Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1031/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77  par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 26  ust. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , Protokolant referent stażysta Aneta Kardas, po rozpoznaniu w na rozprawie w dniu 1 września 2020 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] z udziałem Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącej E. D. kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (zwana dalej: "zwana dalej: "Centralną Komisją") decyzją z [...] listopada 2019r. utrzymała w mocy własną decyzję z [...] września 2018r. odmawiającą przedstawienia Prezydentowi RP [...] E.D. (zwana dalej: "Skarżącą") do tytułu profesora nauk prawnych. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 29 ust. 1 w zw. z 28 ust. 5 ustawy z 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017r. poz. 1789 ze zm., zwana dalej "u.s.n.t.n.") w zw. z art. 179 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2018r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018r. poz. 1669 ze zm.).

Centralna Komisja w uzasadnieniu wskazała, że podstawą odmowy był brak spełnienia przez Skarżącą w dacie złożenia wniosku o nadanie tytułu profesora warunków określonych przepisami - sprawowania funkcji promotora w otwartym przewodzie doktorskim.

Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła szereg zarzutów procesowych (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 oraz art. 28 ust. 2 u.s.n.t.n. i materialnych art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) u.s.n.t.n. Centralna Komisja całkowicie nie uwzględniła wysokiego stopnia osiągnięć Skarżącej w opiece naukowej, skupiając się wyłącznie na literalnym odczytywaniu przepisów u.s.n.t.n. Przesłanki ustawowe, w tym określone w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b u.s.n.t.n. powinny być spełnione w dacie wydawania decyzji, a nie w dacie złożenia wniosku. W dacie wydania decyzji z [...] września 2018r. Skarżąca uczestniczyła w charakterze promotora w dwóch otwartych przewodach doktorskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich (zwany dalej: "RPO") zgłosił udział w postępowaniu odwoławczym pismem z [...] sierpnia 2019r.

Centralna Komisja powołała recenzenta w osobie [...] S. B. z Uniwersytetu [...] z Katedry [...], który w opinii z [...] marca 2019r. uznał odwołanie Skarżącej za zasadne. W ocenie recenzenta zastosowanie wyłącznie wykładni językowej art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n. jest niewystarczające. Wyniki takiej wykładni powinny zostać zweryfikowane przy użyciu innych metod, a zwłaszcza wykładni celowościowej. Zarówno wynik wykładni celowościowej art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n., jak i brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w dniu wydania decyzji przez Centralną Komisję wskazuje, że Skarżąca spełniała ustawowe wymagania sprawowania opieki naukowej. Nie było więc podstaw, aby z tego powodu odmówić przedstawienia Jej do tytułu profesora nauk prawnych.

Sekcja [...] Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z ww. opinią rzeczoznawcy, [...] listopada 2019r., w głosowaniu tajnym nie poparła odwołania od decyzji, uznając je za niezasadne.

Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy, w wyniku głosowania tajnego, podjęło uchwałę o odmowie poparcia odwołania Skarżącej i postanowiło utrzymać w mocy ww. uchwałę.

Centralna Komisja, argumentując stanowisko, stwierdziła, że w sprawie nie spełniono warunku formalnego określonego w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. Ocena przesłanek dokonywana jest na dzień złożenia wniosku, więc brak spełnienia tego warunku w tym dniu, niezależnie od oceny merytorycznej, musi skutkować podjęciem uchwały odmawiającej przedstawienia Prezydentowi RP Skarżącej do tytułu profesora. Skarżąca nie uczestniczyła ani w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia ani też nie uczestniczyła w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest więc bezzasadny.

2. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. decyzji Centralnej Komisji z [...] listopada 2019r. i z [...] września 2018r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwagi na naruszenia przepisów, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie:

