Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 781/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (kierownik ARiMR, organ I instancji), działając m. in. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm., zwana dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich) oraz art. 104 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), po rozpoznaniu wniosku [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (skarżąca, spółka, beneficjent) o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych orzekł o odmowie przyznania płatności bezpośrednich (OB) na 2006 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) i Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO), nadto nałożył sankcje na okres trzech lat.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa, akceptując w całości stanowisko organu I instancji, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu podjętej decyzji przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ odwoławczy wskazał, iż wniosek o przyznanie przedmiotowych płatności na 2006 rok skarżąca złożyła [...] maja 2006 r. W dniu [...] lipca 2006 r., w odpowiedzi na wezwanie Kierownika do uzupełnienia braków formalnych skarżąca złożyła korektę wniosku, następnie w dniu [...] sierpnia 2006 r. złożyła oświadczenie o cofnięciu wniosku w części dotyczącej działek : nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie L., gmina J., powiat ż., województwo [...] oraz położonej na niej działce rolnej W o powierzchni [...] ha i nr [...]

o powierzchni [...] ha położonej w obrębie L., gmina J., powiat ż., województwo [...] oraz położonej na niej działce rolnej X o powierzchni [...], następnie złożyła formularz wycofania części wniosku w zakresie działek : nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie D., gmina S., powiat k., województwo [...] oraz położonej na niej części działki rolnej [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie G., gmina G., powiat s., województwo [...] oraz położonej na niej działki rolnej AR o powierzchni [...] ha.

Wycofanie części wniosku z dnia [...] sierpnia 2006 r. uwzględnione zostało

w całości, natomiast wycofanie części wniosku z dnia [...] sierpnia 2006 r. zostało uznane jedynie w odniesieniu do działki nr [...], bowiem [...] sierpnia 2006 r. spółka poinformowana została o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, zaś wizytacja tej działki stwierdziła błąd DR 10 i DR 18 (kod sankcjonujący, skutkujący wykluczeniem działek rolnych z płatności). Zgodnie z powyższym dla działek nr [...], [...], [...] umorzono postępowania w zakresie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zgodnie z decyzją Nr [...] o umorzeniu postępowania w części.

Przeprowadzone w dniach [...] sierpnia 2006 r., [...]-[...] sierpnia 2006 r. oraz

[...] września 2006 r. kontrole w gospodarstwie beneficjenta stwierdziły kody nieprawidłowości DR 13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) na działkach o symbolach [...], [...], [...] i [...]. Na działkach rolnych o symbolu [...], [...], [...], [...], [...], [...] stwierdzono z kolei kod DR 14 - działka rolna lub jej część nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej (brak spełnienia wymagania dotyczącego nie przeprowadzenia koszenia okrywy roślinnej i jej usunięcia, co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca).

Organ I instancji ustalił, że w stosunku do 32 działek ewidencyjnych o nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz działki położonej w obrębie C., gmina G., powiat s., województwo [...] zgłoszonej bez podania numeru działki, spółka przedstawiła dowody potwierdzające okoliczność posiadania ww. działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, że znajdują się one w jej posiadaniu od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] listopada 2011 r., zgodnie z umową przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego zawartą w dniu [...] sierpnia 2005 r. pomiędzy P. M. a reprezentującą spółkę R. M. Również działki ewidencyjne bądź ich części zgłoszone do wniosku o nr [...], nr [...], [...], nr [...], nr [...] i nr [...] znajdują się w posiadaniu spółki od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] listopada 2011 r., zgodnie z umową przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego zawartą w dniu [...] sierpnia 2005 r. pomiędzy R. M. a pełnomocnikiem spółki P. M. Dla pozostałych umów warunkowych przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej jakie przedstawiła spółka odnośnie kolejnych 32 działek zadeklarowanych we wniosku (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) nie została określona data zawarcia umowy, a z załączonych do niniejszych umów protokołów wynika, iż powyżej wymienione działki ewidencyjne bądź ich części nie są użytkowane rolniczo przez "przenoszącego" ani osoby trzecie, a "przenoszący" zapewnia o możliwości koszenia użytków zielonych od 1 lipca 2006 r. Tym samym, organ I instancji ustalił, że w dniu złożenia wniosku ww. działki nie były w posiadaniu beneficjenta. W odniesieniu do ww. 32 działek, wedle informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR), data zawarcia umowy dzierżawy przez P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek : "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o , "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o, działek pozostających w zasobie ANR jest późniejsza od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym przeniesienie posiadania działek mogło nastąpić nie wcześniej niż w dniu zawarcia umowy. Ponadto w dniu wydania decyzji spółka nie była posiadaczem działek ewidencyjnych o nr [...] o pow. [...] ha, o nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Zgodnie bowiem z informacjami uzyskanymi z Agencji Nieruchomości Rolnych, data wygaśnięcia umowy dzierżawy pomiędzy ANR a P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek : "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o , "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o, "[...]" Sp. z o. o jest wcześniejsza od dnia wydania niniejszej decyzji. W związku z powyższym, zdaniem organu dzierżawcy wymienionych działek nie mogli dysponować daną nieruchomością.

