Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1369/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1369/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r., sprawy ze skargi S.M., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 11 czerwca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych, Świadczeń Pracowniczych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu 27 stycznia 2014 r. do ZUS-u Oddział w C. wpłynął wniosek S.M.o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Do wniosku zostało dołączone oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis. Podanie umotywowano trudną sytuacją finansową.

Decyzją z dnia 27 marca 2014 r. nr [...] ZUS Oddział w C. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności na:

- ubezpieczenia społeczne za kwiecień i czerwiec 2010 r., okres od sierpnia do grudnia 2010 r., okres od stycznia do października 2011 r. oraz okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2013 r. w łącznej kwocie 27.083,72 zł;

- ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc czerwiec 2010 r., za okres od października do grudnia 2010 r., za okres od stycznia do czerwca 2011 r., za miesiąc sierpień 2011 r., za miesiąc listopad 2011 r. oraz za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2013 r. w łącznej kwocie 14.504,18 zł;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc październik 2010 r., za miesiąc grudzień 2010 r., za okres od stycznia do września 2011 r., za miesiąc listopad 2011 r. oraz za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2013 r. w łącznej kwocie 2700,19 zł.

W pierwszym rzędzie organ stwierdził, że wobec wnioskodawcy jest nadal prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. Organy wymienione w ustawie jako właściwe do stwierdzenia nieściągalności wymaganego obowiązku rozstrzygnięcia takiego nie wydały. Nie uczynił tego ani Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani też komornik sądowy. Nie zostały więc spełnione przesłanki do ewentualnego umorzenia zadłużenia, określone w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."). Zdaniem organu w sprawie nie jest również oczywiste, że w podjętym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne.

W kontekście przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wskazano, że w sprawie nie udokumentowano poniesienia przez wnioskodawcę strat materialnych wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Wprawdzie w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, wnioskodawca zawarł informację o pobycie w szpitalu, w związku ze stanem przed udarem mózgu oraz, że prowadzenie firmy doprowadziło go do depresji i myśli samobójczych, jednakże informacja ta nie może być zdaniem organu uznana za wystarczającą do stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane przepisami prawa, mogące uzasadniać podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności.

W dalszej kolejności wyjaśniono, że w świetle materiałów postępowania wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga przychód, jego małżonka osiąga z kolei dochód w wysokości 2.300,00 zł netto. Na ich utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci. Wielkość ponoszonych kosztów utrzymania pozostaje przy tym na przeciętnym poziomie. Według złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, stanowią one kwotę 850,00 zł miesięcznie. Pomimo jednakże skierowanego wezwania, nie zostały dostarczone żadne dokumenty potwierdzające wysokość kosztów utrzymania np. rachunki, faktury itp. W tych okolicznościach organ uznał, że nie występuje groźba, iżby opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

We wniosku o ponowne rozpoznanie jego sprawy wnioskodawca zażądał skierowania przez ZUS pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego - czy ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych jest zgodna z Konstytucją RP.

Strona w negatywny sposób oceniła postępowanie organu zmierzające do uzyskania informacji, czy korzystała z pomocy MOPS. W jej przekonaniu niedopuszczalne jest zawężenie przesłanek umorzenia zaległości jedynie do skrajnych przypadków. Wnioskodawca przypomniał również o wsparciu jakiego udzielał choremu ojcu, co skutecznie uniemożliwiało mu dalsze prowadzenie działalności gospodarczej.

Jednocześnie zwrócił uwagę, że bezpośrednią przyczyną powstania przedmiotowych zaległości były zmiany ustawowe, których nie mógł przewidzieć.

W ocenie wnioskodawcy prowadzona przezeń działalność gospodarcza pozwala mu na wygenerowanie dochodu tylko nieznacznie przekraczającego wysokość zasiłku dla bezrobotnych, jednakże w przypadku dalszego nękania przez urzędników będzie zmuszony do całkowitego zdania się na pomoc państwa.

Co jednak istotne organ dokonując oceny jego sytuacji osobistej i majątkowej nie określił jaki w gruncie rzeczy próg dochodu mógłby zapewnić godne bytowanie jego rodzinie.

Decyzją z dnia 11 czerwca 2014 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Organ przyznał, że w toku prowadzonego postępowania wnioskodawca dostarczył karty informacyjne leczenia szpitalnego ojca, jednakże w chwili obecnej brak jest związku pomiędzy sprawowaniem opieki nad przewlekle chorym, a pozbawieniem możliwości uzyskiwania przez wnioskodawcę dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Uzupełniając ustalenia organu pierwszej instancji wskazano, że w świetle danych Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS wnioskodawca jest zatrudniony na 1/8 część etatu z wynagrodzeniem w wysokości 210 zł i jednocześnie od dnia 9 maja 2014 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna.