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.n.t.n. - przez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji, wbrew ogólnej zasadzie prawdy obiektywnej, stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji, a tym samym wadliwe przyjęcie, że Skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n., pomimo że w dniach wydania obu decyzji Skarżąca spełniała przesłankę uczestnictwa w charakterze promotora w dwóch otwartych przewodach doktorskich, spełniając tym samym przesłanki określone w ww. przepisie;

b) art. 28 ust. 2 u.s.n.t.n. - przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że Skarżąca nie spełnia wymagań określonych w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. i w związku z tym podjęcie błędnej decyzji o odmowie przedstawienia kandydatury Skarżącej do tytułu naukowego profesora nauk prawnych;

c) art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. - przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przesłanki ustawowe określone w tym przepisie powinny zostać spełnione w dacie złożenia wniosku o nadanie tytułu profesora, a nie w dacie wydania decyzji w przedmiocie przedstawienia lub odmowy przedstawienia kandydata do nadania tytułu profesora, a przez to błędne przyjęcie, że Skarżąca nie uczestniczyła w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia, ani też nie uczestniczyła w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim;

d) art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n. - przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że konieczne jest spełnienie łącznie wymogów określonych w tym przepisie, gdy zgodnie z wykładnią celowościową sprawowanie funkcji promotora w kilku pomyślnie zakończonych przewodach doktorskich skutecznie zastępuje brak sprawowania funkcji promotora w jednym otwartym przewodzie doktorskim i w związku z tym Skarżąca spełniła ustawowe wymagania, określone w tym przepisie, dotyczące opieki naukowej.

Skarżąca w uzasadnieniu stwierdziła, że w sprawie nie ma podstaw do odmowy przedstawienia Jej do tytułu naukowego profesora nauk prawnych, gdyż spełnia ona wszystkie przesłanki wskazane w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n., który ma zastosowanie w sprawie. Stosując w sposób prawidłowy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracyjne orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji. Obowiązek ten dotyczy również organu drugiej instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z nią, organ drugiej instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej. Niezrealizowanie tego obowiązku łączy się z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż winny dokonać oceny i podjąć rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Stanowisko powyższe należy do utrwalonych zarówno w doktrynie przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Długotrwały przebieg postępowania administracyjnego nie może eliminować stosowania zasady aktualności, która oznacza, że działając w trybie zwyczajnym organ wydaje decyzję w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji administracyjnej. Zadaniem organu odwoławczego jest m.in. dokonanie oceny materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji, przy uwzględnieniu zmian stanu faktycznego po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, a przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Decyzje Centralnej Komisji wydane w pierwszej i w drugiej instancji powinny więc uwzględniać przedłożone do akt sprawy uchwały Rady Wydziału [...] [...] (nr [...] i [...]) o otwarciu przewodów doktorskich [...] S. K. i [...] K. L., których promotorem jest Skarżąca. Skoro na dzień wydania decyzji Skarżąca uczestniczyła w charakterze promotora w dwóch otwartych przewodach doktorskich, należało uznać, że spełniła wszystkie przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n. Oznacza to, że organ dopuścił się naruszenia art. 28 ust 2 u.s.n.t.n., wydając decyzję o odmowie przedstawienia kandydatury Skarżącej do tytułu naukowego profesora nauk prawnych. Naruszenie obowiązku dochodzenia do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych, istniejącego w dniu rozstrzygania, stanowi oczywiste naruszenia art. 7 k.p.a. Organ powinien ustalać stan faktyczny, który jest istotny dla załatwienia sprawy, co należy rozumieć jako powinność podejmowania wszelkich czynności niezbędnych, zgodnie z zasadą oficjalności. Ustalenia organu mają swój kres w chwili podejmowania decyzji, ale również wszelkie okoliczności do tego dnia ustalone muszą być wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu. Nie można więc pominąć takich okoliczności, co do których organ powziął wiedzę, a są one istotne z punktu widzenia spełnienia przesłanek prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Błędne ustalenia faktyczne przesądzają o błędnej wykładni art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n., co spowodowało przyjęcie, że Skarżąca nie spełnia przesłanek do przedstawienia jej do tytułu naukowego profesora nauk prawnych.

Centralna Komisja, otrzymawszy wniosek Skarżącej z konieczną dokumentacją, nie wezwała do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a., nie dopatrzyła się jego braków formalnych. Dopiero po kilkunastomiesięcznym okresie procedowania stwierdziła, że Skarżąca w dacie złożenia wniosku nie spełniła wszystkich ustawowych przesłanek koniecznych do pozytywnego jego rozpoznania, przy czym przesłanki te - w zakresie wylegitymowania się osiągnięciami w opiece naukowej - polegały, w ocenie Centralnej Komisji, na uczestnictwie we wszystkich wskazanych ustawowo przedsięwzięciach. Skoro Centralna Komisja prezentowała określone stanowisko, co do konieczności wykazania przez Skarżącą już w dacie wniosku wszystkich wskazanych w art. 26 ust. 1 pkt 3 a-c u.s.n.t.n. dowodów uczestnictwa w przewodach doktorskich, to powinna dać temu wyraz niezwłocznie w reakcji na wniosek, wzywając do jego uzupełnienia. Brak takiego wezwania potwierdza jedynie kompletność i prawidłowość wniosku.

