Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1449/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13g ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjne Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1189/13 w sprawie ze skargi U. T. P. Spółki z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1189/13 w sprawie ze skargi U. T. P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Drogowego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem niernormatywnym bez zezwolenia – uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Podczas kontroli drogowej, która odbyła się w [...] lutego 2012 r. na miejscu ważenia pojazdów w B. przy Al. A. K. ustalono, iż pojazd marki MAN oraz naczepa ciężarowa marki N. zatrzymana do kontroli w miejscowości K. na drodze krajowej nr [...] przekroczyła dopuszczalne naciski osi, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 11,5 t dla: podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m; osi wielokrotnych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o liczbie składowych większej niż trzy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m oraz przekroczenie dopuszczalnej długości, szerokości oraz wysokości pojazdu.

Przejazd powyższym zespołem pojazdów wykonywał W. N., w imieniu i na rzecz U. T. P. Sp. z o.o. w B..

Na podstawie wyników kontroli K.-P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] września 2011 roku decyzję o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] złotych.

W odwołaniu skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej u.d.p.) oraz naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej k.p.a.). Skarżąca zarzuciła organowi, że nie wskazał w decyzji wartości bazowych, w odniesieniu do których nałożona została kara. Spółka wskazała, że podczas kontroli "dokonano pomiarów przy użyciu niewłaściwych wag, z naruszeniem zasad staranności i rzetelności, a także niezgodnie z instrukcją obsługi". Strona wskazała nadto na 20 – miesięczne uchybienie organu I instancji w wydaniu decyzji, co, jej zdaniem, powinno skutkować umorzeniem decyzji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. dotycząca nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i poglądy prawne wyrażone przez organ I instancji, stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.) – ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m.

Zespół pojazdów został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych SAW 10 C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnym świadectwem zgodności wydanym, przez Okręgowy Urząd Miar w P. dnia [...] grudnia 2009 r., na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Protokół z pomiaru pochylenia terenu oraz świadectwo zostały okazane kierowcy podczas kontroli, co wynika z protokołu z dnia [...] lutego 2012 r.

W wyniku ważenia stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

1) nacisk [...] t na podwójnej osi napędowej pojazdu silnikowego - przekroczenie o 9,431t,

2) nacisk [...] t na pierwszej osi składowej naczepy - przekroczenie o 1,310 t,

3) nacisk [...] t na drugiej osi składowej naczepy - przekroczenie o 1,408 t,

4) nacisk [...] t na trzeciej osi składowej naczepy - przekroczenie o 1,506 t,

5) nacisk [...] t na czwartej osi składowej naczepy - przekroczenie o 1,457 t,

6) szerokość zespołu pojazdów wyniosła [...] m - przekroczenie o 3,05 t,

7) długość zespołu pojazdów wyniosła [...] m - przekroczenie o 19,52 m,

8) wysokość zespołu pojazdów wyniosła [...] m - przekroczenie o 0,30 m.

Zgodnie z przepisami prawa, za stwierdzone przekroczenia łączną karę ustalono w wynosi [...] złotych.

Organ odnosząc się do argumentacji skarżącej wskazał, że wagi użyte w trakcie kontroli winny w dniu kontroli spełniać jedynie wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791). Takie wymogi zostały spełnione, co potwierdzają świadectwa legalizacji wag użytych podczas kontroli drogowej. Miejsce przeprowadzenia ważenia przy Al. A. K. w B. legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, dokonanego przez uprawnionego geodetę. Skoro kompetentny organ dopuścił wagi do ważenia pojazdów w oparciu ustawę z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz. U. 2004 r. nr 243, poz. 2441), brak jest podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych jest bezprawne.

Organ podkreślił, iż w świetle zebranego materiału dowodowego procedura ważenia przebiegała prawidłowo za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości.

Zgodnie z instrukcją producenta, pojazd ważony był przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych. Zwrócono uwagę, iż stanowisko do ważenia pojazdów jest zatwierdzone przez zarządcę drogi po dokonaniu pomiarów geodezyjnych, a wagi posiadają aktualne legalizacje. Pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu.

