Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 230/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I. T. i K.T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 4 września 2013 r. nr [...] , z dnia 4 października 2013 r. nr [...] oraz dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta G. odmówił I. i K. T. przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego.

W następstwie odwołań od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 15 września 2014 r. [...] uchyliło na podstawie art. 138 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego zakwestionowane rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta G. w całości i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniach wydanych decyzji Kolegium szczegółowo wskazało konieczny do wyjaśnienia zakres spraw jak i orzekło, że po zgromadzeniu materiału dowodowego, który w sposób pełny i wyczerpujący zilustruje sytuację rodzinną wnioskodawców, w szczególności w zakresie opieki nad chorymi członkami rodziny organ pierwszej instancji winien dokonać oceny tego materiału, w tym oceny wiarygodności wyjaśnień stron i zeznań świadków. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji winien ocenić czy członkowie rodziny, w tym także niepełnosprawna matka, są w stanie opiekować się sobą wzajemnie, czy w istocie stała obecność M. T. w domu przy matce lub siostrze jest konieczna. Ponadto Kolegium zobligowało organ pierwszej instancji do ustalenia czy K. T. może wykonywać czynności opiekuńcze, a także te związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

K. i I. T. zaskarżyli ww. decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podnosząc, że zebrany w sprawach materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia w zakresie wskazanym przez organ.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 913/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. i K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2014 r. nr [...]. Sąd ocenił, że stwierdzone braki w zakresie wyjaśnienia okoliczności związanych ze sprawowaniem opieki nad poszczególnymi członkami rodziny, upoważniały organ odwoławczy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Ponieważ wyrok stał się prawomocny, Prezydent Miasta G. ponownie przeprowadził postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem K. i I. T. z dnia 9 sierpnia 2013 r. W ramach postępowania w stosunku do I. T. w dniu 3 lipca 2015 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego, zwrócono się do K. T. oraz M. T. o złożenie oświadczeń dotyczących sposobu i zakresu sprawowanej przez nich opieki nad członkami rodziny, przesłuchano sąsiadów rodziny.

Po skompletowaniu materiału dowodowego, Prezydent Miasta G. w dniu 31 lipca 2015 r. na podstawie art. 8 oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania wnioskodawcom zasiłku okresowego.

Powodem odmowy przyznania świadczenia stało się przekroczenie kryterium dochodowego rodziny tj. kwoty 1 824 zł. Organ podkreślił, że dochód czteroosobowej rodziny wnioskodawców przekraczał ww. kryterium zarówno w lipcu 2013 r. (wynosząc 2427,04 zł) tj. w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o pomoc w formie zasiłku okresowego, jak i w kolejnych miesiącach, aż do dnia wydania decyzji (wynosząc w lipcu 2015 r. 2552, 20 zł). Organ nie dał wiary twierdzeniom wnioskodawców oraz M. T., co do prowadzenia przez M. T. odrębnego gospodarstwa domowego, mając na uwadze, że z wywiadu środowiskowego wynika, że M. T. nie posiada żadnego dochodu, mieszka wspólnie z rodzicami i siostrą i pozostaje na ich utrzymaniu.

Organ zaakcentował, że niezależnie od faktu przekroczenia kryterium dochodowego, rodzina T. nie spełnia pozostałych podstawowych przesłanek przyznania świadczenia, a tym bardziej do przyznania świadczenia na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu sytuacja rodziny nie kwalifikuje się jako "szczególnie uzasadniony przypadek".

