Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2560/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędziowie - Sędzia NSA Henryka Łysikowska - Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant - Monika Mikołajczyk , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] J.T. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym - w dokumencie SAD Nr [...] -importowany z Niemiec samochód ciężarowy marki Mercedes Sprinter 31 OD, klasyfikując go do kodu PCN Taryfy celnej 8704 21 39 0, ze stawką obniżoną, w wysokości 15% od wartości celnej towaru. W tym samym dniu, w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego, Dyrektor Urzędu Celnego we W. wydał decyzję, w której uznał zgłoszenie to za nieprawidłowe, w części dotyczącej ustalenia wartości celnej towaru, a co za tym idzie - także określenia kwoty długu celnego. Organ celny dopuścił zgłoszony przez stronę towar do obrotu na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem obniżonej stawki celnej w wysokości 15% wartości celnej towaru, na podstawie deklaracji eksportera niemieckiego znajdującej się na fakturze Nr [...] z dnia [...] Jednocześnie fakturę tę wysłano do weryfikacji przez władze celne kraju eksportu.

Pismem z dnia [...] niemieckie organy celne poinformowały, że towar opisany na przesłanej im fakturze nie może zostać uznany za towar "pochodzący", w myśl przepisów obowiązującej pomiędzy krajami Unii Europejskiej i Polską umowy międzynarodowej. Okoliczność ta stanowiła dla organu celnego pierwszej instancji podstawę do wznowienia postępowania, co nastąpiło postanowieniem z dnia [...].

W toku prowadzonego przez organ celny postępowania wyjaśniającego zainteresowany przedłożył oryginał nowego dowodu pochodzenia towaru, w postaci świadectwa przewozowego EUR 1 Nr [...], wystawionego retrospektywnie w dniu [...].

Decyzją z dnia [...] " Nr [...], Dyrektor Urzędu Celnego we W. , działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odstąpił od uchylenia swojej decyzji z dnia [...], stwierdzając jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności do pobrania odsetek wyrównawczych.

Strona odwołała się od decyzji z dnia [...]., wnosząc o zaniechanie poboru odsetek wyrównawczych. Po rozpatrzeniu tego odwołania. Prezes Głównego Urzędu Ceł wydał w dniu [...] postanowienie w trybie art. 230 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w którym zwrócił sprawę do organu celnego pierwszej instancji.

W kolejnej decyzji z dnia [...] - oznaczonej identycznym numerem, co poprzednia decyzja - Dyrektor Urzędu Celnego we W. zmienił swoją decyzję z dnia [...], w części dotyczącej zastosowania stawki celnej i określił kwotę długu celnego według 35% stawki autonomicznej. W pozostałej części decyzja z dnia [...] pozostała bez zmian.

Po rozpatrzeniu odwołań J. T. od pierwszoinstancyjnych rozstrzygnięć z dnia [...] i [...], Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...], w części dotyczącej obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi. W kwestii dotyczącej zastosowania wobec sprowadzonego samochodu ciężarowego stawki celnej autonomicznej Prezes GUC podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, zaprezentowane w decyzji z dnia [...], z następującym uzasadnieniem.

Organ odwoławczy przywołał przede+

wszystkim przepis art. 83 § 2 Kodeksu celnego, upoważniającego organy celne do weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu celnym także po zwolnieniu towarów. Wszczęta w rozpatrywanej sprawie weryfikacja dowodu pochodzenia - deklaracji eksportera na fakturze - znajduje także oparcie w

2

Sygn. akt 3 I SA/Wr 2560/01

przepisie art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Zgodnie z art. 32 ust. 5 Protokołu, władze celne państwa importującego będą informowane o wynikach sprawdzania najszybciej jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły ustalenie, czy deklaracja eksportera na fakturze odnosi się do omawianych produktów i czy produkty te mogą w rzeczywistości kwalifikować się do zastosowania działań preferencyjnych.

Organ odwoławczy wywodził dalej, że podstawę do wydania decyzji przez organ celny pierwszej instancji stanowiła w przedmiotowej sprawie informacja nadesłana przez niemieckie służby celne w pismach z dnia [...] i [...], z której wynikało, iż przedłożona przez Stronę deklaracja eksportera na fakturze Nr [...] z dnia [...] nie spełnia wymogów obowiązujących przepisów umowy międzynarodowej, aby stanowić dowód pochodzenia wymagany dla zastosowania obniżonej stawki celnej. Przedmiotowy towar nie może być więc uznany za "pochodzący", w rozumieniu przepisów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego.

