Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 70/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 26c
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61a par. 1, art. 65-66
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Krzysztof Kandut, Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi G.O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ odwoławczy), po rozpoznaniu zażalenia pana G.O. (dalej strona lub zobowiązany), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej organ egzekucyjny) z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów, działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2018. 2096) dalej k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. 2018 . 1314 z późn. zm.) dalej jako ustawa egzekucyjna, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że w dniu 11 lutego 2015 r. oraz w dniu 9 stycznia 2017 r. do Urzędu Skarbowego w T. wpłynęły dalsze tytuły wykonawcze wystawione wobec strony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w T. (dalej ZUS) z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, celem dalszego prowadzenia egzekucji ze środków, do których zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (jako organ egzekucyjny).

W dniach [...] poborca skarbowy udał się do mieszkania zobowiązanego, jednak mieszkanie było zamknięte. W związku z czym w dniach [...] poborca skarbowy ponownie udał się do mieszkania zobowiązanego, jednak jak wynika z raportu, zobowiązanego nie zastano, ponieważ na stałe mieszka w [...]., a mieszkanie jest wynajęte. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zapytaniami z dnia [...] dokonał próby ustalenia mienia zobowiązanego.

W związku z brakiem kontaktu z zobowiązanym pod adresem wskazanym przez wierzyciela, pismem z dnia [...], organ egzekucyjny wystąpił do Komendy Miejskiej Policji z wnioskiem o ustalenie miejsca pobytu zobowiązanego. W odpowiedzi na to pismo Komenda Miejska Policji ustaliła, iż w mieszkaniu strony zastano osoby narodowości ukraińskiej. W rozmowie z osobą wynajmującą mieszkanie oraz z sąsiadami ustalono, że od około 2003 r. zobowiązany nie przebywa pod wskazanym adresem. Natomiast ani osoba wynajmująca mieszkanie ani sąsiedzi nie mają z nim kontaktu oraz nie znają jego miejsca zamieszkania. Wynajmująca nadmieniła jedynie, iż zobowiązany może przebywać na terenie [...]. Sprawdzono w Systemie Wyszukiwawczym Pesel, gdzie strona figurowała jako osoba zamieszkała na terenie [...].

Pismem z dnia 14 sierpnia 2018 r. zobowiązany, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zaś postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zobowiązany złożył zażalenie na to postanowienie któremu zarzucił:

- naruszenie przepisu art. 34 § 1, § 1a i § 4 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 61a § 1 K.p.a poprzez ich pominięcie (art. 34 ustawy egzekucyjnej) oraz niewłaściwe zastosowanie (art. 61a K.p.a.), a w konsekwencji przyjęcie, iż organ egzekucyjny uprawniony był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów w sytuacji, w której to przepis art. 34 jest przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 61 a K.p.a. i przewiduje obowiązek organu egzekucyjnego wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutu, obligatoryjnego uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów (art. 34 § 1), a dopiero po otrzymaniu od wierzyciela "ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów" (art. 34 § 4 ), co prowadzi do wniosku, iż działania na obecnym etapie w postaci odmowy wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny uznać należy za niedopuszczalne, a w każdym wypadku przedwczesne,

- naruszenie przepisu art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji, wobec naprowadzonych w treści zarzutów z dnia 14 sierpnia 2018 roku okoliczności, a także poczynionych - własnych ustaleń w oparciu o czynności wykonane przez funkcjonariuszy Policji co do długoletniego niezamieszkiwania zobowiązanego (skarżącego) na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zaniechał zbadania dopuszczalności prowadzenia egzekucji, w tym w szczególności wobec braku doręczenia skarżącemu (zobowiązanemu) tytułów wykonawczych,

- naruszenie przepisu art. 61a § 1 K.p.a polegającym na jego niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji przyjęcie jakoby zaistniała "inna uzasadniona przyczyna" dla odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione podstawy wszczęcia postępowania,

