Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 180/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Anna Tyszkiewicz - Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, a ponadto postanowienia: - Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...], - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy), postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33, art. 34 § 1, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez K. B. (dalej – strona, skarżący, zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej - organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...], mocą którego uznano za niezasadne zarzuty wniesione do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] r. przez wierzyciela Pocztę Polską S.A.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w Bydgoszczy Poczty Polskiej S.A. wystawił w dniu [...] tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący nieuiszczoną opłatę abonamentową RTV za okres od stycznia 2012 r. do października 2016 r. Na jego podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniem z dnia 5 kwietnia 2017 r. nr [...] zajął wynagrodzenie za pracę zobowiązanego w A Sp. z o.o. w B.. Zawiadomienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone stronie w dniu 19 kwietnia 2017 r.

W związku z doręczeniem tytułu wykonawczego skarżący pismem z dnia 25 kwietnia 2017 r. złożył na podstawie art. 33 u.p.e.a. zarzuty podnosząc brak wymagalności opłat abonamentowych oraz naruszenie art. 7 Konstytucji RP, a także rażące naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany powołując się na art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (dalej - u.o.a.), § 9 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2017 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych podniósł, że skoro nie otrzymał zawiadomienia o zarejestrowaniu odbiorników RTV to brak jest podstaw do naliczenia opłat abonamentowych.

Ponadto zobowiązany stwierdził, że wystawienie tytułu wykonawczego bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i bez ustalenia stanu faktycznego, w szczególności bez potwierdzenia spełnienia ciążącego na operatorze obowiązku nadania użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz przesłania mu zawiadomienia o tym nadaniu jako potwierdzenia rejestracji odbiorników RTV, jest działaniem bez podstawy prawnej i z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Nie ma zatem podstaw do ściągania rzekomego zaległego abonamentu, gdyż kwota abonamentu jest niewymagalna.

Dodatkowo z racji na złożoną skargę na działanie wierzyciela wniósł on o wstrzymanie i zawieszenie egzekucji do czasu wydania decyzji ostatecznej w sprawie prawidłowości i legalności naliczonych opłat abonamentowych przez Pocztę Polską S.A. Centrum Obsługi Finansowej.

Z uwagi na wniesienie zarzutów, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów.

Następnie organ egzekucyjny pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. zwrócił się do Poczty Polskiej Centrum Obsługi Finansowej, jako wierzyciela, o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zawiadomiono jednocześnie A Sp. z o.o. o wstrzymaniu realizacji zajęcia.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej – DCOF, wierzyciel) uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wskazano w nim, że zarzut postawiony przez zobowiązanego został zakwalifikowany jako zarzut nieistnienia obowiązku w związku z nieotrzymaniem zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Następnie wierzyciel wyjaśnił, że na imię i nazwisko skarżącego została zgłoszona rejestracja odbiornika telewizyjnego pod adresem: B. ul. [...], a po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania używanych odbiorników. Wierzyciel wskazał dalej, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta [...], zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, zostało skierowane do zobowiązanego w dniu 10 września 2008 r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2017 r. wierzyciel poinformował, że postanowienie z dnia [...] r. wobec niewniesienia zażalenia stało się ostateczne. Dodał, że jego doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 § 4 k.p.a. z dniem 29 czerwca 2017 r.

Wobec powyższej informacji, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. W motywach wydanego rozstrzygnięcia przedstawiono stanowisko wierzyciela, a następnie stwierdzono, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela wiąże organ egzekucyjny.

W zażaleniu z dnia 11 września 2017 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. skarżący podniósł:

– naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

– naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez uznanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela za ostateczne.

Wobec tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o wstrzymanie na podstawie art. 17 § 2 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.

W uzasadnieniu zażalenie zobowiązany wyjaśnił, że podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest wyłącznie stanowisko wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. Tymczasem nie otrzymał on postanowienia wierzyciela z dnia [...] r., na które powołuje się organ egzekucyjny.

Następnie podniósł, że wierzyciel nie wykazał dopełnienia obowiązku polegającego na nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta poprzez przesłanie zawiadomienia zgodnego z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Dopiero to zawiadomienie, zdaniem skarżącego, określa termin powstania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Nie można przy tym domniemywać tego terminu. Z tego też względu podtrzymał swój zarzut kwestionujący prawidłowość i legalność naliczonych opłat.

Zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązany podniósł, że organ egzekucyjny nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Otóż, w jego ocenie, nieuprawnione jest twierdzenie, że postanowienie wierzyciela ma charakter ostateczny, podczas gdy nie zostało ono mu doręczone. Nie są mu znane powody owego zaniechania, lecz z ostrożności procesowej zauważył, że nawet w sytuacji uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia nosi się on z zamiarem wystąpienia o jego przywrócenie na podstawie art. 58 k.p.a.

Wierzyciel w piśmie z dnia 24 października 2017 r. odpowiadając na zapytanie organu egzekucyjnego, sformułowane w piśmie z dnia 5 października 2017 r., wyjaśnił, że postanowienie z dnia [...] r. zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 44 § 4 k.p.a. z dniem 29 czerwca 2017 r. Poinformował również, iż skarżący wnioskiem z dnia 10 września 2017 r. wystąpił o przesłanie mu owego postanowienia oraz zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Jak stwierdził wierzyciel, żądaniu temu uczyniono zadość przekazując duplikat zawiadomienia oraz kserokopię postanowienia.

Pismem z dnia 2 listopada 2017 r. strona zawiadomiła organ egzekucyjny o złożeniu w dniu 31 października 2017 r. zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia [...] r.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, a następnie wskazał, że w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne zastosowanie ma art. 34 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W dalszej części postanowienia odwołano się do twierdzeń zaprezentowanych w postanowieniu wierzyciela, które odmawiały zasadności podniesionym zarzutom.

W końcowej części wyjaśniono, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje zarzut zażaleniowy o niedoręczeniu skarżącemu postanowienia wierzyciela z dnia [...] r., gdyż wykracza on poza kompetencje organu egzekucyjnego oraz odwoławczego. Wyjaśniono także, że bezprzedmiotowy jest wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, gdyż na skutek wzniesionych zarzutów postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zostało zawieszone.

Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Natomiast pismem z dnia 12 grudnia 2017 r. zwrócił się do A Sp. z o.o. o podjęcie realizacji zajęcia wynagrodzenia za pracę strony.

W dniu 13 grudnia 2017 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły dwa postanowienia wierzyciela z dnia [...] r.:

– nr [...] stwierdzające złożenie zażalenia na postanowienie z dnia [...] r. z uchybieniem terminu do jego wniesienia;

– nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] r.

W skardze z dnia 3 stycznia 2018 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązany zaskarżonemu postanowieniu organu odwoławczego zarzucił naruszenie:

– art. 34 § 4 u.p.e.a. przez przyjęcie, że stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] r. nr [...] jest ostateczne oraz przez uznanie zgłoszonych przez dłużnika zarzutów za nieuzasadnione;

– art. 33 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. 2014 r. poz. 1204 z późn. zm. - dalej u.o.a.) oraz w związku z § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. poz. 1342 - dalej rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r.) poprzez bezzasadne przyjęcie za wierzycielem, iż istnieje obowiązek zapłaty objęty tytułem wykonawczym;

– art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że skarżący zarejestrował odbiorniki RTV pod adresem zamieszkania, podczas gdy dołączone przez wierzyciela dokumenty takiego faktu nie potwierdzają;

– art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r. o uznaniu zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu za niezasadny w sytuacji, gdy istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W pierwszej kolejności skarżący opisał postępowanie zainicjowane wniesionym zarzutem na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Następnie zanegował bezwzględne związanie organów obu instancji stanowiskiem wierzycielem. Uważa on bowiem, że organ egzekucyjny powinien dokonać oceny, czy wierzyciel w rzeczywistości ustosunkował się do zarzutów zgłoszonych przez dłużnika oraz, czy odniósł się w sposób merytoryczny do argumentacji dłużnika i czy udowodnił istnienie obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym.

Jak stwierdził zobowiązany w dalszej części skargi, nie neguje obowiązku opłaty abonamentowej, jednakże pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek, tj. używania i zarejestrowania odbiorników pod adresem zamieszkania. Według wierzyciela na jego nazwisko zgłoszona została rejestracja odbiornika telewizyjnego pod adresem [...]. Pod tym adresem jednak zamieszkiwał w latach 80, po czym dwukrotnie zmieniał miejsce zamieszkania, gdzie używał zarejestrowanych tam odbiorników RTV. Następnie zamieszkał pod adresem nieznacznie różniącym się od pierwotnego, tj. [...].

