Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 151/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 § 5, art. 31 § 1 pkt 1, art. 34 § 1a, art. 33 pkt 1-5, art. 59
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu za niedopuszczalny oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych nr: od [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu, obejmujących zobowiązania [...] z tytułu zaległych składek, Dyrektor I Oddziału ZUS w Poznaniu wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. [...] wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na podstawy z art. 33 pkt 1-3, 6-8 oraz 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.").

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zarzutów i umorzenia postępowania egzekucyjnego. W rezultacie wniesionego przez stronę zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy w części dotyczącej tytułów wykonawczych nr.: [...] oraz [...], i umorzył postępowanie prowadzone w oparciu o tytuł nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi [...], wyrokiem z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1304/13, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 lipca 2013 r. w części utrzymującej w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że w ramach rozpoznawanej sprawy, organy egzekucyjne odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia, przechodząc do jego merytorycznej oceny nie zbadały, czy kwestia przedawnienia zobowiązań skarżącego nie jest już przedmiotem rozpoznania w ramach innego postępowania administracyjnego. Tymczasem z informacji znanych Sądowi z urzędu (wyroki tutejszego Sądu z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Po 458/12, z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 678/13 oraz III SA/Po 679/13) wynikało, że wobec skarżącego prowadzone było postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, które obejmowało między innymi: 1) składki na ubezpieczenie społeczne finansowane przez płatnika za styczeń 2002 roku, za okres od marca 2002 do grudnia 2003 roku oraz za lipiec 2004 roku, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne finansowane przez płatnika za okres od lutego 2002 do lipca 2004 roku, 3) składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych finansowane przez płatnika za okres za okres od lutego do sierpnia 2002 roku oraz od lipca do listopada 2003 roku.

Sąd zwrócił uwagę, że w wyroku z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Po 458/12, uchylając wydaną względem skarżącego decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, wskazano, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien przede wszystkim ustalić w jednoznaczny sposób, czy wszystkie należności z tytułu składek mogą być dochodzone, a więc czy nie nastąpiło ich przedawnienie, gdyż tylko w takim przypadku można rozpatrywać merytorycznie żądanie umorzenia zaległości wraz z odsetkami.

Sąd wskazał, iż organ egzekucyjny badając zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia egzekwowanych należności powinien, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., wziąć pod uwagę powyższe okoliczności i zważyć czy w tym przypadku nie zajdzie konieczność zastosowania art. 34 § 4 w zw. z § 1a u.p.e.a. Organ powinien przy tym w pierwszej kolejności ustalić, czy należności wobec których zostały wystawione tytuły wykonawcze nr.: [...] oraz [...] są objęte wspomnianym postępowaniem w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, a w konsekwencji w jakim zakresie art. 34 § 4 w zw. 1a u.p.e.a. w ogóle może znaleźć zastosowanie.

Odnosząc się do pozostałych wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów z art. 33 pkt. 2, 3, 6 i 8 u.p.e.a. Sąd stwierdził, że organy egzekucyjne prawidłowo ich nie uwzględniły.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu ponownie rozpoznał sprawę postanowieniem nr [...], uchylając postanowienie organu pierwszej instancji w części – w odniesieniu do tytułów wykonawczych nr.: [...]oraz [...], i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, po ponownym rozpatrzeniu zarzutów zobowiązanego, postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 r., nr [...], uznał zarzut przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do należności wynikających z tytułów wykonawczych nr[...] oraz [...] z dnia 25 marca 2008 r. za niedopuszczalny, poza tym nie uwzględnił zarzutów opartych na art. 33 § 1 pkt. 2-3, 6-8 i 10 u.p.e.a., odmawiając tym samym umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.

W rezultacie złożonego przez stronę zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r., nr [...], zaskarżone orzeczenie organu egzekucyjnego utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie uznania zarzutów opartych o art. 33 § 1 pkt 2-3, 6-8 i 10 u.p.e.a. za nieuzasadnione, zaś w przedmiocie uznania zarzutu opartego o art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym, za niedopuszczalny. Organ podkreślił, że kwestia przedawnienia zobowiązań jest już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt: III SA/Po 458/12, III SA/Po 678/13 oraz III SA/Po 679/13, w ramach postępowania wszczętego na wniosek [...] z dnia 4 czerwca 2008 r. Stąd na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. zaistniała podstawa do orzeczenia o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia wskazanych należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpatrzeniu skargi zobowiązanego wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016r. sygn. akt III SA/Po 659/15 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS w Poznaniu z dnia 20 lutego 2015r. Nr [...]. WSA w Poznaniu w uzasadnieniu wskazał, że organy powinny zbadać, czy należności, wobec których zostały wystawione tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...] są objęte postępowaniem w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, a w konsekwencji, w jakim zakresie art. 34§4 w zw. z § 1 a u.p.e.a. w ogóle może znaleźć zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien ustalić w jednoznaczny sposób, czy wszystkie należności z tytułu składek mogą być dochodzone, a więc czy nie nastąpiło ich przedawnienie, gdyż tylko w takim przypadku można rozpatrywać merytorycznie żądanie umorzenia zaległości wraz z odsetkami. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Sąd wskazał zatem, że nie istniały podstawy do zastosowania w postanowieniach organów obu instancji przepisu art. 34 § 1a u.p.e.a.

Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że analiza organów administracyjnych obu instancji odnośnie do zarzutów z art. 33 pkt 2,3,6 i 8 u.p.e.a. - wobec prawomocnych ustaleń Sądu poczynionych w tym względzie w wyroku z dnia 17 września 2014r. sygn. akt III SA/Po 1304/13 była bezpodstawna. Sąd polecił zatem, że organy powinny wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, w jakich postępowaniach doszło do badania kwestii przedawnienia należności, wobec których zostały wystawione tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...] , oraz czy rozstrzygnięto w tych postępowaniach w sposób ostateczny (prawomocny) kwestię przedawnienia tych należności.

Po ponownej weryfikacji dokumentacji zgromadzonej w sprawie Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu uznał zarzut oparty o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do należności wynikających z tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia 25 marca 2008r. za niedopuszczalny (oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego), bowiem przedawnienie należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi było jedną z kwestii weryfikowanych podczas postępowania sądowego wszczętego z uwagi na złożony przez [...] w dniu 30 października 2009r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazane postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 04 stycznia 2012r. sygn. akt I SA/Po 288/11 oddalającym skargę zobowiązanego. Organ egzekucyjny wskazał ponadto, że kwestia przedawnienia zobowiązań objętych powyższymi tytułami, tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 01/2002r. - 12/2003r., 07/2004r., ubezpieczenie zdrowotne za okres 02/2002r. - 02/2004r., 04/2004 r. - 07/2004r. oraz FP i FGŚP za okres 02/2002r. - 08/2008r., 07/2003r. - 11/2003 r. jest aktualnie przedmiotem rozpoznania przez WSA w Poznaniu. Przedmiotowe postępowanie (sygn. akt III SA/Po 458/12, sygn. akt 111 SA/Po 678/13 oraz sygn. akt III SA/Po 679/13) zostało wszczęte na wniosek [...] z dnia 04 czerwca 2008r., w którym zobowiązany wnosił o umorzenie należności z tytułu składek wynikających z decyzji określającej wysokość zadłużenia wydanej przez ZUS I Oddział w Poznaniu Inspektorat w Poznaniu w dniu 19 maja 2008r. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 30 czerwca 2016r. Nr [...] przedmiotowa sprawa o umorzenie należności nie została jeszcze przez Sąd rozstrzygnięta.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora I Oddziału ZUS w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016r. Nr [...] (karta nr [...])[...]złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu pismem z dnia 12 lipca 2016r. (wpływ do IS 25 lipca 2016r. - karta nr [...]). W zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 30 czerwca 2016r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wskazał na konieczność uznania złożonych zarzutów za zasadne, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot w jego ocenie niesłusznie wyegzekwowanej należności.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu rozpatrzył ww. zażalenie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016r. Nr [...] (karta [...]), którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w toku powadzonego postępowania, jak i przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia naruszone zostały przepisy prawa. Przede wszystkim w postanowieniu wskazano na wydanie rozstrzygnięcia bez wyczerpującego ustosunkowania się wierzyciela do kwestii przedawnienia.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wydał kolejne rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów, uwzględniając przy tym zalecenia organu odwoławczego. Postanowieniem z dnia 26 października 2016r. Nr [...] (karta nr [...]) działając jako organ egzekucyjny i jednocześnie reprezentant wierzyciela uznał zarzut oparty o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do należności wynikających z tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia 25 marca 2008 r. za niedopuszczalny. Organ wskazał, że jak wynika z art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zaś z art. 34 § 4 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Podkreślił przy tym, że w sytuacji, kiedy Zakład Ubezpieczeń Społecznych występuje (tak jak w przedmiotowej sprawie) w podwójnym charakterze - zbędne jest uzyskiwanie stanowiska wierzyciela w drodze zaskarżalnego postanowienia.

