Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1367/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 4 ust. 1 pkt 2 , par. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1468
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w  związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.
Teza: Skoro wsparcie na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2 oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468) jest udzielane na wniosek określonego podmiotu w drodze decyzji administracyjnej, a więc dopiero wówczas dochodzi do konkretyzacji praw i obowiązków adresata tej decyzji, dlatego też na tę właśnie datę należy badać status wnioskodawcy pod kątem spełniania wymagań wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że wnioskodawca powinien być producentem owoców i warzyw niebędącym członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.),

TEZY

Skoro wsparcie na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2 oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468) jest udzielane na wniosek określonego podmiotu w drodze decyzji administracyjnej, a więc dopiero wówczas dochodzi do konkretyzacji praw i obowiązków adresata tej decyzji, dlatego też na tę właśnie datę należy badać status wnioskodawcy pod kątem spełniania wymagań wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że wnioskodawca powinien być producentem owoców i warzyw niebędącym członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.),


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 5319/21 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2019 r. nr RR.po.027.23.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. D. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5319/21 oddalił skargę J. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł J. D.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci błędnego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., k.p.a.) poprzez przyjęcie, za organem I i II instancji, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Łodzi z dnia 25 września 2016 r., nr [...] jest dotknięta wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468, dalej: rozporządzenie z 23 października 2014 r.), ponieważ według Sądu I instancji:

1. w sprawie rażąco naruszono w/w przepis albowiem to dopiero wniosek o wsparcie

wszczyna postępowanie administracyjne i tym samym Skarżący będąc w dacie wycofania owoców i w dacie złożenia wniosku o pomoc członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw utracił prawo do uzyskania pomocy jako indywidualny producent;

2. datą istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest data połączenia spółek, a nie data zatwierdzenia zmiany programu operacyjnego spółki przejmującej;

3. połączenie spółek dotyczy wszelkich praw i obowiązków Skarżącego jako podmiotu indywidualnego;

4. wsparcie przyznawane jest samej organizacji producentów, a nie członkom tych organizacji, na podstawie czego Skarżący pośrednio jako członek organizacji oraz jako producent indywidualny otrzymał podwójne wsparcie;

pomimo że:

1. na podstawie § 4 ust. 3 w zw. z § 5a ust. 6 rozporządzenia z 23 października 2014 r. niemożliwym jest dokonanie wycofania oraz złożenie wniosku o wsparcie, bez złożenia powiadomienia, a co za tym idzie Skarżący w ocenie Sądu powinien być podmiotem wykluczonym ze wsparcia, ze względu na działania podmiotów trzecich (łączących się spółek);

2. nie istnieje jakikolwiek przepis, który wskazywałby wprost, że Skarżący powinien być producentem indywidualnym przez cały okres trwania mechanizmu, więc rozstrzygnięcie Sądu I instancji nastąpiło na podstawie dokonanej wykładni przepisów, co wyklucza możliwość stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i co więcej w ramach tej wykładni Sąd pomija § 5 ust. 5 rozporządzenia z 23 października 2014 r. w zw. z art. 78 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L157, s. 1);

3. Sąd pomija okoliczność, że ustawodawca powiązał uprawnienie organizacji

producentów do uczestnictwa w mechanizmie z realizacją programu operacyjnego, a

zatem przejęcie praw i obowiązków w organizacji E. sp. z o.o. przez organizację R. sp. o.o. związanych z programem operacyjnym, winno się odbywać w trybie art. 29 rozporządzenia Komisji (UE) 543/2011;

4. nie ulega żadnej wątpliwości, iż całość wsparcia, po odliczeniu kosztów, jest

przekazywana przez organizacje producentów członkom, których produkcja została

przeznaczona na wycofanie z rynku, więc twierdzenie, że Skarżący skorzystał pośrednio ze wsparcia otrzymanego przez organizacje jest absurdalna.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2019 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu niższego stopnia oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji.

Analiza skargi kasacyjnej, a konkretnie konstrukcji zawartych w niej zarzutów, prowadzi do wniosku, że autor zaskarżył wyłącznie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest podanie, który z przepisów został naruszony i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Dodać należy, że w związku z treścią art. 174 oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zarzut skargi kasacyjnej powinien być skonstruowany w ten sposób, że musi z niego wprost i bezpośrednio wynikać kwestionowanie przez stronę skarżącą kasacyjnie zastosowania lub wykładni konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego.

W realiach tej sprawy nie w istocie zakwestionowano natomiast § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r., ani też pozostałych regulacji prawnych powołanych w punktach 1 – 4 petitum skargi kasacyjnej. Z konstrukcji zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że odwoływanie się do ww. regulacji stanowić miało wyłącznie element uzasadnienia zarzutu błędnego zastosowana art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest przepisem prawa materialnego (zob. też. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2009, s. 21). Takie też stanowisko, jak się wydaje, przyjął autor skargi kasacyjnej, wskazując jako podstawę zarzutu art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu, zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. Zastrzec jednak należy, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Ponadto podnoszenie zarzutów naruszenia prawa materialnego nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego.

Zauważyć należy, że w związku z zarzutem błędnego zastosowana art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. autor skargi kasacyjnej w istocie kwestionuje przyjęty przez organy stan faktyczny zaaprobowany następnie przez Sąd I instancji. Skoro bowiem Sąd I instancji przyjął, że datą istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest data połączenia spółek, to skuteczne zakwestionowanie takiej okoliczności jest możliwe wyłącznie poprzez zarzucenie naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a konkretnie postępowanie dowodowe.

Jedynie na marginesie, odnosząc się do zagadnienia rażącego naruszenia § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skoro wsparcie na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2 oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia jest udzielane na wniosek określonego podmiotu w drodze decyzji administracyjnej, a więc dopiero wówczas dochodzi do konkretyzacji praw i obowiązków adresata tej decyzji, dlatego też na tę właśnie datę należy badać status wnioskodawcy pod kątem spełniania wymagań wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że wnioskodawca powinien być producentem owoców i warzyw niebędącym członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.).

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1pkt 1 lit. c) w zw. z pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).