Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1497/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.136 ust.3, art.137ust. 1 i 2, art.140, art.229
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. C., K. C., H. C., J. S., M. S., E. R., A. G., A.C., B.S., A.C., K. P., B. P., A. B., M.P., J. P., P.P. i L. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]r. K. C., J. C., J. C., K. C. s. K., H. C., J. S., M. S., E. R., E. P. oraz A. G., wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w U., oznaczonej jako pgr 1 stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz pgr 2, 3, 4, 5 stanowiącej własność Gminy U.. W wyniku sprecyzowania żądania zawartego w pismach z dnia [...] r. i z dnia [...]r., pełnomocnik w/w ostatecznie wniósł o zwrot nieruchomości : pgr 6, części pgr 7(w granicy wywłaszczonej pgr 1 ), pgr 8, pgr 9 i części pgr 10.

Z uwagi na różny stan faktyczny i prawny wnioskowanych nieruchomości, wniosek został podzielony do rozpoznania na kilka postępowań: pgr 6, pgr 7- [...] (zakończone decyzją z dnia [...]. znak [...]), pgr 9 - [...] (zakończone decyzją z dnia [...]r. znak [...]), pgr 10 - [...] (postępowanie w toku). Przedmiotem niniejszego postępowania jest nieruchomość pgr 8, stanowiąca własność Gminy U..

Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...]r. Rep. A. Nr [...]r., zawartego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961r. Nr 18, poz. 64 ), Skarb Państwa nabył nieruchomość położoną w U., oznaczoną jako pgr 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 o łącznej powierzchni 9,9652 ha. Nabyta nieruchomość, została przeznaczona na cele budowy ośrodka wczasowo-wypoczynkowego w U. , zgodnie z zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej nr [...]z dnia [...]r. wydanym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.. Po wywłaszczeniu, przejęta nieruchomość uległa kilkakrotnym podziałom geodezyjnym w wyniku których, została wydzielona pgr 8.

Decyzją z dnia [...]r. znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę U., prawa własności działki pgr 2.

W wyniku umowy zamiany z dnia [...]. Rep .A. Nr [...], właścicielem pgr 2 stało się Przedsiębiorstwo [...] "A." Spółka z o.o. w U..

Następnie na podstawie umowy darowizny z dnia [...]r. Rep. A. Nr [...], prawo własności pgr 2 ponownie uzyskała Gmina U..

Zgodnie z projektem podziału z dnia [...]. nr [...], pgr 2 uległa podziałowi na pgr : 22, 23 i 8.

Na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...]. Nr [...], obowiązującej do dnia 30 czerwca 2014, dzierżawcą pgr 8 jest W. F.. Oddanie w dzierżawę gruntu nastąpiło, w celu prowadzenia pola namiotowego.

