Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 660/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: oraz § 4 rozporxządzenia Ministra edukacji Narodowej i sportu z dnia 6 maja 2003r. w sprawie wymagań , jakim powinna odpowiadać osoba zajmujaca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach szkół i placówek  (Dz. U. Nr 89,p
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Anna Lech NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy Bielice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 14/08 w sprawie ze skargi Wójta Gminy Bielice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w Bielicach uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 marca 2008r. sygn. akt II SA/Sz 14/08 oddalił skargę Wójta Gminy Bielice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] października 2007 r., nr [...] stwierdzające nieważność zarządzenia Wójta Gminy Bielice w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w Bielicach.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny:

rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] października 2007 r. wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) Wojewoda Zachodniopomorski stwierdził nieważność zarządzenia nr [...] Wójta Gminy Bielice z dnia [...] września 2007 r. w sprawie powierzenia M. W. stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w Bielicach na okres pięciu lat szkolnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że zarządzenie zostało podjęte w sposób sprzeczny z prawem, tj. z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach szkół i placówek (Dz. U. Nr 89, poz. 826 ze zm.), zgodnie z którym stanowisko dyrektora zespołu szkół i placówek może być powierzone nauczycielowi mianowanemu lub dyplomowanemu, który posiada kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole lub placówce wchodzącej w skład zespołu, w której wymagania kwalifikacyjne wobec nauczycieli są najwyższe, oraz spełnia wymagania określone w § 1 pkt 2-8 tego rozporządzenia. W skład Zespołu Szkół w Bielicach wchodzi Szkoła Podstawowa i Gimnazjum.

Jak zaznaczył Wojewoda, z treści § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.) wynika, że wyższe wymagania kwalifikacyjne stawiane są wobec osób ubiegających się o zajmowanie stanowiska nauczyciela w gimnazjum.

Z dokumentów przesłanych do organu nadzoru wynika, że M. W. ukończyła studnia wyższe magisterskie na kierunku pedagogika w zakresie nauczania początkowego i wychowania przedszkolnego oraz studia podyplomowe w zakresie organizacji i zarządzania oświatą. Ukończony kierunek studiów magisterskich pozwolił M. W. uzyskać wiedzę merytoryczną z zakresu nauczania początkowego i wychowania przedszkolnego, które nie są przedmiotami nauczanymi na poziomie gimnazjum, tym samym za niedopuszczalne w świetle § 4 rozporządzenia z dnia 6 maja 2003 r. uznał organ nadzoru powierzenie temu nauczycielowi stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w Bielicach. Z tych względów, zdaniem Wojewody, konieczne było stwierdzenie nieważności zarządzenia Wójta Gminy Bielice nr [...] z dnia [...] września 2007 r.

Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego Wójt Gminy Bielice zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Powołując się na naukę prawa i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 22 sierpnia 1990 r. sygn. akt SA/Gd 796/90 wskazał, że orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały organu gminy przez wojewodę może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa i gdy wynika to wprost z treści takiego przepisu, Wójt Gminy Bielice podniósł, że kwestionowane przez organ nadzoru zarządzenie nie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z § 4 rozporządzenia z dnia 6 maja 2003 r., ponieważ ustawodawca pozostawił organowi powołującemu dyrektora szkoły pewną swobodę przy ocenie jego kwalifikacji do zajmowania tego stanowiska, o czym świadczą sformułowania zawarte w § 2 ust. 1 i w § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. Sformułowania te są nieostre i mają charakter ocenny, a dotyczą wymogów, jakie powinny spełniać osoby piastujące stanowisko nauczyciela w gimnazjum. Jest w nich mowa m.in. o ukończeniu studiów magisterskich na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem, zaś przepis § 1 pkt 4, uznany co prawda za niezgodny z Konstytucją, odsyła po rozstrzygnięcie tej kwestii do kuratora oświaty. Zarządzenie nr 59/2007 zostało wydane z zachowaniem trybu przewidzianego w art. 36a ustawy o systemie oświaty, a wyłoniona w drodze konkursu M. W. posiada znakomite przygotowanie pedagogiczne potwierdzone przedłożonymi świadectwami, referencjami i opiniami, posiada również wymagane przepisami kwalifikacje do pełnienia funkcji związanej z organizacją i zarządzaniem w oświacie. Ponadto podjęła studia podyplomowe, które podniosłyby jej kwalifikacje na powierzonym stanowisku. Powyższe świadczy o tym, że osoba ta daje gwarancję prawidłowego wykonywania swoich obowiązków i dbania o interes szkoły. Rozstrzygnięcie Wojewody nie spełnia zaś przesłanek określonych w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak też uchybia zasadom współżycia społecznego i godzi w dobro uczniów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 marca 2008r. oddalił skargę Wójta Gminy Bielice wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach szkół i placówek, stanowisko dyrektora zespołu szkół lub placówek może być powierzone nauczycielowi mianowanemu lub dyplomowanemu, który posiada kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole lub placówce wchodzącej w skład zespołu, w której wymagania kwalifikacyjne wobec nauczycieli są najwyższe oraz spełnia wymagania określone w § 1 pkt 2-8 tego rozporządzenia. Kwalifikacje zaś do zajmowania stanowiska nauczyciela m.in. w szkole podstawowej i gimnazjum określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli.

