Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2537/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1, art. 200, art. 209
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 72 poz 619
law: Ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.
article: par. 41 ust. 3 i 4, par. 51
journal: Dz.U. 2009 nr 147 poz 1193
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i  zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót  produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów  rybackich 2007-2013".

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi "S." S.A. z siedzibą w R. następcy prawnego Państwowego Zakładu Budżetowego S. w R. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz "S." S.A. z siedzibą w R. kwotę 457 zł (słownie czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Państwowy Zakład Budżetowy "S." w R. (obecnie "S.M" S.A.) złożył w dniu 30 września 2009r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o dofinansowanie w ramach środka 2.2 "Działania wodno-środowiskowe" Program Operacyjny "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Powyższy wniosek uzupełnił pismami z dnia 12.10.2009 r., 19.11.2009 r., 17.12.2009 r., 23.12.2009 r. oraz 29.12.2009 r. Zaskarżonym pismem z dnia [...] maja 2010 r. Kierownik Biura Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił ubiegającemu się o dofinansowanie przyznania wnioskowanej pomocy, wskazując, że kwota wniosków o dofinansowanie złożonych w całym kraju w ramach środka 2.2 znacznie przekroczyła limit środków finansowych przyznanych na ten cel. W tej sytuacji złożony wniosek nie mógł podlegać dofinansowaniu z powodu braku środków finansowych z chwilą stwierdzenia jego kompletności. Wnioskodawca w ustawowym terminie wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. Prezes ARiMR poinformował stronę o negatywnym rozpatrzeniu powyższego wezwania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ubiegający się o pomoc wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego pisma w całości oraz o uznanie przez Sąd uprawnień strony do otrzymania wnioskowanej pomocy finansowej wskazując, że organ nie przyznając pomocy finansowej naruszył prawo, ponieważ wnioskodawca składając wniosek spełnił wszystkie wymagane prawem wymogi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że stan sprawy był badany na dzień 29 grudnia 2009 r., tj. na dzień uzyskania przez wniosek skarżącego stanu kompletności i poprawności. Środki finansowe w ramach środka 2.2 "Działania wodno-środowiskowe" wyczerpane zostały z dniem 24 grudnia 2009 r., w związku z czym pomoc finansową otrzymali wszyscy wnioskodawcy, których wnioski byty kompletne i poprawne lub stały się takimi w wyniku uzupełnienia do dnia 24 grudnia 2009 r. włącznie. W związku ze zwiększeniem puli środków przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pomoc przyznano jeszcze tym wnioskodawcom, których wnioski stały się kompletne i poprawne do 28 grudnia 2009 r. Tylko dla wniosków, które stały się kompletne i poprawne do tej daty wprowadzono dodatkową procedurę ustalania kolejności przyznania pomocy. Procedura ta nie miała zastosowania w stosunku do skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2051/10 oddalił skargę spółki na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procedury, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. WSA wskazał, że skarżący w skardze podniósł, że złożył wniosek jako 13-ty w kolejności, a do 28 grudnia 2009 r. pozytywnie zakwalifikowano 16 wniosków z pominięciem jego wniosku. Skarżący zarzucił, że przez okres trzech miesięcy od daty złożenia wniosku do dnia 29 grudnia 2009 r. organ orzekający nie zwrócił się do niego o uzupełnienie lub korektę wniosku. Sąd uznał za niesporne, że wniosek skarżącego zawierał braki, a w § 43 rozporządzenia przewidziano możliwość uzupełniania braków wniosku. Ze złożonych na rozprawie wyjaśnień pełnomocnika ARiMR wynika, że wnioski były rozpatrywane w kolejności wpływu, a wniosek skarżącego był uzupełniany z inicjatywy samego wnioskodawcy przed wezwaniem go przez Agencję w formie pisemnej, z uwagi na fakt, że nie nadeszła jeszcze jego kolej rozpatrywania zgodnie z kolejnością wpływu.

W aktach administracyjnych dostępnych w postępowaniu sądowadministracyjnym znajdują się uzupełnienia wniosku dokonane w dniach: 12.10.2009 r., 17.12.2009 r. i 29.12.2009 r. Uzupełnienia te są określane przez wnioskodawcę jako "auto-uzupełnienia". W ramach auto-uzupełnienia wniosku z dnia 12 października 2009 r. skarżący złożył potwierdzenie złożenia formularza RRW-22 i certyfikat nr [...] dotyczący odbycia przez B.M. szkolenia w zakresie dobrostanu i humanitarnego obchodzenia się z rybami.