W stosunku do 21 działek (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]) organ I instancji ustalił, że spółka zgłosiła je do płatności pomimo nie spełnienia dwóch powyższych warunków, tj. w dniu złożenia wniosku nie była posiadaczem działek oraz w dniu wydania decyzji nie jest w ich posiadaniu. Zgodnie bowiem z posiadaną dokumentacją na powyższe działki została zawarta przez P. M. krótkoterminowa umowa dzierżawy. Tym samym, spółka powinna być świadoma, składając wniosek o przyznanie płatności, iż w dniu wydania decyzji nie będzie w ich posiadaniu.

W konsekwencji organ podał, iż różnica procentowa między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną pierwotnie we wniosku ([...] ha), a stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu ([...] ha) wynosi 367,78%.

Powyższe było postawą wydania przez Kierownika w dniu [...] lutego 2008 r. decyzji odmawiającej przyznania płatności OB na 2006 rok. Jednocześnie spółce naliczone zostały sankcje trzyletnie. Decyzja niniejsza utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora z dnia [...] kwietnia 2008 r. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 353/08 orzekł o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji podtrzymał swoje ustalenia dotyczące skutków wycofania wniosku w części dotyczącej działek : [...], [...], [...] oraz działki [...] położonej na działce nr [...]. Stwierdził ponadto, iż działka rolna [...] położona na działce [...] w obrębie M. została uwzględniona do płatności

w całości (działka ta została również zgłoszona do płatności rolnośrodowiskowej jako łąka trzęślicowa, dlatego pokos nie mógł być wykonany wcześniej niż 15 sierpnia danego roku, dlatego producent nie był zobowiązany do wykonania koszenia w terminie do 31 lipca, zatem kod DR14 nie jest uwzględniony i nie ma wpływu na wysokość płatności bezpośrednich). Działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie M. uwzględniona do płatności w całości. Działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie G. nie została uwzględniona do płatności z powodu nie utrzymania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (kod sankcjonujący DR10). Działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie B. uwzględniona została do płatności [...] ha wobec stwierdzenia zaistnienia kodu DR 13+, zaś wobec występowania łąk trzęślicowych kod DR14 nie został uwzględniony i nie ma wpływu na wysokość płatności bezpośredniej. Działka rolna [...] położona na działce nr [...]

w obrębie B. uwzględniona została do płatności, inspektorzy wprowadzili kod DR13- oraz kod DR14, który nie został uwzględniony i nie ma wpływu na wysokość płatności bezpośredniej. Działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie Z. uwzględniona do płatności w [...] ha, działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie Z. uwzględniona do płatności w [...] ha oraz działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie Z. uwzględniona została do płatności w [...] ha wobec występowania na tym obszarze łąk trzęślicowych, co do których nie mógł być zastosowany kod DR14. Działka [...] położona na działce nr [...] w obrębie B. uwzględniona do płatności [...] ha, inspektorzy wprowadzili kod DR13+. Działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie S. uwzględniona do płatności [...] ha, inspektorzy terenowi wprowadzili kod DR18 (w dniu kontroli na działce nie jest prowadzona działalność rolnicza, kod sankcjonujący skutkuje wykluczeniem działki rolnej z płatności). Działka rolna [...] położona na działce nr [...] w obrębie P. uwzględniona do płatności w całości (w dniu kontroli cała działka była przez stronę użytkowana rolniczo).