Zobowiązany [...] kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora I Oddziału ZUS w Poznaniu wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zażalenie pismem z dnia 7 listopada 2016r. (karta nr [...]). W zażaleniu wniósł o uznanie zarzutu opartego o art. 33§ 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym za uzasadniony, zwrot wyegzekwowanej należności z odsetkami i niesłusznie naliczonymi kosztami egzekucyjnymi oraz odszkodowanie za popełnione rażące naruszenie prawa materialnego. Ponadto podtrzymał w całości wcześniej złożone zarzuty oparte o art. 33 pkt 1-3, 6-8 i 10 u.p.e.a. oraz podniósł ponownie, że nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa zawarte w art. 33 i 34 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu po ponownym dokonaniu oceny stanu faktycznego i prawnego podzielił stanowisko Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu w przedmiocie uznania zarzutu dotyczącego przedawnienia za niedopuszczalny i wydał postanowienie z dnia 16 grudnia 2016r. nr [...] (karta nr [...]) o utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 26 października 2016r. nr [...] w sprawie uznania za niedopuszczalny zarzutu opartego o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wniesionego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]i P [...] z dnia 25 marca 2008r. Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżone przez zobowiązanego postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a podniesione przez stronę argumenty nie zasługują na uwzględnienie.

Na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2016r. nr [...] (karta nr [...]) zobowiązany [...], pismem z dnia 20 stycznia 2017r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając:

1. uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji,

2. przekazania do ponownego rozpoznania zaskarżonych postanowień ww. organów,

3. zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia pomocy prawnej z urzędu,

4. powołania biegłego grafologa.

Skarżący w skardze skierowanej do WSA zarzucił postanowieniom organu egzekucyjnego i organu odwoławczego:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 26 § 5 u.p.e.a. polegającą na uznaniu, że brak doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu, czy też odpisów tytułów wykonawczych nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego i nie spowodowało nieważności dokonanych czynności egzekucyjnych,

2. art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że obowiązek stwierdzony tytułem wykonawczym nie uległ przedawnieniu,

3. art. 59 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego,

4. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do należności wynikających z tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia 25 marca 2008r., poprzez uznanie za niedopuszczalny.

Skarżący wskazał ponadto na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez organy pierwszej i drugiej instancji, podniósł rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 136 Kpa w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dowolne ustalanie stanu faktycznego, a także zarzucił brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy przez organ administracji publicznej - art. 77 § 1 K.p.a. Ponadto skarżący podniósł kwestie związane z doręczaniem upomnień oraz rzekomo sfałszowanego podpisu. Podtrzymał również kwestie zwrotu wyegzekwowanej kwoty 39.000 zł wraz z odsetkami oraz odszkodowania na kwotę 350.000 zł.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, Dyrektor ZUS w Poznaniu słusznie uznał zarzut oparty o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do należności wynikających z tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z dnia 25 marca 2008r. za niedopuszczalny bowiem kwestia przedawnienia zobowiązań była już przedmiotem rozpoznania jako jedna z kwestii weryfikowanych podczas postępowania sądowego wszczętego z uwagi na złożony przez skarżącego w dniu 30 października 2009 r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazane postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2012r. o sygn. akt I SA/Po 288/11 oddalającym skargę zobowiązanego.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, iż kwestie dotyczące niewłaściwego postępowania organów I i II instancji, tj. bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez organy pierwszej i drugiej instancji, zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 136 Kpa w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dowolne ustalanie stanu faktycznego, a także zarzut braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy przez organ administracji publicznej – art. 77 § 1 Kpa nie znajduje akceptacji w ocenie organu odwoławczego. Podobnie podnoszone przez zobowiązanego kwestie związane z doręczaniem upomnień, czy też rzekomo sfałszowanego podpisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga została uznana za bezzasadną.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm. – określanej dalej jako: p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, że sprawa była już wcześniej rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 659/15 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 20 lutego 2015 r. [...].

Podkreślić należy, że z uwagi na fakt wcześniejszej kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny niniejszej sprawy należy wskazać na treśc art. 153 p.p.s.a. Na podstawie tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W przedmiotowej sprawie organy administracyjne były w pierwszej kolejności związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Sądu z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 659/15. W ocenie Sądu organy podczas ponownego rozpoznania sprawy uwzględniły ocenę prawną oraz wskazania Sądu z ww. wyroku, a tym samym brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Sąd w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 659/15 wskazał, że organy powinny wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości:

a) w jakich postępowaniach doszło do badania kwestii przedawnienia należności, wobec których zostały wstawione tytułu wykonawcze nr: [...] oraz [...], oraz

b) czy rozstrzygnięto w tych postępowaniach w sposób ostateczny (prawomocny) kwestię przedawnienia tych należności.

Zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Sąd podkreśla, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdyby doszło do przedawnienia należności, jest niedopuszczalne.

