Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 838/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Asesor WSA Iwona Bogucka, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi "A" S.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 sierpnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 2352/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w Ośrodku Zamiejscowym w Katowicach uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] r. stwierdzającą, że u S. K. występuje choroba zawodowa w postaci zespołu wibracyjnego – wymieniona w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w sprawie nie wyjaśniono rozbieżnych opinii lekarskich dwóch placówek diagnostycznych, które były kompetentne do rozpoznania choroby zawodowej a w decyzji nie ustosunkowano się do zarzutu odwołania, że w ostatnim miejscu zatrudnienia nie występował czynnik mogący mieć wpływ na powstanie, przyczynienie się lub nawrót schorzenia określonego jako zespół wibracyjny. Następnie wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, organ uzupełni materiał dowodowy zwracając się do placówki diagnostycznej drugiego szczebla, aby ustosunkowała się do przyczyn, pozwalających na odmienną konkluzję od tej jaka wynikała z orzeczenia lekarskiego placówki diagnostycznej pierwszego szczebla. Dokona wszechstronnej oceny materiału dowodowego i ustosunkuje się do wszystkich zarzutów odwołania, co odzwierciedli w uzasadnieniu decyzji.

Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. ponownie utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] r. powołując się art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że S. K. pracował w różnych zakładach pracy, jako stolarz, cieśla – ostatnio zaś w "A", gdzie był eksponowany w ciągu zmiany roboczej na działanie drgań mechanicznych, pochodzących z urządzeń udarowych. Pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Nadto organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z zaleceniami wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczeniem lekarskim z dnia [...]

2003 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podtrzymując swoje orzeczenie z [...] r., wyjaśnił rozbieżności pomiędzy opiniami placówek medycznych I i II stopnia. Omawiając tę opinię, organ II instancji zwrócił uwagę na to, że stwierdzony u pracownika zespół wibracyjny ma postać kostno-stawową. W orzeczeniu lekarskim placówki medycznej I stopnia wskazano na ujemny wynik próby oziębieniowej, który jest charakterystyczny dla zespołu wibracyjnego w postaci naczyniowo-nerwowej. Do stwierdzenia zespołu wibracyjnego, nie jest obligatoryjne wystąpienie obu postaci tej choroby, wystarczy postać kostno-stawowa. W tym stanie rzeczy ujemny wynik próby oziębieniowej nie może stanowić argumentu przeciwko rozpoznaniu choroby wibracyjnej. Zadaniem lekarzy orzeczników placówki medycznej II stopnia rozpoznanie postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego jest wynikiem odmiennej, w rozumieniu tej placówki właściwej interpretacji obrazu radiologicznego układu kostno-stawowego kończyn górnych. Na końcu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. stwierdził, że wobec rozpoznania choroby zawodowej przez placówkę diagnostyczną II stopnia brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A" SA wniosło o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z powodu jej niezgodności z prawem, poprzez naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. pomimo wskazówek Sądu zawartych w wyroku z dnia 14 sierpnia 2002 r. nakazujących uzupełnienie materiału dowodowego i ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwołania, nie odniósł się do nich. Zaskarżona decyzja nie zawiera wyjaśnień co do faktu, że w "A" SA – ostatnim miejscu pracy S. K., nie występował czynnik mogący mieć wpływ na powstanie, przyczynienie się lub nawrót choroby zawodowej. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu braku związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a czynnikami występującymi w miejscu pracy. Zdaniem skarżącego nie można się zgodzić z uzasadnieniem decyzji zawierającym tylko lakoniczne stwierdzenie, że pracownik był zatrudniony w P.B. "A", w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby wibracyjnej. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy ponownie nie ustosunkował się do zarzutów w przedmiocie braku związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy, a istniejącą u pracownika chorobą zawodową. Następnie strona skarżąca wskazała, że nie przeprowadzono badań w miejscu pracy jak np. poziom rzeczywistej szkodliwości występujących podczas pracy urządzeniami. W dalszej części uzasadnienia podniosła, że organ odwoławczy nawet w przybliżeniu nie ustalił, kiedy S. K. mógł zachorować na chorobę wibracyjną, a w związku z tym czy do jej powstania, rozwinięcia lub odnowienia przyczyniła się strona skarżąca. Na końcu, strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nie zebranie i brak rozpatrzenia materiału dowodowego stwierdzającego przyczynienie się skarżącego zakładu pracy do powstania, rozwinięcia lub odnowienia się choroby wibracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że organy inspekcji sanitarnej w postępowaniu dotyczącym chorób zawodowych stwierdzają lub (nie) chorobę zawodową, natomiast nie wskazują zakładu odpowiedzialnego za jej powstanie. Na mocy § 10 pkt 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję przesyłają zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na czynnik szkodliwy wywołujący chorobę zawodową. Istnienie tego czynnika wynika z wywiadu środowiskowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona do Ośrodka Zamiejscowego w K. Naczelnego Sądu Administracyjnego w 2002 r., kiedy obowiązywał przepis art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), według którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Należy jednak zauważyć, że wskazana ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia

2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz. U. z 2002 r. Nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Stosownie do art. 97 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, pos. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) utworzony został dla obszaru województwa śląskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Przepis art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższą regulację należy zatem podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 sierpnia 2002 r. w trybie art. 30 ustawy o NSA wskazał organowi administracji sanitarnej, jakie konkretnie czynności winien wykonać przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie doszło do naruszenia art. 30 ustawy o NSA, ponieważ organ administracji sanitarnej wykonał wszystkie wskazania Sądu. I tak zwrócił się do placówki diagnostycznej o przeprowadzenie badania lekarskiego oraz o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego, na końcu zaś dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, którą przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji sanitarnej nie naruszył prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem: "Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

– należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

– materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

– ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy,

(tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378).

Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy rozważył wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadził wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Zarzuty postawione organowi administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ art. 80 k.p.a. To, że organ administracji sanitarnej dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje strona skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy przede wszystkim zauważyć, że stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego 16 listopada 1999 r. wykazały, że S. K. w okresie wykonywania pracy zawodowej w "A" SA był narażony na działanie drgań mechanicznych, obsługując różne urządzenia, takie jak wiertarka pneumatyczna, wiertarka udarowa, wibrator elektryczny. Nadto zakład pracy nigdy nie prowadził badań drgań mechanicznych tych stanowisk pracy.

Ponowne orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia pracownika wydał [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stwierdzając chorobę zawodową, postać kostno-stawową zespołu wibracyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, zgodnie z zaleceniami wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2002 r. wątpliwości dotyczące opinii jednostki medycznej I stopnia. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy to orzeczenie lekarskie, mające charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr. Pracy 1999/11/39) jest opinią pełną, jasną i nie zawierającą żadnych sprzeczności. W ocenie Sądu, organ odwoławczy był uprawniony do przyjęcia, że ten dowód – w istocie decydujący o sposobie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej – posiada wskazane walory. Istotność tego dowodu polega bowiem na tym, że ze względów medycznych biegły wskazał na istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a warunkami wykonywania pracy przez S. K..

Należy przypomnieć, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Pojęcie choroby zawodowej oznacza kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy.

Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, rozpoznaną u pracownika chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych należy zakwalifikować jako chorobę zawodową po uprzednim ustaleniu, że był on zatrudniony w warunkach narażenia na jej powstanie. To zaś oznacza, że przy braku innych ustaleń dotyczących narażenia i domniemaniu związku przyczynowego – takie schorzenie z mocy prawa uznane jest za chorobę zawodową.

Należy podnieść, że omawianej problematyki dotyczy utrwalone już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również Sądu Najwyższego, który stwierdził, że o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową, decyduje związek przyczynowy między tym schorzeniem a warunkami pracy (...), jeśli dane schorzenie figuruje w oficjalnym wykazie chorób zawodowych (orzeczenie SN, sygn. III RN 110/98).

Odmienne rozstrzygnięcie w sprawie choroby zawodowej może zapaść tylko wówczas, gdy wykazano inną przyczynę jej powstania.

Przeprowadzone w sprawie postępowanie epidemiologiczne wykazało, że w zakładzie pracy skarżącego występowało narażenie na czynnik szkodliwy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 sierpnia 2002 r. nie miał zastrzeżeń do przeprowadzonego postępowania epidemiologicznego i nie nakazał jego uzupełnienia, wskazał jedynie na konieczność odniesienia się w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji, do wszystkich zarzutów odwołania. Ponownie wydana decyzja spełnia zalecenia Sądu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).