Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1279/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6046 Inne koncesje i zezwolenia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia Grażyna Śliwińska WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi "D." R. L., S. L., W. B. Spółka jawna z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów o zawartości powyżej 18% alkoholu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2005 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz "D." R. L., S. L., W. B. Spółka jawna z siedzibą w W. kwotę 755 (siedemset pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Spółka jawna R. L., S. L., W. B. - "D." prowadziła w sklepie przy ul [...] w W. sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na podstawie zezwolenia Prezydenta m. W. z dnia [...] stycznia 2003r. Nr [...], z terminem ważności od [...] lutego 2003r. do [...] lutego 2005r. Pismem z dnia [...] września 2004r. Straż Miejska m. W. poinformowała Biuro Działalności Gospodarczej i Zezwoleń o ujawnieniu w dniu [...] sierpnia 2004r. sprzedaży alkoholu nieletnim w w/w sklepie. Z uwagi na powyższą informację w dniu [...] października 2004r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w powyższej placówce.

W związku ze zbliżającym się upływem terminu ważności dotychczasowych zezwoleń, pismem z dnia [...] grudnia 2004r., spółka wniosła o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 alkoholu i piwa, powyżej 4,5% - 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz zawierających powyżej 18% alkoholu.

Pismem z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...], spółka została poinformowana, że okoliczność sprzedaży alkoholu osobom nieletnim będzie brana pod uwagę w toczącym się postępowaniu administracyjnym o wydanie zezwoleń.

Decyzjami z dnia [...] lutego 2005r. nr [...],[...],[...] Prezydent m. W. umorzył z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż prowadzone postępowania stały się bezprzedmiotowe wobec wygaśnięcia dotychczasowych zezwoleń.

Decyzją z dnia [...] marca 2005r. Nr [...], Prezydent m. W., działając na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 18 ust.1 , ust.3 pkt 3 i ust.10 pkt.1 lit a) ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002r. Nr 147,poz.1231 z późn. zm.) odmówił wnioskującej spółce wydania zezwolenia na sprzedaż napojów o zawartości powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie wielobranżowym usytuowanym przy ul. [...] w W.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało utrzymane w mocy zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2005r. Nr [...] wydaną, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą spółkę.

Podstawę faktyczną decyzji stanowiło ustalenie, że w dniu [...] sierpnia 2004r. w sklepie przy ul. [...] w W. dokonano pięciokrotnej sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim, nie żądając od kupujących alkohol okazania dokumentu potwierdzającego, iż ukończyli 18 lat. W ocenie organu, powyższa okoliczność została potwierdzona znajdującą się w aktach sprawy notatką urzędową Straży Miejskiej z dnia [...] sierpnia 2004r. oraz pismem Prokuratury Rejonowej z dnia [...] stycznia 2005r.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2005r. wskazano, iż odmówiono wiarygodności zeznaniom świadka p. H. L., która podała, że interwencja przeprowadzona przez Straż Miejską w dniu [...] sierpnia 2004r. jest prowokacją konkurencji, albowiem powyższe stwierdzenie nie zostało poparte żadnymi dowodami, natomiast w toku postępowania ustalono, że najbliższy sklep, który posada zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych usytuowany jest przy ul. [...] tj. ok. 220 m od sklepu "D.".

Organ nie dał również wiary zeznaniom pracowników sklepu, którzy wykluczyli, aby kiedykolwiek sprzedali piwo, wino lub inny alkohol osobie, co do której mieliby uzasadnione podejrzenie, że nie ma 18 lat. Zdaniem organu, zeznania pracowników pozostają w sprzeczności z oświadczeniem złożonym przez pełnomocnika strony, który stwierdził, że w aktach brak jest dowodów dotyczących potwierdzających świadome naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Organ uznał natomiast za wiarygodne zeznania nieletnich złożone w dniu [...] października 2005r., którzy oświadczyli, że zakupili piwo w sklepie ogólnospożywczym – jak później ustalono przy ul [...], albowiem w ocenie organu, zeznania te są spójne i jednolicie relacjonują przebieg wydarzeń. Wynika z nich również, że kobieta, która im alkohol sprzedała nie zażądała od nich dokumentu tożsamości Za wiarygodne uznano także zeznania funkcjonariusza Straży Miejskiej, który podjął interwencję w stosunku do w/w nieletnich oraz sporządził stosowną notatkę urzędową. Organ powołał się także na pismo z Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] stycznia 2005r., z którego wynika, że nieletni zeznali, iż dokonali zakupu piwa w przedmiotowym sklepie, natomiast dochodzenie w sprawie ukarania osoby, która dokonała sprzedaży zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy. Odnosząc się do zarzutu strony, dotyczącego braku dowodu zakupu piwa, jakim są paragony kasy fiskalnej organ stwierdził, iż z zeznań jednego z nieletnich wynika, że nie pobrał paragonu. Organ zaakcentował, że strona nie przedłożyła wydruku z kasy fiskalnej z dnia [...] sierpnia 2004r. jako dowodu w sprawie. Organ przy wydaniu decyzji miał również na uwadze pozytywną opinię Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych m. W. z dnia [...] lutego 2005r. wskazując jednocześnie, że opinia ta nie ma charakteru wiążącego przy podejmowaniu decyzji