Celem art. 34 § 1a u.p.e.a. jest poddanie kontroli instancyjnej oraz (na dalszym etapie) kontroli sądowoadministracyjnej stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., oraz umożliwienie zobowiązanemu podjęcia polemiki z takim stanowiskiem wierzyciela. Wskazany wyżej przepis pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli kwestia ta jest lub była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie przez organ egzekucyjny wystąpienia takiej okoliczności obliguje go do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Powyższe uregulowanie wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych i eliminuje sytuację, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu pomimo, że jest lub była rozstrzygana w innym, wskazanym w art. 34 § 1a u.p.e.a (por. wyrok NSA z dnia 5.04.2016 r., sygn. akt II OSK 1892/14, wyrok NSA z dnia 25.08.2016r., sygn. akt II FSK 2162/14, dostępne w CBOSA).

Sąd wskazuje, że organ prawidłowo uznał zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym za niedopuszczalny, z uwagi na fakt, że kwestia przedawnienia zobowiązań była już przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu.

Należy wskazać, że kwestia przedawnienia należności wynikających z tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z dnia 25 marca 2008r. była już przedmiotem rozpoznania jako jedna z kwestii weryfikowanych podczas postępowania sądowego wszczętego z uwagi na złożony przez skarżącego w dniu 30 października 2009r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazane postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2012r. o sygn. akt I SA/Po 288/11 oddalającym skargę zobowiązanego. W wyroku tym Sąd wskazał, że nie nastąpiło przedawnienie w zakresie ww. tytułów wykonawczych.

Podkreślić też należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. oddalił skargę w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1710/14. W sprawie tej Sąd ten opisał zarówno stan faktyczny, jak i prawny (także w zakresie przedawnienia), dokonał interpretacji tego stanu i wskazał w uzasadnieniu, że nie nastąpiło przedawnienie. Od tego wyroku [...] wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna nie została jeszcze rozpoznana.

W związku z powyższym Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że obowiązek stwierdzony tytułami wykonawczymi nie uległ przedawnieniu.

Organ odwoławczy prawidłowo także uznał, że ponowne ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2,3,6,8 i 10 wobec prawomocnych ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu poczynionych w tym względzie w wyroku z dnia 17 września 2014r. o sygn. akt III SA/Po 1304/13 byłoby bezpodstawne.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego wskazującego na błędną wykładnię organów art. 26 § 5 u.p.e.a., polegającą na uznaniu, że brak doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu, czy też odpisów tytułów wykonawczych nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego i nie spowodowało nieważności dokonanych czynności egzekucyjnych, Sąd wskazuje, że ta kwestia była już rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2012r., o sygn. akt I SA/Po 288/11. Sąd podkreślił, że "dla skutecznego wszczęcia egzekucji, które w tym przypadku nastąpiło w świetle art. 26 § 5 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu - nie ma znaczenia wcześniejsze doręczenie skarżącemu tytułu wykonawczego. W świetle bowiem art. 72 § 2 i art. 80 § 2 cyt. ustawy zajęcie jest bowiem skuteczne z chwilą zawiadomienia pracodawcy dłużnika o tym fakcie".

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 59 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego, Sąd wskazuje, że odmowa uwzględnienia zarzutów jest równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym przypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia (por. wyrok NSA z 1.02.2001 r., sygn. akt SA/Sz 1951/99, wyrok WSA w Białymstoku z 16.07.2014r., sygn. akt I SA/Bk 212/14).

Sąd za bezzasadne uznał także zarzuty skarżącego wskazujące na rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 136 Kpa w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dowolne ustalanie stanu faktycznego, a także zarzut braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy przez organ administracji publicznej. W ocenie Sądu organ egzekucyjny wydał przedmiotowe postanowienie w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Sąd podziela stanowisko organu, że materiał dowodowy, przedłożony przez wierzyciela był wystarczający, aby ocenić, że w przedmiotowej sprawie przesłanki warunkujące uznanie zarzutu za niedopuszczalny zostały spełnione. Ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ pierwszej instancji, w sposób wyczerpujący ustalił i wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, jak i zebrał materiał dowodowy, wskazując jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dowody na które oparł swoje rozstrzygnięcie oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, czyniąc jednocześnie zadość przepisom art. 124 § 1 i 2 oraz art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odniesieniu do zarzutu sfałszowania podpisu, Sąd wskazuje, że tego typu zarzuty powinny być rozpoznane w ramach postępowania karnego, a dopiero ustalenia poczynione w ramach takiego postępowania, które potwierdzą określony akt i zostanie wydane prawomocne rozstrzygnięcie w danej sprawie mogą stanowić podstawę do zastosowania trybu nadzwyczajnego, przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w postaci wznowienia postępowania.

Mając powyższe na uwadze oraz uznając, że organy administracji publicznej wywiązały się z wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2016 r. (sygn. akt III SA/Po 659/15) skargę jako niezasadną na podstawie art.151 p.p.s.a. należało oddalić.