Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5159/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P Sp. z o.o. we W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Go 561/15 w sprawie ze skargi P Sp. z o.o. we W na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [..] czerwca 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P Sp. z o.o. we W na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze 2.000 (dwa tysiące) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: WSA w Gorzowie Wielkopolskim lub Sąd I instancji) oddalił skargę P Sp. z o.o. we W (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie (dalej: Dyrektor) z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 4 lutego 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Gorzowie Wielkopolskim dokonali kontroli w barze położonym w K, w którym znajdował się należący do spółki automat do gry HOT FUN, podłączony do sieci zasilającej i gotowy do eksploatacji. W wyniku eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych ustalono, że automat wypłaca wygrane pieniężne, a gry urządzane na nim mają charakter losowy.

Naczelnik Urzędu Celnego w Gorzowie Wielkopolskim decyzją z dnia [...] marca 2015 r. wymierzył spółce karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry na podstawie art. 6, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612), dalej: u.g.h.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA oddalił skargę na powyższą decyzję. Podając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji przypomniał, że podstawowym warunkiem prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach jest uzyskanie koncesji na prowadzenie kasyna gry. Stosownie do art. 89 ust. 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega: 1) urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry; 2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry; 3) uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.

W ocenie Sądu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej o bezskuteczności art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., wobec braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej. Jakkolwiek powyższe zagadnienie prawne budziło istotne wątpliwości w orzecznictwie, to kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16.

Sąd I instancji stwierdził, że ze względu na związanie oceną prawną, wyrażoną w powołanej uchwale NSA, zarzuty skargi dotyczące wymierzenia spółce kary pieniężnej mimo braku notyfikacji projektów u.g.h. nie zasługiwały na uwzględnienie.

WSA uznał, że ukaranie podmiotu prowadzącego gry na automatach poza kasynem gry wymaga przeprowadzenia postępowania, w którym organy celne samodzielnie mogą i muszą ustalić ustawowe przesłanki nałożenia takiej kary. W tym zakresie mogą korzystać ze wszelkich środków dowodowych, ich ustalenia są samodzielne, a rozstrzygnięcie na podstawie art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. przez Ministra Finansów w zakresie charakteru automatu nie jest prejudykatem w stosunku do gry prowadzonej na konkretnym automacie. Prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, właściwy organ jest uprawniony do czynienia ustaleń odnośnie do charakteru danej gry.

Sąd I instancji stwierdził, że wykładnia użytego w art. 2 ust. 5 u.g.h. określenia "charakter losowy" pozwala twierdzić, że odnosi się ono nie tylko do sytuacji, w której wynik gry zależy od przypadku, ale także do sytuacji, w której wynik gry jest nieprzewidywalny dla gracza, choć nie jest obiektywnie przypadkowy, gdyż powstał jako pochodna zaprogramowania urządzenia w określony sposób. Tak więc nieprzewidywalność wyniku gry, brak pewności co do tego, jaki wynik padnie, wobec niemożności przewidzenia procesów zachodzących in concreto w danym urządzeniu, pozostaje immanentną cechą tego rodzaju gry na automacie.

Z poczynionych przez organy ustaleń wynika, że uruchomienie gry na badanym w niniejszym postępowaniu urządzeniu następuje po zakredytowaniu automatu pewną kwotą, za którą gracz wykupuje określony czas oraz otrzymuje punkty przeznaczone do rozgrywania gry. Gra na badanym urządzeniu ma charakter losowy, gdyż grający nie ma wiedzy jaki wynik (ile punktów) uzyska. Wygrana punktowa (pieniężna) nie zależy przy tym od umiejętności (wrodzonych lub nabytych) uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych.

