Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 443/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 4 pkt 23
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7 i art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi H. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie kary za samowolne zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w P. (Zastępca Dyrektora ds. Zarządzania Drogami), działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 36 i art. 40 ust. 1, 12 i 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych w granicach administracyjnych Miasta P. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2004 r. Nr 101), nałożył na H. F., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], karę pieniężną w kwocie [...] 000 zł za zajęcie pasa drogowego ulicy [...] w P., poprzez umieszczenie reklamy bez zezwolenia zarządcy drogi. Organ wskazał, iż wysokość kary ustalono według przedstawionego wyliczenia i wyjaśnił, iż kara pieniężna została naliczona za okres od dnia wszczęcia postępowania, to jest od [...] września 2009 r. do dnia wykonania ostatniego zdjęcia z zajęcia pasa drogowego ul. [...], to jest do dnia [...] października 2009 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] września 2009 r. w wyniku kontroli pasa drogowego ul. [...] w P. pracownicy Zarządu Dróg Miejskich stwierdzili zajęcie pasa drogowego drogi krajowej pod tablicę reklamową umieszczoną na przyczepie samochodowej o nr rej. [...], o łącznej powierzchni [...] m², który to nośnik należy do firmy [...], ul. [...]. Wobec ustalenia, że przedmiotowa reklama znajduje się w liniach rozgraniczających pasa drogowego ul. [...], będącej w administracji ZDM, zostało w dniu [...] września 2009 r. wszczęte postępowanie administracyjne. W dniach [...] września oraz [...] października 2009 r. zostały przeprowadzone dodatkowe kontrole udokumentowane zdjęciami, potwierdzające obecność nośnika reklamowego w pasie drogowym ul. [...]. Podczas wizji terenowej w dniu [...] października 2009 r., przy której byli obecni tylko przedstawiciele ZDM, stwierdzono usunięcie nośnika reklamowego. H. F., w odpowiedzi na zapytanie organu o termin usunięcia przedmiotowego nośnika, w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. poinformował, iż przyczep reklamowa przy ul. [...] została usunięta z pasa drogowego w dniu [...] września 2009 r. Organ skierował do strony pismo z dnia [...] listopada 2009 r. informujące, iż "termin usunięcia nośnika reklamowego w dniu [...].09.2009r. jest niemożliwy, ponieważ dodatkowe kontrole w dniu [...].09.2009r. oraz [...].10.2009r. potwierdziły obecność nośnika w/w miejscu." Zawiadomiony o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, H. F. skierował do organu pismo (data wpływu [...] grudnia 2009r.), w którym podtrzymał swoje stanowisko co do usunięcia nośnika reklamowego w dniu [...] września 2009 r.

W rozważaniach prawnych organ stwierdził, iż ustawa o drogach publicznych przewiduje za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, pobieranie kar pieniężnych. Sposób naliczenia kary organ wyjaśnił odwołując się do art. 40 ust. 1, 12 i 13 tej ustawy oraz § 4 wyżej opisanej Uchwały Nr [...] Rady Miasta P. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, a taką drogą jest ul. [...], przewidujący, iż za ustawienie tablicy reklamowej w pasie drogowym drogi krajowej stawka wynosi [...] zł/m². Organ wyjaśnił, iż pomnożył powierzchnię zajęcia przez ilość dni, w ciągu których tablica była ustawiona w pasie drogowym bez zezwolenia (od [...] września do [...] października 2009 r.), a następnie przez stawkę opłaty dla przedmiotowej ulicy i powiększył dziesięciokrotnie, co łącznie dało kwotę [...] 000 zł. Organ wyjaśnił także, iż wobec usunięcia przez stronę w trakcie postępowania tablicy reklamowej z zajętego pasa drogowego, odpadła konieczność nałożenia obowiązku przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. F., który zarzucił, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 36 i art. 40 ust. 12 i 13 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o drogach publicznych oraz art. 46 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i domagał się uchylenia tej decyzji.