W ocenie organu, bez znaczenia jest okoliczność czy sprzedawca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży osobie nieletniej czy też nie. Przepis art. 18 ust.10 pkt.1 lit a) ustawy z dnia 26 października 1982r. nie nakłada na organ wydający zezwolenie obowiązku udowodnienia winy sprzedawcy. Zdaniem organu, stwierdzone naruszenie art. 15 ust.1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, iż zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18 nie może pozostać obojętne dla organu podejmującego decyzje w sprawie. Fakt nieprzestrzegania przez wnioskodawcę określonych w ustawie zasad sprzedaży alkoholu, w tym przypadku sprzedaży alkoholu osobom nieletnim został wzięty pod uwagę przy wydaniu decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła "D." R. L., S. L., W. B. Spółka Jawna zarzucając wydanie decyzji "z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez nie zastosowanie art. 18 ust. 2, art. 18 ust. 3a oraz art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, rażące naruszenie procedury administracyjnej tj. zasady wyrażonej wart. 7 kpa oraz przepisów art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa także art. 89 § 2 kpa skutkujące nie zebraniem całości materiału dowodowego w sprawie, błędne uznanie, że doszło przez Spółkę do naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wydanie decyzji na podstawie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia".

W uzasadnieniu odwołania zakwestionowano zasadność i rzetelność dokonanych przez organ I instancji ustaleń w sprawie, podniesiono, że z treści spójnych i nie sprzecznych zeznań wspólników jak i pracowników Spółki złożonych w trakcie prowadzonych postępowań wynika, ze nie doszło w ogóle do sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim w dniu [...] sierpnia 2004r. Strona skarżąca zarzuciła organowi I instancji błędną interpretację stwierdzeń zawartych w piśmie pełnomocnika Spółki, z której wynika, że pełnomocnik dopuszcza możliwość nieświadomej sprzedaży piwa nieletnim, jednocześnie wskazując, że w ww. piśmie pełnomocnik podniósł, że z wyjątkiem zeznań małoletnich nie ma żadnego materialnego dowodu, że kupili ono piwo w sklepie przy ul. [...], nie ma paragonów kasowych zakupu piwa, strażnicy miejscy nie przyprowadzili nieletnich do sklepu natychmiast po stwierdzeniu posiadania butelek piwa celem rozpoznania ewentualnego sprawy, nie przesłuchali nikogo ze sklepu, nie zachowali butelek piwa jako dowodu rzeczowego, który identyfikuje miejsce sprzedaży, nie przeprowadzili żadnego przesłuchania w kierunku ustaleń, czy piwa dla nieletnich nie kupiła osoba dorosła.

Odnosząc się do kwestii odmowy uznania wiarygodności zeznań p. H. L., odwołująca się podnosi, że wbrew ustaleniom dokonanym przez organ I instancji najbliższy sklep, który posiada zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych usytuowany jest około 130 m a nie 220 m od sklepu "D.".

Strona skarżąca zarzuca ponadto uznanie jako wiarygodnego dowodu z zeznań funkcjonariusza Straży Miejskiej, który zaniechał czynności na miejscu zdarzenia - brak konfrontacji nieletnich z pracownikami sklepu, gdy wydaje się, że przynajmniej jeden z nieletnich winien zapamiętać osobę sprzedającą piwo.

Zdaniem odwołującej się, wszelkie braki dochodzenia zostały przez organ I instancji przyjęte bez zastrzeżeń dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego. Ponadto Skarżąca podnosi zarzuty wobec Prokuratury, że ta zatwierdzając postanowienie o umorzeniu dochodzenia, z powodu nie wykrycia sprawcy czynu zabronionego, jednocześnie w piśmie z dnia [...] stycznia 2005r. informuje, że w sprawie dokonano na podstawie zeznań świadków nieletnich, iż dokonali oni zakupu piwa w sklepie przy ul. [...] /[...] ([...]) w W., gdy tymczasem nieletni w czasie interwencji straży miejskiej spożywali alkohol przy ul. [...],a więc w miejscu bliższym sklepowi przy ul. [...]. Zdaniem strony, organ I instancji dokonał niewłaściwej oceny dostarczonego przez Prokuraturę materiału dowodowego oraz wykazał niekonsekwencję w trakcie dwóch postępowań o cofnięcie zezwolenia i odmowę wydania zezwolenia. Skarżąca uważa, że zaniechanie wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia pomimo posiadania już dowodów w sprawie i czekanie aż upłynie okres na jaki zezwolenie było wydane, oznaczało, że organ uznał, że dowody jakimi dysponuje nie wystarczają do cofnięcia zezwolenia, ale te dowody okazały się wystarczające do wydania decyzji o odmowie wydania nowego zezwolenia.