Zgodnie z przepisem art. 13 § 1 Kodeksu celnego - podkreślił dalej Prezes GUC

- cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Zastosowanie tych stawek może nastąpić retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym przepisami umów międzynarodowych (art. 13 § 4 Kodeksu celnego). Zgodnie z art. 13 § 6 tegoż Kodeksu, Taryfę celną ustanawia Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia. Obowiązująca w dniu dokonania odprawy celnej spornego samochodu Taryfa celna, wprowadzona rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 158, poz. 1036), stanowi w ust. 5 części A Postanowień wstępnych, że obniżone stawki celne, wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się między innymi do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej (obniżone stawki celne UE), wymienionych w wykazie Nr IV. Umową międzynarodową regulującą obrót towarowy Polski z państwami Unii Europejskiej jest Układ Europejski. Na mocy przywołanych przepisów istnieje możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

* towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej, a Taryfa celna przewiduje z tego tytułu stawkę obniżoną,

* pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR. 1 lub deklaracją na fakturze;

- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Niezachowanie nawet jednego z tych warunków - podnosił organ odwoławczy - wy

klucza zastosowanie stawki celnej obniżonej. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Przepis art. 16 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz.U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662), zawiera zasady dokumentowania preferencyjnego pochodzenia towarów eksportowanych ze Wspólnoty. Zgodnie z tym przepisem, produkty pochodzące z obszaru Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Układu pod warunkiem przedłożenia: a) świadectwa przewozowego EUR. 1, którego wzór jest zamieszczony w Załączniku III, lub

3

Sygn. akt 3 1 SA/Wr 2560/01

b) w przypadkach określonych w art. 21(1) deklaracji, której tekst jest zamieszczony w Załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty.

Prezes GUC podkreślił w związku z tym, iż niemiecka administracja celna, a więc jedyny organ upoważniony na mocy postanowień Protokółu Nr 4 do weryfikacji dowodów pochodzenia, przeprowadziła - zgodnie z przepisem art. 32 Protokołu Nr 4 kontrolę - i stwierdziła, iż towar opisany na fakturze z dnia [...] nie posiada pochodzenia z krajów Unii Europejskiej, co wyklucza potraktowanie go w sposób uprzywilejowany w obrocie handlowym z Polską. Organ drugiej instancji wywodził, że przy ocenie dokumentów pochodzenia towarów jedynymi wiarygodnymi informacjami dla władz celnych kraju importera są informacje uzyskane od administracji celnej kraju eksportującego. Uzyskanie od władz celnych tego kraju informacji, że deklaracja eksportera na fakturze została wystawiona bezpodstawnie, wywołuje ten skutek prawny, że towary opisane na fakturze nie mogą korzystać z preferencyjnego traktowania w obrocie handlowym z Polską i podlegają cłu na zasadach ogólnych.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podstawą do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie była negatywna weryfikacja deklaracji eksportera na fakturze. Z informacji nadesłanej przez władze kraju eksportującego wynikało, że zaimportowany przez stronę samochód nie spełnia kryteriów obowiązującej w handlu pomiędzy krajami UE i Polską umowy międzynarodowej, jaką jest Układ Europejski, w związku z czym nie jest towarem "pochodzącym" w rozumieniu przepisów tego Układu.

Z akt sprawy wynika, że strona przedłożyła oryginał świadectwa przewozowego EUR. 1 Nr [...], wystawionego retrospektywnie w dniu [...] Prezes GUC wyjaśnił w związku z tym, iż wobec zaprzeczenia przez niemieckie władze celne - w pismach z dnia [...] i [...] - rzetelności deklaracji eksportera na fakturze oraz uznania wyeksportowanego towaru za "niepochodzący", bez przeprowadzenia weryfikacji przedłożonego przez Stronę nowego dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1, brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia dokumentu jako prawidłowego dowodu, dokumentującego preferencyjne pochodzenie samochodu sprowadzonego przez J.T. Dlatego też, pismem z dnia [...], polskie władze celne zwróciły się do niemieckich władz celnych z wnioskiem o dokonanie weryfikacji świadectwa EUR. 1, o którym mowa, pod względem jego rzetelności i autentyczności oraz statusu pochodzenia samochodu opisanego w tym dokumencie. Prezes GUC stwierdził w związku z tym, iż w przypadku uzyskania od niemieckich władz celnych informacji potwierdzającej unijne, preferencyjne pochodzenie towaru, postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie ponownie wznowione z urzędu.

