Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 61/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, art. 92 c ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez M. Sp. z o.o. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno- Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w łącznej kwocie 4.300 zł, na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm., dalej jako u.t.d.).

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu [...] października 2019 r. o godz. 12.55 na drodze krajowej [...], zatrzymany został do kontroli przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pojazd marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], prowadzony przez A.C. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy rzeczy jako podwykonawca z Polski do Wielkiej Brytanii była firma M. Sp. z o. o., [...]. Podmiotem, któremu zlecono przewóz towaru wskazanego w dokumencie przewozowym była firma transportowa L. AG.

Kierowca do kontroli na żądanie funkcjonariuszy ją przeprowadzających okazał m.in. wypis z licencji nr [...] wydany firmie I. Sp. z o. o., dotyczący międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy (k.6), międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR (k.2,3), dokument delivery note z [...] października 2019 r. (1). Podczas czynności kontrolnych funkcjonariusze ujawnili także, że A.C. realizując kontrolowany przewóz nie używał swojej karty kierowcy nr [...] (k. 4), natomiast posługiwał się kartą innego kierowcy nr [...] należącą do J.R. (k. 36), na której rejestrował od godz. 08.33 (godz. 06.33 UTC) swoją aktywność.

Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli nr [...] (k.21-24), z treści którego wynikało, iż kierowca w dniu [...] października 2019r. naruszył przepisy dotyczące przestrzegania ustawy o transporcie drogowym, tj. posługiwał się kartą kierowcy, która nie jest jego własnością oraz nie posiadał wypisu z licencji, uprawniającej M. Sp. z o. o. do wykonywania kontrolowanego przewozu. Kierujący pojazdem A.C. został przesłuchany w charakterze świadka. Do protokołu przesłuchania świadka (k.13-15) zeznał, że jest zatrudniony w firmie M. od około dwóch lat, na umowę na stałe. Towar, który przewozi, został załadowany 7 lipca 2019r. przez kolegę z firmy. Dnia 10 października 2019r. przepiął auto, którym jeździ do naczepy z towarem, a w dniu [...] października 2019r. około godz. 8.20 wyruszył w trasę. Do slotu nr 1 włożył kartę kolegi J.R., który nie był świadomy, że jedzie na jego karcie. Zrobił to w celu zaoszczędzenia czasu, aby wjechać bez przeszkód na prom do Anglii na swojej karcie. Przed wjazdem na terminal w [...] został zatrzymany do kontroli przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Po zrobieniu wydruku wyszło na jaw, że jedzie na cudzej karcie. Funkcjonariusze poprosili o wydanie dokumentów, które posiadał. Okazany wypis z licencji nr [...] był wystawiony na firmę I. Sp. z o.o., [...] Pod tym samym adresem mieści się również siedziba firmy, w której pracuje. Obie firmy mają to samo biuro i tych samych pracowników biurowych. Wypis z licencji otrzymał od pracownicy, której nazwiska nie pamięta. Firma, w której jeździ posiada stosowne wypisy z licencji, jednakże nie posiada go przy sobie.

Następnie pismem z dnia [...] listopada 2019r. organ I instancji wystąpił do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o udzielenie informacji czy M. Sp. z o. o. na dzień [...] października 2019r. posiadała licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy i czy pojazd o nr rej. [...] został zgłoszony we wniosku o wydanie licencji (k.41).

W odpowiedzi ww. organ w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. wskazał, że na dzień [...] października 2019 r. spółka M. Sp. z o. o. posiadała licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy o nr [...] ważną od [...] stycznia 2018r. do [...] stycznia 2023r. oraz zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy o nr [...]. Do dnia 28 listopada 2019r. spółka nie zgłosiła do ww. licencji pojazdu marki [...] o nr rej. [...] (k.46).

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. Naczelnik Urzędu Celno- Skarbowego zwrócił się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o udzielenie informacji, czy firma I. Sp. z o. o. posiadała na dzień [...] października 2019 r. licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy i czy pojazd o nr rej. [...] został zgłoszony we wniosku o wydanie licencji. W piśmie z dnia [...] listopada 2019r. organ podał, że na dzień [...] października 2019 r. I. Sp. z o. o. posiadała licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy o nr [...] ważną od [...] lutego 2019 r. do [...] lutego 2024 r. oraz zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy nr [...]. W dniu [...] maja 2019 r. ww. spółka zgłosiła pojazd marki [...] o nr rej. [...] do tej licencji i na dzień [...] października 2019 r. oraz do dnia sporządzania pisma pojazd widniał w wykazie taboru spółki (k. 44).

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. organ I instancji wystąpił do W. Sp. z o. o. o wskazanie podmiotu, któremu zlecono przewóz towaru ujętego w dokumencie delivery note z [...] października 2019 r. W przypadku zaś odbioru towaru z magazynu wyrobów gotowych w [...] przez inny podmiot, niż ten, któremu zlecono transport, wystąpiono o wskazanie tego podmiotu. W odpowiedzi ww. firma w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. podała, że podmiotem, któremu zlecono przewóz towaru wskazanego w dokumencie była firma transportowa L. AG. Towar z magazynu wyrobów gotowych w oddziale w [...] odebrał i przewóz zrealizował podwykonawca firmy L. - firma M. Sp. z o. o . Do pisma załączono fakturę [...] października 2019 r. oraz zbiorczą fakturę transportową (k. 50-57).

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. (k.58) organ I instancji zawiadomił firmę M. Sp. z o. o. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonych podczas kontroli drogowej naruszeń. Jednocześnie organ wskazał, że jeżeli w ocenie strony zachodzą okoliczności określone w art. 92b lub art. 92c u.t.d., zwalniające podmiot wykonujący przewóz drogowy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, to winna je wskazać i potwierdzić stosownymi dokumentami (zawiadomienie doręczono 19.06.2020 r.).