Strona skarżąca argumentuje ponadto, że organ dokonał transferu materiału dowodowego z jednego postępowania do drugiego, co nie przeszkodziło jednak organowi nie uwzględnić wniosku z dnia [...] października 2004r. obejmującego żądanie przeprowadzenia w sprawie rozprawy. Zdaniem skarżącej organ tym samym rażąco naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, 80 a także 89 § 2 kpa i nie zastosował przepisów art. 18 ust. 2, art. 18 ust. 3a oraz art. 18 ust. 7 ww. ustawy.

Jednocześnie skarżąca wyjaśnia, że sklep przy ul. [...] prowadzony jest od prawie 14 lat w sposób jak najbardziej profesjonalny i uwzględniający obowiązujący porządek prawny, czego potwierdzeniem może być fakt odbycia przez jednego ze wspólników w dniu [...] października 2003r. szkolenia w zakresie znajomości przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W piśmie uzupełniającym odwołanie, spółka podważa notatkę służbową strażnika miejskiego z dnia [...] sierpnia 2004r., która "nie wykazuje bardzo istotnych elementów dla sprawy, mianowicie nie przeprowadzono dalszych czynności wyjaśniających związanych z rzekomym zakupem piwa przez nieletnich. Na pierwszej stronie w/w notatki jest nawet uwaga Naczelnika Wydziału p. B. G. cyt. "dlaczego patrol nie wykonał dalszych czynności w zakresie zakupu". Tak istotne naruszenie zasad kontroli przez strażnika nie powinno mieć miejsca. Brak wykonania dalszych czynności w przedmiotowej sprawie automatycznie podważa wiarygodność notatki jako dowodu."

Skarżąca kwestionuje także wiarygodność zeznań nieletnich, gdyż jak wyjaśnia, pomimo zlokalizowania w sklepie trzech kas, w części handlowej spożywczej widocznej dla klientów są dwie kasy i tyle kas mogli widzieć kupujący a informację o trzech kasach podała prowadzącemu dochodzenie w trakcie rozmowy telefonicznej p. L. Skarżąca uznała za niewiarygodną okoliczność nie rozpoznania przez nieletnich pracownika sklepu, który miał im sprzedać piwo.

Odnosząc się do przedstawionej argumentacji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że sformułowane zarzuty nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolegium zwróciło uwagę na wyczerpujące, jego zdaniem, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, i stwierdziło, że podziela zaprezentowane w nim stanowisko, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt dokonania w dniu [...] sierpnia 2004r. w sklepie ogólno spożywczym "D." przy ul. [...] w W. pięciokrotnej sprzedaży piwa nieletnim.

Kolegium stwierdziło ponadto, że nie znalazło żadnych argumentów do zakwestionowania wiarygodności zarówno notatki służbowej funkcjonariusza Straży Miejskiej sporządzonej dnia [...] sierpnia 2004r. na okoliczność spożywania piwa przez nieletnich i miejsca nabycia piwa, jak również złożonych przed Prokuratorem zeznań, pouczonych o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, nieletnich.

Organ odwoławczy wskazał, że zaprezentowana w postępowaniu przez odwołujących się teza, że zaistniałe zdarzenie, skutkujące w konsekwencji odmową wydania zezwolenia jest wynikiem prowokacji ze strony konkurencji, nie została potwierdzona żadnym dowodem i w kontekście ustalonych na podstawie innych dowodów okoliczności sprawy nie zasługuje na wiarygodność. Nie zmienia tej oceny rozbieżność pomiędzy ustaleniami organu I instancji a twierdzeniem skarżącej, co do odległości od najbliższego sklepu konkurencji.

Argumenty strony skarżącej mające podważyć wiarygodność dowodów uznanych za takie przez organ I instancji, nie odnoszą się, w ocenie kolegium, bezpośrednio do meritum sprawy rozstrzyganej zaskarżoną decyzją.