Uzasadniając prawidłowość zastosowania przez organ pierwszej instancji stawki autonomicznej, Prezes GUC zwrócił przede wszystkim uwagę na to, iż zgodnie z przepisem art. 19 § 1 Kodeksu celnego, ustalenie pochodzenia towarów, o których mowa w art. 16 i art. 17, dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów.

Przepis punktu 2 lit. a) załącznika 30 do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M. P. Nr 72, poz. 690) stanowi, że dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towarów, właściwymi dla zastosowania stawek celnych preferencyjnych, autonomicznych lub konwencyjnych mogą być: świadectwo pochodzenia wystawione na formularzu A, faktura lub inny dokument towarzyszący towarowi, zawierający zapis o kraju pochodzenia towaru. Jednocześnie, zgodnie z przepisem punktu 2 lit. c) tego samego załącznika, dla stosowania stawek celnych autonomicznych lub konwencyjnych właściwe są: świadectwo

4

Sygn. akt 3 1 SA/Wr 2560/01

pochodzenia, faktura, specyfikacja, dokument przewozowy, świadectwo jakości lub inny oficjalny dokument, w którym jest zapis o kraju pochodzenia towaru.

W zaskarżonej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] organ celny zastosował wobec przywiezionego przez stronę towaru stawkę celną autonomiczną, w wysokości 35% wartości celnej towaru. Obowiązująca taryfa celna nie z przewiduje stawki konwencyjnej dla towarów klasyfikowanych do kodu PCN 8704 21 39 0, do którego zaklasyfikowano samochód sprowadzony przez J. T. na polski obszar celny. Jako podstawę zastosowania stawki celnej autonomicznej uwzględniono widniejący na niemieckim dokumencie eksportowym SAD -pole 16 - zapis o niemieckim pochodzeniu samochodu.

W kwestii dotyczącej niezasadnego obciążenia strony przez organ przez organ pierwszej instancji odsetkami wyrównawczymi przez organ pierwszej instancji w zakwestionowanej decyzji, Prezes GUC przyjął, że okoliczności sprawy wskazują, iż podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym nie wynikało ze świadomego działania strony, lecz spowodowane było okolicznościami, na które Strona nie miała jakiegokolwiek wpływu. To właśnie przesądzało - zdaniem organu odwoławczego - o konieczności skorzystania w sprawie z wyjątku od pobierania odsetek wyrównawczych, przewidzianego w § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.), a w konsekwencji - także o konieczności uchylenia w tym zakresie pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia.

Ponieważ w odwołaniu z dnia [...] strona zawarła również wniosek o stwierdzenie nieważności wszystkich poprzedzających zaskarżoną decyzję z dnia [...] poprzedzających ją orzeczeń ostatecznych, tj. postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] (wznawiającego postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]), decyzji tego organu z dnia [...] oraz postanowienia Prezesa GUC z dnia [...], organ odwoławczy szeroko także uargumentował - w końcowym fragmencie uzasadnienia swojej decyzji z dnia [...], - bezzasadność takiego wniosku, wskazując odpowiednie podstawy normatywne i przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Pełnomocnik J. T. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. decyzję Dyrektora Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] - w części utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W., a także pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie - w części dotyczącej zastosowania autonomicznej, zamiast obniżonej, stawki celnej, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego - w ocenie strony skarżącej - podwyższenia wysokości długu celnego, z kwoty [...] do kwoty [...].

Zaskarżonym decyzjom strona zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, w tym jego ogólnych zasad, poprzez uchybienie przepisom art. 120, 121 i 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 229 Ordynacji podatkowej,

2. naruszenie przepisów dotyczących stosowania obniżonych stawek celnych, w szczególności niewłaściwe zastosowanie art. 13 § 1, § 3 pkt 4 i § 4 oraz art. 2 Kodeksu celnego, a także art. 2, 13, 16, 17 i 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego z dnia 16 grudnia 1991 r.,

co miało - zdaniem skarżącego - istotny wpływ na wynik postępowania.

