Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1078/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 95 w zw. z  art. 22 pkt 2,3,5,9
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa na rzecz skarżącego E. H. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...], Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. H., utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006r., uznającą E. H. za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że pełniąc w okresie od 15 lutego 2000 r. do 3 września 2003 r. funkcję kierownika budowy - adaptacji budynku gospodarczego na lokal mieszkalno-usługowy, przy ul. K. [...] w N., gdzie inwestorem była M. B., niedbale spełniał obowiązki kierownika budowy, tj. o czyn określony w art. 95 pkt 4 w związku z art. 22 pkt 2, 3, 5 i 9 Prawa budowlanego i orzekającą za popełnienie tego czynu, na podstawie art. 96 ust. 1 pkt I Prawa budowlanego karę upomnienia.

Orzeczenie to zapadło przy ustaleniu następującego stanu faktycznego.

Pismem z dnia 16 stycznia 2004 r. M. B. złożyła do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa skargę na E. H. w związku z wykonywaniem przez niego funkcji kierownika budowy inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku byłej lecznicy zwierząt przeznaczeniem na budynek mieszkalno-usługowy. Inwestorka wskazała na szereg nieprawidłowości, których dopuścić miał się E. H. kierując przedmiotową budową. Do pisma załączona została opinia techniczna inż. budownictwa lądowego W. K., zawierająca opis wad tej inwestycji.

Pismem z dnia 16 lutego 2004 r. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa poinformował E. H. o wszczęciu wyjaśniającego na wniosek inwestorski. Pismem z dnia 24 lutego 2004 r. E. H. ustosunkował się do zarzutów. W dniu 9 marca 2004 r. przed Okręgowym Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej odbyło się przesłuchanie E. H. w charakterze strony.

Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej umorzył postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej E. H.

Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2004 r. do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej wniosła M. B.

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż wydane przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów w zakresie doręczania pism stronie, jak również z pominięciem zasady prawdy obiektywnej oraz zasady wysłuchania stron.

W dniu 30 grudnia 2004 r. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej dokonał oględzin budynku.

W dniu 10 lipca 2006 r. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej wniósł do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego wniosek o ukaranie E. H. w trybie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie.

Zarzucił obwinionemu, iż dopuścił się on czynu polegającego na niedbałym sprawowaniu funkcji kierownika budowy podczas realizacji przedmiotowej inwestycji, czym wyczerpał dyspozycję przepisu art. 95 pkt 4 w związku z art. 22 ustawy Prawo budowlane. Wskazał na realizację budowy z licznymi błędami wykonawczymi, odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nierzetelne prowadzenie dokumentacji budowy.

W dniu [...] grudnia 2006 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wydał decyzję nr [...], w której uznał E. H. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu polegającego na tym, że pełniąc w okresie od 15 lutego 2000 r. do 3 września 2003 r. funkcje kierownika budowy podczas realizacji inwestycji polegającej na adaptacji budynku gospodarczego na lokal mieszkalno-usługowy niedbale spełniał funkcje kierownika budowy, określone w art. 22 pkt 2, 3, 5 i 9 Prawa budowlanego i za popełnienie tego czynu orzekł karę upomnienia.

