Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 62/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-04-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I.Ż. na bezczynność Burmistrza Miasta w udzieleniu informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 3 marca 2010 r. I.Ż., zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, podniósł, iż jest emerytem posiadającym na wychowaniu niepełnosprawnego syna, wymagającego ciągłego leczenia i rehabilitacji. Związane z tym wydatki są bardzo duże i wynoszą około 500 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania to natomiast około 800 zł. Ponadto w wyniku postanowienia sądowego z dnia "[...]" i ustalenia separacji małżeńskiej skarżący ponosi koszty alimentów w wysokości 400 zł. W konsekwencji, poniesienie kosztów sądowych nie jest w jego przypadku praktycznie możliwe. Byłoby to równoznaczne z pozbawieniem jego rodziny środków do życia, a ponadto wymagałoby zaciągnięcia pożyczki, której spłacenie wydaje się być niemożliwe, a na pewno bardzo utrudnione. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wyłącznie z synem, co wynika z rubryki nr 6 formularza wniosku. Majątek rodziny stanowią mieszkanie i samochód osobowy marki "[...]" (rocznik "[...]"), który służy głównie do przewozu syna na rehabilitację (rubryka nr 7 formularza wniosku). W rubryce nr 10 formularza wniosku ("Dochody"), skarżący wykazał emeryturę własną i rentę socjalną syna w łącznej kwocie 2.049,76 zł, która – co wynika z przedłożonych w dalszym toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy wyciągów z rachunku bankowego Nr F – stanowi kwotę netto. W rubryce nr 11 formularza wniosku skarżący dodał, iż jest zadłużony u rodziny na 500 zł.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w sprawie o sygn. akt "[...]" (oraz w szeregu innych toczących się równolegle) skarżący przedłożył, mające istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej także w niniejszej sprawie, oświadczenie z dnia 26 lutego 2010 r., w którym wskazał przeznaczenie i wysokość ponoszonych przez niego i syna wydatków [opłaty mieszkaniowe – ok. 300 zł (pozostała kwota 200 zł pokrywana jest przez żonę), opłaty za energię elektryczną i gaz – ok. 160 zł, opłaty za telewizję, Internet i telefony – ok. 140 zł, wyżywienie – ok. 700 zł, środki higieny – ok. 120 zł, lekarstwa – ok. 130 zł, odzież – ok. 200 zł, podręczniki i przybory szkolne – 50 zł, utrzymanie samochodu niezbędnego do przewozu syna – 300 zł]. Oświadczył, iż żona mieszka z nim i synem. Partycypuje w utrzymaniu mieszkania (250 zł) i w zakupie żywności (300 zł) oraz w różnych kosztach utrzymania syna (150 zł). Wydatkuje na ten cel 400 zł, które uzyskuje w formie alimentów, oraz około 300 zł ze świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 520 zł. Na jej osobiste potrzeby (odzież, leki, telefon, itp.) pozostaje ok. 220 zł. Żona sprawuje opiekę nad synem i nie pracuje. Jej sytuacja, w ocenie skarżącego, jest słaba, lecz nie beznadziejna. Skarżący dodatkowo wskazał, iż w 2010 r. ani on, ani jego syn nie korzystali z jakichkolwiek świadczeń socjalnych, aczkolwiek skarżący złożył stosowny wniosek do "[...]" i czeka na jego rozpatrzenie. Wyjaśnił, iż nie wie, czy może liczyć na dalsze pożyczki od rodziny (z przeznaczeniem na opłacenie kosztów postępowania sądowego). Nie zamierza się nawet o nie starać, tym bardziej, że nie uregulował dotychczasowych zobowiązań. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego i syna wszystkich rachunków bankowych za luty 2010 r., skarżący przedłożył wyciągi z trzech rachunków bankowych w "[...]" (Nr A, Nr B i Nr C, dwa pierwsze za okres od 1 stycznia 2010 r. do 26 lutego 2010 r., trzeci za okres od 27 stycznia 2010 r. do 26 lutego 2010 r.) oraz z jednego w "[...]" Nr D za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2010 r. Na ostatnim ze wskazanych wyżej wyciągów skarżący umieścił dodatkowo oświadczenie, zgodnie z którym "dla rachunku E (...) saldo końcowe pozostaje bez zmian co najmniej od 6 miesięcy i wynosi 0,70 zł. Z uwagi na to że nie były dokonywane na nim obroty, nie jest możliwe wydrukowanie wyciągu". W złożonym oświadczeniu skarżący wyjaśnił ponadto, iż od dnia 22 lutego 2010 r. nie jest już współwłaścicielem rachunku bankowego w "[...]" (Nr F), który stanowił dotychczas rachunek podstawowy rodziny. Syn nie posiada własnego konta, a jego renta socjalna wpływa na wskazane wyżej konto, będące obecnie w użytkowaniu żony. Do przedmiotowego oświadczenia skarżący załączył kserokopię orzeczenia dotyczącego separacji i alimentów.