Złożone w sprawie zeznania świadków R. M., P. M. oraz zatrudnionych przez nich pracowników Kierownik ocenił jako niewiarygodne wobec ich sprzeczności z dokumentami pierwotnymi (protokoły zdawczo – odbiorcze oraz umowy warunkowe przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej), w których P. M. i R. M. własnoręcznym podpisem potwierdzili fakt przejęcia oraz przekazania w posiadanie nieruchomości rolnych, jak również stan zagospodarowania nieruchomości w chwili ich przejęcia wykluczający wcześniejsze ich użytkowanie. Wywiódł, iż w protokołach zdawczo-odbiorczych potwierdzono przejęcie w posiadanie gruntów nieużytkowanych rolniczo, zaś w umowach warunkowych przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych zawarty był zapis, że "w 2006 r. nieruchomości nie są użytkowane rolniczo przez przekazującego ani osoby trzecie" oraz zapewnienie o możliwości koszenia użytków zielonych począwszy od dnia 1 lipca 2006 r. Organ I instancji ustalił, iż na dzień złożenia przedmiotowego wniosku, tj. [...] maja 2006 r. (data nadania), skarżąca nie była w posiadaniu gruntów rolnych zadeklarowanych jako działki rolne: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...].

W konsekwencji organ stwierdził, iż wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną [...] ha) w czasie kontroli administracyjnej i na miejscu wynosi 218,91%.

Powyższe było postawą wydania przez Kierownika w dniu [...] lipca 2010 r. decyzji odmawiającej przyznania płatności OB na 2006 rok oraz naliczenia trzyletnich sankcji. Decyzja niniejsza utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora z dnia [...] października 2010 r. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1100/10 orzekł o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy do organu I instancji, wpłynęły

z oddziałów ANR dokumenty stwierdzające, iż działki nr : [...] i [...] były w posiadaniu P. M. od dnia [...] czerwca 2006 r., zaś działki o nr : [...], [...], [...],[...] od dnia [...] maja 2006 r. Wszystkie wskazane nieruchomości nie były użytkowane rolniczo od kilku lat. Z kolei przesłuchani w charakterze świadków R. M. i P. M. zeznali, iż umowy przeniesienia posiadania dotyczące nieruchomości o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostały podpisane w dniu [...] maja 2006 r. Dotyczy to również działek obrębu N. i G. Ww. umowy podpisane zostały w obecności W. G. Przesłuchany w charakterze świadka W. G. potwierdził, iż umowy przeniesienia posiadania gruntów zostały podpisane w dniu [...] maja 2006 r. i że użytkownikiem niniejszych gruntów była skarżąca.

W konsekwencji organ I instancji ustalił, że na dzień złożenia wniosku

o przyznanie przedmiotowej płatności beneficjent nie był w posiadaniu części gruntów. W przypadku JPO (jednolitej płatności obszarowej) oraz UPO (uzupełniającej płatności obszarowej) różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wyniosła powyżej 50%. Powierzchnia deklarowana do płatności JPO oraz UPO wynosiła [...] ha, zaś stwierdzona wyniosła [...] ha, a zatem z płatności została wykluczona powierzchnia wynosząca [...] ha. Powyższe ustalenia były podstawą wydania w dniu [...] kwietnia 2012 r. przez Kierownika decyzji odmawiającej przyznania płatności OB na 2006 rok.

Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez beneficjenta odwołania organ odwoławczy uznał, iż w dniu złożenia wniosku skarżąca nie była posiadaczem działek nr : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wedle danych ANR, data zawarcia umowy dzierżawy przez P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek: [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., mająca za przedmiot działki pozostające w zasobie ANR jest późniejsza od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym przeniesienie posiadania działek mogło nastąpić nie wcześniej niż w dniu zawarcia ww. umowy.

Ponadto spółka zgłosiła do płatności działki, których nie była posiadaczem w dniu złożenia wniosku, zgodnie z dokumentacją umowy ich dotyczące zawarte zostały (przez P. M.) jako krótkoterminowe umowy dzierżawy, a spółka była w ich posiadaniu dopiero od dnia [...] sierpnia 2006 r. Dotyczy to działek nr : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Jednocześnie zebrane w sprawie dokumenty dowodzą, że skarżąca nie była w posiadaniu działek nr : [...], [...], [...]. Działki [...] i [...] nie były w posiadaniu ani P. M. ani R. M., ani żadnej ze spółek, działki te były nieużytkowane od wielu lat, ulegały systematycznemu zabagnieniu i pozostawały w zasobie ANR. Działka nr [...] była wydzierżawiona P. M. od dnia

[...] sierpnia 2006 r. do dnia [...] października 2006 r.

Dyrektor wyjaśnił następnie, że z przekazanych przez ANR protokołów zdawczo-odbiorczych wynika, że działki ewidencyjne o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostały wydane dzierżawcy na okres od dnia [...] sierpnia 2006 r. do dnia [...] października 2006 r. Dokumenty te potwierdzają zatem, że przed datą określoną w dokumentach jako objęcie w posiadanie, spółka nie podjęła na spornych gruntach żadnych czynności związanych z użytkowaniem ww. działek, a w sporządzonych i podpisanych protokołach nie wniosła zastrzeżeń, co do ich stanu przyznając tym samym, iż opisany stan zgodny jest ze stanem faktycznym.

Oceniając złożone w sprawie zeznania R. M., P. M. oraz zatrudnionych przez nich pracowników organ odwoławczy uznał je za niewiarygodne, z uwagi na ich sprzeczność z dokumentami pierwotnymi (protokołami zdawczo-odbiorczymi oraz umowami warunkowymi przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej), w których P. M. i R. M. własnoręcznym podpisem potwierdzili fakt przejęcia oraz przekazania w posiadanie nieruchomości rolnych, jak również stan zagospodarowania nieruchomości w chwili ich przejęcia, wykluczający wcześniejsze ich użytkowanie. Zdaniem organu składając swój podpis na przedmiotowych protokołach zdawczo-odbiorczych i nie wnosząc jednocześnie żadnych uwag dotyczących sposobu zagospodarowania, reprezentant skarżącej jednoznacznie potwierdził przejęcie w posiadanie gruntów nieużytkowanych rolniczo. Przyjęcie odmiennego toku myślenia, prowadziłoby do uznania, iż w przypadku wcześniejszego użytkowania przedmiotowych gruntów przez spółkę, obydwie strony przeniesienia posiadania, podpisując protokoły zdawczo-odbiorcze (poprzedzone przecież wyceną wykonaną na podstawie wizji lokalnej) poświadczyłyby nieprawdę, co organ uznał za nieprawdopodobne.

