Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1751/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.116 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA del. Artur Kot (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Siewkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1334/16 w sprawie ze skarg W. T. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...], 19 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 21 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1334/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej także jako "WSA" lub "Sąd I instancji") oddalił skargi W.T. (dalej: "Skarżący") na dwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej

w Krakowie (dalej: "Dyrektor IS") z 31 sierpnia 2016 r. oraz z 19 października 2016 r. utrzymujące w mocy dwie decyzje Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego

w K. (dalej: "Naczelnik US") z 26 lutego 2016 r. oraz z 24 sierpnia 2016 r.

w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana "CBOSA"). Spór koncentruje się wokół stosowania przepisów art. 116 § 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 ustawy

z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej także jako "Op").

2. Przebieg postępowania przedstawiony przez WSA w Krakowie.

2.1. Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA, zasadniczy spór w sprawie dotyczył ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, które przyjęły,

że wystąpiły przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej, tj. byłego prezesa K. E. T. Sp. z o. o. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka") za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za II i III kwartał 2012 r. oraz za I kwartał 2013 r. wraz z należnymi odsetkami

za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego (decyzja NUS z 26 lutego 2016 r.

i decyzja DIS z 31 sierpnia 2016 r.), a także z tytułu odsetek od nieuregulowanych

w ustawowych terminach zaliczek na poczet podatku od towarów i usług za 6 miesięcy 2012 r. (IV, V, VII, VIII, X i XI) oraz za kwiecień i maj 2013 r. (decyzja NUS z 24 sierpnia 2016 r. i decyzja DIS z 19 października 2016 r.). Bezsporne jest istnienie powyższych zaległości podatkowych oraz okoliczność pełnienia przez skarżącego obowiązków prezesa zarządu Spółki od 15 sierpnia 2011 r. do 24 czerwca 2013 r., czyli w czasie, gdy powstały jej ww. zaległości podatkowe. Z tym zastrzeżeniem, że w ocenie skarżącego faktycznie miał on ograniczone możliwości wpływania na zarządzanie Spółką. WSA zaakceptował stanowisko Dyrektora IS, który przyjął, że egzekucja prowadzona do majątku Spółki w latach 2012 – 2015 okazała się bezskuteczna. Ostatni raz postępowanie egzekucyjne zostało umorzone 21 grudnia 2015 r. Zdaniem WSA skarżący nie wykazał, że wystąpiły przesłanki uwalniające go od odpowiedzialności

za wskazane wyżej zaległości podatkowe Spółki (egzoneracyjne). Nie składał wniosków o ogłoszenie upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego.

2.2. Zaległości podatkowe powstały, gdyż Spółka nie regulowała deklarowanych zobowiązań z tytułu VAT i nie wpłacała zaliczek na ten podatek. WSA zaakceptował stanowisko Dyrektora IS, że przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania zapobiegającego jej upadłości bez wątpienia występowały w 2012 r., gdyż zobowiązania Spółki były wówczas zdecydowanie wyższe

od jej majątku, nadto Spółka od 7 marca 2012 r. zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych. Najpóźniej 21 marca 2012 r. należało zatem złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postepowania układowego, czego nie uczyniono. Skarżący jako prezes zarządu Spółki naruszył spoczywające

na nim obowiązki i nie wykazał, że to naruszenie nastąpiło bez jego winy. Ponosi zatem stosowną odpowiedzialność za niezłożenie wniosków, o których mowa w 116 § 1 pkt 1 Op. WSA zgodził się z organami podatkowymi także co do tego, że okoliczności podnoszone przez skarżącego, dotyczące pełnienia przez niego obowiązków prezesa spółki tylko w sposób formalny, a nie faktyczny, nie mogą zostać uznane za przesłanki uwalniające go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Zmniejszenie jego obowiązków jako członka zarządu spółki nie oznacza, że był zwolniony od zajmowania się sprawami spółki i nie ogranicza jego odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż skarżący świadomie pełnił swoją funkcję

i podpisywał ważne dla spółki dokumenty. Skarżący nie wykazał, że podjął jakiekolwiek działania zmierzające do realizacji spoczywających na nim obowiązków związanych

z prawną ochroną wierzycieli spółki. Brak było przy tym podstaw do uzupełnienia materiału dowodowego na okoliczność, że skarżący tylko formalnie pełnił obowiązki członka zarządu (prezesa) spółki, gdyż okoliczność ta nie ma wpływu na wynik sprawy.