- naruszenie przepisu art. 26c § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż ewentualny brak konieczności doręczenia skarżącemu dalszych tytułów wykonawczych uniemożliwia zobowiązanemu wniesienie zarzutów w sprawie,

- wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 K.p.a - polegającym na niewłaściwym sporządzeniu uzasadnienia, skutkiem czego zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia prawnego oraz posiada błędy w stanie faktycznym,

a ponadto, z ostrożności procesowej,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, jakoby zarzuty odnosić się miały wyłącznie do "dalszych tytułów wykonawczych" i nie miały mieć zastosowania także do tytułów pierwotnych.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik strony wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wydanie w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy, w tym w szczególności co do wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów, względnie

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Powołując się na przepisy art. 61 i art. 61a K.p.a. Dyrektor stwierdził, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki:

- żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej,

- żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn.

W takim przypadku organ administracji publicznej zobligowany jest uwzględnić przesłanki przedmiotowe i podmiotowe, jak również uwzględnić inne przyczyny, których wystąpienie uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów, wskazując, iż zarzuty zostały wniesione na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, co powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, a zgłoszone zarzuty nie podlegają rozpatrzeniu.

Dyrektor powołując się na przepis art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej wyjaśnił, że możliwość wniesienia zarzutów jest ograniczona w czasie, bowiem zobowiązany może zgłosić zarzuty w stosunku do tytułu wykonawczego w terminie 7 dni od daty doręczenia jego odpisu. Z akt sprawy wynika natomiast, iż doręczenie tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu [...] oraz w dniu [...] na zasadach przewidzianych w art. 44 §1 K.p.a. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny wszczęte zostało na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, wystawionych przez ZUS, zgodnie z art. 26c ustawy egzekucyjnej. Gdyby intencją zobowiązanego było wniesienie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, prowadzonego na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych, to zarzuty te powinien wnieść do organu egzekucyjnego, który je prowadzi tj. Dyrektora Oddziału ZUS w R., w terminie do ich wniesienia. Dyrektor podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż w pojęciu "innych uzasadnionych przyczyn" mieści się sytuacja złożenia przez zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, w sytuacji gdy organ egzekucyjny nie doręcza zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co w konsekwencji powoduje bezskuteczność takiej czynności, a zgłoszone zarzuty nie podlegają rozpatrzeniu.

Dyrektor dodał, za wyrokiem NSA z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1047/16 "iż przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61a § 1 K.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a tam samym nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy". Mając powyższe na uwadze wskazał, iż organ nie był uprawniony do merytorycznego zbadania zgłoszonych zarzutów, a tym samym do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniesionych zarzutów.

W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący domagał się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania zarzucając naruszenie:

1) art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej polegające na niezastosowaniu wskazanej normy i w konsekwencji – wobec wyprowadzonych w treści zarzutów z dnia 14 sierpnia 2018 r. okoliczności, a także poczynionych własnych ustaleń w oparciu o czynności wykonywane przez funkcjonariuszy Policji oraz własnych co do zamieszkiwania dłużnika poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – zaniechał zbadania dopuszczalności prowadzenia egzekucji, w tym w szczególności wobec braku doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych,

2) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej polegające na błędnej wykładni, a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie jakoby zaistniała "uzasadniona przyczyna" dla odmowy wszczęcia postępowania, gdy istnieją uzasadnione podstawy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów,

3) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej polegające na błędnej wykładni, a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu poprzez uznanie, iż pomimo nieskutecznego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych upłynął dla skarżącego termin do wniesienia zarzutów, a tym samym - istniała możliwość odmowy wszczęcia postępowania,

4) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 26c § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej polegające na błędnej wykładni, a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu, co skutkowało błędnym uznaniem organu, iż nie zaistniała konieczność doręczenia skarżącemu dalszych tytułów wykonawczych, pomimo tego, że nie doręczono dłużnikowi tytułów wykonawczych,