K. i I. T. odwołali się od powyższej decyzji, podnosząc, że ustalenia organu dotyczące wysokości dochodu rodziny są nieprawdziwe, ponieważ dochód ten w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. w lipcu 2013) nie przekroczył kryterium dochodowego. Ponadto wcześniej, ani w ocenie SKO, ani Sądu, dochód nie był przeszkodą w przyznaniu zasiłku. W ocenie odwołujących się nie można zmieniać ustaleń, co do dochodu z uwagi na dochód uzyskany przez rodzinę w okresie po złożeniu wniosku. Oczekiwanie na dodatek mieszkaniowy i inne świadczenia doprowadziło rodzinę do skrajnego ubóstwa, rodzina musiała się zadłużyć i spłacać długi. Zaległego dochodu rodzina nie otrzymywała w miesiącach, za które dochód ten przysługiwał i nie mogła nim dysponować w czasie złożenia wniosku o zasiłek. Skarżący zakwestionowali także poczynione przez organ I instancji ustalenia, co do sytuacji osobistej członków rodziny.

Decyzją z dnia 20 stycznia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia 31 lipca 2015 r. o odmowie przyznania zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu podkreślono, że organ I instancji poczynił szereg szczegółowych ustaleń faktycznych, nie tylko co do samego dochodu rodziny, ale również w zakresie sytuacji rodzinnej, w tym wypełnił zalecania Kolegium, co do ustalenia zakresu wzajemnej opieki sprawowanej przez członków rodziny.

SKO podzieliło ustalenia organu I instancji, że dochód rodziny w lipcu 2013 r. wynosił 2427,04 zł i składały się nań: dodatek mieszkaniowy w wysokości. 425, 54 zł, świadczenie pielęgnacyjne K. T. w wysokości 620 zł, dodatek do tego świadczenia w wysokości 200 zł, zasiłek pielęgnacyjny I. T. w wysokości 153 zł, zasiłek pielęgnacyjny A. T. w wysokości 153 zł, zasiłek stały I. T. w wysokości 265, 17 zł oraz renta socjalna A. T. w wysokości 610, 33 zł. Dochód rodziny przekraczał zatem kwotę kryterium dochodowego dla czteroosobowej rodziny, obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji (1824 zł), jak i kryterium obowiązującego w dniu wydania przedmiotowej decyzji ostatecznej ( 2056 zł). Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że stanowisko strony, co do tego, jak powinno wyglądać przeliczenie dochodu rodziny, jest rażąco sprzeczne z art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zaległe świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego z dodatkami były wypłacane jednorazowo, wobec czego w myśl art. 8 ust. 12 cyt. ustawy, należało je uwzględnić w dochodzie rodziny za okres, za który te świadczenia uzyskano.

W ocenie Kolegium organ I instancji słusznie uznał, że w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek warunkujący przyznanie zwrotnego zasiłku okresowego rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.

I. i K. T. wnieśli skargę na decyzję SKO z dnia 20 stycznia 2016 r. nr [...].

Skarżący czują się pokrzywdzeni przez organy pomocy społecznej. Podnoszą, że w sprawie dokonano błędnej wykładni art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ wskazany przepis nie może dotyczyć wniosków o przyznanie pomocy złożonych w miesiącach poprzednich, w których postępowanie było już w toku. Przeciwne rozumienie wskazanego przepisu szkodzi wnioskodawcom, którzy zostali już wielokrotnie pokrzywdzeni poprzez nieuzasadnione, kolejne odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący podkreślili, że czas ostatecznego rozstrzygnięcia zaległych wniosków o zasiłki nie może działać na niekorzyść wnioskodawcy, którego wniosek powinien być rozpatrzony dużo wcześniej, czyli w terminie miesiąca. Rozpatrując taki wniosek nie można brać pod uwagę przyszłych zdarzeń lub też nawet celowo przeciągać postępowanie, czekając na poprawę sytuacji dochodowej wnioskodawcy, bądź wliczenie wyrównania o zaległy dochód i kazać miesiącami i latami czekać na zasiłek rodzinie żyjącej poniżej minimum egzystencji. Skarżący podkreślili, że organy pierwotnie umotywowały odmowę przyznania zasiłku brakiem współpracy rodziny w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji. Otrzymanie wyrównania z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno być zatem teraz przeszkodą do otrzymania zasiłku okresowego, ponieważ potwierdza fakt współpracy, której brak zarzucano rodzinie, a na tej podstawie pierwotnie odmawiano zasiłków.

