Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 410/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) NSA Danuta Małysz Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. L. (organ egzekucyjny) z [...] uznające zarzuty H. L. (zobowiązany) za nieuzasadnione.

Z motywów zaskarżonego postanowienia oraz z przedstawionych sądowi akt postępowania egzekucyjnego wynika, że organ egzekucyjny prowadzi egzekucję zmierzającą do przymusowego wykonania tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora C. S.A. (wierzyciel) [...] lipca 2018 r. o numerze [...] Opisany tytuł wykonawczy obejmuje niezapłacone przez zobowiązanego opłaty abonamentowe RTV od stycznia 2013 r. do marca 2018 r. Odpis tytułu wykonawczego zobowiązany otrzymał 17 września 2018 r. Następnie 18 września 2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego (k. 6 akt egzekucyjnych), w którym, powołując się na art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (na czas wyrokowania Dz.U.2019.1438 ze zm. - u.p.e.a.), kwestionował zasadność egzekwowania od niego jakichkolwiek opłat abonamentowych RTV. Motywował, że - pomimo wystąpienia do wierzyciela - nie otrzymał dokumentów, z których wynika jego obowiązek zapłaty opłat abonamentowych wymienionych w tytule wykonawczym, co narusza art. 35, art. 36 i art. 37 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (na czas orzekania [...] ze zm. - K.p.a.). Ponadto zobowiązany argumentował, że pod adresem O. L. ul. [...] był zameldowany do 8 grudnia 2005 r. W tym okresie "(...) wyrejestrował również odbiornik RTV w odpowiedniej jednostce (...)". Zobowiązany zaznaczył przy tym, że nigdy nie uzyskał pisemnej informacji o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowania odbiornika RTV, co ma ten skutek, że "(...) kwota abonamentu jest niewymagalna.(...)". W następstwie zobowiązany wniósł o "(...) anulowanie naliczonej należności i wstrzymanie zajęcia egzekucyjnego."

Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. wierzyciel uznał stanowisko zobowiązanego za nieuzasadnione. W rezultacie rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego postanowienie z [...] grudnia 2018 r. zostało utrzymane w mocy przez wierzyciela postanowieniem z [...] marca 2019 r. z taką samą argumentacją faktyczną i prawną, sprowadzającą się do stwierdzenia, że wierzyciel nie ma prawnego obowiązku dysponowania dowodem doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru indentyfikacyjnego. Dla ścisłości wierzyciel zaznaczył, że stosowna pisemna informacja została skierowana do zobowiązanego 5 grudnia 2008 r. Ponadto obowiązek wierzyciela polegający na poinformowaniu o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru indentyfikacyjnego użytkownika odbiornika RTV nie był powiązany z ustawowym obowiązkiem uiszczania opłat abonentowych RTV. Wierzyciel wyjaśnił również, że nie dysponuje żadnym dowodem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiornika RTV, którego dotyczą egzekwowane opłaty abonamentowe.

Organ w kontrolowanym postanowieniu zgodził się z organem egzekucyjnym, że powyższe żądanie zobowiązanego należało rozpatrzeć i rozstrzygnąć jako zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, mający u podstaw przesłankę wymienioną w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zobowiązany bowiem zmierza do wykazania, że egzekwowany obowiązek nie istnieje z tego powodu, że wyrejestrował odbiornik RTV jeszcze w 2005 r. i nie uzyskał informacji o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowania odbiornika RTV.

W dalszej kolejności organ motywował, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie organ wyjaśnił, że stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany był uprawniony złożyć w terminie siedmiu dni od doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. W tym stanie prawnym zarzuty zobowiązanego sformułowane w piśmie z 17 września 2018 r. wyznaczyły granice sprawy. W następstwie w postępowaniu zainicjowanym zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu podlegały wyłącznie te kwestie, które zobowiązany zawarł w piśmie złożonym w ustawowym terminie przewidzianym dla tego środka zaskarżenia.

Ponadto - jak dalej motywował organ - organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, o czym stanowi art. 29 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do kwestii związanej z doręczeniem zobowiązanemu powiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, organ ustalił, że wierzyciel 5 grudnia 2008 r. wysłał do zobowiązanego przesyłkę listową z zawiadomieniem o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zastępującym dowód zarejestrowania odbiornika RTV w postaci imiennej książeczki RTV wraz z pakietem zawierającym spersonalizowane blankiety wpłat. Nie odnotowano zwrotu tej korespondencji.