W ocenie organu nie istnieją jednak przeszkody w zakresie podjęcia przez stronę pracy w pełnym wymiarze czasu. Sytuacja materialna wnioskodawcy w najbliższej przyszłości może ulec znacznej poprawie, a co za tym idzie nie sposób wykluczyć prawdopodobieństwa podjęcia systematycznej i w częściach spłaty należności składkowych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący powtórzył swe wątpliwości dotyczące konstytucyjności zapisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również ponownie przytoczył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 3 września 2014 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. W negatywny sposób i przy użyciu niewybrednych słów i epitetów odniósł się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę. Podniósł, że przesłanki, którymi kieruje się ZUS przy wydawaniu decyzji o umorzeniu składek są uwłaczające i łamią Konstytucję RP. Powtórzył, że prowadzone postępowanie egzekucyjne – zajęcie wszystkich kont nic nie da, gdyż sytuacja zmusza go do pozostawania poza systemem bankowym. Kolejny raz skarżący zauważył, że jego firma się nie zbilansowała. Wskazał, że jest na bezrobociu od maja 2014 r., czteroosobowa rodzina dysponuje więc dochodem odpowiadającym zarobkom żony (2.300 zł). Zaprzeczył jakoby był właścicielem, współwłaścicielem 3 pojazdów. Wyjaśnił, że Fiat Marea został sprzedany w maju 2014 r., a Opel Agila i Ford Fokus są mu niezbędne do funkcjonowania w gospodarstwie domowym. Według skarżącego, przepisy, które dały możliwość niepłacenia ZUS-u z powodów niezależnych od podatnika są martwymi przepisami.

Z kolei w piśmie z dnia 5 listopada 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dodatkowo wyjaśnił, że z Komputerowego Systemu Informatycznego ZUS wynika, że skarżący od 1 sierpnia 2011 r. do nadal figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez płatnika składek FHU V. K.J. w S. w wymiarze czasu pracy – 1/8 etatu. Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w trzech kolejnych miesiącach wynosiły; 07/2014 – 210 zł, 08/2014 – 210 zł, 09/2014 – 210 zł. Brak natomiast nowych zgłoszeń skarżącego do ubezpieczeń społecznych z innych tytułów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji z dnia 11 czerwca 2014 r. wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone rozstrzygnięcie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 powoływanej dalej jako "k.p.a."), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Jak z powyższego wynika, sądy administracyjne posiadają jedynie uprawnienia kasacyjne w stosunku do decyzji wydawanych przez organy administracji publicznej w tym także decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym, nawet uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd nie może umorzyć zaległych składek na ubezpieczenia. Decyzję w tym zakresie władny jest podjąć tylko i wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zatem złożony w skardze wniosek o umorzenie zaległych składek jest bezprzedmiotowy.

Jak wynika akt sprawy, skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres prowadzonej przezeń działalności gospodarczej. W związku z treścią jego wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 u.s.u.s.

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, powoływanym dalej jako "rozporządzenie wykonawcze"), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. W świetle § 3 ust. 1 tego rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia wykonawczego, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Świadczą o tym użyte przez ustawodawcę w treści wymienionych przepisów sformułowania; "mogą być umorzone" i "może umorzyć". Tak więc prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami rozporządzenia przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji obowiązany jest natomiast do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja odmowna musi być więc należycie uzasadniona tak aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. W szczególności winna ona zawierać dokładne wyjaśnienie sytuacji materialnej strony skarżącej, wysokości zaległych należności oraz dokładne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie.

Decyzja uznaniowa, a więc i decyzja odmawiająca umorzenia należności składkowych może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe uzasadnienie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, że obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W rozpoznawanej sprawie ZUS podjął działania zmierzająca do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w oparciu o dokumenty uzyskane z urzędu oraz przedłożone przez skarżącego. ZUS szczegółowo wyjaśnił dochody i wydatki skarżącego, jego możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną, rodzinną i majątkową. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy rozważał możliwości uiszczenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. ZUS wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy zaś w uzasadnieniach swoich decyzji wskazano podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia. W szczególności ZUS odniósł się do poszczególnych dowodów i po analizie całego materiału dowodowego doszedł do przekonania, że nie istnieją przesłanki do stwierdzenia, że skarżący nie jest lub nie będzie w stanie w przyszłości spłacić zaległości składkowych.

W pierwszej kolejności należy przyznać rację Zakładowi, że w stosunku do skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Jak już wzmiankowano zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego. ZUS wskazywał w tym kontekście na prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego które nie doprowadziło dotychczas do stwierdzenia nieściągalności zadłużenia. Jak słusznie podnosił organ rentowy, płatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli ZUS dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji zatem nie dało się z całą stanowczością stwierdzić, że brak jest majątku, z którego ZUS mógłby się zaspokoić. Ocena odnośnie do braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy zresztą wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne, a dodatkowo skoro organ rentowy jako wierzyciel dostrzegł dalsze możliwości wyegzekwowania zaległych należności w drodze przymusowej, to w takiej sytuacji decyzja o ich umorzeniu byłaby decyzją przedwczesną i niezasadną.

