Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 719/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 par. 2,  art. 153,  art. 160,  art. 161 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 420(1)  par. 1 i 2,  art. 417 par. 1 i 2,  art. 417(1)  par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 58 par. 1,  art. 287
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 lutego 2008r. przy udziale ze skargi D. R.-U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, 1. oddala skargę w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, 2. odrzucić skargę w części dotyczącej żądania zasądzenia odszkodowania w wysokości odsetek ustawowych od przyznanych z opóźnieniem świadczeń rodzinnych. /-/ B.Popowska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

A. Decyzją z dnia [...] nr [...] (dalej decyzja z dnia [...]) Prezydent Miasta (dalej Prezydent Miasta) na podstawie art. 8, art. 10, art. 20, art. 23 ust. 1-4, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. 139/06/992 ze zm. – dalej uśr), § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.105/05/881 ze zm.), § 9 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. 130/06/903) i art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 98/00/1071 ze zm. – dalej kpa) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. IV SA/Po 662/06 i pismem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] - przyznał D. R. – U. dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na N. U. ur. [...] za okres [...] w okresie pozostawania na urlopie wychowawczym od [...] w kwocie 293, 20 zł za 22 dni oraz w kwocie 1600 zł za 4 miesiące po 400 zł za każdy miesiąc.

W uzasadnieniu przedstawiono w skrócie przebieg dotychczasowego postępowania. Dnia 25 maja 2006 r. D. R. – U. zwróciła się o wypłacenie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (dalej dodatek wychowawczy) na syna N. U., którego nie pobierała w okresie od. 1.05. 2004 r. do 28.02.2005 r., będąc na urlopie wychowawczym udzielonym przez pracodawcę. Poinformowała, że nie złożyła wniosku o świadczenia rodzinne w wymienionym okresie, ponieważ została błędnie poinformowana przez pracownika Biura Świadczeń Rodzinnych (dalej BŚR) o nieprzesługiwaniu dodatku wychowawczego osobie pobierającej rentę z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 24 ust. 2 uśr odmówił Wnioskującej przyznania prawa do dodatku wychowawczego uznając, że wniosek złożony jest po terminie, a prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Po wniesieniu odwołania owa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] nr [...]. Skargę od owej decyzji wniosła D. R. – U. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. IV SA/Po 662/06 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdzi, m.in. naruszenie art. 9 kpa przez nie udzielenie stronie postępowania pomocy prawnej.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustalił, że pracodawca – A. udzielił wnioskującej urlopu wychowawczego na dziecko – N. U. w okresie od [...] Dodatek wychowawczy został wypłacony Wnioskującej za okres [...] ( w okresie od [...] – zasiłek wychowawczy; od [...] i od [...] - dodatek wychowawczy). Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 uśr, dodatek wychowawczy przysługuje przez okres 24 miesięcy. Maksymalny okres za jaki mogą zostać wypłacone świadczenia nie pobierane w okresie od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r. to 4 miesiące i 22 dni. Organ poinformował, że kwota w wysokości [...] zł zostanie wypłacona razem z bieżącymi świadczeniami w miesiącu lipcu 2007 r. (k. 79 akt administracyjnych).

B. Odwołanie od owej decyzji złożyła D. R. – U.. Podniosła, że decyzja z dnia 11 lipca 2007 r. nie jest wyczerpująca. Prócz dodatku do zasiłku rodzinnego należy Jej się także zasiłek rodzinny za 10 miesięcy, a także odsetki za każdy miesiąc, rok, zwłoki "bo to z Państwa winy [Odwołująca] była stratna nie mając pieniędzy". Szkodę poniosła w wyniku niekompetencji pracownika BŚR. Dnia 25 sierpnia 2005 r. dostała pismo nr [...] orzekające, że Odwołująca musi zwrócić dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem łącznie z odsetkami od kwoty 480 zł w wysokości 3, 20 zł. Nie wynikało to z błędu Odwołującej a jedynie z urodzenia kolejnego dziecka. "Normalną zasadą w suwerennym państwie jest, że jeżeli obywatel jest winny musi zwrócić z odsetkami i jeśli Państwo jest winne obywatelowi, zwłaszcza małemu obywatelowi Rzeczpospolitej, również zwraca z odsetkami" (k. 93-94 akt administracyjnych).

C. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz.U. 79/01/86 ze zm.), art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

SKO stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa co do wysokości i okresu przyznanego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, który przysługiwał Jej za okres 4 miesięcy i 22 dni.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje przyznania odsetek od wnioskowanego przez Stronę świadczenia. Zgodnie z art. 30 ust. 8 uśr kwoty nienależenie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania z zakresu świadczeń rodzinnych wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu (art. 31 uśr). Stosownie do przedstawionej regulacji także wówczas nie przewiduje się wypłaty odsetek za opóźnienie. Orzeczenia odsetek w takiej sytuacji nie przewiduje także kodeks postępowania administracyjnego, stosowany w sprawach o świadczenia rodzinne, zgodnie art. 30 ust. 2 uśr [powinno być 32 ust. 2 uśr]. Choć Strona nie uzyskała dodatku wychowawczego za okres od 1 maja 2004 r. do 28 lutego 2005 r., to co najmniej od czasu kiedy Odwołująca złożyła wniosek o świadczenie (25 maja 2006 r.) nie można mówić o opóźnieniu, a tym bardziej zwłoce, organu I instancji z ich przyznaniem i wypłatą, które miałoby pociągnąć za sobą przyznanie tych świadczeń wraz z odsetkami. Pierwsza negatywna decyzja organu I instancji z dnia [...] nr [...], utrzymana decyzją SKO z dnia [...] nr [...] w mocy, została uchylona wyrokiem WSA. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji wydał dla Strony pozytywną decyzję i przyznał wnioskowane świadczenie. Choć Strona nie uzyskała świadczeń w terminie, w jakim by to nastąpiło, gdyby organ I instancji od razu zajął stanowisko zalecone przez WSA i przyznał dochodzone przez Odwołującą świadczenie, to jednak nie przysługują Jej odsetki z uwagi na przyznanie świadczenia nieco ponad rok później, w stosunku do złożenia przez Odwołującą wniosku. Brakuje unormowania pozwalającego na przyznanie odsetek za późniejsze wypłacenie świadczeń, jak również podstaw do przyznania odsetek za okres wcześniejszy, sprzed daty złożenia przez Stronę wniosku o przyznanie świadczenia. Wskazując na art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. 11/07/74 ze zm.), który przewiduje wypłatę odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego jeśli Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ustalił prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego albo ich nie wypłacił w terminach ustalonych prawem, SKO stwierdziło, że ustawodawca dokładnie reguluje, w jakich sytuacjach Stronie należą się odsetki ustawowe.

Żądania przyznania Odwołującej zasiłku rodzinnego na syna N. za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r., to jest za okres 10 miesięcy zawarte w piśmie z dnia 11 lipca 2007 r., nie mogło mieć wpływu na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji. Wcześniej D. R. – U. nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, w szczególności nie uczyniła tego w piśmie z dnia 25 maja 2006 r., w następstwie którego zostało wszczęte owo postępowanie. Po raz pierwszy Odwołująca zgłosiła żądanie przyznania Jej zasiłku rodzinnego na syna N. za zaległy okres z powołaniem się na winę organu dopiero pismem z dnia 17 lipca 2007 r. Organ pierwszej instancji winien zatem potraktować to żądanie jako nowy wniosek – i to wprost doń skierowany – i rozpatrzyć go wydając nową stosowną decyzję (k. 99-102 akt administracyjnych).