W tym miejscu należy odnieść się również do stanowiska Głównego Urzędu Miar w W. co do możliwości stosowania przedmiotowych wag w przypadku kontroli drogowych przez organy Inspekcji Transportu Drogowego. Z pism Głównego Urzędu Miar w W. nie wynika wprost, że wag typu SAW 10 nie powinno używać się do wyznaczania dmc pojazdu, a już tym bardziej, że nie wolno tymi wagami wyznaczać nacisków osi wielokrotnych. Interpretacja GUM powołuje się na zapis w świadectwie zatwierdzenia typu, iż "wag tego typu nie można stosować w rozliczeniach".

Zdaniem organu odwoławczego nie oznacza to, iż nie można tymi wagami wyznaczać masy pojazdu. Analiza decyzji zatwierdzenia typu nr [...] świadczy o tym, iż zapis ten został wprowadzony celowo, tak, aby wagi tego typu były użytkowane głównie przez organy kontrolne, nie służyły zaś do rozliczeń handlowych między prywatnymi podmiotami.

W rozpatrywanym przypadku przewożono żurawia obrotowego, który nie stanowi ładunku sypkiego. Nie znajduje więc zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

Zdaniem organu odwoławczego nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności. Strona w toku postępowania w I instancji, ani na etapie odwoławczym, nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem organu odwoławczego brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanych naruszeń przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi na drodze były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.

Organ II instancji wskazał, iż strona postępowania administracyjnego, mimo prawidłowego wezwania przez P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego pismem z dnia [...] lutego 2012 roku, doręczonym stronie w dniu [...] lutego 2012 roku, nie przedstawiła przed organem I i II instancji dowodów potwierdzających, iż dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Ponadto organ podkreślił, iż przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi. Należy zwrócić uwagę, iż z treści art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, precyzującego, w jaki sposób należy dokonywać załadunku, wynika jednoznacznie, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Trzeba stanowczo podkreślić, iż zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 ust. 1 ustawy, już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom i równomiernie rozmieścić ładunek.

W chwili orzekania przez organ II instancji zmienił się stan prawny. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia (art. 8 ustawy zmieniającej). Ogłoszenie ustawy nastąpiło dnia 18 października 2011 r., gdyż tego dnia ww. ustawę opublikowano pod pozycją 1321 w Dzienniku Ustaw nr 222 z 2011 r.

W odpowiedzi na zarzut strony dotyczący niedotrzymania przez organ I instancji terminu do wydania decyzji administracyjnej organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Według przepisu § 3 ww. artykułu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast § 5 do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

U. T. P. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a.; naruszenie art. 7, art. 40 § 2, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka kwestionowała prawidłowość ustaleń dokonanych w czasie kontroli i w związku z tym podnosiła, że wagi użyte do ważenia pojazdu nie nadawały się do określenia jego dopuszczalnej masy całkowitej.

Odnosząc się do tych zarzutów Sąd wskazał, że w czasie kontroli użyto wag typu SAW 10 C/ll o dokładności llll. Skarżąca odwołując się do pisma Głównego Urzędu Miar i raportu Najwyższej Izby Kontroli podnosiła, że wagi typu SAW C/ll nie były certyfikowane przez GUM. Wagi nieautomatyczne służące do określenia masy stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) służą do obliczania masy będącej podstawą obliczenia kar lub podobnych typów opłat. Wagi te klasy dokładności llll zgodnie z § 24 rozporządzenia mogą być stosowane w położeniu pochylnym i wówczas nie mogą być wrażliwe na ten stopień pochylenia. Rozporządzenie określa więc możliwość dokonywania pomiarów masy pojazdu (dmc) w celu ustalenia kary za ich przekroczenie.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) w § 2 pkt 2 nawiązuje do wag nieautomatycznych wprowadzonych do użytkowania pod warunkiem stwierdzenia, że spełniają wymagania zgodności. Ze świadectw homologacji wag użytych do kontroli i ze świadectw legalizacji ponownej wynika, ze wagi te spełniały stosowne wymagania zgodności z dyrektywą WE nr 90/384/EWG. Zgodnie z § 3 pkt 1 tego rozporządzenia wagi spełniające wymagania zgodności, jako wagi nieautomatyczne są przyrządami pomiarowymi służącymi do określania masy ciała oraz mogącymi służyć do określania innych, związanych z masą wielkości, ilości, parametrów (...) wymagającymi udziału operatora podczas ważenia. Powołane rozporządzenie także nie wyłącza wag użytych w czasie kontroli od dokonywania pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. Dyrektor Biura Metrologii Prawnej stwierdził, że zasadniczo wagi typu LP 600 nie powinny być używane do wyznaczania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów. Jak natomiast wynika z ustaleń organu administracji, wagi użyte w czasie kontroli nie tylko były notyfikowane na zgodność z dyrektywą WE nr 90/384/EWG, lecz także posiadały świadectwa zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar w P..

