Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 505/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 28, art. 30 ust. 1 i ust. 2, art. 41, art. 42, art. 43
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: Art. 16
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. O. Kancelaria Adwokacka ul. [...] kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] skierowaną do W. C. orzekł o odmowie umorzenia zadłużenia wynikającego wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych M. C. oraz K. C. reprezentowanych przez matkę J. C. w wysokości 6 907.37 zł - na podstawie art. 12 w związku z art. 2 pkt 9 oraz art. 25, 28 i 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 15 grudnia 2010 r. wpłynął wniosek W. C. o umorzenie zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Zadłużenie objęte wnioskiem o umorzenie, powstało z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a zatem są to należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wobec powyższego, zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. znak: I OW 21/10 organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie w/w należności jest organ właściwy dłużnika.

Komornik przy Sądzie Rejonowym poinformował organ o wysokości zadłużenia W. C. i wskazał, iż egzekucja przeciwko W. C. jest bezskuteczna. W. C. dokonuje "niewielkich wpłat w kwocie około 10.00 zł miesięcznie. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego nie było skuteczne przez okres, co najmniej trzech lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdzono, że brak jest podstaw do przychylenia się do prośby. Organ właściwy dłużnika orzekający w sprawie nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie jest możliwe umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz osób uprawnionych w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone ustawą.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. C.

Wskazał, iż decyzja jest nieprawidłowa i została wydana bez zastosowania właściwych przepisów prawa. Sprawa dotyczy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i powinna mieć zastosowanie ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Powołał art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 marca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 2 pkt 9, art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajdują się pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 4 stycznia 2011 r. stwierdzające, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko dłużnikowi W. C. na wniosek M. C. zaległości wynoszą z tytułu alimentów zaległych 7 950.65 zł i z tytułu odsetek 4 847.62 zł. Zaległości na rzecz Urzędu Miasta z tytułu zaliczki alimentacyjnej 3 440.37 zł. Postępowanie egzekucyjne w sprawie jest bezskuteczne. W. C. "dokonuje niewielkich wpłat w tut. kancelarii w kwocie ok. 10.00 zł miesięcznie".

W aktach sprawy znajdują się także kserokopie wyroków:

- Sądu Okręgowego z dnia 25 października 2004 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż W. C. został zobowiązany do łożenia na rzecz małoletniej K. C. kwoty 350.00 zł miesięcznie,

- Sądu Rejonowego z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt [...] z którego wynika, iż zasądzono od W. C. tytułem alimentów na rzecz M. C. kwotę 350.00 zł miesięcznie.

Kolegium wskazało, iż nastąpiła zmiana stanowiska sądów administracyjnych w kwestii stosowania przepisów dotyczących umarzania zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Do umarzania należności wynikających z tych zaliczek stosuje się art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Warunkiem koniecznym zastosowania art. 30 ust. 1 ustawy, a więc umorzenia zaległych zaliczek alimentacyjnych jest skuteczna egzekucja alimentów. Kolegium przytoczyło stanowisko zawarte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 289/10. W podobnym duchu wypowiedziały się WSA w Białymstoku w wyrokach z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 216/10, z 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 116/10, WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 972/08 , WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 368/10 oraz WSA w Lublinie w wyroku z dnia 8 października 2009r., sygn. akt II SA/Lu 292/09.

Ponieważ egzekucja prowadzona wobec W. C. jest częściowo skuteczna, oraz nie pokrywa wysokości miesięcznie zasądzonych alimentów, nie zachodzą przesłanki umorzenia przewidziane w art. 30 ust. 1 ustawy. W związku z czym organ I instancji w sposób prawidłowy orzekł o odmowie umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.

W. C. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił, iż zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Zdaniem skarżącego organ winien zastosować art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jeżeli interpretacja skarżącego w tym względzie jest nieprawidłowa organ właściwy wierzyciela -Prezydent Miasta - winien wydać decyzję na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Podniósł, że organ I instancji wskazuje, iż podstawą decyzji jest art. 30 ust. 1 tej ustawy. Zdaniem skarżącego, skoro sprawa dotyczy zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej to ta ustawa powinna mieć zastosowanie przy rozpatrywaniu wniosku.

Z uwagi na treść art. 41 oraz art. 43 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w ocenie skarżącego, powinien mieć zastosowanie art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób.

Nawet jeżeli przyjąć, iż w sprawie zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionym, będzie miała zastosowanie ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to nie można się zgodzić, że nie ma w sprawie podstaw prawnych do przychylenia się do prośby o umorzenie zaległości na podstawie przepisów tej ustawy. Organ odmówił umorzenia zaległości ponieważ nie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jest to prawdziwe ustalenie organu. Jednak organ pominął art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Nie zgadza się z twierdzeniem, że organ może umorzyć zaległość wyłącznie w sytuacji w której zostaną spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kolegium wskazało nieprawidłowo, że wobec osób w takiej sytuacji jak skarżący nie można zastosować ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej.