W odpowiedzi Spółka w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. wyjaśniła, że zachowanie kierowcy A.C., który jest zatrudniony w firmie I. Sp. z o.o., związane z włożeniem karty nieznanego kierowcy, który nie jest pracownikiem firmy, było samodzielnym zachowaniem kierowcy, łamiącym zasady właściwej organizacji i dyscypliny pracy. Wszczęcie natomiast przez organ postępowania w sprawie po 8 miesiącach od wystąpienia zdarzenia jest w świetle prawa naruszeniem zasady równości stron i wobec tego Spółka zawnioskowała o umorzenie postępowania (k. 61-62). Takie samo stanowisko strona skarżąca przedstawiła w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r.

Pismem z dnia [...] października 2020 r. organ wezwał M. Sp. z o. o. do przedstawienia dokumentów dotyczących planowania kontrolowanego przewozu, dokonywania kontroli w zakresie przestrzegania przez kierowców czasu pracy, a także umowy potwierdzającej zatrudnienie kierowcy.

W piśmie z dnia [...] listopada 2020 r., Spółka podała, że pisma wyjaśniające w sprawie składała w czerwcu i lipcu 2020 r., natomiast organ co najmniej dwukrotnie złamał termin załatwienia sprawy, nie informując o przyczynach przedłużania postępowania. Wobec powyższego Spółka wniosła o umorzenie postępowania ze względu na upływ terminu załatwienia sprawy oraz przedawnienia się czynu powyżej 12 miesięcy (rozporządzenie nr 561/2006 Rady Europy).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Celno- Skarbowego, powołując się na art. 4 pkt 22 lit. h, lit. l, , art. 5a ust. 1 pkt 1, art. 7a ust. 2 pkt 6, art. 7a ust. 7 pkt 1-5, art. 11 ust. 3, art. 14 ust. 1 pkt 1, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, art. 92 a ust. 7 pkt 1 , art. 93 ust. 1 u.t.d. oraz art. 26 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. f, art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1 i ust. 2, art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U. UE L 60/1 z 28.02.2014 r., dalej rozporządzenie nr 165/2014), nałożył na M. Sp. z o. o. karę pieniężną w łącznej kwocie 4.300,00 zł za stwierdzone w dniu kontroli naruszenia, tj.

- posługiwanie się przez kierowcę A.C. kartą kierowcy, która nie jest jego własnością – 3,000,00 zł,

- niezgłoszenie w wymaganym terminie, w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który udzielił licencji, zmiany danych dotyczących numeru rejestracyjnego pojazdu w wykazie pojazdów - 800,00 zł,

- niewyposażenie kierowcy w wymagany wypis z licencji - 500,00 zł.

Od decyzji organu I instancji M. Sp. z o. o. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie kary i umorzenie postępowania w całości. W odwołaniu podniesiono zarzut dotyczący przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 35 § 1 i § 3a k.p.a. Nadto podniesiono, że nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania w charakterze świadka J.R. na okoliczność braku możliwości, że strony spółki zapobiegnięcia posługiwania się przez kierowcę kartą należącą do osoby trzeciej. Zdaniem strony odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia winien ponieść tylko kierowca.

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej k.p.a.), art. 5a ust. 1 pkt 1, art. 7a ust. 2 pkt 6, ust. 7 pkt 1-5, art. 11 ust. 3, art. 14 ust. 1 pkt 1, art. 87 ust. 1, ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 7 w związku z art. 4 pkt 22 lit. h, art. 93 ust. 1 u.t.d. i Lp.1.5, 1.12, 6.3.3 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy oraz art. 2 ust.2 lit. f, art. 27 ust. 1, ust. 2, art. 32 ust. 1 i ust. 3, art. 33 ust. 3, art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ na wstępie rozważań prawnych wskazał, że zasady podejmowania i wykonywania krajowego oraz międzynarodowego transportu drogowego, a także niezarobkowego przewozu drogowego określa ustawa z dnia o transporcie drogowym. W przedmiotowej sprawie, w oparciu o protokół kontroli drogowej z dnia [...] października 2019 r., międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR, dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej, protokół przesłuchania kierowcy A.C., dokument delivery note z dnia [...] października 2019 r., pismo W. Sp. z o. o. z dnia [...] stycznia 2020 r. organ I instancji zasadnie uznał, a które to stanowisko podzielił również organ odwoławczy że realizowany w dniu kontroli zespołem pojazdów o nr rej. [...] transport drogowy wykonywany był przez firmę M. Sp. z o.o. Celem przejazdu był przewóz rzeczy o masie 8618 kg z magazynu wyrobów gotowych w [...] firmy W. Sp. z o. o. do firmy I. Ltd. w miejscowości [...] w Wielkiej Brytanii.

Dalej organ wskazał, że stosownie do art. 5a) ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej. Organ udzielający licencji wspólnotowej - Główny Inspektor Transportu Drogowego, wydaje wypis lub wypisy z tej licencji w liczbie nie większej niż liczba pojazdów samochodowych określonych we wniosku o udzielenie licencji (art. 7a ust. 2 pkt 6 i art. 11 ust. 3 u.t.d.). Nadto organ podkreślił, że przewoźnik drogowy zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 u.t.d. jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a (m.in. liczbę pojazdów samochodowych, które przedsiębiorca będzie wykorzystywał do wykonywania transportu drogowego) nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Jeżeli zmiany polegają na zwiększeniu liczby pojazdów, przedsiębiorca obowiązany jest udokumentować zdolność finansową dla każdego zgłoszonego pojazdu samochodowego, zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 i może wystąpić z wnioskiem o wydanie dodatkowych wypisów licencji (art. 14 ust.3 u.t.d.). Ten sam akt prawny w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli (funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej - art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d. wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji oraz inne dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d. Za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty odpowiedzialny jest przedsiębiorca (art. 87 ust.3 u.t.d.).