Strona wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

5

Sygn. akt 31 SA/Wr 2560/01

Zdaniem skarżącego, decyzja organu drugiej instancji jest niezasadna w części, w jakiej utrzymuje w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie i w tym zakresie powinna być uchylona.

Prezes Głównego Urzędu Ceł podzielił opinię Dyrektora Urzędu Celnego we W., iż brak jest podstaw do przyjęcia, że sprowadzony przez skarżącego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej towar jest "towarem pochodzącym" w rozumieniu art. 2 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, co wyklucza możliwość zastosowania z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego obniżonych stawek celnych. Stanowisko organów obydwu instancji zostało uzasadnione tym, iż wskutek weryfikacji deklaracji eksportera niemieckiego znajdującej się na fakturze Nr [...] z dnia [...], władze celne kraju eksportu zaprzeczyły istnieniu przesłanek do uznania wyeksportowanego towaru za pochodzący, o czym władze te poinformowały pismem z dnia [...]. Organy obu instancji nie przyjęły jednocześnie jako dowodu dokumentu w postaci wystawionego retrospektywnie (w dniu [...].) przez niemieckie władze celne świadectwa przewozowego EUR. 1, w którym preferencyjne pochodzenie towaru zostało przez nie wyraźnie stwierdzone. Prezes Głównego Urzędu Ceł przyjął, że brak było podstaw prawnych do uwzględnienia tego dokumentu jako prawidłowego dowodu dokumentującego preferencyjne, niemieckie pochodzenie importowanego w przedmiotowej sprawie samochodu, ponieważ nie została przeprowadzona ponowna weryfikacja tego dokumentu. Jednocześnie z wyjaśnień Prezesa Głównego Urzędu Ceł wynika, że w dniu [...], a zatem jeszcze przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, polskie władze celne zwróciły się do władz celnych niemieckich z wnioskiem o dokonanie weryfikacji świadectwa EUR. 1 pod względem jego rzetelności i autentyczności oraz stwierdzenia statusu pochodzenia opisanego w nim samochodu. Zdaniem Organu odwoławczego, wynik tej weryfikacji ewentualnie potwierdzający unijne, preferencyjne pochodzenie towaru byłby przesłanką do wznowienia postępowania z urzędu.

Skarżący wywodził, że przedstawione przez niego stanowisko organów obu instancji rażąco narusza zasady postępowania, jakie wynikają z art. 120-122 Ordynacji podatkowej oraz pozostaje w sprzeczności z procedurą przewidzianą przez Protokół Nr 4 do Układu Europejskiego.

Stosownie do art. 120 Ordynacji podatkowej, organy administracyjne zobowiązane są do przestrzegania zasady praworządności, która wyraża się nie tylko w dyrektywie działania na podstawie i w granicach prawa, ale także w obowiązku rozpoznania sprawy co do istoty, na podstawie obowiązującego prawa, mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym (tak NSA w wyroku z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt III SA 1111/93, ONSA 1995, Nr 3). W przedmiotowej sprawie zasada ta została - w ocenie pełnomocnika skarżącego - złamana, ponieważ organy obu instancji faktycznie przyznają iż nie zostały wyjaśniona okoliczność tak kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy, jak autentyczność wystawionego retrospektywnie świadectwa EUR. 1. Tym samym organy naruszyły także wynikającą z art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę prawdy obiektywnej.

W skardze wywodzono dalej, że rażąco została również naruszona zasada zaufania do organów (art. 121 Ordynacji). Zarzut ten odnieść można do postępowania przed organem pierwszej instancji, który poprzez faktyczne nieuwzględnienie dowodu przedstawionego przez skarżącego (świadectwa EUR. 1) i przedwczesne wydanie decyzji, uchybił zasadzie równego traktowania interesów Skarbu Państwa i podatników. Naruszenie zasady zaufania można także stwierdzić w odniesieniu do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, który jako organ odwoławczy instancji powinien - poprzez spowodowanie wyjaśnienia wszelkich aspektów sprawy - działać na korzyść podatnika (w skardze powołano się w tym względzie na wywody Henryka Dzwonkowskiego, [w:] C,Kosikowski,