Zarówno, bowiem zarzuty dotyczące wiarygodności zeznań nieletnich składających wyjaśnienia w Prokuraturze, jak i notatki służbowej funkcjonariusza Straży Miejskiej z czynności z dnia [...] kwietnia 2004r. są tożsame tj. odnoszą się do kwestii nie ujawnienia (nie zidentyfikowania osoby), która sprzedała w dniu [...] kwietnia 2004r. w sklepie "D." piwo nieletnim. Przy czym w przypadku zeznań nieletnich zarzuty dotyczą dosłownie nie wskazania sprzedawcy natomiast w przypadku funkcjonariusza zarzuty dotyczą zaniechania podjęcia dalszych czynności, po ujawnieniu zdarzenia, celem ustalenia osoby, która sprzedała piwo.

Tymczasem w ocenie Kolegium w rozpatrywanym stanie faktycznym ujawnienie osoby, która dnia [...] kwietnia 2004r. sprzedała piwo w sklepie "D." nieletnim ma drugorzędne znaczenie dla wyniku sprawy o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Istotną okolicznością w sprawie dotyczącej wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu, nie było ustalenie osoby dokonującej zakazanej sprzedaży, lecz stwierdzenie, że w miejscu, ubiegającym się o zezwolenie doszło do sprzedaży piwa nieletnim.

Ustalenie osoby bezpośrednio odpowiedzialnej za sprzedaż, co jest czynem zabronionym, było przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez Policję pod nadzorem Prokuratury.

W ocenie Kolegium, niezależnie od oceny rzetelności działań straży miejskiej po ujawnionym fakcie spożywania piwa przez nieletnich i zebraniu od nich zeznań na tę okoliczność (na co wskazano w uzupełnieniu odwołania z dnia [...] kwietnia 2004r.) a także kwestii nie wskazania sprzedawcy piwa przez nieletnich, nie ma podstaw do zakwestionowania wiarygodności notatki służbowej funkcjonariusza i zeznań nieletnich w zakresie ustalenia miejsca sprzedaży i wskazania sklepu " D." .

Adnotacja na notatce służbowej z dnia [...] kwietnia 2004r. sporządzona przez przełożonego funkcjonariusza Straży Miejskiej, oznacza, że istotne w związku z zakresem działań straży miejskiej było podjęcie czynności zmierzających do ustalenia osoby dokonującej sprzedaży piwa nieletnim tj. dopuszczającej się czynu zabronionego, nie jest natomiast dowodem podważającym treść informacji w notatce zawartych. Z tych samych samych względów nie podważa, zdaniem organu, wiarygodności zeznań nieletnich w zakresie miejsca nabycia piwa, określenie przez nich prawidłowej liczby kas, chociaż mogli oni widzieć jedynie dwie kasy. Bardziej już istotne jest wskazanie przez nich w zeznaniach miejsca lokalizacji kasy, w której dokonali zakupu.

Podobnie, bez znaczenia dla wyniku sprawy jest fakt umorzenia dochodzenia w sprawie sprzedaży piwa nieletnim, w przeciwieństwie do decydującego znaczenia bezsprzecznych i spójnych zeznań nieletnich, co do miejsca nabycia piwa.

Wskazanie w odwołaniu, że nieletni w czasie interwencji straży miejskiej spożywali alkohol przy ul. [...] a więc w miejscu bliższym sklepowi przy ul. [...], prawdopodobnie wbrew intencjom skarżącej sugeruje, że sprzedaż piwa nieletnim nastąpiła w sklepie przy ul. [...], co nie jest jednakże potwierdzone żadnym dowodem. Natomiast w ocenie kolegium fakt spożywania piwa w ww. miejscu może równie dobrze świadczyć o trudnościach w nielegalnym zakupie piwa w sklepie przy ul. [...], której to wyłącznie hipotetycznej tezy, jako nie potwierdzonej w toku postępowania, kolegium w żadnym razie nie forsuje.

Odpierając zarzut braku paragonów potwierdzających sprzedaż piwa nieletnim, organ stwierdził, że istotniejszym argumentem - dowodem w sprawie byłby wydruk transakcji, które zarejestrowała kasa fiskalna dnia [...] kwietnia 2004., którego skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła.

W ocenie Kolegium w odwołaniu wyolbrzymiono znaczenie dokonanej przez organ I instancji interpretacji fragmentu treści pisma pełnomocnika odnoszącego się do świadomego działania pracowników. Organ wskazał, że niezależnie od słuszności tej interpretacji, dla wyniku sprawy bez znaczenia jest okoliczność czy sprzedawca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży osobie nieletniej czy też nie. Przepis nie nakłada na organ wydający zezwolenie obowiązku udowodnienia winy sprzedawcy w jakiejkolwiek postaci. Z punktu widzenia obowiązku cofnięcia zezwolenia miarodajny jest wyłącznie fakt sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej.

