Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1547/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5i 6 w zw. z  art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i 6, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013, poz. 267) odmówił skarżącemu J. M. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący w swoim wniosku uzasadnił wznowienie postępowania we wskazanym trybie decyzją wydaną przez Kierownika Urzędu w sprawie siostry (i w związku z tym wniósł o przegląd akt administracyjnych w tej sprawie) oraz dokumentami znajdującymi się w Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie dotyczącymi jego oraz jego matki. Ponadto organ wskazał również, że dowody na które powołuje się skarżący znajdują się już w aktach sprawy. Organ prowadząc postępowanie zainicjowane wcześniejszym wnioskiem strony o wznowienie postępowania zwrócił się i otrzymał od Fundacji w/w. dokumenty. Dokonał także przeglądu akt administracyjnych siostry skarżącego i ich kserokopie dołączył do akt sprawy. W związku z powyższym w ocenie organu nie budził wątpliwości fakt uchybienia przez stronę terminu określonego w art. 148 kpa. Zainteresowany we wniosku o wznowienie postępowania powołał również jako podstawę wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 6 kpa, nie wskazał jednak, bez jakiego stanowiska organu wymaganego prawem decyzja ostateczna w niniejszej sprawie została wydana.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od ww postanowienia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że przy rozpatrywaniu sprawy organ nie dysponował dokumentami "w postaci pisma z Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich IPN z dnia 27.04.1980 r.". Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że Kierownik Urzędu powinien wystąpić do Zarządu Głównego Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę "w celu pozyskania dokumentów" związanych z jego osobą w kontekście jego deportacji. Ponownie strona wskazała na konieczność przeanalizowania akt jego siostry. Skarżący podniósł także, że jego zdaniem organ analizując sprawę przyznania mu świadczenia winien wznowić postępowanie z urzędu. Wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył opinię Oddziału Terenowego S.U. w N.N. we W. z dnia 18.11.2004 r., pismo z Generalkonsulat z dnia 21.09.1992 r., kopię legitymacji członka Stowarzyszenia Dzieci Wojny nr 39/97 (poświadczoną za zgodność z oryginałem przez Oddział Terenowy S.U. w N.N. we W.), pismo GKBZHwP IPN z dnia 27.04.1980 r. oraz postanowienie weryfikacyjne z dnia [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu utrzymał w mocy swe postanowienie z dnia [...] r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że art. 16 kpa wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Jednym ze sposobów weryfikacji decyzji jest wznowienie postępowania mogące nastąpić wyłącznie w stosunku do decyzji ostatecznych i jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące tej instytucji mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która tylko w drodze wyjątku i w ściśle określonych przypadkach pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Kierownik Urzędu podał, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa organ wznawia postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Natomiast art. 145 § 1 pkt 6 kpa stanowi, że wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Art. 148 ust. 1 kpa wyznacza termin do wniesienia do organu właściwego do rozpatrzenia sprawy nowych dowodów. "Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania ".

Zdaniem Kierownika Urzędu strona nie udowodniła, iż podanie o wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa złożone zostało z zachowaniem terminu przewidzianego cyt. wyżej art. 148 §1 kpa. Dołączone do pisma strony dokumenty pochodzą, bowiem z lat 1980-2004 r. Podanie o wznowienie postępowania zostało natomiast złożone w dniu 03 lipca 2013 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Z tego względu organ uznał, że strona w sposób rażący uchybiła miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Do takiej sytuacji odniósł się w wyroku z dnia 8 grudnia 1995 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt SA/Wr 1164/95), w którym stwierdził, że "wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa).

Następnie organ zauważył również, że większość z załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentów (postanowienie weryfikacyjne z dnia 12.06.1991 r., pismo GKBZHwP IPN z dnia 27.04.1980 r. oraz pismo z Generalkonsulat z dnia 21.09.1992 r.) skarżący dołączył już wcześniej do swojego wniosku z dnia 08.04.1997 r. złożonego w UdSKiOR. Opinia Oddziału Terenowego S.U. w N.N. we W. z dnia 18.11.2004 r. wpłynęła do Urzędu w dniu 23.11.2004 r. (data wpływu podana na stemplu -karta nr 95 akt niniejszej sprawy).

Skarżący wskazał także na naruszenie art. 145 § 1 pkt 6 kpa a jako organ, którego stanowisko winien uzyskać Kierownik Urzędu przed wydaniem decyzji wskazał Zarząd Główny Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę.