W świetle powyższego kierowca wykonując w dniu [...] października 2019 r. międzynarodowy transport drogowy obowiązany był posiadać i okazać na żądanie kontrolujących wypis z licencji uprawniający M. Sp. z o. o. do wykonywania zespołem pojazdów o nr rej. [...] tego rodzaju transportu. Okazany natomiast przez A.C. podczas kontroli drogowej wypis z licencji nr [...] dotyczący międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy został wydany firmie I. Sp. z o. o., zatem nie mógł zostać uznany za dokument potwierdzający uprawnienie dla podmiotu realizującego kontrolowany przewóz. Organ odwoławczy wskazał, że M. Sp. z o. o. posiada licencję na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy o nr [...], ważną od [...] stycznia 2018 r. do [...] stycznia 2023 r., jednakże kontrolowany pojazd o nr rej. [...] nie został zgłoszony do tej licencji (pismo Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z [...] listopada 2019 r.).

W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że wykonująca w dniu [...] listopada 2019 r. międzynarodowy transport drogowy spółka z o.o. M. realizowała go pojazdem niezgłoszonym do licencji. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów ustawy oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 u.t.d. podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 zł za każde naruszenie.

Wykaz zaś naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust.7 u.t.d.).

Za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. ustawodawca w Lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. określił karę pieniężną w wysokości 500,00 zł - za każdy dokument. W przedmiotowej sprawie za niewyposażenie kierowcy A.C. realizującego w dniu [...] października 2019 r. przewóz drogowy w wymagany wypis z licencji nr [...], organ nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 500,00 zł.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w Lp.1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. ustawodawca określił karę pieniężną w wysokości 800,00 zł za niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ww. ustawy w wymaganym terminie - za każdą zmianę.

W związku z powyższym, niezgłoszenie przez M. Sp. z o.o., w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił licencji, w wymaganym terminie zmiany danych dotyczących numeru rejestracyjnego pojazdu, w wykazie pojazdów zgłoszonych do licencji, skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 800,00 zł.

Odnosząc się zaś do naruszenia dotyczącego posługiwania się przez kierowcę kartą innego kierowcy organ wskazał, że podstawową regulację prawną ustanawiającą przepisy dotyczące użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz instalacji stanowi rozporządzenie nr 165/2014. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. f tego rozporządzenia pojęcie "karta kierowcy" oznacza kartę do tachografu, która identyfikuje kierowcę i umożliwia gromadzenie danych dotyczących czynności kierowcy, wydaną konkretnemu kierowcy przez organ państwa członkowskiego. Karta kierowcy jest imienna (art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014). Kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. Kierowca nie może posługiwać się kartą uszkodzoną lub kartą, której okres ważności upłynął (art. 27 ust 2 tego rozporządzenia). Stosownie natomiast do art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Przepis art. 32 ust. 3 omawianego aktu prawnego stanowi, iż zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Zgodnie natomiast z art. 32 ust. 1 ww. rozporządzenia, przedsiębiorstwo transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Nieprzestrzeganie norm i warunków ustanowionych przepisami niniejszego rozporządzenia, z mocy art. 92a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit. h u.t.d., sankcjonowane jest karami pieniężnymi, określonymi w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że kierowca A.C. realizując w dniu [...] października 2019 r. przewóz drogowy od godz. 8.33 do chwili kontroli nie posługiwał się własną imienną kartą kierowcy, a używał karty kierowcy o nr [...], należącej do J.R., za co został ukarany karą grzywny w wysokości 2.000,00 zł - art. 92 u.t.d. Odpowiedzialność kierowcy pojazdu samochodowego za naruszenia obowiązków wynikających z art. 87 ust. 1, 2 u.t.d., a także za naruszenia przepisów, o których mowa w art.92b ust. 1 w związku z ust. 2 odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 1 i 5) i jest odpowiedzialnością odrębną (opartą na zasadzie winy) w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.

Odpowiedzialność zaś przedsiębiorcy- w niniejszej sprawie skarżącej spółki- za naruszenia jakich dopuścił się kierowca wynika zdaniem organu z:

- art. 33 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, który stanowi, że przedsiębiorstwo transportowe jest odpowiedzialne za naruszenie tego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w jego dyspozycji,

- art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, gdzie wskazano, że przedsiębiorstwo transportowe zapewnia poprawne działanie i właściwe użytkowanie kart kierowców oraz z

- art. 92a) ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit. h) u.t.d., który stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wynikających z przepisów wymienionych w art. 4 pkt 22 cytowanej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12000 zł za każde naruszenie, określonej w załączniku nr 3 do u.t.d. (ust.7).

W Lp.6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. ustawodawca za naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu tj. posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą określił dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy karę pieniężną w wysokości 3.000,00 zł.

Okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie przepisów prawa krajowego i wspólnotowego odnośnie transportu drogowego zostały określone w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 i ust. 2 u.t.d., których treść organ przytoczył.