Art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów daje możliwość ubiegania się przez osoby, w sytuacji innej niż opisana w art. 30 ust. 1, o umorzenie zaległości. W sytuacji skarżącego jako, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 organ powinien wydać decyzję na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu powinna być właśnie decyzją uznaniową, a organ powinien uwzględnić sytuację dochodową i rodzinną skarżącego.

Ponadto w rozstrzygnięciu decyzji (osnowie) organ pisze, iż odmawia umorzenia zaległości względem organu właściwego wierzyciela, a w uzasadnieniu podaje, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć zaległość. W sprawie zachodzi tożsamość organu właściwego dłużnika i wierzyciela (jest nim Prezydent Miasta), ale organ winien wobec skarżącego, jako organ właściwy wierzyciela, zastosować art. 30 ust. 2 ustawy. W decyzji w ogóle nie wzięto pod uwagę art. 30 ust. 2 ustawy.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje, czego nie zauważa organ, możliwość umorzenia zaległości dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w następujących sytuacjach:

1. jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3, 5 lub 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów - tu decyzję wydaje organ właściwy dłużnika, a wielkość umorzenia zaległości uzależniona jest od okresu skutecznej egzekucji w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów,

2. ze względu na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika - decyzję wydaje organ właściwy wierzyciela.

W sytuacji skarżącego organ obowiązany był szczegółowo i wnikliwie zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. W sprawie to nie nastąpiło.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie w pełnym uwzględnieniu zarzutów w niej podniesionych.

Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r., nr 1, poz. 7, ze zm.): organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy w łącznej wysokości:

1) 30% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Z kolei zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3).

Zdaniem Sądu, należy odnieść się do prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego w kontekście zagadnień intertemporalnych. Skarżący podważył, bowiem zastosowaną przez organ ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, której treść była podstawą do odmowy umorzenia zaległości (zaliczek) alimentacyjnych. Zdaniem skarżącego organ powinien był zastosować art. 41 tej ustawy, który nakazuje rozważyć wniosek skarżącego w oparciu o dotychczasowe przepisy, w szczególności art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., nr 86, poz. 732, ze zm.).

Bezspornym w sprawie jest to, że:

- zaległości alimentacyjne skarżącego pochodzą z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych w trybie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,

- nie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów związane ze skutecznością egzekucji zasądzonych alimentów

Wniosek o umorzenie został złożony przez skarżącego w dniu 15 grudnia 2010 r., a zatem już pod rządami nowej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która weszła w życie z dniem 1 października 2008 r.

Nowa ustawa kwestię umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego uregulowała inaczej niż dotychczasowa ustawa o zaliczce. Ustawa ta zawiera jednak przepisy przejściowe wyraźnie regulujące granice stosowania przepisów dotychczasowych. Obejmują one sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy (art. 41), sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne (art. 42 ust. 2) i egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (art. 43 ust. 1). Już to wyodrębnienie poszczególnych kategorii spraw w kolejnych trzech artykułach wskazuje w ocenie Sądu, na to, że pod pojęciem spraw o zaliczki alimentacyjne, użytym w art. 41 ustawy o pomocy, nie mieszczą się wszystkie sprawy uregulowane w rozdziale trzecim ustawy o zaliczce, lecz wyłącznie sprawy o zaliczki alimentacyjne, a więc o ustalenie prawa do zaliczki i jej wysokości.

Nie można, zatem podzielić poglądu skarżącego, według którego art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obejmuje również sprawy o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, których poprzednio dotyczył art. 16 ustawy o zaliczce. Ponadto art. 41 ustawy o pomocy nie uzależnia stosowania przepisów dotychczasowych od chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, lecz od chwili powstania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Ponieważ prawo to nie mogło powstać po wejściu w życie ustawy o pomocy, nie przewidującej już tego rodzaju świadczenia, to art. 30 ust. 1 tej ustawy nie miałby nigdy zastosowania do należności wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią art. 30 ust. 1, który właśnie wymienia należności, o których mowa m.in. w art. 28 ust. 1 pkt 2.

Powyższe oznacza zdaniem Sądu, że jednoznaczne ustalenie w nowej ustawie problematyki międzyczasowej nie stanowi podstaw do odwoływania się do reguł interpretacyjnych, pozwalających na wybór prawa w przypadku braku w nowym akcie prawa tego rodzaju przepisów przejściowych.

Nieprawidłowe jest jednak, zdaniem Sądu, stanowisko organów, że w sprawie, zastosowanie znaleźć może wyłącznie regulacja zawarta w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów a organu w ogóle nie rozważały możliwości zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy.

