Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 891/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2022 r. znak [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "organ" lub "GINB") postanowieniem z 11 marca 2022 r. znak [...] odmówił [...] (dalej jako "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z 2 grudnia 2021 r. nr [...]w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.

Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Starosta [...] (dalej jako "Starosta") decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] zmienił własną decyzję z [...] maja 2008 r. znak [...] (zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Przedsiębiorstwu Budowlano-Inżynieryjnemu [...] pozwolenia na budowę budynku sanatoryjno-wypoczynkowego z kompleksem basenowym, usługowym, restauracją, bazą zabiegową oraz garażem podziemnym i całą infrastrukturą techniczną – etap II inwestycji, zlokalizowanego przy ul. [...]Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...], na wniosek P. M., stwierdził nieważność decyzji Starosty z [...] sierpnia 2019 r., zaś postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. nr [...] (sprostowanym postanowieniem z 3 grudnia 2021 r.), wstrzymał wykonanie decyzji z [...]sierpnia 2019 r.

Skarżąca w dniu 22 grudnia 2021 r. wniosła zażalenie na postanowienie z 2 grudnia 2021 r. (sprostowane postanowieniem z 3 grudnia 2021 r.) o wstrzymaniu wykonania decyzji z 20 sierpnia 2019 r., zaś w dniu 18 lutego 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Było ono bowiem wynikiem błędnego doręczenia zaskarżonego postanowienia przez Wojewodę, przesłanego na nieaktualny adres skarżącej. Skarżąca dokonała bowiem zmiany swojej siedziby w Krajowym Rejestrze Sądowym, jednak pomimo ujawnienia tego adresu, Wojewoda postanowienie doręczył na dawny adres.

GINB postanowieniem z 11 marca 2022 r., na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z 2 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowienie to doręczono skarżącej na adres ul. [...] i odebrane zostało przez M. W. w dniu 7 grudnia 2021 r. Co istotne Wojewoda pismem z 17 listopada 2021 r. poinformował skarżącą, że wszczął na wniosek P. M. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z [...] sierpnia 2019 r. Zawiadomienie to w dniu 23 listopada 2021 r. pod adresem skarżącej przy ul. [...] odebrała O. S.. Jak wynika natomiast z wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego zmiana adresu skarżącej ujawniona została dopiero w dniu 18 listopada 2021 r. Skoro więc skarżąca wiedząc o toczącym się postępowaniu nadzorczym nie poinformowała organu o zmianie swojego adresu, to tym samym nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Skarżąca nie wykazała bowiem, że doręczenie zaskarżonego postanowienia na jej poprzedni adres skutkowało brakiem jej winy w nieterminowym wniesieniu środka zaskarżenia.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organowi naruszenie:

1. art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 2 K.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sytuacji, w której uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, gdyż wynikało z nieprawidłowego doręczenia postanowienia przez Wojewodę;

2. art. 45 w zw. z art. 41 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 112) przez uznanie, że doręczenie zaskarżonego postanowienia na nieaktualny adres skarżącej i odebranie go przez osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji w imieniu skarżącej było prawidłowe;

3. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia przez organ czynności zmierzających do ustalenia dokładnej daty i okoliczności doręczenia postanowienia, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnej odmowy przywrócenia terminu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że już zawiadomienie o wszczęciu postępowania nadzorczego zostało skierowane na błędny adres skarżącej. Zmiana adresu skarżącej w Krajowym Rejestrze Sądowym ujawniona została bowiem w dniu 18 listopada 2021 r. o godz. 13:59, podczas gdy ze śledzenia przesyłek wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 17 listopada 2021 r. zostało nadane dopiero w dniu 18 listopada 2021 r. o godz. 17:01. W konsekwencji odebrała je w dniu 23 listopada 2021 r., pod nieaktualnym adresem, osoba niebędąca pracownikiem skarżącej i do tego nieuprawniona. Podobnie zaskarżone postanowienie przesłane zostało na nieaktualny adres i odebrane przez osobę nieuprawnioną w dniu 7 grudnia 2021 r., która skarżącej przekazała je dopiero w dniu 22 grudnia 2021 r. Wtedy to niezwłocznie skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z 2 grudnia 2021 r. W tej sytuacji nie sposób uznać, że uchybienie terminu miało miejsce z winy skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ wskazał, że okoliczności podnoszone w skardze nie były podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a przy tym jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z punktu widzenia mniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej, przy czym brak winy w uchybieniu terminowi, jak się jednolicie przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

