które zostały zawyżone, ponieważ wyliczono je na podstawie późniejszych - w stosunku do daty decyzji o przeprowadzeniu gazociągu - zmian przeznaczenia nieruchomości państwa K. w planie zagospodarowania przestrzennego A., co spowodowało dodatkowo, że kwota odszkodowania stała się niewspółmierna do innych odszkodowań oraz wartości gazociągu, jako inwestycji celu publicznego.

W uzasadnieniu odwołania strona podkreśliła, iż zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustala się według stanu wywłaszczonej nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu.

Zdaniem strony w niniejszej sprawie decyzją o wywłaszczeniu jest decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...], zezwalająca na przeprowadzenie przez nieruchomość państwa K. gazociągu.

Oznacza to, iż rzeczoznawca, wydając operat szacunkowy i opinię w niniejszej sprawie, nie mógł powołać się na późniejsze, czyli wydane po 6 sierpnia 1992 roku ustalenia przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, wynikające z planu zagospodarowania przestrzennego A. przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w A. z dnia [...] oraz ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego A. przyjętego uchwałą z dnia [...], co bezpodstawnie uczynił na str. 5 i nast. Aneksu do opinii oraz na str. 4,6,7 i nast. Operatu szacunkowego.

W następstwie niewłaściwego przyjęcia przez biegłego późniejszych zmian planów zagospodarowania przestrzennego i przeznaczenia w tych planach nieruchomości państwa K. doszło do sztucznego zawyżenia wartości nieruchomości, ponieważ zdecydowana jej cześć została potraktowana jako grunt pod budownictwo jednorodzinne.

Wobec zarzutów dotyczących operatu szacunkowego, zawartych w odwołaniu od decyzji, Wojewoda [...] pismem z dnia 30 sierpnia 2006 roku zwrócił się do K. K. - autora operatu szacunkowego przedłożonego w sprawie, o ustosunkowanie się do uwag zawartych w odwołaniu.

W odpowiedzi, pismem z dnia 19 września 2006 roku, K. K. wyjaśnił, że powoływana w jego opracowaniach uchwała z dnia [...], zatwierdzająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, faktycznie uchwalona została po dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji lokalizacyjnej gazociągu, jednakże w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość, obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta A., zatwierdzony uchwałą z dnia [...].

Według tego planu teren przedmiotowej nieruchomości to teren budownictwa jednorodzinnego z rzemiosłem. Zatem aneks do opinii sporządzonej 15 lipca 2004 roku, opracowany 14 maja 2005 roku, wykonany został prawidłowo, gdyż teren w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej gazociągu był terenem o przeznaczeniu budownictwa jednorodzinnego. Jedynie należy poprawić numer i datę zatwierdzenia uchwały na uchwałę Rady Gminy i Miasta w A. z dnia [...] w sprawie miejscowych planów ogólnych zagospodarowania przestrzennego.

Rozpatrując wniesione odwołanie Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] stwierdził, iż stosownie do art. 129 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2004r nr 261, poz. 2603. ze zm.) odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5, który stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 124 -126, a także w przypadku gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Zgodnie z przepisem art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

W myśl art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, ustala odszkodowanie za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Takie odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Natomiast art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest podstawą do ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrażał na to zgody.

Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości położonej w A., oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr 332, zostało wydane na podstawie przepisów ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( t.j. Dz.U. z 1991r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w wyroku z dnia 3 marca 2003r. sygn. akt II SA/Łd 1378/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi podkreślił, że organ, ustalając odszkodowanie, powinien wyjaśnić, dlaczego biegły wycenił według cen jak za działki budowlane, tylko 1200 m2 działki skarżących z 10.800 m2, a ponadto wskazał, iż ustalenie wysokości odszkodowania leży w kompetencji organu administracyjnego, nie zaś biegłego rzeczoznawcy.

W przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Starosta [...], ustalił, iż zmniejszenie się wartości nieruchomości związane z utratą charakteru działki budowlanej dotyczy jej części położonej przy ul. B (dawna działka nr 130), której powierzchnia wynosi 0,69 ha, natomiast pozostały grunt (dawne działki nr 196 i 218) o powierzchni 0,39 ha z uwagi na położenie w strefie ochrony gazociągu wybudowanego w latach 70-ych już w dacie rozpoczęcia prac związanych z budową gazociągu "obwodnica m. Ł.", nie mógł być wykorzystany jako grunt pod zabudowę. Gazociąg "obwodnica m. Ł." zwiększył strefę ochronną wywołaną istniejącym gazociągiem. Obecnie cała nieruchomość o powierzchni 1,1264 ha nie posiada możliwości zabudowy.