Skarżący podniósł, iż nie umieścił reklamy w pasie drogowy, a tylko zaparkował przyczepę, którą transportował baner reklamowy. Powołując się na art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy o drogach publicznych stwierdził, iż sporna przyczepa nie zajmowała pasa drogowego, tylko była zaparkowana "na gołym gruncie" przy samym płocie parkingu, w odległości około 25 m od pasa jezdni. W pasie tym nie były zlokalizowane ani droga, ani obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, ani też urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Miejsce to nie zatem stanowiło pasa drogowego w myśl przepisów ustawy o drogach publicznych, było to miejsce oddalone od jezdni, dlatego też umieszczenie na nim przyczepy nie mogło w żaden sposób zagrażać porządkowi publicznemu, a tym bardziej nie stanowiło utrudnienia w ruchu drogowym.

W dalszej części uzasadnienia odwołania strona przedstawiła pogląd, iż przedmiotowa przyczepa, stanowiąca odrębny pojazd a nie nośnik reklamowy, podlega przepisom Prawa o ruchu drogowym i może być parkowana zgodnie z tymi przepisami (strona wskazała na treść art. 46 ust. 1 tej ustawy). Postój spornej przyczepy, na co w tym miejscu zezwalały przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie wypełniał też znamion określonych w art. 49 ust. 2 Prawo o ruchu drogowym, nie łamał żadnych zakazów określonych w ustawach, zaś ustawa nie przewiduje obowiązku uzyskania zgody Zarządu Dróg Miejskich na zaparkowanie pojazdu w miejscu niestanowiącym pasa drogowego.

Ponadto skarżący podtrzymał swoje twierdzenia co do tego, że pojazd zaparkowany był przy ul. [...] do dnia [...] września 2009 r., gdyż został w tym dniu przestawiony po rozmowie telefonicznej, przeprowadzonej z pracownikami ZDM.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny zgodny z ustaleniami organu I instancji; organ określił lokalizację reklamy, jako umieszczoną na przyczepie samochodowej o nr rej. [...] przy ul. [...] (za ul. [...]). Podkreślił, iż powierzchnia reklamy została ustalona poprzez dokonanie pomiarów podczas kontroli i powierzchnia ta nie była kwestionowana przez stronę. W ocenie Kolegium wyliczenia kary za zajęcie pasa drogowego na potrzeby reklamy przez organ I instancji, szczegółowo przedstawione w zaskarżonej decyzji, jest prawidłowe.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż metoda ekspozycji reklamy nie ma w sprawie żadnego znaczenia, bowiem istotne jest to, że umieszczono ją na osobnym urządzeniu (przyczepie samochodowej) w taki sposób, aby była ona widoczna dla użytkowników drogi. Z kolei sposób, w jaki została umieszczona ta informacja ((z nazwą firmy, nr telefonu kontaktowego i adresu mailowego, krótka informacja na temat działalności firmy [...]) przesądza o uznaniu jej za reklamę w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

Odwołując się do treści art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, Kolegium przedstawiło definicję pasa drogowego i podniosło, iż pas drogowy ul. [...] wraz z liniami rozgraniczającymi został umieszczony na mapie załączonej do akt sprawy. Ponadto organ wskazał na treść "art. 50 ust. 2 pkt 2b Kodeksu o Ruchu rogowym" podnosząc, iż w trakcie postępowania nie został udokumentowany fakt oznaczenia pojazdu mechanicznego zgodnie z tym przepisem.

Odwołując się do stanowiska orzecznictwa organ stwierdził, iż wymierzenie kary w tej sprawie jest w pełni uzasadnione, na co wskazują dokumenty zgromadzone w aktach sprawy.

W ocenie Kolegium fakt, ze reklama stała w dużej odległości od pasa jezdni nie jest dowodem na to, że nie stała w pasie drogowym, bowiem pojecie pasa drogowego jest znacznie szersze, gdyż zawiera w sobie pojęcie jezdni. W konsekwencji umieszczenie reklamy, niezależnie od tego na jakim nośniku to nastąpiło (również na przyczepie samochodowej), wymaga uzyskania zezwolenia od zarządy drogi, zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się bowiem opłatę (art. 3 tej ustawy), natomiast brak przedmiotowej zgody powoduje naliczenie opłaty karnej (art. 40 pkt 12 powołanej ustawy).