W ocenie Sądu, użycie przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 ustawy określenia "świadczenia z funduszu alimentacyjnego", nie oznacza możliwości umorzenia w tym trybie jedynie należności wypłaconych wierzycielowi alimentacyjnemu w oparciu o przepisy obowiązującej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wynika to z faktu, że fundusz alimentacyjny i świadczenia z niego wypłacane istniały również pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. Dz. U. z 1991 r., nr 45, poz. 200, ze zm.). Literalne, zatem odczytywanie art. 30 ust. 2 musiałoby prowadzić do wniosku, że możliwość umorzenia należności dotyczy świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego obecnego i dawnego z pominięciem zaliczek alimentacyjnych. Tego rodzaju interpretacja w sposób nieuzasadniony dyskryminowałaby natomiast jedną kategorię dłużników alimentacyjnych. Ponadto stosowanie, jak w niniejszej sprawie, przepisów nowego prawa do należności powstałych pod rządami przepisów obowiązujących poprzednio, wymaga konsekwentnego uznania, że wskazana regulacja obejmuje określone stany faktyczne w swym całokształcie.

W ocenie Sądu, hipotezą zarówno ust. 1, jak i ust. 2 art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów objęte są również należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (podobnie: Wojewódzki Sąd Alimentacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 559/10, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2064/10, postanowienie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OW 173/09, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy także mieć na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1095/11 r. (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazał, że treść art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy wyjaśniać mając na uwadze funkcję tego przepisu w całej ustawie. Art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. reguluje bowiem całościowo kwestię możliwości umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu należności powstałych z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń alimentacyjnych.(...). Oznacza to, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe we wszystkich trzech sytuacjach, czyli: z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 30 ust. 2 organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Przypomnieć należy, że w zasadzie tożsame z tą regulacją prawną rozwiązania zawierały poprzednio obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne. W ustawie z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. z 1991 r. Dz. U. Nr 45, poz. 200, ze zm.) art. 17 stanowił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może w szczególnie uzasadnionych wypadkach umorzyć należności funduszu alimentacyjnego od osób zobowiązanych do alimentów oraz od osób, które bezpodstawnie pobrały świadczenia z tego funduszu. Obecnie na mocy art. 68 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną osoby, przeciwko której jest prowadzona egzekucja alimentów, lub osoby zobowiązanej do zwrotu bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu, likwidator może umorzyć, rozłożyć na raty lub odroczyć termin płatności należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu (ust. 1). Likwidator, za zgodą ministra właściwego do spraw finansów publicznych, może umorzyć należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu (ust. 2). Od decyzji likwidatora, w sprawach określonych w ust. 1, przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (ust. 3). Odwołanie, o którym mowa w ust. 3, wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu wskazanej w decyzji. Jeżeli odwołanie nie zostało uwzględnione podlega przekazaniu niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia, do sądu wraz z uzasadnieniem (ust. 4). Natomiast zgodnie z treścią art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) organ właściwy wierzyciela mógł umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób.

Analiza powołanych przepisów wskazuje jednoznacznie, że do tej pory istniała możliwość umorzenia powstałych należności dłużnika alimentacyjnego ze względu na sytuację dochodową i życiową. W szczególności możliwość ta istniała pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli w czasie, w którym powstały przedmiotowe zaległości alimentacyjne.

W tej sytuacji NSA, biorąc pod uwagę powyższe uregulowania prawne obowiązujące dotychczas oraz art. 2 i 32 Konstytucji, zgodnie z którymi Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, stanął na stanowisku, że prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że norma art. 30 ust. 2 pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Brak takiej prokonstytucyjnej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów spowodowałby, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają. NSA uznał, że odkodowanie treści normy prawnej wymaga zastosowania nie tylko wykładni językowej, ale w niektórych sytuacjach również ważną i równoważną jest wykładnia funkcjonalna i wykładnia systemowa. Przy czym stosując odpowiednią wykładnię należy pamiętać, że nie jest dopuszczalna interpretacja normy prawnej w oderwaniu od kontekstu całej ustawy, w której jest ona zamieszczona, jak i całego systemu prawa, w którym norma ta istnieje.

NSA w składzie orzekającym w tej sprawie nie podzielił stanowiska NSA dotyczącego zakresu stosowania art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przedstawionego w wyroku z dnia 27 października 2010r. sygn. akt. I OSK 980/10, jako opartego jedynie na wykładni językowej analizowanego przepisu.

Sąd w sprawie W. C., powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1095/11 r. - w pełni podziela.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.

Organy winny ponownie rozpoznać sprawę, oceniając również podstawy do zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżącego adwokata orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 29 ust.1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.), określając ich wysokość na podstawie §19 pkt 1 i §18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.).