D. Pismem z dnia 7 września 2007 r. D. R. – U. wniosła skargę na decyzję z dnia [...] Skarżąca podniosła, że na skutek błędnego poinformowania Jej w maju 2004 r., a następnie wadliwego działania organów i nie przyznania Jej w terminie należnych świadczeń, poniosła stratę. Wskazała, że pismo napisała 25 maja 2006 r. i dotyczyło okresu od 1.04.2004 r. do 28.02.2005 r. a wypłata świadczeń, po wielkich perypetiach, nastąpiła dopiero 11 lipca 2007 r. Zasiłek rodzinny związany jest z dodatkiem wychowawczym, dlatego pismo z dnia 25 maja 2006 r. dotyczyło obu tych świadczeń. Organ winien uwzględnić to przyznając świadczenie. Wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego za okres 10 miesięcy oraz odsetek od zasiłku rodzinnego "od dnia 1 maja 2004 r. za każdy dzień, miesiąc, rok zwłoki aż do dnia kiedy otrzyma te pieniądze" (k. 2-6 akt IV SA/Po 719/07).

E. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie (k. 7-8 akt IV SA/Po

719/07).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta przyznał D. R. – U. zasiłek rodzinny na dziecko N. U. w kwocie 43 zł miesięcznie za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r. Od decyzji tej D. R. – U. nie wywiodła odwołania, przeto decyzja z dnia [...] stała się ostateczna i prawomocna (k. 88, 89 akt administracyjnych; k. 12v akt IV SA/Po 719/07). W niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej przedmiotem postępowania jest zatem jedynie skarga D. R. – U. na decyzję z dnia [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] o przyznaniu D. R. – U. dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na N. U. za okres 4 miesięcy i 22 dni w okresie pozostawania na urlopie wychowawczym od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r. Zagadnienia związane z prawem do zasiłku rodzinnego Sąd rozważał w takim jedynie zakresie, w jakim postępowanie o prawo do dodatku wychowawczego łączyło się z postępowaniem o prawo do zasiłku rodzinnego.

2. Istotę sprawy administracyjnej określa żądanie Strony zawarte we wniosku (art. 61 § 1 kpa). D. R. – U. wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatku wychowawczego za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r. złożyła w BŚR w maju 2004 r. Odmówiono jednak jego przyjęcia. Słusznie stwierdziło SKO, że w piśmie z dnia 25 maja 2006 r. (k. 47-48 akt administracyjnych) Skarżąca kwestionowała wprost jedynie nie otrzymanie dodatku wychowawczego. Jednak swe żądanie i treść wniosku z maja 2004 r. Skarżąca doprecyzowała w skardze z dnia 8 sierpnia 2006 r., w której podała szczegółowo okoliczności złożenia tego wniosku i posiadanie kserokopii zaświadczeń: Urzędu Skarbowego o dochodach Wnioskodawczyni i Jej męża; Zakładu Pracy- potrzebnych przy wniosku z maja 2004 r. (k. 2-3 akt IV SA/Po 662/06). Okoliczności te nakazał badać w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 25 kwietnia 2007 r.- IV SA/Po 662/06 Sąd Administracyjny. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązały w sprawie Sąd i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia ( art. 153 ppsa). Skoro organy obu instancji nie dokonały przy ponownym rozpoznaniu sprawy odmiennych ustaleń w tej materii, to znaczy, że ustaliły, iż - zgodnie z twierdzeniami Wnioskodawczyni- złożyła Ona wniosek z oboma żądaniami organowi I instancji w maju 2004 r. ( art. 231 kpc; Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" PWN 1999 s. 223 uw. 5b).