H. F. wniósł skargę na powyższą decyzję domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenia kosztów postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 8 kpa oraz art. 35 i art. 40 ustawy o drogach publicznych. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko i zarzuty przedstawione w odwołaniu, w szczególności, że przyczepa nie jest nośnikiem reklamowym, tylko zarejestrowanym i ubezpieczonym pojazdem i nie zajmowała pasa drogowego, lecz tylko kilka dni była zaparkowana przy płocie parkingu, "na gołej ziemi", około 25 m od pasa jezdni i nikomu nie przeszkadzała. W ocenie skarżącego, jeżeli istnieje materiał fotograficzny dokumentujący lokalizację przyczepy w spornych terminach, to skarżący podejrzewa, iż zdjęcia zostały zmanipulowane. Skarżący podniósł, iż usunął przyczepę "natychmiast po telefonie z ZDM", tylko nie umie tego udowodnić. Zakwestionował również zasadność zastosowania art. 36 i art. 40 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy do tablicy informacyjnej umieszczonej na mobilnej przyczepie, parkowanej w różnych miejscach. W ocenie skarżącego rozstrzygnięcia między innymi wymaga ustalenie znaczenia terminu: "umieszczanie reklam" i "zajęcie pasa drogowego". Powołując się na orzecznictwo skarżący podniósł, iż nie wyłączył z użytku żadnego fragmentu drogi, co należy do istoty zajęcia pasa drogowego, gdyż przyczepa stała z dala od jezdni; ponadto powołał się na brak świadomości bezprawności zajęcia pasa drogowego, bowiem nie zdawał sobie sprawy, iż zaparkowanie przyczepy wymaga zezwolenia, a jego brak pociąga za sobą kary pieniężne.

W ocenie skarżącego uchybienia Kolegium spowodowały u niego utratę zaufania do organów władzy publicznej, bowiem Kolegium nie rozpatrzyło całego materiału dowodowego, pominęło istotne fakty i argumenty, a zaskarżona decyzja przeczy zdrowemu rozsądkowi, przez co narusza interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

Pełnomocnik procesowy skarżącego na rozprawie podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze i podkreślił, że pojazd zaparkowany był w miejscu, gdzie nie obowiązywał zakaz parkowania; pojazd jest zarejestrowany i w pełni ubezpieczony, ponadto nie stał na terenie pasa drogowego, tylko poza nim. Wobec tego brak podstaw do przyjmowania, że nastąpiło zajęcie pasa drogowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2010 r. Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich (Zastępcy Dyrektora ds. Zarządzania Drogami działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P.) w sprawie naliczenia skarżącemu opłaty karnej w kwocie [...] 000 zł za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, Sąd uznał, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego (ogólnej procedury administracyjnej), które zarazem może być usunięte w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenie to dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym reklam (art. 40 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy). W myśl art. 4 pkt 23 tej ustawy reklamą jest zaś nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy za zajęcie pasa drogowego w powyższy sposób pobiera się opłatę. Opłatę tę ustala w drodze decyzji administracyjnej właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Jej wysokość stanowi iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego (art. 40 ust. 6 i 11 ustawy). Wysokość stawek za zajęcie 1 m² pasa drogowego ustala organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, z tym że stawka opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczeniu reklamy nie może przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego (art. 40 ust. 8 i 9 ustawy). W przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty (art. 40 ust. 12 powołanej ustawy).

W ocenie Sądu organy zastosowały powyższe przepisy do stanu faktycznego ustalonego na podstawie niepełnego materiału dowodowego, w konsekwencji ustalenia te nie poddają się weryfikacji i nie odpowiadają wymogom obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej. To z kolei budzi wątpliwości, czy przyczepa samochodowa z nośnikiem reklamowym (tablicą) rzeczywiście znajdowała się w ustalonym przez organ terminie w pasie drogowym ul. [...] będącej drogą krajową, to jest w liniach rozgraniczających pasa drogowego. W tym zakresie ustalenia faktyczne organów zostały dokonane bez należytego zgromadzenia materiału dowodowego.

W tym miejscu należy wskazać, że nie można utożsamiać jezdni stanowiącej część drogi (art. 4 pkt 5 ustawy o drogach publicznych) z drogą (art. 4 pkt 2 ustawy), ani tym bardziej drogi z pasem drogowym, który jest szerszym pojęciem zdefiniowanym w art. 4 pkt 1 powołanej ustawy jako pas gruntu obejmujący nie tylko drogę, ale i obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą, na co już trafnie zwróciło uwagę Kolegium w zaskarżonej decyzji.

