Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1405/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21, art. 41 ust. 2 pkt 8, art. 45 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 371/09 w sprawie ze skargi D. Ż. na rozkaz personalny Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 371/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. Ż. na rozkaz personalny Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Zaskarżonym przez D. Ż. rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], znak [...], Małopolski Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) rozkaz personalny nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w C. z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczący zwolnienia mł. asp. w stanie spoczynku D. Ż. ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2008 r.

Decyzja ( rozkaz personalny ) zapadła w następującym stanie faktycznym:

Prokuratura Rejonowa w P. wydała w dniu [...] października 2008 r. postanowienie o przedstawieniu D. Ż. zarzutów na podstawie art. 313 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego jako podejrzanemu o przestępstwo z art. 65 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, zwanego dalej k.k.s., wobec tego, że w dniu [...] października 2008 r. na ul. [...] w P. w samochodzie osobowym marki [...] nr rej [...] posiadał wyroby tytoniowe bez wymaganych polskich znaków skarbowych akcyzy w postaci [...] paczek papierosów różnych marek wartości [...] zł, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnych w kwocie [...] zł, cła w kwocie [...] zł, podatku akcyzowego w kwocie [...] zł – na łączną kwotę [...] zł.

W związku z informacją o w/w zdarzeniu otrzymaną od Prokuratury Rejonowej w P. Komendant Powiatowy w C. wszczął w dniu [...] października 2008 r. na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. procedurę związaną ze zwolnieniem D. Ż. ze służby.

W dniu [...] października 2008 r. D. Ż. przesłał faksem do Komendanta Powiatowego Policji w C. raport z prośbą o zwolnienie go z tym samym dniem z zajmowanego stanowiska z uwagi na przejście na emeryturę.

Pismem z dnia [...] października 2008 r. skarżący otrzymał informacje, że Komendant Powiatowy rozpatrzył negatywnie ww. raport w zakresie określonej daty zwolnienia.

Rozkazem personalnym z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w C. zawiesił D. Ż. w czynnościach służbowych na okres od [...] października 2008 r. do [...] stycznia 2009 r.

W dniu [...] grudnia 2008 r. Komendant Powiatowy Policji w C. wydał decyzję nr [...], znak [...] o zwolnieniu ze służby D. Ż. z dniem [...] grudnia 2008 r. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3, art. 110 ust. 7 pkt 2, art. 114 ust. 3 i art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.). Decyzji nadano na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w toku postępowania administracyjnego jednoznacznie stwierdzono, że D. Ż. dopuścił się czynu opisanego w postanowieniu prokuratora o przedstawieniu mu zarzutów, tj. przestępstwa opisanego w art. 65 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, a Prokuratura Rejonowa w P. prowadzi postępowanie przygotowawcze pod sygn. akt [...], w którym skarżącemu został postawiony zarzut popełnienia w/w przestępstwa. Popełnienie przez skarżącego tego czynu jest nie tylko oczywiste ale uniemożliwia jego pozostawanie w służbie. Za faktem popełnienia przestępstwa przemawia zdaniem organu również to, że skarżący przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze. Funkcjonariusze Policji powinni mieć tymczasem nieposzlakowaną opinię i cieszyć się zaufaniem społeczeństwa. Skarżący dopuścił się czynu nie licującego z godnością i honorem policjanta i godzącego w dobre imię Policji. Organ nadmienił też, że Zarząd Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa małopolskiego wyraził opinię, że nie wnosi żadnych zastrzeżeń co do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji skarżącego.

D. Ż., odwołując się od w/w decyzji powołał się na wstępie na okoliczność, że w dniu [...] października 2008 r. złożył raport o zwolnienie go ze służby w Policji na jego własną prośbę ale raport został rozpatrzony odmownie. Decyzja o zwolnieniu go ze służby została wydana bez możliwości uprzedniego przejrzenia akt i wypowiedzenia się co do treści materiału dowodowego. Co prawda, jak stwierdził, został o tym prawie poinformowany [...] listopada 2008 r., niemniej jednak zgłaszał organowi, że z powodu problemów zdrowotnych (pozostawanie pod stałym nadzorem lekarza w Poradni Zdrowia Psychicznego i zażywanie silnych leków) nie jest w stanie brać udziału w czynnościach postępowania administracyjnego. Pomimo tych okoliczności organ wydał rozkaz, a to, w ocenie skarżącego, przekreśliło jego prawo do wzięcia udziału w czynnościach. W ten sposób organ naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego unormowaną w art. 10 k.p.a.