Skarżący podkreślili, że wbrew ustaleniom organów, niepełnosprawność T. oraz A. T. wymaga sprawowania nad nimi ciągłej opieki, gdyż są to osoby niesamodzielne, co potwierdzają opinie komisji lekarskiej, biegłych i sądu. W skardze zakwestionowano całość poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wywiadu środowiskowego (który w ocenie skarżących jest fikcją) oraz na podstawie zeznań świadków (którzy w ocenie skarżących są im nieprzychylni). W ocenie skarżących decyzja SKO ocenia krytycznie rodzinę, co jest niedopuszczalne i niemoralne, biorąc pod uwagę jak naprawdę wygląda sytuacja zgłaszana przez członków rodziny w kolejnych oświadczeniach i wnioskach o pomoc.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryteria kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga nie mogła być uwzględniona.

Kontroli sądu administracyjnego poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana w przedmiocie zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 i art. 41 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2015, poz. 163 ze zm.).

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczenia z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Przyznanie zasiłku okresowego nie zależy więc od uznania organu administracji, jeżeli zostanie potwierdzone, że ubiegająca się o tego rodzaju pomoc rodzina spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Sąd, ani też organy administracji, nie kwestionują, że sytuacja rodziny T. jest trudna oraz że w rodzinie występuje bezrobocie i niepełnosprawność. Niemniej, koniecznym warunkiem dla przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 cyt. ustawy.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie przekroczył kryterium dochodowe. W tej sytuacji, organ nie mógł przyznać rodzinie zasiłku okresowego. Mając na uwadze zarzuty skargi, podkreślić należy, że wbrew przekonaniu skarżących, organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 8 ust. 12 cyt. ustawy.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy w zw. z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł,

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 3 cyt. ustawy). W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (art. 8 ust. 12 cyt. ustawy).

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2013 r. W celu rozpoznania wniosku organy miały tym samym za zadanie wyliczyć wysokość dochodu osoby w rodzinie za miesiąc lipiec 2013 r.

Rodzina T. składa się z czterech osób: K. T. i I. T. oraz ich dwóch córek: A. T. i M. T.. Poczynione przez organy ustalenia dotyczące sytuacji rodziny świadczą o tym, że M. T. nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego – kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań tut. Sądu w sprawach dotyczących skarg na decyzje odmawiające świadczeń z pomocy społecznej M. T..

W sprawie przyjęto, że dochód rodziny w lipcu 2013 r. wynosił 2427,04 zł. Organy wliczyły do dochodu za miesiąc lipiec 2013 r.: dodatek mieszkaniowy w wysokości. 425, 54 zł, świadczenie pielęgnacyjne K. T. w wysokości 620 zł, dodatek do tego świadczenia w wysokości 200 zł, zasiłek pielęgnacyjny I. T. w wysokości 153 zł, zasiłek pielęgnacyjny A. T. w wysokości 153 zł, zasiłek stały I. T. w wysokości 265, 17 zł oraz renta socjalna A. T. w wysokości 610, 33 zł. Dochód rodziny przekraczał zatem kwotę kryterium dochodowego dla czteroosobowej rodziny, obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji (1824 zł), jak i kryterium obowiązującego w dniu wydania przedmiotowej decyzji ostatecznej (2056 zł).

Dochód rodziny T. w lipcu 2013 r. wyniósł tym samym w przeliczeniu na osobę w rodzinie 606, 76 zł i przekroczył kwotę 456 zł kryterium dochodowego.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii doliczenia przez organy do dochodu z miesiąca lipca 2013 r., kwoty miesięcznego zasiłku pielęgnacyjnego A. T. i świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego K. T. na A. T. wraz z dodatkiem.

Świadczenia te przyznano na mocy decyzji wydanych wobec K. T. oraz A. T. w 2014 r.