Autor skargi twierdzi, że nie posiada żadnego dowodu potwierdzającego rejestrację odbiorników RTV pod tym adresem i nie otrzymał również zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Organ również nie udowodnił istotnych dla sprawy okoliczności, w tym faktu rejestracji odbiorników RTV pod adresem jego zamieszkania, tj. B., ul. [...]. Wobec braku pewności co do faktu używania i rejestracji odbiorników RTV pod wskazanym adresem, niewypełnienie obowiązku nałożonego na operatora powoduje nieistnienie obowiązku opłacania abonamentu RTV.

Przesłana kopia zawiadomienia jest wygenerowana z systemu operatora i nie jest kopią faktycznie wystosowanego zawiadomienia, gdyż nie zawiera tak istotnych danych, jak data i miejsce wysłania, które standardowo posiadały wszystkie rzeczywiście wysłane zawiadomienia. W związku z tym informacja wierzyciela, że w dniu 10 września 2008 r. do skarżącego zostało wysłane zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego nie może być uznane za dowód potwierdzający tą okoliczność. Nie dowodzi tego również twierdzenie o nieodnotowaniu zwrotu wysłanej korespondencji.

Podsumowując skarżący uznał, że organ egzekucyjny powołał się na niewłaściwe stanowisko wierzyciela, a w konsekwencji nie mógł wydać ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów, co jest naruszeniem art. 34 § 4 u.p.e.a. Wobec tego organ odwoławczy nie wydając w sprawie rozstrzygnięcia kasacyjnego naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a.

Końcowo zobowiązany poinformował o zamiarze wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienia wierzyciela z dnia [...] r. dotyczące:

odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodał również, że w dniu 10 stycznia 2018 r. A Sp. z o.o. przekazała na rachunek bankowy organu egzekucyjnego kwotę [...] zł, stanowiącą całkowitą kwotę dochodzonych należności, wskutek czego postępowanie egzekucyjne zostało zakończone.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Zobowiązany wniósł do tut. Sądu skargi na postanowienia wierzyciela, tj.:

– z dnia [...] r. nr [...] stwierdzające złożenie zażalenia na postanowienie z dnia [...] r. z uchybieniem terminu do jego wniesienia;

– z dnia [...] r. nr [...].

Sąd po ich rozpoznaniu odrzucił je postanowieniami z dnia 14 maja 2018 r. o sygn. akt I SA/Gl 495/18 (dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia) oraz I SA/Gl 494/18 (dotyczy odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot sporu ogranicza się do rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego zgodności z prawem działań organu egzekucyjnego, który w badanej sprawie związany był stanowiskiem wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV.

Jednak w pierwszej kolejności koniecznym jest zajęcie stanowiska w kwestii ostateczności postanowienia wierzyciela w przedmiocie przedstawionego przez skarżącego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.

Przed przeprowadzeniem rozważań odnośnie wspomnianego zagadnienia ostateczności postanowienia wierzyciela wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie ma zastosowania). To oznacza, że sąd ma prawo i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, jeśli dany zarzut nie został podniesiony w skardze, ale jednocześnie musi mieć na uwadze, że skarżący może uczynić przedmiotem skargi określony akt nie tylko w całości, ale również w części. Sąd nie może więc uczynić przedmiotem swojego rozpoznania decyzji albo postanowienia w części, w jakiej nie zostały one zaskarżone; w tym niezaskarżonym zakresie nie doszło bowiem w ogóle do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 346).

Sąd stwierdza, że pomimo tego, iż aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowień wierzyciela (w tej sprawie Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej) daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując oceny postanowień wierzyciela stwierdzić należy, że zagadnieniem bezspornym jest, że w dniu [...] r. wydał on postanowienie, którym uznał zarzut zobowiązanego za nieuzasadniony. Skarżący kwestionuje natomiast fakt doręczenia owego rozstrzygnięcia. Z kolei wierzyciel dowodzi, że zostało ono doręczone stronie z dniem 29 czerwca 2017 r. w trybie art. 44 § 4 k.p.a.

Przesłanki doręczenia we wspomnianej formie reguluje art. 44 k.p.a. Zgodnie z jego § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a.:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a., umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.)