W uzasadnieniu decyzji Okręgowy Sąd Dyscyplinarny stwierdził, że obwiniony wykonywał obowiązki kierownika budowy niedbale, dopuszczając do niezgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz dopuszczając do wystąpienie usterek. Nadto w ocenie Sądu Okręgowego, obwiniony nie wypełnił należycie obowiązku kierownika budowy polegającego na właściwym dokumentowaniu robót poprzez wpisy do dziennika budowy. Wbrew art. 22 pkt 2 Prawa budowlanego E. H. nie prowadził dokumentacji budowy tj. nie dokonywał należycie, sumiennie i systematycznie wpisów do dziennika budowy. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 22 pkt 3 obwiniony nie organizował i nie kierował budową w sposób zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, przepisami i pozwoleniem na budowę. Nie zgłosił inwestorowi i nie dokonał wpisu w dzienniku budowy dotyczącego wstrzymania robót budowlanych z powodu wykonywania ich niezgodnie z projektem, czym naruszył art. 22 pkt 5 Prawa budowlanego. Poza tym wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 22 pkt 9 E. H. nie dokonał wpisu do dziennika budowy o zgłoszeniu obiektu do odbioru oraz nie przekazał inwestorowi oświadczenia, o którym mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. wniósł E. H., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu stwierdził, że zarówno opinia techniczna sporządzona przez W. K. oraz protokół oględzin odnoszące się do wad i nieprawidłowości w inwestycji są sprzeczne z wpisami do dziennika budowy dokonanymi w dniu 30 grudnia 2002 r. i 3 stycznia 2003 r. przez W. K.. E. H. stwierdził, że nie wstrzymał robót budowlanych w momencie rozpoczęcia realizacji robót w sposób odbiegający od pozwolenia na budowę, co określił "występkiem". W ocenie strony osoba pełniąca samodzielną funkcję techniczną w budownictwie ma prawo do autorskiego prowadzenia dziennika budowy z zachowaniem zasad rozporządzenia, elementy widoczne, roboty wykończeniowe w sposób łatwy do wizualnej oceny nie muszą być przedmiotem wpisów. Poza tym obwiniony stwierdził, że nie dokonał wpisu do dziennika budowy o zgłoszeniu obiektu do odbioru ponieważ stan zaawansowania budowy w okresie sprawowania funkcji kierownika budowy na to nie pozwalał.

Zdaniem E. H., W. K. przejął obowiązki kierownika budowy niezgodnie z prawem, tym samym ponosi odpowiedzialność za cały obiekt, łącznie z jego stanem technicznym.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Krajowy Sąd Dyscyplinarny zawiesił postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej E. H. zwracając się do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej o rozważenie możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] września 2004 r.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r., Nr [...] Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] września 2004 r.

Po podjęciu postępowania i po rozpatrzeniu odwołania zapadła zaskarżona w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...], mocą której organ utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji.

Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa podniósł, iż z załączonego do akt dziennika budowy oraz wyjaśnień składanych przez odwołującego wynika, iż nie dokonywał on wpisów usterek do dziennika budowy, co stanowi naruszenie obowiązku kierownika budowy określonego w art. 22 pkt 2 Prawa budowlanego.

Zdaniem organu, wyjaśnienia E. G. dowodzą, iż zdawał sobie sprawę, że zezwala na prowadzenie robót budowlanych z odstępstwami od projektu i pozwolenia na budowę co naruszało art. 22 pkt 3 Prawa budowlanego, wedle którego miał obowiązek zorganizowania budowy i kierowania budową obiektu budowlanego w sposób zgodny z projektem i pozwoleniem na budowę.

Ponadto Sąd Dyscyplinarny II instancji wskazał, na naruszenie przez obwinionego art. 22 pkt 5 Prawa budowlanego, bowiem nie wstrzymał on robót budowlanych i nie dokonał wpisu do dziennika budowy pomimo, iż miał świadomość odstępstw od projektu, czy nawet realizacji bez projektu.

Sąd II instancji, nie uznał natomiast za zasadny zarzut naruszenia art. 22 pkt 9 Prawa budowlanego, ponieważ w chwili składania wniosku o pozwolenie na użytkowanie kierownikiem budowy był W. K. Organ wskazał przy tym, iż wprawdzie nie nastąpiło przekazanie obowiązków kierownika budowy zgodnie z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz. U. Nr 108, poz. 953 ze zm.), to jednak faktycznie E. H. nie pełnił funkcji kierownika budowy.

Skargę na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. H.