Wydanie wskazanych decyzji wynikało z wcześniejszego, skutecznego zaskarżenia przez wnioskodawców rozstrzygnięć odmawiających im ww. świadczeń za okres obejmujący również miesiąc lipiec 2013 r.

Strona skarżąca podnosi, że organy wliczając ww. świadczenia do dochodu z lipca 2013 r. dokonały błędnej interpretacji art. 8 ust. 12 cyt. ustawy. W ocenie strony skarżącej świadczenia powinny bowiem zostać wliczone do dochodu z miesiąca, w którym zostały faktycznie wypłacone i rodzina mogła nimi realnie dysponować. Stanowisko to jest nieprawidłowe.

Ustawa o pomocy społecznej w art. 8 precyzyjnie wskazuje zasady obliczenia dochodu podmiotów wnoszących o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Zasady te są przejrzyste i nie mogą być w żadnej części pomijane. Dochód rodziny ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej musi być ustalony w sposób obiektywny. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, dla obliczenia dochodu rodziny za lipiec 2013 r. konieczne jest zastosowanie art. 8 ust. 12 cyt. ustawy. Przepis ten stanowi, że "w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód". Proponowana przez skarżących wykładnia tego przepisu jest nie do pogodzenia z jego treścią. Gdyby bowiem ustawodawca chciał aby dochód należny za dłuższy okres, a uzyskany jednorazowo (np. na skutek wypłaty zaległych świadczeń) był jednorazowo doliczany do dochodu, to dałby temu wyraźny wyraz. W cytowanym przepisie ukonstytuowano natomiast zasadę przeciwną tj. wskazano, że "dochód uwzględniany jest za okres, za który uzyskano dochód". Jeżeli zatem danej osobie zostały jednorazowo wypłacone zaległe, a należne jej świadczenia, np. za kolejne ubiegłe dwanaście miesięcy, ta jednorazowa wypłata powiększy w odpowiedniej części dochód za każdy z tych miesięcy z osobna. Reasumując, ustawodawca przewidział, że wnioskodawca może uzyskać dochód z zaległych świadczeń i precyzyjnie wskazał w jaki sposób okoliczność ta wpłynie na ustalenie wysokości całkowitego dochodu wnioskodawcy, zarówno za okres, za który przyznano zaległe świadczenie, jak i w miesiącu, w którym zaległe świadczenie zostanie faktycznie wypłacone.

Wyliczenie dochodu za lipiec 2013 r. nie jest korzystne dla strony skarżącej, ale jest prawidłowe. Wydając zaskarżone decyzje organy nie mogły pominąć treści art. 8 ust. 12 cyt. ustawy o pomocy społecznej, ponieważ mają obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Sąd administracyjny bada rozstrzygnięcia organów administracji wyłącznie pod kątem ich zgodności z prawem. Tak przyjęte kryterium kontroli działalności administracji nie pozwala na dokonywanie przez Sąd oceny zaskarżonych decyzji pod względem ich słuszności, czy celowości. Mając to na uwadze, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, również w tym zakresie, w jakim wskazano w niej na brak podstaw do przyznania wnioskodawcom zwrotnego zasiłku okresowego.

Ponieważ ustalony w odniesieniu do miesiąca lipca 2013 r. dochód przekroczył kryterium dochodowe, organ rozważył możliwość przyznania wnioskodawcom zwrotnego zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie może być przyznany zasiłek okresowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Pomoc ta ma jednak charakter wyjątkowy, zwrotny i doraźny.

W przedmiotowej sprawie organy szczegółowo i obszernie uzasadniły, z jakich względów uznały, że sytuacja rodziny nie kwalifikuje się jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Udzielone organowi zalecania dotyczące koniecznego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zostały uwzględnione. Oświadczenia członków rodziny, co do ich stanu zdrowia, wzajemnych relacji, podziału zadań przy prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny, zostały zweryfikowane na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz dodatkowo zebranych w sprawie dokumentów, zeznań świadków oraz informacji.