Zgodnie z ustaleniami organu administracji kontroli poddano pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego o trzech osiach i naczepy ciężarowej czteroosiowej (protokół kontroli). Pomiaru dokonano dwoma wagami SAW 10 C/ll o dokładności llll (zwykłej).

Zgodnie z Instrukcją Obsługi wag typu SAW serii II do zważenia ciężarówki lub ciągnika o trzech osiach wymagane są 2 pary wag SAW z dwiema płytami równoważącymi wysokość, bądź 3 pary wag SAW. Z rubryki czwartej pkt 2.5 Instrukcji Obsługi przedmiotowych wag wynika natomiast, że dla dokonania pomiaru ciężarówki z czterema osiami, należy użyć czterech par tych wag. W realiach kontrolowanej sprawy kontrolę pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego o trzech osiach i naczepy ciężarowej czteroosiowej wykonano dwoma wagami.

Tym samym wymogi Instrukcji Obsługi zostały pominięte przez organ administracji publicznej. Organ nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, iż dokonanie czynności kontrolnej (ważenia) z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów podanych w Instrukcji Obsługi wag SAW serii II, było miarodajne dla prawidłowego ustalenia wyników uzyskanych w czasie kontroli. Brak stosownego wyjaśnienia powyższej kwestii stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), które w rezultacie mogło prowadzić do naruszenia także przepisu art. 80 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, iż wynik ważenia był podstawą nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w myśl art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W związku z powyższym uwagami i ustaleniami, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, Sąd I instancji orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł na powyższe orzeczenie Sądu I instancji skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną organ zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1070 ze zm., dalej: k.p.a), przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i nie wyjaśnił w decyzji, z jakich powodów uznał, że dokonanie czynności kontrolnej (ważenia) z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów było miarodajne dla prawidłowego ustalenia wyników uzyskanych w czasie kontroli, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu SAW 10C wyników pomiaru nie może budzić żadnych wątpliwości, a skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że były on błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, zaś organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczanie i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń także w zakresie nacisków osi wielokrotnych pojazdu jedną parą wskazanych wag, czym odpowiedziano w sposób wyczerpujący i zupełny na zarzuty skarżącej;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą jednej pary wag SAW 10C/II, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w szczególności ze Świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08 oraz Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszcza użycie konfiguracji dwóch wag przy zrównoważeniu różnic wysokości za pomocą płyt pomocniczych lub odpowiednich wgłębień w nawierzchni w miejscu przeprowadzenia pomiarów (z jakich to wgłębień skorzystano w niniejszej sprawie, podczas procesu ważenia pojazdu), oraz po zważeniu każdej osi osobno zsumowanie nacisków tych osi i uzyskanie nacisku na osie wielokrotne oraz masy pojazdu (Vide: pkt 2.4 Instrukcji obsługi SAW/Seria H);

ponadto, z ostrożności procesowej zarzucono także:

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodastw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16, obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych), § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwej wykładni i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C/II nie są przeznaczone do pomiaru nacisku osi wielokrotnych pojazdu jedną parą rzeczonych wag, podczas gdy zarówno z tych regulacji, jak i wydanych na ich podstawie: Świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08 i Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II, zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, przepisy te oraz Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszczają przy użyciu ich kompletu pomiar nacisku osi wielokrotnych pojazdu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy stwierdzić, iż kasator zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a.

W związku z powyższym przypomnieć należy, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy.

Stosownie do treści art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd pod drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast przepis art. 13g ust. 2 ustawy o drogach publicznych wskazuje, że wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust.1, określa załącznik numer 2 do ustawy.

Z powyższych regulacji prawnych wynika, że w sprawach o nałożenie kary pieniężnej ustalenia wymagało, czy miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oraz czy miało miejsce przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, o których mowa w przytoczonych regulacjach prawnych. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie ustalenia te poczyniono na podstawie protokołu kontroli.

