Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 602/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 par. 3, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi [...] [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz [...] [...] sp. z o.o. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. B. sp. z o.o. złożyła w dniu [...] czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1551 ze zm.) – dalej "ustawa", wraz z załącznikami graficznymi, w którym ubiegała się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności do roślin wysokobiałkowych a także płatności ONW (PROW 2014-2020).

W toku prowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ustalił, że rolnik nie wypełnił wniosku w zakresie pola nr 08 natomiast w ramach prowadzonej kontroli ustalono, że spełnia on kryteria aktywnego rolnika. Na podstawie kodów PKD zostało stwierdzone, że wnioskodawca prowadzi jedną z wykluczonych działalności, o której mowa w art. 9 ust.2 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Jak wynika z dokumentów powyższe ustalenia zostały podjęte przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. dopiero w dniu [...].09.2016 r.

W dniu [...].09.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, którą to odmówił Stronie przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegała się Spółka we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015.

Z uzasadnienia faktycznego decyzji wynika, że odmówiono płatności, gdyż wnioskodawca prowadzi działalność z tzw. negatywnej listy i nie zaznaczył we wniosku pola 08 oraz nie dołączył do wniosku dokumentów, o których mowa w § rozporządzenia MRiRW w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu w terminie składania wniosków.

2. W dniu 11.10.2016 r. B. sp. z o.o., wniosła odwołanie od wydanej decyzji za pośrednictwem Poczty Polskiej.

3. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Dyrektor OR ARiMR w W. uznał słuszność zaskarżonej decyzji pod względem faktycznym i prawnym i postanowił utrzymać w mocy decyzję Organu I instancji.

W motywach wskazał, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 reguluje ustawa. Zauważył, iż na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy "płatności bezpośrednie" to m.in. jednolita płatność obszarowa, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw, płatności związane do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Zgodnie zaś z ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w

ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1. położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2. będącej w posiadaniu rolnika w dniu (...) maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3. o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4. nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na podstawie zaś art. 19 ust. 1 ustawy wysokość płatności:

1) obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni,

2) dla zwierząt w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę

- po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej – po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. L 347/608 z 20.12.2013 r.), zwanego dalej "Rozporządzeniem 1307/2013", nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami.

W stosownych przypadkach państwa członkowskie mogą na podstawie obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów zadecydować o dodaniu do listy w akapicie pierwszym wszelkich innych podobnych nierolniczych przedsiębiorstw lub rodzajów działalności, a następnie mogą zadecydować o usunięciu tych dodatków.

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 2 akapit trzeci Rozporządzenia 1307/2013, podmioty objęte zakresem "wykazu negatywnego" należy uznać za rolników aktywnych zawodowo, jeżeli są one w stanie udowodnić, że spełniają jedno z kryteriów wymienionych w tym przepisie. Kryteria te dotyczą:

a. wysokości płatności bezpośrednich w relacji do ogółu przychodów -jeżeli roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne (art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. a Rozporządzenia 1307/2013),

b. znaczenia działalności rolniczej w całości prowadzonej działalności gospodarczej - jeżeli działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego (art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b Rozporządzenia 1307/2013) oraz

c. głównego przedmiotu działalności - jeżeli główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej (art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. c Rozporządzenia 1307/2013).

Zgodnie z treścią art. 9 ust 4 Rozporządzenia 1307/2013 w zw. z art. 7 ust 3 ustawy, przepisy powyższe stosuje się do rolników, którzy w poprzednim roku otrzymali tylko płatności bezpośrednie przekraczające równowartość w złotych kwoty 5000 euro.

Rolnik, który prowadzi jedną z "wykluczonych" działalności (działalność z "listy negatywnej") ma możliwość wykazania i udokumentowania, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo, a rodzaje dokumentów potwierdzających wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit a-c Rozporządzenia 1307/2013 zostały określone w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U.2015.351 ze zm.).

Z powyższego przepisu § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich wynika bowiem, że dowodami potwierdzającymi wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. a Rozporządzenia 1307/2013, są:

1) zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy;

2) dokumenty zawierające informacje o wysokości rocznej kwoty płatności bezpośrednich, obliczonej zgodnie z art. 12 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 1), pochodzące z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, o którym mowa w tytule V rozdział II Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.).

2. Dowodami potwierdzającymi wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b Rozporządzenia 1307/2013, są:

1) zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy;

2) faktur w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), w tym faktury VAT RR, o których mowa w art. 116 ust. 2 tej ustawy, lub inne równoważne dowody potwierdzające sprzedaż produktów rolnych;

3) dokumenty zawierające informacje o wysokości uzyskanego wsparcia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014, pochodzące z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, o którym mowa w tytule V rozdział II Rozporządzenia nr 1306/2013;

4) zaświadczenie o wysokości uzyskanego wsparcia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 Rozporządzenia nr 639/2014, wydane przez organ lub podmiot, który wypłacił takie wsparcie.

3. Dowodami potwierdzającymi wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. c Rozporządzenia 1307/2013, są:

1) dokumenty zawierające informacje o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności, pochodzące z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, o którym mowa w tytule V rozdział II rozporządzenia nr 1306/2013;

2) zaświadczenie o wpisie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, z późn. zm.), zawierające informacje o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności;

3) odpisy, wyciągi, zaświadczenia oraz informacje z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1203, z późn. zm.), zawierające informacje o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności;

4) dokumenty zawierające informacje o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności, pochodzące z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 591, z późn. zm.).

