Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1068/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta W. decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku M. C., odmówił rejestracji samochodu osobowego marki [...], nr [...] i wydania dowodu rejestracyjnego, jednocześnie zobowiązując wnioskodawcę, w terminie 14 dni od daty doręczenia, do:

- zwrotu wydanych tablic rejestracyjnych o nr [...],

- przedstawienia do wglądu karty pojazdu seria/nr [...].

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Starosta powołał przepisy art. 72 ust. 1 pkt. 1 i art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018r., poz. 1990 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz.U. z 2017r., poz. 2355 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] marca 2019r. M. C. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w W. o zarejestrowanie nabytego samochodu osobowego marki [...], nr [...], o dotychczasowej rejestracji nr [...] Do wniosku załączył:

- dowód rejestracyjny pojazdu seria/nr [...] na rejestrację nr [...] - zaświadczenie o utraconej Karcie Pojazdu seria/nr [...],

- zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia [...] marca 2019r.

- umowę - pokwitowanie Auto Komis nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., zawartą pomiędzy komisantem [...] a komitentem - M. L.,

- Fakturę nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., zawartą pomiędzy sprzedawcą [...] a nabywcą - K. U.,

- umowę kupna - sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2017r., zawartą pomiędzy sprzedającym K. U. a kupującym M. C.,

- umowę kupna - sprzedaży z dnia [...] października 2017r., zawartą pomiędzy sprzedającym M. L. a kupującym K. U.,

- decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019r.,

- oświadczenie M. C. z dnia [...] marca 2019r.

Na podstawie wymienionych dokumentów, które nie budziły zastrzeżeń formalnych w dniu złożenia wniosku, pojazd zarejestrowano warunkowo pod nr [...], wydano tablice rejestracyjne, pozwolenie czasowe i nalepkę kontrolną.

Starosta wyjaśnił, że z uwagi na wątpliwości w zakresie ciągłości własności przedłożonych umów, wystąpiono o udzielenie informacji czy pojazd widnieje w rejestrze pojazdów skradzionych. Z ustaleń Komendy Powiatowej Policji w [...] z dnia [...] marca 2019r. wynika, że pojazd nie widnieje jako utracony, nie stanowi też przedmiotu zajęć majątkowych ani nie był w zainteresowaniu służb.

Następnie, w dniu [...] marca 2019r. wezwano B. U. do złożenia wyjaśnień na okoliczność wydania budzącej wątpliwości Umowy - pokwitowania Auto Komis nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., zawartej pomiędzy komisantem [...] a komitentem M. L. oraz faktury nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. zawartej pomiędzy sprzedawcą [...] a nabywcą K. U.. Ze złożonego dnia [...] kwietnia 2019r. oświadczenia wynika, iż B. U. nie podpisała ani nie wystawiła powyższej Umowy, pokwitowania jak i faktury.

Starosta wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela. Osoba, na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu, powinna udokumentować swoje prawo własności do tego pojazdu. Zarejestrowany może być bowiem jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu jest ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu. W przypadku pochodnego nabycia prawa własności z tzw. drugiej ręki, nabywca uzyskuje prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a nadto nie może uzyskać więcej praw, aniżeli miał poprzednik, w szczególności nie może nabyć własności od osoby, której ta własność nie przysługiwała. Subiektywne jego przekonanie o prawidłowości transakcji kupna samochodu i powoływanie się na dobrą wiarę przy zakupie są bez znaczenia. Organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów, potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Na potwierdzenie tego stanowiska organ odwołał się do wyroków NSA z dnia 04 grudnia 2014r., sygn. I OSK 910/13, z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. II SA 1249/98, LEX nr 41 312).