W związku z nieprzedłożeniem wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za luty 2010 r. oraz wątpliwościami, jakie pojawiły się po porównaniu oświadczeń złożonych przez skarżącego w niniejszej sprawie oraz w sprawach w przedmiocie prawa pomocy, zainicjowanych przez niego w 2010 r., w tym w sprawie o sygn. akt "[...]" oraz w 2009 r., w tym w sprawie o sygn. akt "[...]" – pismem z dnia 9 marca 2010 r. wezwano skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych także w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia 15 marca 2010 r., do którego załączył niektóre z żądanych dokumentów źródłowych. Brak ich przedłożenia w komplecie, jak również fakt, że złożone w przedmiotowym piśmie dodatkowe oświadczenia nie tylko nie rozwiewają powstałych wcześniej wątpliwości, lecz rodzą nowe, czynią niemożliwą ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to w interesie strony jest natomiast dołożenie należytej staranności przy składaniu wyjaśnień co do własnej sytuacji materialnej, tak aby składane oświadczenia nie budziły wątpliwości. To strona ma bowiem przekonać Referendarza sądowego, iż znajduje się w sytuacji, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.

I. Z uwagi na fakt, iż skarżący dotychczas nie deklarował posiadania w "[...]" rachunku bankowego Nr A (mimo wezwania skarżącego pismem z dnia 23 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt "[...]" do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych), za zasadne uznano wezwanie go, pismem z dnia 9 marca 2010 r., do przedstawienia wyciągu z tego rachunku dodatkowo za październik, listopad i grudzień 2009 r. (pkt 2 wezwania), a także – z uwagi na wielość rachunków bankowych w "[...]"– zaświadczenia o rachunkach bankowych posiadanych przez niego w tym banku w okresie od października 2009 r. do lutego 2010 r. (pkt 4 wezwania). W odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych w "[...]" Nr A za okres od dnia otwarcia, tj. 25 października 2004 r. do 12 marca 2010 r., Nr B za okres od dnia otwarcia, tj. 29 listopada 2005 r. do 12 marca 2010 r. oraz Nr C za okres od dnia otwarcia, tj. 25 października 2004 r. do 12 marca 2010 r. (pierwszą i ostatnią stronę wydruku). Zamiast wymaganego zaświadczenia z "[...]" skarżący oświadczył, iż dostarcza wyciągi z wszystkich posiadanych w nim rachunków, odzwierciedlające termin ich założenia oraz fakt, iż nadal funkcjonują. Wyjaśnił, iż zaświadczenia nie dostarcza z tego powodu, iż w jego mieście nie ma placówki tego banku i nie ma możliwości uzyskania takiego zaświadczenia, a ponadto jego koszt wyniósłby "[...]" zł. Zwrócił się zatem o przyjęcie zamiast zaświadczenia jego oświadczenia, iż posiada w tym banku, jako osoba fizyczna, tylko trzy rachunki.

Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, iż już w sprawie o sygn. akt "[...]" w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawa pomocy skarżący był wzywany do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomimo wezwania z dnia 23 października 2009 r., skarżący nie przedłożył jednak wyciągów ze wszystkich posiadanych wówczas rachunków bankowych – z rachunku Nr A (co wynika z dokumentów źródłowych złożonych w niniejszej sprawie), ale również z rachunku Nr E (przedłożonego ostatecznie na skutek kolejnych wezwań, a wykazanego pierwotnie w oświadczeniu skarżącego z dnia 1 marca 2008 r., złożonym w sprawie o sygn. akt "[...]", w którym co można stwierdzić obecnie skarżący nie wykazał także rachunków Nr B i Nr A). Okoliczność ta ma natomiast istotne znaczenie dla oceny wiarygodności i zgodności ze stanem rzeczywistym oświadczeń i działań podejmowanych przez skarżącego w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy. To, że skarżący mimo wezwania nie przedkłada wszystkich posiadanych rachunków bankowych, czy też w przedstawionym wykazie pomija niektóre z nich, rodzi bowiem istotne wątpliwości co do rzetelności wypełnienia żądania w tym zakresie, kierowanego do skarżącego również w sprawie o sygn. akt "[...]", a w konsekwencji także do rzeczywistej ilości posiadanych przez niego rachunków bankowych oraz zgromadzonych na nich środków. Wybiórcze przedstawienie wyciągów z rachunków bankowych pozbawia tym samym możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i to niezależnie od tego, że ostatecznie okazało się, że na wskazanych wyżej rachunkach bankowych nie zgromadził on znacznych środków pieniężnych. W świetle przedstawionych okoliczności fakt ten nie pozwala bowiem przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie posiada już innych rachunków bankowych, na których znajdują się jakiekolwiek dodatkowe środki pieniężne. Dodać jednocześnie należy, iż niewielka ilość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych nie usprawiedliwia nieprzedkładania wyciągów z tych rachunków bez jakichkolwiek w tym zakresie wyjaśnień, w sytuacji gdy jednocześnie składane są wyciągi z innych rachunków także o niskim saldzie.

II. Z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego Nr D za luty 2010 r. w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygn. akt "[...]" ponowiono wezwanie w tym zakresie w niniejszej sprawie, żądając jednocześnie wyciągu z tego rachunku za dodatkowe miesiące – listopad i grudzień 2009 r. (pkt 1 wezwania). Prześledzenie operacji przeprowadzonych na tym rachunku w dodatkowych miesiącach uznano za celowe zważywszy na fakt, iż w oświadczeniu złożonym na wyciągu z tego rachunku za okres od 3 sierpnia 2009 r. do 3 listopada 2009 r., a przedłożonym w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt "[...]", skarżący deklarował, iż środki gromadzone na tym koncie mają służyć na opłacenie turnusu rehabilitacyjnego, którego przewidywany termin to grudzień 2009 r. lub lato 2010 r., natomiast przedłożony w sprawie o sygn. akt "[...]" wyciąg za styczeń 2010 r. dokumentuje wydatki o całkowicie innym charakterze (ubezpieczenie, koszty sądowe sprawy cywilnej). Z tego względu zażądano również dowodów poniesienia przez skarżącego kosztów turnusu rehabilitacyjnego syna (pkt 5 wezwania).

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył wyciąg z przedmiotowego rachunku bankowego za okres od 1 października 2009 r. do 1 marca 2010 r., z którego wynika, iż między 3 listopada 2009 r., kiedy stan konta wynosił +1.141,72 zł, a 1 marca 2010 r., kiedy stan konta wynosił +3,27 zł, dokonano dwóch przelewów na opłacenie kosztów sprawy cywilnej i ubezpieczenia oraz jednej wypłaty z bankomatu na łączną kwotę 1.130,00 zł. Przedkładając kopię rachunku za turnus rehabilitacyjny syna z dnia 22 czerwca 2007 r., skarżący poinformował jednocześnie, iż w 2009 r. syn z turnusu takiego nie korzystał. Podniósł też, iż w zamian za to zakupiony został sprzęt rehabilitacyjny, czego potwierdzenie stanowią kserokopie dowodów zakupu takiego sprzętu. Podkreślenia wymaga jednak, iż nie są to faktury z listopada i grudnia 2009 r., czy też stycznia 2010 r., lecz z marca, września i października 2009 r. Zauważyć również należy, iż zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia 15 marca 2010 r., złożonym na wezwanie do wyjaśnienia okoliczności zaciągnięcia przez niego pożyczki w kwocie 500 zł (pkt 11 wezwania) oraz uiszczenia w styczniu 2010 r. kosztów sądowych we wskazanej wyżej sprawie cywilnej (pkt 12 wezwania), skarżący wskazał m.in., iż przedmiotową pożyczkę zaciągnął w styczniu 2010 r. właśnie w celu pokrycia kosztów sądowych w tej sprawie.