2.3. Skarżący nie wskazał nadto mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w całości lub w znacznej części. Wskazał tylko hipotetyczne wierzytelności, które mogłyby przysługiwać spółce, gdyby została uznana za nieważną umowa sprzedaży z 1 marca 2012 r. zawarta pomiędzy Spółką a E.I.Sp. z o. o. dotycząca przekazania w ramach kary umownej 105 samochodów ciężarowych o wartości brutto 16 828 368 zł. Za mienie spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Op, nie mogą zostać uznane potencjalne wierzytelności, gdyż nie są one wymagalne i bezsporne. Skarżący nie przedstawił nadto żadnych dokumentów potwierdzających realną możliwość odzyskania tych wierzytelności. Sąd zgodził się z organem odwoławczym co do tego, że brak było podstaw do uzupełnienia materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie. Za chybione uznał zarzuty skargi, zasadniczo procesowe, powiązane z ww. przepisami materialnoprawnymi.

3.1. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożył pełnomocnik skarżącego (radca prawny). Zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, postawił WSA zarzuty "naruszenia przepisów postępowania",

na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej zwana: "Ppsa"), tj.:

1) art. 116 § 1 pkt 2 Op poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w sprawie polegające na błędnym przyjęciu, że Skarżący nie wskazał mienia umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych spółki, mimo iż wskazał istotny składnik mienia spółki w postaci jej wierzytelności wobec E.-I. sp. z o. o. w kwocie 16 828 368 zł tytułem świadczenia nienależnie otrzymanego przez E.-I. sp. z o. o. w postaci 105 pojazdów marki K. przekazanych

w wykonaniu kary umownej zastrzeżonej w nieważnej umowie sprzedaży z 1 marca 2012 r.;

2) art. 3 § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 116 § 1 Op poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i w konsekwencji oddalenie skargi, mimo że organy podatkowe obu instancji nie przeprowadziły postępowania egzekucyjnego z wierzytelności spółki K. E. T.sp. z o. o. wobec E. I. sp. z o. o., a tym samym nie wykorzystały istniejących możliwości zaspokojenia zaległości podatkowych K. E. T. sp. z o. o.;

3) art. 3 § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b i art. 116 § 1 pkt. 2 Op poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, a w konsekwencji oddalenie skargi, mimo iż organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 122, art. 123 § 1 i art. 187 § 1 Op i nie podjęły koniecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności nie wyjaśniły:

a) okoliczności i uwarunkowań transakcji Spółki z E. -I. sp. z o. o., która to transakcja w obecnej ocenie Skarżącego w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy miała na celu uzyskanie wyprowadzenia majątku ze Spółki przez spółkę E, I,sp. z o. o. i celowe skierowanie wszelkiej odpowiedzialności na Skarżącego jako członka zarządu Spółki;

b) czy Skarżący w istocie pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki, a także czy

w rzeczywistości prowadził sprawy Spółki i ją reprezentował, oraz czy w swoich działaniach był niezależny;

c) czy Skarżący ponosił winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości;

d) roli W. Z. w Spółce oraz jego roli w transakcji pomiędzy Spółką a E.I.sp. z o. o., której jedynym wspólnikiem w chwili transakcji był W.Z., która to transakcja wygenerowała po stronie Spółki podatek (VAT) należny, a ze strony E. I.sp. z o. o. prawdopodobnie skutkowała obniżeniem VAT należnego;

e) czy transakcja pomiędzy Spółką a E. I. sp. z o. o. skutkowała odliczeniem przez E.I. sp. z o. o. podatku (VAT) naliczonego;

4) art. 3 § 1 i 2 Ppsa w związku z art. 188 Op poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, a w konsekwencji oddalenie skargi pomimo, iż organy orzekające

w sprawie bezzasadnie odmówiły przeprowadzenia dowodów:

a) z zeznań świadków: W. Z., E. Z., P. L., A. S. i M. N.;

b) z dowodu z wyciągu z rachunku bankowego (BPH) na okoliczność braku dysponowania przez Skarżącego środkami na rachunkach firmowych K. E. T. sp. z o. o.