5) art. 65 k.p.a. w związku z art. 66 k.p.a. polegającym na błędnej wykładni, a w rezultacie niezastosowaniu, prowadzącym do nieprzekazania sprawy właściwemu organowi pomimo, iż organ uznał, że właściwy w sprawie jest inny organ administracji publicznej oraz w konsekwencji powyższego bezpodstawne przyjęcie, iż niewłaściwość organu stanowi podstawę do odmowy wszczęcia przedmiotowego postępowania,

6) art. 107 pkt 6 w związku z § 3 k.p.a. - polegającym na niewłaściwym i niepełnym sporządzeniu uzasadnienia, skutkiem czego zaskarżone postanowienie posiada błędy w stanie faktycznym, nie odnosi się do zarzutów skarżącego oraz niedostatecznie wskazuje podstawy prawne rozstrzygnięcia, które to z kolei wady sporządzonego uzasadnienia uniemożliwiają zapoznanie się z motywami zajętego stanowiska oraz utrudniają dokonanie w sprawie kontroli instancyjnej.

Równocześnie skarżący wniósł o:

1) przeprowadzenie dowodu z postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia [...] ([...]), którym umorzono postępowanie egzekucyjne w zakresie tytułów z dnia [...] nr [...] (odpis w załączeniu),

2) z ostrożności - z akt postępowania Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., nr [...].

Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, że organ egzekucyjny odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zaniechał ciążącego na nim ustawowego obowiązku zbadania dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, który wynika z art. 29 ustawy egzekucyjnej. Podniósł, że zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny posługiwał się nieprawidłowym adresem zobowiązanego – co skutkowało brakiem doręczenia mu w całości korespondencji w przedmiotowych sprawach. Tym samym nie doszło do doręczenia odpisów tytułów wykonawczych co oznacza, że egzekucja nie została wszczęta. Zdaniem skarżącego brak potwierdzenia odbioru tych tytułów powinien prowadzić do umorzenia postępowania z urzędu. Podkreślił, że nie otrzymał wskazanych w tytułach wykonawczych upomnień, zaś wszczęcie egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia, mimo istnienia takiego obowiązku jest sprzeczne z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. Według skarżącego okres przedawnienia dochodzonych składek (ZUS) kończyłby bieg odpowiednio wrzesień 2015 – grudzień 2016.

Skarżący wskazał, że w sprawie nie zaistniała jakakolwiek czynność skutkująca przerwaniem czy zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Podkreślił, że organ prowadzący postępowanie miał wiedzę, że zobowiązany nie przebywa na terytorium Polski, a tym samym, że nie przebywa pod adresem znanym i wskazywanym przez organ egzekucyjny (oraz wierzyciela) co najmniej od 2003 r. Nie mieszka tam co najmniej od [...] kiedy to przeprowadził się wraz z rodziną na [...] i od tego czasu przebywa poza granicami Polski.

Zdaniem skarżącego organ błędnie przyjął, że w dniach [...] i [...] doszło do skutecznego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, a tym samym, że rozpoczął swój bieg 7 dniowy termin do wniesienia zarzutów. Okoliczność nieprzebywania zobowiązanego w Polsce była znana organom egzekucyjnym już w 2015 r. Dodał, że postanowieniem Dyrektora ZUS z dnia [...] umorzono postępowanie egzekucyjne w zakresie tytułów z dnia [...] wobec stwierdzenia, że tytuły te zostały wysłane na adres, z którego dłużnik wymeldował się w dniu [...].