Zgodnie z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2015.352), jeżeli rolnik wykonuje działalność gospodarczą, o której mowa w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia 1307/2013, i w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich uzyskał kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą równowartość w złotych kwoty określonej w art. 7 ust. 3 ustawy, do wniosków, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a-f, dołącza - w przypadku, o którym mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci:

1) lit. a Rozporządzenia 1307/2013 - zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy, lub

2) lit. b Rozporządzenia 1307/2013:

a) zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy,

b) faktury w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), w tym faktury VAT RR, o których mowa w art. 116 ust. 2 tej ustawy, albo ich kopie potwierdzone za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji lub inne równoważne dowody potwierdzające sprzedaż produktów rolnych,

c) zaświadczenie o wysokości uzyskanego wsparcia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 639/2014", wydane przez organ lub podmiot, który wypłacił takie wsparcie.

Dokumenty, o których mowa w ust. 1, dołącza się także do wniosków, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. h-j, jeżeli podmiot składający te wnioski nie składał w danym roku wniosków, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a-f.

W trakcie kontroli administracyjnej organ ustalił na podstawie KRS oraz danych z wypisu w rejestrze REGON, że Strona prowadzi działalność pozarolniczą obejmującą PKD 68.10.Z "Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" - według Głównego Urzędu Statystycznego jest to działalność przeważająca spółki. Jednocześnie Strona nie zaznaczyła na pierwszej stronie wniosku, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ani nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających spełnienie warunku uznania za rolnika aktywnego zawodowo, co Organ odwoławczy w pełni podziela.

W treści przedłożonego odwołania Strona (profesjonalny podmiot gospodarczy) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika poczynił w kierunku organu 1 instancji szereg zarzutów, w tym m.in. naruszenia art. 7, 77 oraz 80 Kpa. poprzez zaniedbania dowodowe a tym samym niewłaściwą ocenę sprawy. Wnosi o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i orzeczenie co do istoty przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR jednak w dalszym ciągu nie przedstawia materiału dowodowego (na jaki wskazał organ 1 instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu) który wskazywałby na wadliwość podjętego rozstrzygnięcia.

Wnioskodawca wbrew treści art. 3 ust. 3 ustawy, w świetle którego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a w sprawie stara się ten obowiązek przerzucić na organ.

Należy jednak pamiętać, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w toku prowadzonego postępowania zweryfikował wniosek strony, w stopniu niezbędnym do wyjaśnienia sprawy zgromadził materiał dowodowy w postaci wyciągu z KRS oraz danych z wypisu w rejestrze REGON i na ich podstawie wydał właściwe rozstrzygnięcie. Strona zatem negując zgromadzony materiał dowodowy i podjęte na jego podstawie rozstrzygnięcie winna była przedstawić organowi stosowy dowód na poparcie swojej tezy.

Obowiązek poszukiwania dowodów, czyli dowodzenia ciąży nie tylko na organie administracji: obarcza on także Stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów, nie jest więc zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (zob. wyrok WSA wydany w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 378/11).

Organ zaznaczył, że w sytuacji, gdy strona dąży do uzyskania określonego przywileju finansowego (w tym środków unijnych) winna dołożyć wszelkiej należytej staranności w celu jednoznacznego i pełnego wykazania, iż spełnia ona wszelkie ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie obciążaj, natomiast ujemnie danego wnioskodawcę (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Po 632/11).

Z powyższych regulacji wynika, że zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 K.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. Stosownie do powyższego przepisu K.p.a., na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W art. 3 ust. 2 pkt 2 obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na Agencji nie ciąży natomiast powinność aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (wyrok NSA z dnia 21.03.2012 r. sygn. akt lI GSK 255/11).

Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 ustawy, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Strona w ogóle nie podjęła czynności dowodowych, iż nie prowadziła działalności w ramach kodów wskazanych w zaskarżonej decyzji. Nie przedstawiła żadnych dowodów mogących skutecznie podważyć dane wynikające z publicznych rejestrów (CEIDG, KRS, REGON).

Tak więc Strona nie spełniła warunków przyznania płatności, ponieważ nie wykazała, że spełnia kryterium rolnika aktywnego zawodowo, o jakim mowa w art. 9 ust 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013.

Zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ uwzględnił w postępowaniu informacje pochodzące z publicznych rejestrów, a Strona, wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi przewidzianemu w art. 3 ust 3 ustawy, nie wykazała żadnej z trzech przesłanek, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W tej materii nie można mówić o tym, by organ rozpatrujący sprawę, naruszył zapis art. 7 i 77 oraz 80 K.p.a.

W przypadku gdy wnioskujący prowadzi jedną z działalności mieszczących się na liście negatywnej, może otrzymać wsparcie wyłącznie w zakresie, w jakim udowodni, że spełnia kryteria wymienione w art. 9 ust. a, b lub c. Rodzaje dowodów potwierdzających wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, zostały określone w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 352 oraz z 2016 r. poz. 348).

Zgodnie z przedstawionymi dowodami działalność rolnicza nie stanowi głównego rodzaju działalności prowadzonej przez Stronę, jednocześnie Strona nie wykazała, ani że roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, ani że działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego. Strona nie może być zatem uznana za rolnika aktywnego zawodowo, co skutkuje odmową przyznania płatności.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. U. UE L z dnia 20 czerwca 2014 r.), do celów art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego, jeżeli całość przychodów uzyskanych z działalności rolniczej w rozumieniu art. 11 niniejszego rozporządzenia w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne, stanowi co najmniej jedną trzecią całości przychodów uzyskanych w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne.

