Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 72/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. W. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy R. przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8, art. 36, art. 39, art. 41 pkt 1, art.102, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. i Zarządzenia Nr 284/04 Wójta Gminy R. z dnia [...] r. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa do załatwiania spraw z zakresu pomocy społecznej, organ I instancji odmówił S. P. : specjalnego zasiłku celowego na comiesięczne dofinansowanie do zakupu leków, na zwrot rodzinie zadłużenia za gaz oraz na spłatę pożyczki zaciągniętej u rodziny za pobyt w trzech sanatoriach.

W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] r. S. P. złożył wniosek o przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego na comiesięczne dofinansowanie do zakupu leków, zwrot rodzinie zadłużenia za gaz oraz na spłatę pożyczki zaciągniętej u rodziny za pobyt w trzech sanatoriach.

Na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma dorosłymi synami. Źródłem utrzymania rodziny w kwietniu 2006r. były świadczenia emerytalne i rentowe, zasiłki pielęgnacyjne oraz dochód z gospodarstwa rolnego. Dochód rodziny wynosił [...] zł, a na osobę w rodzinie [...] zł. Wszyscy członkowie rodziny są osobami niepełnosprawnymi.

W wyniku zebranego materiału dowodowego oraz przesłuchania strony ustalono, że koszt zakupu leków skarżącego i jego żony w marcu 2006r. wynosił [...] zł, w kwietniu [...] zł, w maju [...] zł, a w czerwcu do dnia 13.06.2006r. [...] zł. Wydatki na leki ustalono na podstawie przedstawionych faktur. Ponadto wnioskodawca podczas przesłuchania podał, że syn P. wydaje na leki [...] zł i nie posiada żadnych dowodów, syn P. do [...] zł i także nie posiada żadnych dowodów potwierdzających zakup leków. Organ ustalił, że średni miesięczny koszt zakupu leków dla całej rodziny wynosi [...] zł .

Ponadto w czasie przesłuchania w dniu [...] r. S. P. podał, że zimą został odcięty gaz, w listopadzie lub grudniu 2005r., czego dokładnie nie pamięta. Łącznie zadłużenie za gaz wynosiło [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że pożyczył pieniądze od rodziny w L. i spłacił. Jednocześnie oświadczył, że danych rodziny, od której pożyczał pieniądze nie poda. Zadłużenie za gaz zostało uregulowane.

Wnioskodawca oświadczył również, że w 2005r. był na leczeniu w sanatorium w I. Koszt tego pobytu to [...] zł plus leki. Wyjaśnił, że podana we wniosku kwota [...] zł dotyczy pobytu w trzech sanatoriach. Podał, że zadłużenie w banku za sanatoria ma spłacone. Pozostały jeszcze zobowiązania wobec "ludzi", w kwocie [...] zł.

Na dowód ponoszonych wydatków za gaz S. P. przedstawił w dniu [...] r. rachunek z Zakładu Gazowniczego w L. z dnia [...] r. na kwotę [...] zł.

Organ zobowiązał wnioskodawcę do dostarczenia dowodów potwierdzających pozostałe koszty z tytułu zadłużenia za gaz oraz dokumentów potwierdzających poniesione koszty pobytów w trzech sanatoriach. Mimo dwukrotnych wezwań w sprawie zadłużenia za gaz oraz wezwania w sprawie udokumentowania poniesionych kosztów za pobyt w sanatoriach, wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów umożliwiających określenie faktycznie poniesionych wydatków. Na trzecie wezwanie z [...] r., powstałe w wyniku zgłoszenia przez S. P. dodatkowych oczekiwań w sprawie zadłużenia za gaz, mające na celu wyjaśnienie jakiej pomocy oczekuje i w jakiej wysokości oraz udokumentowania poniesionych kosztów, wnioskodawca zgłosił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. dwukrotnie ale nie wyraził zgody na rozmowę z pracownikiem socjalnym zastępującym nieobecnego pracownika prowadzącego sprawę. Nie przedłożył także żadnych dokumentów.

