Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 394/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-08-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Inne
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

M.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 grudnia 2013 r., nr [...], ustalającą podatek od spadków i darowizn w kwocie 10 073 zł. W skardze skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem P.D. ur. w 1982 r. oraz zstępną Z.D. ur. w 2011r. Skarżąca podaje, iż mieszka z rodzicami, nie pracuje i nie ma prawa do zasiłku, a jedyny dochód w rodzinie uzyskuje mąż, na podstawie umowy zlecenia, w wysokości ok. 1200 - 1500 zł miesięcznie. W 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskał on dochód w kwocie 7 623,17 zł, przy przychodzie na poziomie 56 261,50 zł. Mąż skarżącej obecnie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej.

Bieżące wydatki rodziny szacowane są na ok. 2500 zł. i obejmują: koszty żywności, ubrań, mediów, edukacji córki i leków. M.D. cierpi bowiem na boreliozę i co najmniej dwa razy do roku poddawana jest terapii antybiotykowej.

Skarżąca zaznacza, iż nie posiada: nieruchomości, oszczędności, rachunków bankowych, lokat bankowych oraz przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Korzysta natomiast z doraźnej pomocy rodziny polegającej na przekazywaniu drobnych kwot rzędu kilkudziesięciu lub kilkuset złotych lub udzielaniu innego wsparcia, w tym rzeczowego np. poprzez zapewnianie środka transportu, przekazywanie ubrań lub żywności.

Wnioskodawczyni oświadcza, że ma dług w mBanku S.A., w wysokości 10 000 zł, z tytułu pożyczki przy czym umowa została rozwiązana przez bank z uwagi na trudności w spłacie i kwota pożyczki jest do natychmiastowej spłaty. Ponadto skarżąca spłaca pożyczkę zaciągniętą w firmie Provident Polska S.A., w wysokości 200 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na wezwanie Referendarza skarżąca wskazała, że nie jest w stanie przedłożyć umowy zlecenia oraz wyciągu z rachunków bankowych jej męża albowiem pozostaje z nim w złych relacjach.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skutecznie sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

Zgodnie z artykułem 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że przedstawione przez skarżącą okoliczności uzasadniają przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jej zdolność zarobkowa jest znacznie ograniczona z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad trzyletnią córką. Nie bez znaczenia jest też fakt, że skarżąca cierpi na boreliozę w związku z czym musi poddawać się cyklicznej hospitalizacji. Skarżąca nie posiada pojazdów mechanicznych, nieruchomości oszczędności, z których mógłby sfinansować koszty sądowe. Jedyny dochód rodziny skarżącej to ok. 1200 – 1500 zł, który uzyskuje mąż skarżącej z tytułu umowy zlecenia. Co prawda, skarżąca określiła miesięczne wydatki rodziny na kwotę 2500 zł, co przekracza uzyskiwany w ramach gospodarstwa skarżącej dochód, jednak Sąd uwzględnił w tym zakresie okoliczność, że skarżąca mieszka z rodzicami i korzysta z pomocy rodziny w zależności od potrzeb.

Istotną okolicznością wpływającą na zasadność wniosku o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych jest fakt wypowiedzenia przez bank umowy pożyczki oraz korzystanie przez skarżącą z usług firmy Provident. Sądowi znane jest obowiązujące orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym wierzytelności tego typu nie mają pierwszeństwa przed należnościami z tytułu opłat sądowych, nie mniej jednak natychmiastowa wymagalność długu z tytułu pożyczki oraz konieczność korzystania z usług firmy Provident jednoznacznie obrazują zły stan majątkowy skarżącej.

W ocenie Sądu skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, toteż odmówienie skarżącej przyznania prawa pomocy zablokowałoby jej prawo do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie w całości. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.