Auto-uzupełnienie wniosku dokonane przy piśmie z dnia 16 grudnia 2009 r., złożonym w ARiMR dnia 17 grudnia 2009 r. dotyczyło liczby obiektów stawowych; ponadto załączono pozwolenia wodno prawne z klauzulami stwierdzającymi, że są to decyzje ostateczne, skorygowane strony wniosku dotyczące numerów działek ujętych we wniosku, kserokopie wypisów z rejestru gruntów działek ujętych we wniosku, opis historycznej przynależności nieruchomości, którymi gospodarował Państwowy Zakład Budżetowy S. wraz z dokumentacją. Załączono również księgi stawowe oraz sprawozdania "R." dla poszczególnych zakładów rybackich dotyczące produkcji ryb w 2008 r.

Zdaniem Sądu I instancji decydujące znaczenie w sprawie miał fakt, że ostatnie uzupełnienie wniosku (w ramach auto-uzupełnień), które zadecydowało o kompletności i poprawności wniosku zostało złożone dnia 29 grudnia 2009 r.

Z treści dokonywanych przez skarżącego auto-uzupełnień wynika niekwestionowany przez niego fakt, że wniosek przed złożeniem uzupełnienia z dnia "29 grudnia 2009 r. nie był wnioskiem poprawnym. Przed złożeniem ostatniej auto-korekty wniosek nadal był niepoprawny choćby dlatego, że wymienione w nim były działki wykluczone z wniosku. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z art.14 ust. 4 ustawy i § 51 rozporządzenia pomoc w ramach środka 2.2 jest przyznawana do wyczerpania środków finansowych, zgodnie z kolejnością złożenia prawidłowo wypełnionego i udokumentowanego wniosku o dofinansowanie. Limit środków został wyczerpany przez wnioski, które uzyskały status kompletności i poprawności do dnia 28 grudnia 2009 r. Wniosek skarżącego uzyskał status kompletności i poprawności dnia 29 grudnia 2009 r. Brak środków finansowych stanowi obligatoryjną przesłankę odmowy przyznania dofinansowania, dlatego skarżący nie mógł dofinansowania otrzymać.

Sąd stwierdził też, że w trakcie postępowania doszło do naruszenia § 43 rozporządzenia, które jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, poprzez fakt telefonicznego uzgadniania z wnioskodawcą braków wniosku wymagających skorygowania lub uzupełnienia, mimo iż wspomniany przepis wymaga formalnego wezwania strony do uzupełnienia braków wniosku, zgodnie z kolejnością złożenia wniosku. Wprawdzie zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy do postępowania w sprawach przyznawania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem między innymi przepisów dotyczących doręczeń i wezwań, a zasadą w postępowaniu administracyjnym jest dokonywanie wezwań w formie pisemnej, postępowanie organu polegające na telefonicznym konsultowaniu ze stroną, z inicjatywy strony koniecznych uzupełnień wniosku należy ocenić jako dokonywane za zgodą strony i było korzystne dla niej. Brak więc podstaw do uznania, że mogło to mieć wpływ na wynik postępowania, czyli odmowę przyznania dofinansowania.

Ponadto, zgodnie z § 43 rozporządzenia, strona może być wzywana do uzupełnienia braków wniosku dwukrotnie. W stosunku do skarżącego uznano, że jego wniosek jest poprawny i kompletny po jego trzecim poprawieniu. Ponieważ jednak ostatecznie odmówiono mu przyznania dofinansowania, Sąd I instancji uznał, że naruszenie przepisów poprzez ocenę wniosku trzykrotnie poprawianego nie miało wpływu na wynik postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły "S." S.A., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu przez WSA § 51 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w zw. z § 41 ust. 2 i 3 rozporządzenia i uznaniu przez WSA, że ARiMR zgodnie z przytoczonymi przepisami ustaliła, że skarżący nie spełnił wymogów określonych wskazanymi przepisami rozporządzenia i nie złożył ARiMR kompletnego wniosku o dofinansowanie przed dniem 29 grudnia 2009 r., gdy tymczasem ten sam Sąd ustalił, że w dniu tym nastąpiło jedynie cofnięcie tego wniosku w części, co w konsekwencji oznacza, że był on wcześniej (po dacie drugiego uzupełnienia tj. 17 grudnia 2009 r.) kompletny i jako taki winien być podstawą do przyznania skarżącemu pomocy zgodnie z jego treścią, zaś pomoc powinna zostać przyznana zgodnie z normą wyrażoną w § 51 rozporządzenia, a brak jej przyznania WSA powinien uznać za podstawę do ustalenia naruszenia przez ARiMR § 51 rozporządzenia w zw. z § 41 ust. 2 i 3 rozporządzenia,

2. prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiło prawidłowe rozstrzygnięcie, polegające na:

- niewłaściwym zastosowaniu przez WSA § 43 ust. 2-4 rozporządzenia i błędnym uznaniu przez WSA, że skarżący dokonał uzupełnień złożonego przez siebie wniosku o dofinansowanie więcej razy niż dopuszczalna rozporządzeniem ilość uzupełnień, gdy tymczasem ze zgromadzonego w niniejszej sprawie przez WSA materiału dowodowego wynika, że wniosek ten nie był uzupełniany więcej niż dwukrotnie tj. w dniach 12 października 2009 r. oraz 17 grudnia 2009 r., zaś pozostała wymieniona w czasie oceny przedmiotowego wniosku z ARiMR korespondencja nie stanowiła uzupełnień, do jakich należy zastosować § 43 ust. 2-4 rozporządzenia,

-niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 55 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez WSA, że niewłaściwe zastosowanie art. 55 k.p.a. przez ARiMR nastąpiło z korzyścią dla skarżącego, gdy tymczasem w konsekwencji zaniechań ARiMR polegających na niezastosowaniu prawidłowego trybu wymiany pism w toku postępowania z jego udziałem (w tym ewentualnych braków wezwań do uzupełnienia braków złożonego przez niego wniosku o dofinansowanie) nastąpiły niekorzystne dla niego skutki w postaci braku pisemnego potwierdzenia, że uzupełnił wszystkie braki wniosku o dofinansowanie w konkretnej dacie i tym samym zweryfikowania, czy od daty w jakiej uznał swój wniosek za kompletny (tj. 17 grudnia 2009 r.) stanowisko takie znajduje potwierdzenie ze strony ARiMR,

- niezastosowaniu art. 3 i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7 oraz 8 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez WSA, że ARiMR nie stosując zasad postępowania administracyjnego wynikających ze wskazanych wyżej przepisów k.p.a., a mianowicie zasady praworządności, zasady ogólnej kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu oraz zasady ogólnej pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej nie naruszył tym prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdy tymczasem nienaruszenie wskazanych wyżej zasad postępowania administracyjnego doprowadziłoby do stanu, w którym skarżący dokonałby wszystkich ewentualnych uzupełnień złożonego wniosku o dofinansowanie, niezwłocznie po pierwszym wezwaniu, co w konsekwencji spowodowałoby, że jego wniosek uzyskałby statut kompletności wcześniej niż dnia 29 grudnia 2009 r. i jako taki pozwoliłby na otrzymanie wnioskowanej pomocy,

- niezastosowaniu art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy polegające na błędnym uznaniu przez WSA, że pomimo naruszenia przez ARiMR zasady praworządności, do stosowania, której zobowiązana była w trakcie procedowania wniosku o dofinansowanie jaki złożył skarżący, nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy gdy tymczasem zastosowanie tej zasady spowodowałoby takie procedowanie wniosku, który umożliwiłby skarżącemu zweryfikowanie w odpowiednim terminie, czy wniosek ten posiada statut kompletności, zaś jej niezastosowanie spowodowało, że za prawidłowe WSA uznał działanie ARiMR polegające na dowolnym wyborze daty, w jakiej uznał wniosek o dofinansowanie za kompletny, co uczynił w dniu 29 grudnia 2009 r., w konsekwencji uniemożliwiając mu otrzymanie pomocy zgodnie z treścią wniosku.

