Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 53/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu
Oddalono wniosek o ustanowienie radcy prawnego
Powołane przepisy: article: art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 , art. 255, art. 220 par. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 897
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 87
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 lutego 2015 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H.. S. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania renty strukturalnej p o s t a n a w i a 1. zwolnić H.S. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 10 grudnia 2014 r.; 2. oddalić wniosek H.S..w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania renty strukturalnej H. S.złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.

Uzasadniając wniosek skarżący wskazała, że nie posiada żadnych środków finansowych, ani majątku pozwalających na uiszczenie jakichkolwiek kosztów w przedmiotowej sprawie. Ponadto nie posiada stosownej wiedzy prawniczej , która pozwoliłaby na skuteczne przedstawienie odpowiedniej argumentacji prawniczej w celu wskazania swoich racji. Skarżący oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną. Skarżący nie wykazał żadnego majątku ani dochodów.

Dane zawarte w złożonym wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, z uwagi na powyższe zarządzeniem z dnia 2 lutego 2015 r. referendarz sądowy, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

- wykazanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskał dochody skarżący oraz jego żona w 2014 r.

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę, rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy;

- przedłożenie oświadczenia, z jakich źródeł aktualnie skarżący oraz jego żona czerpią środki na własne utrzymanie z utrzymanie domu, w którym mieszkają;

- określenie wysokości miesięcznych wydatków skarżącego i jego żony na własne utrzymanie,

- udokumentowanie ponoszonych przez skarżącego oraz jego żonę kosztów utrzymania domu poniesionych w 2014 r. (np. ogrzewanie, energia, woda), ewentualnie wskazanie kto i w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania domu, w którym zamieszkuje skarżący i jego żona;

- wykazanie oraz udokumentowanie ewentualnych zadłużeń lub zobowiązań kredytowych skarżącego oraz jego żony;

- przedłożenie aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o zarejestrowanych na nazwisko skarżącego oraz jego żony samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji);

- oświadczenie, czy skarżący oraz jego żona korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie.

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że do miesiąca sierpnia 2014 r. pobierał rentę strukturalną w wysokości 1 115 zł oraz dodatek na żonę w wysokości 676 zł. Dnia 13 grudnia 2014 r. skarżący sprzedał samochód osobowy Opel Zafira za kwotę 5 000 zł i aktualnie z tych pieniędzy utrzymuje się wraz z żoną, a wydatki miesięczne szacuje na kwotę ok. 1000 zł. Aktualnie koszty utrzymania domu ponosi córka skarżącego. Skarżący i jego żona nie mają zaciągniętych kredytów, nie korzystają z pomocy społecznej. W załączeniu skarżący przedłożył decyzję Prezesa KRUS z dnia 25 sierpnia 2014 r. o wstrzymaniu wypłaty i żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno-rentowych; umowę kupna sprzedaży pojazdu z dnia 13 grudnia 2014 r.; zaświadczenie Starostwa Powiatowego w Opatowie z dnia 9 lutego 2015 r. o nieposiadaniu przez żonę skarżącego pojazdów zarejestrowanych na jej nazwisko; zaświadczenie Starostwa Powiatowego w Opatowie z dnia 9 stycznia 2015 r. o nieposiadaniu przez skarżącego pojazdów zarejestrowanych na jej nazwisko, a widniejące w bazie danych pojazdy o numerach rejestracyjnych TOP 04RC, TOP 71PL, TGZ 1598 zostały przekazane na podstawie umów darowizny z dnia 31 grudnia 2014 r. dla córki skarżącego oraz wyciąg z dnia 11 lutego 2015 r. z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego z saldem na dzień 31 stycznia 2015 r. w kwocie 54,77 zł.

Stosownie do art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu; lub w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny.

Wniosek skarżącego, który wnosi jednocześnie o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika należało w pierwszej kolejności rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. całkowitego przyznania prawa pomocy. W tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia.

Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem jego rodzina ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponadto skarżący i jego żona aktualnie utrzymują się ze środków uzyskanych w dniu 13 grudnia 2014 r. ze sprzedaży samochodu, zaś wydatki miesięczne szacują na kwotę ok. 1000 zł, przy czym koszty utrzymania domu ponosi córka. Skarżący nie wykazuje, aby ponosił nadzwyczajne wydatki, posiadał jakiekolwiek zadłużenia, czy zobowiązania kredytowe, których nie jest w stanie spłacić. Powyższe świadczy o tym, sytuacja materialna rodziny skarżącego jest dobra, a rodzina posiada dostateczne środki na zapewnienie sobie minimum egzystencji.

Dla oceny przedmiotowego wniosku znaczenie ma również okoliczność przekazania przez skarżącego znacznej części majątku w formie darowizn córkom - dom, grunty rolne (kopie aktów notarialnych z roku 2008 oraz 2010 zawarte w aktach administracyjnych sprawy) oraz pojazdy (zaświadczenie Starostwa Powiatowego w Opatowie w aktach sądowych sprawy), na których ciąży ustawowy obowiązek niesienia pomocy rodzicom. Z treści art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), wynika bowiem, że rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że córki mogą pomóc wnioskodawcy w pokryciu kosztów sądowych, bowiem ciąży na nich ustawowy obowiązek niesienia pomocy rodzicom.

Z kolei art. 897 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.-Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) stanowi, że jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. W sytuacji, gdy wykazana przez skarżącego sytuacja materialna uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, orzekający zobligowany był do wyboru jakiego zakresu będzie dotyczyć przyznane prawo pomocy. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej pomocy skarżącemu wzięto pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. Z art. 220 § 1 p.p.s.a. wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu. Zdaniem orzekającego dla realizacji prawa skarżącego do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak wskazano wyżej udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku skarżącego.

Ponadto odnosząc się do uargumentowania wniosku o ustanowienie pełnomocnika brakiem stosownej wiedzy prawniczej, podkreślić należy, iż jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Tak więc argumentem za przyznaniem prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika nie może być brak wiedzy prawniczej, tym bardziej, że ustanowienie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd bowiem obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04).

Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). Przy czym podkreślić należy, że ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowo-administracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2011r. sygn akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a , orzeczono jak w sentencji postanowienia.