Spółka zaskarżyła wyrok w całości, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku co do poglądu prawnego wyrażonego w uzasadnieniu. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego (występujące w uzasadnieniu orzeczenia) w postaci obrazy art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 23a u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię rzeczonych przepisów, jak również niewłaściwe ich zastosowanie wskutek a) przyjęcia, że w przedmiotowym stanie faktycznym zarzucone Skarżącej naruszenie wyczerpuje przesłanki z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., nie zaś z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., pomimo stwierdzonego w zaskarżonym wyroku urządzania gier poza kasynem gry; b) braku jednoznacznego stwierdzenia "technicznego charakteru" art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz wynikającej z tego niemożności zastosowania jako sprzężonej normy sankcjonującej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.; c) nieprawidłowego uznania, że pomiędzy art. 14 ust. 1 u.g.h. a art. 6 ust. 1 u.g.h. nie zachodzi związek wskazujący na "techniczny charakter" tychże norm, uniemożliwiający zastosowanie normy sankcjonującej z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jako urzeczywistniającej nienotyfikowany zakaz z art. 14 ust. 1 u.g.h., podczas gdy przepis z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jako norma sankcjonująca nakaz posiadania koncesji (możliwej do uzyskania wyłącznie na kasyno gry) nieuchronnie prowadzi do urzeczywistnienia nienotyfikowanego art. 14 ust. 1 u.g.h. jako jego podstawowej, zasadniczej normy sprzężonej sankcjonowanej, co wyklucza zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej na podstawie ust. 2 pkt 1 tego przepisu, w konsekwencji braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, co czyni niezasadnym wymierzenie kary pieniężnej w niniejszym postępowaniu, zgodnie z wiążącą wykładnią Trybunału Sprawiedliwości UE dokonaną wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213, C-214 i C-217/11 (FORTUNA i inni) oraz wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C-65/05 (Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna spółki oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W ramach tej podstawy strona zaruzciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, a więc art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34 w związku z art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1, art. 23a i art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 1 i 2 u.g.h., polegające na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, zatem nieprawidłowościach zawartych w uzasadnieniu wyroku konkretyzujących się w tym, że zarzucone spółce naruszenie odnosi się do treści art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., a poprzez brak jednoznacznego stwierdzenia technicznego charakteru art. 14 ust. 1 u.g.h. wadliwe stosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako przepisu sprężonego z pierwszym oraz nieprawidłowe uznanie, że z techniczności art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 6 ust. 1 u.g.h. nie wynika zakaz stosowania przepisu karnego, zatem art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jako konsekwencja nienotyfikowania przepisów ustawy.

Skarga kasacyjna spółki w zakresie tak postawionych zarzutów jest niezasadna, zatem nie mogła prowadzić co uchylenia skarżonego wyroku.

W ocenie NSA niezasadność tej skargi ma dwa źródła. Jednym jest jej formalna wadliwość, drugim merytoryczna nietrafność. Kontekst merytoryczny skargi kasacyjnej może być uwzględniony tylko w tym zakresie jaki daje się ustalić na podstawie treści jej uzasadnienia, gdyż wady formalne nie pozwalają na pełne odnoszenie się do zarzutów postawionych przez spółkę. Taki ograniczony zakres kontroli wyroku jest możliwy tylko ze względu na treść uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 1/2010, poz. 1. W tym zakresie Sąd II instancji w pełni podziela stanowisko uchwały z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, zatem jej pogląd w zakresie braku technicznego charakteru art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 u.g.h. oraz związku tych przepisów z art. 14 ust. 1 i art. 6 ust. 1 jako przepisami technicznymi, a także wpływ braku notyfikacji u.g.h. na możliwość ukarania podmiotów wskazanych w art. 89 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy. Powtarzanie w tym zakresie podniesionej w uchwale argumentacji, obszernie przywołanej przez Sąd I instancji, byłoby niczym nieuzasadnionym działaniem. Zatem w tym zakresie Sąd II instancji odsyła do stanowiska i poglądów uzasadnienia własnej uchwały z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16 i na tej podstawie stwierdza merytoryczną niezasadność argumentacji przedstawionej przez spółkę nawet tej odniesionej do ograniczonego zakresu.

Jednak w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna spółki jest niezasadna przede wszystkim ze względów formalnych.

Z treści art. 174 pkt 1 i 2 wynika, że skarga kasacyjna może być oparta na dwóch różnych podstawach kasacyjnych, jednak w ramach każdej z nich skuteczne mogą być podnoszone tylko te naruszenia, które mieszczą się w ramach danej podstawy. Inaczej rzecz ujmując w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. mają być zarzucane naruszenia przepisów prawa materialnego, a w podstawie z art. 174 pkt 2 przepisy procesowe. Łączenie w ramach jednego zarzutu naruszeń prawa materialnego i procesowego jest wadą skargi kasacyjnej, a Sąd II instancji nie jest uprawniony do naprawiania tego rodzaju błędów. W rozpoznawanej sprawie taki charakter ma powoływanie się na brak notyfikacji przepisów. Bez wątpienia kwestie notyfikacyjne nie należą do materii prawa materialnego, chociaż w tej sferze mogą wywoływać skutki prawne. Zatem, łączenie tych zagadnień z wadliwością lub niewłaściwym stosowaniem prawa materialnego jest nieporozumieniem. Z tych więc powodów skarga kasacyjna spółki nie mogła odnieść skutku prawnego.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a.