Skarżąca zwróciła dodatkowo uwagę na błędną wykładnię art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n. Nawet przy przyjęciu, że Skarżąca obowiązana była spełnić przesłanki z ww. przepisu już na dzień złożenia wniosku, organ powinien wyłożyć przepis prawa materialnego w sposób zgodny nie tylko z wykładnią językową, ale posiłkując się też wykładnią celowościową. Uwagę na to zwrócił ekspert, do którego organ zwrócił się o wydanie opinii dotyczącej wniosku Skarżącej i podkreślił w opinii, że funkcja promotora w zakończonym pomyślnie przewodzie doktorskim jest znacznie ważniejsza niż funkcja promotora pomocniczego lub promotora w otwartym, niezakończonym przewodzie doktorskim. Wskazał też, że odwołując się do wykładni celowościowej art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n., że należy dojść do wniosku, że przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n. nie są równoważne i w związku z tym konsekwencje ich niespełnienia nie powinny być takie same. Sprawowanie przez Skarżącą funkcji promotora w kilku pomyślnie zakończonych przewodach doktorskich skutecznie zastępuje brak sprawowania funkcji promotora w jednym otwartym przewodzie doktorskim. Skarżąca była promotorem w trzech przewodach zakończonych nadaniem stopnia doktora, a także recenzentem w 13 przewodach doktorskich. Spełnia więc ustawowe wymagania dotyczące opieki naukowej z punktu widzenia celu, jaki przyświecał ustawodawcy, który stworzył normę prawną stanowiącą podstawę prawną postępowania awansowego.

Centralna Komisja, odmawiając przedstawienia Skarżącej do tytułu profesora nauk prawnych, z powodu niespełniania wymagań dotyczących opieki naukowej, dopuściła się błędnej wykładni art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n. Prawidłowa metoda wykładni nie powinna się opierać wyłącznie na językowym odkodowaniu znaczenia normy prawnej, ale również na zbadaniu celu powstania określonej normy. Celem tym jest awansowanie kandydata wykazującego się najwyższymi osiągnięciami naukowymi, jak również w opiece naukowej. W ocenie Skarżącej występowanie przez Nią trzykrotnie w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia ma znaczenie nie tylko w kontekście spełnienia przesłanki określonej w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.s.n.t.n., ale również pozwala na pozytywną ocenę spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n.

3. Centralna Komisja w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

4. RPO pismem z [...] czerwca 2020r. przystąpił do postępowania sądowego, podkreślając, że zarzuty przedstawione w skardze są zasadne. Skarżąca, zarówno w momencie złożenia ww. wniosku o nadanie tytułu profesora, jak i w momencie wydawania ww. decyzji spełniała przewidziane prawem wymagania do nadania tego tytułu. Stanowisko prezentowane przez Centralną Komisję w decyzjach z [...] września 2018r. i [...] listopada 2019r. jest błędne i prowadzi do bezpodstawnego ograniczenia Skarżącej możliwości awansu naukowego, mimo że legitymuje się ona spełnieniem wszystkich wymagań ustawowych, co uzasadnia przystąpienie RPO do toczącego się postępowania.

RPO zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej, że Centralna Komisja powinna podjąć decyzję na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w momencie rozstrzygania sprawy, działając zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego. Art. 26 u.s.n.t.n. stanowi o ogólnych, merytorycznych przesłankach nadania tytułu profesora, a weryfikacja ich spełniania może i powinna się odbywać na każdym etapie postępowania. Żaden inny przepis u.s.n.t.n. nie precyzuje, w którym momencie spełnione powinny być przesłanki umożliwiające ubieganie się o nadanie tytułu profesora. Wobec braku przepisu szczególnego, z uwagi na art. 29 ust. 1 u.s.n.t.n., w postępowaniu o nadanie tytułu profesora Centralna Komisja winna odpowiednio zastosować przepisy k.p.a. Niewywiązanie się z obowiązku uwzględniania aktualnego stanu faktycznego prowadzi do naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Specyfika postępowania przed Centralną Komisją nie może uzasadnić wyłączenia zasady orzekania według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji. Wręcz przeciwnie, jak zasadnie podniosła Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, specyfika postępowań awansowych, a w szczególności ich rozpiętość czasowa powoduje, że Centralna Komisja, wydając decyzję, powinna weryfikować, czy w dacie rozstrzygania kandydat spełnia ustawowe przesłanki. Długotrwałość postępowań awansowych nie może wyłączać stosowania przez organy zasady aktualności.