Skarżący wskazał, iż jako kierownik nie mógł podlegać odpowiedzialności zawodowej, ponieważ nie został ukarany na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia - art. 95 pkt 1 Prawa budowlanego, nie doprowadził do rażących błędów lub zaniedbań powodujących zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska, albo znaczne szkody materialne - art. 95 pkt 3 Prawa budowlanego, nie spełniał niedbale swoich obowiązków - art. 95 pkt 4 Prawa budowlanego. Podniósł, że w tym postępowaniu nie jest stroną, bowiem inż. W. K., składając jako kierownik budowy oświadczenie w dniu 28 maja 2003 r., iż "Prace budowlane zostały wykonane zgodnie z projektem budowlanym, sztuką budowlaną, przepisami p.poż." przyjął na siebie pełną odpowiedzialność za przedmiotowy obiekt.

Skarżący przyznał również, iż dopuścił do rozpoczęcia robót niezgodnie z pozwoleniem na budowę, jednak o tym fakcie wiedział Urząd Miejski w N. oraz Urząd Nadzoru Budowlanego w G.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2008r., sygn. akt VII SA/Wa 614/08, po rozpoznaniu skargi E. G. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2008 r., w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę wskazał, iż na mocy art. 25 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42, ze zm.) oprócz spraw dyscyplinarnych członków okręgowej izby, również sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej tychże członków, określone w ustawie - Prawo budowlane rozpatruje okręgowy sąd dyscyplinarny. Przepis art. 26 cytowanej ustawy, powierzył okręgowym rzecznikom odpowiedzialności zawodowej zadania polegające na prowadzeniu postępowań wyjaśniających oraz sprawowaniu funkcji oskarżyciela zarówno w sprawach dyscyplinarnych, jak i z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb. W przepisie tym określono też kompetencje rzecznika, upoważniając go do składania odwołań od orzeczeń okręgowego sądu dyscyplinarnego w sprawach, o których mowa wyżej, do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego oraz wnoszenia skarg do sądu administracyjnego w zakresie odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa. O ile jednak, w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy korporacyjnej, wydanym na podstawie delegacji art. 58 - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. Nr 194, poz. 1635 ), określono szczegółowo tryb postępowania w sprawach dyscyplinarnych, w tym uprawnienia rzecznika do kończenia postępowania wyjaśniającego, to w przepisach tej ustawy zabrakło jakiegokolwiek odesłania do rozporządzenia w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej. Postępowanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej regulują, poza przepisami powołanej ustawy o samorządach zawodowych (...), także przepisy cytowanej ustawy Prawo budowlane.

W myśl art. 98 ust. 1 w sprawach odpowiedzialności zawodowej orzekają organy samorządu zawodowego. Takimi organami są zarówno okręgowe sądy dyscyplinarne i Krajowy Sąd Dyscyplinarny jak i okręgowi rzecznicy odpowiedzialności zawodowej i Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej. Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w pozostałych, poza dyscyplinarnymi, sprawach indywidualnych oznacza, że mają one zastosowanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej, a tym samym także w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez okręgowych rzeczników. Stosownie do art. 97 ust. 1 upoważnionym do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności w budownictwie jest organ nadzoru budowlanego - powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Natomiast inne podmioty podnoszące zarzuty wobec osoby pełniącej samodzielną funkcję techniczną w budownictwie powinny je składać do powiatowego inspektora nadzoru (art. 83 ust. 1), który po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, może wystąpić do organów samorządu o wszczęcie takiego postępowania. Poza organem nadzoru budowlanego wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej może złożyć właściwy organ samorządu zawodowego.

Krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o którym mowa w art. 97 ust.1 Prawa budowlanego, został więc przez ustawodawcę ograniczony jedynie do organu nadzoru budowlanego oraz organu samorządu zawodowego. Osoba składająca skargę lub informację powodującą wszczęcie postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, nie ma ani obowiązku prawnego, ani interesu prawnego, który mogłaby realizować w postępowaniu administracyjnym w sprawie odpowiedzialności zawodowej innego podmiotu. Stroną tego postępowania jest tylko członek izby samorządu zawodowego, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, ponieważ orzeczenie w przedmiocie ukarania w sprawie odpowiedzialności zawodowej wpływa wyłącznie na jego sferę prawną.