Wskazując na powyższe uchybienia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 września 2012 r., sygn. akt II GSK1157/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie z uwagi na naruszenie przez organ administracji przepisów postępowania, które – wbrew stanowisku Sądu I instancji – miały istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że - podobnie jak według ogólnych zasad postępowania administracyjnego - także na gruncie ustawy o wspieraniu zrównoważonego sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego "obowiązek stania na straży praworządności" sprowadza się do działania przez organy na podstawie przepisów prawa. Zdaniem Sądu odwoławczego stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku jest błędne, a stwierdzone naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności NSA zauważył, że istotne znaczenie miał niezastosowany w sprawie § 43 rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 43 ust. 2 rozporządzenia wydanego na podstawie art. 1ustawy, jeżeli jednak organ dokonujący weryfikacji wniosku uzna, że wniosek ten nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie dołączono do niego co najmniej jednego z dokumentów, o których mowa w § 41 ust 3, to wnioskodawca jest wzywany do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli wnioskodawca nie zastosował się do tego wezwania, to Agencja ponownie wzywa go do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień, również w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli wnioskodawca nie zastosował się do wtórnego wezwania, Agencja nie przyznaje pomocy (§ 43 ust. 3 i 4 rozporządzenia). Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, w postępowaniu o przyznanie tego rodzaju pomocy finansowej zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące między innymi wezwań i doręczeń. Oznacza to, że wezwanie winno zawierać takie elementy jak wskazanie organu wzywającego; dane podmiotu wzywanego; w jakiej sprawie, w jakim charakterze i jakim celu zostaje wezwany; czy wzywany winien stawić się osobiście czy przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienia na piśmie; termin, do którego żądanie organu ma być spełnione; skutki prawne niezastosowania się do wezwania oraz podpis pracownika organu wzywającego (art. 54 k.p.a.). Generalnie więc takie wezwanie powinno być sporządzone na piśmie, z wyjątkiem sytuacji konieczności zastosowania tzw. wezwania pilnego tj. przekazywanego z wykorzystaniem innych środków łączności (art. 55 § 1 k.p.a.). Jednakże Sąd I instancji słusznie uznał, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 55 § 1 k.p.a., należało więc zastosować przepisy k.p.a. dotyczące wezwań i stosowne wezwania doręczyć skarżącemu na piśmie za pokwitowaniem, zgodnie z art. 39 k.p.a. Tymczasem w aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów na zastosowanie powyższych przepisów. Brak również dowodów na potwierdzenie przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska, że strony tego postępowania kontaktowały się telefonicznie (brak chociażby notatki służbowej sporządzonej przez pracownika organu, z której wynikałaby treść takiej rozmowy). Takie uchybienia miały, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotny wpływ na wynik sprawy. Dalej NSA podkreślił, że skarżący brał w postępowaniu administracyjnym aktywny udział i był zainteresowany, na jakim etapie znajduje się złożony przez niego wniosek (o czym świadczą przesyłane pisma uzupełniające do wniosku czy też zapytanie, na jakim etapie jego wniosek się znajduje). Jednakże to do kompetencji Agencji należała ocena kompletności wniosku, więc stosowne wezwanie do uzupełnienia jego braków winno zawierać wyczerpujący katalog wszystkich braków mających wpływ na jego ocenę pod względem poprawności. Gdyby więc organ prawidłowo zastosował się do przepisów § 43 rozporządzenia, można by przyjąć, że skarżący niezwłocznie i w wyznaczonym terminie zastosowałby się do tego wezwania i uzupełnił stwierdzone braki lub złożył stosowne wyjaśniania, a tym samym jego wniosek byłby oceniony pod względem jego poprawności w terminie wcześniejszym. Spowodowałoby to prawdopodobieństwo, że skarżący znalazłby się w grupie tych podmiotów, którym przysługiwało dofinansowanie z uwagi na posiadane w tym czasie przez organ środki finansowe.