Skarżąca przed wydaniem decyzji przez Centralną Komisję, została promotorem w dwóch przewodach doktorskich, spełniając tym samym przesłankę z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. Potwierdzają to załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchwały Rady Wydziału [...][...] z [...] września 2018r. wyznaczające Skarżącą jako promotora w dwóch przewodach doktorskich (nr [...] i nr [...]). Centralna Komisja nie wzięła tych okoliczności pod uwagę, co doprowadziło do wydania decyzji w pierwszej i w drugiej instancji w oparciu o nieaktualny stan faktyczny. W sprawie doszło więc do naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Brak więc było podstaw do wydania decyzji odmawiającej przedstawienia Skarżącej do tytułu naukowego profesora nauk prawnych, co stanowi naruszenie art. 28 ust. 2 u.s.n.t.n.

W ocenie RPO zasadny był zarzut błędnej wykładni art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. Wprawdzie Centralna Komisja w decyzji z [...] września 2018r. wskazuje, że warunek z ww. przepisu winien być spełniony w momencie wydawania rozstrzygnięcia, ale wskazała Skarżąca nie spełniała ww. przesłanki w momencie złożenia wniosku o nadanie tytułu profesora, tym samym wniosek o przedstawienie do tytułu profesora należało uznać za przedwczesny. Natomiast w zaskarżonej decyzji brak jest bliższej analizy tej kwestii.

W ocenie RPO, na uwzględnienie zasługuje także stanowisko Skarżącej, która wskazuje, że Centralna Komisja w sposób błędny zinterpretowała art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n., przyjmując, że pomimo, że Skarżąca była promotorką w dwóch otwartych przewodach doktorskich w dacie wydawania decyzji, nie spełniła ww. wymogu ustawowego. RPO zwrócił uwagę na charakter postępowań awansowych, w szczególności na ich rozpiętość czasową, która powoduje, że od momentu złożenia wniosku do wydania decyzji wiele okoliczności faktycznych może ulec zmianie, w tym m.in. kandydat może przestać spełniać wymagania do nadania mu tytułu profesora, więc przesłanki ustawowe określone w art. 26 u.s.n.t.n. powinny być spełnione w momencie wydawania decyzji. Skoro Skarżąca w dacie wydawania decyzji była promotorką w dwóch otwartych przewodach doktorskich, to Centralna Komisja błędnie przyjęła, że nie spełniła przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b u.s.n.t.n.

RPO podzielił stanowisko Skarżącej, że w sprawie doszło do naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n., gdyż Centralna Komisja błędnie przyjęła, że wypromowanie przez Skarżącą trzech doktorantów pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. Taka interpretacja, odwołująca się jedynie do wykładni językowej jest niewystarczająca i dopiero uwzględnienie wykładni celowościowej umożliwia należytą interpretację art. 26 u.s.n.t.n. Zgodnie z interpretacją Centralnej Komisji to, że Skarżąca trzykrotnie występowała w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia ma znaczenie jedynie w perspektywie oceny spełnienia przez nią warunku określonego w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.s.n.t.n., pozostaje zaś bez wpływu na ocenę wywiązania się przez nią z obowiązku wynikającego z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit b) u.s.n.t.n. Literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do trudnych do zaakceptowania rozwiązań. W konsekwencji, należałoby uznać, że osoba, która dwukrotnie występowała w zakończonych nadaniem stopnia doktora postępowaniach jako promotor i raz jako promotor pomocniczy spełnia wymóg do nadania tytułu profesora, zaś osoba, która trzykrotnie występowała w zakończonych nadaniem stopnia doktora postępowaniach jako promotor, warunku tego nie spełnia. Kandydat mogący wykazać się mniejszymi osiągnięciami w opiece naukowej spełniałby przesłanki do nadania tytułu profesora, a ten z większymi już nie. Taka wykładnia stoi w sprzeczności z celem postępowań awansowych, które - w świetle u.s.n.t.n. - winny zmierzać do promowania osób wykazujących się najwyższymi kompetencjami zarówno w pracy, jak i w opiece naukowej. Przesłankę zawartą w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. należy więc interpretować w taki sposób, że jest ona spełniona również, gdy kandydat uczestniczył w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia. Nie zwalniałoby to kandydata z obowiązku wykazania, że spełnił on warunek z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.s.n.t.n. - był promotorem także w innym, zakończonym nadaniem stopnia naukowego doktora, przewodzie. Funkcja promotora w zakończonym pomyślnie przewodzie doktorskim jest znacznie ważniejsza niż funkcja promotora pomocniczego bądź promotora w otwartym przewodzie doktorskim. Fakt, iż Skarżąca w dacie złożenia wniosku o nadanie tytułu naukowego uczestniczyła w charakterze promotora w trzech przewodach doktorskich zakończonych nadaniem stopnia, bez względu na okoliczność bycia promotorem w otwartym przewodnie doktorskim, oznacza spełnienie przez Nią przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) i a) u.s.n.t.n.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga jest zasadna z dwóch zasadniczych powodów.