Uznał, iż to samo stwierdzenie dotyczy umów warunkowych przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej zawartych pomiędzy P. M. a R. M., w których zawarta została w § 3 informacja, iż "w 2006 roku nieruchomości nie są użytkowane rolniczo przez przekazującego, ani osoby trzecie oraz zapewnienie o możliwości koszenia użytków zielonych począwszy od dnia 1 lipca 2006". W ocenie Dyrektora podjęte przez beneficjenta czynności stanowią jedynie linię obrony przyjętą w wyniku niekorzystnego rozstrzygnięcia i nie znajdują zasadności w przedmiotowym postępowaniu. Również oświadczenia złożone w trakcie przeprowadzonego przesłuchania stron i świadków z dnia [...] listopada 2011 r. (R. M., P. M. oraz W. G.), iż umowy te zostały podpisane w dniu [...] maja 2006 r., wobec ich sprzeczności z zebranymi w sprawie dowodami (protokołami zdawczo-odbiorczymi oraz umowami przeniesienia posiadania nieruchomości) stanowią tylko linię obrony. Wyjaśnił, iż składając podpis na przedmiotowych protokołach zdawczo-odbiorczych, reprezentant spółki jednoznacznie potwierdził przejęcie w posiadanie gruntów nieużytkowanych rolniczo, bądź gruntów, których położenia w terenie do dnia ich wydania nie znał. Podkreślił, iż podpisując protokoły zdawczo-odbiorcze przy ustaleniu, że stan przejmowanych gruntów jest odmienny od opisanego w dokumentach, skarżąca winna wnieść stosowne uwagi, w przeciwnym razie potwierdziłaby nieprawdę.

Organ odwoławczy wskazał, iż na ustalenie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności wpływ miały również kontrole na miejscu przeprowadzone

w gospodarstwie beneficjenta. W wyniku tych czynności stwierdzono nieprawidłowości w powierzchni deklarowanych działek, tj. przedeklarowanie powierzchni na działkach rolnych [...], [...], [...], [...] oraz niedoszacowanie powierzchni na działkach rolnych: [...], [...] i [...].

Istotne dla sprawy były także ustalenia dotyczące skutków wycofania wniosku, które uwzględnione zostało w części dotyczącej działek : [...], [...], [...]oraz działki [...] położonej na działce nr [...]. Z płatności wykluczona została również działka rolna [...] położona na działce ewidencyjnej nr [...], gdyż podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach: [...] sierpnia oraz [...] września 2006 r. zastosowano kod błędu DR 18 (kod sankcjonujący, skutkujący wykluczeniem działki rolnej z płatności, w dniu kontroli na działce rolnej nie była prowadzona działalność rolnicza).

Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził (na podstawie protokołów zdawczo - odbiorczych), iż działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wydane zostały w dzierżawę P. M. na okres od dnia podpisania umów dzierżawy, tj. od dnia [...] sierpnia 2006 r. do dnia zakończenia tych umów, tj. do dnia [...] października 2006 r. Przy czym P. M. nie znał granic nieruchomości i żądał ich okazania, co zostało wykonane w terenie. W umowach dotyczących działek nr: [...], [...], [...], [...] widnieje zapis, iż działki te w znacznej części porośnięte zakrzyczeniami brzozy, wierzby i łoz. Ponadto działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostały wydane dzierżawcy (P. M.) na okres trwania umowy dzierżawy i do dnia [...] sierpnia 2011 r., nie zostały zwrócone do zasobu ANR. Protokoły zdawczo-odbiorcze dotyczące działek [...], [...], [...] i [...] zostały spisane dnia [...] maja 2006 r., a działek pozostałych w dniu [...] czerwca 2006 r. Z dokumentów tych wynika, że działki te nie były użytkowane rolniczo od kilku lat, co składając podpis na ww. protokołach zdawczo-odbiorczych P. M. potwierdził.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na 2006 r.

Z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha wykluczono łącznie powierzchnię [...] ha, a zatem powierzchnia uprawniona do płatności wynosi [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku,

a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi 130,63%.

W skardze wniesionej na powołane wyżej rozstrzygnięcie skarżąca wniosła

o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości. Wskazała, że wydane rozstrzygnięcia naruszają prawo, a dokonana przez organy ocena materiału dowodowego przeprowadzona została w sposób dowolny. Zgodnie z wydanymi

