Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1973/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia NSA Jerzy Stelmasiak ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 337/09 w sprawie ze skargi H.K. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę H.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] maja 2008 r. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o przyznaniu skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, z tytułu deportacji do pracy przymusowej do Kruglanken pow. Angerapp (obecnie Kruklanki pow. Węgorzewo) w maksymalnym wymiarze określonym w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy.

W dniu 28 października 2008 r. wpłynął wniosek strony o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną organu. Zdaniem organu, we wniosku nie została wskazana żadna z podstaw uzasadniających wznowienie postępowania i dlatego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., odmówiono wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie organu wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie ponieważ skarżąca nie wskazała istnienia jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art. 145 k.p.a.

W skardze do Sądu I instancji skarżąca przytoczyła przebieg postępowań w przedmiocie przyznania jej świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wniosła o uchylenie zakwestionowanej decyzji, co w jej przekonaniu pozwoliłoby na wydanie decyzji zwiększającej należne świadczenie, przewidziane w ustawie, o kwotę, która uwzględniałaby należność za okres od złożenia wniosku do daty przyznania świadczenia, to jest od 1990 r. Wskazała, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy świadczenie otrzymuje się po złożeniu wniosku, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie, co skarżąca uczyniła w 1990 r.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony. Złożenie wniosku wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy, tj. rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 149 k.p.a. Obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania jest zbadanie w pierwszej kolejności, czy wniosek został wniesiony przez osobę będącą stroną, czy został on złożony w ustawowym terminie oraz czy wnoszący go podmiot powołuje się na przesłanki określone w art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a. Dopiero pozytywna weryfikacja wniosku polegająca na ustaleniu zaistnienia jednej z przesłanek może skutkować wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 2 k.p.a., a następnie przeprowadzeniem przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przypadku niespełnienia którejkolwiek z przyczyn formalnych, o których mowa wyżej, organ na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., zobowiązany jest wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania. W ocenie Sądu I instancji, ta ostatnia okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem wniosek skarżącej o wznowienie postępowania nie zawierał okoliczności, które można byłoby uznać za przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a.

Sąd I instancji wskazał ponadto, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 23 października 2008 r. Natomiast decyzja objęta wnioskiem została jej doręczona 2 czerwca 2008 r. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Z uwagi na niewskazanie przesłanek do wznowienia postępowania nie było podstaw do badania czy dochowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 145, art. 154, art. 156 k.p.a. oraz art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez potraktowanie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia wyrównawczego jako wniosku o wznowienie postępowania i procesowanie wyłącznie w oparciu art. 145 k.p.a. przy jednoczesnym pominięciu możliwości zastosowania art. 154 i art. 156 k.p.a. Dotyczy to także braku dokładnego uzasadnienia przyczyn, dla których odmówiono stronie wznowienia postępowania oraz rozpoznania jej sprawy w kontekście stwierdzenia nieważności lub ewentualnie zmiany czy też uchylenia decyzji ostatecznej. Z tych względów pełnomocnik fachowy strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że zarzuty nie są zasadne.

Wynika to z następujących przesłanek.

Po pierwsze, w przedmiotowej skardze kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej podniósł zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 145, 154 i 156, które miały wpływ na wynik sprawy. Należy jednak stwierdzić, że jest to zarzut całkowicie chybiony. Wynika to z tego, że Sąd I instancji nie stosuje przepisów k.p.a. tylko kontroluje ich zastosowanie przez właściwe organy w danej sprawie. Ponadto, w tej sprawie, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie prowadził przedmiotowe postępowanie w trybie tzw. nadzwyczajnym, a nie zwykłym, ponieważ zaskarżona do Sądu I instancji została decyzja w przedmiocie odmowy wznowienia danego postępowania w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. W tej sprawie strona skarżąca wystąpiła bowiem z wnioskiem z dnia 28 października 2008 r., doprecyzowanym następnie w piśmie z dnia 27 listopada 2008 r., w którym wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] maja 2008 r. Oznacza to, że w tym postępowaniu nadzwyczajnym właściwy organ mógł tylko orzekać w trybie unormowanym w art. 145– 152 k.p.a., biorąc pod uwagę cel instytucji wznowienia postępowania, kompetencję właściwego organu do ponownego rozpoznania jak i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, pod kątem oceny wad kwalifikowanych określonych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a.

Po drugie Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że w tym nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym właściwy organ jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać czy podmiot, który wnosi o wznowienie postępowania powołuje się w tym zakresie na przesłanki z art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a. Oznacza to, że dopiero pozytywna ocena wniosku strony, która polega na ustaleniu wystąpienia jednej z powyższych przesłanek, skutkuje wydaniem na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. postanowienia o wznowieniu postępowania oraz następnie przeprowadzeniem stosownego postępowania co do przyczyny wznowienia i rozstrzygnięcia danej sprawy co do istoty. Natomiast tak jak w przedmiotowej sprawie, jeżeli nie powołano żadnych przesłanek do wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 k.p.a., to właściwy organ musi wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.. Wniosek strony skarżącej o wznowienie postępowania nie powoływał bowiem żadnej przesłanki, którą można uznać za przyczynę wznowienia postępowania w świetle dyspozycji art. 145 § 1 i art. 145 § 1a k.p.a. Dotyczył bowiem tylko uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2008 r. z tej przyczyny, iż zdaniem strony skarżącej przedmiotowe świadczenie powinno być naliczone od daty złożenia wniosku w tej sprawie, tj. już od 1990 r., a nie dopiero od daty wydania ostatecznej powyższej decyzji w świetle art. 5 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 31 maja 1996 r. Jest oczywiste, że nie jest to żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a. do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Z tych względów i na podstawie art. 184 cyt. ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu strony skarżącej adwokatowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258–261 p.p.s.a.