Sąd wskazał, iż Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w dniu [...] lutego 2004r. zawiadomił o wszczęciu na wniosek M. B. postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej mgr inż. E. H. Tym samym w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak było wniosku uprawnionego podmiotu pozwalającego na zainicjowanie postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej.

Wobec powyższych ustaleń Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego zapadły z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 97 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2008r. złożył Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż przepis art. 26 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów (...) nie wskazuje czy postępowanie wyjaśniające powinno być wszczęte z urzędu, czy też wyłącznie na wniosek. W związku z tym, należało odwołać się do wykładni powyższego przepisu i funkcji jaką sprawuje rzecznik na podstawie cytowanej ustawy. W przypadku przyjęcia stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż postępowanie o odpowiedzialności zawodowej w budownictwie może zostać zainicjowane jedynie w przez osobę, która dopuściła się przewinienia powodującego odpowiedzialność z uwagi na brak przymiotu strony, przepis art. 26 pkt 1 cyt. ustawy byłby martwy, gdyż trudno byłoby oczekiwać od takiej osoby, iż aby samodzielnie wszczynała przeciwko sobie postępowanie.

Jeśli rzecznik odpowiedzialności zawodowej nie mógłby wszczynać postępowania z urzędu, wówczas postępowania te w praktyce nie toczyłyby się. Racjonalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wnioski, iż skoro sądownictwo zawodowe zostało powierzone sądom dyscyplinarnym, natomiast prowadzenie postępowania wyjaśniającego powierzono rzecznikowi, poza tym jeśli rzecznicy są oskarżycielami w takim postępowaniu, to nie sposób ograniczyć możliwości wszczęcia takich postępowań tylko na wniosek uprawnionego podmiotu.

Nadto przedmiotem postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie jest ustalenie, czy dana osoba dopuściła się określonych ustawą przewinień w związku z wykonywaniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie i ewentualnie ukaranie takiej osoby. Wskazuje to więc na to, że z istoty tych postępowań wynika, że powinny być one wszczynane z urzędu, a nie na wniosek strony.

Zgodnie z art. 26 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych (...) rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowanie wyjaśniające oraz sprawuje funkcje oskarżyciela w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izby architektów oraz inżynierów budownictwa. Wobec tego tylko rzecznik powołany jest do występowania jako oskarżyciel w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej i on powołany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przepis art. 97 ust 1 i 2 Prawa budowlanego powinien być zatem interpretowany w ten sposób, że organ nadzoru budowlanego może wystąpić z wnioskiem o ukaranie do rzecznika i na tym etapie kończy się jego udział w postępowaniu, gdyż oskarżycielem może być jedynie okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej.

W sprawie tej rzecznik jako uprawniony do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wszczął postępowanie z urzędu, prowadził postępowanie wyjaśniające i złożył wniosek o ukaranie do okręgowego sądu dyscyplinarnego, a wobec tego brak jest podstaw do pozbawienia go legitymacji w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2009r. w sprawie o sygn. II GSK 917/08 - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2008 r. - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie regulują przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 ze zm.) oraz przepisy ustawy Prawo budowlane.

Z art. 11 ust. 1 ustawy o samorządach zawodowych (...) wynika, że do postępowania w sprawach indywidualnych, z wyjątkiem spraw dyscyplinarnych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co oznacza, że przepisy te obejmują sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej - w tym postępowanie wyjaśniające prowadzone przez okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej.

Postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie jest dwuetapowe albowiem postępowanie merytoryczne poprzedzone jest postępowaniem wyjaśniającym. W myśl art. 26 pkt 1 cytowanej ustawy o samorządach zawodowych architektów (...) okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowanie wyjaśniające oraz sprawuje funkcję oskarżyciela w sprawach między innymi z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa, zaś zgodnie z art. 26 ust 1 pkt 1 cytowanej ustawy Okręgowy Sąd Dyscyplinarny rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej określonej w ustawie - Prawo budowlane.