Następnie NSA zauważył, że nie wiadomo, na jakiej podstawie Sąd I instancji uznał, że telefoniczne konsultacje organu ze skarżącym dokonywane były za zgodą skarżącego i były dla niego korzystne skoro brak w aktach administracyjnych jakichkolwiek dowodów wskazujących na treść tych konsultacji. Jedynie w odpowiedzi organu na złożone przez skarżącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz w odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wspomniał, że kwestia kompletności i poprawności wniosku była konsultowana ze skarżącym drogą telefoniczną. Jest prawdopodobne, że gdyby treść tych konsultacji była wyczerpująca, to skarżący ograniczyłby się do złożenia mniejszej ilości uzupełnień i zrobiłby to wcześniej. Natomiast kilkakrotne auto- uzupełnienia mogą sugerować, że organ żądał ich więcej niż dwa razy (wbrew przepisom § 43 rozporządzenia), lub jego żądania były dla skarżącego niezrozumiałe. A to mogło spowodować opóźnienie w podjęciu oceny o nadaniu wniosku statusu poprawności. Wadliwa ocena przez Sąd I instancji naruszeń przepisów proceduralnych miała więc istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przy prawidłowym zastosowaniu tych norm inna byłaby sytuacja skarżącego. Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu odwoławczego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd I instancji ponownie dokona oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego pod względem jego kompletności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie strony pozostały przy dotychczasowym stanowisku w sprawie, z tym, że pełnomocnik organu w piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2013r. przedstawił wyjaśnienia i stanowisko zgodnie z którym, zdaniem ARiMR naruszenie § 43 rozporządzenia z 7 września 2009r. nie miało wpływu na wynik postępowania. W ocenie organu najwcześniejszą datą, w której możliwe było wezwanie Spółki do uzupełnienia wniosku był dzień 22 grudnia 2009r. Rozważając hipotetycznie sytuację , w której skarżąca nie złożyłaby brakujących dokumentów i poprawionych stron wniosku z własnej inicjatywy, a organ wystosowałby do niej wezwanie w dacie 22 grudnia 2009r r., nie można racjonalnie zakładać, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy zakończyłoby się przed 24 grudnia 2009r., ewentualnie 28 grudnia 2009r. Dalej organ wyjaśnił, że w ramach przedmiotowego środka 2.2. "Działania wodno- środowiskowe" w drodze kolejnych wniosków złożonych przez skarżącą w 2012r., Spółka otrzymała już środki stanowiące ok. 2/3 pomocy o jakie ubiegała się przedmiotowym wnioskiem z 2009r.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1157/11, wydanym w następstwie skargi kasacyjnej spółki "S." SA w R.

Badając zaskarżone rozstrzygnięcie we wskazanym wyżej zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów procedury administracyjnej i niezastosowanie § 43 rozporządzenia z dnia 7 września 2009r., poprzez brak formalnego wezwania organu do uzupełnienia braków wniosku w trakcie jego weryfikacji, które to naruszenie wbrew twierdzeniom Agencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiając prawidłowe rozstrzygnięcie, w zakresie wniosku o pomoc, o czym wbrew stanowisku organu, przesądził NSA w powołanym wyżej wyroku.

W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy co oznacza, że sąd ten rozpatruje na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Sąd administracyjny nie powinien też przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy. Innymi słowy sąd administracyjny nie może zastępować organu w załatwieniu sprawy, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie aktem, który został prawidłowo zaskarżony do sądu administracyjnego jest rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej, którym odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanej pomocy finansowej w ramach środka 2.2 "Działania wodno- środowiskowe" z Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 – 2013".

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy na realizację środków objętych przedmiotową osią priorytetową regulują akty prawa krajowego jak i unijne przepisy prawne, do których należą m.in.:

ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 61) i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2–Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147, poz. 1193 z późn. zm.).

W myśl art. 9 powołanej wyżej ustawy pomoc przyznawana jest na wniosek o dofinansowanie, jeżeli wnioskodawca spełni warunki przyznania pomocy. Natomiast zgodnie z treścią art. 10 ust. 3 wniosek o dofinansowanie jest oceniany w zakresie:

1) poprawności sporządzenia i złożenia,

2) zgodności planowanej operacji z celami środka, w ramach którego ma być realizowana operacja,

3) celowości udzielenia pomocy na realizację planowanej operacji

w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 19 oraz zgodnie z kryteriami wyboru operacji przyjętymi przez komitet monitorujący.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem "Europejskiego Funduszu Rybackiego" (Dz. U. Nr 72, poz. 619) – do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników. Jednakże w postępowaniu tym – zgodnie z ustępem 2 pkt 1 i 2 – organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast art. 14 ust. 4 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy lub został wyczerpany limit środków (...), wnioskodawcę informuje się w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy. Zgodnie zaś z § 51 rozporządzenia pomoc w ramach środka 2.2. jest przyznawana do wyczerpania środków finansowych, zgodnie z kolejnością złożenia prawidłowo wypełnionego i udokumentowanego wniosku o dofinansowanie.