w sprawie wyrokami sądu administracyjnego organy miały ustalić datę umów przeniesienia posiadania, zaś z zebranych dowodów wynika, że datą tą był [...] maja 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie złożonym w dniu [...] lutego 2012 r. skarżąca wskazała, iż ponownie prowadząc postępowanie organy zobowiązane były do przeprowadzenia konkretnego dowodu z przesłuchania stron umów przeniesienia posiadania działek na okoliczności dotyczące daty objęcia poszczególnych działek i ich rolniczego użytkowania. Zalecone przez Sąd dowody przeprowadzono i wynika z nich, iż decydujące znaczenie ma data [...] maja 2006 r. Datę tę potwierdzają także zeznania świadka W. G. oraz innych pracowników skarżącej. Jednak orzekające w sprawie organy arbitralnie

i dowolnie uznały, że wszystkie dowody osobowe są niewiarygodne wobec ich niezgodności z dokumentami pierwotnymi tj. protokołami zdawczo – odbiorczymi. Skarżący uznał tę dowolność organu za nieuprawnioną. Wyjaśnił, iż kwestia protokołów zdawczo – odbiorczych do umów z ANR była przedmiotem badania Sądu w kilku sprawach, m.in. w sprawie VIII SA/Wa 770/12, gdzie Sąd uznał, iż "protokoły zdawczo – odbiorcze należy traktować jako dokumenty prywatne, nie można jednak uznać, iż zostały wystawione przez organ, są to dokumenty zawierające oświadczenia organu

i strony co do przekazania gruntów w posiadanie danego podmiotu (skarżącej spółki). Skoro protokoły te nie mają wzmocnionej mocy dowodowej, to tym bardziej organy administracyjne powinny ze szczególną rozwagą dokonać rozpatrzenia wniosków dowodowych przedkładanych przez stronę w toku postępowania. Skarżąca wskazywała na okoliczności wejścia w posiadanie zakwestionowanych gruntów rolnych, powołując się jednocześnie na określone dowody, w tym w postaci dokumentacji oraz świadków. Pominięcie przez organy administracyjne tych dowodów oraz wynikających z nich okoliczności i ustalenie stanu faktycznego wyłącznie na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych stanowiło naruszenie przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego (art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 2 i art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 Kpa)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania

w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Zarówno w orzecznictwie sądowym jak i w doktrynie przyjmuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treść przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania

w konkretnym wypadku.

Zatem przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej

w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1365/08 przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok sądu nie zostanie uchylony w trybie określonym przez prawo, bądź nie ulegnie zmianie stan prawny będący podstawą orzekania. Wyrażając ocenę prawną w uzasadnieniu swojego orzeczenia oraz przedstawiając wskazania, co do dalszego postępowania, sąd determinuje zarówno rozstrzygnięcie administracyjne, jak i kolejny wyrok sądu w tej sprawie.

Rozstrzygając niniejszą skargę Sąd był związany zarówno ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi skarżącej w sprawie sygn. VIII SA/Wa 352/08 oraz sygn. akt VIII SA/Wa 1100/10.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy odnieść się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w tych wyrokach i ocenić, czy organ uwzględnił je w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 352/08, wywiódł, iż ponownie rozpoznając sprawę, organ

I instancji, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami

w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Prowadząc postępowanie dowodowe organ winien jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne

z prawem (art. 75 § 1 Kpa). W tym celu organ, przede wszystkim powinien rozpoznać wnioski dowodowe skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2007 r., co pozwoli wyjaśnić, czy zastrzeżenia do protokołów w związku z przeprowadzonymi kontrolami są zasadne. Nadto, organ winien wezwać i przesłuchać obydwie strony przedłożonych warunkowych umów przeniesienia posiadania poszczególnych działek, co pozwoli

z kolei ustalić, zgodnie z wnioskiem skarżącej zawartym w odwołaniu, daty faktycznego ich posiadania przez spółkę, w tym daty zawarcia stosownych umów oraz czas użytkowania spornych działek. Następnie, po wyjaśnieniu wszystkich wątpliwości

w sprawie, powinien dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego na podstawie art. 80 Kpa i wydać rozstrzygnięcie odnoszące się do wszystkich zarzutów skarżącej, wskazując przesłanki, którymi się kierował. W ponownym postępowaniu, organ powinien również ustalić (jeśli zaistnieje taka konieczność to np. na podstawie opinii biegłego) co należy rozumieć pod pojęciem roku produkcyjnego,