D. R. – U. jednoznacznie stwierdziła, że domaga się przyznania zasiłku rodzinnego za okres 10 miesięcy oraz "zasiłku" [powinno być dodatku] wychowawczego za okres 4 miesięcy i 22 dni (k. 3 akt IV SA/Po 662/06). SKO błędnie zatem twierdzi, jakoby Skarżąca po raz pierwszy zgłosiła żądanie przyznania zasiłku rodzinnego za okres od 1.05.2004 do 28.02.2005 r. dopiero w piśmie z dnia 17 lipca 2007 r. (s. 3 uzasadnienia decyzji z dnia [...]). Twierdzeń Skarżącej o złożeniu przez Nią wniosku o przyznanie świadczeń w maju 2004 r. organy I i II instancji nie zakwestionowały. Wprost przeciwnie, przyznając decyzją z dnia [...] (utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] ) świadczenie w postaci dodatku wychowawczego na N. U. za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r. pośrednio potwierdziły, iż Skarżąca faktycznie złożyła wniosek w maju 2004 r. Kpa nie przewiduje instytucji "odmowy przyjęcia wniosku" strony. Skoro wbrew przepisom kpa odmówiono przyjęcia wniosku Skarżącej w maju 2004 r., zasadnie Prezydent Miasta oraz SKO przyjęli fikcję prawną, że wniosek faktycznie złożono w maju 2004 r. Również w takiej sytuacji istotę sprawy rozpoznawanej przez organ administracji określa żądanie zawarte we wniosku z maja 2004 r., a nie arbitralny pogląd organu administracji o treści wniosku. Jeśli organ I instancji uważał, że wniosek dotknięty jest brakami, winien stosownie do art. 64 § 2 kpa wezwać Stronę do jego uzupełnienia. Zastosowanie tego trybu umożliwiłoby Prezydentowi Miasta, czy też SKO, rozwianie wątpliwości dotyczących treści wniosku z maja 2004 r. Wszak organ I instancji podjął takie działania dnia 11 sierpnia 2005 r. odnośnie wniosku złożonego dnia 5 sierpnia 2005 r. (k. 22-23 akt administracyjnych).

W maju 2004 r. D. R. – U. w BŚR złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - za okres od 1.05.2004 do 28.02.2005 r. Decyzją z dnia [...] przyznano Skarżącej dodatek wychowawczy za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r., a więc rozstrzygnięto tylko o części Jej żądania. Była to, stosownie do art. 104 § 2 kpa, decyzja częściowa, mimo że Prezydent Miasta nie oznaczył jej w ten sposób (wyrok NSA z 14.03. 2002r. – I SA 2126/00 LEX nr 81748). W art. 104 § 2 kpa nie określono żadnych przesłanek dopuszczalności wydania decyzji częściowej. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dopuszczalność decyzji częściowej wiąże się z charakterem przedmiotu postępowania, który może być w tym sensie podzielny, że "można z niego wyodrębnić części nadające się do rozstrzygnięcia względnie samodzielnego (J. Borkowski w: "KPA. Komentarz" , C.H.Beck 2008, art. 104, Nb 21, s. 493; wyroki NSA – z 8.12.1981, II SA 782/81, ONSA 2/81/127; 12. 06.2001, II SA 3214/00, LEX 75525; odpowiednio – 21.01.1988, IV SA 859/87, ONSA 2-3/90/25). Wnioskiem z maja 2004 r. D. R. – U. zwróciła się do BŚR z dwoma żądaniami – przyznania zasiłku rodzinnego za okres 10 miesięcy i przyznania dodatku wychowawczego, z których każde mogło zostać rozstrzygnięte odrębną decyzją.

Wyrażony przez SKO w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] błędny pogląd o zgłoszeniu przez Skarżącą żądania przyznania zasiłku rodzinnego za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.205 r. po raz pierwszy w piśmie z dnia 17 lipca 2007 r. skutkował wydaniem przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...] r. nr [...], w której przyznano D. R. – U. zasiłek rodzinny na dziecko N. U. w kwocie 43 zł miesięcznie za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r. W istocie ową decyzją rozstrzygnięto o drugiej części żądania Skarżącej zawartego we wniosku z maja 2004 r. Owa decyzja, mimo braku oznaczenia, jest także decyzją częściową. Istnieje w związku z tym decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy w zakresie żądania przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko N. U. za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r.

W sprawie nie zachodziły przesłanki zastosowania art. 59 uśr, bowiem pozostająca co najmniej już w 2004 r. w związku małżeńskim z P. U. D. R.- U. nie wychowywała samotnie dziecka, ani nie wychowywała trojga lub więcej dzieci (drugie dziecko- M. U., urodziło się dnia [...]; k. 30 akt administracyjnych).

Zaskarżona decyzja z dnia [...] i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] nie naruszają prawa materialnego, a wskazane inne naruszenia przepisów postępowania nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa nie uwzględnił skargi D. R. – U. w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (pkt 1 sentencji wyroku).