Powyższe uchybienia stanowią naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego i uzasadnienia faktycznego decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A to z tej przyczyny, że okoliczności, przy ustalaniu których doszło do naruszenia procedury administracyjnej, mają pierwszorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem dotyczą podstawowej przesłanki nałożenia kary pieniężnej, jaką jest zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. W razie ustalenia, że przyczepa samochodowa z tablicą reklamową znajdowała się poza pasem drogowym całkowicie bezprzedmiotowe będą rozważania jaki charakter ma ładunek znajdujący się na przedmiotowej przyczepie - czy jest to nośnik reklamowy i w konsekwencji czy doszło [...] umieszczenia reklamy w pasie drogowym bez uzyskania uprzedniej zgody zarządcy drogi, co stanowi przesłankę do wymierzenia kary pieniężnej.

Twierdzenia organów obydwu instancji co do lokalizacji przedmiotowej przyczepy wraz z ładunkiem (tablicą reklamową) w pasie drogowym w okresie od [...] września do [...] października 2009 r. znajdują swoje oparcie w zawartych w aktach sprawy protokołach kontroli pasa drogowego z dnia [...] i [...] września oraz [...] października 2009 r., jak również wydrukach zdjęć (datowanych odpowiednio na dni poszczególnych kontroli). Brak jest jednakże odniesienia stwierdzonej w protokołach i utrwalonej na zdjęciach lokalizacji przedmiotowego nośnika reklamowego do odpowiedniego dokumentu geodezyjnego (takim dokumentem jest w pierwszej kolejności mapa zasadnicza) z naniesionymi liniami rozgraniczającymi drogę. Z kolei zawarta w aktach administracyjnych (k. 5) część mapy o niewiadomym statusie, bez danych co do jej skali i aktualności, z zaznaczonym zielonym odcinkiem (bez opisu) wzdłuż ul. [...] nie pozwala na zweryfikowanie twierdzenia organu co do stwierdzonej lokalizacji przyczepy samochodowej (i nośnika reklamowego) w spornym okresie. W szczególności brak jednoznacznego dowodu potwierdzającego przebieg linii wyznaczających pas drogowy ul. [...] na skontrolowanym i sfotografowanym terenie oraz zaznaczenia lokalizacji przyczepy na mapie potwierdzającej linie graniczne pasa drogowego tej ulicy.

W ocenie Sądu odwzorowanie na mapie wskazującej na przebieg linii rozgraniczających ul. [...] (pasa drogowego tej ulicy), jaką organ odwoławczy pozyska ponownie rozpatrując sprawę, położenia przedmiotowej przyczepy z tablicą reklamową jest możliwe poprzez uwzględnienie stwierdzonego materiałem zdjęciowym usytuowania przyczepy względem charakterystycznych elementów topograficznych terenu i jego zagospodarowania.

Pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z wyżej opisanych przyczyn proceduralnych Sąd zarazem stwierdza, że dokonana przez organy ocena charakteru prawnego przyczepy samochodowej wraz z ładunkiem stanowiącym tablicę zawierającą informacje o nazwie przedsiębiorstwa skarżącego, przedmiocie działalności, wskazanie adresu strony internetowej z ogłoszeniami handlowymi ([...]) oraz numeru telefonu stacjonarnego, jako nośnika reklamowego jest prawidłowa. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu [...] (rodzaj tzw. [...]). Współcześnie tego rodzaju działalność, z uwagi na rozmiar rynku [...] w Polsce, objęta jest znaczną konkurencją (szczególnie w warunkach wielkomiejskich), w szczególności dotyczy to [...]. Ulica [...] należy do jednej z głównych, stanowiących drogę krajową, dróg przebiegających przez północną część [...] (tzw. notoria powszechna - rzecz powszechnie wiadoma). W konsekwencji umieszczenie pasie drogowym tej ulicy [...] - o ile fakt taki potwierdzi uzupełniające postępowanie dowodowe, które będzie obowiązany przeprowadzić organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę - tego rodzaju przenośnego obiektu (przyczepy samochodowej z tablicą reklamową) jest niewątpliwie umieszczeniem reklamy w pasie drogowym. Tego rodzaju działanie niewątpliwie służy publicznemu i skutecznemu wyróżnieniu przedsiębiorstwa skarżącego względem innych podmiotów na rynku [...]. Materiał fotograficzny wskazuje również, iż tablica reklamowa jest doskonale widoczna, czytelna dla pojazdów poruszających się ul. [...], po tej jezdni, od której strony umieszczono reklamę i wbrew twierdzeniom skarżącego, nośnik reklamowy nie jest usytuowany "25 metrów od pasa jezdni".