W związku z podjętymi wątpliwościami co do ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków za gaz, Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wystąpił z pismem do Zakładu Gazowniczego w L. o udzielenie informacji, czy S. P. w okresie od listopada do grudnia 2005r. miał odcięty dopływ gazu i czy posiadał zadłużenie oraz o podanie dokonywanych wpłat za gaz od listopada 2005r. W odpowiedzi Zakład Gazowniczy podał, że we wskazanym okresie gospodarstwie domowym wnioskodawcy nie było odjęcia gazomierza. Ponadto w ponownym piśmie z Zakładu Gazowniczego w L. przedstawiono rachunki za gaz S. P. za okres od 21.10.2005r. do 29.06.2006r. wraz z terminami ich zapłaty.

W związku z powyższym organ wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy pismem z Zakładu Gazowniczego w L. z dnia [...] r., a informacjami podanymi w protokole z przesłuchania z [...] r., z którego wynika, że w wyniku powstałego zadłużenia zimą został odcięty dopływ gazu. Na to wezwanie skarżący zgłosił się w dniu [...] r. i oświadczył, że jest to nieprawda. Nie chciał w tej sprawie złożyć pisemnego oświadczenia. W dniu [...] r. do organu wpłynęło dodatkowe pismo wnioskodawcy wraz z zaświadczeniem z Zakładu Gazowniczego w L. , z którego wynikało, że w dniu [...] r. wnioskodawca posiadał zadłużenie za gaz na kwotę [...] zł, w wyniku czego wstrzymano mu dostawę gazu.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4).

Podstawową zasadę przyznawania świadczeń pieniężnych formułuje art. 8 ust.1 wyżej cytowanej ustawy . Zgodnie z pkt 1 i 2 tego przepisu, prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zatem, jak wskazano, prawo do świadczeń z pomocy społecznej uwarunkowane jest łącznym spełnieniem powyższych dwóch przesłanek.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (art. 41 pkt 1 przywołanej na wstępie ustawy).

Natomiast zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu (art. 39 ust. 1).

Powołując się na treść art. 37 ustawy o pomocy społecznej, organ podał, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania pomocy w postaci zasiłku stałego.

Porównując dochód rodziny do ponoszonych kosztów leczenia, organ stwierdził, że rodzina ma możliwość zakupu leków z własnych środków, z tych też względów nie stwierdził występowania w sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie stronie zasiłku celowego specjalnego.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie brak jest również szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie zasiłku celowego specjalnego na zwrot rodzinie wnioskodawcy zadłużenia za gaz i pożyczki zaciągniętej na pobyt w trzech sanatoriach. Zdaniem tego organu, rodzina ma możliwość dokonywania opłat za gaz i kosztów pobytu w sanatoriach z własnych środków.

Nadto organ wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest wsparcie osób, które nie są w stanie pokonać trudności życiowych, wykorzystując własne środki. W związku z tym uprawnionej osobie może być przyznany zasiłek specjalny celowy (art. 41), co - jak podkreślił organ - nie oznacza jednak obowiązku ponoszenia przez pomoc społeczną pełnych kosztów utrzymania tych osób i rodzin wraz z ewentualną spłatą ciążących na nich zobowiązań finansowych, w tym zadłużeń. Wskazał, że przepis art. 39 ust. 2 o pomocy społecznej wymienia cel, na jaki może być przyznany zasiłek celowy. Wskazał, że wyliczenie to ma wprawdzie charakter przykładowy, to jednak, jak wynika z jego brzmienia, lecz nie jest on przewidziany na pokrycie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania ma charakter doraźnej, jednorazowej pomocy, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Zasiłek celowy ma charakter uznaniowy i jest ukierunkowany na zaspokojenie najpilniejszej potrzeby życiowej, a jego wysokości ustawa nie określa. Wyznacznikiem ustalania wysokości zasiłku celowego są między innymi możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Również takimi samymi przesłankami organ pomocy społecznej powinien kierować się ustalając uprawnienia do zasiłku celowego specjalnego. Organ wskazał, że w planie finansowym GOPS w R. na 2006 rok na zasiłki celowe specjalne przeznaczona jest kwota 10.000 zł. W okresie od stycznia do połowy września 2006r. wydatkowano kwotę 4.226 zł. Najwyższe wydatki na zasiłki celowe specjalne przeznaczone są na zakup opału osobom starszym i samotnym w okresie od października do grudnia. W 2005r. w tym czasie wydatkowano kwotę 6.064 zł. Organ podał, że zasiłki celowe specjalne przyznaje osobom i rodzinom, których dochód jest nieznacznie wyższy niż kryterium dochodowe. Podkreślił, że zasiłki celowe specjalne nie są zadaniem obowiązkowym gminy, Organ przyznający taką pomoc powinien również w tym przypadku posiadać swobodę w ramach uznania administracyjnego.