6

Sygn. akt 3 1 SA/Wr 2560/01

H. Dzwonkowski, A. Huchla, Komentarz do ustawy - Ordynacja podatkowa, Warszawa 2000, s. 121). Pełnomocnik J. T. uznał, iż w przedmiotowej sprawie organy rażąco przekroczyły regułę in dubio pro fisco. Stosownie do zasad wykształconych w praktyce orzeczniczej NSA "niejasności i wątpliwości dotyczące stanu faktycznego lub prawnego nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść podatnika". Tymczasem w sprawie skarżącego doprowadzono do wydania decyzji, przed ostatecznym wyjaśnieniem rozbieżności wywołanych sprzecznym stanowiskiem władz celnych kraju eksportu, co wynika z przesłanego przez te władze pisma z dnia [...] (w którym zaprzeczyły one, iż sprowadzany samochód ma charakter "towaru pochodzącego"), a następnie z wystawionego przez te same władze świadectwa EUR. 1 z datą [...] (w którym stwierdza się preferencyjne pochodzenie sprowadzonego samochodu).

Skarżący podkreślił też, iż przepis art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego wyraźnie określa skutki, jakie niesie dla importera oczekiwanie na wyniki weryfikacji zleconej władzom celnym kraju eksportu, przez władze celne kraju importu. Zgodnie z art. 32 ust. 4, "Jeżeli władze celne kraju importu zdecydują się zawiesić preferencyjne traktowanie w odniesieniu do sprawdzanych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, to zaproponują one zwolnienie produktów importerowi, z uwzględnieniem wszelkich środków zapobiegawczych uznanych za konieczne". Cytowany przepis oznacza - zdaniem pełnomocnika strony skarżącej - że zlecenie weryfikacji nie powoduje tego, iż odmawia się importerowi prawa do skorzystania z preferencyjnych stawek celnych. Dyrektor Urzędu Celnego postąpił zgodnie z tym przepisem za pierwszym razem, gdy uznał preferencyjne pochodzenie towaru, zaś przedstawianą przez importera fakturę Nr [...] z dnia [...] odesłał władzom niemieckim do weryfikacji. Podobnie powinien był postąpić w sytuacji, gdy znał już stanowisko władz niemieckich wyrażone w piśmie z dnia [...], a jednocześnie dysponował przedłożonym przez Skarżącego wystawionym retrospektywnie świadectwem EUR. 1 z .datą [...]. Wobec faktu, że nie uwzględniono tego świadectwa jako dowodu, skarżący zauważył oczywisty -jego zdaniem - brak konsekwencji w stwierdzeniu Prezesa Głównego Urzędu Ceł, iż "przy ocenie dokumentów pochodzenia towarów jedynymi wiarygodnymi informacjami dla władz celnych kraju importera są informacje uzyskane od administracji celnej kraju eksportującego", tym bardziej, iż żaden przepis nie wymaga uwiarygodniania przez władze celne kraju eksportu przedstawianych przez stronę dokumentów świadczących o pochodzeniu towarów, zaś art. 17 ust. 5 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego przewiduje, iż władze te, przy wystawianiu świadectwa przewozowego EUR. 1, z urzędu "podejmą wszelkie kroki niezbędne do weryfikacji prawidłowości statusu pochodzenia (...)".

W ocenie pełnomocnika J.T., należy ponadto wziąć także pod uwagę zapis ustępu 6 art. 32 Protokołu Nr 4, zgodnie z którym, jeżeli wskutek wszczęcia procedury weryfikacyjnej brak jest odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to dopiero okoliczność taka jest podstawą do tego, aby władze celne kraju importu odmówiły wszelkich preferencji.

W konkluzji skargi pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w sprawie nie było żadnych podstaw do odmówienia stronie prawa do skorzystania z preferencyjnej stawki celnej, zaś zaistniałą w toku postępowania sprzeczność co do pochodzenia sprowadzonego przez stronę samochodu ciężarowego rozstrzygnięto przedwcześnie na jej niekorzyść.

7

Sygn. akt 3 I SA/Wr 2560/01

W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała w całej rozciągłości swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.

Do dodatkowego pisma procesowego z dnia [...] Prezes GUC dołączył pisma niemieckich organów celnych z dnia [...] i [...] (oraz ich polskie tłumaczenia), stanowiące odpowiedź na wystąpienie polskiego organu o weryfikację świadectwa przewozowego EUR. 1 Nr [...], dotyczącego spornego samochodu, sprowadzonego na polski obszar celny przez J. T. (k. 23-28 akt sądowych). Z dokumentów tych, a także z adnotacji niemieckiego organu celnego poczynionej w polu 14 wspomnianego świadectwa pochodzenia (k. 44-48 akt sądowych), wynika, że przeprowadzona weryfikacja okazała się negatywna i wykazała, że sprawdzone świadectwo nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. , jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych rozważaniach - w skrócie -jako p.s.a.