Treść art. 92b ust. 1 u.t.d. jest zdaniem organu odwoławczego jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości, że jej hipoteza odnosi się wyłącznie do naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowcy, a więc nie dotyczy naruszeń, za które nałożono na spółkę karę pieniężną. W ramach tego przepisu nie mieszczą się w szczególności przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Pozostało więc zdaniem organu odwoławczego do rozważenia, czy Spółka wykazała przynajmniej jedną z przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w art. 92c) u.t.d.. Odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do u.t.d., nie opiera się na zasadzie winy. Jest to odpowiedzialność ex lege (na mocy ustawy), z której podmiot wykonujący przewóz może się zwolnić, ale po wykazaniu przynajmniej jednej z ww. przesłanek, przy czym to na podmiocie wykonującym transport spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji biorąc pod uwagę przepisy art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz wynikające z nich zasady postępowania dowodowego, w pismach z dnia [...] czerwca 2020r., dnia [...] lipca 2020r., dnia [...] października 2020r. poinformował Spółkę o możliwościach wynikających z art. 92c) u.t.d., a także wezwał do przedstawienia dowodów i wyjaśnień mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Rozpatrując pierwszą z przesłanek egzoneracyjnych określonych w art.92c) ust. 1 pkt 1 u.t.d.organ wskazał, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, że ww. przepis dotyczy wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, w tym w zakresie doboru kadr i nadzoru nad pracownikami, nie był w stanie przewidzieć. Przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie zdaniem organu strona nie wskazała jakie to nieprzewidywalne okoliczności i nadzwyczajne zdarzenia, całkowicie od niej niezależne, doprowadziły do naruszenia prawa, ani nie przedstawiła żadnych dokumentów. Rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy jest podstawowym obowiązkiem przedsiębiorcy. Naruszenia przepisów polegające na tym, że kierowca wykonujący na rzecz strony przewóz drogowy używa cudzej karty kierowcy, aby fałszować rzeczywisty czas swojej pracy, świadczą o braku odpowiedniej dyscypliny pracy, a to zaś o pewnych nieprawidłowościach w funkcjonowaniu firmy i w sprawowaniu przez przewoźnika kontroli przestrzegania przez kierowców przepisów rozporządzenia nr 165/2014 oraz rozporządzenia nr 561/2006, tj. o niewłaściwej organizacji pracy oraz o braku przeprowadzania regularnych kontroli. Gdyby w firmie zapisy tachografów byty rzetelnie sprawdzane, to żaden z kierowców nie odważyłby się na wykorzystywanie w przewozie cudzej karty kierowcy.

Odnośnie podniesionego przez Spółkę zarzutu, iż zachowanie związane z włożeniem karty nieznanego spółce kierowcy, było samodzielnym zachowaniem kierowcy A.C., organ podniósł, że w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd na drodze, gdzie trudno jest o osobisty nadzór przewoźnika, jednakże okoliczności tej nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu" czy "okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć". Podmiot wykonujący transport drogowy ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek niezaradności lub braku należytego przygotowania do pracy. To on zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów i powinien w taki sposób organizować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1u.t.d.

W dalszej części uzasadnienia organ uznał, że nie zostały również spełnione przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.t.d. Na stronę nie została nałożona za stwierdzone naruszenia kara pieniężna przez inny uprawniony organ oraz nie upłyną okres dwóch lat od dnia ujawnienia naruszeń ([...] października 2019r.) do dnia doręczenia decyzji organu I instancji (23 kwietnia 2021 r.).

Zatem za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia zasadnym było nałożenie przez organ I instancji na spółkę kary pieniężnej określonej w Lp. 1.5,1.12, 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., w łącznej kwocie 4.300,00 zł.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że organ I instancji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadka J.R., organ II instancji wyjaśnił, że Spółka dokonując prawidłowej kontroli czasu pracy kierowców oraz realizacji zadania przewozowego na podstawie analizy zapisów tachografu, jest w stanie ustalić kto z imienia i nazwiska w danym dniu prowadził pojazd oraz jaką kartą kierowcy się posługiwał. Zdaniem organu odwoławczego, sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logicznego rozumowania jest to, że kierowca sam wykorzystuje kartę należącą do innego kierowcy (jak podnosi Spółka - nieznanego jej) w celu ukrycia własnej pracy, którą wykonuje na rzecz przedsiębiorcy i za którą należy się wynagrodzenie i odpoczynek. Wskazano również, że w toku postępowania Spółka nie wnosiła o przesłuchanie J.R. Przeprowadzenie tego dowodu nie wniosłoby nic nowego do sprawy, bowiem fakt posługiwania się jego kartą przez A.C. został bezsprzecznie udowodniony w toku przeprowadzonej kontroli.

Odnosząc się do zarzutu Spółki, iż organ I instancji nie doręczył jej protokołu kontroli drogowej organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie kontrolne dotyczące przewozów drogowych jest postępowaniem szczególnym, w którym stronę (podmiot wykonujący przewóz drogowy) reprezentuje kierowca kontrolowanego pojazdu, któremu organ po dokonaniu kontroli przekazuje jeden z dwóch jednobrzmiących egzemplarzy protokołu kontroli. Protokół ten kierowca obowiązany jest, w ramach stosunków łączących wykonawcę ze zlecającym (pracodawcę z pracownikiem), które pozostają poza obszarem ingerencji organów administracji państwowej, przekazać przedsiębiorcy.