Małopolski Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie decyzją opisaną na wstępie nr [...], znak [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ ten zauważył, że w okolicznościach ustalonego przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego, który organ odwoławczy w całości podzielił, wdrożenie procedury zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji było uzasadnione. Obligatoryjny, w sytuacji tego trybu zwolnienia ze służby, wymóg zasięgnięcia opinii związku zawodowego policjantów został spełniony, a w opinii tej związek nie zgłosił żadnych zastrzeżeń co do podstawy prawnej zwolnienia ze służby skarżącego. Artykuł 41 ust. 2 pkt 8 ustawy określa fakultatywny tryb zwolnienia ze służby, a dla możliwości jego zastosowania konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest fakt popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. Skarżący popełnił czyn z art. 65 § 3 k.k.s., do popełnienia którego się przyznał.

Drugą przesłanką określoną w art. 41 ust. 2 pkt 8 jest użyte przez ustawodawcę stwierdzenie: "(...) jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie". Organ odwoławczy analizując powołany przepis stwierdził, że istotnie czyn skarżącego popełniony z winy umyślnej noszący znamiona przestępstwa uniemożliwia pozostawanie w służbie, gdyż godzi to w podstawowe wartości, którymi policjant jest zobowiązany kierować się w swoim zawodzie, tj. praworządność. Inne stanowisko w tej sprawie mogłoby podważyć zaufanie do Policji jako formacji przeznaczonej do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Ponadto, jak uznał organ, bezspornym w sprawie jest, że skarżący mógł czynnie, w rozumieniu art. 10 k.p.a., uczestniczyć w każdym stadium postępowania i wypowiedzieć się w sprawie, z czego nie skorzystał. Został prawidłowo powiadomiony o przysługujących mu uprawnieniach w toczącym się postępowaniu administracyjnym, a jak zauważył dalej organ – miał również możliwość czynnego uczestnictwa w postępowaniu nawet z uwzględnieniem treści zaświadczenia lekarskiego (obejmującego okres od [...] listopada 2008 r. do [...] grudnia 2008 r.), którym się legitymował, gdyż brak na nim było adnotacji zastrzegających, iż nie może chodzić, czy też przeciwwskazań w uczestnictwie w czynnościach administracyjnych organu.

Zaskarżając decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. Ż. wniósł o jej uchylenie. Skarżący powtórzył argumentację odwołania, skupiając się na faktycznym uniemożliwieniu mu przez organ prawa czynnego udziału w postępowaniu oraz wskazując, że rozkaz o zwolnieniu poprzedził jego raport służbowy o zwolnieniu go ze służby.

W piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia [...] grudnia 2009 r. uzupełniono skargę w ten sposób, że zarzucono organom rażące naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 41 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie, błędną wykładnię art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jak też art. 45 ust. 3 poprzez uznanie, że wskutek dodatkowych czynności organu można pominąć obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby w Policji w ustawowym terminie. Zarzucono też błędną wykładnię pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby i zaniechanie wykonania obowiązków, jakie wniosek o wystąpienie ze służby w Policji wywołał. Nadto, zgłoszeniu temu, zdaniem pełnomocnika, przełożeni do spraw osobowych policjanta nie nadali przymiotu oświadczenia o zwolnieniu ze służby w Policji. W ocenie pełnomocnika, zwolnienie ze służby powinno w pierwszej kolejności uwzględnić tryb nadany przez skarżącego raportem służbowym z dnia [...] października 2008 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniesiona skarga jest bezzasadna, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem.

Zdaniem WSA w Krakowie, podstawowym zarzutem skargi było naruszenie przez organy wydające decyzję art.41 ust.3 ustawy z dnia 6 kwietnia1990 r. o Policji poprzez niezastosowanie tego przepisu jako podstawy prawnej wydanej decyzji o zwolnieniu ze służby i wydanie decyzji w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 41 ust. 2 pkt 8 powołanej ustawy. Toteż, według Sądu I instancji, istotnym zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie, jaka relacja prawna zachodzi pomiędzy tymi przepisami, czyli w jakiej relacji pozostają określone w tych przepisach dwa tryby zwalniania policjantów ze służby.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji przytoczył treść art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji. W myśl tego przepisu policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Przepis ten, jak wyjaśnił Sąd I instancji, przewiduje fakultatywne zwolnienie policjanta ze służby, w razie kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek, a mianowicie: oczywistego popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa oraz uniemożliwiania przez to jego pozostania w służbie. Przy czym, przesłanka oczywistości popełnienia takich czynów musi być oceniana przez pryzmat stanu faktycznego, który, wedle Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie budził żadnych wątpliwości.

W tym zakresie Sąd wskazał, że skarżący w dniu [...] października 2008 r. dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa skarbowego określonego w art. 65 § 3 k.k.s. , a w dniu [...] października 2008 r. zostały przedstawione mu zarzuty. Przestępstwo to jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego. Skarżący przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, w trakcie prowadzonego postępowania przygotowawczego złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze. Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt [...] został uznany winnym zarzucanego mu czynu i skazany.

Również druga wymieniona wyżej przesłanka, warunkująca możliwość zwolnienia policjanta ze służby została w sprawie wykazana. W ocenie Sądu, organ administracji, przekonująco uzasadnił niemożność pozostawienia skarżącego w służbie w Policji odwołując się m.in. do art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Te same okoliczności, jak uznał WSA w Krakowie, uzasadniały również nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a.

Według Sądu I instancji, także i wymagania formalne, warunkujące zwolnienie policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zostały w sprawie spełnione. Sąd zaznaczył bowiem, że organ I instancji przed podjęciem decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., zgodnie z art. 43 ust. 3 tej ustawy, zasięgnął opinii Zarządu Wojewódzkiego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa małopolskiego. W swej opinii organizacja związkowa jednoznacznie stwierdziła, że nie wnosi zastrzeżenia co do trybu zwolnienia ze służby skarżącego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione zatem wszystkie ustawowe przesłanki dotyczące trybu zwolnienia policjanta ze służby w Policji określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Jednakże, jak wskazał WSA w Krakowie, rozważenia wymaga podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego nie zastosowanie, a dokładnie ujmując ustalenie, jakie relacje prawne zachodzą pomiędzy tymi dwoma trybami zwalniania policjantów ze służby określonymi w powołanym art.41 ust.3 i zastosowanym w sprawie art. 41 ust. 2 pkt 8.

W nawiązaniu do powyższego stwierdzenia Sąd wyjaśnił, iż przepis art. 41 ustawy o Policji przewiduje trzy tryby zwalniania policjantów ze służby. Art. 41 ust. 1 określa obligatoryjny tryb zwolnienia policjanta ze służby, w przypadku zatem spełnienia jednej z przesłanek określonych w ust. 1, organ zobowiązany jest zwolnić policjanta ze służby. Ten obligatoryjny tryb ma charakter wiążący zarówno dla organu jak i policjanta, co oznacza, że zajście wskazanej przesłanki powoduje obowiązek zwolnienia w tym trybie, bez względu na ocenę tego zdarzenia przez organ, czy policjanta.

Drugi tryb zwolnienia policjanta ze służby określony został w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji i ma on charakter fakultatywny. Przepis ust. 2 określa przesłanki, a spełnienie jednej z nich oznacza, że organ może wydać decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby w Policji. Jedną z tych przesłanek jest mająca zastosowanie w niniejszej sprawie przesłanka określona w pkt 8, czyli popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie w służbie. Wyjaśniając tą podstawę zwolnienia Sąd podkreślił, że ta przesłanka z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji była przedmiotem badania jej zgodności z Konstytucją RP i wyroku z dnia 2 września 2008 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że jest zgodna z Konstytucją (K 35/06).

W odniesieniu do dwóch omówionych trybów zwolnienia Sąd I instancji poczynił tą dodatkową uwagę, że obydwa tryby zwolnienia policjanta ze służby charakteryzują się tym, że w obu przypadkach wszczęcie postępowania następuje z urzędu przez organ.

Z kolei, trzeci tryb zwolnienia policjanta ze służby określony został w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji , a zgodnie z tym przepisem policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Ten tryb zwolnienia określany jest jako zwolnienie na wniosek policjanta i może być wszczęty wyłącznie na wniosek policjanta.

WSA w Krakowie zauważył, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną są relacje jakie mogą zachodzić pomiędzy wskazanymi trybami zwolnienia. Zdaniem Sądu, podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy polegający na jego niezastosowaniu jest nieprawidłowy. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego co do wykładni przepisu art. 41 ust. 3 ustawy. Z przepisu tego skarżący wyprowadza zasadę, że złożenie przez niego wniosku o zwolnienie ze służby w Policji w dniu [...] października 2008 r. oznacza, że zwolnienie może być dokonane tylko na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy, albowiem wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy dokonane zostało w dniu [...] października 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, podzielił natomiast stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że wybór właściwego trybu zwolnienia skarżącego ze służby w Policji należy do właściwego organu (tak m. in. w wyroku NSA z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. II SA 1924/03). Organ dokonując wyboru właściwego trybu rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego powinien kierować się dyspozycją art. 7 k.p.a., a więc powinien załatwić sprawę mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nie daje przy załatwianiu sprawy bezwzględnego pierwszeństwa interesowi strony, lecz nakazuje rozważyć zarówno interes społeczny i słuszny interes strony (tak m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. II SA/Wa 1924/07).

Oznacza to zatem, że złożenie przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby w Policji, w sytuacji gdy równocześnie spełnione zostały przesłanki do zwolnienia policjanta w trybie art. 41 ust. 1 lub art. 41 ust. 2 i takie postępowania zostały z urzędu wszczęte, nie daje pierwszeństwa zwolnieniu na wniosek.

W ocenie Sądu, nie znajduje uzasadnienia pogląd, iż przy rozwiązywaniu z funkcjonariuszem Policji stosunku służbowego pierwszeństwo przed trybem fakultatywnym z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji powinien mieć tryb z art. 41 ust. 3 ustawy. Sformułowanie przepisu art. 41 ust.3 ustawy, iż policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby może sugerować obligatoryjny charakter tego trybu. Ale ta obligatoryjność w tym przypadku oznacza, że organ po otrzymaniu wniosku o zwolnienie powinien zwolnić policjanta w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas gdyby w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby.

Według WSA w Krakowie, przepis art. 41 ust. 3 ma chronić policjantów, ale przed takimi sytuacjami, w których organ po złożeniu wniosku o zwolnienie nie podejmowałby decyzji o zwolnieniu ze służby lub określałby dowolne, znacznie dłuższe terminy zwolnienia. Natomiast przepis art. 41 ust. 3 nie służy ochronie policjantów w przypadkach, gdy równocześnie spełnione zostały przesłanki do zastosowania trybu zwolnienia określonego w art. 41 ust. 1 lub art. 41 ust. 2 ustawy, a złożenie wniosku o zwolnienie miałoby powodować, że te tryby byłyby wyłączone. Taka wykładnia, w ocenie Sądu I instancji, prowadziłaby do obejścia przepisów.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych sprawy Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie bezsporne było, że skarżący przesłał w nocy w dniu [...] października 2008 r., po popełnieniu zarzucanego mu czynu, wniosek o zwolnienie ze służby z dniem [...] października 2008 r. Okoliczności te jednoznacznie zatem wskazują, że składając wniosek w trybie art. 41 ust. 3, chciał uniknąć zwolnienia w trybie art. 41 ust. 1 lub art. 41 ust. 2 ustawy.

Zdaniem Sądu, przewidziany w art. 41 ust. 3 wniosek o zwolnienie ze służby powinien być uwzględniony w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas, gdyby w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu, w trybie art. 41 ust. 1 lub art. 41 ust. 2, postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby. Odnośnie terminu zwolnienia określonego w art. 41 ust. 3, Sąd I instancji przypomniał stanowisko NSA, który w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r., I OSK 958/05, sformułował pogląd, że "przewidziany w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji termin jest zachowany, jeżeli określona w decyzji organu I instancji data zwolnienia policjanta ze służby mieści się w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia przez policjanta ze służby".

W ocenie Sądu I instancji, pogląd zawarty w powołanym wyroku dotyczy wykładni terminu określonego w art.41 ust. 3 ustawy, a więc dotyczy takiej sytuacji, w której zwolnienie ze służby następuje w trybie art. 41 ust. 3. Natomiast w rozpoznawanej sprawie zwolnienie ze służby nastąpiło w trybie art. 41 ust. 2 ustawy, a nie w trybie art. 41 ust. 3, niemniej data zwolnienia ze służby przypadająca na dzień [...] grudnia 2008 r. mieścił się terminie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.

Sąd nie podzielił również zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. i to z dwóch powodów. Pierwszy powód, podany w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z którym skarżący został zawiadomiony w trybie art. 10 k.p.a. o zebranym materiale dowodowym i możliwości wypowiedzenia się pismem z dnia [...] listopada 2008 r. doręczonym [...] listopada 2008 r., a w tym czasie skarżący nie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zwolnienie lekarskie obejmowało bowiem okres od [...] listopada 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. i, jak słusznie zauważył organ, w pkt 5 zawiera uwagę, że chory może chodzić.

Drugi powód, dla którego Sąd nie podzielił zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. był następujący. Mianowicie, dla postawienia organom zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebranym materiale dowodowym i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej strona nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. ( wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt SA/Kr 1055/08).

W rozpoznawanej sprawie skarżący po otrzymaniu zawiadomienia w trybie art. 10 k.p.a. nie tylko nie zgłaszał żadnych wniosków dowodowych, ale nadto stan faktyczny sprawy był bezsporny i okoliczności stanu faktycznego potwierdzał sam skarżący. Stąd też, zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. Ż., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego J. W.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, a także o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w wypadku jego uchybienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji, do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej. W przypadku zaś uznania skargi kasacyjnej za zasadną, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji i bezpodstawne zastosowanie do oceny terminów ustawowych przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, który nie reguluje w żadnym razie materii stanowiącej przedmiot sprawy.

W ramach tego zarzutu wskazał też, iż w rozpoznanej sprawie Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji poprzez uznanie, iż wskutek dodatkowych czynności organu można dokonać ominięcia obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby w Policji w ustawowym terminie. Stwierdził, że Sąd dokonał błędnej wykładni pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby w Policji, błędnej wykładni czynności podjętych w odpowiedzi na wniosek organu i nieprawidłowej oceny oświadczenia woli złożonego przez skarżącego, z zastosowaniem przepisu art. 61 Kodeksu cywilnego, w sytuacji gdy żaden z przepisów ustawy o Policji do prawa cywilnego nie odsyła. Podał też, że Sąd I instancji błędnie uznał, że zgłoszenie wystąpienia ze służby w Policji sporządzone w formie pisemnej i doręczone przełożonemu nie ma wpływu na ocenę zgłoszenia wystąpienia ze służby, z tą dodatkową uwagą, że Sąd nadał temu zgłoszeniu przymiot oświadczenia o zwolnieniu ze służby w Policji, które jednostronną wolą organu może być zmieniane.

Postawił również zarzut naruszenie przepisów art. 151 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a, w związku z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, poprzez jego zastosowanie w okolicznościach, gdy ze stanu faktycznego i prawnego sprawy wynika, że zaskarżony rozkaz personalny narusza prawa skarżącego. Zarzucił, że uznanie przez Sąd, iż wobec braku regulacji przedłużania terminu zwolnienia policjanta w ustawie o Policji można stosować przepisy o wyznaczaniu terminów z k.p.a., stanowi, rażące naruszenie prawa, które spowodowało udzielenie sądowej ochrony prawnej organowi bez podstawy prawnej i miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo doprowadziło do oddalenia skargi.

Ponadto pełnomocnik zarzucił Sądowi I instancji, że rozpoznając sprawę nie dokonał kontroli zaskarżonych rozkazów personalnych w zakresie, w jakim odpowiadają one wymogom prawa, a przy wskazanym naruszeniu prawa Sąd, zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. powinien był uwzględnić skargę. W końcowej części uzasadnienia skargi sprecyzował, iż chodzi o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" P.p.s.a.

Uzasadniają tak postawione zarzuty podniósł, że błędne jest twierdzenie Sądu I instancji, wedle którego treść pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby w Policji z dniem [...] października 2008 r. nie ma żadnego znaczenia, nie tylko w przedmiocie wskazanego przez skarżącego terminu zwolnienia ze służby w Policji, ale również w zakresie ustawowo określonego, obligatoryjnego, trzymiesięcznego terminu zwolnienia od dnia złożenia raportu o wystąpieniu ze służby. Podkreślił, iż stanowisku WSA w Krakowie przeczy dotychczasowy kierunek orzecznictwa. W tym zakresie skarżący kasacyjnie przytoczył obszerne fragmentu uzasadnianie wyroku NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1523/08, w którym to uzasadnieniu stwierdzono m.in., iż nieuprawniona jest taka wykładnia przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, która przyjmuje, że zawarta w nim regulacja dopuszcza zwolnienie policjanta ze służby w Policji po upływie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby, podczas gdy przepis ten ustanawia prawo policjanta do pisemnego zgłoszenia o wystąpieniu ze służby, któremu odpowiada obowiązek organu zwolnienia policjanta ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia tego zgłoszenia, przy zachowaniu jednak swobody organu w określeniu daty zwolnienia mieszczącej się w tym terminie.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji oceniając działanie organów Policji zignorował, iż stosownie do art. 7 k.p.a. i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organ administracji publicznej, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków.

Według skarżącego kasacyjnie, organy Policji nie wykazały, że załatwienie sprawy we wskazanym terminie kolidowałoby z interesem społecznym (interesem służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy Policji), lub przekraczałoby możliwości organu.

Zaznaczył, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym doszło do błędnej wykładni przepisu art. 41 ust. 3 oraz przepisu art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji i ich wzajemnej relacji, a przywołane przez Sąd orzecznictwo już dawno zostało zmienione.

Wedle skarżącego kasacyjnie, dotychczasowe orzecznictwo wskazuje, iż następuje pozbawienie skarżącego – jako policjanta, autora pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby w Policji – prawa do dysponowania tym zgłoszeniem, a pominięcie tej okoliczności (nadanie organowi prawa domniemania odwołania wystąpienia ze służby) stało się przyczyną oddalenia skargi. Tymczasem cytowany przepis ustawy o Policji posługuje się wyłącznie uprawnieniem policjanta do swobodnego zgłoszenia wystąpienia i obowiązkiem organu dokonania zwolnienia w terminie trzech miesięcy, chyba, że dokona w tym terminie zwolnienia na innej podstawie, jak w tym wypadku na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji.

W tej sytuacji, uznał za całkowicie błędne twierdzenie WSA w Krakowie, iż ustawowy termin wskazany w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji "został konwalidowany zwolnieniem z innego tytułu".

Wskazał, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji winna przyjmować, że z przepisu tego wynika norma, która nakazuje przełożonemu policjanta, który zgłosił pisemne wystąpienie ze służby, zwolnić go nie później niż w terminie 3 miesięcy od tego wystąpienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych.

Zarzucając naruszenie przepisów postępowania, autor skargi kasacyjnej wskazuje, że Sąd I instancji naruszył art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji w ten sposób, że oddalił skargę w sytuacji, gdy zaskarżony rozkaz personalny narusza prawa skarżącego, a uznanie przez Sąd I instancji, iż wobec braku w ustawie o Policji regulacji przedłużania terminu zwolnienia policjanta można stosować przepisy o wyznaczaniu terminów z k.p.a. stanowi, w ocenie skarżącego, rażące naruszenie prawa i spowodowało udzielenie sądowej ochrony prawnej organowi bez podstawy prawnej.

Zarzut ten jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezrozumiały. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, Sąd I instancji nie stosował w stosunku do terminu, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o wyznaczaniu terminów. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje zresztą jakie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące terminów zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie zastosowane a których to zastosowanie stanowi rażące naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, o czym była mowa powyżej, jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować pełnomocników w prawidłowym, tj. zgodnym z art. 174 P.p.s.a., formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.

Reasumując, tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie można uznać za zasadny także zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Stawiając ten zarzut skarżący kasacyjnie stwierdził, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował przepis art. 41 ust. 3 ustawy o Policji uznając, że okoliczność zgłoszenia przez skarżącego wniosku pozbawiona jest znaczenie prawnego i zwolnienie mogło nastąpić na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy.

W tym zakresie należy podkreślić, że podstawą materialnoprawną zaskarżonego do WSA w Krakowie rozkazu personalnego był art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Dodatkowy wymóg do zastosowania wyżej wymienionej podstawy zwolnienia, określa przepis art. 43 ust. 3 powołanej ustawy, według którego zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 i 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów.

Z analizy art. 41 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie w szeregi policji. Fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy, związana jest z utratą przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Niewątpliwie celem omawianego przepisu jest usunięcie z Policji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tych czynów wskazuje na popełnienie ich z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. W interesie tak państwa, jak i jego obywateli, leży bowiem jak najszybsze usunięcie z Policji takich funkcjonariuszy, a zatem działanie właściwych organów Policji na tej podstawie służy ochronie interesu publicznego.

Nadto, należy zwrócić uwagę, że szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty. Wśród służb mundurowych Policja wyróżnia się zakresem przydzielonych jej zadań. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż D. Ż. w dniu [...] października 2008 r. dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa skarbowego określonego w art. 65 § 3 k.k.s. i będąc już zatrzymanym przez organy ścigania, złożył za pomocą faksu pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby. Oznacza to, że skarżący już wówczas co najmniej liczył się z dalszymi niekorzystnymi dla niego konsekwencjami tak w sferze prawa karnego (przedstawienie zarzutów, które nastąpiło w dniu następnym – [...] października 2008 r.), jak i w sferze łączącego go stosunku służbowego (wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby), a pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby w trybie określonym w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji miało zniwelować skutki w tej ostatniej sferze.

Z zestawienia powyższych okoliczności wynika zatem, że już w dniu [...] października 2008 r. w stosunku do skarżącego zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji i to jeszcze zanim skarżący przesłał faksem pisemne wystąpienie ze służby w Policji.

Stąd też trafnie organy Policji uznały, że powyższe okoliczności w pierwszej kolejności dawały podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w oparciu o ten właśnie przepis. W tej sytuacji, uzasadniona była reakcja przełożonych wobec policjanta, który popełnił, czyn zabroniony. Tym samym, prawidłowa była również ocena działań orzekających w sprawie organów dokonana przez Sąd I instancji, ponieważ to organy Policji, a nie skarżący, miały w niniejszej sprawie prawo wyboru trybu zwolnienia ze służby.

Jak już wskazano powyżej, szczególny charakter służby publicznej Policji, powoduje odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego policjanta, w tym również jeśli chodzi o jego utratę. Z tego też względu właściwy organ Policji jest uprawniony do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy pragmatycznej, także w sytuacji zgłoszenia przez funkcjonariusza, na podstawie art. 41 ust. 3 tejże ustawy, wystąpienia ze służby.

Z tego też powodu nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego kasacyjne skutku postawiony przez niego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 41 ust. 3 oraz art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż organy Policji prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji i zwolnienie skarżącego z Policji mogło nastąpić w oparciu o ten przepis. Odnosząc się do kwestii zwolnienia skarżącego ze służby z dniem [...] grudnia 2009 r., należy zwrócić uwagę, iż termin ten, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, mieścił się w terminie 3 miesięcy od daty zgłoszenia pisemnego wystąpienia ze służby.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu – na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.