Decyzją z dnia [...]. Nr 3, znak [...]Starosta [...], orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców, nieruchomości oznaczonej jako pgr 8. W wyniku wniesionego przez Gminę U. odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]. znak [...]uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że Starosta [...] wydał swoją decyzję bez wnikliwego i wyczerpującego zebrania, a następnie zbadania materiału dowodowego. W ocenie Wojewody nie ustalono, w sposób prawidłowy, celu na jaki przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa, w rezultacie czego Starosta nie mógł w sposób prawidłowy ustalić, czy zaistniały przewidziane w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki zbędności przedmiotowej nieruchomości uzasadniające jej zwrot. Organ nadzoru, zobowiązał również Starostę [...], do przeprowadzenia postępowania mającego na celu zgromadzenie dodatkowych dowodów oraz dokumentacji archiwalnej.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Starosta [...] decyzją z dnia [...]r. Nr12 znak: [...]działając na podstawie art. 136 ust. 3, art.137. art.142 i art. 216 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz.651 z późn. zm.) odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w U. oznaczonej jako pr 8. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że cel wywłaszczenia na spornej działce został zrealizowany. Wybudowano na niej obiekty mieszczące się w ogólnym pojęciu budowy ośrodka wczasowo-wypoczynkowego w U., będącego celem wywłaszczenia, a mianowicie boiska sportowe wraz z budynkiem higieniczno-sanitarnym, schody kamienne łączące domy wczasowe z terenami rekreacyjnymi oraz plażą nad W., a także murki kamienne chroniące przed zalaniem. W oparciu o mapę inwentaryzacji zieleni z [...]r. ustalono, że na nieruchomości objętej wnioskiem, już w roku opracowywania mapy, tj. w 1970 istniały boiska sportowe, co dało podstawę stwierdzić, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany i na dodatek w terminie określonym w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo organ I instancji dokonał porównana ww. mapy zieleni z załącznikiem do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...]z [...]r. i stwierdził, że dokumenty te, co do wkreślonych na nich obiektów, w przypadku tego pierwszego zrealizowanych, a w przypadku tego drugiego planowanych, nie różnią się od siebie. Zdaniem organu na terenie objętym wnioskiem o zwrot, nie została zaplanowana inwestycja w postaci budynku kubaturowego. Jako źródło informacji wskazał opracowanie książkowe pt. "J." z 1970r. zawierającą ilustrację pn. " Pierwsza makieta J.", która uwzględnia obiekty sportowe połączone z plażą nad W.. Plan tej makiety pokrywa się z planem sytuacyjnym, stanowiącym załącznik do lokalizacji szczegółowej. Również informacja zawarta w operacie szacunkowym z dnia [...]r. o budynku higieniczno - sanitarnym wybudowanym w latach sześćdziesiątych, świadczy w ocenie organu o zagospodarowaniu pgr 8 w terminie wskazanym przez art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ nie uwzględnił wniosku Burmistrza Miasta U. o zastosowanie w sprawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z uwagi na to, iż przedmiotowa nieruchomość została zbyta na rzecz PT "A." w U., a następnie w wyniku zawarcia umowy darowizny, stała się na powrót własnością Gminy U.. Zdaniem organu, Gmina U., nie jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ww. ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: K. P., B. P., P. P., A. B., L. P., J. P., M. P., J. S., M. S., E. R., A. G., J. C., A. C. c. J., A. C., B. S., H. C. i K. C., reprezentowani przez pełnomocnika K. K. i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zawnioskowali jednocześnie o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innej, równorzędnej jednostce, gdyż w ich ocenie względy pozaprawne i naciski na prowadzących postępowanie uniemożliwiają obiektywne prowadzenie postępowania i wydanie decyzji zgodnej z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem odwołujących się zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Odwołujący stoją na stanowisku, że mapa inwentaryzacji zieleni opracowana w 1970 roku, uznana przez Starostę jako kluczowy dowód w przedmiotowej sprawie nie dość, że została spreparowana, to w istocie, dla oceny zasadności wniosku, nie ma żadnego znaczenia. Podnieśli, że organ I instancji nie uwzględnił złożonego przez nich wniosku o udostępnienie do wglądu oryginałów map zieleni, co daje im podstawę sądzić, że takie dokumenty nie istnieją. Dodatkowo odwołujący się wskazali na treść ich pisma z dnia [...]r. i wnieśli aby pismo to uznane było za część składową wniesionego odwołania. W ww. piśmie, podobnie jak w odwołaniu zakwestionowali wartość dowodową map zieleni. W ich ocenie mapy te zawierają obiekty, które nigdy nie powstały, co daje podstawę twierdzić, iż inwentaryzacji nie dokonano w terenie. Wskazali, że ze zgodnych zeznań świadków wynika, iż na spornym terenie był łęg, na którym wypasano bydło i owce, a dopiero po 20 latach od wywłaszczenia przewidziano, na tym terenie "uporządkowanie zieleni wzdłuż rzeki W., z wyznaczeniem miejsc dla rekreacji przywodnej", czego potwierdzeniem jest dostarczony przez Gminę U. wypis z planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...]. Zdaniem odwołujących się od chwili wydania przez Starostę [...]poprzedniej decyzji w przedmiotowej sprawie, w której orzeczono o zwrocie na ich rzecz ww. działki nie zaszły żadne zmiany, ani co do stanu faktycznego, ani prawnego działki, której zwrotu domagają się. Wskazali, że na działce o obecnym numerze 8 w chwili wywłaszczenia, tj. w roku 1963 były tereny zielone i taki stan pozostawał do roku 1974. Potwierdzeniem tych faktów jest w ocenie odwołujących się wpis do ewidencji gruntów, gdzie przedmiotowa działka przed i po wywłaszczeniu miała symbol Ps, co oznacza użytki rolne, pastwiska trwałe.