3. Żądanie zasądzenia odsetek (zgłoszone przez Wnioskodawczynię pismem z dnia 17 lipca 2007 r.- k. 80-82 akt administracyjnych), jest w istocie żądaniem naprawienia szkody, jaka została Jej wyrządzona przez niezgodne z prawem działania organu władzy publicznej ( art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319, zm. 200/06/1471 ).

4. Organy państwowe związane są zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji, art. 6 kpa), zgodnie z którą organy władzy publicznej działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa (W. Skrzydło "Konstytucja RP. Komentarz" Zakamycze 1998 s. 15). Różnica między sytuacją prawną jednostki a sytuacją prawną organów państwowych w doktrynie określana jest jako fundamentalna- organy państwa mogą działać tylko na podstawie prawa i w granicach tych kompetencji, które prawo im przyznaje (zasada praworządności formalnej; L. Garlicki "Polskie prawo konstytucyjne- zarys wykładu" Liber 2006 s. 60-61 uw. 49; uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 10.5.1994- W 7/94; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.3.1998 r.-II SAB/Łd 57/96- ONSA 1/ 99/18 s.196). Trafnie Samorządowe Kolegium uznało, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych i w kpa brak podstaw materialnoprawnych do zasądzenia w postępowaniu administracyjnym odsetek od świadczeń, wypłaconych przez organ z opóźnieniem, czy to w wyniku kontroli instancyjnej, czy sądowoadministracyjnej.

Zdarzenia, z których Skarżąca wywodzi skutki prawne, powstały w części przed dniem 1 września 2004 r. (w maju 2004 r. – kiedy udzielono Skarżącej błędnej informacji w BŚR) - przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 162/04/1692- dalej ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 5 ustawy zmieniającej, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie owej ustawy, stosuje się przepisy art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. W doktrynie trafnie wskazuje się, że od momentu wejścia w życie Konstytucji RP ( 17 października 1997 r.), treść normatywna art. 160 kpa uległa zmianie ( M. Safjan "Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej- po 1 września 2004 r." W.Pr. 2004 s. 91- 93).

Owe zdarzenia w części powstały także po dniu 1 września 2004 r. - zatem po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej.

Ponieważ w sprawie nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem art. 145 § 1 kpa ani uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 153 kpa. W sprawie nie znajdzie także zastosowania art. 160 kpa, bowiem nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpa ani do stwierdzenia nieważności takiej decyzji; w szczególności o odszkodowaniu od organu wymienionego w § 1 nie mógł orzec organ administracji publicznej, bowiem nie stwierdził nieważności decyzji z powodu naruszenia art. 156 § 1 kpa ani nie stwierdził, w myśl art. 158 § 2 kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 ( art. 160 § 4 zd. 1 kpa). W sprawie nie doszło też do wzruszenia decyzji w stanie nagłej konieczności na podstawie art. 161 kpa. W sprawie nie zachodzą także przesłanki zastosowania art. 287 ppsa.

Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 kpa z dniem 1 września 2004 r. uległy uchyleniu. Uregulowania te zakładały dochodzenie odszkodowania przed Sądem Powszechnym (art. 153 § 2, art. 160 § 4 in fine, art. 161 § 5 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2004 r.). Wobec obowiązywania art. 177 in princ. Konstytucji, nie było potrzeby w ustawie zwykłej wyraźnie wskazywać właściwości Sądu Powszechnego. Z dniem 1 września 2004 r. uległ uchyleniu art. 4201 § 1 i 2 kc, a odpowiedzialność odszkodowawczą oprzeć można na art. 417 § 1 bądź 2 czy art. 417 1 § 2 kc ( G. Bieniek w: "Komentarz do kc . Zobowiązania" - tom 1 W. Pr. 2007 s. 327 uw. 120, 121, s. 349-350 uw. 23, 24).