Należy w związku z tym podkreślić, że stosownie do art. 3 § 1 p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Z art. 145 § 1 pkt 1 p.s.a. wynika przy tym, że podstawowym kryterium oceny legalności przez sądy zaskarżonych orzeczeń administracyjnych stanowi wykazanie naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, jeżeli naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, albo brak tego typu kwalifikowanych naruszeń.

Zdaniem składu orzekającego Sądu, w rozpoznawanej sprawie zachodzi ta druga sytuacja, w związku z czym skargi nie można było uwzględnić.

Istotę sporu między stronami można sprowadzić do pytania o zasadność rozstrzygnięcia sprawy przez organy celne obu instancji - we wznowionym postępowaniu - przed uzyskaniem odpowiedzi niemieckich władz celnych, do których Prezes Głównego Urzędu Celnego wystąpił w dniu [...] z prośbą o weryfikację wystawionego w trybie retrospektywnym świadectwa pochodzenia spornego towaru EUR. 1. Nr L 979158. W ocenie Sądu, takie postępowanie organów celnych było usprawiedliwione okolicznościami rozpatrywanej sprawy.

Zaakcentowania wymaga przede wszystkim to, że przyczyna wznowienia przez Dyrektora Urzędu Celnego we W. postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego samego organu z dnia [...] było ujawnienie nowej okoliczności istniejącej co prawda w dniu wydania decyzji, o której mowa, lecz nieznanej organowi (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Chodziło o wykazanie, że sprowadzony przez J.T. na polski obszar celny samochód ciężarowy Mercedes Sprinter 310D nie może być uznany za towar "pochodzący", w myśl przepisów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Okoliczność ta została stwierdzona przez właściwe niemieckie organy celne, które na prośbę polskich organów dokonały weryfikacji deklaracji eksportera na fakturze Nr [...], w trybie przewidzianym w art. 32 Protokołu. Wynik kontroli - negatywnej dla importera - został ujęty zwłaszcza w piśmie Głównego Urzędu Celnego w D., datowanym na dzień [...]

Sygn. akt 3 1 SA/Wr 2560/01

, w którym to piśmie znalazło się jednoznaczne stwierdzenie, iż towar objęty weryfikowaną fakturą stwierdzającą jego preferencyjne pochodzenie nie jest w rzeczywistości towarem "pochodzącym", w rozumieniu umowy zawartej między Unią Europejską a Rzeczypospolitą Polską. Z takiego sformułowania wynika także niedwuznacznie, że weryfikacja dotyczyła zbadania statusu pochodzenia spornego samochodu, a nie weryfikacji autentyczności samej faktury Nr [...]. Ten drugi rodzaj weryfikacji został także dopuszczony w art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego.

Rozgraniczenie obu typów weryfikacji (statusu pochodzenia i autentyczności dokumentów) ma istotne znaczenie zwłaszcza w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z ugruntowanym - i aprobowanym przez skład orzekający - stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, weryfikacja dokonana przez organy celne państwa eksportera, nie wymaga już ponownego sprawdzenia przez polskie organy celne (przez organy celne kraju importera, jeśli szerzej potraktować to zagadnienie) i jest dla tych organów wiążąca (por. wyroki NSA: z dnia 8 września 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 777/97, Pr.Gosp. 1999/1/40 i z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt SA/Ka 743/98; na ten ostatni wyrok powołał się także Prezes GUC w odpowiedzi na skargę). W świetle przywołanych orzeczeń należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym raz dokonana weryfikacja statusu pochodzenia spornego towaru przez właściwe organy celne kraju eksportera miała przesądzające znaczenie w sprawie. Stanowisko to, sformułowane w postanowieniu Prezesa GUC z dnia [...], w którym to orzeczeniu organ drugiej instancji zwrócił sprawę Dyrektorowi Urzędu Celnego we W. , w trybie przewidzianym w art. 230 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wiązało organ pierwszej instancji.