W ocenie Sądu, M. W., która ukończyła studia wyższe magisterskie na kierunku pedagogika w zakresie nauczania początkowego i wychowania przedszkolnego nie ma kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela gimnazjum, bowiem ani wychowanie przedszkolne, ani nauczanie początkowe nie są przedmiotami nauczanymi w gimnazjum. Zasadnie więc uznał Wojewoda Zachodniopomorski, że powierzenie stanowiska dyrektora zespołu szkół, w skład którego wchodzi gimnazjum, osobie nie posiadającej wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w gimnazjum, narusza powołane powyżej przepisy prawa.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wójt Gminy Bielice reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 47 § 1 i art. 91 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez nieuznanie osoby pełniącej funkcję Dyrektora Zespołu Szkół w Bielicach za stronę postępowania, a w konsekwencji niedoręczenie jej odpisu skargi oraz niezawiadomienie o terminie rozprawy, co powoduje nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 powołanej ustawy.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Wójt Gminy Bielice podniósł, że nie ulega wątpliwości, że osobę, której na podstawie zaskarżonego zarządzenia powierzono funkcję dyrektora szkoły, jest stroną postępowania, na co wskazuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt I OSK 591/07. Wobec powyższego Sąd I instancji naruszył wynikający z art. 47 § 1 ustawy procesowej obowiązek doręczenia wszystkim stronom postępowania składanych w postępowaniu odpisów pism wraz z załącznikami, jak również obowiązek zawiadomienia stron o posiedzeniach jawnych wynikający z art. 91 § 2 tej ustawy.

W niniejszej bowiem sprawie skarga nie została doręczona M. W., jak też osoba ta nie została powiadomiona o terminie rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zdaniem Wojewody, przymiot strony w sprawie, jaka toczyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie służył wyłącznie Wójtowi Gminy Bielice, który stosownie do treści art. 92a ustawy o samorządzie gminnym złożył skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego stwierdzające nieważność zarządzenia Wójta Gminy Bielice z dnia [...] września 2007 r. w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w Bielicach. Z uwagi na fakt, że wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego przez Wojewodę nie jest poprzedzone żadnym wcześniejszym postępowaniem administracyjnym, tym samym osoba powołana w drodze tego zarządzenia do pełnienia funkcji dyrektora, nie mogła być stroną postępowania nadzorczego, nie mogła więc stać się uczestnikiem postępowania na prawach strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", nieważność postępowania sądowoadministracyjnego zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Zarządzenie Wójta Gminy Bielice z dnia [...] września 2007 r. nr [...] powierzało M. W. stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w Bielicach na okres pięciu lat szkolnych. Nie ma wątpliwości, że akt ten dotyczy sfery uprawnień M. W. W postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym skargą Wójta Gminy Bielice, M. W. stała się zatem jego uczestnikiem na prawach strony. Stanowi o tym przepis art. 33 § 1 P.p.s.a. Z tej pozycji procesowej wynikają dla uczestników uprawnienia do otrzymania odpisu skargi (art. 47 § 1 P.p.s.a.) oraz zawiadomienia o terminie rozprawy (art. 91 § 2 P.p.s.a.). Tymczasem o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku, która odbyła się w dniu 6 marca 2008 r. zostali powiadomieni tylko Wójt Gminy Bielice i Wojewoda Zachodniopomorski. Nie została natomiast powiadomiona i nie brała udziału w sprawie będąca uczestnikiem postępowania M. W.

Wydanie w tych warunkach wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dotknięte było nieważnością z powodu niezapewnienia uczestnikowi postępowania możliwości obrony swych praw.

Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.