Nadto wobec faktu, że skarżący mimo wezwań nie przedstawił wydatków poniesionych na pobyt w sanatoriach, organ podał, że nie miał możliwości ustalenia tych wydatków bez udziału strony. Ze zgromadzonych dowodów wynika, że S. P. nie miał odciętego w listopadzie lub grudniu 2005r. dopływu gazu z powodu zadłużenia. Nie jest również zgodne z twierdzeniem wnioskodawcy, aby posiadał zadłużenie za gaz na kwotę [...] zł. Z nadesłanych bowiem przez Zakład Gazowniczy w L. informacji wynika, że takiego odcięcia gazu nie było, zaś wnioskodawca miał należności za gaz w kwotach mniejszych, rozłożone na raty, które były spłacane. Wobec powyższego, twierdzenia skarżącego w tym zakresie uznano za niewiarygodne, tym bardziej, że odmówił on po końcowym zapoznaniu się z zebranym materiałem, wyjaśnienia sprzeczności w związku z informacjami z Zakładu Gazowniczego w L. Zdaniem organu I instancji, w tej sytuacji nie można uznać za udowodnione twierdzeń wnioskodawcy o jego zadłużeniu w gazowni na kwotę [...] zł, odcięciu gazu oraz zaciągnięciu z tego powodu pożyczki u rodziny. Organ ten uznał, że nie ma przesłanek do przyznana wnioskodawcy pomocy społecznej w ramach zasiłku specjalnego na zadłużenie za gaz. Odnosząc się zaś do pisma wnioskodawcy z dnia [...] r., że posiadał on w dniu [...] r. zadłużenie za gaz na kwotę [...] zł organ uznał, że sprawa tego zadłużenia została prawomocnie zakończona bowiem decyzją ostateczną z dnia [...] r. GOPS w R. odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2005r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 414/04. Wobec powyższego organ administracyjny jest związany ostateczną decyzją administracyjną.

Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że brak jest podstaw do udzielenia wnioskodawcy pomocy w oczekiwanej formie w związku z czym udzielenia tej pomocy odmówił.

S. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji podając, że nie zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem. Zaprzeczył okolicznościom powołanym w zaskarżonej decyzji. Podał, że miał zadłużenie za gaz w związku z czym odłączono dostawę tego źródła energii. Poza tym zachorował i nie miał za co kupić lekarstw.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że podstawową zasadę udzielania świadczeń pieniężnych formułuje art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą. Zgodnie z pkt 1 i 2 tego przepisu prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 12-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Według § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) ustala się następujące zweryfikowane kryteria dochodowe z pomocy społecznej:

a) dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości nieprzekraczającej 477 zł,

b) dla osoby w rodzinie - w wysokości nieprzekraczającej 351 zł.

Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uwarunkowane jest zatem łącznym spełnieniem dwóch przesłanek. Wyjątek od wyżej wskazanej zasady stanowi m.in. specjalny zasiłek celowy, unormowany w art. 41 pkt 1 cytowanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem u szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zatem specjalny zasiłek celowy nie może zostać przyznany w kwocie wyższej niż 477 zł dla osoby samotnie gospodarującej lub 351 zł dla osoby pozostającej w rodzinie. Decyzja w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Organ podkreślił, że działając w ramach uznania administracyjnego organ pomocy społecznej jest jednak zobowiązany do rozważenia, w przypadku orzekania w sprawie specjalnego zasiłku celowego, czy w sprawie nie występuje "szczególnie uzasadniony przypadek", co mogłoby uzasadniać ewentualne przyznanie tego świadczenia. O tym czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" rozstrzyga każdorazowo organ orzekający w sprawie po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu o sytuacje wyjątkowe, w sposób znaczący odbiegające od przeciętnie występujących sytuacji życiowych.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i wszechstronnie dokonał jego oceny. Organ ustalił, że S. P. wspólnie gospodaruje i zamieszkuje wraz z żoną oraz dwoma pełnoletnimi synami. Rodzina zajmuje własny dom składający się z 3 pokoi, kuchni i łazienki. Dochód rodziny (świadczenia emerytalne i rentowe, zasiłki pielęgnacyjne oraz dochód z gospodarstwa rolnego) w miesiącu poprzedzającym złożenie podania wyniósł [...] zł, na osobę w rodzinie – [...] zł. Kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych to kwota 1404 zł. Średnio na leki w miesiącach marzec -czerwiec 2006r. rodzina wydała kwotę [...] zł miesięcznie.

Zdaniem Kolegium w sprawie nie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego. Rodzina skarżącego na bieżąco bowiem zaspokaja swoje podstawowe potrzeby bytowe, o czym świadczą przedstawione faktury za lekarstwa, a także pisma z Zakładu Gazowniczego, z których wynika, że rachunki są na bieżąco płacone i strona nie ma zaległości.

Organ podkreślił, że pomoc społeczna ma jedynie charakter subsydiarny, doraźny, ukierunkowana jest na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, których rodzina nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie (art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej). Z tego też względu za taką potrzebę nie można uznać konieczności spłaty pożyczki od rodziny za pobyt S. P. w sanatoriach w kwocie [...] zł.

S. P. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której domagał się uchylenia zarówno decyzji organu I jak i II instancji. Podniósł, że nie zgadza się z odmową przyznania wnioskowanych świadczeń. Podał, że opinia lekarza co do tego, iż wystarczy stronie jeden aparat słuchowy do prawidłowego funkcjonowania, była wydana pod wpływem pracowników GOPS w R. Zażądał pomocy na leki oraz spłatę zadłużeń, o co wnioskował w swoim podaniu. Podał, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie miał pieniędzy na zakup leków skutkiem czego zachorował na "porażenie mózgowe".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących udzielenia pomocy na zakup aparatu słuchowego wskazano, że kwestia ta stanowi odrębną sprawę rozpoznaną decyzją Dyrektora GOPS w R. z dnia [...] r. nr [...] . Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Kolegium rozstrzygnięciem z dnia [...] r. nr [...] . Orzeczenie Kolegium zostało zaskarżone przez S. P. do Sądu, a odpowiedź w tej sprawie udzielona została pismem z dnia [...] r. nr [...] .

W złożonym w sprawie piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący, rozszerzając zarzuty skargi podniósł, że organy orzekające dowolne przyjęły, że dochód skarżącego przesądza o tym, że nie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie stronie świadczeń. Podniósł, że zaskarżona decyzja pomija, że skarżący jest poważnie chory, jego synowie są osobami niepełnosprawnymi, żona również jest chora a wszyscy w rodzinie wymagają systematycznego leczenia i przyjmowania lekarstw. Tym samym większa część dochodów rodziny przeznaczana jest na pokrycie stałych wydatków związanych z leczeniem. Zwrócił uwagę, że pomoc społeczna powinna również być przeznaczana na spłatę kredytów bankowych zaciągniętych na pokrycie zadłużenia za gaz, leki i leczenie sanatoryjne.