Dokonując natomiast oceny zarzutu naruszenia art. 35 § 1 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że przepisy ustawy o transporcie drogowym w art. 92c) ust. 1 pkt 3 zawierają ograniczenie, co do terminu wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Zgodnie z powołanym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W przedmiotowej sprawie sytuacja ta nie wystąpiła, zatem zarzut jest bezpodstawnym. Wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a) ust.1 u.t.d. w stosunku do podmiotów wykonujących przewóz drogowy, poprzedza postępowanie kontrolne, które jest postępowaniem autonomicznym.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia art. 6, art. 7, art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy strona była zawiadamiana przez organ I instancji o wyznaczaniu nowych terminów na załatwienie sprawy i przyczynach zwłoki, jak również o możliwości wniesienia ponaglenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na niezałatwienie sprawy w terminie. Strona nie skorzystała z tego prawa. Organ miał obowiązek przeprowadzenia sprawy zgodnie z przepisami k.p.a. i zapewnienia wszystkich przewidzianych prawem zasad i reguł postępowania administracyjnego. Wskazany natomiast przez Spółkę art. 35 § 3a k.p.a. dotyczy postępowania uproszczonego, a postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.t.d. takim postępowaniem nie jest. Wydana przez organ I instancji decyzja nie narusza zdaniem organu odwoławczego również art. 32 Konstytucji RP, stąd zarzut dotyczący naruszenia zasady równości jest bezpodstawny. Organ I instancji wydając decyzję w przedmiotowej sprawie działał zgodnie z zasadami określonymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. Podjął wszelkie czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na podstawie jego całokształtu ocenił, czy dane okoliczności zostały udowodnione. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wykazał fakty, które uznał za udowodnione, wskazał na dowody, na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których odmówiono argumentom Spółki wiarygodności. Wyjaśnił podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 § 3 k.p.a.).

Skargę na powyższą decyzję złożyła M. Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy naruszyły przepisy postępowania dwukrotnie wszczynając w niniejszej sprawie postępowanie oraz trzykrotnie przesuwając termin załatwienia sprawy, co skutkowało prowadzeniem postępowania przez okres ponad 8 miesięcy. Stanowi to, zdaniem skarżącej naruszenie zasady równości wobec prawa. Skarżąca Spółka zauważyła, że jeżeli wyśle pismo choćby jeden dzień po terminie, to musi mieć bardzo istotny powód do wznowienia postępowania, a działanie organu nie jest obciążone takim rygoryzmem. Podobnie jak w odwołaniu, Spółka podniosła zarzut, iż organ nie dopełnił ciążących na nim obowiązków przesłuchania świadka J.R., co uniemożliwiło ustalenie jakimi motywami kierował się A.C., jadąc na karcie osoby trzeciej. Jest to działanie niezgodne z art. 6 i art. 7 k.p.a.

Skarżąca Spółka podkreśliła, że organ słusznie zauważył, to że odpowiedzialność za naruszenia jakich dopuścił się kierowca wynika z art. 33 ust 1 rozporządzenia nr 165/2014, gdzie wskazano, że przedsiębiorstwo transportowe jest odpowiedzialne za naruszenie tego rozporządzenia popełniane przez swoich kierowców lub kierowców będących w jego dyspozycji, a zapis ten funkcjonuje w ścisłym powiązaniu z art. 92c ust 1 pkt 1 u.t.d. dotyczącym sytuacji, których profesjonalny podmiot nie jest w stanie przewidzieć. Pominął jednak "czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz". Organ nie wykazał przeprowadzając dowód z przesłuchania A.C., że pracodawca nakłaniał go do użycia drugiej karty, czy mu ją dał, czy wskazał kierowcę, od którego ma ją wziąć, co mogło mieć wpływ na obciążenie przewoźnika konsekwencjami powyższego naruszenia – nałożeniem kary pieniężnej. Nadto organ nie wykazał w uzasadnieniu decyzji dlaczego nie uwzględnił zarzutu dotyczącego naruszenia art. 32 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 7, art. 35 § 1 i § 3 k.p.a.

W złożonej odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co ma istotne znaczenie dla wyniku kontroli sądowej (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jako podstawę faktyczną orzekania Sąd przyjął ustalenia co do stanu faktycznego przedstawione w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że zostały poczynione prawidłowo i w zakresie umożliwiającym rozstrzygnięcie sprawy. Zgromadzony przez orzekające w niniejszej sprawie organy administracji publicznej materiał dowodowy pozwala przyjąć, iż w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy służby celno- skarbowej w dniu [...] października 2019 r. na drodze krajowej [...] stwierdzono naruszenia przez stronę skarżącą wykonującą transport drogowy polegające na posługiwaniu się przez kierowcę A.C. kartą kierowcy, która nie była jego własną kartą (w cyfrowym urządzeniu rejestrującym, w które był wyposażony pojazd nim kierowany znajdowała się karta kierowcy wystawiona na nazwisko J.R.), kierowca realizujący przewóz drogowy nie był wyposażony w wymagany wypis licencji uprawniającej M. Sp. z o.o. do wykonywania kontrolowanego przewozu (okazany przez niego w trakcie kontroli wypis licencji był wystawiony na firmę I. Sp. z o.o.). Nadto w trakcie dalszych czynności wyjaśniających ustalono, że pojazd którym był wykonywany przewóz o nr rejestracyjnym [...] nie był zgłoszony do ww. licencji, tj. wykonującej przewóz M. Sp. z o.o. Na dzień przeprowadzanej kontroli widniał on wykazie taboru spółki I. Sp. z o.o. Powyższe okoliczności istotne do rozstrzygnięcia sprawy stanowiącej przedmiot skargi ustalono w oparciu o protokół z kontroli drogowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy służby celno- skarbowej w dniu [...] października 2019 r., zeznania przesłuchanego w charakterze świadka A.C. oraz informacje udzielone na żądanie organu I instancji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, a dotyczące posiadanych przez ww. spółki licencji na wykonywanie transportu drogowego oraz zgłoszonych przez nie pojazdów do licencji. Nadmienić należy, że skarżąca spółka nie kwestionowała powyższych ustaleń, nie przedstawiła również dowodów podważających powyższe ustalenia, czy też umożliwiających poczynić inne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że transport drogowy, którego celem było przewóz rzeczy o wadze 8618 kg z magazynu położonego w [...] do firmy I. LTD. w Wielkiej Brytanii, był wykonywany przez M. Sp. z o.o., która to okoliczność wynikała między innymi z międzynarodowego listu przewozowego okazanego w trakcie kontroli przez kierowcę A.C. Przeprowadzając w tym zakresie postępowanie wyjaśniające organy spełniły warunki określone w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a dokonana ocena zgromadzonego materiału dowodowego została przeprowadzona zgodnie z zasadą swobody oceny materiału dowodowego określonej w art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił cały zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wskazał, które z istotnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności ustalił o powołane dokumenty.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 92a ust. 1 i ust. 3u.t.d., a wysokość kar za poszczególne naruszenia wynika wprost z załącznika nr 3 do u.t.d. Należy przy tym zauważyć, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku, niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze bowiem ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej posługuje. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń przedsiębiorcy. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy, przy czym ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania, w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2017 r., sygn. II GSK 2852/17).

Mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty, a w szczególności zarzut przekroczenia przez organy terminu orzekania umożliwiającego nałożenie na spółkę kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia (strona uzasadniała ten zarzut naruszeniem art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. oraz naruszeniem zasady równości wynikającej z art. 32 Konstytucji RP) i związany z tym wniosek o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności należy zająć się jednak kwestią tzw. Przedawnienia prawa do wydania decyzji w sprawie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d.

Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Termin, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że z jego upływem wszczęte w sprawie postępowanie podlega umorzeniu. Ustawa o transporcie drogowym reguluje w sposób swoisty kwestię upływu czasu na możliwość wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., co prowadzi do umorzenia postępowania, a więc w istocie rzeczy przedawnienia nałożenia kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., II GSK 2316/21).

Językowa i systemowa interpretacja tego przepisu, czyli interpretacja na tle innych przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku, że momentem czasowym, od którego termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg, czyli "dniem ujawnienia naruszenia" jest dzień przedstawienia informacji o stwierdzonym naruszeniu, w odpowiedniej formie, za pomocą dokumentu, który określa wyniki kontroli i zarazem daje podstawę do wydania decyzji o nałożeniu kary za to naruszenie. Zwrócić uwagę należy, że przepis ten posługuje się terminem "ujawnić", co w języku polskim oznacza "stwierdzić coś" i zarazem "podać do wiadomości". W procedurze stosowanej w sprawach dotyczących przewozów drogowych przyjmuje się, że takie ujawnienie następuje w protokole kontroli, który ma walor dokumentu urzędowego (art. 74 ust. 1, art. 80 ust. 2, art. 87 ust. 5 u.t.d.). Wzór i elementy tego dokumentu określa aktualnie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2145). W protokole tym ujawnia się, czyli opisuje stwierdzone naruszenie oraz naruszone przepisy.

Przyjęcie innego terminu początku biegu przedawnienia, w szczególności od momentu zawiadomienia strony skarżącej o wszczęciu postępowania, byłoby wykładnią niezgodną z brzmieniem językowym przepisu skonstruowanego przecież dla celów gwarancyjnych, między innymi po to by termin do nałożenia kary był liczony od rzeczywistego ujawnienia przez organ wszystkich znamion deliktu administracyjnego, a nie od momentu formalnego wszczęcia postępowania, czyli zawiadomienia strony o wszczęciu niniejszego postępowania z urzędu (art. 61 § 1 i § 4 k.p.a.). Przepisy te posługują się jednoznacznie zwrotem "wszczęcie postępowania", które na gruncie procedury administracyjnej ma jasny sens.

Gdyby racjonalny prawodawca konstruujący art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. chciał powiązać początek biegu przedawnienia kary z wszczęciem postępowania w sprawie musiałby użyć tego sformułowania. Gdyby chciał powiązać go z formalnym ujawnieniem (zawiadomieniem) strony (sprawcy) o ujawnionym delikcie, również powinien przepis sformułować inaczej. Racjonalny prawodawca użył jednak zwrotu "ujawnić" w kontekście podmiotu dokonującego kontroli, czyli organu. To organ ma "ujawnić naruszenie", czyli stwierdzić je w formalnym, ujawnianym "na zewnątrz" dokumencie czyli na gruncie rozważanej ustawy protokole kontroli, gdzie opisuje się czyn pod względem przedmiotowym i podmiotowym.

W przepisie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie chodzi jednak o przedstawienie go w taki sformalizowany sposób, który ustawy (np. Ordynacja podatkowa) określają jako "zapoznanie się" czy "zawiadomienie", a tym bardziej "wszczęcie postępowania". Gdyby tak miało być przepis musiałby zostać sformułowany językowo zupełnie inaczej. Inne, niż przedstawione wyżej rozumienie art. 92c ust. 1 pkt 3u.t.d. jest zatem wykładnią rozszerzającą, niedopuszczalną w przypadku przepisu nakładającego na jednostkę sankcję. Przyjmowane w orzecznictwie utożsamianie faktu "ujawnienia naruszenia" z jego "przedstawieniem" (por. wyroki NSA z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 819/15 oraz 26 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 3011/17) dotyczy zatem takich stanów faktycznych, kiedy przy czynnościach kontrolnych brał udział reprezentant strony (np. kierowca). W niniejszej sprawie stan faktyczny był taki, że protokół kontroli został sporządzony i przedstawiony kierowcy. Opis stwierdzonych naruszeń znajduje się na końcu załącznika protokołu z kontroli (k. 21 akt administracyjnych). Ujawnienie stwierdzonych w tej sprawie naruszeń w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. miało miejsce w dniu [...] października 2019 r. to jest w dniu kontroli. Organ miał zatem wszelkie podstawy do wszczęcia postępowania wobec skarżącej spółki po dacie kontroli.

Jeśli chodzi o termin końcowy biegu przedawnienia regulowanego rozważanym przepisem, to jest nim wydanie decyzji ostatecznej w sprawie. Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie podstawa do umorzenia określona w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. może zatem powstać nie tylko na etapie postępowania przed organem I instancji, ale jeżeli wniesione zostało odwołanie od decyzji organu I instancji, także na etapie postępowania przed organem odwoławczym, do chwili gdy zostanie wydana (bądź ewentualnie w niektórych przypadkach - doręczona) decyzja ostateczna (por. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2348/16; z dnia 26 listopada 2019 r., II GSK 3011/17; z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 3587/17 oraz wyroki WSA w Lublinie z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 168/19; WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Po 95/20 oraz WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 listopada 2021 r.; sygn. akt II SA/Go 841/21).

Decyzja ostateczna w sprawie została wydana w dniu [...] listopada 2021 r. i doręczona skarżącej spółki w dniu 8 grudnia 2021 r. Jednak na bieg rozważanego terminu miała wpływu sytuacja prawna spowodowana wprowadzeniem w Polsce od dnia 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, a później od dnia 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozporządzenia Ministra Zdrowia odpowiednio z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. poz. 433 z późn. zm. i z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491 z późn. zm.). Zgodnie zaś z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Przepis ten został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, uznać należy, że jego skutki obejmują również terminy, których bieg obejmuje okres od [...] marca 2020 r. do [...] marca 2020 r.

Przepis art. 15zzr został następnie uchylony ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV2 (Dz.U. poz. 875), ogłoszoną w Dzienniku Ustaw w dniu 16 maja 2020 r. Ponadto stosownie do art. 68 ust. 2 ww. ustawy terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z przedstawionej wyżej analizy przepisów wynika, że termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej w sprawie rozpoczął bieg [...] października 2019 r. i uległ zawieszeniu w okresie od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r. (71 dni), a następnie biegł dalej. Od dnia [...] października 2019 r. (następny dzień po dniu kontroli) do [...] marca 2020 r. upłynęło 151 dni. Od [...] maja 2020 r. do [...] grudnia 2021 r. upłynęło 563 dni. Łącznie od dnia stwierdzonych naruszeń, tj. od [...] października 2019 r. do dnia doręczenia decyzji ostatecznej stronie skarżącej upłynęło 714 dni nie licząc okresu w którym zgodnie z art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. bieg terminu orzekania uległ zawieszeniu. Licząc zatem termin przedawnienia nawet do dnia doręczenia decyzji ostatecznej stronie, 2 letni termin (łącznie 730 dni), o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie upłynął. Tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., albowiem termin o którym mowa w tym przepisie nie upłynął. Wskazać należy, że przepis art. 35 k.p.a. określa terminy, w jakim organ winien zakończyć sprawę. Termin ten nie ma charakteru materialnego, z upływem którego ustawodawca wiązałby określone skutki, w szczególności brak możliwości merytorycznego orzekania w sprawie. Przedłużanie przez organy terminu załatwienia sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a. nie naruszało w żaden sposób uprawnień procesowych strony i nie miało wpływu na wynik sprawy. Brak jest również podstaw do przyjęcia naruszenia art. 32 Konstytucji RP.

W dalszej kolejności należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu, którym wykonywany jest przewóz jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli (funkcjonariuszy Służby Celno- Skarbowej – art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d.) wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji oraz inne dokumenty wymienione w art. 87. Za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty odpowiedzialny jest przedsiębiorca, co wynika z art. 87 ust. 3 u.t.d. Wobec powyższej regulacji kierowca skarżącej spółki wykonujący w dniu [...] października 2019 r. międzynarodowy transport obowiązany był posiadać i okazać na żądanie kontrolujących wypis z licencji, uprawniającej M. Sp. z o.o. do wykonywania zespołem pojazdów o nr rej. [...] tego rodzaju transportu. Tego dokumentu kontrolujący nie okazał. Brak okazania wymaganego wypisu licencji, o którym mowa w art. 87 u.t.d. – niewyposażenie kierowcy przez przedsiębiorcę w taki dokument, stanowi naruszenie określone w Lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. obligujące organ do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł.

W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organy ustaliły również w sposób nie budzący wątpliwości, że przewoźnik – skarżąca spółka nie dokonała zgłoszenia czy to w formie pisemnej , w postaci papierowej lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił licencji, w wymaganym terminie zmian dotyczących numeru rejestracyjnego pojazdu, którym wykonuje przewóz objęty licencją, a który to obowiązek wynika z art. 8 u.t.d. Pojazd, którym w dniu kontroli był wykonywany przewóz rzeczy nie był objęty wykazem pojazdów stanowiącego załącznik do licencji. Obowiązek zgłaszania przez przedsiębiorcę w tym zakresie zmian wynika z treści art. 14 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Stanowi to naruszenie o którym mowa w Lp. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. obligującego organ do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 800 zł.

Za zasadne należy uznać także stanowisko organu w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zasad i warunków użytkowania tachografu, w który zaopatrzony był samochód wykonujący w dniu kontroli przewóz rzeczy, a polegających na korzystaniu przez kierowcę A.C. z karty kierowcy, która nie była jego własną kartą. Przeprowadzający kontrolę funkcjonariusze służb celno – skarbowych stwierdzili, że w slocie nr 1 tachografu była włożona karta wystawiona na nazwisko J.R. Zgodnie z art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu do zakończenia dziennego okresu pracy. Zgodnie z 32 ust. 2 tego rozporządzenia zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie, lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która może spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenia danych, albo informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Przepis art. 32 ust. 1 ww. aktu prawnego nakłada na przedsiębiorcę oraz kierowcę obowiązek zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowców. Odpowiedzialność przedsiębiorstwa za naruszenie, jakiego dopuścił się kierowca wynika z art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia, zgodnie z którym odpowiada ono za naruszenie postanowień tego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w jego dyspozycji, w powiązaniu z art. 32 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym przedsiębiorca zobowiązany jest zapewnić poprawne działanie i właściwe użytkowanie karty kierowcy. Nadto podstawę odpowiedzialności przedsiębiorstwa za powyższe naruszenie określa art. 92a ust. 1 u.t.d. Posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy należącej do osoby trzeciej, stanowi naruszenie, o którym mowa w L.p. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., zgodnie z którym za takie naruszenie organ nakłada na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

W przedmiotowej sprawie łącznie nałożona kara pieniężna wyniosła 4.300 zł, a jej wysokość nie przekracza kwoty określonej w art. 92a ust. 2 u.t.d.