Skarżący podniósł, że przepis art. 26c § 2 ustawy egzekucyjnej nie zwalnia organu egzekucyjnego z obowiązku doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, tylko dalszego tytułu. Dlatego też należy uznać, że przepis art. 26c § 4 ustawy egzekucyjnej znajduje zastosowanie tylko, gdy uprzednio pierwotny tytuł wykonawczy został prawidłowo doręczony zobowiązanemu. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny, zamiast stosować art. 61a § 1 K.p.a. powinien zastosować art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, który przewiduje obligatoryjne wszczęcie procedury związanej z zarzutami. Ponadto o ile organ uznał, że właściwym do rozpoznania przedmiotowych zarzutów jest inny organ administracji powinien zgodnie z art. 65 lub 66 K.p.a. przekazać sprawę organowi właściwemu. Organ nie odniósł się przy tym do kwestii dalszych tytułów wykonawczych ani w pełni do zarzutów skarżącego oraz niedostatecznie wskazał podstawy prawne rozstrzygnięcia.

Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Dokonując oceny legalności zaskarżonych postanowień należy stwierdzić, że dotyczyły one odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów, w sytuacji, gdy zarzuty dotyczyły postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela (ZUS) będącego jednocześnie organem egzekucyjnym w 2012 r. i przekazanych do organu egzekucyjnego (Naczelnika) w 2015 r. oraz wydanych w 2016 r. i przekazanych organowi egzekucyjnemu jako dalsze tytuły wykonawcze w 2017 r.

Wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie organy egzekucyjne stwierdziły, że zarzuty zgłoszone zostały na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, których to nie doręcza się zobowiązanemu co powoduje nieskuteczność tej czynności oraz to, że zgłoszone tak zarzuty nie podlegają rozpatrzeniu.

Strona skarżąca dowodziła, że nie doszło do skutecznego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych jak i upomnień, gdyż zobowiązany w czasie ich doręczenia nie przebywał w miejscu zamieszkania w nich wskazanym już co najmniej od [...], kiedy to opuścił Polskę, a wymeldował się z tego adresu w dniu [...].

Ponadto organy egzekucyjne twierdziły, że posiadają kompetencje do wydania spornego rozstrzygnięcia, zaś strona skarżąca wskazywała, że organ egzekucyjny powinien badać swą właściwość z urzędu oraz w każdym czasie powinien przekazać sprawę Dyrektorowi ZUS jako wierzycielowi i organowi egzekucyjnemu wystawiającemu i doręczającemu sporne tytuły wykonawcze.

Sporne między stronami było również to czy w sytuacji zaistniałej w sprawie istniała powinność badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a w szczególności obowiązek badania wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej.

Jak wynika z akt sprawy i wbrew ustaleniom Dyrektora tytuły wykonawcze, które wpłynęły do organy egzekucyjnego (Naczelnika) w dniu [...] nie były dalszymi tytułami wykonawczymi lecz tytułami wykonawczymi przekazanymi przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie. Tytuły te zostały wystawione przez ZUS w dniu [...] i doręczone zobowiązanemu, zdaniem organu egzekucyjnego, w trybie zastępczym w dniu [...] co oznacza, że egzekucje na ich podstawie zostałyby wszczęte przed dniem 21 listopada 2013 r., a więc w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2001.137.1541 ze zm.). Rozporządzenie to zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r. (Dz. U. 2014. 656 ze zm.) w którym to zawarto przepis § 20 zgodnie z którym przepisy § 13 ust. 1 i 2 (dotyczące dalszych tytułów wykonawczych) stosuje się odpowiednio w przypadku, w którym wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym uprawniony był do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, wystawił tytuł wykonawczy, na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przed dniem 21 listopada 2013 r. i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, z tym że zamiast dalszego tytułu wykonawczego wierzyciel przekazuje do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego odpis tytułu wykonawczego. Przepis ten wszedł w życie w dniu 21 maja 2014 r., zaś rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2016 r. kiedy to weszło w życie kolejne rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (t.j. Dz. U. 2017.1483 ze zm.), w którym również uregulowano kwestię postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem 21 listopada 2013 r. (§ 22) oraz nakazano stosowanie przepisów dotychczasowych do informacji, o której mowa w § 16 ust. 2 (m.in. dane zobowiązanego, o ile uległy zmianie), przekazanej do organu egzekucyjnego wraz z dalszym tytułem wykonawczym przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (§ 23).