Zważywszy, że znajdująca się na przedstawionej tablicy reklamowej informacja stanowi dla jej odbiorców informację o rodzaju działalności gospodarczej i miejscu jej wykonywania, nie ma wątpliwości, że tablica ta stanowi stosownie do przepisu art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych reklamę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2246/06, Lex nr 316825, dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w licznych wyrokach (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 697/10 i z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1408/05 - dostępne bazie orzeczeń jw.) odniósł się do sytuacji, w których pas drogowy został zajęty pod przyczepę samochodową z nośnikiem reklamowym. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że nośnika reklamowego nie sposób uznać za część składową rzeczy złożonej, jaką jest przyczepa samochodowa, bowiem: po pierwsze, nośnik reklamowy razem z pozostałymi elementami obiektu, którego dotyczy sprawa skarżącego, nie tworzą "gospodarczej całości", powiązanej fizycznie i funkcjonalnie w taki sposób, że stanowią łącznie jedną rzecz, to jest przyczepę samochodową; przyczepa samochodowa służy co do zasady innym celom gospodarczym, to znaczy jest środkiem transportu, a nie obiektem służącym jako fizyczna podstawa ekspozycji reklamy; po drugie, oddzielenie nośnika reklamowego od przyczepy samochodowej nie prowadzi do uszkodzenia lub do istotnej zmiany takiej przyczepy czy też samego nośnika, bowiem ani przyczepa samochodowa, ani nośnik reklamowy nie tracą swej użyteczności gospodarczej na skutek oddzielenia tych dwóch rzeczy. W konsekwencji nie ma żadnej sprzeczności w uznaniu, że nawet legalne (w dozwolonym miejscu, po uiszczeniu opłaty parkingowej) zaparkowanie przyczepy z ładunkiem stanowiącym nośnik reklamowy nie przełamie tezy o zajęciu pasa drogowego pod reklamę (umieszczenie reklamy w pasie drogowym).

W konsekwencji zarzuty skarżącego dotyczące zastosowania art. 36 i art. 40 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy w niniejszej sprawie są chybione. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że omawiane przepisy dotyczą tylko reklamy - nośnika reklamowego będącego obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem, to jest że przepisy dotyczące obowiązku uzyskania uprzedniego zezwolenia zarządcy drogi i możliwości nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego pod reklamę bez wymaganego zezwolenia odnoszą się jedynie do sytuowania w pasie drogowym - w sposób trwale związany z gruntem - obiektu budowlanego (będącego nośnikiem treści reklamowych).

Również podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie miał on świadomości naruszenia prawa administracyjnego w zakresie zajmowania pasa drogowego nie ma wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Nie wdając się w głębsze, tu zbędne, rozważania Sąd stwierdza, iż skarżący miał co najmniej świadomość formalnej, gdyż sygnalizowanej przez organ, bezprawności umieszczenia przyczepy z reklamą w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi od momentu, kiedy telefonicznie skontaktował się z nim pracownik Zarządu Dróg Miejskich w P., a zatem od dnia [...] września 2009 r. Wtedy to, jako właściciel przedmiotowej przyczepy, został poinformowany przez zarządcę drogi o obowiązku usunięcia przyczepy z wyżej opisanego terenu. Świadomość bezprawności nie oznacza pewnej i pełnej wiedzy o konkretnych przepisach prawa, lecz powinność liczenia się z konsekwencjami prawnymi (z danej dziedziny prawa) związanymi z określonym zachowaniem. Nadto warto zauważyć, iż zdaniem Sądu przedsiębiorca winien mieć podstawową wiedzę o zasadach korzystania z przestrzeni publicznej, w szczególności w odniesieniu do możliwości reklamowania własnej działalności handlowej, dla osiągania prywatnych, gospodarczych celów. W tym też zakresie sprawa skarżącego została indywidualnie oceniona, na potrzebę czego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym przez Kolegium wyroku z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1408/05 (dostępne jw.).