Analizując sytuację rodziny, wskazano, że K. T. choruje na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, hyperlipidemię mieszaną, grzybicę, łuszczycę, ostrogę piętową pięty prawej. Prowadzi wszystkie sprawy urzędowe, zajmuje się budżetem domowym, podejmuje wszelkie decyzje w kwestii zaspokajania potrzeb rodziny. Jest jedyną osobą decydującą o sytuacji rodziny. W złożonym oświadczeniu K. T. wskazał, że sprawuje całodobową opiekę nad córką A. i nie może zająć się żoną z uwagi na własny, zły stan zdrowia. Jednocześnie z oświadczenia K. T. wynika, że żona nie wyraża zgody na opiekę z jego strony. K. T. podaje, że nie jest w stanie wykonywać wielu czynności domowych, tj. obierać warzyw, odkurzać itp. Jak podaje, nie może przez dłuższy czas stać, ani siedzieć z uwagi na zwyrodnienie kręgosłupa. Podaje, że jest w stanie jedynie zajmować się budżetem rodziny i załatwianiem spraw urzędowych. Ponadto z oświadczenia K. T. wynika, że całkowitą opiekę nad I. T. sprawuje M. T., tj. wykonuje wszelkie czynności higieniczno-pielęgnacyjne, przygotowuje posiłki, karmi matkę, podaje leki, masuje oraz zajmuje się gospodarstwem domowym. W odniesieniu do I. T. ustalono, że choruje ona na reumatoidalne zapalenie stawów, alergię, anemię, osteoporozę i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Porusza się samodzielnie, bądź przy pomocy innych osób. W odniesieniu do A. T. ustalono, że choruje na schizofrenię, co według relacji pozostałych domowników powoduje, że jest zupełnie niesamodzielna zarówno w kwestii samoobsługi jak i w pracach domowych. Dlatego codziennie zajmuje się nią ojciec. Organ wskazał, że jedyną osobą, która nie zgłasza tak poważnych kłopotów ze zdrowiem jak reszta rodziny, jest M. T., która jest zdolna pod podjęcia zatrudnienia, pomimo podnoszonych przez nią argumentów o konieczności stałej opieki nad matką (twierdzi, że nie może zostawić matki nawet na chwilę samej). M. T. oświadczyła, że sprawuje stałą opiekę nad I. T., wykonuje wszelkie związane z tym czynności (podnosi I. T., prowadzi ja do toalety, myje, przygotowuje posiłki, karmi, podaje leki, oprowadza po pokoju, wykonuje rehabilitację na podstawie broszur). Ponadto dodatkowo wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego np. robi pranie.

Odnosząc się do ww. wyjaśnień i oświadczeń członków rodziny, organ wskazał jednak, że nie są one w pełni wiarygodne, co świadczy o tym, że członkowie rodziny składają oświadczenia i wyjaśniania zmierzające do uzyskania pomocy pieniężnej, ale nieodpowiadające rzeczywistości. Zaznaczono, że pracownikom socjalnym nie udało się porozmawiać osobiście z izolowaną przez rodzinę, A. T. K. T. utrudnił także przeprowadzenie bezpośredniej rozmowy z M. T., ponieważ oświadczył, że musi mieć pełną kontrolę nad wszystkim co mówi córka. Rozmowa odbyła się zatem w jego obecności. W tej sytuacji na zadawane pytania M. T. nie zawsze odpowiadała samodzielnie, często oczekiwała potwierdzenia ze strony ojca lub wprost pytała go, jakiej powinna udzielić odpowiedzi. Kwestionując wiarygodność oświadczeń dotyczącym zakresu opieki nad członkami rodziny posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności, w zaskarżonej decyzji wskazano, że wszyscy członkowie rodziny - w tym także I. T. i A. T., są bardzo często widywani przez pracowników ośrodka oraz inne osoby poza domem, także samotnie (protokoły z przesłuchań świadków z 29.10.2014 r.). K. T. nie sprawuje zatem ciągłej opieki nad A. T., ani też taka opieka nie jest sprawowana przez M. T. nad matką. Z uwagi na to, że każdy z członków rodziny jest fizycznie w stanie samodzielnie się umyć, załatwić potrzeby fizjologiczne, jeść, pić i poruszać się, de facto nikt z członków rodziny nie wymaga sprawowania nad nim opieki stałej. Co istotne, członkowie rodziny nie wykorzystują innych, niż staranie się o świadczenia pieniężne, możliwości poprawy swojej sytuacji, również zdrowotnej. W sprawie ustalono, że pomimo stwierdzonych poważnych schorzeń I. T. nie podjęła leczenia szpitalnego. Z pisma z NZOZ Przychodnia Lekarska A. z 10.11.2014 r. wynika, że I. T. otrzymała w kwietniu 2014 r. od reumatologa skierowanie na leczenie do Szpitala Reumatologicznego w S., ale nie zgłosiła się do szpitala. Nie zgodziła się też na zaproponowaną przez pracownika socjalnego pomoc w formie usług opiekuńczych. W kontekście powyższych rozważań, udzielone pracownikowi socjalnemu wyjaśnienie, że I. T. nie podejmuje leczenia, ponieważ nie byłaby w stanie sama poradzić sobie w szpitalu, jest zdaniem Sądu niewiarygodne.