Zdaniem Starosty przedstawione przez stronę daty zawierania umów sprzedaży i nabycia przedmiotowego pojazdu świadczą o braku kolejności i ciągłości w ich zawieraniu. Tymczasem dowód własności pojazdu nie może wywoływać wątpliwości, ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu, którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organ administracji publicznej obowiązany jest odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. C., reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego P. L.. W ocenie skarżącego organ I instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszył przepisy postępowania administracyjnego i wydał rozstrzygnięcie bez zgromadzenia i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego. Podniesiono, że Starosta błędnie przyjął, iż skarżący nie przedstawił bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, co doprowadziło do błędnego uznania, że nie spełnia wymogu prawnego niezbędnego do zarejestrowania pojazdu. W ocenie odwołującego kwestia legalności własności pojazdu nie powinna budzić wątpliwości organu, skoro z informacji uzyskanej od Komendy Powiatowej Policji w [...] wynikało wprost, że pojazd wnioskodawcy nie widnieje jako utracony, nie stanowi przedmiotu zajęć majątkowych, ani nie był w zainteresowaniu służb.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO w P., Kolegium) decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2019r. stanowi art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2018r. poz. 1990 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Powyższy przepis stanowi, iż warunkiem wydania przez organ I instancji decyzji o rejestracji pojazdu jest przedstawienie przez wnioskodawcę dowodu własności pojazdu i dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był już zarejestrowany. Ponadto, w świetle § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 2355) przy składaniu wniosku o zarejestrowanie pojazdu jego właściciel obowiązany jest przedstawić oryginał dowodu własności pojazdu i ostatni dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był już zarejestrowany. Powyższe dokumenty muszą być oryginalne i zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Dokumentem własności musi być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności, zaś dowodem rejestracyjnym - dokument sporządzony przez właściwy organ na podstawie dowodu własności w powyższym znaczeniu. W przypadku niedopełnienia powyższych wymogów, żaden pojazd nie może być zarejestrowany. Powołany przepis wylicza zatem dokumenty, które w zależności od konkretnego przypadku, są niezbędne do rejestracji pojazdu, wskazując jednocześnie w art. 72 ust. 1a, 1b, 2a, 2b i ust. 4 wyjątki w zakresie poszczególnych punktów ustępu 1. Dodatkowe wymagania ustawodawca przewidział dla pojazdów zabytkowych (art. 72 ust. 3).

