Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 250/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 5
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 145 par. 1 pkt 3-8, art. 146
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) na rzecz adwokat E.S. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, łączną kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych oraz podatek VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 4 września 2000 r. A.Ł. zainicjowała postępowanie administracyjne o przyznanie świadczeń pieniężnych z tytułu osadzenia jej w obozie pracy przymusowej – oddział [...] w O. w okresie II wojny światowej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez II Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) (zwaną dalej ustawą o świadczeniu) umorzył postępowanie w sprawie wniosku przedmiotowego z powodu upływu ustawowego terminu określonego w przepisie art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu, zgodnie z którym wnioski, zainteresowane osoby mogą składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r., zaś termin ustawowy wyznaczony dla stron i uczestników postępowania administracyjnego nie może być przez organ prowadzący postępowanie wydłużony. Strona odwołała się od powyższej decyzji, w wyniku czego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję.

Wnioskiem z dnia 12 maja 2003 r. A. Ł. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...], powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w przedmiotowej sprawie .

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r., Nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] i odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt P-24/02 (Dz. U. z 27 czerwca 2003 r. Nr 110, poz. 1060) orzekający o niezgodności z Konstytucją zapisu art. 4 ust. 5 cyt. ustawy o świadczeniu pieniężnym i stwierdził, że wniosek strony o przyznanie świadczeń pieniężnych złożony był w terminie. Z tego względu należało uchylić obie przedmiotowe decyzje. Jednocześnie Kierownik Urzędu stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. zaświadczenia Polskiego Czerwonego Krzyża z dnia 27 lipca 2000 r. i oświadczenia strony w piśmie z dnia 4 września 2000 r. wynika jednoznacznie, że strona, na przełomie lat 1942/1943 wykonywała pracę przymusową na terytorium Polski (w Oświęcimiu), w jej granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. W związku z tym, że praca wykonywana była w Polsce, świadczenie nie przysługuje stronie. Według organu strona nie spełnia również drugiego warunku określonego w przepisie art. 2 pkt 2 lit. "a" cyt. ustawy, albowiem materiał aktowy wskazuje na to, że strona wykonywała pracę przymusową w O. od 19 grudnia 1942 r. do 21 stycznia 1943 r., tj. do umieszczenia jej w szpitalu, z którego uciekła, nie wracając już do pracy przymusowej. W związku z tym, że praca przymusowa wykonywana była w okresie krótszym niż pełne 6 miesięcy, tj. w okresie 1 pełnego miesiąca i 2 dni, świadczenie, również z tego względu, nie przysługuje stronie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. Ł. zakwestionowała ustalenia organu i wywodziła, że została osadzona w obozie pracy, co uprawnia ją do otrzymania świadczenia.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2003 r., podtrzymując wcześniejszą argumentację.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wr 227/04) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzje ją poprzedzającą. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ arbitralnie zakwalifikował wniosek skarżącej w przedmiocie trybu eliminacji decyzji o umorzeniu postępowania z obrotu prawnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że mimo iż pismem z dnia 12 maja 2003 r. skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 4 kwietnia 2001 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z powodu upływu terminu do jego złożenia, to organ uchylił kwestionowaną decyzję na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniu organu, w aktach administracyjnych sprawy brak jest wniosku strony z dnia 26 lutego 2003r., który organ potraktował jako wniosek o uchyleniu decyzji Kierownika Urzędu z dnia 4 kwietnia 2001 r. oraz decyzji ją poprzedzającej w przedmiocie umorzenia postępowania. Za wniosek taki z pewnością nie można również uznać pisma z dnia 25 lutego 2001 r. wnoszącego o ponowne rozpatrzenie sprawy w zwykłym trybie postępowania administracyjnego. W tej sytuacji materialno - prawna i formalna ocena treści tego wniosku wymyka się spod jakiejkolwiek kontroli i oceny Sądu. Wobec tego, podstawą oceny prawidłowości postępowania organu kombatanckiego w sprawie może stanowić żądanie zawarte we wniosku z dnia 12 maja 2003 r. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie. W konkluzji Sąd stwierdził, ze organ kombatancki powinien przeprowadzić dokładne postępowanie w celu ustalenia i kwalifikacji prawnej żądania strony zawartego w piśmie z dnia 26 lutego 2003r., jednak w związku z późniejszym żądaniem strony wznowienia postępowania zawartym w piśmie z dnia 12 maja 2003r.

Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] – wydaną na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - , którą uchylono decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] oraz decyzję ją poprzedzająca z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] oraz odmówiono przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej Kierownik Urzędu dokonał szczegółowej analizy poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i w konkluzji uznał, że w przypadku skarżącej nie nastąpił fakt deportacji do pracy przymusowej wskazany w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy.