Następnie, po zapoznaniu się z arkuszami oryginału mapy zieleni opracowanej dla terenu J., jak również oryginałem mapy sytuacyjno -wysokościowej z 1970r. odwołujący w piśmie z [...]. podnieśli, że w ich ocenie dokumenty te nie wnoszą niczego nowego do sprawy, dlatego też niezrozumiałym jest dla nich nadanie przez organ I instancji tym dokumentom nadzwyczajnego znaczenia. Zakwestionowali także uznanie przez Starostę jako dowodów w sprawie, fragmentów zeznań W. F. i dostarczonych przez niego wycinków gazet.

Decyzją z dnia [...]. nr [...]Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.), w związku z art. 9a, art. 136, art. 137, art. 140 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity - Dz. U. z 2014r., poz. 518 z późn. zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonej decyzji. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne są w ocenie organu odwoławczego wystarczające aby uznać, że na całej stanowiącej przedmiot postępowania działce doszło do realizacji celu jej nabycia. Zdaniem organu nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na cele budowy ośrodka wczasowo - wypoczynkowego w U.. Ze znajdującego się w materiale dowodowym planu, stanowiącego załącznik do zaświadczenia [...]w K. nr [...]z dnia [...]., zatwierdzającego lokalizację szczegółową ww. inwestycji, na którym geodeta uprawniony naniósł granice ewidencyjne m. in działki nr 8, objętej żądaniem zwrotu wynika, że działki nr 12; nr 14 oraz nr 16, z części powierzchni których powstała ww. działka były przeznaczone pod boisko sportowe, zaplanowano również na nich urządzenie plaży nad W., a w części miały stanowić tereny zielone. Z dokumentu tego wyraźnie wynika, że na spornym gruncie nie zaplanowano budowy żadnego budynku. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, w tym: mapa sytuacyjno-wysokościowa z dnia 10 listopada 1970r., jak i mapa zieleni wykonane na podstawie mapy inwentaryzacyjnej 1:500, potwierdza powstanie ww. obiektów na przedmiotowym terenie. Nadto organ odwoławczy wskazał, że inwentaryzacja jest spisem z natury, a zatem nie można zgodzić się z odwołującymi, iż naniesione na ww. mapy obiekty nigdy nie powstały. Zgromadzone dokumenty potwierdzają ponadto, że na przedmiotowej działce w latach siedemdziesiątych zaczęło funkcjonować pole namiotowe, które stanowi miejsce wypoczynku, a zatem mieści się w ogólnym pojęciu ośrodka wczasowo - wypoczynkowego. Podzielił również stanowisko Starosty, iż ośrodek wczasowo - wypoczynkowy, budowę którego zaplanowano w U., jest wielohektarowym obszarem, (od poprzedników prawnych wnioskodawców wykupiono prawie 10 ha) na którym zrealizowano szereg obiektów kubaturowych, a także innych: sportowych, infrastrukturę komunikacyjną, zieleń urządzoną, z przeznaczeniem ich dla ludności pracującej województwa. W ocenie organu trudno wyobrazić sobie sytuację, iż realizacja celu wywłaszczenia rozumiana w sposób bardzo ścisły polegałaby tylko i wyłącznie na zabudowie całej dzielnicy J. obiektami kubaturowymi, w postaci wielopiętrowych domów wczasowo-wypoczynkowych bez zieleni, obiektów sportowych, czy też niezbędnej infrastruktury.