Z przedstawionych przepisów i znajdujących się w aktach sprawy tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w 2012 r. wynika, że organom egzekucyjnym (Naczelnik) przekazano nie dalsze tytułu wykonawcze lecz odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS (jako wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym) co oznacza, że tytuły te nie były i nie mogły być dalszymi tytułami wykonawczymi, o których mowa w art. 26c ustawy egzekucyjnej. Tym samym w stosunku do tych tytułów i prowadzonego na ich podstawie postępowania egzekucyjnego art. 26c ustawy egzekucyjnej nie miał zastosowania, a przez to powoływanie się przez Dyrektora na ten przepis, a w szczególności brak obowiązku doręczenia zobowiązanemu odpisu dalszego tytułu wykonawczego, jako podstawę odmowy wszczęcia spornego postępowania nie miało żadnego uzasadnienia (przepis art. 26c ustawy egzekucyjnej wszedł w życie z dniem 21 listopada 2013 r. i nie znajdował zastosowania do toczących się już postępowań egzekucyjnych).

Co do tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w dniu [...], a doręczonych zastępczo, zdaniem organu egzekucyjnego w dniu [...] co do których ZUS wystawił dalsze tytuły wykonawcze i przekazał je organowi egzekucyjnemu w dniu [...] stwierdzić należy, że jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny w dacie otrzymania tych tytułów posiadał wiedzę, że zobowiązany nie mieszkał już pod adresem podanym w tych tytułach skoro poborca skarbowy w innych postępowaniach egzekucyjnych dotyczących zobowiązanego prowadzonych na podstawie tytułów z 2012 r., już w 2015 r. ustalił, że zobowiązany na stałe mieszka w Norwegii, a jego mieszkanie jest wynajęte. Tym samym rzeczą oczywistą było, że doręczenie zastępcze tych tytułów z grudnia 2016 r. nie mogło być skuteczne. Okoliczność tę potwierdza dołączone do skargi postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...], którym umorzono postępowanie egzekucyjne w zakresie tytułów z dnia [...] nota bene tytułów tych dotyczyło również wskazane w niniejszej sprawie postanowienie. W postanowieniu tym wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym stwierdził, że tytuły te zostały wysłane na adres, z którego dłużnik wymeldował się w dniu [...]. Z powyższego wynika, że organ egzekucyjny nadał dalszym tytułom wykonawczym klauzulę o skierowaniu do egzekucji w sytuacji gdy miał wiedzę, iż pod wskazanym w tych tytułach adresem na który skierowano odpisy tytułów wykonawczych zobowiązany nie przebywa, ani nie mieszka.

Zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa egzekucyjna nie reguluje kwestii wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów, a przez to odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy K.p.a. regulujące to zagadnienie. W myśl art. 61a § 1 zd. 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. "Przeszkodą do wszczęcia postępowania może być wniesienie przez zobowiązanego zarzutów z uchybieniem terminu. Aby jednak można było z tego powodu odmówić wszczęcia postępowania konieczne jest ustalenie przez organ, że doszło do uchybienia terminu" (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 112/18). Stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpi z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W myśl art. 19 § 4 Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji, w opisanym tam, ograniczonym zakresie.