5. Wraz z wejściem w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., domniemywa się właściwość sądów powszechnych we wszystkich sprawach, z wyjątkiem ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów ( art. 177 Konstytucji). W doktrynie trafnie wskazuje się, że dla przyjęcia właściwości sądu powszechnego nie jest konieczne pozytywne określenie jego kompetencji, lecz wystarczy brak ustawy zastrzegającej kompetencję do rozpoznania sprawy przez inny sąd ( R. Lewicka "Realizacja prawa do sądu a spory kompetencyjne w świetle nowych regulacji prawnych" PiP 11/04/62; przykładowo uzasadnienia: wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10.7.2000- SK 12/99- OTK 5/00/143; postanowienia SN z 25.1.2001- I CKN 1343/00– OSNC 9/01/133; wyroku SN z 12.12.1997- I CKN 370/97- OSNC 7-8/98/116; postanowienia SN z: 6.4.2000- II CKN 285/00- OSNC 10/00/188; 21. 5.2002- III CK 53/02- OSNC 2/03/31). Domniemania właściwości sądu powszechnego nie usuwa określenie klauzulą pozytywną zakresu orzekania sądów administracyjnych w art. 184 zd. 1 Konstytucji, który wskazuje, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (przykładowo- uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.3.2006 r.– II GPS 1/06; ONSAiWSA 4/06/95). O właściwości sądu powszechnego wyraźnie stanowiły: art. 153 § 2, art. 160 § 5 i art. 161 § 5 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2004 r. (wykładnia historyczna).

W szeregu orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że istnieje możliwość zasądzenia odsetek od opóźnienia wypłaty należności ( z różnych tytułów), lecz jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym (odpowiednio- uchwała 7 Sędziów NSA z 5.3.2001- OPS 17/00- ONSA 3/01/100; wyrok NSA z: 29.4.1998- I SA 1713/97; wyrok WSA w Poznaniu z: 18.X.2005- 4/II SA/Po 1791/03; 8.11.2005 r. - 4/II SA/Po 1987/03).

Także Sąd Najwyższy i Sądy powszechne w bogatym orzecznictwie wskazywały na drogę sądową przed sądem powszechnym przy powoływaniu się w pozwie na "wadliwość" decyzji organu administracyjnego ( odpowiednio- wyrok SN z: 6.2.1002- V CKN 1248/00 z aprobująca glosą R. Mastalskiego- OSP 10/02/128; 19.12.2002- II CKN 167/01; 12.3.2004- II CK 47/03; wyrok SA w Poznaniu z 5.11.2002- I ACa 841/02; postanowienie SA w Białymstoku z 3.9.2002- I Acz 664/02- OSA 3/03/8).

Obowiązujące brzmienie art. 287 ppsa zostało ustalone na podstawie art. 3 ustawy zmieniającej. Zmiana art. 287 ppsa dokonana wspomnianą ustawą polegała na skreśleniu w tym przepisie zwrotu: "Przepis art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio". Jednocześnie art. 1 pkt 1 i 2 i art. 2 powołanej noweli z dnia 17 czerwca 2004 r. uchylił m.in. art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego i wprowadził nowe brzmienie art. 417-4172 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. 16/64/93 ze zm.). Poza zakresem zastosowania art. 287 ppsa, odpowiedzialność odszkodowawczą organów władzy publicznej regulują przepisy kc (T. Burzyński "Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa jako skutek wyroku sądu administracyjnego" Glosa 10/04/26). Skutkiem tego w obowiązującym stanie prawnym Strona może dochodzić odszkodowania w postępowaniu cywilnym przed właściwym Sądem Powszechnym- także na podstawie przepisów Konstytucji stosowanych wprost.

6. Skoro brak przepisu materialnoprawnego dla orzekania o odsetkach przez organ administracji publicznej i ustawodawca nie wskazał wyraźnie, że w tej materii właściwy jest sąd administracyjny, to znaczy, że Strona może dochodzić swych praw przed sądem powszechnym (art. 177 in princ. Konstytucji).

7. Orzekanie o odszkodowaniu w wysokości odsetek ustawowych od świadczenia rodzinnego nie należy do właściwości organów administracji publicznej, a następnie sądu administracyjnego, przeto na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa należało w tej części skargę odrzucić (postanowienie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku).

/-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ B. Popowska

JH