Organ tłumaczył przy tym, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowania odbiornika RTV nie jest rozstrzygnięciem, od którego przysługują środki odwoławcze, jak również od tego zawiadomienia nie zależy wynikający z ustawy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej RTV. Organ nawiązał do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2007.187.1342), obowiązującego od 13 grudnia 2007 r. W kontekście tej regulacji przedstawił zapatrywanie, zgodnie z którym na wierzycielu spoczywał wyłącznie obowiązek powiadomienia zobowiązanego w terminie do 13 grudnia 2008 r. o nowym indywidualnym numerze identyfikacyjnym na potrzeby uiszczania opłaty abonamentowej RTV. Zatem przesłanie takiej informacji zwykłą korespondencją nie stanowiło naruszenia prawa, jak również skierowanie jej do zobowiązanego nie było warunkiem istnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych RTV.

Organ przypomniał stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. K 24/08 (Dz.U.2010.48.285), który wyjaśnił między innymi, że abonament radiowo-telewizyjny jest świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, nałożonej na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. W tej sytuacji, jeżeli nawet abonent nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, to nie upoważnia to użytkowników odbiorników RTV do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych, w sytuacji kiedy abonent nie dokonał wyrejestrowania odbiorników.

Dodatkowo organ zauważył, że wierzyciel nie ma w swoich zasobach dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiornika RTV, do czego nawiązywał zobowiązany w toku rozpatrywania zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji.

Niezależnie od powyższego organ zaznaczył, że w przypadku zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, wywiedzionego z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego, zgodnie z art. 34 § 1 tej ustawy egzekucyjnej.

Podsumowując powyższe argumenty organ stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu zobowiązanego i w efekcie do umorzenia postępowania egzekucyjnego w wyniku jego rozpatrzenia.

Zobowiązany złożył skargę na powyższe postanowienie organu. Wniósł o jego uchylenie wraz z postanowieniem organu egzekucyjnego i o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. Oczekiwał zawieszenia postępowania egzekucyjnego i zwrotu pobranych należności. Zasadniczo zobowiązany konsekwentnie twierdził, że obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych za lata 2013-2018 nie istnieje. Powtórzył, że wyrejestrował odbiornik RTV jeszcze w 2005 r. w związku ze zmianą adresu zameldowania, co miało miejsce 8 grudnia 2005 r. Nigdy nie otrzymał pisma informującego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowania odbiornika RTV. Pomimo wystąpień do wierzyciela, nigdy nie przedstawiono mu dokumentów potwierdzających obowiązek opisany w realizowanym tytule wykonawczym.

W tych okolicznościach, zdaniem zobowiązanego, obowiązek uiszczenia dochodzonych przymusowo opłat wygasł.

W ocenie zobowiązanego, postępowanie wierzyciela narusza przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo pocztowe. Wyłącznie twierdzenia wierzyciela nie mogą stanowić dowodu i uzasadniać stosowania wobec zobowiązanego przymusu egzekucyjnego. Niezbędny jest dowód doręczenia zobowiązanemu omawianej informacji. Skoro taki dowód nie istnieje, a wierzyciel od 2005 r. nie żądał uiszczenia zaległych opłat, zobowiązany pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiornika RTV. Zobowiązany nie miał obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania obornika RTV przez czas nieograniczony, a co najwyżej przez pięć lat przewidziane dla przedawnienia tych należności.

Według zobowiązanego, wierzyciel zbyt długo rozpatrywał sprawę, nie udzielał na czas odpowiedzi, z naruszeniem art. 35, art. 36 i art. 37 K.p.a.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że kontrolowane postanowienie zostało wydane w wyniku zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Takie zarzuty są sformalizowanym środkiem zaskarżenia w tym znaczeniu, że muszą być złożone w terminie wyznaczonym przez ustawodawcę w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., a więc w ciągu siedmiu dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, aby mogły być rozpatrzone i rozstrzygnięte co do istoty. Ponadto podstawą zarzutów mogą być wyłącznie okoliczności, które ustawodawca wyczerpująco (w katalogu zamkniętym) wymienił w art. 33 § 1 pkt 1 - 10 u.p.e.a.

W związku z tym przedmiotem sądowej kontroli legalności był spór zobowiązanego z organami o zasadność zastosowania instytucji zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, natomiast nie czas trwania ich rozpatrywania przez organy w kontekście bezczynności czy przewlekłości. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 ze zm. - P.p.s.a.) bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania stanowią odrębne przedmioty zaskarżenia, wymagające wyczerpania właściwego dla nich trybu przedsądowego.