W sytuacji, gdy Dyrektor Oddziału ZUS działając jako wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, skierował go do egzekucji i doręczał je zobowiązanemu, a następnie tak jak w przypadku tytułów z 2012 r. przekazał je organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych (Naczelnikowi), bądź, jak w przypadku tytułów z 2016 r., przekazał temu organowi dalsze tytuły wykonawcze nadal prowadząc egzekucje w ograniczonym zakresie, istnieje wątpliwość, który z tych organów egzekucyjnych rozpoznaje zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organem takim może być bądź organ egzekucyjny, który jako wierzyciel tytuły te wystawił i doręczył, bądź organ egzekucyjny, któremu tytuły te zostały przekazane lub któremu przekazano dalsze tytuły wykonawcze. Z uwagi na fakt, iż dalszych tytułów wykonawczych nie doręcza się zobowiązanemu i że dotyczą one tytułów już doręczonych wydaje się, że organem władnym do rozpoznania zarzutów jest organ, który tytuły wykonawcze (odpisy) doręczał i nadal prowadzi egzekucje w ograniczonym zakresie. Skoro zarzuty służą na wczesnym etapie postępowania egzekucyjnego, zaś zarzuty kierowane powinny być do organu egzekucyjnego, który doręczał tytuł i tego organu dotyczy pouczenie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, to organ ten pozostaje właściwym do ich rozpoznania niezależnie od tego kiedy zostały zgłoszone oraz czy postępowanie egzekucyjne wszczęte na ich podstawie prowadzi również inny organ egzekucyjny. Podobnie rzecz się ma z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych skierowanych do naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Dyrektora Oddziału ZUS przed dniem 21 listopada 2013 r.

Kwestia ta nie została uregulowana przepisami ustawy egzekucyjnej dlatego też przy zastosowaniu jej art. 18 należałoby skorzystać z uregulowania zawartego w art. 65 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwym w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie, skoro w myśl art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Kwestię tę zauważyły organy obu instancji stwierdzając, że wniesienie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych powinny być zgłoszone do organu egzekucyjnego, który je prowadził tj. Dyrektora Oddziału ZUS w terminie do ich zgłoszenia. Tym samym organ odwoławczy uznał, że zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych, a nie dalszych tytułów wykonawczych rozpatruje organ wystawiający takie tytuły, a nie organ któremu tytuły te zostały przekazane.

Ponownie należy przypomnieć, że odmowa wszczęcia przedmiotowego postępowania wiązała się nie z uchybieniem terminu do złożenia zarzutów lecz z uwagi na to, że zarzuty zostały złożone na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, gdy część tych tytułów (z 2012 r. tytuły pierwotne ) nie była dalszymi tytułami wykonawczymi, zaś co do pozostałych tytułów (z 2016 r. dalsze tytuły wykonawcze) wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym stwierdził nieprawidłowość doręczenia zobowiązanemu ich odpisów.

Warto również zauważyć, że pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do wszczęcia postępowania" (tak wyrok NSA z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 615/17). W niniejszej sprawie za okoliczność oczywistą uznano zgłoszenie zarzutów do dalszych tytułów wykonawczych i prowadzonej na ich podstawie egzekucji, gdy tymczasem okoliczność ta w przypadku tytułów z 2012 r. nie była oczywista, gdyż nie były to dalsze tytuły wykonawcze to tym samym zastosowanie wobec nich trybu z art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej nie było uzasadnione.

Powyższe oznacza, że organ odwoławczy naruszył przepis art. 61a § 1 K.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor definitywnie stwierdzi, czy w sytuacji, gdy zarzuty nie dotyczyły i nie mogły dotyczyć dalszych tytułów wykonawczych pozostaje właściwym do ich rozpoznania czy też właściwym jest organ egzekucyjny będący wierzycielem wystawiającym te tytuły. Ustali również, czy prowadzone na ich podstawie przez pierwotny organ egzekucyjny (ZUS) postępowanie toczy się czy też egzekucja ta została zakończona np. wskutek umorzenia tych postępowań. Dotyczy to również postępowań prowadzonych na podstawie dalszych tytułów wykonawczych (z 2016 r.).

Sąd stwierdza, że pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do stosowania art. 29 § 1 czy też art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej jako dotyczące kwestii następczych rozstrzyganej sprawy nie podlegały badaniu, gdyż staną się ewentualnie aktualne po ponownym rozpoznaniu sprawy wszczęcia przedmiotowego postępowania i organu właściwego do jej prowadzenia.

Z tych przyczyn wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018.1302 ze zm.) przy zastosowaniu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. 2018. 265) orzekł jak w wyroku.