W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, składanych przez skarżącego oświadczeń nie można uznać zatem ani za wewnętrznie spójne, ani za zgodne ze stanem rzeczywistym. Działania skarżącego nie potwierdzają bowiem, aby środki pieniężne, zgodnie z jego deklaracją, zarezerwowane na turnus rehabilitacyjny syna zostały przeznaczone na ten cel. Skarżący oświadczył ponadto, że zaciągnął pożyczkę w celu pokrycia kosztów sądowych, której co wynika z oświadczenia z dnia 26 lutego 2010 r. jeszcze nie spłacił, podczas, gdy ze wskazanego wyżej wyciągu bankowego wynika, iż zostały one pokryte ze środków zarezerwowanych na turnus rehabilitacyjny. Środki pieniężne pochodzące z tej pożyczki nie trafiły zatem na rachunek bankowy Sądu, nie trafiły również na rachunek Nr D, bilansując niejako wcześniejszy wydatek pokryty ze środków na tym rachunku. W tej sytuacji oświadczeniom skarżącego trudno przypisać walor wiarygodności.

III. Z uwagi na to, że w rubryce nr 6 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, czyli w rubryce, w której zgodnie z pouczeniem "należy wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym", skarżący wpisał wyłącznie siebie i syna, a jednocześnie z oświadczenia skarżącego z dnia 26 lutego 2010 r. wynika, że jego żona mieszka w tym samym mieszkaniu co on i jego syn, partycypuje w kosztach utrzymania syna i mieszkania, opiekuje się synem oraz ponosi wspólne koszty wyżywienia, wezwano go do wyjaśnienia, w czym przejawia się prowadzenie przez nią odrębnego gospodarstwa domowego (pkt 9 wezwania).

W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył: "nigdy nie twierdziłem iż żona prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jeżeli sąd uważa że fakt iż żona decyduje o tym co zakupi za swoje uzyskane finanse jest prowadzeniem odrębnego gospodarstwa to pozostaje mi przychylić się do tego założenia."

Mając na uwadze treść oświadczeń z dnia 26 lutego 2010 r. oraz złożonego w formularzu wniosku, wskazać należy na ewidentny brak ich zgodności, który pozbawia Referendarza sądowego możliwości oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej skarżącego, a w konsekwencji także rzeczywistej sytuacji materialnej jego rodziny.

IV. Z uwagi na wątpliwości co do wysokości wydatków ponoszonych obecnie przez skarżącego i jego syna, powstałe na tle oświadczeń skarżącego, złożonych w sprawie o sygn. akt "[...]" oraz w sprawie o sygn. akt "[...]" (oświadczenie w sprawie ponoszonych miesięcznie kosztów rehabilitacji i leczenia syna oraz kosztów wydatków bytowych z dnia 4 listopada 2009 r.), skarżącego wezwano do udokumentowania wydatków wymienionych w jego oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. z okresu ostatnich 3 miesięcy (pkt 6 wezwania), a także do wyraźnego wskazania, czy wydatki te pomniejszyć należy o kwotę 700 zł, przekazywaną skarżącemu przez żonę na utrzymanie syna – 150 zł, mieszkania – 250 zł i zakup żywności – 300 zł (pkt 8 wezwania). Okoliczność ta ma bowiem istotne znaczenie dla ustalenia wysokości aktualnych obciążeń skarżącego. Wyeliminowania wątpliwości wymagała ponadto kwestia kosztów związanych z rehabilitacją i leczeniem syna (pkt 7 wezwania) poprzez wskazanie, czy wydatki na ten cel w wysokości ok. 500 zł, wskazane w rubryce nr 5 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy ("Uzasadnienie"), zawierają się w wykazie wydatków 2-osobowej rodziny w łącznej kwocie 2.100 zł, przedstawionym w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. Dotychczas bowiem (we wskazanym wyżej oświadczeniu z dnia 4 listopada 2009 r.) skarżący wyraźnie rozróżniał wydatki na rehabilitację i leczenie syna, w tym zakup sprzętu rehabilitacyjnego, medykamentów, dojazdy do lekarzy i ośrodków rehabilitacyjnych oraz finansowanie turnusu rehabilitacyjnego, w łącznej kwocie ok. 500 zł oraz wydatki bytowe 3-osobowej rodziny w łącznej kwocie ok. 2.500 zł, w tym opłaty mieszkaniowe – ok. 450 zł, opłaty za energię elektryczną i gaz – ok. 160 zł, opłaty za telewizję, Internet i telefony – ok. 140 zł, wyżywienie – ok. 900 zł, środki higieny – ok. 120 zł, lekarstwa – ok. 130 zł, odzież – ok. 200 zł, podręczniki i przybory szkolne – 50 zł, utrzymanie samochodu niezbędnego do przewozu syna – 350 zł. Zauważyć jednocześnie należy, iż mimo braku wykazania żony skarżącego wśród osób, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe i ponoszenia przez nią obecnie we własnym zakresie wydatków (według oświadczenia skarżącego z dnia 26 lutego 2010 r.), m.in. na "osobiste potrzeby (odzież, leki, telefon, itp.)", ponoszone aktualnie przez skarżącego i jego syna wydatki z tego tytułu nie uległy zmniejszeniu w porównaniu do wykazanych w oświadczeniu z dnia 4 listopada 2009 r. wydatków 3-osobowej rodziny, co dodatkowo uzasadniało żądanie przedstawienia dowodów uiszczania przez skarżącego wydatków wymienionych w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. (pkt 6 wezwania).