W ocenie Kolegium, zeznania pracowników i wspólników będących bezpośrednio zainteresowanymi wynikiem sprawy i świadomych konsekwencji potwierdzania faktu sprzedaży piwa nieletnim nie stanowią wiarygodnego dowodu obalającego dowody stanowiące podstawę dokonanych w sprawie ustaleń.

Za bezpodstawny uznano zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez nie zastosowanie art. 18 ust. 2, oraz art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W szczególności za niezasadne uznano powołanie się na naruszenie przepisu art. 18 ust. 3a ww. ustawy, gdyż wydanie pozytywnej opinii przez gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych dotyczy jedynie zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 2 ( Rada gminy ustala, w drodze uchwały, dla terenu gminy (miasta) liczbę punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży jak i w miejscu sprzedaży. 2. Rada gminy ustala, w drodze uchwały, zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych), co oznacza, że kwestie oceniane w niniejszym postępowaniu wykraczają poza zakres ww. opinii. Organ zwrócił uwagę, że zawarte w art. 18 ust. 2 i 3 omawianej ustawy przesłanki dopuszczalności wydania zezwolenia - liczba punktów sprzedaży (...) oraz zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży - nie kwalifikują takiej decyzji jako decyzji w pełni związanej. (...) Organ nie ma obowiązku prawnego wydać zezwolenia tylko dlatego, że nie zachodzą powyższe przeszkody. W ocenie Kolegium w rozpatrywanym stanie faktycznym organ I instancji działał w granicach uznania administracyjnego przy uwzględnieniu przepisu art. 15 ust. 1 pkt 2 i art. 18 ust. 10 pkt 1 a) i w aspekcie zadań gminy, w szczególności co do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu nieletnim.

Kolegium nie stwierdziło, oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające i samą decyzję, naruszenia procedury administracyjnej w szczególności poprzez obrazę art. 7, 77 § 1 , 80 i 89 § 2 kpa. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji zebrał i rozpatrzył całokształt materiału dowodowego i dokonał ustaleń stanu faktycznego, zgodnie z dowodami zebranymi w sprawie.

Kolegium za chybiony uznało zarzut dotyczący uwzględnienia przez organ I instancji materiału dowodowego zebranego w toku postępowania prowadzonego przez Policję pod nadzorem Prokuratury. Organ zwrócił uwagę, że tożsama co do treści notatka służbowa z zeznaniami nieletnich, złożonymi pod rygorem odpowiedzialności karnej, w kontekście spójności zeznań nie dawały podstaw do ponownego odbierania zeznań przez organ administracji, co do okoliczności już ujawnionych i ustalonych.

Nie budzi zastrzeżeń Kolegium uznanie jako dowodów w sprawie wydania zezwolenia, dowodów zgromadzonych w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia. Natomiast kwestia wniosku o przeprowadzenie rozprawy ma charakter zagadnienia proceduralnego. Zdaniem Kolegium, słusznie organ I instancji argumentuje, że taki wniosek został złożony przez stronę dnia [...] października 2004r., w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia i nie został ponowiony w toku postępowania o wydanie zezwolenia, pomimo zapewnienia stronie, wynikającego z przepisu art. 10 § 1 kpa, czynnego udziału w postępowaniu, z którego to uprawnienia skarżąca aktywnie korzystała i skierowania do strony zawiadomienia o zakończeniu postępowania.

Kolegium jako nieweryfikowalny, ze względu na zakończenie postępowania i bezzasadny w rozpatrywanym postępowaniu uznało zarzut celowego przedłużania przez organ I instancji postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia z powodu braku mocnych dowodów uzasadniających cofnięcie.

W rozpatrywanym postępowaniu, zdaniem organu, istotna jest waga dowodów służących wydaniu właściwego rozstrzygnięcia w przedmiocie wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu i napojów alkoholowych.

Organ uznał za pozbawione uzasadnienia zarzuty dotyczące braku podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie poddał w wątpliwość zasadność wskazania w komparycji decyzji przepisu art.18 ust.10 pkt.1 lit.a) ustawy z dnia 26 października 1982r. jednakże uznał, biorąc pod uwagę ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, że jest to wada istotna.

W ocenie organu, podnoszonym przez odwołującą się argumentom o przygotowaniu pracowników i wspólników do prowadzenia sprzedaży alkoholu i napojów alkoholowych i dbałości o przestrzeganie prawa, przeczą fakty, w szczególności zaniechanie zastosowania przez sprzedającego dyspozycji zawartej w art. 15 ust.2 ustawy 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zgodnie z którym w przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Zdaniem organu, trudno byłoby uznać za wiarygodne, że żaden z pięciu 16 - latków, dokonujących zakupu piwa, nie wzbudził wątpliwości sprzedawcy co do ich pełnoletności.