- podczas gdy przedmiotowe wnioski dowodowe były niezbędne dla wykazania, iż Skarżący nie ponosił winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, a także okoliczności, iż pełniona przez niego funkcja prezesa zarządu miała charakter formalny, a prowadzeniem spraw spółki i jej reprezentacją w rzeczywistości zajmował się W.Z.

3.2. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor rozwinął swoją argumentację odnośnie do nieprawidłowego w jego ocenie przyjęcia przez WSA, że Skarżący wskazał jedynie potencjalne mienie spółki, na którego rzeczywiste istnienie nie przedstawiono konkretnych dowodów. Organy nie podjęły nawet próby przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu odzyskania wierzytelności wskazywanych przez skarżącego. Konieczności uchylenia zaskarżonych decyzji upatruje także w tym, że organy podatkowe nie zebrały kompletnego materiału dowodowego. Odmówiły skarżącemu przeprowadzenia wskazywanych przez niego dowodów na okoliczność istnienia wierzytelności spółki i na okoliczność tylko formalnego pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu (prezesa) spółki, a przez to wystąpienia przesłanki braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęcie postępowania układowego.

3.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, występując o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

4.1. We wniesionym środku zaskarżenia jego autor z jednej strony wskazuje,

że stawia zarzuty wyłącznie procesowe, na podstawie art. 174 pkt Ppsa, do czego nawiązuje również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Z drugiej strony stawia WSA także zarzut materialnoprawny, dotyczący naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 Op poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w sprawie. Zarzut ten nie został jednak należycie uzasadniony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nie przedstawił żadnych rozważań dotyczących niewłaściwej wykładni art. 116 § 1 pkt 2 Op. Koncentruje swoją uwagę na zarzutach procesowych. Jednak istota tych zarzutów dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 2,

a także § 2 Op, wymienionych w petitum skargi kasacyjnej.

4.2. Co do zasady Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty o charakterze procesowym, jednakże w niniejszej sprawie wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje zakres niezbędnych ustaleń faktycznych. Pomimo zatem wadliwego sformułowania zarzutów materialnoprawnych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za właściwe odniesie się łącznie do zarzutów skargi kasacyjnej (materialnoprawnych i procesowych) przedstawiając wykładnię przepisów art. 116 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2 oraz § 2 Op w powiązaniu z zastosowaniem tych przepisów na tle ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, dokonując przy tym oceny zasadności zarzutów procesowych postawionych przez autora skargi kasacyjnej. Zarzuty procesowe dotyczą w istocie oddalenia skargi przez WSA na podstawie art. 151 Ppsa, zamiast uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów art. 120, art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 Op w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy.

5.1. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny zasadności stanowiska WSA, który przyjął, że organy podatkowe zasadnie orzekły o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej (byłego członka zarządu) za zaległości podatkowe Spółki. Istota sporu dotyczy w pierwszej kolejności zasadności stanowiska WSA, który podzielił stanowisko organów podatkowych co do tego, że skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w całości lub w znacznej części. Wskazał tylko hipotetyczne wierzytelności, które mogłyby przysługiwać spółce, gdyby została uznana za nieważną wskazywana przez niego umowa. Za mienie spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Op, nie mogą zdaniem WSA zostać uznane potencjalne wierzytelności, które nie są wymagalne i bezsporne.