a w szczególności wskazać zarówno jego początek jak i koniec w danym roku kalendarzowym (np. konkretny miesiąc czy porę roku), dla poszczególnych grup upraw zgłoszonych przez skarżącą we wniosku. Ustalenie powyższego umożliwi bowiem dopiero rozstrzygnięcie kwestii, czy w sytuacji krótkotrwałego, trwającego jedynie kilka miesięcy posiadania i użytkowania działek zgodnie ze stosownymi wymogami, może zostać spółce przyznana płatność. Po ustaleniu zaś powyższego, będzie można wydać decyzję o przyznaniu, bądź odmowie przyznania płatności, czy ewentualnym nałożeniu sankcji.

Z kolei, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku

z dnia 15 marca 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1100/10, organy prowadząc postępowanie administracyjne, w tym według wskazań wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 352/08 nie wyjaśniły, wszystkich wątpliwości istniejących

w rozpoznawanej sprawie. Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Oceniając zaskarżone decyzje Sąd stwierdził, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Najistotniejsze uchybienia, które dyskwalifikują zaskarżone decyzje według Sądu to: 1) sprzeczność ustaleń organów ARiMR, co do posiadania przez skarżącą działek wykluczonych

z płatności, gdy z protokołów zdawczo – odbiorczych tych działek wynika, że skarżąca objęła te działki w posiadanie przed [...] maja 2006 r., tj. przed datą złożenia wniosku

o przyznanie płatności. W tym zakresie organy ARiMR twierdząc o braku ich posiadania przez skarżącą pozostają w sprzeczności z treścią protokołów sporządzonych przez ANR (działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]); 2) odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron umów warunkowego przeniesienia posiadania działek, tj. P. M. i R. M. na okoliczności dotyczące daty objęcia poszczególnych działek i ich rolniczego użytkowania (było to wyraźnie wskazane

w wyroku z 30 grudnia 2008 r.); 3) odstąpienie przez organ odwoławczy od merytorycznego rozpoznania środków odwoławczych i mechaniczne powielenie stanu faktycznego i prawnego ustalonego na etapie postępowania z 2008 r. Sąd uznał, iż stwierdzone uchybienia i wadliwości powodują konieczność kolejnego uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w sygnalizowanych zakresach, co do których ARiMR nie dokonał ustaleń faktycznych niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, przez co naruszył art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy obu instancji, zgodnie z powołanymi wyżej wytycznymi Sądu, podjęły czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wystąpiły bowiem do Oddziałów ANR

o nadesłanie protokołów zdawczo – odbiorczych gruntów rolnych dotyczących działek wydzierżawionych P. M., R. M., czy też spółkom przez nich reprezentowanym. Wniosły także o wyjaśnienie kwestii gruntu "wolnego od upraw". Organ I instancji przeprowadził także dowód ze źródeł osobowych – gdyż przesłuchano świadków P. M., R. M. oraz W. G. Niewątpliwie organy zgromadziły znaczny materiał dowodowy celem wszechstronnego rozpoznania wniosku.

Odrębną kwestię w niniejszej sprawie stanowi jednak fakt, czy zebrany w wyniku podjętych przez Kierownika czynności materiał dowodowy oceniony został prawidłowo. Organy obu instancji przyjęły, że iż działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wydane zostały w dzierżawę P. M. na okres od dnia podpisania umów dzierżawy, tj. od dnia [...] sierpnia 2006 r. do dnia zakończenia tych umów, tj. do dnia [...] października 2006 r., przy czym P. M. nie znał granic nieruchomości i żądał ich okazania, co zostało wykonane w terenie. Ponadto działki nr: [...], [...], [...], [...] w znacznej części porośnięte były zakrzyczeniami brzozy, wierzby i łoz. Działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostały wydane dzierżawcy – P. M., na okres trwania umowy dzierżawy i do dnia [...] sierpnia 2011 r. nie zostały zwrócone do jej zasobu. Protokoły zdawczo-odbiorcze dotyczące działek [...], [...], [...] i [...] zostały spisane dnia [...] maja 2006 r., a pozostałych działek w dniu [...] czerwca 2006 r. Działki te nie były użytkowane rolniczo od kilku lat, co składając podpis na ww. protokołach zdawczo-odbiorczych P. M. potwierdził.

