Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1298/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Włodzimierz Ryms, Ludwik Żukowski /spr./, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 2683/01 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 18 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

OSK 1298/04

U z a s a d n i e n i e

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 maja 2004r. sygn. akt SA/Rz 2683/01 oddalił skargę J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 18 października 2001r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W zawartych w uzasadnieniu motywach rozstrzygnięcia Sąd zwrócił w szczególności uwagę na następujące okoliczności: zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a powołanej wyżej ustawy, które pełniły służbę lub były zatrudnione m. in. w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, o ile nie przedłożą dowodów na to, że skierowane zostały do tych służb i organów przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy (art. 21 ust. 3 cyt. ustawy). Ciężar dowodu wykazania tych faktów spoczywa na osobie, której dotyczy postępowanie w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W konkretnym przypadku niesporną była okoliczność, iż J. D. w okresie od 1 czerwca 1950r. do 31 marca 1955 r. był zatrudniony w Wojewódzkim i Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego Rzeszowie, co wynikało z pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie z dnia 2 stycznia 2001r. (PAZ-1/2001), potwierdził to również sam skarżący w deklaracji członkowskiej ZBOWiD z dnia 2 kwietnia 1979 r. oraz we własnoręcznie sporządzonym życiorysie (k. 2 i 6 akt administracyjnych). W zawiadomieniu z dnia 20 grudnia 2000r. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wezwał skarżącego do złożenia wszelkich dokumentów uzasadniających zachowanie przez niego uprawnień kombatanckich; dodatkowo pismem z dnia 27 lutego 2001r. skarżący został poinformowany o treści art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, który przewiduje wyjątkową możliwość zachowania uprawnień przez osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy, jak również o spoczywającym na określonych w tym przepisie osobach powinności udowodnienia tych okoliczności, skarżącemu zakreślono termin na dostarczenie stosownych dowodów do dnia 28 marca 2001r. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, o jakich mowa w art. 21 ust. 3 ustawy. Akta sprawy nie zawierały również żadnych materiałów wskazujących na okoliczności wymienione w powołanym wcześniej przepisie. W tej sytuacji w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy właściwy organ zasadnie pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz w skardze J. D. podniósł, że podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej brał udział w walkach z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii, co mogłoby wskazywać na możliwość zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich z uwagi na brzmienie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Przepis ten przewiduje, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Zarzutu tego Sąd nie podzielił skoro bezsporne jest, iż skarżący uzyskał w przeszłości uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu swego udziału w walkach zbrojnych o "utrwalenie władzy ludowej (KBW) w okresie od 11 czerwca 1948 do 30 grudnia 1950 (z przerwami), co stwierdza zaświadczenie byłego Zarządu Wojewódzkiego ZBOWiD w Rzeszowie [...] z dnia 8 listopada 1979r. Stąd też mimo, że skarżący wskazuje, iż uprawnienia kombatanckie mogą mu przysługiwać także z tytułu udziału podczas odbywania służby wojskowej (w latach 1948-1950) z oddziałami UPA to jednak w zaskarżonej decyzji trafnie przyjęto, że z powodu jego późniejszego zatrudnienia w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa nie mógł on zachować przyznanych mu wcześniej uprawnień kombatanckich bowiem w postępowaniu administracyjnym nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielania im pomocy. Twierdzenie skarżącego, że znalazł się w kręgu podejrzeń o kontakt z młodzieżową organizacją niepodległościową podał, iż jego brat Stanisław udzielał pomocy członkom młodzieżowej organizacji niepodległościowej "Orlęta" co spowodowało zwolnienie skarżącego z pracy w organach bezpieczeństwa publicznego w żadnym razie nie oznaczało to sytuacji przewidzianej w art. 21 ust. 3 ustawy. Znajdujące się w aktach sprawy pismo z dnia 2 stycznia 2001r. ([...]) Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie potwierdza jednoznacznie fakt zatrudnienia skarżącego w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego i Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Rzeszowie w charakterze dyżurnego referenta. Stąd też twierdzenie skarżącego, z powołaniem się na to pismo, iż potwierdza ono jego zatrudnienie "w organach BP poza strukturami" było nieuprawnione.

Opisany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2004r. zaskarżył skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik J. D.. W kasacji zarzucono wyrokowi Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie treści art. 25 w zw. z art. 21 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. "o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji

(Dz. U. Nr 17/91 poz. 75 z późn. zm.) jakoby dyżurny czy referent PUBP miał wpływ na jego funkcjonowanie i represje Urzędu wobec innych obywateli. Przy weryfikacji nie wykazano skarżącemu uchybień, które godziły w godność obywatela polskiego; ponadto naruszenie przepisów postępowania, a to przez brak wykazania skarżącemu uchybień służbowych, czy uchybienia godności obywatela polskiego, ograniczenia z korzystania z konstytucyjnej ochrony nabytych praw, których pozbawić można na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu oraz niewyjaśnienie wszystkich dowodów i okoliczności na rzecz pracy organizacji niepodległościowej. Ze względu na wskazane podstawy kasacji sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dodatkowo w zarzutach kasacji podniesiono, bliżej ich nie precyzując, brak wzięcia pod uwagę oświadczenia (stwierdzenia) Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie z dnia 2 stycznia 2001r., że akta osobowe skarżącego nie zawierają informacji dot. udziału skarżącego w walkach z formacjami zbrojnego podziemia. Natomiast jest prawdą, że jako żołnierz poborowy brał udział w walce z bandami UPA w latach 1948 do końca służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi wskazano na krzywdzący charakter pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich skoro jako młody żołnierz musiał zmagać się z bandami UPA narażając bezpośrednio swoje życie i zdrowie. Odnośnie niewyjaśnienia wszystkich dowodów i okoliczności skarżący podnosił, że na terenie Liceum Ogólnokształcącego w Tyczynie istniała organizacja podziemna "Orlęta", której członkiem był brat skarżącego. Było również prowadzone dochodzenie z powodu powiązań brata ze skarżącym. Z faktu zwolnienia z pracy skarżącego w organach Bezpieczeństwa Publicznego należy wysnuć wniosek, że skarżący był nieprzydatny do służby, a zatem posiadał skazę jako funkcjonariusz "jeżeli nie bezpośredniej pomocy w organizacji niepodległościowej to jej wsparcia". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto też oceny dotyczące polityki państwa wobec kombatantów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) ustanawia powinność sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Rozwiązanie to ma służyć by skarga napisana została profesjonalnie zaś w szczególności precyzyjnie formułowała i rozwijała w uzasadnieniu zawarte w art. 174 p.p.s.a. podstawy kasacji tj. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia wymienionych w art. 174 p.p.s.a. przepisów prawa winien precyzyjnie wskazywać o jakie przepisy chodzi z dokładnym podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu itp. a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów. W konkretnym przypadku wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 12 maja 2004r., sygn. akt SA/Rz 2683/01 wskazanym wymogom nie odpowiada, sporządzona została niestarannie aczkolwiek nie zawiera braków, które powodowałyby jej dyskwalifikację a limine. I tak w skardze w sposób błędny podano sygnaturę zaskarżonego wyroku ("SA/Rz-2683/01"). Formułując zarzut naruszenia prawa materialnego podano ogólnie art. 25 w zw. z art. 21 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, błędnie podano miejsce publikacji ustawy wskazując na Dz. U. Nr 17, poz. 75 z póżn. zm. Gdy chodzi o publikację wskazanej ustawy podano jej tzw. tekst pierwotny ogłoszony w Dz.U. Nr 17, poz. 75 z 1991r., od tego czasu ustawa była wielokrotnie nowelizowana. W dacie wydawania zaskarżonego wyroku obowiązywał tekst jednolity ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ogłoszony w Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950, ze zm. (zwanej dalej ustawą). Można zatem jedynie domyślać się, że autor skargi kasacyjnej miał na uwadze to właśnie miejsce publikacji ustawy zaś w skardze dopuścił się oczywistej omyłki. Formułując zarzut naruszenia prawa materialnego wskazano na art. 25 ustawy zupełnie nie dostrzegając, iż tenże przepis składa się z sześciu ustępów zaś ust. 2 zawiera dwa punkty. Jedynie na podstawie ogólnikowych wywodów zawartych w kasacji przyjąć można, że chodziło o zarzut naruszenia przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy. Błędnie powołano w skardze kasacyjnej przepis art. 21 pkt 4 skoro w rzeczywistości chodziło o przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy. W rzeczywistości można dokonać rekonstrukcji zarzutu skargi kasacyjnej do naruszenia przez Sąd przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tj. przepisów art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd przepisów postępowania miały charakter gołosłowny bowiem w żadnym miejscu nie wskazano o naruszenie jakich konkretnie przepisów chodziło i czy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie w postaci "ograniczenia korzystania z konstytucyjnej ochrony nabytych praw, których pozbawić można na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu(...)" nie mieści się w ustawowych podstawach skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przyjęte w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego materialnoprawne podstawy rozstrzygnięcia były trafne, oparto je na prawidłowych ustaleniach faktycznych, nie mógł wchodzić zatem w rachubę błąd w subsumpcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował przepis art. 21 ust. 4 lit. a ustawy który nie daje podstaw do uprawnień kombatanckich osobom, które m. in. pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Nie ulega bowiem wątpliwości (co Sąd prawidłowo ustalił), że J. D. w okresie od 1 czerwca 1950 do 31 marca 1955 był zatrudniony w byłym Wojewódzkim i Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Rzeszowie. Powołany przepis ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944-1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego urzędu służby lub funkcji (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 21.10.2002r. OPS 2/02, ONSA 2003r. Nr 2, poz.42). Podnoszony zatem rodzaj zatrudnienia J. D. w Urzędzie Bezpieczeństwa nie mógł mieć w sprawie znaczenia dla spełnienia przesłanek z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy. Sąd prawidłowo przyjął, iż J. D. nie przedłożył dowodów, że do struktur Urzędu Bezpieczeństwa został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy (art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy).

W odniesieniu do osób zatrudnionych m. in. w strukturach byłego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego ma jednoznaczne zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, który nakazuje pozbawić je uprawnień kombatanckich. Tak zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie o pozbawieniu uprawnień kombatanckich prawidłowo ocenił materialnoprawne przesłanki zaskarżonej decyzji.

Wyłożone powody uzasadniały oddalenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.