Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt SA/Ł 2077/95
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1997-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Teza: Zawiadomienie organu ewidencyjnego o zaprzestaniu działalności gospodarczej przez spółkę cywilną, o którym mowa w art. 19 art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, wymaga uchwały wspólników.

TEZY

Zawiadomienie organu ewidencyjnego o zaprzestaniu działalności gospodarczej przez spółkę cywilną, o którym mowa w art. 19 art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, wymaga uchwały wspólników.


UZASADNIENIE

Burmistrz miasta Ł. decyzją z dnia 22 maja 1995 r., powołując się na przepis art. 19 ust. 1, pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, orzekł o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 19 maja 1995 r. wpisu, dotyczącego działalności prowadzonej pod firmą: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "Fiskus", a zgłoszonej przez Annę L. i Andrzeja S. w dniu 2 października 1992 r. W treści uzasadnienia podał, iż podstawą faktyczną orzeczenia jest pismo Anny L. o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej. Po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja S., decyzją z dnia 14 lipca 1995 r.

Wojewoda S. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Organ odwoławczy podał, iż podstawą faktyczną wykreślenia wpisu dotyczącego firmy "Fiskus" był fakt rozwiązania z dniem 9 maja 1995 r. spółki. Wprawdzie spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, jednak podmiotem nie są wspólnicy jako osoby fizyczne, lecz spółka jako jednostka organizacyjna, której przedmiot działalności obejmuje prowadzenie określonej działalności gospodarczej /art. 2 ust. 2 powołanej ustawy o działalności gospodarczej/. W przypadku gdy z dwuosobowej spółki cywilnej, a taką była firma "Fiskus", występuje jeden ze wspólników, spółka cywilna przestaje istnieć. Oznacza to, że dany podmiot zaprzestał działalności gospodarczej. Odpowiada to warunkowi zawartemu w art. 19 ust. 1, pkt 1 ustawy o działalności gospodarczej. Wniosek Anny L. jednoznacznie określał status spółki.

Wynikało z niego także, iż wypowiedziała ona swój udział w spółce, co należało uznać za jej wystąpienie.

Tym samym spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Odrębną kwestią są rozliczenia finansowe wspólników.

Następuje to w odrębnym postępowaniu zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.

Na powyższą decyzję, skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Andrzej S., wnosząc o jej uchylenie. Podniósł on zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ustawy o działalności gospodarczej oraz art. 875 Kc i innych przez błędną ich interpretację, a także przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 107 Kpa przez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Zdaniem skarżącego jednostronne oświadczenie jednego ze wspólników dwuosobowej spółki o jego wystąpieniu ze spółki, nie oznacza jeszcze jej rozwiązania. Działanie takie nie może być uznane za zgodne z przepisami. Godzi ono nie tylko w drugiego wspólnika, ale podważa dobre imię całej spółki oraz narusza interesy jej klientów. Okoliczności powyższe nie były w ogóle przedmiotem rozważań organów orzekających w sprawie. W ocenie skarżącego nie było podstaw prawnych i faktycznych do przyjęcia wniosku jednego ze wspólników o wyrejestrowanie podmiotu gospodarczego. Kwestionowane decyzje wyrażają interesy tylko jednego ze wspólników, z pominięciem interesów drugiego, jak i interesu spółki, jako podmiotu gospodarczego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej podmiotem działalności gospodarczej może być osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeżeli przedmiot jej działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. Niewątpliwie do wymienionej ostatnio grupy podmiotów należy zaliczyć spółkę cywilną, której podstawy prawne funkcjonowania określone są w przepisach art. 860 i następnych Kodeksu cywilnego. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, iż spółka cywilna posiada cechy stosunku prawnego zapewniające mu względną trwałość. Świadczą o tym unormowania regulujące kwestie powstania, rozwiązania, a także prowadzenia spraw przez wspólników i reprezentacji spółki.

Trafnie skarżący twierdzi, iż wypowiedzenie udziału przez jednego ze wspólników nie jest tożsame z rozwiązaniem spółki. Co prawda organ ewidencyjny nie może rozstrzygać czy spółka istnieje, czy też nie z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 869 par. 2 Kc, bowiem należy to do kompetencji sądu powszechnego. Niemniej jednak zobligowany jest ustalić, czy żądanie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej spółki prawa cywilnego zgłoszone zostało przez uprawniony do tego podmiot.

Podmiotem gospodarczym, podlegającym ewidencji, w rozpoznawanej sprawie była spółka cywilna "Fiskus", której wspólnikami byli Anna L. i Andrzej S.

Wobec braku odmiennych ustaleń, należy przyjąć, że oboje wspólnicy, stosownie do treści art. 866 Kc, uprawnieni byli do reprezentowania spółki w granicach, w jakich uprawnieni byli do prowadzenia jej spraw. Zgodnie z art. 865 par. 2 Kc, każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki.

Kierowanie na zewnątrz oświadczeń podważających byt prawny spółki niewątpliwie przekracza zakres zwykłych czynności spółki.

W przypadku zgłoszenia wniosku o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej spółki prawa cywilnego przez jednego ze wspólników, z uwagi na rozwiązanie spółki, organ ewidencyjny winien zawiadomić o tym drugiego ze wspólników, dając mu termin na zajęcie stanowiska w sprawie. W razie sprzeciwu i podważenia twierdzeń wspólnika zgłaszającego wniosek, postępowanie administracyjne w sprawie powinno być zawieszone /art. 97 par. 1 Kpa/, a stronie wyznaczony termin do wszczęcia postępowania przed sądem powszechnym /art. 100 par. 1 Kpc/, w kwestii rozwiązania spółki /por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1994 r., SA/Wr 931/94 - ONSA 1995 nr 3 poz. 133/.

Zaniechanie powiadomienia o wniosku Anny L. drugiego wspólnika, stanowiło oczywiste naruszenie art. 61 par. 4 Kpa i prowadziło w konsekwencji do stwierdzenia, iż zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa.

Sprawa przed jej merytorycznym rozstrzygnięciem nie została bowiem należycie wyjaśniona. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu organu odwoławczego, iż spółka cywilna "Fiskus" została rozwiązana, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.

Co prawda, nie mają uzasadnienia prawnego stwierdzenia skarżącego zgłaszane w odwołaniu i w skardze, iż przed wykreśleniem podmiotu gospodarczego z ewidencji działalności gospodarczej muszą być dokonane takie czynności, jak bilans, inwentaryzacja, wypowiedzenie umów z osobami trzecimi itd., niemniej jednak, przed podjęciem decyzji w tym przedmiocie, organ administracyjny musi mieć niesporne dowody, iż podmiot zaprzestał działalności gospodarczej. Zawiadomienie o zaprzestaniu działalności gospodarczej, o jakim mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy o działalności gospodarczej, musi zatem pochodzić od podmiotu uprawnionego do jego złożenia. W przypadku dwuosobowej spółki prawa cywilnego wypowiedzieć się w tym przedmiocie powinni obaj wspólnicy.

Z tych powodów skarga została uwzględniona.