Wskazał również, że zgromadzona w sprawie dokumentacja wykazała, że na nabytych w 1963 roku działkach o nr 12; nr 14 oraz nr 16, części powierzchni których składają się obecnie na przedmiotową działkę nr 8 cel nabycia, jakim była budowa ośrodka wczasowo-wypoczynkowego w U. został zrealizowany, co sprawia, że przesłanka zbędności, w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie została spełniona.

Odnosząc się do argumentów zawartych w treści odwołania organ wskazał, że brak zmiany użytków gruntowych w ewidencji gruntów nie może świadczyć, że na przedmiotowej działce nie było w dacie sporządzenia mapy zieleni oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej urządzonego boiska sportowego. Zmiany danych w ewidencji gruntów dokonywane były wówczas (podobnie jak dzisiaj) w wyniku zgłoszenia (na wniosek osób zainteresowanych) lub z urzędu, na skutek okresowych kontroli terenowych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w dacie wykonania mapy zieleni organem odpowiedzialnym za zakładanie i prowadzenie ewidencji gruntów był właściwy do spraw geodezji organ Prezydium Powiatowej Rady Narodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. P., B. P., P. P., A. B., L. P., J. P., M. P., J. S., M. S., E. R., A. G., J. C., A. C. c. J., A. C., B. S., H. C. i K. C., reprezentowani przez pełnomocnika K. K. zarzucili zaskarżonej decyzji sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym polegającą na przyjęciu, że działka 8 została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a nadto naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że pomimo zrealizowania celu wywłaszczenia tylko na części nieruchomości wywłaszczonej, zwrotowi nie podlega pozostała część nieruchomości. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazali, że z kopii mapy katastralnej z 1978r. wynika, że na przedmiotowej działce do tego czasu nie wzniesiono żadnego obiektu. Natomiast mapę inwentaryzacji zieleni sporządzono na podkładzie stanowiącym załącznik do zaświadczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...]z dnia [...]r. o lokalizacji szczegółowej w oderwaniu od czynnika czasowego, jak i umiejscowienia w terenie. Zakwestionowali również istnienie schodów kamiennych na działce nr 8 oraz projektowanie w tym miejscu plaży wskazując, że działka znajduje się w łęgu a nie nad rzeką. Nadto wskazali, że murki nad rzeką wykonane zostały przez administratora rzeki, a nie inwestora ośrodka wczasowo-wypoczynkowego. Zdaniem skarżących działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wydzielona z innych działek, które nie były wykorzystane na cel wywłaszczenia, zatem organ wadliwie ustalił, że została nabyta na cel budowy ośrodka. W ocenie skarżących o fakcie zbędności działki na cel wywłaszczenia świadczy fakt, że gmina sprzedaje działki, które powstały w wyniku podziału tej części nieruchomości na których nie powstały obiekty ośrodka wczasowo-wypoczynkowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] w całości podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że mapa katastralna na którą powołują się skarżący zawiera wskazanie granic działek ewidencyjnych, numery tych działek, kontury użytków gruntowych i ich oznaczenia oraz kontury budynków, natomiast nie zawiera obiektów budowlanych a takim niewątpliwie jest boisko. Na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...]. uczestnik postępowania Gmina U. reprezentowana przez Burmistrza Miasta U. wniosła o oddalenie skargi wskazując na prawidłowość rozstrzygnięcia organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, które uznały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na działce której zwrotu domagają się skarżący.

W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżących wnosił i wywodził jak w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...]., natomiast uczestnik postępowania W. F. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647).

Wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody [...] z dnia [...]r., którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...]r. odmawiająca zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Gminy U., położonej w U. i oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka pgr 8 o powierzchni 1,5671 ha.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651 z późn. zm., dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z kolei w myśl art. 137 ust. 1 ww. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu ( ust.1 pkt 1), albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczenia stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany ( ust.1 pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137). W świetle powyższej regulacji prawnej zbędność nieruchomości należy oceniać ściśle w aspekcie celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Cel ten musi być precyzyjnie ustalony. Jednocześnie należy zaznaczyć, że uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości ma charakter cywilnoprawny, jednakże jego realizacja - przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem do poprzedniego właściciela, a także na jego następcę - następuje w drodze postępowania administracyjnego, a skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności wywołuje nie umowa o prawo żądania zwrotu nieruchomości, lecz decyzja administracyjna - z chwilą, gdy stanie się ona ostateczna (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt III CZP 29/96, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 520/00, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasada zwrotu nieruchomości, która nie została użyta na cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zasada ta jest z kolei konsekwencją wyjątkowego i szczególnego charakteru instytucji wywłaszczenia, która powinna być stosowana tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można realizować za pomocą innych środków prawnych (por. wyroki TK z dnia 14 marca 2000r., sygn. akt P 5/99, publ. OTK ZU 2000/2/60, z dnia 3 kwietnia 2008r., sygn. akt K 6/05, publ. OTK-A 2008/3/41, z dnia 24 października 2001r., sygn. akt SK 22/01, publ. OTK 2001/7/216). Z kolei w orzeczeniu z dnia 22 października 1993r., sygn. akt SA/Kr 477/93, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zasadniczym elementem przy rozstrzyganiu sprawy o zwrot jest ustalenie celu wywłaszczenia, który nie może być interpretowany zbyt szeroko. O tym bowiem, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle.

Zmiana zagospodarowania wywłaszczonego terenu, po uprzednim zrealizowaniu na tym terenie celu nabycia nieruchomości, nie spełnia przesłanek zbędności określonych w art.137 ust.1 u.g.n. Nie jest zatem dopuszczalna wykładnia, która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 471/09, LEX nr 595395). Problem ten znalazł rozstrzygnięcie w postanowieniach art. 137 ust. 1 u.g.n. W świetle treści tego przepisu a contrario należy przyjąć, że jeśli cel wywłaszczenia został definitywnie osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine u.g.n.), to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia (zob. T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wydanie 3, LexisNexis Warszawa 2007, s. 274-275 i orzecznictwo tam powołane). Późniejsza zmiana wykorzystania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności zwrotu tej nieruchomości. Z chwilą bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami dlatego prawo to – w zakresie jego wykonywania – poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługujące każdemu innemu podmiotowi ( por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1025/09, LEX nr 594843).

W rozpoznawanej sprawie cel wywłaszczenia został ustalony wystarczająco jasno i jednoznacznie. Jak wynika zarówno z treści zaświadczenia lokalizacji szczegółowej z dnia [...]. Nr [...]jak i z treści aktu notarialnego z dnia [...]r. Rep. A Nr [...]celem wywłaszczenia była realizacja inwestycji w postaci budowy ośrodka wczasowo – wypoczynkowego położonego w J.U., co zresztą pozostaje poza sporem w niniejszej sprawie. Niesporna jest również okoliczność, że działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania powstała w wyniku wielokrotnych podziałów wywłaszczonej nieruchomości pierwotnie oznaczonej jako pgr 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 o łącznej powierzchni 9,9652 ha. Sporna natomiast pozostaje kwestia wystąpienia przesłanki zbędności nieruchomości. Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie wskazują, że cel inwestycji został zrealizowany, bowiem na przedmiotowej działce wykonano boisko sportowe, częściowo plażę nad W. oraz tereny zielone. Natomiast skarżący wskazują, że cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany, a na przedmiotowej działce nie powstał ośrodek wczasowo – wypoczynkowy, na realizację którego działka została wywłaszczona.

Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów w ocenie Sądu pozwala na przyjęcie jednoznacznej tezy, że cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom skargi został zrealizowany. Wprawdzie na przedmiotowej działce nie powstał budynek ośrodka wczasowo – wypoczynkowego, to jednak nie budzi wątpliwości fakt, że planowana inwestycja obejmowała nie tylko budowę samego budynku ale również zagospodarowanie terenu wokół w taki sposób, aby służył osobom korzystającym z ośrodka. Jak wynika z załącznika graficznego do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej z dnia 6 grudnia 1960r. na ternie działki objętej wnioskiem skarżących od momentu podjęcia decyzji o realizacji przedmiotowej inwestycji, przewidziano budowę boiska sportowego a nadto realizację plaży oraz terenów zielonych służących planowanym w sąsiedztwie obiektom kubaturowym. Zatem już w momencie wywłaszczenia wiadomym było, że w tym miejscu nie będzie wzniesiony budynek ośrodka wczasowo – wypoczynkowego, ale inne obiekty służące bezpośrednio temu ośrodkowi. Zatem nietrafne jest stanowisko skarżących, że o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia świadczy sam fakt nie wybudowania na przedmiotowej działce budynku ośrodka wczasowo – wypoczynkowego.

Sąd podziela stanowisko organów, że zrealizowanie planowanych na przedmiotowej działce obiektów zostało potwierdzone dokumentami w postaci: mapy sytuacyjno wysokościowej z dnia 10 listopada 1970r. oraz mapy zieleni z 1970r. wykonanej na podstawie mapy inwentaryzacyjnej. Przy czym niewątpliwie inwentaryzacja jest spisem z natury i stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie stanu faktycznego istniejącego w chwili jej sporządzenia. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów, które mogłyby podważyć wiarygodność tych dokumentów. Dowodu takiego nie stanowi również kopia mapy katastralnej z 1978r., bowiem jak trafnie wskazał organ treścią takiej mapy są przede wszystkim granice działek ewidencyjnych, numery tych działek, kontury użytków gruntowych oraz oznaczenia i kontury budynków. W niniejszej sprawie poza sporem jest fakt, że na przedmiotowej działce nie powstał budynek, natomiast powstało boisko sportowe, które jest obiektem budowlanym i nie musiało być naniesione na mapę katastralną.

Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt zwrócenia innych działek objętych załącznikiem do decyzji o lokalizacji szczegółowej z 1960r. Sąd nie podziela również stanowiska skarżących, że organ odwoławczy dokonał dowolnych i zarazem wadliwych ustaleń faktycznych. Zdaniem Sądu zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, które następnie poddały należytej ocenie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania również art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Wprawdzie decyzją z dnia [...]. znak: [...]Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę U. prawa własności działki pgr 2, której w wyniku umowy zamiany z dnia [...].[...]właścicielem stało się Przedsiębiorstwo [...] "A." Spółka z o.o. w U.., to jednak następnie na podstawie umowy darowizny z dnia [...]r. Rep. A. Nr [...], prawo własności pgr 2 ponownie uzyskała Gmina U.. Wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale NSA z dnia 25 października 1999r. sygn. akt OPK26/99 zgodnie z którym nie ma podstaw, by ochroną przewidzianą w art.229 u.g.n. obejmować gminę, jeżeli nabycie przez nią prawa do nieruchomości nastąpiło w wyniku komunalizacji tj. nabyła własność z mocy prawa lub przekazania, gdyż nabycie własności przez gminę na takiej podstawie nie jest rezultatem obrotu cywilnoprawnego. Z ochrony takiej nie korzystna również Przedsiębiorstwo [...] A., które w chwili wejścia w życie przepisów powołanej ustawy nie było już właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Z powyższych przyczyn skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, z późn. zm.) należało oddalić.