Skutek prawny doręczenia mogą mieć tylko takie czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w art. 44 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując brak któregokolwiek z warunków wyklucza możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma na podstawie art. 44 § 4 k.p.a.

Analiza koperty wraz ze zwrotnym potwierdzeniem doręczenia, a w szczególności tzw. potwierdzenia odbioru, pozwala na stwierdzenie, że przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach: 14 i 22 czerwca 2017 r., a także że przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Agencji Pocztowej przy [...] w B., a zawiadomienie o tym fakcie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponadto na wspomnianym zwrotnym potwierdzeniu znajduje się adnotacja o zwrocie przesyłki do nadawcy w dniu 29 czerwca 2017 r. wobec jej niepodjęcia w terminie wraz z podpisem wydającego. Wobec tego spełnione zostały wszystkie warunki dla przyjęcia doręczenia w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Zasadnym jest więc twierdzenie, że nastąpił skutek doręczenia z upływem 28 czerwca 2017 r. (organ błędnie wskazał 29 czerwca 2017 r.). Termin do złożenia zażalenia upłynął z dniem 5 lipca 2017 r.

Dokonując natomiast oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia [...] r. podnieść należy, że procedurę w tej materii reguluje art. 58 k.p.a. Wynika z niego, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz dopełnił czynności, której dotyczy prośba o przywrócenie terminu, tj. wniósł zażalenie. Natomiast, według Sądu, wniosek został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu liczonego od ustania przeszkody. Datą początkową powodującą rozpoczęcie biegu owego terminu jest uzyskanie przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Za takie zdarzenie bez wątpienia należy uznać powzięcie wiedzy o wydaniu postanowienia, na które przysługuje zażalenie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 362/16, Lex nr 2103083). W ocenie Sądu, skarżący uzyskał informację o postanowieniu wierzyciela z dnia [...] r. w dacie doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r., co nastąpiło w dniu 5 września 2017 r. Oznacza to, że bieg 7-dniowego terminu do wystąpienia z prośbą o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia upłynął w dniu 12 września 2017 r. Tymczasem wniosek, o którym mowa w art. 58 k.p.a., został nadany pocztą w dniu 31 października 2017 r. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu z art. 58 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).

Ponadto skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia. Za taką okoliczność nie może być uznany fakt przebywania w okresie od 14 do 19 czerwca 2017 r. poza miejscem zamieszkania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2521/14, Lex nr 2036040). Tym bardziej, że wyjazd ten nie stanowił nadzwyczajnej okoliczności, gdyż w jego ramach skarżący odwiedzał swoją małżonkę przebywającą w sanatorium. Również twierdzenie o uszkodzeniu skrzynki oddawczej nie uprawdopodabnia braku winy zobowiązanego. Otóż jak sam przyznał, po powrocie do miejsca zamieszkania odebrał kierowaną do niego korespondencję z dnia 2 czerwca 2017 r. Tym samym potencjalne uszkodzenie skrzynki nie dowodzi tego, że jak podnosi skarżący, nie uzyskał on informacji o przesyłce zawierającej postanowienie wierzyciela z dnia [...] r.

Konkludując uznać należy, że postanowienie wierzyciela z dnia [...] r. było ostateczne.

Przed odniesieniem się do zasadniczego przedmiotu sporu, Sąd w pierwszej kolejności wskaże na te uregulowania ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014, poz. 1204 z póżn. zm. – dalej u.o.a.), które przesądzają o określonych obowiązkach związanych z korzystaniem z odbiorników RTV. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemuje się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Istotna w badanej sprawie jest także treść art. 7 ust. 5 u.o.a., zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

Powyższe regulacje przesądzają o tym, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Ponoszenie wszelkich opłat wiąże się zawsze bądź z określonymi zdarzeniami bądź okolicznościami, z którymi przepisy wiążą uiszczanie opłat.

W badanej sprawie wszczynając postępowanie egzekucyjne poprzez wystawienie tytułu wykonawczego wierzyciel – DCOF uznał, że na skarżącym ciążył obowiązek ponoszenia opłat a to z tej przyczyny, że na imię i nazwisko skarżącego "(...) została zgłoszona rejestracja odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...], [...] B.. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służyła do dokonywania opłat z tytułu abonamentu rtv. W momencie wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) został Panu przyporządkowany indywidulany numer identyfikacyjny abonenta [...]" (postanowienie wierzyciela z dnia [...] r.).