W odpowiedzi na w/w pismo procesowe organ II instancji podał, że decyzje obu instancji zostały w sposób szczegółowy uzasadnione i wskazują jednoznacznie na przyczyny odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych oraz sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza nakaz działania na podstawie przepisów prawa w dacie rozstrzygania sprawy indywidualnej.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), a także gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 2 p.p.s.a.).

W rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na comiesięczne dofinansowanie do zakupu leków, zwrot zadłużenia za gaz oraz na spłatę pożyczki zaciągniętej u rodziny za pobyt w trzech sanatoriach.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc ta ma zatem charakter pomocniczy bowiem ma za zadanie wspierać starania osób i rodzin w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowej.

Przepis art. 8 ust.1 ustawy określa przesłanki, których spełnienie co do zasady warunkuje przyznanie świadczeń z pomocy społecznej poprzez ustalenie kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionej w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynikające z powołanego przepisu, a następnie zmienione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) winno nie przekraczać kwoty 477 zł, a w przypadku osoby w rodzinie kwoty 351 zł.

Z prawidłowych i niekwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych poczynionych przez organy administracyjne wynika, że kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącego, w której skład wchodzi żona i dwaj niepełnosprawni synowie, przekracza kryterium dochodowe ustalone powołanymi wyżej przepisami. Dochód na osobę w rodzinie S. P. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej wyniósł [...] zł. Fakt ten, jak prawidłowo wskazały organy orzekające w sprawie, jednoznaczne wykluczył skarżącego z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenia pieniężne w postaci zarówno zasiłku stałego, okresowego, jak i celowego wobec jednoznacznego brzmienia art. 8 ustawy.

Natomiast zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi wyjątek od zasad przyznawania pomocy określonych w art. 8, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z powyższego przepisu prawa wynika, że decyzja wydawana w oparciu o tenże przepis prawa ma charakter decyzji uznaniowej, a zgłoszona potrzeba, o zaspokojenie której ubiega się strona, winna być oceniana przez organ pomocy społecznej przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga – jak to trafnie podkreśliło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze - organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Trafnie także podkreślono, że chodzi tu o sytuacje wyjątkowe, w sposób znaczący odbiegające od przeciętnie występujących sytuacji życiowych.

Rolą zatem organów orzekających w niniejszej sprawie było ustalenie i ocena, czy występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie stronie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na wskazane potrzeby, a następnie prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji.

Za trafne uznać należy stanowisko organów co do braku podstaw do uwzględnienia w świetle powołanych przepisów prawa zgłoszonego przez stronę wniosku w zakresie comiesięcznej refundacji kosztu zakupu leków, który to koszt wynosi średnio miesięcznie [...] zł dla całej rodziny. Niesporne jest, że sytuacja zdrowotna w rodzinie skarżącego jest trudna. Rodzina jednak na bieżąco zaspokaja potrzeby związane z zakupem leków, co trafnie podkreśliły organy w wydanych w sprawie decyzjach. Skarżący nie wykazał, by potrzeby rodziny w tej mierze pozostawały niezaspokojone. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na ubiegającym się o udzielenie pomocy ze środków pomocy społecznej. Organy rozstrzygające sprawę prawidłowo ustaliły sytuację materialną rodziny skarżącego utrzymującej się ze świadczeń emerytalno-rentowych skarżącego i jego żony oraz rent socjalnych i zasiłków pielęgnacyjnych synów strony. Oceny tej dokonały jednak nie pod kątem ustawowego kryterium dochodowego, ale pod kątem faktycznej możliwości pokonania wskazanych we wniosku trudności własnymi środkami, przy jednoczesnej konfrontacji z możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej, które to możliwości zostały szczegółowo wskazane w decyzji organu I instancji. Z uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie wynika, by wyłącznie dochód rodziny zdecydował o odmowie udzielenia stronie pomocy na zakup leków, jak to zarzuca skarżący. Trafnie organy podkreśliły w wydanych w sprawie decyzjach w związku ze zgłoszonym w tym zakresie oczekiwaniem strony, że pomoc społeczna udzielona w formie specjalnego zasiłku celowego ma charakter pomocy wyjątkowej i doraźnej, ukierunkowanej na konkretny niezbędny cel bytowy, a nie na stałe partycypowanie przez organ pomocy społecznej w kosztach. W świetle powyższego zaskarżoną decyzję w tej części uznać należy za prawidłową.