Przede wszystkim organy zakwestionowały zeznania świadków w odniesieniu do daty przejęcia posiadania działek rolnych oraz stanu tych gruntów na datę przejęcia działek w posiadanie. Zauważyć należy, że organy nie uznając za wiarygodne tych dowodów ze źródeł osobowych z dowodami wynikającymi z dokumentów tj. protokołów zdawczo – odbiorczych dopatrzyły się sprzeczności. Niewątpliwie z dokonanej oceny organów wynika, iż protokoły zdawczo – odbiorcze stanowiły dla organów znaczący dowód, dowód stanowiący dokument, w świetle którego inne dowody kwalifikują się do zanegowania. Oceniając zeznania R. M., P. M. oraz zatrudnionych przez nich pracowników, organy uznały, że ich zeznania są sprzeczne z dokumentami pierwotnymi, a więc protokołami zdawczo – odbiorczymi. Oznacza to, że organy uznały wyższość protokołów zdawczo- odbiorczych jako dowodów, nad innymi dowodami w postaci zeznań zainteresowanych, czy świadków. Nieistotna okazała się zatem data przejęcia w posiadanie, co do której ustalenia zobowiązane były organy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Dysponując protokołami zdawczo –odbiorczymi, w których zawarte dane są rozbieżne z zeznaniami świadków, należało te okoliczności wyjaśnić, czyli przesłuchać świadków, czy samych zainteresowanych na powyższe okoliczności.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie dokonana przez organy obu instancji ocena materiału dowodowego jest nieuprawniona. Zgodnie z ugruntowanym

w tym zakresie stanowiskiem orzecznictwa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2010 r. , sygn. akt VIII SA/Wa 683/10; wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt

II GSK 711/11) protokoły zdawczo – odbiorcze należy traktować jako dokumenty prywatne, nie można uznać, iż zostały wystawione przez organ. Są to dokumenty zawierające oświadczenia organu i strony co do przekazania gruntów w posiadanie danego podmiotu (skarżącej spółki). Skoro dokumenty te (protokoły) nie mają wzmocnionej mocy dowodowej, to tym bardziej organy administracyjne powinny ze szczególną rozwagą dokonać rozpatrzenia wniosków dowodowych przedkładanych przez stronę w toku postępowania. Należało wyjaśnić rozbieżności w zeznaniach P. M. pomiędzy datą przejęcia w posiadanie ([...] maja 2006 r.), a danymi

z protokołów, co do stanu zagospodarowania nieruchomości oraz nieznajomości ich położenia w terenie.

Istotnym w tym kontekście jest fakt, iż w toku postępowania skarżąca wielokrotnie wskazywała na okoliczności wejścia w posiadanie zakwestionowanych gruntów rolnych, powołując się jednocześnie na określone dowody, w tym w postaci dokumentacji oraz świadków. Dowody te nie zostały ocenione przez organy w sposób szczegółowy, co może prowadzić do wniosku, że nie zostały uwzględnione, a tym samym zostały pominięte. Pominięcie przez organy administracyjne tych dowodów oraz wynikających

z nich okoliczności i ustalenie stanu faktycznego w przeważającym zakresie na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych stanowiło naruszenie przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego, a mianowicie art. 7, 75 § 1, 76 § 2

i 78 § 1 i 2 oraz 80 Kpa. Powyższe uchybienia w zakresie procedury administracyjnej, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić powyższe uwagi

i zalecenia Sądu. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. "c" p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O uchyleniu decyzji organu

I instancji orzeczono na podstawie art. 135 p.p.s.a., zaś wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.