W zaskarżonym akcie z [...] maja 2009r. Agencja wyjaśniając przyczyny odmowy przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej wskazała wyczerpanie środków finansowych z dniem 24 grudnia 2009r., przy czym w związku ze zwiększeniem puli środków przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pomoc przyznano jeszcze tym wnioskodawcom, których wnioski stały się kompletne i poprawne do 28 grudnia 2009r. Wniosek skarżącej uznano za kompletny z datą jego ostatniego uzupełnienia w dniu 29 grudnia 2009r., co uzasadniało, zdaniem organów prawidłowe rozstrzygnięcie o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się zatem do ustalenia czy w toku postępowania prowadzonego w sprawie przyznania pomocy nie doszło do naruszenia przepisów procedury, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, że wniosek skarżącej został złożony w wymaganym terminie w dniu 30 września 2009r., przy czym zgodnie z obowiązującymi przepisami ( § 44 rozporządzenia ) organ był zobowiązany do jego rozpatrzenia do końca roku w którym został złożony. W sprawie poza sporem pozostaje również, iż wniosek ten był uzupełniany samodzielnie przez wnioskodawcę dwoma pismami i trzema uzupełnieniami tj. z 12.10.2009 r., 17.12.2009 r. i 29.12.2009 r. Uzupełnienia te, poprzedzone pismami przewodnimi spółki zostały określane przez wnioskodawcę jako "auto-uzupełnienia". Nie ulega też wątpliwości, że w sprawie w ogóle nie zastosowano trybu przewidzianego przepisem § 43 rozporządzenia z dnia 7 września 2009r., zobowiązującego organ do pisemnego wezwania do dokonania korekt w czasie weryfikacji wniosku, gdy nie jest on kompletny. Zgodnie z § 43 ust.2 rozporządzenia wydanego na podstawie art. 19 ustawy, jeżeli organ dokonujący weryfikacji wniosku uzna, że wniosek ten nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie dołączono do niego co najmniej jednego z dokumentów, o których mowa w § 41 ust 3, to wnioskodawca jest wzywany do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli wnioskodawca nie zastosował się do tego wezwania, to Agencja ponownie wzywa go do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień, również w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli wnioskodawca nie zastosował się do powtórnego wezwania, Agencja nie przyznaje pomocy (§ 43 ust. 3 i 4rozporządzenia). Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, w postępowaniu o przyznanie tego rodzaju pomocy finansowej zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące między innymi wezwań i doręczeń. Oznacza to, że wezwanie winno zawierać takie elementy jak wskazanie organu wzywającego; dane podmiotu wzywanego; w jakiej sprawie, w jakim charakterze i jakim celu zostaje wezwany; czy wzywany winien stawić się osobiście czy przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienia na piśmie; termin, do którego żądanie organu ma być spełnione; skutki prawne niezastosowania się do wezwania oraz podpis pracownika organu wzywającego (art. 54 k.p.a.). Generalnie więc, jak podkreślił NSA takie wezwanie powinno być sporządzone na piśmie, z wyjątkiem sytuacji konieczności zastosowania tzw. wezwania pilnego tj. przekazywanego z wykorzystaniem innych środków łączności (art. 55 § 1 k.p.a.). W niniejszej, sprawie, jak zauważył NSA , brak było podstaw do zastosowania art. 55 § 1 k.p.a., należało więc zastosować przepisy k.p.a. dotyczące wezwań i stosowne wezwania doręczyć skarżącemu na piśmie za pokwitowaniem, zgodnie z art. 39 k.p.a. Trybu wymaganego przepisem §43 rozporządzenia z 7 września 2009r. w ogóle nie zastosowano, co uzasadnia przyjęcie, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu nie można uznać, że postępowanie organu polegające na telefonicznym kontaktowaniu ze stroną koniecznych uzupełnień należy ocenić jako korzystne dla niej. Uzasadnieniem dla odstąpienia od pisemnego wezwania i uznania, iż było