Artykuł 97 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane stanowi, iż wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie może złożyć organ samorządu zawodowego, którym jest między innymi okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej.

Sąd Wojewódzki uchylając decyzje organów obu instancji błędnie uznał, że brak było wniosku podmiotu uprawnionego do "zainicjowania" postępowania wyjaśniającego, a wszczęcie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej zależy od wstępnej oceny podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku. W ocenie Sądu Wojewódzkiego przemawiał za tym fakt, iż Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej pismem z dnia 16 lutego 2004 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania wyjaśniającego na wniosek M. B.

Natomiast zdaniem Sądu Naczelnego pomimo, że taka informacja została zawarta w powołanym piśmie to nie można było na tej podstawie wysnuwać wniosku o braku uprawnionego podmiotu do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w oderwaniu od innych pism M. B. w tym z dnia 16 stycznia 2004 r. gdzie zawiadomiła Okręgową Izbę Inżynierów Budownictwa o "niesolidności" E. H. pełniącego funkcję kierownika budowy, prosząc o podjęcie działań zmierzających do pociągnięcia go do odpowiedzialności zawodowej.

Z przepisu art. 26 ustawy o samorządach zawodowych (...) wynika jedynie, że okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowanie wyjaśniające. W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje wprost inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, to należało przyjąć, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień - wszczęcie postępowania następuje z urzędu.

W przedmiotowej sprawie Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej ostatecznie potraktował pismo M. B. jako skargę i przeprowadził postępowanie wyjaśniające z urzędu, czemu dał wyraz w piśmie z dnia 27 lipca 2006 r. informującym Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego na skutek skargi inwestorki i jego zakończeniu poprzez skierowanie wniosku do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego.

Pismo inwestorki z dnia 16 stycznia 2004 r. należało zatem potraktować jako sygnał o zaistniałych nieprawidłowościach, których zbadanie w postępowaniu wyjaśniającym skłoniło Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej do złożenia wniosku w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie.

W konkluzji Sąd Naczelny stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadził właściwy organ i we właściwym trybie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę E. H. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatruje powtórnie wobec przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2009r. w sprawie o sygn. II GSK 917/08.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z powyższym Sąd I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy związany jest wskazaniami zawartymi w wyroku NSA 13 maja 2009r.

Stosując się do tych wskazań i podzielając zawartą w wyroku argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie wyjaśniające przeprowadził właściwy organ i we właściwym trybie.

Stwierdzenie to pozwala na merytoryczną ocenę przeprowadzonego przez Sądy Dyscyplinarne postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie E. H., w którym uznano go za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że pełniąc w okresie od 15 lutego 2000 r. do 3 września 2003 r. funkcję kierownika budowy - adaptacji budynku gospodarczego na lokal mieszkalno-usługowy, zlokalizowany przy ul. K. [...] w N., gdzie inwestorem była M. B., niedbale spełniał obowiązki kierownika budowy, tj. o czyn określony w art. 95 pkt 4 w związku z art. 22 pkt 2, 3, 5 i 9 Prawa budowlanego i wymierzono za popełnienie tego czynu, na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego karę upomnienia.

Skarga została uwzględniona ale tylko niektóre jej zarzuty zostały potwierdzone.

W tym kontekście wskazać należy, że zarówno z odwołania od decyzji Sądu Okręgowego jak i ze skargi sądowej wynikało, że obwiniony kwestionował poczynione przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne. Obwiniony twierdził między innymi, że nie dokonał wpisu do dziennika budowy o zgłoszeniu obiektu do odbioru końcowego, ponieważ stan zaawansowania budowy w okresie sprawowania funkcji kierownika na to nie pozwalał.

Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Biorąc pod uwagę charakter prowadzonego postępowania, takie rozstrzygnięcie oznaczało, że Sąd II instancji za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego mające swoje odzwierciedlenie w opisie przypisanego skarżącemu czynu oraz wymiar orzeczonej kary.

Tymczasem, Krajowy Sąd Dyscyplinarny nie potwierdził, iż przypisany skarżącemu czyn określony w art. 95 pkt 4 Prawa budowlanego przejawił się również w zaniedbaniu obowiązku określonego w przepisie art. 22 pkt 9 ustawy Prawo budowlane.

Analiza treści pisemnego uzasadnienia Sądu II instancji nie pozostawia wątpliwości, że Sąd ten, utrzymując w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji, zmodyfikował ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę tego orzeczenia i nie objął nimi naruszenia art. 22 pkt 9 Prawa budowlanego, wskazując, że w chwili składania wniosku o pozwolenie na użytkowanie kierownikiem budowy był W. K.

Sąd Krajowy argumentował, że pomimo iż nie nastąpiło formalne przekazanie obowiązków kierownika budowy zgodnie z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz. U. Nr 108, poz. 953 ze zm.), to jednak faktycznie E. H. nie pełnił funkcji kierownika budowy.

Poza tym jak wynikało z materiału dowodowego, w tym dziennika budowy i oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie sądowej, czynności kierownika budowy zostały przez niego zakończone wcześniej niż Sąd Dyscyplinarny wskazał w opisie czynu.

Nie wiadomo dlaczego w decyzji - orzeczeniu Sądu przyjęto datę końcową 3 września 2003 r. Okoliczność ta wymagała sprawdzenia przez Sąd Krajowy i ewentualnej modyfikacji przypisanego skarżącemu czynu. Już bowiem w odwołaniu skarżący wskazywał na fakt, iż wpisy w dzienniku budowy z dnia 30 grudnia 2002 r. i 3 stycznia 2003 r. dokonane zostały przez W. K.

W takiej sytuacji orzeczenie sądu II instancji nie mogło być orzeczeniem utrzymującym w mocy zaskarżoną decyzję, bez jej wcześniejszego uchylenia i stosownej modyfikacji przypisanego skarżącemu czynu. Organ II instancji naruszył tym samym przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego.

Poza tym jednak zarzuty skarżącego nie były zasadne.

Skarżącemu przypisano, iż pełniąc funkcję kierownika budowy niedbale spełniał obowiązki, tj. o czyn określony w art. 95 pkt 4 Prawa budowlanego. Dlatego nie może mieć znaczenia dla odpowiedzialności zawodowej w budownictwie podnoszony przez skarżącego fakt, że nie został on ukarany na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, nie doprowadził do rażących błędów lub zaniedbań powodujących zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska, albo znacznej szkody materialnej.

Bezpodstawne są również twierdzenia, że nie może być pociągnięty do odpowiedzialności zawodowej, bowiem inż. W. K., składając jako kierownik budowy oświadczenie w dniu 28 maja 2003 r., iż "Prace budowlane zostały wykonane zgodnie z projektem budowlanym, sztuką budowlaną, przepisami p.poż." przyjął na siebie pełną odpowiedzialność za przedmiotowy obiekt.

Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego skarżący przyznawał (wskazując wszakże na naciski inwestorki oraz troskę o jej dobro), że dopuścił do rozpoczęcia robót niezgodnie z pozwoleniem na budowę, przy czym informował o tym Urząd Miejski w N. oraz Urząd Nadzoru Budowlanego w G.

Z dziennika budowy oraz wyjaśnień skarżącego wynikało, że nie dokonywał on wpisów usterek do dziennika budowy oraz, że zdawał sobie sprawę, że zezwala na prowadzenie robót budowlanych z odstępstwami od projektu a mimo to nie wstrzymał robót budowlanych i nie dokonał stosownego wpisu do dziennika budowy.

Przy ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżącego Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa zobowiązany będzie uwzględnić wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uchybienia i wyeliminować je ze swojego orzeczenia.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w/w ustawy.