Mając na uwadze poczynione przez organy obu instancji ustalenia faktyczne, należy również podzielić ich stanowisko, co do braku podstaw zastosowania w stosunku do skarżącej spółki art. 92c ust. 1 u.t.d. Nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania administracyjnego określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu. Co do braku spełnienia przesłanki określonej w pkt 3 Sąd wypowiedział się już na wstępie niniejszego uzasadnienia. Nie ulega również wątpliwości, że za wskazane wyżej naruszenia nie została nałożona na stronę skarżącą jako przedsiębiorcę wykonującego przewóz kara przez inny uprawniony do tego organ. Nie została zatem spełniona przesłanka określona w pkt 2 art. 92c ust. 1 u.t.d. obligująca organ do umorzenia postępowania administracyjnego. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinowały osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminowania naruszeń. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzonych naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 734/18). Dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: braku wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest spełnienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie dokonując wykładni tego przepisu wskazuje się, że warunkiem zwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności powodujących naruszenie, ale ponadto wystąpienie jednocześnie braku wpływu na powstanie naruszenia. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błąd w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. W dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie mieszczą się w ogóle takie sytuacje, które co prawda są wynikiem zachowania kierowcy, ale bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem oraz doboru pracowników (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2021r., sygn. akt II GSK 914/18, CBOSA). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą okolicznościami, o których mowa w przywołanym przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w normujących tę sferę przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego (por. wyroki NSA z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 399/15 i 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 133/15). Jednocześnie w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że ciężar wykazania okoliczności wynikających z art. 92c ust. 1 u.t.d. spoczywa na przewoźniku. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej, jak zasadnie wskazały organy obu instancji, nie jest wystarczające wykazanie przez przedsiębiorcę braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstania naruszenia prawa. Mając na uwadze wypracowane w judykaturze rozumienie przesłanek egzoneracyjnych wskazać należy, że nie należy do nich intencjonalne działanie osób, za które odpowiada przedsiębiorca, tj. zatrudnionych przez niego kierowców. Sprawą przedsiębiorcy jest bowiem wprowadzenie i egzekwowanie takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdami. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaakceptowania skutków, tj. przerzucenie odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców, a tym samym, uniemożliwiłaby realizacje celów ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnym, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Z tych względów niezasadne są zarzuty skarżącej spółki dotyczące naruszenia przepisów zawierających przesłanki egzoneracyjne. Za taką okoliczność nie może być uznany fakt umieszczenia w slocie tachografu karty kierowcy wystawionej na osobę trzecią.

Zdaniem Sądu, skoro kierowca A.C. uczynił to właściwe już w momencie wyjazdu na trasę, świadczy to o braku właściwej organizacji pracy kierowców przez przedsiębiorcę, braku właściwego nadzoru nad ich pracą. Trudno bowiem przyjąć, aby kierowca zdecydowałby się na takie działanie, gdyby na bieżąco przedsiębiorca dokonywał analizy wykonanych transportów, między innymi w zakresie faktycznie przebytej trasy, czasu pracy i wyciągał konsekwencje, w sytuacji stwierdzonych naruszeń. Działanie kierowcy zdaje się wskazywać na brak takich działań ze strony przedsiębiorcy, a przede wszystkim braku wyciągania konsekwencji wobec kierowców dopuszczających się takich naruszeń. O takich podejmowanych działaniach strona skarżąca nie mówi w składanych pismach, w tym w stanowiących odpowiedź na zapytanie dotyczące takich działań ze strony organu. Trudno uznać fakt posługiwania się przez kierowcę kartą kierowcy wystawioną na inną osobę, za okoliczność niemożliwą do przewidzenia, a tym samym podjęcia działań ze strony przedsiębiorcy zapobiegającym takim naruszeniom, np. poprzez kontrolę faktycznego czasu pracy kierowcy, uwzględniając przebyte trasy w ramach realizacji zleconego przewozu rzeczy. O takich podejmowanych działaniach nie wspomina strona skarżąca, a przesłuchany w charakterze świadka A.C. zeznał, że był przeszkolony w zakresie przepisów dotyczących transportu międzynarodowego, tj. w chwili zatrudnienia. Należy zauważyć również, że "teren firmy" opuścił około godziny 8.20 wyruszając w trasę, a dokumenty, które okazał funkcjonariuszom przeprowadzającym kontrolę, w tym niewłaściwy wypis z licencji otrzymał w dniu wyjazdu od osoby zatrudnionej w przedsiębiorstwie. Trudno więc przyjąć, że w realiach niniejszej sprawy została spełniona przesłanka określona w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. uzasadniająca umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Zdaniem Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia przez organy dowodu z przesłuchania świadka J.R. Wskazać należy, że bezspornym było, że karta kierowcy jaką włożył do slotu tachografu A.C. wystawiona była na nazwisko J.R. Natomiast okoliczność, czy J.R. wiedział o powyższym, nie ma istotnego znaczenia do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Podzielić należy stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 92b ust. 1 u.t.d., albowiem nie stosuje się go przy wymierzaniu kary za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Ma on zastosowanie do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, a nie dotyczy naruszeń, za które nałożono na stronę skarżącą karę pieniężną.

Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.