1.1. Po pierwsze, rację ma Skarżąca, jak również RPO - biorący udział w postępowaniu administracyjnym i sądowym - że gdyby Centralna Komisja w sposób prawidłowy w toku postępowania w pierwszej, jak i w drugiej instancji zastosowała przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., statuujące zasadę prawdy obiektywnej, to nie doszłoby do wydania wadliwych decyzji w rozpoznawanej sprawie.

Tak się jednak nie stało. Centralna Komisja pominęła bowiem, orzekając zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, stan faktyczny sprawy, który istniał w dacie wydawania decyzji oraz nie odniosła go do treści przepisu prawa materialnego, który stanowił podstawę odmowy przedstawienia Prezydentowi RP kandydatury Skarżącej do tytułu profesora nauk prawnych - art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b u.s.n.t.n. Tym samym należało uznać, że wyżej wskazana wadliwość proceduralna mogła i miała istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem do działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Oznacza to, że winny, z uwagi na zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dokonać ustaleń faktycznych, które mogą przyczynić się do wyrażenia prawidłowego stanowiska w sprawie, a następnie do podjęcia trafnego rozstrzygnięcia w sprawie. Centralna Komisja – działając najpierw jako organ pierwszej instancji, a następnie jako organ odwoławczy - także przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – ma obowiązek brać pod uwagę aktualny stan faktyczny - istniejący w dacie wydawania decyzji.

Stanowisko powyższe należy do utrwalonych zarówno w doktrynie przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co prawidłowo zwrócił również uwagę powołany przez Centralną Komisję recenzent [...] [...] S. B. z Uniwersytetu [...] z Katedry [...] w opinii z [...] marca 2019r. (por. uwagi do art. 107 k.p.a. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s.602-603: B. Adaamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003, s. 488,a także uwagi oraz do art. 133 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: J. P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 290; T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 544-545; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 551; B. Dauter i inni. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 427). Znaczenie ma zatem – wbrew stanowisku prezentowanemu przez Centralną Komisję - stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji przez Centralną Komisję i to zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji.

Zignorowanie ww. zasad ogólnych procedury administracyjnej przez Centralną Komisję nie może budzić zaufania do organu administracyjnego i narusza tym samym przepis art. 8 k.p.a. Dodatkowym i zasadnym w związku z tym jest argument podnoszony przez Skarżącą, jak również przez RPO - biorącego udział w postępowaniu administracyjnym i sądowym - o długotrwałości przebiegu postępowania administracyjnego w zakresie przedstawienia Prezydentowi RP kandydatury Skarżącej do tytułu profesora nauk prawnych. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera zasada prawdy obiektywnej i badanie przez właściwy organ – Centralną Komisję – w dniu wydawania decyzji w pierwszej i w drugiej instancji stanu faktycznego sprawy na dzień wydawania każdej z ww. decyzji. Zasada aktualności oznacza, że organ administracyjny wydaje decyzję w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu za błędne należało uznać zatem pominięcie przez Centralną Komisję dowodów istniejących w dniu wydawania decyzji z [...] listopada 2019r. i z [...] września 2018r., a w szczególności załączonych przez Skarżącą do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchwał Rady Wydziału [...][...] z [...] września 2018r., wyznaczających Skarżącą, jako promotora w dwóch przewodach doktorskich (nr [...] i nr [...]), dotyczących mgr S. K. i mgr K .L.. Brak wzięcie pod uwagę okoliczności wynikających z ww. dowodów przez Centralną Komisję doprowadziło do wydania decyzji w pierwszej i w drugiej instancji w oparciu o nieaktualny stan faktyczny. W ten sposób Centralna Komisja dopuściła się więc naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w ww. przepisach – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - na co prawidłowo zwróciła uwagę Skarżąca, jak również RPO, który brał udział w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym.

Sąd już na tej podstawie stwierdził, że Centralna Komisja nie miała podstaw do wydania [...] września 2018r. decyzji odmawiającej przedstawienia Skarżącej do tytułu naukowego profesora nauk prawnych, jak również utrzymującej ją w mocy ww. decyzji zaskarżonej z [...] listopada 2019r. Decyzje te z tego powodu należało uznać za przedwczesne i naruszające przepis art. 28 ust. 2 u.s.n.t.n. Skoro bowiem nie doszło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przed wydaniem ww. decyzji nie wzięto pod rozwagę w sposób należyty znanych organowi odwoławczemu dokumentów, a przed organem pierwszej instancji nie poczyniono należytych ustaleń, co do dowodów istniejących w sprawie i mających w niej znaczenie, należało uznać, że wadliwości te, o charakterze proceduralnym, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazuje ponadto, na co trafnie zwrócił uwagę RPO, biorąc udział w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym, że żaden z przepisów prawa, w tym u.s.n.t.n. oraz ww. przepisów wprowadzających ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obowiązujących w chwili wydawania przez Centralną Komisję decyzji obu instancji, i powołanych w nich jako podstawa prawna, ani żaden inny przepis prawa nie wskazywał na możliwość skoncentrowania się przez organ administracyjny na okolicznościach znanych organowi w dniu złożenia wniosku o przedstawienie Prezydentowi RP kandydatury Skarżącej do tytułu profesora nauk prawnych.

Tym bardziej – w ocenie Sądu - należało w toku postępowania przed Centralną Komisją - uwzględnić zasady ogólne k.p.a., wynikające z art. 6, art. 7, art. 8, a następnie rozważyć całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. Brak ich uwzględnienia powoduję, że zasadne okazały się zarzuty skargi z tego zakresu.

1.2. Po drugie, rację ma również Skarżąca oraz RPO biorący udział w postępowaniu administracyjnym i sądowym, że Centralna Komisja, wydając zaskarżoną i utrzymaną nią w mocy ww. decyzję z [...] września 2018r., nie dokonała prawidłowej wykładni przepisu art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n., a w szczególności jego lit. b) i lit. a).

Z przepis art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n. wynika, że tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, oraz posiada osiągnięcia w opiece naukowej - uczestniczyła co najmniej:

a) raz w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia oraz

b) raz w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia lub uczestniczy w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim, oraz

c) dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym

- z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Z przepisu tego wynika, że kandydat do tytułu profesora powinien spełnić wymagania należące do trzech rodzajów (kategorii):

- osiągnięć naukowych,

- doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi oraz

- osiągnięć w opiece naukowej.

W rozpoznawanej sprawie Centralna Komisja zakwestionowała w odniesieniu do Skarżącej spełnienie wymagań należących do ostatniej kategorii - osiągnięć w opiece naukowej. Przy czym Centralna Komisja, jako uzasadnienie odmowy przedstawienia kandydatki do tytułu naukowego profesora wskazała na brak uczestnictwa Skarżącej – na dzień składania wniosku - w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim. Nie wzięła jednak pod uwagę, o czym mowa wyżej, wszystkich znanych i istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, które mogłyby przyczynić się właściwej wykładni art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. - przepisu odnoszącego się do sprawowanej przez pracownika naukowego opieki naukowej i osiągnięć z tego zakresu. Centralna Komisja pominęła bowiem okoliczności istniejące zarówno w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jak również w decyzji ją poprzedzającej. Nie wzięła bowiem pod uwagę treści ww. uchwał Rady Wydziału [...] oraz pominęła okoliczność, że Skarżąca była promotorką trójki doktorantów, czyli trzykrotnie występowała w zakończonym nadaniem stopnia doktora postępowaniach, jako promotor.