Dokonując natomiast analizy stanowiska organu dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy podkreślić, że organ podjął wszelkie możliwe kroki w kierunku ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego i jego rodziny. Zebrał informacje odnośnie do uzyskiwanych dochodów, by następnie odnieść je do struktury deklarowanych wydatków (w żaden sposób nieudokumentowanych). Należy przy tym zaznaczyć, że skarżący nie reagował na wezwania ZUS o przedłożenie jakichkolwiek dokumentów dotyczących m.in. osiąganych przez rodzinę dochodów, ponoszonych miesięcznych wydatków (pismo z dnia 13 lutego 2014 r. oraz pismo z dnia 17 kwietnia 2014 r.). Natomiast już w postępowaniu przed tut. Sądem skarżący podawał w tym zakresie sprzeczne informacje i tak w piśmie z dnia 3 września 2014 r. oświadczył, że jest na bezrobociu od maja 2014 r., ale pominął fakt, że jest nadal zatrudniony na umowę o pracę na 1/8 etatu za wynagrodzeniem miesięcznym 210,00 zł. Z kolei we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 20 listopada 2014 r. podał, że osiąga dochody w kwocie 1000,00 zł netto (szara strefa). Analiza możliwości płatniczych wnioskodawcy doprowadziła Zakład do słusznego przekonania, że zobowiązany mimo ewentualnych, systematycznie dokonywanych z jego świadczeń potrąceń na poczet spłaty zadłużenia nie znajdzie się w sytuacji, w której rodzina zostanie pozbawiona środków do życia. Dokonując tych ocen organ nie abstrahował od wysokości obciążającego skarżącego zobowiązania z tytułu zaległych składek. Pamiętać należy, że postępowanie o umorzenie należności składkowych, jest postępowaniem wszczynanym na wniosek i to na wnioskodawcy ciążył podstawowy obowiązek wykazania wszystkich okoliczności, uzasadniających zastosowanie ulgi. Brak współdziałania z organem w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, nasuwa określone wątpliwości i pytania np. skąd skarżący, skoro jest na bezrobociu, bierze środki na utrzymanie i eksploatację dwóch samochodów, będących jego współwłasnością, a które jak sam stwierdził w piśmie z dnia 3 września 2014 r. są mu niezbędne do funkcjonowania w gospodarstwie domowym.

W świetle treści przepisów ustawy i rozporządzenia nie budzą też wątpliwości Sądu działania ZUS (bulwersujące skarżącego) zmierzające do uzyskania informacji, czy rodzina skarżącego korzystała z pomocy MOPS. Przesłanki umorzenia zaległości zostały bowiem przez samego ustawodawcę ograniczone do jak to określa skarżący "skrajnych przypadków". Informacja z MOPS mogłaby zatem stanowić istotną podstawę dla poczynienia ustaleń odnośnie sytuacji majątkowej rodziny.

W kontekście § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego organ rentowy przypomniał powoływane przez skarżącego w toku postępowania informacje o pobycie w szpitalu, w związku ze stanem przed udarem mózgu oraz, że prowadzenie firmy doprowadziło go do depresji i myśli samobójczych, a dodatkowo dostarczone karty informacyjne leczenia szpitalnego ojca. Niemniej jednak doszedł do uprawnionego przekonania, że w świetle jednoznacznej treści tego przepisu przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Tymczasem w toku postępowania skarżący nie wykazał związku pomiędzy owymi ciężarami, a pozbawieniem możliwości uzyskiwania przezeń dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jedynie na marginesie wyjaśnić należy, że nie może stanowić samodzielnej przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi określane przez skarżącego jako nadzwyczajne, zdarzenie związane ze zmianami legislacyjnymi. W sprawach dotyczących kwestii umarzania zaległych należności składkowych istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (tak: wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 832/10, LEX nr 1068881). Ponadto działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku składek, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. W orzecznictwie podnosi się, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Jak słusznie zaznaczono w zaskarżonej decyzji, umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Odnosząc się do sugestii skarżącego o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 28 ust. 3a u.s.u.s. z przepisami Konstytucji RP, należy mieć na uwadze, że warunkiem koniecznym wystąpienia przez sąd orzekający w sprawie z pytaniem prawnym w trybie art. 193 ustawy zasadniczej jest powzięcie przez sąd wątpliwości co do zgodności aktu prawnego z Konstytucją, w sytuacji jeżeli od odpowiedzi udzielonej przez Trybunał Konstytucyjny na to pytanie zależy rozstrzygniecie sprawy toczącej się przed sądem. W niniejszej sprawie Sąd potrzeby takiej nie dostrzegł, a to ze względów wyżej przedstawionych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.