W ocenie Kolegium, w kontekście charakteru przepisów powołanej ustawy, w szczególności celu wprowadzenia przepisu art. 15 ust. l pkt 2 uznać należy, że kilkukrotne stwierdzenie naruszenia ww. przepisu, daje podstawę do zastosowania przez właściwy organ, "sankcji" w postaci odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, której dotkliwości dla przedsiębiorcy kolegium nie kwestionuje.

W konkluzji Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji właściwie ustalił stan faktyczny sprawy oraz fakt naruszenia art. 15 ust. l pkt 2 powołanej ustawy, co dawało podstawę do wydania decyzji odmawiającej wydania zezwolenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wydaną w dniu [...] maja 2005r., skarżąca: "D." R. L., S. L., W. B. Spółka Jawna, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji usankcjonowanie rażącego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, tj. zasady wyrażonej wart. 7 k.p.a. oraz przepisów art. 77 § l k.p.a., art. 80 k.p.a., także art. 89 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi ponowiono argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji oraz dodatkowo podniesiono, że spółka nie kwestionowała notatki funkcjonariusza Straży Miejskiej jako dokumentu, lecz konsekwentnie zarówno w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Policję, jak również w obu postępowaniach administracyjnych (przedmiotem pierwszego było odebranie Spółce zezwoleń na sprzedaż alkoholu, przedmiotem drugiego - wydanie przedmiotowych zezwoleń) wskazywała na braki i uchybienia dyskredytujące wartość dowodową zeznań nieletnich w aspekcie czynności dokonywanych przez funkcjonariuszy. Nie doprowadzenie do wskazania osoby, która rzekomo w sklepie "D." miała dokonać pięciokrotnej sprzedaży alkoholu nieletnim, w przekonaniu skarżącej stanowi wystarczającą podstawę do uznania, iż dowody w sprawie nie są rzetelne, a ich prawdziwość budzi poważne wątpliwości. Skarżąca nie podzieliła argumentacji Kolegium, że w sprawie wydania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych istotną okolicznością nie było ustalenie osoby dokonującej zakazanej sprzedaży, ale stwierdzenie, że w miejscu ubiegającym się o zezwolenie doszło do sprzedaży piwa nieletnim, ponieważ właśnie ustalenie i wskazanie osoby winnej sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim mogło i powinno było wyjaśnić wszelkie wątpliwości w sprawie. W ocenie skarżącej, jeżeli pomimo realnych możliwości istniała szansa ustalenia personaliów osoby, która rzekomo miała dokonać w sklepie "D." sprzedaży piwa nieletnim, to jej nie ustalenie musi prowadzić do wniosku, że w sklepie nie doszło w ogóle do sprzedaży alkoholu nieletnim.

Zdaniem skarżącej dopóki nie doszło do ustalenia sprawcy czynu zabronionego, dopóty usprawiedliwione są zarzuty pod adresem materiału dowodowego poddanego ocenie organu I instancji i przyznanie mu jedynie waloru insynuacji i pomówień. W ocenie spółki, Kolegium nie dostrzega uchybień ani przynajmniej niekonsekwencji w działaniach organu I instancji polegających najpierw na umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia Spółce zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu upływu terminu ich ważności, a później na odmowie udzielenia tych zezwoleń pomimo, że organ zarówno w trakcie jednego jak i drugiego postępowania dysponował tym samym materiałem dowodowym uzyskanym od organów powołanych do ścigania przestępstw. Tylko, że ocena tego materiału nie doprowadziła w pierwszym przypadku do cofnięcia zezwoleń, a później skutkowała odmową ich udzielenia.

Kolegium nie dostrzegło w treści zeznań nieletnich okoliczności podważającej ich wiarygodność, obejmującej oświadczenie, iż w sklepie "D." widzieli trzy kasy, chociaż mogli dostrzec jedynie dwie kasy, ponieważ jedna zapasowa stale znajduje się na zapleczu nie dostępnym dla klientów i nie widocznym z powierzchni handlowej. O tym, że sklep wyposażony jest w trzy kasy organy prowadzące dochodzenie powzięły wiadomość od H. L., osoby zatrudnionej w Spółce, która miała wiedzę o tym fakcie i odpowiadając podczas rozmowy telefonicznej z funkcjonariuszem Policji na pytanie o ilość kas wzięła pod uwagę wszystkie urządzenia posiadane przez Spółkę.

Zdaniem skarżącej, naruszenia art. 7 k.p.a należy upatrywać w tym, że organ przyjął do oceny materiał dowodowy dotknięty zasadniczymi brakami, po czym w sposób wybiórczy interpretuje go na niekorzyść strony postępowania administracyjnego. Ignorancja przez organ I instancji przepisów procedury administracyjnej w postępowaniu mającym za przedmiot wydanie przedmiotowej decyzji nie została dostrzeżona przez Kolegium w postępowaniu odwoławczym, które wydało zaskarżoną decyzję.