Sąd stwierdza, że powyższa konstatacja, nie znajduje żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Przede wszystkim wobec zakwestionowania przez skarżącego faktu rejestracji odbiorników RTV obowiązkiem wierzyciela było wykazanie, że zobowiązany dokonał tej rejestracji. Trzeba bowiem zaakcentować, że fakt rejestracji – w świetle zacytowanych powyżej uregulowań – rodzi obowiązek ponoszenia opłat. A contrario w przypadku braku rejestracji odbiorników RTV obowiązek taki nie powstaje, a skoro tak, to wierzyciel nie posiada też tytułu prawnego do ich przymusowego dochodzenia.

Istotną uwagą w sprawie jest to, że DCOF nie dołączył do materiału dowodowego dokumentu, który potwierdzałby fakt rejestracji przez skarżącego odbiorników RTV. Dodatkowo należy wskazać, że Sąd działając w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. pismem z dnia 27 marca 2018 r. zwrócił się do organu odwoławczego o nadesłanie pierwotnego zgłoszenia odbiornika RTV przez skarżącego. Pismo to zostało przekazane przez organ odwoławczy do realizacji wierzycielowi. Pismem z dnia 8 maja 2018 r. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej poinformowała, że w jej zasobach brak jest wskazanego wyżej dokumentu.

Przechodząc do meritum problemu, tj. do naruszenia przez DCOF przepisów art. 33 § 1 u.p.e.a. wskazać przyjdzie, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Jednym z zarzutów określonym w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest podnoszony przez zobowiązanego zarzut: wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Rację ma organ egzekucyjny i odwoławczy, że stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z powyższego wynika, że wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5, jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 458/09, Lex nr 958873).

Uwaga ta jest o tyle istotna w badanej sprawie, że wierzycielowi przysługuje prawo egzekwowania opłat z mocy ustawy. Oznacza to, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego jest przepis prawa, a nie akt administracyjny, a to z kolei oznacza, że zobowiązany może bronić swoich racji tylko w drodze zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Stanowisko wierzyciela wyrażone w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., co do zasadności zgłoszonych zarzutów winno – na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. – czynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisach k.p.a. O ile bowiem organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale i wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez wypełnienia którego organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Natomiast wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa, przede wszystkim zaś zobowiązany jest do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście zgłaszanych zarzutów. Nie do zaaprobowania jest sytuacja, że wierzyciel odnosząc się do zgłoszonych zarzutów, nie przedstawia dowodów na potwierdzenie przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego.

W badanej sprawie – przy zgłoszeniu zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku – obowiązkiem wierzyciela było wykazanie faktu rejestracji przez skarżącego odbiorników RTV, gdyż ta okoliczność przesądzała o powstaniu z mocy prawa obowiązku ponoszenia opłat RTV. Zaakcentować należy, że obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanego, co do istnienia i wymagalności egzekwowanego obowiązku, spoczywa na wierzycielu. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II GSK 92/12: "Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli" (Lex nr 1365871; ONSAiWSA 2015/2/28). Skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to wykazanie tego faktu ciążyło na wierzycielu, czego w tej sprawie Poczta Polska S.A. nie wykazała. W świetle powyższego – w ocenie Sądu – nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do ustalenia/wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiorników, gdyż to ona przesądza o istnieniu/lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku.

W ocenie Sądu, zakończenie postępowania egzekucyjnego z powodu uzyskania przez wierzyciela dochodzonej kwoty nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego w sprawie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Strona zobowiązana nie może być w tej sytuacji pozbawiona prawa do poddania kontroli sądowej rozstrzygnięcia załatwiającego merytorycznie sprawę, dotyczącą środka ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Nadmienić należy, że uwzględnienie zarzutów prowadzi do umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo do zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.).

Z tego też powodów wierzyciel rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełny materiał dowodowy, głównie zaś dokument, który potwierdzałby fakt rejestracji przez skarżącego odbiorników RTV. Bez wykazania bowiem tej okoliczności nie można zasadnie twierdzić, że obowiązek taki powstał, a co się z tym wiąże, że na skarżącym ciążył ustawowy obowiązek ponoszenia opłat RTV.

W opisanej powyżej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a to obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowień wymienionych w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł.