Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 254/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Starszy Referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] stycznia

2012 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r, nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania T. M. (dalej: "skarżący") od decyzji Wójta Gminy P. z [...] października 2011 r., znak: [...], odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad babcią G. B. w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] października 2011 r., natomiast przyznającej to świadczenie od [...] października 2011 r. – bezterminowo, uchyliło zaskarżoną decyzję w części przyznającej świadczenie od dnia [...] października 2011 r. i odmówiło przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych

i dokonanej ocenie prawnej.

Skarżący [...] czerwca 2011r. zwrócił się do Wójta Gminy P. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R., stwierdzającym znaczy stopień niepełnosprawności oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Decyzją z [...] października 2011 r. organ I instancji odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] października 2011 r., natomiast przyznającej to świadczenie od [...] października 2011 r. – bezterminowo. Odmowę przyznania świadczenia w w/w okresie organ uzasadnił faktem pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: "ustawa"). Jednocześnie organ zauważył, że w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) uległ zmianie zapis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a (obowiązuje od 14 października 2011 r.), który otrzymał następujące brzmienie: świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika bezspornie, że małżonek G. B. – J. B. również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że skarżący spełnia obowiązujące od 14 października 2011 r. (data wejścia w życie art. 1 pkt 6 ustawy o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych) przesłanki do otrzymania świadczenia zaproponowane przez ustawodawcę w cytowanym wyżej brzmieniu.

Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie przedmiotowego świadczenia. Wskazał, że odmawianie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego tytułu, że babcia pozostaje w związku małżeńskim jest krzywdzące, tym bardziej, że oboje dziadkowie są niepełnosprawni i wymagają opieki.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] stycznia 2012 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w części przyznającej świadczenie od [...] października 2011 r. i odmówiło przyznania wnioskowanego świadczenia. Kolegium podzieliło stanowiska organu I instancji, co do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] października 2011 r. Wskazało na treść art. 17 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu lub też innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołano też art. 17 ust. 1 lit. a), wedle którego osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest

w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Celem określenia kręgu podmiotów obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym Kolegium sięgnęło do regulacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, którego art. 128 stanowi, iż obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej i rodzeństwo. Mając na uwadze powołane regulacje prawne SKO stwierdziło, iż skarżący nie należy do kręgu osób, o których mowa

w art. 17 ust. 1 i ust. 1 lit. a) ustawy, a tym samym brak podstaw do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną G. B.. Organ wskazał, powołując się na art. 132 k.r.o., że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone

z nadmiernymi trudnościami. W ocenie organu odwoławczego, wprawdzie jedna

z córek M. P., z uwagi na własny stan zdrowia nie mogłaby podjąć się opieki nad matką, niemniej jednak nie ma żadnych obiektywnych przeszkód, aby opiekę taką sprawowała druga z córka – J. M., która zresztą mieszka razem z niepełnosprawnymi rodzicami. Ponadto organ zauważył, że skarżący jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co nawet w sytuacji, gdyby nie było osób spokrewnionych z G. B. lub gdyby osoby takie nie były w stanie takiej opieki sprawować, wykluczałoby go z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] lutego

2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę

na decyzję organu odwoławczego.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumentację prezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji jednocześnie podnosząc, że celem przepisów nie jest doprowadzenie do rezygnacji z zatrudnienia osób zobowiązanych do alimentacji

w pierwszej kolejności, po to by wywiązywały się z obowiązku alimentacyjnego wobec bliskich, w sytuacji, kiedy opiekę taką mogą świadczyć osoby spokrewnione

w dalszej kolejności.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.).

Jak wynika z akt sprawy, decyzja ta została wydana na skutek wniesienia odwołania przez stronę skarżącą od decyzji organu I instancji orzekającej o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad babcią G. B.

w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] października 2011 r., natomiast przyznającej to świadczenie od [...] października 2011 r. – bezterminowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze mocą kwestionowanej w skardze decyzji uchyliło decyzję organu I instancji w części przyznającej świadczenie od dnia [...] października 2011 r. i odmówiło przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie

z treścią art. 138 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie I instancji. Zacytowany przepis znajduje się w rozdziale 10 Działu II – Postępowanie, zatytułowanym Odwołania. W tym samym rozdziale znajduje się także przepis art. 139 kpa, na który skład orzekający pragnie zwrócić szczególną uwagę. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. "Niekorzyść strony", o której mowa w tym przepisie, wymaga ujęcia obiektywnego. Stan taki, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się, wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. Ustawodawca przewidział jednakże wypadki, w których możliwe jest odstąpienie od powyższej zasady – są to: rażące naruszenie prawa w decyzji organu I instancji oraz rażące naruszenie interesu społecznego. Oznacza to, iż organ odwoławczy może orzec na niekorzyść odwołującego się, jeżeli szczegółowo wykaże, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa, dopuszczające możliwość orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się należy rozumieć, jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny. Sytuacja taka ma miejsce, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie ze sobą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1998 roku, sygn. akt IV SA 771/96, Lex Nr 45182 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 24 marca 2005 roku, sygn. akt VII SA/Wa 1149/04, Lex Nr 165003 i z dnia 21 kwietnia 2005 roku, sygn. akt SA/Wa 367/04, Lex Nr 169384 oraz powołane tam orzecznictwo). W ten sposób można bowiem oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem, od rażącego naruszenia prawa. Należy również podnieść, iż każdorazowo, gdy organ odwoławczy orzeka na niekorzyść strony odwołującej się obowiązany jest wykazać w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie zaistniała jedna z przesłanek dopuszczalności rezygnacji z zakazu reformationis in peius (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 10 października 2007 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 443/07, Lex Nr 392687 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1986 roku, sygn. akt II SA 1500/85, nie publ.).

W świetle powyższych wywodów, zdaniem Sądu, kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza art. 139 w zw. z art. 107 § 3 kpa. Z zestawienia treści decyzji I instancji i rozstrzygnięcia organu odwoławczego niezbicie wynika, że decyzja SKO w R. spowodowała pogorszenie sytuacji strony, gdyż odmówiono, już raz przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie w realiach sprawy niniejszej nie można podzielić stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, iż przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi w sytuacji, gdy jest osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu i to ona jest w stanie sprawować opiekę jest rażącym naruszeniem prawa, bowiem organy nie ustaliły, czy faktycznie córka J. M. jest w stanie sprawować opiekę nad matką. Ustawodawca nie wykluczył, jako przeszkody w opiece nad osobą tego wymagającą innych przyczyn, w tym pozostawania w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, co z kolei otwiera drogę do starań o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności, oczywiście pod warunkiem, że osoby te rzeczywiście świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – por. wyrok WSA w Krakowie z 21 czerwca 2011r., sygnatura akt III SA/Kr 1048/10.

Ponadto zauważyć należy, że skarżący wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babką złożył do organu w dniu [...] czerwca 2011 r. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyzją z dnia [...] października 2011 r. odmówił przyznania tego świadczenia w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] października 2011 r., ponieważ G.B. pozostaje w związku małżeńskim, a zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.

z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Organ uznał natomiast, że od [...] października 2011 r. zachodzi podstawa do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Ta podstawa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pozostającej w związku małżeńskim (współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) została wprowadzona ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212)

i obowiązuje od dnia 14 października 2011 r.

Należy zauważyć, że zmiana przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy nastąpiła po złożeniu wniosku przez skarżącego, a przed dniem wydania decyzji przez organ

I instancji. W ocenie organu w takiej sytuacji jest on zobowiązany do stosowania przepisów prawa w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania. Organ ten nie wziął jednak pod uwagę, że ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy

o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera przepis przejściowy, co oznacza, że w określonych w nim sytuacjach należy stosować przepisy ustawy dotychczasowej, a nie przepisy ustawy zmieniającej. W art. 3 ustawodawca wskazał, że "sprawy o świadczenia rodzinne

i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych". W związku z powyższym, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności ustalenie, czy prawo skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed 14 października 2011 r., czy po tej dacie. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 24 ust. 2 stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne (art. 2 pkt 2) ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z treści art. 24 ust. 2a ustawy

o świadczeniach rodzinnych wynika, iż jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zatem marzec 2011 r., to miesiąc, w którym mógł skarżący nabyć uprawnienie. Z powyższego wynika, że sprawa niniejsza podlega rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Zastosowanie przez organ odwoławczy przepisów wprowadzonych ustawą zmieniającą i wydanie decyzji w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy w jej nowym brzmieniu stanowi

o naruszeniu prawa materialnego, czego nie zauważył organ odwoławczy.

Organ I instancji również wadliwe zastosował przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w jego brzmieniu sprzed nowelizacji. Literalna interpretacja tego przepisu oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, tak jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Poprzestanie tylko na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, gdy świadczenie pielęgnacyjne wywodzone jest z istnienia obowiązku alimentacyjnego, niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 wobec osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują inne osoby zobowiązane do alimentacji

w przypadku, gdy drugi małżonek opieki tej świadczyć nie może ze względu na własny stan zdrowia. Reasumując, w stanie prawnym powstałym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07), stwierdzającego niezgodność art. 17 ust. 1 ustawy z Konstytucją RP, okoliczność, że skarżący sprawuje opiekę nad pozostającą w związku małżeńskim babką, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem pozostawanie w związku małżeńskim będzie tyko wtedy przeszkodą w przyznaniu tego świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie tę pomoc świadczyć.