Wskazać zatem należy, że mienie spółki wskazywane przez członka zarządu tylko wtedy spełnia wymogi z art. 116 § 1 pkt 2 Op, uwalniając tego członka zarządu

od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, gdy jest to mienie konkretne

i rzeczywiście istniejące, a nadto umożliwiające przeprowadzenie "w znacznej części" egzekucji zaległości podatkowych spółki. Czyli mienie spółki musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę "znaczności" w porównaniu z wysokością jej zaległości podatkowych (zob. wyrok NSA z 14 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2190/18).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skarżący wskazał jedynie potencjalne mienie spółki, na którego rzeczywiste istnienie na dzień wydania przedmiotowych decyzji nie przedstawiono konkretnych dowodów. Nadto wskazana przez skarżącego hipotetyczna wierzytelność nie spełniała warunków "mienia spółki", o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Op. Zgodnie z tym przepisem wskazane mienie musi: faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej na wyegzekwowanie znacznych kwot, odnosząc to do wysokości zaległości podatkowych, a także przedstawiać realną wartość finansową, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów, m.in. zaległości podatkowych spółki. Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza zaś, iż można przewidzieć z dużą dozą pewności,

że egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek porównując ją

z wysokością zaległości podatkowych spółki (por. przywołane przez WSA wyroki NSA:

z 15 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 899/10; z 5 czerwca 2012 r., II FSK 2426/10; z 10 kwietnia 2015 r., I FSK 366/14). Zatem zgodzić się należy z WSA oraz organami podatkowymi, że wskazanie mienia spółki, do którego możliwa byłaby egzekucja, nie może dotyczyć mienia tylko potencjalnie możliwego do uzyskania. Wskazane przez skarżącego wierzytelności nie są bezsporne i wymagalne. Skarżący nie przedstawił nadto żadnych dokumentów potwierdzających realną możliwość odzyskania tych wierzytelności rzekomo przysługujących spółce.

5.2. Brak było zatem podstaw do nałożenia na organy podatkowe obowiązku kontynuowania postępowania podatkowego, szczególnie dowodowego, celem ustalania okoliczności, których istnienie winien wykazać skarżący. Za chybione Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 116

§ 1 pkt 2 Op poprzez jego błędną wykładnię (w tym zakresie autor skargi kasacyjnej nie przedstawił żadnych rozważań), a w konsekwencji przez odstąpienie od zastosowania tego przepisu w wyniku naruszenia przepisów art. 122, art. 123 § 1 i art. 187 § 1 Op.

6.1. Druga grupa zarzutów skargi kasacyjnej koncentruje się wokół argumentacji autora skargi kasacyjnej mającej na celu wykazanie, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 151 Ppsa oddalając skargę, gdyż nie dostrzegł naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 Op. W ocenie autora skargi kasacyjnej nie zostały ustalone okoliczności dotyczące faktycznego zakresu obowiązków skarżącego, który tylko formalnie pełnił funkcję prezesa zarządu spółki i nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, gdyż nie miał wpływu na ich powstanie (art. 116 § 2 Op). Tym samym nie ponosi winy związanej

z odstąpieniem od złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub o wszczęcie postępowania układowego (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op).

6.2. Naczelny Sąd Administracyjny także w tym zakresie podziela stanowisko WSA, który trafnie przyjął, że z uwagi na oczywisty charakter funkcji członka zarządu, nie ma uzasadnienia, aby art. 116 § 2 Op interpretować wąsko, przyjmując odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jedynie w takich przypadkach, gdy członek zarządu faktycznie kierował spółką. Przyjęcie takiej wykładni prowadziłoby bowiem do niedopuszczalnego rezultatu, tj. wyłączenia możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych w przypadku tych wszystkich spółek, które są zarządzane przez figurantów. Podnoszone argumenty w toku postępowania podatkowego, a także w skargach, że skarżący tylko formalnie pełnił funkcję członka zarządu spółki (prezesa), a w rzeczywistości ktoś inny zarządzał sprawami spółki, nie mają wpływu na wynik sprawy. Tym bardziej, że skarżący świadomie pełnił swoją funkcję o czym świadczy zebrany materiał dowodowy. Z akt sprawy wynika, że jako prezes zarządu skarżący podpisywał ważne dokumenty spółki w tym np. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2011, Rachunek zysków i strat za 2011 rok, Bilans za rok 2011, Sprawozdanie zarządu z działalności K. E.T. sp. z o.o. za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Tym samym WSA zasadnie przyjął, że brak było podstaw do kontynuowania postępowania podatkowego (dowodowego) w sprawie na okoliczność, że skarżący jedynie formalnie pełnił funkcję prezesa zarządu spółki i nie miał dostępu do konta bankowego. Okoliczności te, jak słusznie przyjął WSA i organy podatkowe, nie mogły zostać uznane za przesłanki wyłączające odpowiedzialność prawnopodatkową skarżącego, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b oraz § 2 Op.