W myśl art. 13 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r., do celów art. 9 ust. 3 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, państwa członkowskie mogą zdecydować, że działalność rolnicza stanowi tylko nieznaczącą część ogółu działalności gospodarczej osoby fizycznej lub prawnej, bądź grupy osób fizycznych lub prawnych, wykorzystując następujące metody:

a) roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi mniej niż 5% całości przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej w rozumieniu art. 11 niniejszego rozporządzenia w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne,

b) kwota całości przychodów uzyskanych z działalności rolniczej w rozumieniu art. 11 niniejszego rozporządzenia w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne, znajduje się poniżej progu ustanowionego przez państwa członkowskie i nie przekracza jednej trzeciej całości przychodów uzyskanych w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne.

Zgodnie zaś z art. 13 ust. 3 akapit pierwszy w/w Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014, dla celów art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz, w stosownych przypadkach, art. 9 ust. 3 lit b) tego Rozporządzenia uznaje się, że działalność rolnicza stanowi główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności osoby prawnej, jeżeli została zarejestrowana jako główna działalność gospodarcza lub przedmiot działalności w urzędowym rejestrze przedsiębiorstw lub jakiejkolwiek równoważnej urzędowej ewidencji danego państwa członkowskiego. W przypadku osoby fizycznej wymagana jest równoważna ewidencja.

Weryfikacja czy główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej następuje poprzez wszystkie prowadzone w Polsce ewidencje podmiotów i rodzaje ich działalności, tj.

• Krajowy Rejestr Sądowy (KRS),

• Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON),

• Centralną Ewidencją i Informację o Działalności Gospodarczej (CE/DG),

- dając tym samym możliwości zweryfikowania, co jest głównym przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o wsparcie bezpośrednie.

Główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności określa się w oparciu o kod i nazwę przeważającego rodzaju działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD 2007), wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. (Dz.U. Nr 251, poz. 1885, z późn. zm.).

Należy zauważyć, iż zgodnie z danymi wynikającymi z KRS i REGON przedmiotem przeważającej działalności B. Sp. z o.o. jest kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek. Taka działalność została zarejestrowana jako główna działalność gospodarcza przez Stronę.

Producent prowadzący jedną z wykluczonych działalności (działalność z tzw. "negatywnej listy") ma możliwość wykazania, że spełnia kryterium rolnika aktywnego zawodowo poprzez udokumentowanie, że działalność nie ma charakteru marginalnego.

Stosownie do art. 13 ust. 1 Rozporządzenia nr 639/2014 spełnienie warunku określonego w art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 (działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego) następuje, jeżeli całość przychodów uzyskanych z działalności rolniczej w rozumieniu art. 11 Rozporządzenia nr 639/2014 w ostatnim roku obrotowym za który dowody takie są dostępne, stanowi co najmniej jedną trzecią przychodów uzyskanych w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne.

Jak wskazano powyżej, w celu zweryfikowania czy działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego, niezbędne jest zgromadzenie w postępowaniu administracyjnym dokumentów dotyczących:

o wysokości wszystkich przychodów uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym z działalności gospodarczej,

o wysokości przychodów z działalności rolniczej uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym,

o wysokości przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym.

Organ zwrócił uwagę na fakt, jeżeli w trakcie kontroli administracyjnej zostanie stwierdzone, że zgodnie z PKD wnioskodawca prowadzi działalność z tzw. negatywnej listy i nie zaznaczył we wniosku pola 08 i nie dołączył do wniosku dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351) w terminie składania wniosków, należy odmówić przyznania wszystkich płatności, dla których warunkiem ich przyznania jest spełnienie kryterium aktywnego rolnika (tj. płatności bezpośrednie, płatność ONW i płatność ekologiczna (PROW 2014-2020).

Organ wskazał iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane na wniosek rolnika składany w terminie od dnia 15 marca do 15 maja.

Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (art. 21 ust. 2 ustawy).

Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2015.653), w 2015 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do dnia 15 czerwca.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia, (art. 13 ust. 1 akapit drugi).

Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

W roku 2015 w przypadku złożenia wniosku do dnia 15.06.2015 r. nie stosuje się sankcji terminowych - stosownie do art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2015.653).

W przypadku natomiast złożenia wniosku po dniu 15.06.2015 r, lecz do dnia 10.07.2015 r. stosuje się sankcje terminowe 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie, zaś w przypadku złożenia wniosku po dniu 10.07.2015 r. (termin prawa materialnego) wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia - stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Z powyższych przepisów wynika, że w roku 2015 ostatecznym terminem na złożenie wniosku o przyznanie płatności bez zastosowania sankcji terminowych jest dzień 15.06.2015 r., zaś ostatecznym terminem sankcyjnym jest dzień 10.07.2015 r. (15.06.2015 + 25 dni kalendarzowych). Powyższe dotyczy składania również dokumentów, które rolnik ma obowiązek przedstawić organowi, a które stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia.

Organ dostrzegł, że w niniejszej sprawie B. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2015. Podczas kontroli administracyjnej organ I instancji wykrył, iż wnioskodawca prowadzi działalność z tzw. negatywnej listy.

Bezspornym jest fakt, iż Strona składając wniosek o przyznanie płatności nie zaznaczyła na pierwszej stronie wniosku pola 08, w którym składa oświadczenie, iż jest rolnikiem aktywnym zawodowo, mimo że prowadzi jedną z działalności: administruje portem lotniczym, świadczy usługi przewozu kolejowego, administruje stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, administruje wodociągami. Wraz z wnioskiem Strona nie przedłożyła też wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby, iż jest rolnikiem aktywnym zawodowo.

Strona składając wniosek miała obowiązek poinformować organ ARiMR o okoliczności świadczenia przez nią jednej z "wykluczonych" działalności. Mogła jednocześnie udowodnić, iż spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo, mimo że prowadzi taką działalność i mimo, iż w poprzednim roku otrzymała płatności bezpośrednie przekraczające równowartość w złotych kwoty 5000 euro.