Kolegium wskazało, że odwołujący do wniosku o rejestrację pojazdu dołączył umowę kupna-sprzedaży zawartą w dniu [...] kwietnia 2017r. między K. U., jako sprzedającym a M. C., jako kupującym. W ocenie Kolegium umowa zawarta w dniu [...] kwietnia 2017r. nie mogła zostać uznana za podstawę rejestracji pojazdu, ponieważ przedstawione przez odwołującego umowy sprzedaży i nabycia, jako kolejno zawierane, świadczą o braku kolejności i ciągłości w ich zawieraniu. Z akt sprawy wynika bowiem, że przedstawiony do rejestracji pojazd zarejestrowany był ostatnio przez Prezydenta Miasta P., pod numerem rejestracyjnym P0 [...] na M. L., zam. w P.. Do wniosku dołączono umowę pokwitowanie Auto Komis nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. zawartą między M. M. jako komitentem a [...] jako komisantem oraz fakturę Vat nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. wystawioną przez sprzedawcę [...] na nabywcę K. U.. Z ustaleń organu I instancji wynika jednak, że B. U. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019r. oświadczyła, iż nie podpisała i nie wystawiła powyższej umowy - pokwitowania, jak i faktury. Do wniosku o rejestrację przedłożono również umowę kupna-sprzedaży pojazdu marki [...] zawartą w dniu [...] października 2017r. między M. L. jako sprzedającym a K. U. - jako kupującym. Z prowadzonego przed Starostą [...] postępowania o rejestrację tegoż pojazdu - na podstawie wniosku złożonego dnia [...] października 2017r. przez K. U. wynika, że M. L. do zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki Mercedes-Benz przedłożył umowę z dnia [...] października 2017r. Z wyjaśnień M. L. wynika, że jedyną istniejącą umową sprzedaży tego pojazdu jest umowa zawarta w dniu [...] października 2017r. Biorąc pod uwagę ujawnione rozbieżności w dokumentach przedstawionych do rejestracji Kolegium podniosło, że należało odmówić rejestracji pojazdu. W szczególności wątpliwości budzi umowa z dnia [...] kwietnia 2017r., z której wynika, że K. U. przedmiotowy pojazd sprzedał M. C., natomiast z umowy zawartej [...] października 2017r. wynika, że to K. U. nabył ten pojazd od M. L.. Trafne jest więc stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nabywca uzyskuje prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy. W sytuacji zaś nie przedstawienia bezspornego dowodu własności pojazdu, jak w rozpoznawanej sprawie, należało uznać, że prawo własności pojazdu marki [...] nie zostało udokumentowane zgodnie ze stanem rzeczywistym. Bez znaczenia pozostaje przy tym podnoszona przez odwołującego kwestia, że pojazd ten nie widnieje jako utracony, nie stanowi przedmiotu zajęć majątkowych ani nie był w zainteresowaniu służb. Kolegium wyjaśniło, że organ administracji dokonuje rejestracji pojazdu na podstawie przedłożonych dokumentów, potwierdzających niesporne stany dotyczące stosunków własności i nie jest uprawniony do kreowania ani korygowania tych stosunków. Obowiązujące regulacje prawne w zakresie rejestracji pojazdu nie nakładają na organ obowiązku i nie przyznają im kompetencji do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie, czy osoba wnioskująca o dokonanie rejestracji jest właścicielem danego pojazdu i czy doszło do skutecznego nabycia prawa własności. Kompetencje w tym zakresie należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować ani korygować tych stosunków. W postępowaniu o rejestrację to wnioskodawca powinien wykazać się tytułem do pojazdu. Postępowanie w przedmiocie rejestracji pojazdu ma cechy postępowania sformalizowanego i organ dokonujący rejestracji zobowiązany jest wymagać dokumentów wymienionych w tym przepisie. Organ dokonujący rejestracji pojazdu nie może natomiast czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami. Organ nie może również dokumentów wymienionych w art. 72 ustawy zastąpić innymi dokumentami czy pismami. W ocenie Kolegium kwestia własności pojazdu nie może być rozstrzygana na korzyść odwołującego w przypadku wątpliwości co do skuteczności przedłożonych umów kupna-sprzedaży. Już z samych przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że faktycznie nie dokumentują one czynności, które mogły skutecznie doprowadzić do przeniesienia własności pojazdu, o którego rejestrację wystąpił.

M. C. – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na powyższą decyzję, żądając jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 72 ust. 1 pkt. 1 i art. 73 Prawa o ruchu drogowym poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie przedstawił bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, co wiązało się z wątpliwościami ze strony organu co do przedmiotu własności i podmiotu jakim jest właściciel, doprowadzając tym samym do błędnego uznania, że skarżący nie spełnia wymogu prawnego niezbędnego do zarejestrowania pojazdu.

Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania: - art. 8 § 1 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "kpa") poprzez: przesądzenie w treści uzasadnienia o merytorycznej treści decyzji, mimo braku powołania przez organ podstaw prawnych rozstrzygnięcia, a także braków w zakresie uzasadnienia prawnego i faktycznego; naruszenie nakazu rozstrzygania wszelkich wątpliwości na rzecz obywatela pomimo niezbadania wszelkich okoliczności sprawy i niewłaściwe wykorzystanie treści dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym niewykorzystanie danych otrzymanych z Komendy Powiatowej Policji w [...], w świetle których nie powinno budzić wątpliwości organu w kwestii legalności własności pojazdu;

- art. 8, art. 9 i art. 11 kpa poprzez brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, w szczególności ewentualnych wątpliwości co do skuteczności umów przedłożonych przez wnioskodawcę; stwierdzenie domniemanego braku ciągłości we własności pomimo braku faktycznego udowodnienia tego stanowiska; brak należytego uzasadnienia przesłanek, którymi organ kierował się rozstrzygając niniejszą sprawę, a w konsekwencji naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

- naruszenie art. 77 § 1 kpa w związku z art. 7 oraz art. 80 kpa i art. 81 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez zgromadzenia i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego oraz poprzez poczynienie dowolnych ustaleń faktycznych i prawnych dotyczących ustalenia braku kolejności i ciągłości w zawieraniu umów dotyczących pojazdu, a także poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego polegającą na wybiórczej i ograniczonej analizie akt przedłożonych w sprawie (co w rezultacie skutkowało przyjęciem, że wnioskodawca nie przedstawił bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, co spowodowało wydanie przez organ decyzji odmawiającej dokonania rejestracji pojazdu);

- naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że dokonał wszelkich starań, aby wykazać interes prawny, który powinien być przez organ uwzględniony, jak również okazał wszystkie dokumenty wymagane przez ustawodawcę, które są podstawą do wydania pozytywnej decyzji. Natomiast organ dokonał jedynie wezwania B. U. do złożenia wyjaśnień na okoliczność wydania pokwitowania Auto Komis nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. zawartej pomiędzy komisantem [...] a komitentem M. L. oraz faktury nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. potwierdzającą sprzedaż zawartą pomiędzy sprzedawcą [...] a nabywcą K. U.. Wezwana jedynie złożyła wyjaśnienia, że ona osobiście nie podpisywała wymienionych wyżej dokumentów. To oświadczenie stanowiło dla Organu jedyny dowód, który stanowić miał poparcie dla jego wątpliwości co do prawdziwości dokumentów i ciągłości własności. Organ nie wykazał się żadną inicjatywą, aby czynić zadość przepisom kpa i rozwiać swoje wątpliwości na korzyść Skarżącego. Skarżący przedłożył cały komplet dokumentów, które poświadczały jego uprawnienia. Ustawa nie określa, co jest dowodem własności pojazdu, ale wydaje się oczywiste, że chodzi tu przede wszystkim o dokument stwierdzający w sposób niesporny prawo własności wnioskodawcy (właściciela) do danego pojazdu będącego przedmiotem wniosku o rejestrację. W niniejszej sprawie dowodem własności pojazdu jest umowa sprzedaży zawarta przez skarżącego ze zbywcą K. U.. Organ nie wykazał wadliwości ani ww. umowy, ani dalszego ciągu umów, dał natomiast wiarę umowie późniejszej, a nie umowie wcześniejszej. Tymczasem logicznym jest, że wcześniejsza umowa przeniosła własność pojazdu, tym bardziej, że wraz z nią nastąpiło przeniesienie posiadania. Jeśli organ podważa prawdziwość umowy z dnia [...] kwietnia 2017 r. i miał w tym zakresie wątpliwości, powinien to wykazać - np. powołać odpowiedniego biegłego z zakresu grafologii. Ponadto nikt z osób związanych ze sprawą - widniejących na umowach i dokumentach, nie wnosił jakichkolwiek roszczeń co do własności pojazdu.

Zdaniem skarżącego organ jest niekonsekwentny w kwestii zakresu swoich kompetencji co do ustaleń dotyczących spełnienia przez niego wymogów art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy. Skarżący podkreślił, że żaden przepis prawa nie upoważnia organu właściwego w sprawach rejestracji do rozstrzygania kwestii dotyczących własności pojazdu. Przepisy nakładają jedynie obowiązek badania, czy pojazd zgłoszony do rejestracji stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. W niniejszej sprawie brak jest informacji, ażeby sprzedający nie był właścicielem przedmiotowego pojazdu. Skarżący przedłożył dokument poświadczający jego własność, tj. umowę sprzedaży zawartą ze sprzedającym. W konsekwencji - zgodnie z art. 155 § 2 kc, skarżący stał się właścicielem pojazdu z chwilą jego wydania (jako rzeczy oznaczonej co do gatunku). Powoływanie się organu na brak ciągłości własności, a tym sugerowanie, że brak jest danych co do poprzednich właścicieli pojazdu, nie może mieć wpływu na decyzję dotyczącą rejestracji pojazdu, na moment składania wniosku w tym przedmiocie przez aktualnego właściciela.

SKO w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena decyzji SKO w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], o odmowie zarejestrowania na skarżącego samochodu osobowego marki [...], nr VIN [...] Zdaniem organów obu instancji rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, tymczasem przedstawione przez skarżącego dokumenty, z których wynikają daty zawierania umów sprzedaży i nabycia przedmiotowego pojazdu, świadczą o braku kolejności i ciągłości w ich zawieraniu.

Okoliczności faktyczne sprawy w świetle załączonych do akt administracyjnych dokumentów nie budzą wątpliwości. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I i II instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.

Ponadto zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018r., poz. 1990 ze zm.) precyzyjnie określają zasady rejestracji pojazdów, podstawowe znaczenie przypisując kwestii prawidłowego i rzetelnego ustalenia prawa własności pojazdu, którego dotyczy wniosek o rejestrację. Zgodnie bowiem z art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, rejestracji dokonuje się na podstawie:

1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;

2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;

3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane;

4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;

5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany.

Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2019r. M. C. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w W. o zarejestrowanie nabytego samochodu osobowego marki [...], nr VIN [...], o dotychczasowej rejestracji nr [...] Do wniosku załączył:

- dowód rejestracyjny pojazdu seria/nr [...] na rejestrację nr [...] (wystawiony na nazwisko: L. M.),

- zaświadczenie o utraconej Karcie Pojazdu seria/nr [...],

- zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia [...] marca 2019r.

- umowę - pokwitowanie Auto Komis nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., zawartą pomiędzy komisantem [...] a komitentem - M. L.,

- Fakturę nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., zawartą pomiędzy sprzedawcą [...] a nabywcą - K. U.,

- umowę kupna - sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2017r., zawartą pomiędzy sprzedającym K. U. a kupującym M. C.,

- umowę kupna - sprzedaży z dnia [...] października 2017r., zawartą pomiędzy sprzedającym M. L. a kupującym K. U.,

- decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019r.

W świetle powołanych w zaskarżonych decyzjach przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia z dnia 11 grudnia 2017r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 2355, aktualnie tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 110) oczywistym jest, że wykazanie prawa własności powinno być udokumentowane autentycznymi dokumentami, wykazującymi ciąg transakcji z wszystkimi poprzednimi właścicielami pojazdu w sytuacji, gdy w dowodzie rejestracyjnym figuruje inna osoba, niż bezpośredni zbywca. Taki wymóg wynika jednoznacznie z treści § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia, zgodnie którym w przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela pojazdu zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu.

Tymczasem, jak zasadnie organy wywiodły, skarżący M. C. przedłożył umowę kupna – sprzedaży pojazdu, z której wynika, że pojazd nabył w dniu [...] kwietnia 2017r., od K. U., którego prawo własności przedmiotowego pojazdu budzi wątpliwości w świetle umowy kupna - sprzedaży z dnia [...] października 2017r. (a więc zawartej po prawie 6 miesiącach od nabycia od K. U. pojazdu przez skarżącego M. C.), która zawarta została pomiędzy sprzedającym M. L. a kupującym K. U. oraz wcześniejszych (z okresu sprzed nabycia pojazdu przez skarżącego) dokumentów: umowy - pokwitowania Auto Komis nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., zawartej pomiędzy komisantem [...] a komitentem - M. L. oraz Faktury nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., wystawionej przez sprzedawcę - [...] – nabywcy pojazdu - K. U..

Prowadząc postępowanie organ I instancji uzyskał ponadto oświadczenie B. U., z którego wynika, że ww. zaprzeczyła, iż wystawiła pokwitowanie na okoliczność oddania pojazdu przez M. L. w komis do Auto Komis nr [...] dnia [...] lutego 2017r. oraz fakturę nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. wystawioną w związku z umową sprzedaży pojazdu zawartą pomiędzy [...] a nabywcą - K. U. (oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2019 r. (k. nr 30 akt administracyjnych).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że organ rejestrujący nie posiada uprawnień do dokonywania ustaleń w zakresie prawa własności. Prawidłowo więc organ I instancji nie prowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności związanych z kolejnymi umowami nabycia przedmiotowego pojazdu. Dowód nabycia prawa własności samochodu powinien bowiem przedstawić podmiot ubiegający się o rejestrację, a dowodem takim nie są zeznania świadków. Zbędnym było również powoływanie biegłego z dziedziny grafologii na okoliczność sfałszowania podpisów na dokumentach wydanych przez komisanta.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, że wobec jednoznacznej treści umów sprzedaży przedmiotowego pojazdu zachodzą wątpliwości co do prawa własności skarżącego, wywodzonego z umowy zawartej w dniu [...] kwietnia 2017r. z K. U., jako sprzedającym. Skarżący nabył pojazd w dniu [...] kwietnia 2017 r., a do rejestracji przedłożył dowód rejestracyjny wystawiony na nazwisko M. L. (k. nr 5 akt admin.).

Natomiast z umowy kupna - sprzedaży zawartej dnia [...] października 2017r. pomiędzy sprzedającym M. L. a kupującym K. U. wynika, że K. U. nabył prawo własności przedmiotowego pojazdu (od M. L.) już po zawarciu umowy ze skarżącym. Ten sam M. L. oddał w komis przedmiotowy pojazd w dniu [...] lutego 2017r. i w dniu [...] lutego 2019 r. pojazd został nabyty przez K. U..

Należy mieć na uwadze, że organy administracji dokonują rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków właściwościowych (vide: wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., I OSK 910/13, Lex nr 1643282). Nie ma natomiast prawnego znaczenia fakt, że pozostałe dokumenty przedłożone do rejestracji są autentyczne. Przedstawione powyżej daty zawierania umów sprzedaży i nabycia przedmiotowego pojazdu świadczą o braku kolejności i ciągłości w ich zawieraniu. Jeszcze raz należy w tym miejscu zaakcentować, że dowód własności pojazdu obowiązany jest przedstawić podmiot występujący o zarejestrowanie tegoż pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (zob. w szczególności wyroki NSA z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322; z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343).

Niewątpliwie ustalenia w przedmiocie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. W sytuacji sporu co do prawa, organ administracji obowiązany jest odmówić zarejestrowania pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX 41322 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., II SA/Wa 3046/03, LEX 173977). W realiach rozpatrywanej sprawy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż istnieje spór co do prawa własności przedmiotowego pojazdu, którego zarejestrowania organ I instancji odmówił. SKO w [...] wyjaśniło bowiem, że K. U. wystąpił z wnioskiem o rejestrację przedmiotowego pojazdu do Starosty [...], przedkładając umowę nabycia pojazdu z dnia [...] października 2017 r. Pomijając wyżej opisany cywilnoprawny charakter sporu co do prawa własności przedmiotowego pojazdu należy również pamiętać, że zarejestrowanie pojazdu w przedstawionym stanie faktycznym w praktyce nadałoby skarżącemu prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, a należy mieć na uwadze, że osoby posługujące się takim dowodem uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, a więc konieczna jest stuprocentowa pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitym właścicielem pojazdu. Naruszenie tej zasady może godzić w interesy osób trzecich (patrz: wyrok NSA z 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06, Lex nr 255973), a ich ochronie służy system rejestracji pojazdów.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie stwierdził zatem naruszenia prawa materialnego przez organy administracji obu instancji. Brak też podstaw do stwierdzenia uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, zgodnie z wymogami z art. 8 i 107 § 3 kpa. W tym zakresie Sąd podzielił również stanowisko Kolegium, w myśl którego wobec istoty i charakteru postępowania w sprawie rejestracji pojazdu, nie było możliwe rozstrzygnięcie na korzyść skarżącego wątpliwości, które dotyczą kwestii własności pojazdu, którego dotyczył wniosek o rejestrację.

Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 tej ustawy oddalił skargę jako nieuzasadnioną.