Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 28/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędzia WSA Ewa Wojtynowska Asesor WSA Irena Wesołowska (spr.) Protokolant Beata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i T. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającą skarżącym M. i T. D. obowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 w kwocie 5.404,10 zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podał, że J. D. i T. D., będąc współwłaścicielami nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w dniu [...] zawarli ugodę sądową z Dyrektorem Izby Celnej.

Przedmiotem zawartej ugody była wysokość świadczenia wraz z odsetkami, jakie Dyrektor Izby Celnej zobowiązał się wpłacić na rzecz J. i T. D., tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z wymienionej wyżej nieruchomości. Wykonując zawartą ugodę Dyrektor Izby Celnej przekazał na konto współwłaścicieli nieruchomości kwotę 24.517,71 zł (po 12.122,85 zł na każdego z nich).

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, który podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w tej kwestii otrzymane przez skarżącego odszkodowanie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wywiódł, powołując treść art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), iż co do zasady opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkie dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem dochodów wymienionych przez ustawodawcę (zwolnień przedmiotowych), m. in. w treści art. 21 tej ustawy.

W przepisie tym, w stanie prawnym obowiązującym w 2003 roku ustawodawca wymienił różnego rodzaju odszkodowania, które korzystają ze zwolnienia od opodatkowania. (art. 21 ust. pkt 3, pkt 3a oraz pkt 3b). Z literalnego brzmienia przywołanych przepisów, zdaniem organu odwoławczego nie wynika, aby ustawodawca w roku 2003 objął zwolnieniem od opodatkowania odszkodowania otrzymane na podstawie ugody sądowej. Ze zwolnienia od opodatkowania korzystały bowiem w roku 2003 jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikały wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, bądź wyroków sądowych, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy. Zapis art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie zaś stanowi, iż odszkodowania wynikające z umów lub ugód nie zostały objęte zwolnieniem od opodatkowania. Przy czym organ odwoławczy podkreślił, przytaczając stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 13 października 1972 r. sygn. akt III PRN 66/72, iż ugoda sądowa z punktu widzenia prawa materialnego jest umową.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. i T. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej błędną interpretacje art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący wskazali, iż okoliczności sprawy są dla obu stron bezsporne. Zdaniem skarżących odróżnić jednak należy pojęcie ugody pozasądowej od ugody sądowej. Ugoda sądowa jest bowiem sposobem polubownego zakończenia sporu, który strony w związku z zaistniałym konfliktem postanowiły rozstrzygnąć na drodze sądowej. Koniecznym elementem zawarcia ugody sądowej jest jednak powstanie konfliktu pomiędzy stronami, który nie został zakończony w drodze ugody pozasądowej i doprowadza jedną ze stron do wniesienia sprawy do sadu. Tym samym odszkodowanie otrzymane na podstawie ugody sądowej, w ocenie skarżących korzysta ze zwolnienia od opodatkowania, podobnie jak odszkodowanie otrzymane na podstawie wyroku sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew podniesionym zarzutom jest zgodna z prawem.

Kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie sprowadziła się w swej istocie do rozstrzygnięcia, czy odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, które otrzymał skarżący w roku 2003 na podstawie ugody sądowej zawartej z Dyrektorem Izby Celnej korzysta ze zwolnienia od opodatkowania.

Regułą, wynikającą z treści art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest to, że opodatkowaniu podlegają wszelkie uzyskiwane dochody. Wyjątki od tej reguły należy interpretować ściśle. Podstawą powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji zapłaty podatku jest zatem niemożność zakwalifikowania świadczenia do grupy odszkodowań, wymienionych w treści art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ustawodawca w treści art. 21 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. zamieścił trzy grupy odszkodowań, które z pewnymi wyjątkami korzystały ze zwolnienia od opodatkowania, a mianowicie:

pkt 3) otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odpraw i odszkodowań wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy,

c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód,

pkt 3a) odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego,

pkt 3b) inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądowego do wysokości określonej w tym wyroku, z wyjątkiem odszkodowań:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Jak wynika z treści przytoczonych regulacji prawnych, ustawodawca w porządku prawnym obowiązującym w roku 2003 nie przewidział zwolnienia od opodatkowania dla odszkodowań otrzymanych na podstawie ugody sądowej. Taka regulacja, z wyjątkami jak dla odszkodowań otrzymanych na podstawie wyroku sądowego, pojawiła się dopiero w porządku prawnym obowiązującym w 2004 r.

Stwierdzenie, iż odszkodowanie otrzymane przez skarżącego z tytułu bezumownego korzystanie z nieruchomości na podstawie zawartej ugody sądowej korzystało ze zwolnienia od opodatkowania w roku 2003 byłoby równoznaczne ze wywiedzeniem wniosku, że ugoda sądowa wywołuje identyczne skutki prawnopodatkowe jak wyrok sądowy. Wniosek taki, w ocenie Sądu jest nieuzasadniony.

Ugoda sądowa, jak trafnie wywiodły organy podatkowe stanowi pewien rodzaj umowy, porozumienia między stronami sporu. W istocie ugoda sądowa wywołuje podobne skutki jak wyrok sądowy. Chociażby, zgodnie z art. 777 kpc (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) ugoda sądowa stanowi tytuł egzekucyjny. Jednakże zrównanie obu instytucji w skutkach dotyczących możliwości egzekucji, nie stanowi o ich tożsamości. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę, iż ugoda sądowa nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Przymiot powagi rzeczy osądzonej przysługuje bowiem jedynie prawomocnym wyrokom oraz postanowieniom merytorycznie rozstrzygającym spór (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2000 r. sygn. akt I CKN 738/99 – publ. LEX nr 51638).

W tej sytuacji za zgodne z obowiązującym w roku 2003 porządkiem prawnym należy uznać stanowisko organów podatkowych, iż odszkodowanie otrzymane przez skarżącego na podstawie ugody sądowej nie mieści się w żadnej kategorii odszkodowań zwolnionych od opodatkowania, które ustawodawca wymienił w treści art. 21 ust. 1 pkt 3 - 3 b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na marginesie należy dodać, iż w ocenie Sądu otrzymane odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie korzystałoby ze zwolnienia od opodatkowania także i wtedy gdyby skarżący otrzymał je na podstawie wyroku sądowego. Odszkodowanie to należałoby bowiem zaliczyć do kategorii wymienionej w treści art. 21 ust. 1 pkt 3 b lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a mianowicie odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, a takie odszkodowania ustawodawca wyłączył od zwolnienia od opodatkowania.

Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.