Jak wynika z akt sprawy B. Sp. z o.o. wraz z wnioskiem, ani też w terminie na składanie wniosków, nie przedłożyła wymaganych dokumentów.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., dokonując analizy wszystkich dokumentów zgormadzonych w sprawie w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ I instancji stwierdził, iż rozstrzygnięcie oparte jest na obowiązujących przepisach prawa i organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Zasadnie zatem odmówiono wnioskodawcy wszystkich płatności, o które Strona ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015.

Organ podkreślił, iż z przepisu § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) wynika, jeżeli rolnik wykonuje działalność gospodarczą, o której mowa w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia 1307/2013, i w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich uzyskał kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 5000 euro, do wniosku dołącza stosowne dokumenty.

Z kolei z przepisu art. 13 ust. 1 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 wynika, iż złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Powyższe zmniejszenia stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia (art. 13 ust. 1 akapit drugi).

Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Strona postępowania nie złożyła wymaganych dokumentów określonych w powyższych przepisach prawa i wymienionych w wezwaniu, a z pozyskanych informacji wynikających z publicznych rejestrów wynika, iż spółka prowadzi jedną z wykluczonych działalności. Należy podkreślić, iż powyższe dokumenty, stanowią o kwalifikowalności do płatności, zaś nie zostały one przedłożone przez Spółkę.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. dokonując weryfikacji, czy zostały spełnione kryteria rolnika aktywnego, po analizie całości materiału dowodowego stwierdził, iż strona nie udokumentowała, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowego, zaś organy ARiMR dysponują danymi wynikającymi z publicznych rejestrów, które potwierdzają, iż przedmiotem przeważającej działalności spółki jest kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek.

W odwołaniu od decyzji Strona kwestionuje ustalenia organu I instancji jednakże nie przedstawia żadnych dokumentów, potwierdzających wskazane przez stronę wątpliwości. A jak wskazano powyżej, strona powinna udowodnić powyższe poprzez np. udokumentowanie wysokości wszystkich przychodów uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym z działalności gospodarczej oraz przychodów z działalności rolniczej, dzięki czemu można byłoby dokonać weryfikacji, czy całość przychodów uzyskanych z działalności rolniczej w 2014 r. stanowiło co najmniej jedną trzecią łącznych przychodów.

Mając na względzie przedstawiony stan faktyczny oraz zebraną dokumentację w sprawie Organ uznał, iż rozstrzygnięcie w wydanej decyzji jest prawidłowe, w związku z czym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności decyzji Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a tym samym do jej uchylenia w trybie art. 138 § 2 bądź art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

4. Zaskarżając do Sądu decyzję Organu II instancji zarzucono naruszenie następujących norm prawnych:

a) art. 9 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie tego przepisu następuje na podstawie wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej jako: "KRS") zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalność wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust. 2 Rozporządzenia następuje na podstawie ustalenia działalności rzeczywiście prowadzonej przez podmiot ubiegający się o płatności. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem wskazanego przepisu w niniejszej sprawie.

b) art. 9 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez jego niewłaściwe zastosowania i nieuznanie rolnika za rolnika aktywnego zawodowo w sytuacji, w której organ nie ustalił, że rolnik świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami lub inną działalność wyłączającą możliwość przyznania płatności. Naruszenie to skutkowało bezprawnym wydaniem zaskarżonej decyzji.

c) art 13 ust. 3 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (DZ. U. UE- L. Z 2014 r. Nr 181, str. 1 z późn. zm.) poprzez uznanie, że ma on zastosowanie do całego art 9 Rozporządzenia nr 1307/2013 podczas gdy literalne jego brzmienie wskazuje, że ma on zastosowanie tylko do art 9 ust 2 akapit trzeci lit c) Rozporządzenia 1307/2013 oraz, w stosownych przypadkach, art 9. ust. 3 lit b) tego rozporządzenia, tj. w zakresie ustalenia głównej działalności.

d) art. 77 § 4 k.p.a. poprzez brak poinformowania strony o przeprowadzonych z urzędu dowodach przed rozstrzygnięciem sprawy.

e) art 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w związku z art. 3 ust 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów tj. brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w tym w szczególności poczynienie ustaleń w sposób wybiórczy (jedynie na podstawie wpisu widniejącego w KRS, że rolnik prowadzi działalność polegającą na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek - podklasa 68.10.Z. PKD) i nieustalenie czy rolnik rzeczywiście świadczył usługi w zakresie obrotu nieruchomościami lub inną działalność wyłączającą możliwość przyznania płatności, w sytuacji, w której okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

f) art 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, w tym nieustosunkowanie się do wszystkich kwestii podnoszonych przez B. sp. z o.o. w odwołaniu z dnia 10 października 2016 r.

Na podstawie tak sformułowanych żądań skarżący wniósł o:

a) uchylenie decyzji obu instancji i zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej B. Sp. z o.o. wnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

ewentualnie uchylenie decyzji Organu II instancji i przekazanie sprawy Dyrektorowi do ponownego rozpoznania;

b) zasądzenie od Organu II instancji na rzecz B. Sp. z o.o. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W motywach wskazano na argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.

5. W odpowiedzi na skargę - żądając jej oddalenia - podniesiono argumentację zgodną z motywami wydanych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie także z przyczyn wskazanych w świetle art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. 2016, poz. 718 ze zm.) – dalej p.p.s.a.

Z art. 107 § 1 i § 3 kpa wynika, jakie elementy zawiera decyzja administracyjna. Jedną z istotnych części składowych decyzji jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Tym samym należy wskazać, że organ odwoławczy powinien ustosunkować się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podnoszonych w odwołaniu.