Zdaniem spółki, w przedmiotowej sprawie doszło do rozpatrzenia dotkniętego brakami materiału dowodowego przekazanego przez inny organ, lecz nie został spełniony obowiązek zebrania przez organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, co stanowi naruszenie art. 77 §1 k.p.a. Skarżąca zaakcentowała, że organ I instancji nie zastosował art. 89 § 2 k.p.a., uznając najwidoczniej, iż przeprowadzenie rozprawy jest zbędne. Konsekwencją naruszenia powyższych przepisów stała się obraza przepisu art. 80 k.p.a., czego nie uwzględnił organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu decyzja organów orzekających obu instancji o odmowie wydania zezwolenia na sprzedaż napojów o zawartości do 4,5 % alkoholu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny sprawy (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), a uzasadnienie rozstrzygnięcia zaś - wbrew dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. - nie zawiera wystarczających i przekonujących dowodów, z których skorzystały te organy, odmawiając wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przedstawionym przez skarżącą. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa wynika, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ jest obowiązany do wysłuchania wypowiedzi stron co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań. Z treści art. 10 § 1 kpa wynika, iż takie ustosunkowanie się do całego materiału faktycznego i prawnego, zgromadzonego w sprawie, który będzie podstawą do podjęcia decyzji, jest szczególnym uprawnieniem strony z racji jego udziału w postępowaniu.

Odstąpienie od tego stadium oceny wyników postępowania dowodowego jest możliwe jedynie w szczególnych sytuacjach, o których jest mowa w art. 10 § 2 kpa.

Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w kpa zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:

- opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa,

- ocena, powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,

- organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 kpa szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny,

- rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki.

Podstawą wydania decyzji odmownej w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, że w sklepie prowadzonym przez skarżącą spółkę została dokonana pięciokrotna sprzedaż alkoholu osobom nieletnim, gdyż sprzedający zaniechał zastosowania się do dyspozycji zawartej w art. 15 ust.2 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002r. Nr 147,poz.1231 z późn. zm.).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ uznał za udowodnioną sprzedaż alkoholu nieletnim opierając się jedynie na dowodach zebranych w toku dochodzenia prowadzonego pod nadzorem Prokuratury w przedmiocie ukarania osoby, która takiej sprzedaży się dopuściła. Postępowanie to zostało umorzone wobec nie wykrycia sprawcy. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z zapisów w protokołach zeznań świadków dołączonych do akt administracyjnych ze sprawy [...] Prokuratury Rejonowej [...], strona nie brała udziału w czynności przesłuchania. Natomiast organ pierwszej instancji nie ponowił tych czynności z udziałem skarżącej, czym rażąco naruszył przepisy art. 79 i 81 k.p.a gwarantujące stronie realizację zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie podzielił argumentację organu I instancji w całości również, co do sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego. Tymczasem, w ocenie Sądu, nie było podstaw do odstąpienia od przesłuchania w toku postępowania administracyjnego funkcjonariusza Straży Miejskiej. Podczas tej czynności., strona mogłaby skorzystać z prawa do zadawania pytań świadkowi. Tym bardziej, co wynika z uzasadnienia decyzji, organ oparł się na notatce urzędowej (a nie służbowej – jak mylnie wskazuje organ odwoławczy) sporządzonej przez w/w osobę, pominął natomiast bez wskazania przyczyn, treść zeznań tego świadka złożonych w trakcie postępowania w sprawie [...]. Jest to o tyle istotne, że z zeznań tych wynika, iż interweniujący funkcjonariusz nie potrafił określić wieku nieletnich po ich wyglądzie (k. 196-197 akt adm.), co przeczy argumentacji organu zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "trudno byłoby uznać za wiarygodne, że żaden z pięciu 16-latkow dokonujących zakupu piwa, nie wzbudził wątpliwości sprzedawcy, co do ich pełnoletności". W ocenie Sądu, powyższa okoliczność wskazuje na to, iż organ dokonał jedynie wybiórczej a nie całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co uczynił wbrew przepisowi art. 80 k.p.a. Uznając powyższą notatkę za dowód w sprawie organ pominął fakt, iż notatka urzędowa nie może zastąpić dowodu z zeznań świadka w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego (art. 174 k.p.k.), natomiast w postępowaniu administracyjnym notatka służbowa nie może zastępować środków dowodowych przewidzianych w art.75 i nast. k.p.a (v. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2001r. I SA/Gd 306/99 LEX 76108). W tym stanie rzeczy, oceniając zeznania nieletnich w kontekście treści zawartej w notatce funkcjonariusza Straży Miejskiej organ dokonał nie swobodnej, lecz dowolnej oceny dowodów, co jest niedopuszczalne w świetle powołanego wyżej art. 80 k.p.a.