Odnosząc się do tego organ zauważył, że wnioskodawca przesłał na adres organu przy wniosku z dnia 08.04.1997 r. opinię Stowarzyszenia Dzieci Wojny w Polsce Oddziału w Ł. z dnia 08.04.1997, a opinia Oddziału Terenowego S.U. w N.N. we W. z dnia 18.11.2004 r. wpłynęła do Urzędu w dniu 23.11.2004 r. Brak jest zatem zdaniem organu przesłanek do zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 6 kpa na który powołuje się strona w swoim wniosku.

J. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł o uchylenie ww. decyzji, zarzucając im:

1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 6 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż nie jest koniecznym w przedmiotowej sprawie pozyskanie przez organ wydający skarżoną decyzję stanowiska Zarządu Głównego Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę;

2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 10 § 1, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji tego brak należytego zebrania, oraz oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało brakiem uznania tego, iż spełnia przesłanki do uznania go jako osoby deportowanej do pracy przymusowej, a także poprzez różnicowanie jego sytuacji z sytuacją siostry, która pobiera świadczenia z w/w tytułu;

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego postanowienia poprzez przyjęcie, że nie jest osobą, która w czasie wojny została deportowana do pracy przymusowej, podczas gdy przeczą temu zeznania, oraz dokumenty dołączone do pism składanych w niniejszej sprawie, a także zeznania jego siostry.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, wbrew odmiennym wywodom skarżącego, nie narusza prawa.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie z dnia [...] r. nr [...] Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który utrzymał w mocy swe postanowienie z dnia [...] r., którym odmówił skarżącemu wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r. [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 z późn. zm.).

Organ administracji rozpoznał w I instancji wniosek skarżącego z dnia 3 lipca 2013 r. (uzupełniony pismem z dnia 23 września 2013 r.), w którym domagał się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i 6 kpa.

Przede wszystkim należy wskazać, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa organ wznawia postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Natomiast art. 145 § 1 pkt 6 kpa stanowi, że wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Z kolei art. 148 § 1 kpa wyznacza termin do wniesienia podania do organu właściwego do rozpatrzenia sprawy i stanowi, iż podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Przesłanka zawarta w art. 145 § 1 pkt 5 kpa odnośnie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, wskazuje, iż musiały one istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., II GSK 986/09, LEX nr 746382: "Przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie"). Zgodnie z powyższym w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] r. okoliczności i dowody powinny istnieć, jednakże nie powinny one być znane wówczas organowi. Jednakże zgodnie z art. 148 § 1 kpa skarżący w ciągu jednego miesiąca powinien złożyć podanie o wznowienie postępowania do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodzić się należy z organem, który stwierdził, że dołączone do pisma strony dokumenty pochodzą z lat 1980-2004 r. a strona w sposób rażący uchybiła miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Przyznać należy również rację organowi, który wskazał, że brak było przesłanek do zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 6 kpa, ponieważ w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zwanego dalej "Kierownikiem Urzędu", na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Jak podał Kierownik Urzędu wnioskodawca sam przesłał na adres organu przy wniosku z dnia 08.04.1997 r. opinię Stowarzyszenia Dzieci Wojny w Polsce Oddziału w Ł. z dnia 08.04.1997, a opinia Oddziału Terenowego S.U. w N.N. we W. z dnia 18.11.2004 r. wpłynęła do Urzędu w dniu 23.11.2004 r. Tak więc organ już znacznie wcześniej dysponował powyżej wskazanymi opiniami i w oparciu o nie wydawał decyzję np. z przedłożonych akt administracyjnych sprawy wynika, że organ wydając decyzję z dnia [...] r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. dysponował opinią Stowarzyszenia Dzieci Wojny w Polsce Oddziału w Ł. z dnia 08.04.1997r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego odnośnie naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 10 § 1, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez ich niezastosowanie należy uznać, że są one bezzasadne, ponieważ organ wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe odnosząc się szczegółowo w uzasadnieniach wydanych decyzji do twierdzeń skarżącego.

Zarówno z pism kierowanych przez skarżącego do organu, jak i treści samej skargi wynika, że strona podnosi te same argumenty opierając się na dowodach będących już w gestii organu. W tych okolicznościach, niezależnie od stanowiska skarżącego w zakresie woli pozyskania świadczenia pieniężnego wynikającego z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Sąd pragnie podkreślić, że organy muszą działać w granicach prawa, a tych granic zaś w postępowaniu o wznowienie postępowania, w ocenie Sądu, one nie przekroczyły.

Z tych powodów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.