6.3. Skoro skarżący mimo zajmowanego stanowiska prezesa zarządu spółki

de facto nie interesował się stanem jej finansów i nie miał wpływu na podejmowane decyzje, to znaczy, że nienależycie sprawował swoją funkcję, czyli ponosi winę, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op, w tym co do niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wniosku zapobiegającego ogłoszeniu upadłości spółki. Tym samym chybione okazały się także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 Op. Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął bowiem, że organy podatkowe nie miały obowiązku kontynuowania postępowania podatkowego w celu ustalenia, czy z uwagi na formalne pełnienie obowiązków prezesa spółki skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zasadnie odmówiły nadto skarżącemu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i wyciągu

z rachunku bankowego.

6.4. Przepisy art. 116 Ordynacji podatkowej służyć mają ochronie interesów wierzycieli, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji i organy podatkowe. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów

i majątku spółki mają zatem obowiązek zgłoszenia wniosku o jej upadłość

lub otwarcie postępowania układowego, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań. Okoliczność wskazywana przez skarżącego, dotycząca pełnienia obowiązków członka zarządu (prezesa) wyłącznie formalne, nie może zatem zostać uznana za przesłankę uwalniającą skarżącego – wbrew ratio legis przepisom

art. 116 Op – od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Okoliczność ta, gdyby okazała się prawdziwą, świadczyłaby na niekorzyść skarżącego, który w ten sposób godził się na wszelkie negatywne konsekwencje swego udziału jako figuranta

w działalności osób faktycznie zarządzających spółką. W art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op chodzi o każdą postać winy, w szczególności o winę umyślną, w tym figuranta, który godzi się na negatywne konsekwencje swego udziału w bezprawnych czynnościach dokonywanych przez osoby trzecie w imieniu figuranta jako zarządzającego spółką.

6.5. Jak trafnie wskazał WSA i organ odwoławczy, prezes zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, tj. postępowania układowego (uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie możliwość zaspokojenia długów (wyroki SN z: 2 października 2008 r., sygn. akt I UK 39/08; 24 września 2008 r., sygn. akt II CSK 142/08; 11 marca 2008 r., sygn. akt II CSK 545/07, 16 stycznia 2008 r., IV CSK 430/07).

7. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA

z 15 kwietnia 2011 r. (I GSK 1033/12, LEX nr 1480761), że ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki z o. o. spoczywa

na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności prawnopodatkowej. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Op nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu (wyrok SN z 10 grudnia 2009 r., III UK 51/09, LEX nr 578159; wyrok NSA z 15 lutego 2013 r., I FSK 515/12, CBOSA).

Jak już wspomniano, rygor, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze, jest emanacją naczelnej zasady prawa upadłościowego

(tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Op. Nie budzi zatem wątpliwości, że jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go

od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Zatem w takim przypadku niezgłoszenie we właściwym czasie stosownego wniosku jest wynikiem zawinionego zaniechania obowiązków członka zarządu (vide wyrok SN z 20 stycznia 2011 r., II UK 174/10, publ. OSNP 2012/5-6/73; wyrok NSA z 19 lutego 2013 r., I GSK 239/12; CBOSA).

8. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Krakowie, który zasadnie oddalił obie skargi na podstawie

art. 151 Ppsa. W konsekwencji, ponieważ postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie okazały się zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa skargę tą oddalił, a na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 210 § 1 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.