W przyjętej za dowód w sprawie przez organ I instancji wycenie wartość rynkowa nieruchomości położonej w A. przy ul. B, ul. C , oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr 332 o powierzchni 1,1264 ha, według stanu nieruchomości przed budową wysokociśnieniowego gazociągu DN [...], określona została przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 177.891 zł, a według stanu po wybudowaniu przedmiotowego gazociągu na kwotę 42.444 zł.

Utrata wartości ww. nieruchomości na skutek wybudowania wysokociśnieniowego gazociągu DN [...] jest równa różnicy kwot 177.891 zł oraz 42.444 zł i wynosi 135.447 zł.

Ponadto wyceniono wartość utraconych korzyści związanych z niemożliwością korzystania z nieruchomości w okresie budowy gazociągu obejmuje wartość zniszczonych drzew i wartość utraconych pożytków na kwotę 47.601 zł. Dodatkowo wyceniono wartość zniszczonej struktury gleby i konieczność przeprowadzenia zabiegów rekultywacyjnych w wysokości 15.847 zł.

W strefie ochronnej wyznaczonej dla wysokociśnieniowego gazociągu DN [...] znajduje się budynek gospodarczy w stanie surowym. Nie ma obecnie możliwości dokończenia budowy tego budynku i tym samym jego eksploatacji. W związku z powyższym wyceniono wartość budynku gospodarczego na kwotę 19.242 zł, jak również oszacowano kwotę potrzebną do jego rozbiórki w wysokości 11.990 zł.

Łączne odszkodowanie za szkody powstałe w wyniku czasowego zajęcia nieruchomości oraz zmniejszenia się wartości nieruchomości wskutek wybudowania wysokociśnieniowego gazociągu zostało oszacowane na kwotę 230.127 zł.

Wypłacone w 1996r. odszkodowanie w kwocie 33.124 zł zostało zwaloryzowane na kwotę 68.596 zł i odjęte od łącznej kwoty odszkodowania wynoszącej 230.127 zł.

W ten sposób należne odszkodowanie zostało określone na kwotę 161.531 zł.

W oparciu o tak dokonaną wycenę Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej ustalił należne od A S.A. w W. D. i M. małż. K. odszkodowanie za szkody powstałe wskutek czasowego zajęcia nieruchomości oraz zmniejszenia się wartości nieruchomości położonej w A., oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr 332 o pow. 1,1264 ha - w związku z wybudowaniem wysokociśnieniowego gazociągu DN [...] "obwodnica m. Ł." na kwotę 161.531 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego wyceny, a przede wszystkim ustalenia przeznaczenia nieruchomości położonej w A. przy ul. B i ul. C w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta A., który został przyjęty uchwałą po wydaniu decyzji o zezwoleniu na założenie przeprowadzenie na niniejszej nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu, organ odwoławczy stwierdził, iż w złożonych w dniu 22 września 2006r. pisemnych wyjaśnieniach rzeczoznawca majątkowy podkreślił, że prawidłowo przyjął w swoim opracowaniu, iż nieruchomość w dniu [...] (data wydania decyzji lokalizacyjnej) była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo jednorodzinne z rzemiosłem.

Jedynie mylnie podano późniejszą uchwałę Rady Gminy i Miasta A. z dnia [...], zatwierdzającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, gdyż powinna być z dnia [...].

Zarówno jednak w dacie wydania decyzji ustalającej lokalizację budowy gazociągu ([...]), jak i w dacie wydania decyzji zezwalającej na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ( [...]) część nieruchomości położona przy ul. B (dawna działka nr 130), której powierzchnia wynosi 0,69 ha, była w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy A. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne z rzemiosłem.

W świetle powyższych ustaleń nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że wszystkie działki stanowiące własność D. i M. małż. K. miały charakter rolny i powinny być wycenione jako użytki rolne.

Zdaniem Wojewody [...] złożone przez rzeczoznawcę majątkowego wyjaśnienia do sporządzonej wyceny zostały przyjęte jako dowód w pełni potwierdzający, że ustalone decyzją Starosty [...] odszkodowanie odpowiada wymogom ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nadto Wojewoda [...] stwierdził, iż prawdą jest, że w operacie szacunkowym sporządzonym przez K. K. znajduje się błąd formalny, polegający na wpisaniu uchwały Rady Gminy i Miasta A. z dnia [...] 1994r. zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (powinna być uchwała z dnia [...] 1990r.). Jednakże błąd ten nie miał wpływu na prawidłowe określenie zmniejszenia się wartości rynkowej części nieruchomości położonej przy ul. B (dawna działka nr 130), której powierzchnia wynosi 0,69 ha. Przeznaczenie przedmiotowej części nieruchomości w dacie wydania decyzji ustalającej lokalizację budowy gazociągu ([...]), jak i w dacie wydania decyzji zezwalającej na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ([...]) było takie samo (pod budownictwo jednorodzinne z rzemiosłem) i takie zostało uwzględnione przy wycenie.

Przyjęta powierzchnia części nieruchomości wynosząca 0,69 ha, wyceniona jako tereny przeznaczone pod budownictwo, jest uzasadniona powołanymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy A.

Natomiast pozostały grunt o powierzchni 0,39 ha z uwagi na położenie w strefie ochrony gazociągu Z.-P., wybudowanego w latach siedemdziesiątych zeszłego stulecia, nie mógł być wykorzystany jako grunt budowlany w dacie wydania decyzji zezwalającej na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ([...]).

W dniu 11 stycznia 2007 roku pełnomocnik A S.A. w W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania strona skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego, które wskutek przyjęcia uzgodnionej kwoty odszkodowania przez małż. K. stało się bezprzedmiotowe i winno podlegać umorzeniu w trybie art. 105 kpa,

- naruszenie art. 6 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa oraz art. 118 kodeksu cywilnego przez przyjęcie, że przedawnione zobowiązanie może być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej,

- naruszenie art. 78 § 1 kpa przez nieuwzględnienie dowodu o powołanie innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego w celu wydania opinii określającej wartość nieruchomości,

- art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 128 ust. 4 i art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez bezpodstawne ustalenie w treści skarżonych decyzji kwot odszkodowania wskazanych przez biegłego rzeczoznawcę, w sytuacji gdy nie została ustalona wartość nieruchomości państwa K., a kwota odszkodowania jest rażąco niesłuszna i znacznie przewyższa wartość nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż w niniejszej sprawie bezzasadnie dokonano waloryzacji wypłaconego odszkodowania, a kwotę tak ustalonego odszkodowania nie da się odnieść do wartości nieruchomości, ponieważ wartość ta nie została ustalona, co czyni bezwartościowym wykonany operat, a wydane na jego podstawie decyzje są bezzasadne i rażąco naruszają prawo.

Ponadto, zdaniem strony skarżącej, uzasadniony jest zarzut bezprzedmiotowości postępowania, bowiem odszkodowanie z tytułu przebiegu gazociągu przez przedmiotową nieruchomość zostało państwu K. wypłacone i kwota ta została przez właścicieli przyjęta.

Ponadto, w ocenie strony skarżącej, przedmiotem niniejszej sprawy jest roszczenie majątkowe, które ulega przedawnieniu na zasadach określonych w art. 118 k.c. i ze względu na fakt, iż od dnia zapłaty odszkodowania upłynęło ponad 10 lat, nastąpił upływ przedawnienia roszczeń cywilnych, co oznacza, że przedawnienie zobowiązania nie może być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda [...] stwierdził, iż wypłacone w 1996 roku odszkodowanie zostało zwaloryzowane i odjęte od łącznej kwoty odszkodowania, dlatego nie można uznać, że odszkodowanie w uzgodnionej i żądanej przez właścicieli kwocie zostało na ich rzecz wypłacone.

Zdaniem organu nie można zgodzić się także, iż w operacie szacunkowym nie ustalono wartości nieruchomości stanowiącej własność państwa K., bowiem wartość tej nieruchomości została oszacowana zarówno według stanu przed budową gazociągu w 1993 roku, jak i po jego wybudowaniu według stanu na dzień

1 sierpnia 2005.

W dniu 29 maja 2007 roku na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według złożonego zestawienia.

Uczestnik postępowania M. K. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu, aczkolwiek nie z przyczyn podnoszonych w skardze.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – powoływanej dalej jako p.p.s.a. - sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a. ).

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem.

W niniejszej sprawie, mimo długotrwałego postępowania administracyjnego oraz kontroli wydanych przez organy decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny, organy te po raz kolejny nie uniknęły błędów we właściwym ustaleniu staniu faktycznego, naruszając art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa.

W sprawie okolicznością poza sporem jest, iż na skutek decyzji Wojewody [...] z dnia [...] o lokalizacji gazociągu wysokociśnieniowego oraz decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...], zezwalającej poprzednikowi prawnemu skarżącego na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości D. i M. K. przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu wysokiego ciśnienia, właścicielom nieruchomości ograniczono w sposób istotny prawo własności nieruchomości, które winno być zrekompensowane w myśl aktualnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz.U. nr 261 z 2004r., poz. 2603 ze zm. ) - art. 128 i nast. - przez stosowne odszkodowanie.

Nie może budzić wątpliwości, iż kwota odszkodowania wypłaconego małżonkom K. - najpierw w dniu 10 listopada 1993r., która została przez nich zwrócona w dniu 20 stycznia 1996r., a następnie wypłacona przez skarżącego w dniu 22 stycznia 1996r. na rzecz D. i M. K., od początku nie zaspokajała ich oczekiwań. Dlatego też domagali się oni prowadzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia rzeczywistej szkody, którą ponieśli na skutek zrealizowanej inwestycji związanej z gazociągiem.

Skutkuje to tym, iż zarzut bezprzedmiotowości, czy przedawnienia podnoszony w skardze, należy uznać za bezzasadny.

Trzeba jednak zwrócić uwagę, iż organ w wydanej przez siebie decyzji ustalającej wysokość należnego odszkodowania, całkowicie pominął okoliczność wynikającą ze znajdującego się w aktach administracyjnych "protokołu przekazania działek w ponowne użytkowanie po zakończeniu robót" z dnia 26 marca 1993r.

Został on spisany pomiędzy M. K., a przedstawicielem wykonawcy, tj. B i jak wynika z jego treści teren działek, zajęty na czas budowy gazociągu w okresie od 5 maja do 23 czerwca 1993r., został uporządkowany do stanu z dnia 5 maja 1993r., co M. K. potwierdził własnoręcznym podpisem.

Okoliczność spisania powyższego protokołu przyznana została również przez M. K. w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 31 stycznia 2005r.

Jak podniesiono wyżej, organ podejmujący decyzję w przedmiotowej sprawie, nie odniósł się do powyższej okoliczności i jej wpływu na wysokość ustalonego odszkodowania, zwłaszcza w części dotyczącej niemożności korzystania przez właścicieli z nieruchomości po zakończeniu robót inwestycyjnych. Zarzut małż. K. dotyczący nieprzekazania nieruchomości w ponowne użytkowanie był przyczyną, iż rzeczoznawca opracowaną przez siebie opinię uzupełniał, rozszerzając o kolejne lata odszkodowanie z tytułu pozbawienia D. i M. K. możliwości korzystania z nieruchomości wskutek jej czasowego zajęcia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy kwestia ta winna być przez organ w sposób jednoznaczny wyjaśniona.

Organ winien ustalić, czy w dniu 26 czerwca 1993r. istotnie doszło do ponownego przekazania właścicielom w użytkowanie nieruchomości zajętej pod inwestycję i czy stan działek w dniu przekazania doprowadzony był do tego, który istniał przed przystąpieniem do robót. Okoliczność ta jest istotna z punktu widzenia odszkodowania związanego z czasokresem zajęcia nieruchomości oraz z jej rekultywacją. Nie czyniąc tego, organ dopuścił się naruszenia art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa.

Stosownie do treści art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Przy określaniu wartości nieruchomości stosuje się art. 149 -159 ustawy.

Wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych ( art. 154 ust. 2 ).

Opinia rzeczoznawcy stanowi więc zasadniczy dowód przeprowadzony w sprawie.

Aby mógł on stanowić podstawę poczynionych przez organ ustaleń, musi odpowiadać wymogom wynikającym zarówno z przepisów ustawy, jak i aktu wykonawczego wydanego w oparciu o delegację zawartą w art. 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść art. 156 ust. 3 ustawy, z którego wynika, że operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.

Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził ( art. 156 ust. 4 ).

Sąd stwierdza, iż organ wydający decyzję w przedmiotowej sprawie oparł swe ustalenia na dowodzie w postaci operatu szacunkowego, sporządzonego z naruszeniem wskazanego wyżej przepisu.

Ponadto w aneksie do opinii sporządzonym w dniu 1 sierpnia 2005r., znajdującym się w aktach administracyjnych, rzeczoznawca jako jedną z podstaw materialnoprawnych wskazuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego ( Dz.U. nr 230, poz. 1924 ), w sytuacji, gdy akt ten z dniem 22 września 2004r. utracił swą moc obowiązującą. Z tą datą wszedł bowiem w życie kolejny akt wykonawczy wydany w oparciu o delegację wynikającą z art. 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami w postaci rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego ( Dz.U. nr 207, poz. 2109 ).

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z wynikiem postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3-cim sentencji wyroku wynika z treści art. 152 p.p.s.a.