W podsumowaniu organ wskazał, że sytuacja rodziny nie odbiega od przeciętnej sytuacji rodzin otrzymujących pomoc społeczną. Organ ocenił, że M. T. może podjąć zatrudnienie przynajmniej na część etatu, ponieważ sprawowana przez nią opieka nad matką nie wymaga stałej obecności w domu przy matce, która nie jest osobą leżącą na stałe, jest zdrowa psychicznie, porusza się samodzielnie. Do niesienia pomocy żonie zobowiązany jest zresztą K. T., szczególnie, że ustalony w sprawie zakres opieki, jaką sprawuje nad córką A. i jego własny stan zdrowia nie stoi temu na przeszkodzie. Jak wynika z pisma z NZOZ Przychodnia Lekarska A. z 10.11.2014 r. schorzenia, na które cierpi K. T. nie stanowią przeszkody w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny.

Organy w celu rozważenia możliwości przyznania wnioskodawcom zwrotnego zasiłku opiekuńczego, szczegółowo ustaliły zatem faktyczną sytuację rodziny. Odmawiając wiarygodności poszczególnym oświadczeniom i wyjaśnieniom M., I. i K. T., wskazały jednocześnie na konkretne okoliczności i dowody, które tę wiarygodność podważają. Jako argumenty przemawiające za odmową przyznania świadczenia wskazano także dodatkowo na fakt, że rodzinie jest udzielana pomoc społeczna, a rodzina nie jest pozbawiona opieki ze strony Państwa oraz nagminnie oszukiwana przez pracowników socjalnych. SKO podkreśliło, że M. T. i jej rodzice składają po kilka wniosków o pomoc pieniężną w ciągu miesiąca, co zaczyna przybierać formę nadużycia. Z tego względu organ uznał, że niewskazane jest udzielanie pomocy pieniężnej na zasadzie wyjątku, o którym mowa w art. 41 cyt. ustawy. Pogłębi to bowiem uzależnienie od pomocy społecznej i niechęć członków rodziny do podjęcia wysiłków w celu poprawy swojej sytuacji. Nadto z materiału dowodowego wynika, że rodzina otrzymała w grudniu 2014 r. kwotę zaległego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości ponad 32 400 zł. Skarżący nie wykazali, aby cała kwota wypłacona tytułem zaległych świadczeń została przez nich wydatkowana, w szczególności na spłatę pożyczek, których nie wykazali w dochodzie rodziny, ubiegając się co miesiąc od 2011 r. o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej.

W ocenie Sądu odmowa przyznania zasiłku okresowego wnioskodawcom nie wykazuje w przedmiotowej sprawie cech arbitralności czy dowolności, ponieważ została rzetelnie uzasadniona przez organ.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.