Wobec zakwestionowania przez skarżącego sporządzonej dokumentacji fotograficznej, w ocenie Sądu, należy podczas uzupełniania postępowania dowodowego dokonać również wydruków dobrej jakości materiału poglądowego i opisania źródła (urządzenia), z którego zostanie wykonany wydruk. Sąd zarazem zauważa, iż skarżący nie przedstawił w postępowaniu administracyjnym żadnych dowodów poza własnymi gołosłownymi twierdzeniami ani nie sygnalizowali takiej gotowości w postępowaniu sądowym. Moc dowodowa twierdzeń skarżącego co do usunięcia spornego nośnika reklamowego jeszcze przed dniem dokonania kontroli pasa drogowego w dniu [...] września 2009 r. nie zostały nie tylko dowiedzione przez stronę - pomimo zapowiedzi przedstawienia na tę okoliczność dowodów z zeznań świadków, ale w ogóle w żaden sposób uprawdopodobnione. Skarżący nie przedstawił żadnych poszlak, które mogłyby potwierdzić rzekome zmanipulowanie materiału fotograficznego przez pracowników ZDM. Skarżący mógł również w toku postępowania (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] września 2009 r.) zapoznać się z aktami sprawy i wypowiedzieć co do załączonych kserokopii zdjęć oraz żądać przeprowadzenia określonego dowodu, jak chociażby zamieszczenia w aktach materiału poglądowego lepszej jakości.

Dodać należy, iż teza skarżącego co do tego, że decyzja Kolegium przeczy zdrowemu rozsądkowi, bowiem nie leżało w interesie skarżącego ignorować telefoniczne pouczenie o obowiązku usunięcia przyczepy z ustalonej lokalizacji oraz nie reagować na pismo z dnia [...] września 2009 r. zapowiadające kontrolę pasa drogowego (określające datę i godzinę), nie jest trafna. Podmiot gospodarczy może bowiem, posługując się rachunkiem ekonomicznym, rozstrzygnąć czy aby korzyść wynikła z ekspozycji reklamy (spodziewane zwiększenie zainteresowania ofertą przedsiębiorstwa na rynku objętym dużą konkurencją) w wymiarze ekonomicznym nie przewyższa ewentualnych opłat podstawowych i kar za umieszczenie reklamy w pasie drogowym. Możliwe jest również założenie, iż strona poinformowana o terminie kontroli postanowiła jak najdłużej utrzymywać stan zajęcia pasa drogowego, a zaniechać go dopiero w przeddzień kontroli. Powyższe założenia mają wprawdzie spekulatywny charakter, gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga domniemywania założeń i intencji strony, dobrze jednak służą wykazaniu, że powoływanie się przez stronę tylko na "zdroworozsądkowe" argumenty, bez wskazania jakiegokolwiek dowodu, nawet poszlaki, na uzasadnienie stanowiska strony, nie może przełamać ustaleń, których dokonały w sprawie organy administracyjne.

Sąd zauważa również, iż ustalenie przez organy minimalnego okresu umieszczenia nośnika reklamowego w pobliżu ul. [...] - od dnia pierwszej kontroli pasa drogowego z dnia [...] września 2009 r. do dnia kontroli z dnia [...] października 2009 r., poprzedzającej oględziny (wizję lokalną) z dnia [...] października 2009 r. jest wiarygodne i prawidłowe. Opiera się na przeprowadzonych kontrolach pasa drogowego i materiale fotograficznym. Umieszczenie przedmiotowej reklamy przy ul. [...] miało charakter stały, nie było jedynie czasowym parkowaniem pojazdu. W przekonaniu Sądu organy administracji, wydające decyzje w sprawie skarżącego, miały w powyższym zakresie - przy uwzględnieniu zasady swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 kpa) - prawo przyjąć, że skarżący w żaden sposób nie wykazał ani nawet nie uprawdopodobnił, że w spornym okresie przedmiotowa reklama nie znajdowała się w ustalonej przez organy lokalizacji.

Ponownie rozpatrując sprawę w II instancji Kolegium uwzględni wyżej wskazane rozważania i przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe zgodnie ze sformułowanymi przez Sąd wytycznymi.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W konsekwencji w pkt III na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego, Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 przywołanej ustawy.