Odnosząc się natomiast do decyzji organu odwoławczego, należy stwierdzić, iż materialnoprawną podstawą jej wydania były przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1-3 i art. 17a ustawy. W świetle tych przepisów świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których ciąży obowiązek, a także opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Jednakże osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest

w stanie sprawować opieki.

Obowiązkiem organów obu instancji rozpoznających wniosek skarżącego, będącego wnukiem G. B. wymagającej stałej opieki, a więc należącego do kręgu osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu, było dokładne ustalenie, czy spokrewnione z nią w pierwszym stopniu córki są w stanie sprawować nad nią opiekę. Badając sprawę stwierdzić należy, że organy nie dokonały należytych ustaleń w tym zakresie i nie uzasadniły w sposób przekonujący swojego rozstrzygnięcia, stwierdzając wyłącznie, że córka B. M. – pracująca zawodowo, mająca na utrzymaniu uczącą się córkę – powinna zapewnić opiekę matce. Ustalenia powyższe nie są wystarczające do prawidłowej oceny okoliczności niniejszej sprawy, gdyż nie wskazują w sposób oczywisty, że B. M. jest – obiektywnie - w stanie sprawować nad matką opiekę, co wykluczałoby możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej wnukowi. W sprawie nie poczyniono dokładnych ustaleń, przede wszystkim co do tego, jakiego rodzaju opieki wymaga G. B. – z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika jedynie ogólnie "konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji", a znajdujące się w aktach oświadczenie J. M., w oparciu o które organy wydały rozstrzygnięcie, nie jest szczegółowe i wnikliwe. Ustalenie zakresu koniecznej opieki nad G. B. było niezbędne do prawidłowej oceny, czy jej córka "jest w stanie" taką opiekę świadczyć. Następnie konieczne są ustalenia, jaki charakter ma praca córki J. M. i czy możliwe jest sprawowanie przez nią opieki (odpowiedniej do potrzeb matki), w szczególności, czy opieka taka jest możliwa (obiektywnie – także ze względów finansowych).

Wobec zatem braku wyczerpujących ustaleń we wskazanym zakresie, nie można jednoznacznie stwierdzić, że córka G. B. – J. M. jest w stanie sprawować nad nią opiekę, co wykluczałoby przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ powinien również ocenić, czy sam skarżący jest w stanie sprawować opiekę nad babcią, co jest podstawowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 a ustawy). W tym celu organ powinien ustalić, jaka jest jego sytuacja życiowa (rodzinna, majątkowa, zdrowotna), czy i gdzie wcześniej pracował, a w konsekwencji, czy jest on w stanie sprawować opiekę właściwą ze względu na rodzaj niepełnosprawności i potrzeby jego babci.

Podzielić należy stanowisko prezentowane w decyzji Kolegium, że przesłanką przyznania świadczenia z cytowanego art. 17 ust. 1 ustawy jest brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie zaś do art. 3 pkt 22 ustawy, pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy

o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. A więc wnioskodawca by mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma być osobą faktycznie bezrobotną i sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym, wymagającym stałej pomocy. W świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego nie można bowiem uznać jedynie takiej osoby, która jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej [...] ha przeliczeniowe lub nie podlegającej ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej [...] ha przeliczeniowe. Nie wydaje się jednak, aby Kolegium okoliczność tę brało pod uwagę w przedstawionej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ ten stoi na stanowisku, że sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego, bez względu na jego wielkość wyklucza

a priori możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy, poprzestając na ustaleniu, że skarżący jest objęty ubezpieczeniem społecznym, jako rolnik i stwierdzeniu, że okoliczność ta wyklucza możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie przeprowadził również w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w sprawie. W następstwie niewłaściwej interpretacji ww. przepisów prawa materialnego organ odwoławczy, z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., nie podjął czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do okoliczności, czy gdyby nie choroba matki skarżący byłby w stanie, mimo posiadania gospodarstwa rolnego, podjąć zatrudnienie w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią wszystkie przedstawione wyżej uwagi oraz dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy. Organy te raz jeszcze ocenią, czy skarżący spełnia określone w ustawie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji przez niego

z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babką.

W tej sytuacji Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.