Wskazana decyzja również stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wr 229/08) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzająca. W motywach wyroku wskazał, że jest tryb określony w art. 154 k.p.a. służy weryfikacji decyzji administracyjnych, ostatecznych, prawidłowych lub dotkniętych wadą nieistotną, która nie mieści się w katalogu wad określonych w art. 145 i art. 156 k.p.a. Natomiast weryfikacja decyzji administracyjnej w trybie art. 154 k.p.a. z wykorzystaniem przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 a kpa jest niedopuszczalna. Uchylenie (zmiana) decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić jedynie wówczas gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Trudno uznać by któryś z tych interesów konkretyzował się przez to, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu prawa stanowiącego podstawę prawną decyzji poddawanej weryfikacji. Poza tą okolicznością, mającą przemawiać za istnieniem interesu społecznego lub słusznym interesu strony, w sprawie żadnej innej nie wskazano. Ponadto według Sądu organ nie uwzględnił wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wr 227/04) oraz naruszył art. 154 § 1 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Postanowieniem z dnia 14 października 2008 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 147 w związku z art. 149 § 1 oraz art. 150 § k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie w sprawie A.Ł. z tym uzasadnieniem, że pismem z dnia 23 lipca 2007 r. strona nadesłała nowy dowód sprawie, a to Zaświadczenie Międzynarodowego Biura Poszukiwań w Bad Arolsen z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...].

W decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] wydanej w wyniku wznowienia postępowania na podstawie przepisów art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1,2 i 4, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U Nr 87, poz.. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] o umorzeniu postępowania, przyznał stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w obozie pracy przymusowej, za okres od dnia 19 grudnia 1942 r. do dnia 6 marca 1943 r. oraz odmówił uprawnienia do świadczenia pieniężnego za miesiąc grudzień 1942 r. i marzec 1943 r. oraz za okres po dniu 6 marca 1943 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu przytaczając brzmienie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stwierdził, że uwzględnienie nowych dowodów zaoferowanych przez stronę, a szczególności zaświadczenia Międzynarodowego Biura Poszukiwań w Bad Arolsen z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] uzasadnia przyznanie stronie uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w obozie pracy przymusowej Kolei Niemieckiej w Babicach w okresie od 19 grudnia 1942 r. do dnia 6 marca 1943 r. za dwa pełne miesiące.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zakwestionowała stanowisko organu w zakresie ustalenia okresu pobytu w obozie podnosząc, że okres ten trwał od 19 grudnia 1942 r. do 25 września 1943 r. , a więc wynosił 9 miesięcy. Wskazała, ze dostarczone przez nią zaświadczenie z Międzynarodowego Biura Poszukiwań z dnia 16 listopada 2007 r. wymienia łączny okres od 19 grudnia 1942 r. do 25 września 1943 r., na który składa się: pobyt w obozie pracy przymusowej na terenie Babic i okres leczenia w szpitalu w Krenau w związku z pobytem w tym obozie.

W decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...]. W motywach decyzji ostatecznej Kierownik Urzędu wskazał na treść art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu – zgodnie z którym świadczenie przysługuje (...) za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2. Na tej podstawie nie zaliczono stronie grudnia 1942r. i marca 1943 r. do wymiaru świadczenia. Nie uwzględniono również wniosku o zaliczenie stronie pobytu w szpitalu w Kernau, bowiem międzynarodowe Biuro Poszukiwań w Bad Arolsen stwierdziło, że strona w dniu 6 marca zerwała umowę o pracę, a od dnia 8 marca 1943 r. była zarejestrowana w Urzędzie Pracy w O., filia B.. Tym samym pobyt w obozie w B. zakończył się w dniu 6 marca 1943 r.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której strona wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, podnosząc zarzut ich niezgodność z prawem. Ponadto skarżąca domagała się zobowiązanie organu do przyznania jej odszkodowania z uwagi na przewlekłość postępowania. Skarżąca wywodziła, że w dniu 25 września 1943 r. uciekła ze szpitala w K., wobec tego jej pobyt w obozie trwał do tego właśnie dnia. Na poparcie swojego stanowiska wskazała, że jej rzekome zerwanie pracy i nowa rejestracja wynikała z reorganizacji obozu kolejowego w B. poprzez przejęcie go przez obóz macierzysty kierowany przez R.H. Podniosła także, że zmienność poglądów organu rozstrzygającego jej sprawę narusza przepis art. 8 k.p.a., a zarazem uzasadnia wniosek o odszkodowanie.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz odrzucił skargę w zakresie odszkodowania.

W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że Kierownik Urzędu uchylając decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] oraz decyzję z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] wydał niewłaściwy rodzaj decyzji kończącej postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, a mianowicie zamiast zastosowania podstawy z art. 151 § 2 k.p.a., zastosował podstawę z art. 151 § 2 pkt 2 k.p.a. Tymczasem rodzaje decyzji kończących wznowione postępowanie administracyjne, o których mowa w art.151 k.p.a. nie mogą być stosowane dowolnie lub zamiennie, przeciwnie ustawodawca nakłada na organ administracji obowiązek wydania wskazanego rodzaju decyzji, w zależności od zaistnienia określonych pozytywnych i negatywnych przesłanek wznowienia postępowania. Oznaczało to, że w zakresie konsekwencji prawnych wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania organ administracji nie ma luzu decyzyjnego i jest zobligowany do wydania decyzji o określonej treści. Temu obowiązkowi uchybił organ orzekający w sprawie. Z materiału aktowego sprawy wynikało, że decyzję ostateczną z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] doręczono stronie w dniu 12 kwietnia 2001 r. Od tej daty zatem zaczął biec 5 letni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., po upływie którego nie można uchylić decyzji. Termin ten upłynął w dniu 12 kwietnia 2006 r. Wobec tego ustaliwszy ten fakt organ administracji po myśli art. 151 § 2 k.p.a. zobowiązany był do wydania decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, oraz wskazania okoliczności z powodu, których nie uchylił decyzji w sytuacji, gdy mimo zaistnienia podstaw wznowienia nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a.