to korzystne dla strony nie może być przyjęcie telefonicznych kontaktów spółki z organem. Co prawda nie są one kwestionowane i strony zgodnie potwierdzają, iż miały one miejsce, nie mniej nie można uznać, wobec braku jakiejkolwiek na ten temat informacji chociażby w postaci notatki służbowej, jaka była treść tych konsultacji i czy była na tyle wyczerpująca, iż umożliwiała skarżącemu złożenie mniejszej ilości uzupełnień i we wcześniejszym czasie, czy też kilkukrotne uzupełnienia mogą sugerować, że Agencja żądała ich więcej niż wynika to z § 43 rozporządzenia lub ze żądania były dla strony niezrozumiałe. Powyższe mogło spowodować opóźnienie w podjęciu oceny o nadaniu wnioskowi statusu kompletności. Ponadto dokonując oceny kompletności wniosku Agencja prawidłowo stosując zapisy § 43 rozporządzenia wzywa do uzupełnienia braków wniosku poprzez wskazanie w sposób wyczerpujący wszystkich tych braków i nieprawidłowości, które mają wpływ na ocenę poprawności i kompletności wniosku. Nie można wykluczyć, skoro w tym zakresie organ nie przeprowadził stosownych ustaleń, że prawidłowe zastosowanie normy §43 rozporządzenia dawałoby skarżącej możliwość niezwłocznego uzupełnienia wszystkich braków we wcześniejszym terminie, a tym samym status kompletności i poprawności wniosku mógłby zostać przyjęty na datę wcześniejszą niż została w sprawie przez Agencję ustalona. Nie zmieniają tego faktu przedstawione przez organ ustalenia i opisany przebieg postępowania zawarte w piśmie procesowym złożonym w toku postępowania przed WSA, skoro skarżąca nie mogła się do tych kwestii odnieść i przedstawić swego stanowiska w toku postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy niniejszej nie dawał podstaw do zastosowania regulacji art.14 ust 4 ustawy z 3 kwietnia 2009r. i § 51 rozporządzenia z 7 września 2009r. z uzasadnieniem rozstrzygnięcia zawartym w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Szerokie uzasadnienie organu w zakresie, zdaniem Agencji jej prawidłowego postępowania w przedmiocie weryfikacji wniosku i uzasadnienia wedle którego jako datę kompletności wniosku przyjęto 29 grudnia 2009r. znalazło się dopiero w piśmie procesowym Agencji a więc piśmie , które zostało sporządzone ale już po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Przypomnieć również należy – co wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądowo administracyjnym – że Sąd nie może ocenić stanowiska organu jako mającego znaczenie dla sprawy, jeżeli zostało ono wyrażone jedynie w odpowiedzi na skargę, czy piśmie procesowym złożonym w trakcie postępowania. W tej płaszczyźnie Sąd ocenia bowiem zaskarżony akt, a nie odpowiedź na skargę. To samo tyczy się pisma o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zatem – tak jak podkreślono na początku uzasadnienia wyroku – Sąd kontroluje zaskarżony akt, oceniając jego legalność na dzień wydania. Na dzień wydania zaskarżonego aktu rozstrzygnięcie Agencji było nieprawidłowe i naruszało art. 14 ust. 2 i 4 ustawy o wspieraniu.

W związku z powyższym, uznać należy, że Agencja w zaskarżonym akcie z 7 maja 2010r., podlegającym kontroli Sądu, nie dokonała prawidłowej oceny wniosku i wobec naruszenia § 43 rozporządzenia, przez co skarżący znalazł się w innej niż prawidłowo stosując ten przepis - sytuacji nie wskazała właściwego uzasadnienia przyczyny odmowy udzielenia pomocy, czym niewątpliwie naruszyła art. 14 ust. 2 i 4 ustawy o wspieraniu. Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, Agencja mając na uwadze powyższe uwagi Sądu, jeszcze raz rozpozna, wniosek biorąc także pod uwagę treść argumentacji skargi jak i wskazówki zawarte w niniejszym orzeczeniu z uwzględnieniem przyjętych i pozytywnie już rozpoznanych kolejnych wniosków o pomoc w ramach przedmiotowego działania 2.2. złożonych przez Spółkę w 2012r.

Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.