Należy zatem zaznaczyć, że obowiązek odniesienia się przez Organ odwoławczy do zarzutów podniesionych w odwołaniu stanowi jeden z istotnych i niekwestionowanych elementów zasady dwuinstancyjności postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu (por. wyrok WSA z 18.08.2010 r., IV SA/Wa 622/10, CBOSA). Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (por. wyrok NSA z 27.05.1998 r., IV SA 1130/96, CBOSA; por. także wyroki WSA: z 05,11.2010 r., I SA/Wa 539/10; z 02.12.2008 r., II SA/Rz 502/08; z 05.03.2014 r., IV SA/ Po 1084/13 - CBOSA). Godzi się zauważyć, że powinność odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów podniesionych w odwołaniu stanowi refleks bardziej ogólnego obowiązku - spoczywającego na każdym organie rozstrzygającym sprawę (tak w pierwszej, jak i w drugiej instancji) w ramach motywowania wydanej decyzji - ustosunkowania się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Wykonanie tego obowiązku winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji (wyrok WSA z 20.11.2007 r.: II SA/Bd 786/07, CBOSA).

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Organ odwoławczy nie dostrzegał zasadniczych zarzutów wniesionego środka zaskarżenia a także do nich się nie odniósł. Jest to istotnie naruszenie prawa, które w dalszym postępowaniu należy sanować.

Treść zarzutów sformułowanych w postępowaniu odwoławczym sprowadzała się do zarzutu obrazy:

"1. art 9 ust 2 rozporządzania Parlamentu Europejskiego i Rady (UE] nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej, działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie tego przepisu następuje na podstawie wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej jako: "KRS") zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust. 2 Rozporządzenia następuje na podstawie ustalenia działalności rzeczywiście prowadzonej przez podmiot ubiegający się o płatności. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem wskazanego przepisu w niniejszej sprawie.

2. art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie rolnika za rolnika aktywnego zawodowo, w sytuacji, w której organ nie ustalił, że rolnik świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami lub inną działalność wyłączającą możliwość przyznania płatności. Naruszenie to skutkowało bezprawnym wydaniem zaskarżonej decyzji.

3. art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełniania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. U. UE. L. z 2014 r., Nr. 181, str. 1 z późn. zm.) poprzez uznanie że ma on zastosowanie do całego art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 grudnia 2013 r. podczas gdy literalne jego brzmienie wskazuje, że ma on zastosowanie tylko do art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. c) rozporządzenia 1307/2013 oraz, w stosownych przypadkach, art. 9 ust. 3 lit. b) tego rozporządzenia tj. w zakresie ustalenia głównej działalności.

4. art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. poz. 1551 z późn. zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w tym w szczególności poczynienie ustaleń w sposób wybiórczy i nieustalenie czy rolnik rzeczywiście świadczył usługi w zakresie obrotu nieruchomościami lub inną działalność wyłączającą możliwość przyznania płatności, w sytuacji, w której okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

5. art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji w tym nie ustosunkowanie się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i wyjaśnień składanych przez stronę w toku prowadzonego postępowania, całkowitym pominięciu uzasadnienia faktycznego, tj. wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także braku wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji".

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że Organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. nie odniósł się do szerokiej argumentacji prezentowanej w odwołaniu. Organ nie podjął nawet próby dokonania wykładni prawa materialnego (i przedstawienia swojej interpretacji odpowiednich przepisów) w zakresie, w którym skarżący zarzucał błędność stanowiska organu I instancji. Organy poprzestały na twierdzeniu, że w KRS widniał wpis dotyczący prowadzenia przez B. Sp. z o.o. działalności polegającej na "Kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek".

Każde postępowanie dowodowe powinno wskazywać jakie dowody przeprowadzono i uzasadnienie które argumenty wynikające z przeprowadzonych dowodów organ uznał za przesądzające. W myśl art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zgodnie z wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 07.12.2016 r., II SA/Kr 1032/16 "Decyzja wydana przez organ II instancji (...) winna ustosunkować się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu. W przeciwnym bowiem razie nie można przyjąć, że orzeczenie pozwoli stronie zrozumieć i zaakceptować takie a nie inne rozstrzygnięcie sprawy - np. faktu, iż organ nie zaakceptował stanowiska jakie strona prezentuje".

W odwołaniu od decyzji między innymi podniesiono, że Organ I instancji wadliwie ograniczył postępowanie w sprawie jedynie do zapoznania się z informacją zawartą w KRS. Skarżący zakwestionował stanowisko organu, powołując się przy tym na kilka prawnych i "zdroworozsądkowych" argumentów. W decyzji Organ nie odniósł się do żadnego z tych argumentów skazując jedynie, że skoro skarżący wpisał działalność oznaczoną w PKD jako "Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" w KRS, to znaczy, że taką działalność prowadzi. Pogląd organu jest jednak błędny i nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Pomijając już fakt, że organ nie zadał sobie nawet trudu by rozważyć czy działalność oznaczona w PKD jako "Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" jest działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013 (świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami), Organ błędnie założył, że sam rejestr sądowy stanowi wystarczający dowód, że skarżący prowadzi taką działalność.

Ujawnienie przez przedsiębiorcę danej działalności w KRS nie oznacza, że działalność ta rzeczywiście jest przez przedsiębiorcę wykonywana. Również odwrotnie, przedsiębiorca może przecież wykonywać działalność nieujawnioną w rejestrze. Wpis przedmiotu prowadzonej działalności do KRS ma charakter informacyjny - informuje on o zamiarach przedsiębiorcy i służy wyłącznie do celów statystycznych.