W realiach przedmiotowej sprawy skarżąca wywodzi, że brak jej winy w uchybieniu terminowi wynikał z wadliwości doręczenia jej zaskarżonego postanowienia. Postanowienie to Wojewoda przesłał bowiem na adres: ul. [...], który jest nieaktualny. Odbioru dokonał M. W., niebędący pracownikiem skarżącej spółki, zaś postanowienie przekazał skarżącej dopiero w dniu [...] grudnia 2021 r. Skarżąca podniosła przy tym, że dochowała należytej staranności w sprawie, bowiem niezwłocznie po zmianie siedziby wystąpiła do Krajowego Rejestru Sądowego z wnioskiem o aktualizację adresu, który ujawniony został w rejestrze w dniu [...] listopada 2021 r.

W niniejszej natomiast sprawie, w ocenie GINB doręczenie postanowienia organu pierwszej instancji nastąpiło skutecznie w dniu 7 grudnia 2021 r., a w konsekwencji brak było podstaw do uznania, że wystąpiły okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia.

Z powyższym stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim, organ nie odniósł się w sposób przekonywujący do argumentów przedstawionych przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu, pomijając podniesione twierdzenia, które zdaniem skarżącej uprawdopodabniały okoliczności wskazujące na niezawinione przez stronę uchybienie terminowi. Co więcej, GINB wadliwie ustalił i zinterpretował stan faktyczny przedmiotowej sprawy, co niewątpliwie miało wpływ na prawidłowość wydanego postanowienia.

Nawet bowiem jeśliby uznać, że postanowienie Wojewody z [...] grudnia 2021 r. zostało skarżącej doręczone skutecznie, to i tak okoliczności sprawy uzasadniały przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia bowiem uprawdopodabniają brak winy skarżącej w uchybieniu tego terminu. W sprawie należało zwrócić uwagę na istotne elementy stanu faktycznego. Z akt sprawy wynika, że postępowanie nadzorcze zainicjowane zostało wnioskiem P. M. z [...] października 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 20 sierpnia 2019 r. oraz o wstrzymanie jej wykonania. Wojewoda pismem z 17 listopada 2021 r. zawiadomił strony, w tym skarżącą, o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zawiadomienie to przesłane zostało na adres skarżącej ul. [...] (tj. adres, którym skarżąca legitymowała się w toku postępowania zwykłego). Jak przy tym wynika ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. "Śledzenie przesyłek – Tracking" przesyłka zawierająca powyższe pismo z 17 listopada 2021 r. (nr [...]) nadana została w Urzędzie Pocztowym S. [...] dopiero w dniu [...]listopada 2021 r. o godz. 17:01. Odbiór tej przesyłki pokwitowała w dniu [...] listopada 2021 r. A. S., zaś ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, czy posiadała ona stosowne pełnomocnictwo do jego odbioru, jak też brak jest na nim stosownej pieczęci skarżącej spółki. Następnie postanowienie Wojewody z [...] grudnia 2021 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji z [...] sierpnia 2019 r. przesłane zostało skarżącej spółce na ww. nieaktualny adres w dniu, a odebrał je w dniu 7 grudnia 2021 r. M. W., oznaczony przez doręczyciela jako osoba uprawniona do odbioru, jednak również w tym przypadku brak stosownej pieczęci skarżącej spółki. Powyższe okoliczności są o tyle istotne, że jak wynika z załączonego do skargi odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego dla skarżącej spółki, w dniu 18 listopada 2021 r. dokonano wykreślenia adresu spółki przy ul. [...], dokonując jednocześnie wpisu nowego adresu rejestrowego spółki, tj. Al. [...] (przy tym jak podniosła Spółka niezwłocznie po zmianie siedziby wystąpiła do Krajowego Rejestru Sądowego z wnioskiem o wpisanie jej nowej siedziby). Ten zatem adres był aktualnym adresem do korespondencji skarżącej, nie zaś adres przy ul. [...]. Jak przy tym podniosła skarżąca, osoby które w jej imieniu odebrały zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a następnie postanowienie Wojewody z 2 grudnia 2021 r. nie są jej pracownikami, jak też nie posiadały upoważnienia do odbioru kierowanej do skarżącej korespondencji. Przy tym, postanowienie z 2 grudnia 2021 r. zostało skarżącej przekazane przez osobę, która je odebrała dopiero w dniu 22 grudnia 2021 r.

W tym miejscu wskazać należy, że choć z art. 41 K.p.a. wynika, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, zaś w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny, to jednak w niniejszej sprawie, jak wskazano już powyżej, postępowanie zwykłe zostało zakończone decyzją z 20 sierpnia 2019 r. Skarżąca nie mogła zatem przewidzieć, że zostanie w okresie późniejszym wszczęte z inicjatywy innego podmiotu, postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Jak natomiast zauważono już powyżej zawiadomienie o wszczęciu powyższego postępowania nadzorczego zostało skierowane w dniu 18 listopada 2021 r. na dawny adres skarżącej, którym to od tej właśnie daty był w Krajowym Rejestrze Sądowym zastąpiony aktualnym adresem skarżącej. Przyjąć zatem należało, że skarżąca mogła nie posiadać wiedzy o toczącym się postępowaniu nadzorczym. Sąd podziela jednocześnie stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że to do obowiązków organu należy ustalenie nie fikcyjnego, lecz rzeczywistego adresu strony, na podstawie wszelkich dostępnych informacji. Takich zaś ustaleń w sprawie zabrakło.

Jak wskazano przy tym powyżej, spółka dopełniła obowiązku niezwłocznego zgłoszenia zmiany adresu do Krajowego Rejestru Sądowego. Formalnie w dniu odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, będącego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego dniem wszczęcia postępowania, adres, na który zawiadomienie to zostało wysłane nie był już adresem rejestrowym spółki. W dniu 18 listopada 2021 r. w rejestrze KRS dokonano wykreślenia adresu przy ul. [...], dokonując jednocześnie wpisu nowego adresu rejestrowego spółki przy [...]. Dla sprawy istotne jest również to, że z akt sprawy nie wynika, by organ podejmował jakiekolwiek czynność mające na celu weryfikację aktualnego adresu spółki. W aktach postępowania nadzorczego toczącego się przed Wojewodą brak jest bowiem wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego dla skarżącej.

Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności potwierdzają sprzeczność z prawem działania organu, działania te naruszyły bowiem fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, przede wszystkim zasadę praworządności i zasadę zaufania do władzy publicznej wyrażone w art. 6 i w art. 8 § 1 K.p.a. Co dodatkowo istotne GINB wydając zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia dysponował dokumentacją obrazującą przebieg postępowania w tej sprawie, także aktualnym odpisem spółki z KRS, no i wreszcie aktualnym adresem strony, który to został przez skarżącą wskazany zarówno we wniesionym zażaleniu, jak też we wniosku o przywrócenie terminu.

Wobec tych zaniechań i wobec akceptacji wadliwych działań WINB należało stwierdzić, że GINB naruszył art. 6, art. 8 § 1, art. 7 i art. 80 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w razie doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji na właściwy adres, spółka nie wniosłaby zażalenia w terminie. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie sposób więc przyjąć, by brak wniesienia zażalenia w terminie wynikał jedynie z winy skarżącej, gdyż w istocie wynikał z zaniechania weryfikacji adresu siedziby skarżącej. Sąd stoi na stanowisku, że posłużenie się w toku postępowania adresem strony wskazanym w toku postępowania zwykłego, bez podjęcia nawet próby ustalenia, jaki jest aktualny adres skarżącej, nie stanowi wprawdzie błędu dyskwalifikującego automatycznie fakt doręczenia korespondencji, jednakże w okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Znamienne jest przy tym, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest jakichkolwiek rozważań organu, czy też wyjaśnienia, z jakich przyczyn organ uznał, że postanowienie pierwszej instancji zostało skarżącej skutecznie doręczone (podczas gdy na okoliczność doręczenia na nieprawidłowy adres zwracała skarżąca uwagę we wniosku o przywrócenie terminu), a strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia.

W konsekwencji w sprawie doszło do naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu, mimo że skarżąca nawet przy założeniu prawidłowości w doręczeniu postanowienia uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Spółka bowiem z powodu zaniedbań organu w ustaleniu jej aktualnego adresu, o wydaniu postanowienia dowiedziała się dopiero w dniu 22 grudnia 2021 r., kiedy to osoba która odebrała to postanowienie pod dawnym adresem spółki przekazała je skarżącej. Dopiero bowiem wówczas skarżąca uzyskała możliwość wniesienia zażalenia, co też uczyniła pismem z 22 grudnia 2021 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 325 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.