Za prawidłową także uznać należy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na zwrot rodzinie zadłużenia za gaz i na spłatę pożyczki zaciągniętej u rodziny na pobyt w trzech sanatoriach.

Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy wynika, że skarżący nie posiadał zadłużenia z tytułu opłat za zużycie gazu w badanym okresie. Organy przeprowadziły na powyższą okoliczność bardzo wnikliwe postępowanie dowodowe, które nie potwierdziło twierdzeń skarżącego w tym zakresie. Organ skonfrontował żądania skarżącego dotyczące udzielenia pomocy w spłacie zadłużenia za gaz w kwocie [...] zł i podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak tego wymaga przepis art. 7 k.p.a. i prawidłowo ustalił, że w okresie, którego postępowanie dotyczy, takiego zadłużenia, ani odcięcia gazu nie było. Na wezwanie organu o wyjaśnienie tychże okoliczności i sprzeczności między twierdzeniami skarżącego i zebranymi w sprawie dowodami, wnioskodawca nie odpowiedział. Nie przedłożył również żadnych dokumentów, nie wskazał osób, u których jest zadłużony z powyższego tytułu. Skarżący zatem nie wykazał, by jakiekolwiek potrzeby w tym zakresie, nawet gdyby ocenić je jako szczególnie uzasadniony przypadek, wymagały zaspokojenia.

Podobnie wnikliwemu badaniu znajdującemu odzwierciedlenie w wydanych w sprawie decyzjach został również poddany wniosek dotyczący przyznania specjalnego zasiłku celowego na spłatę pożyczki zaciągniętej według twierdzeń skarżącego u rodziny na zapłatę kosztów pobytu w trzech sanatoriach. Nawet gdyby uznać powyższą potrzebę za niezbędną i ocenić jako szczególnie uzasadniony przypadek, stwierdzić należy, że także w odniesieniu do tej potrzeby skarżący mimo wezwań, nie wykazał w żaden sposób jej istnienia. Nie przedstawił jakichkolwiek dowodów umożliwiających organowi ustalenie wydatków poniesionych na pobyt w sanatoriach. Organ nie miał zatem możliwości ustalenia tych wydatków bez udziału strony w związku z czym odmowną decyzję organu w tej mierze uznać należy za prawidłową.

Wbrew zatem zarzutom skargi i zarzutom podniesionym w piśmie procesowym skarżącego z dnia [...] r. należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie, oceniając zasadność zgłoszonego wniosku o udzielenie pomocy społecznej w niczym nie naruszyły zarówno przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jak również przepisów procedury administracyjnej. Organy orzekające w sposób wszechstronny rozważyły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a decyzje podjęte w ramach posiadanej przez organ swobody nie cechuje dowolność. W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje oparcie w § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348) w związku z art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na marginesie już tylko, w odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących pomocy na zakup aparatu słuchowego należy stwierdzić, że kwestia ta nie podlegała ocenie Sądu w niniejszej sprawie z tego względu, że stanowi ona odrębną sprawę rozpoznaną decyzją Dyrektora GOPS w R. z dnia [...] r. nr [...] , utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r. nr [...] , zaskarżoną odrębnie przez S. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.