Dane zawarte w PKD nigdy nie mają charakteru przesądzającego. Rozstrzygnięto tę kwestię np. na gruncie ustawy o zamówieniach publicznych - zob. np. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 21 sierpnia 2008 r. KIO/UZP 815/08.

Istnieją również oczywiste sytuacje, w których konkretne przepisy (np. art. 13 ust. 3 Rozporządzenia Komisji, o czym będzie mowa niżej) nadają danym w ewidencji wiążący charakter. Przepisem takim nie jest jednak z całą pewnością art. 9 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia 1307/2013. Z tego wynika, że wyjaśnienie problemu świadczenia przez rolnika o usług w zakresie obrotu nieruchomościami - w świetle przytoczonych wyżej zasad postępowania administracyjnego - wymagało znacznie większej inicjatywy po stronie organów administracji.

Z tych samych powodów należy uznać, że rozumowanie Organu, w wyniku którego Organ ustalił istnienie danej okoliczności faktycznej nie było zgodne z prawidłami logiki. Z faktu ujawnienia danej działalności w ewidencji, z którym to ujawnieniem żaden przepis prawny nie wiąże jakichkolwiek konsekwencji, nie można wywieść, że działalność ta z pewnością jest prowadzona. Owszem wpis w ewidencji może kształtować swego rodzaju przypuszczenie, że rzeczywiście konkretny przedsiębiorca prowadzi daną działalność. Przypuszczenie to - jako niepewne - musi jednak zostać jeszcze zweryfikowane przez organ.

Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych i sądów powszechnych przesądzono wyraźnie, że działalność gospodarcza "jest faktem, kategorią o charakterze obiektywnym, nie konstytuuje jej zatem wpis lub jego brak do odpowiedniego rejestru" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2010 r., III SA/Gd 556/10). Identyczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 22 listopada 2016 r., III SA/Kr 871/16 "w orzecznictwie sądowym definiując pojęcie działalności gospodarczej wyraźnie akcentuje się właśnie jej charakter zorganizowany i ciągły". Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 13 lipca 2016 r., III AUa 265/16 wprost stwierdził, że o prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej można mówić wyłącznie wówczas, gdy ma ona charakter ciągły i zorganizowany i gdy nastąpiło już jej rozpoczęcie, a w żadnym przypadku sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o jej prowadzeniu".

Gdyby zatem organ ustalił na czym rzeczywiście polega działalność gospodarcza prowadzona przez B. sp. z o.o. - do czego był zobowiązany - nigdy nie przyjąłby, że skarżący świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek nie wiąże się bowiem ze świadczeniem jakichkolwiek usług. Organy administracji wydające zaskarżone decyzje dopuściły się zasadniczego błędu uznając, że działalność polegająca na "Kupnie i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" to świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami, podczas gdy przy kupnie lub sprzedaży nieruchomości nie dochodzi do świadczenia żądnych usług, a w związku z tym dopuściły się również naruszeń przepisów postępowania dowodowego.

Powyższych wniosków nie zmienia brzmienie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Faktem takim byłoby świadczenie takich lub innych usług. Nieświadczenie usług nie jest natomiast okolicznością, którą powinien udowadniać rolnik. Rolnik winien udowodnić w postępowaniu istnienie pozytywnych przesłanek otrzymania płatności. Przesłanki negatywne powinien natomiast weryfikować organ, tj. w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie wnioskowanych płatności, organ prowadzący postępowanie jest obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów (II SA/Go 475/16 - wyrok z dnia 12 października 2016 r).

Jeśli organ w związku z treścią wpisu w KRS dotyczącego rolnika powziął podejrzenie, że rolnik prowadzi działalność określoną w art. 9 ust. 2 Rozporządzenia 1307/2013, powinien był zażądać od rolnika stosownych dowodów. Dyrektor mógł też zwrócić się do właściwego dla rolnika urzędu skarbowego, który z pewnością posiada dokładne informacje o rzeczywiście prowadzonej przez rolnika pozarolniczej działalności. Nie uczyniwszy tego Dyrektor dopuścił się naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów kpa.

W realiach niniejszej sprawy podstawowe zagadnienia przedstawiają się następująco: czy dane wpisane do właściwej ewidencji świadczą o fakcie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie w niej ujawnionym, tj. czy sam fakt wpisania określonych kodów PKD do ewidencji może być podstawą do nie uznania wnioskodawcy za rolnika aktywnego zawodowo oraz czy fakt ujawnienia w ewidencji określonych kodów (ale nie prowadzenia w tym zakresie działalności) nakładał na wnioskodawcę obowiązek zakreślenia pola nr 08 na formularzu wniosku oraz złożenia wymaganych załączników.

Zdaniem Organów rolnik świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, jeśli w odpowiednim rejestrze widnieje informacja, że rolnik prowadzi działalność polegającą na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek (podklasa 68.10.Z PKD).

W rzeczywistości:

• Wpis w odpowiednich kodów PKD nie świadczy o tym, czy dany podmiot świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami.

• Działalność polegająca na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek (podklasa 68.10.Z PKD) nie jest tożsama z prowadzeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami.

Kluczowym błędem organu I instancji było więc niezauważenie, że rolnik nie świadczy jakichkolwiek usług w rozumieniu przepisów prawa oraz, że dane zawarte w KRS mają jedynie charakter informacyjny, umożliwiający podjęcie określonej działalności, ale nie przesadzający o rodzaju faktycznie prowadzonej działalności, w szczególności kiedy w danym rejestrze wymienionych jest kilkanaście lub kilkadziesiąt kodów PKD. Dokonując dalszej analizy rozumowanie takie nakładałoby na każdego rolnika chcącego zakupić lub sprzedać ziemię konieczność wykazania tego stosownymi kodami w ewidencji a tym samym uniemożliwiałoby normalne zarządzanie nieruchomościami gospodarstwa w sytuacji chęci pobierania dotacji.