Biorąc pod uwagę ww. zalecenia WSA we Wrocławiu organ orzekający ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 18 lutego 2010 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz jej poprzedzającej z dnia 12 lutego 2001 r. ze względu na upływ terminu określonego w art. 146 k.p.a., jednocześnie stwierdzając wydanie ww. decyzji z naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i osób Represjonowanych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzje z dnia [...] lutego 2010 r. Zdaniem organu, stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w kpa. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, iż w przypadku zaistnienia tej przesłanki Organ ponownie przeprowadza postępowanie wyjaśniające i rozstrzyga, uwzględniając zmieniony stan faktyczny. Zgodnie z dyspozycją art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu wskazanego w art. 149 § 2 k.p.a. postępowania wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Uchylenie decyzji ostatecznej może więc nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia (w rozpatrywanym przypadku nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody) okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej.

W ocenie organu takim nowym dowodem w sprawie jest przesłane przez stronę w dniu 23 grudnia 2007 r., zaświadczenie Międzynarodowego Biura w Bad Arolsen z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...]. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących (w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. O kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz aktów wykonawczych do niej).

W świetle informacji uzyskanych z Międzynarodowego Biura w Bad Arolsen z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...], uznać należy, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz ją poprzedzająca z dnia [...] lutego 2001 r. o umorzeniu postępowania w sprawie, została wydana z naruszeniem prawa.

Organ uznał, iż świetle art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić jeśli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Ze względu na upływ pięcioletniego terminu nie można uchylić przedmiotowej decyzji. W tej sytuacji organ może jedynie stwierdzić, że decyzja z dnia 4 kwietnia 2001 r. została wydana z naruszeniem prawa - co niniejszym czyni.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której strona wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, podnosząc zarzut ich niezgodność z prawem oraz podnosząc wątpliwości czy organ utrzymał w mocy właściwą decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ich stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według zaś art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, niektóre postanowienia oraz inne akty organów administracyjnych i sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt w całości lub w części.

Rozpatrując skargę, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...] lutego 2010 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku A. Ł. w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

Przede wszystkim zauważyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wr 219/09), który uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego dla skarżącej. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ zasadnie uznał, że dostarczone przez skarżącą zaświadczenie Międzynarodowego Biura Arolsen z dnia 17 listopada 2007 r. nr [...] stanowi nowy dowód w sprawie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotniej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (vide: T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 473 i powołany tam wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1177/97). Należy przyjąć, iż ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego stosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana.

W świetle informacji uzyskanych z Międzynarodowego Biura w Bad Arolsen z dnia 17 listopada 2007 r. prawidłowo uznał, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz ją poprzedzająca z dnia [...] lutego 2001 o umorzeniu postępowania w sprawie, została wydana z naruszeniem prawa. Ze względu na upływ pięcioletniego terminu nie można było bowiem uchylić przedmiotowej decyzji. W tej sytuacji organ winien stwierdzić, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2001 r. została wydana z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny jednocześnie wskazał, od jakiej daty należy liczyć termin o którym mowa w art. 146 k.p.a.

Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w k.p.a. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, iż w przypadku zaistnienia tej przesłanki Organ ponownie przeprowadza postępowanie wyjaśniające i rozstrzyga, uwzględniając zmieniony stan faktyczny. Zgodnie z dyspozycją art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu wskazanego w art. 149 § 2 k.p.a. postępowania wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Uchylenie decyzji ostatecznej może więc nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia (w rozpatrywanym przypadku nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody) okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej.

W ocenie Sądu, organ ponownie przeprowadzając postępowanie zastosował się do wytycznych wskazanych w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. i prawidłowo uznał, iż decyzja z dnia 4 kwietnia 2001 r. oraz ją poprzedzająca z dnia 12 lutego 2001 r. o umorzeniu postępowania w sprawie, została wydana z naruszeniem prawa.

Należy bowiem w niniejszej sprawie zwrócić uwagę, iż świetle art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić jeśli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Ze względu na upływ pięcioletniego terminu nie można uchylić przedmiotowej decyzji. W tej sytuacji Organ może jedynie stwierdzić, że decyzja z dnia 4 kwietnia 2001 r. została wydana z naruszeniem prawa co też uczynił w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.

W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O zwrocie kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 i §18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).