Przedstawienie przez stronę świadectwa przewozowego EUR. 1 Nr [...], wystawionego retrospektywnie w dniu [...], nie podważało - jak trafnie przyjął Prezes GUC i co wynika z kontekstu dopiero co poczynionych uwag - weryfikacji statusu pochodzenia, dokonanej już wcześniej, definitywnie, przez niemiecką administrację celną. Powołanie się przez J.T. na kolejny dokument nie stanowiło więc przeszkody do załatwienia sprawy, także w sytuacji wystąpienia przez Prezesa GUC do niemieckich organów celnych o weryfikację również tego ostatniego dokumentu, z wyraźnym wszak powołaniem się w treści pisemnego wystąpienia z dnia [...] właśnie na uprzednią, negatywną weryfikację deklaracji eksportera na fakturze Nr [...]. W tej sytuacji usprawiedliwione jest - choćby z punktu widzenia ekonomii postępowania - wydanie ostatecznej decyzji w sprawie jeszcze przed zweryfikowaniem przez niemieckie organy celne przesłanego im w tym celu świadectwa przewozowego. W uzasadnieniu decyzji skarżonej obecnie przez pełnomocnika strony, Prezes GUC przewidywał zresztą możliwość ponownego wznowienia postępowania w rozpatrywanej sprawie, w wypadku ewentualnej zmiany stanowiska niemieckich organów celnych i pozytywnej kontroli przez te organy retrospektywnego świadectwa EUR 1.

W świetle dotychczasowych wywodów, za chybione należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez organy celne obu instancji: przepisów art. 32 ust. 4 i 6 Protokołu 4 Układu Europejskiego, a także zasady in dubiopro fisco.

W sprawie nie było w istocie potrzeby ani "zawieszenia preferencyjnego traktowania" spornego towaru (w rozumieniu art. 32 ust. 4 Protokołu), ani też wyczekania okresu dziesięciu miesięcy, o którym mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu, w celu "odmówienia... wszelkich preferencji" temu towarowi. Preferencje te nie mogły być bowiem i tak stosowane, wskutek wcześniejszego, negatywnego dla strony i wiążącego polskie organy celne zweryfikowania przez organy celne kraju eksportera statusu pochodzenia samochodu sprowadzonego przez J. T. na polski obszar celny. Z tych samych powodów organy celne obu instancji nie mogły "rozstrzygać na korzyść" skarżącego

9

Sygn. akt 3 I SA/Wr 2560/01

rzekomych "niejasności i wątpliwości dotyczących stanu faktycznego lub prawnego", do których nawiązano w uzasadnieniu skargi, w kontekście zarzutu naruszenia zasady zaufania do organów.

Gdyby nawet przyjąć słuszność argumentacji skarżącego - której skład orzekający Sądu jednak nie podziela - trzeba na koniec zważyć i to, że podjęcie zaskarżonych decyzji jeszcze przed dokonaniem weryfikacji świadectwa przewozowego przez niemieckie organy celne, nie miało wpływu na wynik sprawy. Z wyjaśnienia zawartego w piśmie Głównego Urzędu Celnego w D. z dnia [...] wynika bowiem jasno, że kontrola ujawniła, iż świadectwo EUR. 1 Nr [...] z dnia [...] zostało - od strony formalnej - "wystawione bezprawnie". Firma wymieniona w polu 1 tego dokumentu ("[...]") nie wnioskowała o wystawienie dokumentu preferencyjnego i nie zleciła dokonania tej czynności wymienionej w polu 12 "[...]". Nie spełnione zostały ponadto warunki przewidziane w art. 18 Protokołu Nr 4, odnośnie wystawiania dokumentów preferencyjnych. Niemiecki organ celny nie mógł w związku z tym potwierdzić prawdziwości danych w weryfikowanym świadectwie.

Na marginesie wypada dodać, że w toku weryfikacji drugiego dokumentu niemieckie organy celne ograniczyły się jedynie do zbadania rzetelności wystawienia świadectwa EUR 1. Można było zresztą oczekiwać takiej właśnie postawy, zważywszy negatywny dla importera wynik kontroli statusu pochodzenia spornego samochodu, dokonanej już wcześniej przez te organy.

Ponieważ Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które miały (lub mogły mieć) wpływ na wynika sprawy, był zobowiązany oddalić skargę, zgodnie z dyrektywą, .zawartą w art. 151 p.s.a.

10