Uwzględniając stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także podstawy, na których oparto skargę kasacyjna od wyroku Sądu I instancji stwierdzić należy, że istota sporu sprowadza się do tego, czy do ustalenia stwierdzonych protokołem nacisków osi kontrolowanego pojazdu i naczepy użyto przewidzianych do tego celu wag, a zatem czy wskazane w protokole wyniki kontroli odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy. Poczyniona uwaga jest o tyle istotna jeśli zważyć, że skoro ustawa nałożenie kary i jej wysokość uzależnia od wyników kontroli (wyników ważenia), to takie ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości odnośnie prawidłowości ich przeprowadzenia.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pomiaru pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego o trzech osiach i naczepy ciężarowej czteroosiowej dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C/II posiadających w chwili dokonywania kontroli świadectwa homologacji i dokumenty potwierdzające ich legalizację, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Ponadto wskazać należy, że z akt sprawy wynika także, iż procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym. Powyższe ustalenia nie mogą dla rozstrzygnięcia tej sprawy mieć decydującego znaczenia, bowiem jak to już wyżej podniesiono problemem dla sprawy istotnym nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. Okoliczność ta ma znaczenie także i z tego punktu widzenia, że świadectwa homologacji wag przenośnych nieautomatycznych do pomiarów statycznych typu SAW 10C wskazują, iż wagi tego typu, są przeznaczone do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi.

Powyższe oznacza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, iż wagi użyte podczas kontroli (w układzie dwóch wag połączonych) co do zasady mogły służyć do pomiarów nacisku osi, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. Natomiast z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych istotną w sprawie pozostaje możliwość użycia wskazanych w protokole kontroli wag do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej czy wielokrotnej (poczwórnej) osi naczepy.

W ocenie NSA, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny miał podstawy by uznać, że w omawianym zakresie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy.

Podkreślić bowiem należy, że w zakresie odnoszącym się do stosowania wag typu SAW 10C Główny Urząd Miar przedstawił swoje stanowisko, w którym zgłosił zastrzeżenia co do możliwości sumowania nacisków na osie przy pomiarach obciążeń osi wielokrotnych. Okoliczność powyższa skutkuje tym, że postępowanie administracyjne i dokonywane w nim ustalenia faktyczne, co do prawidłowości użytych do pomiaru wag, winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie, materiał dowodowy winien być zgromadzony i rozpatrzony w sposób wszechstronny, co z kolei powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zauważyć także należy, że organ I instancji w swym uzasadnieniu wskazuje, iż ważenie ciągnika oraz naczepy odbyło się zgodnie z zarządzeniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr 16/2004 oraz zgodnie z instrukcją producenta wag. Skoro więc świadectwa homologacji, świadectwa legalizacji zostały poddane weryfikacji w oparciu o zasady użytkowania urządzeń określonych przez producentów wag, to instrukcje takie winny być dołączone do materiału dowodowego i poddane wnikliwej analizie.

Trafnie więc Sąd I instancji odwołując się do treści instrukcji obsługi wag typu SAW serii II, w tym dotyczącej wag SAW 10C/II, wskazuje na zapisy dotyczące sytuacji, w jakich dopuszczalne jest stosowanie jednej pary wag. Powyższe uwagi Sądu I instancji wskazują, że instrukcja obsługi wag nie określa, że przy pomocy stanowiska z jedna parą wag dopuszczalne jest ważenie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy.

W tym stanie rzeczy zasadnie Sąd I instancji uznał, że powyższe okoliczności nie zostały wyjaśnione w toku prowadzonego postępowanie, a bez odniesienia się do nich nie była możliwa prawidłowa ocena uzyskanych w toku kontroli wyników i tym samym nie było możliwe rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej opartego na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. należy stwierdzić, że Sąd I instancji dostrzegając naruszenie przepisów postępowania nie dokonywał wykładni przepisów prawa materialnego, a tym samym nie mógł dopuścić się naruszenia tych przepisów prawa poprzez ich błędną wykładnię. W tym miejscu należy jedynie wskazać, że z treści przywołanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów dyrektywy Rady nr 90/384/EWG, a także przepisów przywołanych w skardze kasacyjnej rozporządzeń nie wynika przeznaczenie wag SAW 10C/II i prawidłowość ich użycia w konkretnej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.