Specyfika postępowania w sprawach nieletnich zgodnie, z którą w razie stwierdzenia dopuszczenia się przez nieletniego czynu zabronionego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (powoływana dalej również jako: u.p.n.), a do kategorii takich czynów zaliczane jest niewątpliwie spożywanie alkoholu (por. art. 4 u.p.n.), nakazywała organowi ustalenie czy – jeżeli tak to z jakim skutkiem, zakończyło się ewentualne postępowanie przed Sądem Rejonowym- Wydziałem Rodzinnym i Nieletnich. Tym bardziej, że zgodnie z przepisami w/w ustawy z dnia 28 października 1982r., (por. np.art.37, 39 u.p.n.) interweniujący funkcjonariusz Straży Miejskiej nie miał samodzielnych uprawnień do doprowadzenia nieletnich do sklepu, przesłuchania ich, czy też dokonania konfrontacji z pracownikami sklepu. Strona niezasadnie zarzuca nie przeprowadzenie tych czynności, jednakże uszło uwadze organu, że brak możliwości udziału skarżącej w przesłuchaniu nieletnich (co nie jest kwestionowane przez organ) doprowadziło do sytuacji, w której skarżąca została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu dowodowym. Ustalenie natomiast, czy prowadzone było postępowanie w sprawie nieletnich przed właściwym ze względu na ich miejsce zamieszkania Sądem Rejonowym (art.17 u.p.n.) pozwoliłoby stronie na złożenie wniosku o wysłuchanie jej przez sędziego rodzinnego (art. 35§2pkt.1 u.pn.) już na etapie postępowania wyjaśniającego. W trakcie postępowania przed sądem rodzinnym mogło dojść do konfrontacji w razie sprzecznych zeznań, co do miejsca zakupu alkoholu. Nawet gdyby postępowanie przed sądem rodzinnym zostało już zakończone, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zebrany w tamtym postępowaniu materiał dowodowy służyć może w rozpatrywanym postępowaniu administracyjnym z uwagi na walor, jaki posiada ewentualne orzeczenie wydane wobec nieletnich.

Należy ponadto zauważyć, że w toku sprawy strona złożyła podpisane przez pracowników skarżącej oświadczenia zatytułowane "zeznaniami"(k. 133-137 akt adm.) natomiast organ nie dokonując formalnego przesłuchania tych osób w charakterze świadków odmówił im waloru prawdziwości i ocenił je kontekście twierdzeń pełnomocnika skarżącej adw. W. B. zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2004r. Organ naruszył, zatem również regułę zawartą w art. 67 k.p.a wedle której, spisania protokołu wymaga każda czynność postępowania, mająca istotne znaczenie dla sprawy a w szczególności sporządza się protokół z przesłuchania świadków. Trudno bowiem przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie zeznania zatrudnionych w sklepie "D." sprzedawców nie mają istotnego znaczenia.

Zdaniem Sądu, powyższe oznacza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Wprawdzie decyzja o udzieleniu zezwolenia jest decyzją o ograniczonym zakresie uznania administracyjnego, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa), czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.

Organ ma obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) i oceny tego materiału w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa. Wyrazem tej oceny powinno być uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 kpa. Te podstawowe zasady postępowania administracyjnego nie zostały w sprawie skarżącej spółki zachowane. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Wyżej wskazane okoliczności występujące w sprawie stanowią, w ocenie Sądu, takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przy zagwarantowaniu stronie prawa czynnego udziału w postępowaniu, bezspornie ustalić stan faktyczny i w oparciu o te ustalenia należy wydać decyzję w sprawie.

Jak wskazano wyżej, decyzja o udzieleniu zezwolenia jest decyzją o ograniczonym zakresie uznania administracyjnego oznacza to, że organ jest zobowiązany w czytelny sposób, umożliwiający sądowi kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Obszerne uzasadnienie decyzji zarówno organu pierwszej instancji jak i odwoławczego nie może zostać uznane za wyczerpujące, gdyż istota sprawy sprowadza się do podstawowej kwestii a mianowicie ustalenia bezspornego stanu faktycznego, czego nie uczyniono w rozpatrywanej sprawie.

Stosownie do treści art. 145 §1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, organy administracji obu instancji dopuściły się naruszeń prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, należało, zatem orzec jak w sentencji wyroku. Z uwagi na treść uchylonych decyzji zdaniem, Sądu, nie ma potrzeby orzekania o ich wykonalności na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania obejmujących wpis oraz wynagrodzenie pełnomocników skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw z art. 205 §1,2,3.