Zdaniem Sądu Centralna Komisja w ten sposób pominęła wykładnię systemową art. 26 ust. 1 pkt 3 u.s.n.t.n., i dokonała niepełnej interpretacji tego przepisu z pominięciem celu jego wprowadzenia, jak również jego modyfikacji, dokonywanych z uwagi na dostosowywanie się do potrzeb środowisk naukowych.

Rację ma również RPO, który w piśmie procesowym z [...] czerwca 2020r. trafnie podnosi, że stanowisko przyjęte przez Centralną Komisję w wydanych w sprawie decyzjach obu instancji powoduje, że kandydat mogący wykazać się mniejszymi osiągnięciami w opiece naukowej spełniałby przesłanki do nadania tytułu profesora, a ten z większymi – tak jak Skarżąca w rozpoznawanej sprawie na dzień wydawania ww. decyzji - już nie. Taka wykładnia stoi w oczywistej sprzeczności z celem postępowań awansowych, które - w świetle u.s.n.t.n. - winny zmierzać do promowania osób wykazujących się najwyższymi kompetencjami i to zarówno w pracy, jak i w opiece naukowej. Skoro – co wynika z materiałów załączonych przez Skarżącą do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – Skarżąca uczestniczyła w charakterze promotora w trzech przewodach doktorskich, zakończonych nadaniem stopnia, bez względu na okoliczność bycia promotorem w otwartym przewodnie doktorskim, jak również została wyznaczona promotorem w dwóch przewodach doktorskich osób wymienionych w ww. uchwałach Rady Wydziału [...] [...] z [...] września 2018r. - należało uznać, że spełniała przesłankę określoną w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n., jak również wymóg określony w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.s.n.t.n.

Sąd podziela zatem stanowisko i zgadza się z RPO, że przesłankę zawartą w przepisie art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n. należało w rozpoznawanej sprawie interpretować w taki sposób, że jest ona spełniona również w przypadku, gdy kandydat uczestniczył w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia. Jednocześnie nie zwalniałoby to kandydata z obowiązku wykazania, że spełnił on warunek przewidziany w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.s.n.t.n. - był promotorem także w innym przewodzie, zakończonym nadaniem stopnia naukowego doktora. Zdaniem Sądu jedynie wówczas – w okolicznościach faktycznych sprawy - możliwe byłoby osiągnięcie celu postępowań awansowych, w ramach których winny być wyłaniane osoby wykazujące się najwyższymi kompetencjami zarówno w pracy, jak i w opiece naukowej. W ocenie Sądu sprawowanie funkcji promotora w kilku pomyślnie zakończonych przewodach doktorskich - na co prawidłowo wskazuje Skarżąca w skardze oraz RPO w piśmie z [...] czerwca 2020r. - skutecznie zastępuje brak sprawowania funkcji promotora w jednym otwartym przewodzie doktorskim. Warto też podkreślić, że z okoliczności sprawy wynikało, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Centralnej Komisji z [...] września 2018r. Skarżąca była wyznaczona ww. uchwałami Rady Wydziału [...] [...] z [...] września 2018r. promotorem w dwóch przewodach doktorskich.

2. Sąd, w związku z tym uznał, że błędne było stanowisko Centralnej Komisji wyrażone zarówno w zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji z [...] września 2018r., że Skarżąca nie spełniła ustawowych wymagań, określonych w przepisie art. art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.s.n.t.n., w zakresie opieki naukowej przez Nią sprawowanej.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Centralna Komisja będzie zobowiązania uwzględnić ww. wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w niniejszym wyroku, z uwagi na treść art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."). Sąd przypomina jednocześnie, że Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje więc legalność m.in. decyzji administracyjnej z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, czy też przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – Sąd uchyla zaskarżoną decyzję i przekazuje sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.). Jeśli natomiast Sąd uzna, że nie doszło do naruszenia prawa w wyżej wskazanym zakresie, skarga podlega oddaleniu, na mocy art. 151 P.p.s.a.

3. Sąd, mając powyższe rozważania na względzie uznał, że zasadne było uwzględnienie skargi i uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Centralnej Komisji [...] września 2018r., na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji).

Sąd o kosztach postępowania sądowego (punkt drugi sentencji) orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804), Skarżącą w postępowaniu sądowym reprezentował radca prawny, a wpis był stały i wynosił 200 zł.