Przechodząc do kontrolowanego postanowienia organu, trzeba przypomnieć, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W tym stanie prawnym, rozpatrując i rozstrzygając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, organ egzekucyjny, a następnie organ nadzorujący egzekucję, były uprawnione odnieść się wyłącznie do tych okoliczności i zastrzeżeń zobowiązanego, które zostały zawarte w treści takiego środka zaskarżenia, złożonego w wyznaczonym przez ustawodawcę czasie. Konstrukcja prawna zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji wymagała skoncentrowania się ściśle na tych zagadnieniach, które zobowiązany zgłosił organowi egzekucyjnemu w terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. One bowiem wyznaczyły, w sposób wiążący, przedmiot postępowania w sprawie zarzutów przed organami, a w dalszej kolejności zakres sądowej kontroli legalności, zgodnie z art. 135 P.p.s.a.

W analizowanej sprawie zobowiązany wywiódł zarzut dotyczący prowadzenia wobec niego egzekucji z tych okoliczności, że wyrejestrował odbiornik RTV w 2005 r., a ponadto nie ma żadnego dowodu potwierdzającego doręczenie mu pisemnej informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV. W przekonaniu zobowiązanego, w następstwie nie ma on obowiązku ponoszenia egzekwowanych opłat RTV, przy czym zamiennie mówił o nieistnieniu obowiązku bądź o braku wymagalności. Trafnie organ przyjął, że argumenty zobowiązanego w istocie zmierzają do wykazania nieistnienia egzekwowanego obowiązku - w postaci ponoszenia opłat abonamentowych za lata od 2013 r. do 2018 r. - w rozumieniu przesłanki sformułowanej w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Argumenty, do których nawiązuje zobowiązany, chcąc uwolnić się w trybie zarzutów od przymusu egzekucyjnego, nie są nowe w orzecznictwie sądowym.

Za utrwalone należy uznać stanowisko prawne przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w sprawie sygn. II GSK 3328/15 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w niej, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (obecnie Dz.U.2019.1801 - u.o.a.) za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust. 3). Natomiast w myśl art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego, w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (brzmienie obowiązujące od 1 stycznia 2013 r.). Z przepisów tych wynika, że po pierwsze, obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Ustawa o opłatach abonamentowych jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. Jak wyjaśniono w orzecznictwie sądów administracyjnych, po raz pierwszy opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja", dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r. Natomiast ich wysokość była kształtowana przez Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu Przewodniczącego Radiokomitetu z 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P.1985.41.264 ze zm.). Obowiązki rejestracyjne wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.1985.46.236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Niedopełnienie tego wymogu oznaczało, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwał do końca obowiązywania ustawy z 2 grudnia 1960 r. W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych istotnych dla rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli nie ma przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Zatem według ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia jej w życie, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a więc w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki RTV. Według § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.1993.70.338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie wspomniana już wyżej ustawa abonamentowa. Również i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, a zatem znajduje bezpośrednie zastosowanie także do spraw "w toku". W tym stanie prawnym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży między innymi na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając zapatrywanie prawne wypracowane we wcześniejszym orzecznictwie sądowym, uznał za trafną konkluzję, zgodnie z którą zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do końca miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. art. 4 u.o.a.) i podlega on egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (zob. przykładowo wyrok sygn. II GSK 2878/15 - strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak dalej motywował Naczelny Sąd Administracyjny, Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. K 24/08, orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 u.o.a, stanął na stanowisku, w myśl którego "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Analogicznie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (zob. przykładowo wyrok sygn. II GSK 1818/14 – strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że zarówno § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2013.1676), jak i wcześniej przepisy § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2007.187.1342), obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. a także § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2005.141.1190) nakładały na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki operatora pocztowego o zmianie między innymi miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy zaprzestania używania odbiorników. Zasady postępowania w tym zakresie były zawarte w imiennej książeczce opłaty abonamentowej, która była jednocześnie dowodem zarejestrowania odbiorników. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, jak stanowił o tym § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników, nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Z kolei na podstawie ust. 2 tego przepisu, operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wobec tego osoby, które przed dniem wejścia w życie cytowanego rozporządzenia z 25 września 2007 r. zarejestrowały odbiornik, winny kontynuować wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników RTV. Natomiast obowiązkiem operatora publicznego było nadanie dotychczasowym posiadaczom imiennych książeczek opłat abonamentowych indywidualnego numeru identyfikacyjnego w zakreślonym, dwunastomiesięcznym terminie, liczonym od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia oraz powiadomienie o tym użytkownika. Powyższy obowiązek powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest przy tym równoznaczny z koniecznością posiadania dowodu doręczenia takiej pisemnej informacji użytkownikowi odbiorników RTV. Prawodawca nie ustanowił obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było posiadanie przez operatora dowodu doręczenia zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a kierujący informację o nadaniu omawianego numeru nie był zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru tej korespondencji. Dla skuteczności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem wyekspediowania czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. wyrok sygn. II GSK 913/15 - strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem zarejestrowanie odbiornika RTV, przy braku jego wyrejestrowania, stanowiło wystarczającą podstawę dla stwierdzenia, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstał i istnieje. Natomiast wykazanie faktu wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta, zainteresowanego uwolnieniem się od obowiązku uiszczenia omawianych opłat. Ta okoliczność służy bowiem obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.

W podsumowaniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku zarejestrowania odbiornika RTV i braku jego wyrejestrowania oraz wobec nadania użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego, istnieje obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Powyższe stanowisko prawne zostało zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny także w sprawach sygn.: II FSK 2116/16, II GSK 1297/15, II GSK 913/15, II GSK 5276/16, I GSK 1226/18, I GSK 928/18, I GSK 837/18, I GSK 3088/18 (wszystkie wymienione wyroki są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela powyższe stanowisko prawne. W realiach analizowanej sprawy prowadzi ono do wniosku, zgodnie z którym twierdzenia zobowiązanego, nawiązujące do niepoinformowania go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie mogą podważać legalności kontrolowanego postanowienia. Taki numer niewątpliwie został nadany zobowiązanemu i miał on obowiązek uiszczać sporne opłaty, wynikające z ustawy. Dodatkowo powyższa informacja o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miała żadnego powiązania z ustawowymi przesłankami decydującymi o istnieniu obowiązku ponoszenia tych opłat.

Niezależnie od powyższego nie sposób nie zauważyć, że twierdzenia zobowiązanego, mające - w jego przekonaniu - uzasadnić nieistnienie obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych RTV, są wzajemnie sprzeczne, a przez to niewiarygodne, jeśli oceniać je w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Zobowiązany bowiem jednocześnie powoływał się na wyrejestrowanie odbiornika RTV jeszcze w 2005 r. i na wygaśnięcie obowiązku ponoszenia spornych opłat z powodu niedoręczenia mu informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w 2008 r. Oznacza to, że faktycznie nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV, do którego odnoszą się egzekwowane opłaty. Jeśli bowiem zobowiązany miał wyrejestrować odbiornik RTV jeszcze w 2005 r., to późniejsza zmiana stanu prawnego nie miałaby znaczenia, gdyż - co do zasady - zobowiązanemu nie byłby nadawany indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników RTV. Natomiast skoro zobowiązany mocno i konsekwentnie akcentuje, że nie spoczywa na nim obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z uwagi na zmianę stanu prawnego i niedoręczenie mu informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wówczas należy przyjąć, że zdaje sobie sprawę z faktu niewyrejestrowania odbiornika RTV. Zatem w świetle całokształtu okoliczności analizowanej sprawy, jakie wynikają z zestawienia kolejnych twierdzeń zobowiązanego ze zgromadzonym materiałem dowodowym, organ prawidłowo wywiódł, że nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV, którego dotyczą egzekwowane opłaty.

Już tylko na marginesie powyższych rozważań należy zauważyć, że obowiązek powiadomienia operatora pocztowego o zaprzestaniu używania odbiorników wynikał wprost z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.1993.70.338), z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2005.141.1190) oraz z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2007.187.1342).

Podsumowując należy stwierdzić, że żaden z argumentów zobowiązanego nie może podważać legalności kontrolowanego postanowienia. Stanowisko zobowiązanego jest wyrazem jego subiektywnego przekonania co do tego kto i na jakich zasadach powinien ponosić sporne opłaty, które jednak nie uwzględnia rozwiązań przyjętych w obowiązującym porządku prawnym. Z tego względu zarzut zobowiązanego nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Omówiony wyżej stan prawny prowadzi do zasadniczo odmiennego wniosku, według którego zarejestrowanie odbiornika RTV, bez jego wyrejestrowania, oznacza istnienie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, przy czym wyrejestrowania odbiornika RTV dokonuje właściwy organ, we właściwym trybie i same twierdzenia zobowiązanego nie są wystarczające.

Z powodów omówionych wyżej argumenty, z których zobowiązany wyprowadzał zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, nie podważają istnienia egzekwowanego obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Dlatego niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.