Sąd zwraca uwagę na nieprawidłową wykładnię art. 9 ust. 2 Rozporządzenia 1307/2013 w zakresie, w jakim wykładnia ta dotyczy sposobu ustalania przedmiotu działalności prowadzonej przez rolnika. Przepis art. 9 ust 2 Rozporządzenia 1307/2013 akapit pierwszy stanowi, że nie przyznaje się płatności osobom fizycznym oraz prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawny, które (...) świadczę (...) usługi w zakresie obrotu nieruchomościami.

Zdaniem organów zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności wykluczonej z płatności na podstawie tego przepisu następuje na podstawie wpisu do KRS zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności. Organ wykładając wskazany przepis uznaje zatem, że przez "świadczenie usług" trzeba rozumieć wpisanie odpowiedniej działalności do odpowiedniego rejestru. Taka wykładnia jest błędna, bowiem świadczenie usług w prawie europejskim i w prawie krajowym oznacza "określone zachowanie się podmiotu na rzecz innego podmiotu, które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę, (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 230/15).

Dodatkowo, nie można pominąć faktu, że wnioskodawca jako osoba prowadząca działalność jest podmiotem opodatkowanym, zatem dla uszczegółowienia można posiłkować się w przedmiotowej sprawie definicją "świadczenia usług" zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepis ten stanowi, że przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów (w rozumieniu ustawy). Pojęcie usługi zostało zdefiniowane uniwersalnie. Usługa została oderwana od klasyfikacji statystycznych. Do jej opodatkowania nie jest już konieczne wymienienie jej w tychże klasyfikacjach. Od 1 stycznia 2010 r. skreślono z komentowanego artykułu przepis nakazujący identyfikowanie usług za pomocą klasyfikacji statystycznych. Z ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik "świadczyć" jako "wykonywać coś na czyjąś rzecz; "świadczenie" zaś to obowiązek wykonania, przekazania czegoś.

Zatem wpis do ewidencji nie przesądza jeszcze o fakcie świadczenia określonych usług przez dany podmiot. Wpis przedmiotu prowadzonej działalności do odpowiedniego rejestru ma jedynie charakter informacyjny - informuje on o zamiarach przedsiębiorcy i służy wyłącznie do celów statystycznych. Z samego faktu wpisu do KRS nie można zatem przesądzać, czy dany podmiot prowadzi określoną działalność, czy też nie, a co więcej wpis w KRS nie dowodzi świadczenia jakichkolwiek usług. Dopiero ich faktyczne wykonywanie, obwarowane koniecznością wystawienia paragonu lub faktury VAT powinno być podstawą do uznania, że dany podmiot świadczy usługi w danym zakresie.

Norma art. 9 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia 1307/2013, ani inne przepisy nie zawierają jednak odesłania do jakiejkolwiek ewidencji w zakresie ustalania czy dany podmiot świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Zgodnie z zasadami wykładni prawa (zasada racjonalnego prawodawcy) nie wolno tak samo interpretować inaczej zredagowanych przepisów.

Gdyby prawodawca chciał również w odniesieniu do wymogów określonych w art. 9 ust. 2 akapit drugi litera b) nadać szczególną moc ewidencji, to zgodnie z zasadą racjonalnego prawodawcy z pewnością by to uczynił, skoro w akcie wykonawczym do tego samego Rozporządzenia zdecydował się na taki krok. Skoro natomiast takiego odesłania nie zawarto w art. 98 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1307/2013, nie wolno ignorować wyrażonej w ten sposób woli prawodawcy. Stanowiłoby to nieuprawnione rozciąganie regulacji zawartej w art. 13 ust. 3 Rozporządzenia Komisji na inne nie wymienione przypadki.

Wreszcie, co również bardzo istotne, wykładania przyjęta przez organy prowadzi do absurdalnych wniosków. Stosując bowiem tę wykładnię należałoby przyjąć, że podmiot który rzeczywiście świadczący usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, ale nie wpisany w tym zakresie do odpowiedniego rejestru (nie grożą za to żadne sankcje) zostałby uznany za rolnika aktywnego zawodowo, choć to właśnie on w rzeczywistości powinien zostać objęty regulacja art. 9 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia 1307/2013.

Ze wskazanych wyżej powodów należy przyjąć, że wykładnia art 9 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia 1307/2013 zastosowania przez organy jest błędna. Prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że zaklasyfikowanie przedmiotu prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust 2 Rozporządzenia 1307/2013 następuje na podstawie ustalenia działalności rzeczywiście prowadzonej przez podmiot ubiegający się o płatności. Jest to jedyna możliwa i racjonalna wykładnia, która koresponduje z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego, jak chociażby zasada prawdy materialnej określonej w art. 7 kpa.

Ponadto istotne jest, że nawet w przypadku prowadzenia przez podmiot ubiegający się o płatności działalności tzw. wykluczonych, nie przesądza to automatycznie o odmowie ich przyznania. Nadal bowiem taki wnioskodawca może otrzymać dotacje, jeśli roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych przez nią z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym oraz dodatkowo spełni jeden z kolejnych warunków określonych w art. 9 ust. 2 litera b) lub c) tzn. wykaże, że jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego lub jej główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej. W tym miejscu podkreślić należy, że użycie przez prawodawcę spójnika "lub" oznacza, że wystarczającym jest spełnienie jednego z wymienionych warunków.

Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, jakoby świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami miałaby być działalność polegająca na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, jeśli by tak było każdy zakup gruntów przez rolnika na powiększenie gospodarstwa rolnego uznać by należało za obrót nieruchomościami, co w konsekwencji skutkowałoby pozbawieniem dopłat większej liczby rolników i kłóciłoby się z celem istnienia wsparcia. Organ I instancji nigdzie nie uzasadnia swojego stanowiska w tym zakresie, co stanowi brak uzasadnienia decyzji.

W tym miejscu nie sposób odnieść się do braku określonego przez organ jako nieścisłość dotycząca części wspólnej wniosku, a mianowicie nie wypełnienie pola nr 08. Podkreślenia wymaga, że według wytycznych i instrukcji dołączonej do wniosku pole 08 jest wypełniane przez rolnika, który jest aktywnym rolnikiem, a jednocześnie administruje portem lotniczym lub stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi lub wodociągami lub świadczy usługi przewozu kolejowego lub w zakresie obrotu nieruchomościami. Brak jest natomiast nawet najmniejszej wzmianki, że pole to wypełnia wnioskodawca, który w odpowiednim rejestrze określającym rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej zgłoszony ma kod PKD odpowiadający w tym przypadku za świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami.

Wobec nie odniesienia się w decyzji do kwestii rzeczywistego świadczenia przez rolnika usług w zakresie obrotu nieruchomościami i zwolnienia się organu z obowiązku zebrania materiału dowodowego przypomnę jedynie krótko podstawowe zasady postępowania administracyjnego, które wiążą organy ARiMR (pomimo istnienia szczególnych uregulowań w art 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Zasada prawdy obiektywnej (materialnej) statuuje obowiązek podejmowania przez organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przestrzeganie tej fundamentalnej zasady, obok zasady legalizmu oraz zasady wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, stanowi warunek sine qua non rzetelnej procedury, które naruszenie wprost koliduje z konstytucyjną zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Realizacja omawianej zasady następuje przede wszystkim przez przeprowadzenie stosownych dowodów w danej sprawie, toteż zasada ta znajduje swoje odzwierciedlenie głównie w przepisach kpa dotyczących postępowania dowodowego.

Zarówno w doktrynie, jak i w licznym orzecznictwie wytworzonym jeszcze na gruncie poprzedniego brzmienia przepisu art 7 kpa wskazywano, że organ obwiązany jest z urzędu stwierdzić, jakie dowodowy są niezbędne w danej sprawie oraz także z urzędu dowody te przeprowadzić. W szczególności organ nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie, ale powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy. Zmiana art 7 kpa z 11 kwietnia 2011 r. nie powoduje że tracą aktualność orzeczenia sprzed nowelizacji, jak jeden z wyroków NSA, w którym sąd podkreślił, że: obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organach. W żadnym razie nie może on być przerzucony ani na stronę, ani tym bardziej na sąd jeżeli zatem strona przedstawia jakiś materiał dowodowy to organ ma obowiązek go ocenić. Mało tego, ma obowiązek materiał ten uzupełnić, jednakże tylko wtedy kiedy okaże się

to konieczne" (wyr. z 19.5.2010 r. I OSK 163/10).

W związku z powyższym, nałożony w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zobowiązuje organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym, polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej.

Stosownie zaś do treści art 80 kpa ocena czy dana okoliczność została udowodniona powinna odbyć się na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Z tej perspektywy podkreślenia wymaga fakt, że niezrealizowanie przez organ

administracji dyspozycji zawartej w art 80 kpa. a więc rozstrzygnięcie sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, stanowi błąd proceduralny przekładający się na materialnoprawne rozstrzygnięcie. Błąd ten jest zarazem podstawa do wzruszenia tak wydanej decyzji Nie ulega kwestii, że organ administracji publicznej, który nie jest pewien, czy w danej sprawie zebrał całość materiału dowodowego, ale pomimo to wydaje decyzję - nawet z uwagi na inne wartości np. zasadę szybkości postępowania (art 12 kpa) - narusza dyspozycję art. 80 kpa.

Wytyczne, którymi powinien się kierować organ dokonujący oceny dowodów w danym postępowaniu są zresztą przedmiotem bogatego orzecznictwa. Wskazał je m.in. WSA w Warszawie w wyroku z 8.08.2006 r, sygn. akt IV SA/WA 774/06.

Według sądu swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w ocenę dowolną - musi być dokonana z zachowaniem stosownych reguł tej oceny, tj.:

- opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa

- ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego

- organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają, na podstawie art. 76 § 1 kpa szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednak dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny

- rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawami logiki.

Ponadto każda decyzja wymaga uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W szczególności zaś decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art 11 kpa. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, który mi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Reasumując końcowo – stosując wykładnię reductio ad absurdum – wskazać należy, że trudno wymagać od rolnika, który nie prowadzi działalności z tzw. listy negatywnej, zaznaczenia pola 08, aby następnie wykazał za pomocą dokumentów, że tej działalności nie prowadzi. Właściwe jest w ocenie Sądu – pominięcie jakiegokolwiek wypełnienia pola 08 w sytuacji, kiedy rolnik figuruje w wykazie podmiotów, które prowadzą działalność z tzw. listy negatywnej, a w rzeczywistości tym się nie zajmuje, zaś organ ma możliwość przeprowadzenia dowodów, które by prawdziwość oświadczenia podważyły. Jest to zdecydowanie krótsza droga do ustalenia prawdy materialnej. Takiej interpretacji przepisów nie wykluczają przepisy prawa procesowego.

Widząc potrzebę sanacji dostrzeżonych braków należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) w zw. z art. 200 p.p.s.a. - orzec jak w sentencji.