Odnosząc się do wezwania w zakresie udokumentowania ponoszonych wydatków, skarżący wskazał, iż dowodami poniesienia wydatków na cele mieszkaniowe i sprawy z nimi związane są zaznaczone pozycje na wyciągu z rachunku Nr F. Innych dowodów, typu paragony za zakup żywności, odzieży, czy lekarstw, nie posiada. Wyjaśnił, iż wskazane w uzasadnieniu wniosku wydatki związane z rehabilitacją i leczeniem syna w wysokości 500 zł częściowo zawierają się w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r., lecz nie są tam wymienione wszystkie takie koszty. Nie jest bowiem możliwe w sposób precyzyjny określić ich miesięczną kwotę. W każdym miesiącu może być ona różna i jej wyliczenie może nastąpić po obliczeniu wszystkich poniesionych kosztów w ciągu całego roku. O tym, iż są to koszty w granicach 500 zł świadczyć może natomiast fakt, iż w roku 2009 tylko na zakup sprzętu służącego rehabilitacji poniesione zostały wydatki w kwocie prawie 3.900 zł. Do tego dochodzą koszty lekarstw i użytkowania pojazdu służącego do przewozu syna na zabiegi rehabilitacyjne, do szkoły i lekarzy. Skarżący stwierdził dodatkowo, iż od wydatków wskazanych w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. "nie należy odliczać 700 zł przekazywanych (a raczej ponoszonych) przez żonę". W oświadczeniu tym wskazane zostały bowiem "wydatki w kwocie około 2.000 zł ponoszone osobiście i z dochodów syna. Faktem jest jednak również to, że oprócz tych wydatków żona także ponosi różne wydatki, np. na utrzymanie wspólnego mieszkania."

Powyższe wyjaśnienia skarżącego po raz kolejny uwidaczniają niespójność składanych deklaracji. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, iż skarżący oprócz wydatków wyszczególnionych w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. w łącznej kwocie 2.100 zł, ponosi dodatkowo "koszty alimentów" w kwocie 400 zł. Powyższe oznacza, że wydatkuje miesięcznie 2.500 zł, mimo iż środki, jakimi dysponuje wraz z synem, z tytułu emerytury i renty socjalnej wynoszą tylko 2.049,76 zł. Wydatki te przewyższają tym samym dochód rodziny skarżącego, nawet jeśli uwzględni się okresowe otrzymywanie świadczeń socjalnych z "[...]" (w 2010 r. w kwocie 360 zł – zgodnie z wyciągiem z rachunku bankowego Nr F). Sytuacja ta nie ulegnie zmianie, nawet gdy przyjęte zostanie, że skarżący i jego syn ponoszą wydatki wspólnie z żoną skarżącego ze wspólnych dochodów wszystkich tych osób. Jeżeli bowiem zsumuje się wydatki żony skarżącego w kwocie 700 zł (na utrzymanie syna, mieszkania i zakup żywności) oraz w kwocie 220 zł (na potrzeby osobiste) z wydatkami skarżącego i jego syna w łącznej kwocie 2.100 zł, to daje to wynik 3.020 zł, podczas gdy suma dochodów wszystkich tych osób to 2.569,76 zł (emerytura: 1.545,72 zł + renta socjalna: 504,04 zł + świadczenie pielęgnacyjne: 520 zł). Brak staranności w zakresie wskazania, czy to wysokości ponoszonych wydatków, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów pozbawia natomiast Referendarza sądowego możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny.

Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżący nie udokumentował innych wydatków niż "na cele mieszkaniowe i sprawy z nimi związane" oraz na leki (wyciąg z konta Nr F potwierdza zakupy w aptekach). W sytuacji jednak, gdy w szeregu inicjowanych przez siebie postępowań sądowych, w tym w sprawie o sygn. akt "[...]", skarżący był już wzywany do złożenia m.in. dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów związanych z rehabilitacją i leczeniem syna (wezwanie z dnia 17 listopada 2009 r.), a zatem miał świadomość potrzeby ich gromadzenia dla potrzeb postępowania w przedmiocie prawa pomocy, zasadnym było zbieranie stosownych dowodów potwierdzających ponoszone wydatki, szczególnie gdy skarżący miał zamiar nadal korzystać z instytucji prawa pomocy w szeregu także obecnie toczących się spraw sądowych.

V. W dalszej kolejności wskazać należy, iż z uwagi na to, że z oświadczenia w sprawie korzystania ze świadczeń socjalnych z dnia 4 listopada 2009 r., złożonego przez skarżącego w toku postępowania o sygn. akt "[...]", wynikało, iż jego żona z tytułu opieki nad synem otrzymywała dotychczas świadczenia w łącznej w kwocie ok. 720 zł, a nie jak wynika z oświadczenia z dnia 26 lutego 2010 r. – 520 zł, za zasadne uznano również wezwanie skarżącego do przedłożenia dokumentów, z których wynika wysokość świadczeń socjalnych pobieranych obecnie przez jego żonę (pkt 10 wezwania).

Usprawiedliwiając brak ich przedłożenia skarżący stwierdził, iż dokumenty te nie stanowią jego własności, a żona nie wyraziła zgody na ich udostępnienie. Podkreślił jednocześnie, iż w wyniku separacji są to dochody nie wchodzące do wspólnoty majątkowej i dodał, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej została określona w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie może być wyższa lub niższa.

W sytuacji, gdy pomiędzy oświadczeniami skarżącego brak jest zgodności, nieprzedłożenie żądanych dokumentów źródłowych pozbawia Referendarza sądowego możliwości ustalenia aktualnej, rzeczywistej sytuacji finansowej żony skarżącego. Zauważyć jednocześnie należy, iż orzeczenie separacji powoduje wprawdzie powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej, jednakże nawet ten ustrój majątkowy nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnej pomocy. Powyższe uzasadnia natomiast ocenę w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy sytuacji materialnej także małżonka pozostającego w separacji, gdyż może nie być ona obojętna dla oceny sytuacji materialnej małżonka wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Nieujawnienie sytuacji materialnej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej nie tylko żony skarżącego, ale i samego skarżącego oraz jego syna.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż brak przedłożenia przez skarżącego, mimo wezwania, wszystkich wskazanych wyżej dokumentów źródłowych, jak również złożenie oświadczeń, które nie są ze sobą zgodne lub pozostają ze sobą w sprzeczności, uniemożliwia w warunkach niniejszej sprawy ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny. Uniemożliwia też tym samym jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Oświadczenia strony, które budzą wątpliwości, nie mogą stanowić podstawy przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarówno przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść odpowiednio jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W warunkach niniejszej sprawy, mimo spełnienia części żądań zawartych w wezwaniu z dnia 9 marca 2010 r. [m.in. w zakresie przedłożenia wyciągu z rachunku bankowego Nr F (pkt 3 wezwania)], nie można zatem uznać, z przyczyn podanych wyżej, że skarżący w sposób wiarygodny wykazał, że znajduje się w sytuacji, uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy.

W nawiązaniu do informacji skarżącego zawartej w oświadczeniu z dnia 15 marca 2010 r., a dotyczącej faktu uzyskania przez skarżącego w ostatnim czasie trzykrotnego zwolnienia z kosztów sądowych w zainicjowanych przez niego postępowaniach karnych, wskazać natomiast należy, iż fakt uwzględnienia w całości lub w części wniosków skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych przez sąd powszechny nie stanowi automatycznie o zasadności wniosku złożonego w niniejszej sprawie. Przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy są bowiem każdorazowo odnoszone do aktualnej sytuacji materialnej strony. Skarżący powinien być natomiast świadomy znaczenia czynników każdorazowo determinujących wynik rozstrzygnięcia, skoro z udzielonych przez niego informacji wynika także, że w postępowaniu cywilnym odmówiono zwolnienia go z kosztów sądowych.

W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji, mając na względzie, iż kwestia zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w niniejszej sprawie została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 30 grudnia 2009 r.