Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 321/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., działając w oparciu o art. 104 § 1 i 2 Kpa i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 235 1, art. 235 2 Kodeksu pracy w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stwierdził u H. W. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. stwierdzającego rozpoznanie u strony wyżej wskazanej choroby zawodowej. Organ ustalił, że H. W. podczas zatrudnienia w latach:

- 1992 w Przedsiębiorstwie A w T. (obecnie [...] w W. na stanowisku szwaczki;

- 1993 – 1996 w B Sp. z o.o. w K. (obecnie w W.) na stanowisku Szwaczki;

- 1996 – 1998 w C Sp. z o.o. w M. Oddział 1 w T. na stanowisku szwaczki;

- 1998-2008 i 2009 w D Sp. z o.o. w t. na stanowisku szwaczki

wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Narażenie zawodowe w wyżej wskazanych okresach zatrudnienia stwarzało możliwość powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci cieśni w obrębie nadgarstka, co ustalono w kartach oceny narażenia zawodowego. Organ zaznaczył, że przeprowadzona diagnostyka różnicowa nie wykazała u H. W. obecności pozazawodowych czynników ryzyka wystąpienia wskazanej choroby dlatego w oparciu o wyżej powołane orzeczenie lekarskie oraz wyniki badań organ stwierdził, że istnieją podstawy do uznania, z wysokim prawdopodobieństwem, zawodowej etiologii schorzenia. Jednocześnie organ sanitarny zaznaczył, ze w toku postępowania pełnomocnik pracodawców C Sp. z o.o. w M. oraz D Sp. z o.o. w T. zwrócił się o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez włączenie do akt sprawy kompletnej dokumentacji medycznej strony z lat 1974 – 2008 oraz o ponowne przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w T. i o wystąpienie do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. Organ nie uwzględnił tych żądań bowiem uznał, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego należy je uznać za nieistotne dla prowadzonego postępowania i służące jedynie jego przedłużeniu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że H. W. podczas pracy w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w T. nie wykonywała czynności obciążających kończyny górne w stawach nadgarstkowych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik pracodawców – C Sp. z o.o. w M. oraz D Sp. z o.o. w T. – zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż okres narażenia zawodowego datuje się od 1996 – 2009 r. pomimo, że z akt osobowych pracownicy wynika jednoznacznie, że H.W.:

- w okresie od 1 września 1974 – 30 czerwca 1979 r. wykonywała prace na stanowisku elektromechanika w warunkach narażenia,

- w okresie od 11 września 1989 r. do 30 czerwca 1990 r. wykonywała pracę na stanowisku sprzątaczki w warunkach narażenia zawodowego. Pełnomocnik zarzucił decyzji również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., 80 K.p.a i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia H. W. oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego schorzenia jak i chwili jego powstania. Zdaniem odwołujących stwierdzenia choroby zawodowej dokonano w oparciu o niepełne dochodzenie epidemiologiczne oraz orzeczenie lekarskie wydane bez zapoznania się przez lekarzy orzeczników z pełną dokumentacją medyczną. Zaznaczono również, że u H. W. stwierdzono chorobę zawodową pomimo, iż wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpiło po upływie rocznego terminu, o którym mowa w pkt 20 załącznika do rozporządzenia, od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W związku z powyższym pracodawcy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ, w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego potwierdził ustalenia poczynione przez organ I instancji zaznaczając, że H. W. badana była w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wywołanego sposobem wykonywania pracy wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o analizę przedstawionej dokumentacji medycznej, konsultację neurologiczną, badań przedmiotowych i podmiotowych oraz przeprowadzoną analizę różnicową, która pozwoliła wykluczyć pozazawodowe czynniki ryzyka powstania cieśni nadgarstka. Organ wskazał ponadto, iż w postępowaniu odwoławczym strona była badana w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniach [...]do [...], gdzie wydano kolejne orzeczenie lekarskie rozpoznające chorobę zawodową – obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie to zostało poprzedzone analizą dostarczonej dokumentacji medycznej, wyników badań EMG oraz konsultacjach neurologicznej i ortopedycznej oraz po ocenie sposobu wykonywania pracy. Organ odwoławczy wskazał również, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zawodowej zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą zawodową. Jednocześnie odpowiadając na zarzuty odwołania organ sanitarny wskazał, że przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie nakładają na organy orzekające potrzeby ustalania, w przypadku wielu pracodawców stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy, u których sposób wykonywania pracy mógł spowodować wystąpienie choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik pracodawcy –D Sp. z o.o. w T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach fatycznych poprzez przyjęcie, że okres pracy w narażeniu zawodowym trwa od 1992 – 2009 r. i nieuwzględnienie okresu pracy w latach 1974 – 1979 i 1989 – 1990 w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w K. na stanowisku elektromechanika i sprzątaczki jako pracy w warunkach narażenia zawodowego. Ponadto wskazano na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo niedopełnienia obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia H. W. i przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń. Pełnomocnik podał ponadto, że organ naruszył art. 80 § 1 K.p.a. poprzez oparcie decyzji wyłącznie na orzeczeniach lekarskich bez uwzględnienia wniosków dowodowych przedstawianych przez pracodawców oraz brak wyjaśnienia jaki wpływ na powstanie schorzenia miało przebywanie strony na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w okresie od [...] do [...] Jednocześnie pełnomocnik wskazał na naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu wszystkich pracodawców zatrudniających H. W. w warunkach narażenia zawodowego.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie podkreślić należy, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzając, w oparciu o wyżej wskazane uregulowania, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie narusza ona przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego nie znaleziono podstaw do wzruszenia skarżonej decyzji. Organy sanitarne prawidłowo dokonały ustaleń faktycznych oraz właściwych rozważań prawnych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dni 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała wyżej powołane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., które w § 8 ust. 1 stwierdza, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Po myśli wyżej cytowanego rozporządzenia choroba zawodową jest między innymi przewlekła choroba układy nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W niniejszy postępowaniu dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że H. W. pracowała w latach:

- 1974 – 1979 i 1989 – 1990 oraz w 1991 r. w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w K., Oddział Terenowy i Zespół Warsztatów Szkoleniowych w T. na stanowiskach: uczeń, elektromechanik ogólny, sprzątaczka, elektromechanik;

- 1979 w Kopalni Węgla Kamiennego [...] w Ł. na stanowisku elektromontera;

- 1979 – 1989 w Fabryce E Zakładzie nr 2 w T. (następca prawny[...]) na stanowisku konserwatora urządzeń kontrolno – pomiarowych;

- 1992 w Przedsiębiorstwie A w T. (obecnie [...]na stanowisku szwaczki;

- 1993 – 1996 w B Sp. z o.o. w K. (obecnie w W.) na stanowisku szwaczki;

- 1996 – 1998 w C Sp. z o.o. w M. Oddział 1 w T. na stanowisku szwaczki;

- 1998-2008 i 2009 w D Sp. z o.o. w t. na stanowisku szwaczki.

Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, ze H. W. pracując jedynie w Przedsiębiorstwie A w T. (obecnie[...]) na stanowisku szwaczki, B Sp. z o.o. w K. (obecnie w W.) na stanowisku szwaczki, w C Sp. z o.o. w M. Oddział 1 w T. na stanowisku szwaczki oraz D Sp. z o.o. w T. na stanowisku szwaczki pracowała w warunkach narażenia zawodowego bowiem praca ta charakteryzowała się monotypią ruchów kończyn górnych oraz powodowała przeciążenie stawów nadgarstkowych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy wynika, że w okresie od 1974 do 1991 strona nie wykonywała pracy w warunkach narażenia zawodowego. W ocenie Sądu materiał dowodowy potwierdza, wbrew zarzutom zawartym w skardze, że H. W. podczas zatrudnienia w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w T. nie wykonywała czynności powtarzalnych i połączonych z przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, w wymuszonej pozycji ciała, które stwarzałyby ryzyko powstania choroby zawodowej. Jak wynika z protokołu przesłuchania strony (k. 19 akt administracyjnych) oraz karty oceny narażenia zawodowego (k. 20 akt administracyjnych) czynności wykonywane podczas pracy strony u wyżej wskazanego pracodawcy były różnorodne i polegały przede wszystkim na przygotowywaniu uzwojeń do produkowanych spawarek oraz na kontroli prawidłowości automatycznego nawijania się cewek oraz sprzątaniu pomieszczeń i ochronie mienia. Nie było więc podstaw do uzupełniania w tym zakresie materiału dowodowego w sprawie.

Ponadto H. W. w toku postępowania była badana w dwóch jednostkach medycznych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]). Lekarze specjaliści obu tych placówek diagnostycznych, po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej, analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz konsultacjach specjalistycznych stwierdzili istnienie u wyżej wymienionej chorobę zawodową obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy w postaci obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ sanitarny związany był ustaleniami dokonanymi w orzeczeniach lekarskich, które odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia H. W. jest inny, niż ten wynikający z ustaleń poczynionych w niniejszym postępowaniu.

Organy sanitarne w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej badają zaistnienie przesłanek uzasadniających, lub nie dających podstawy do stwierdzenia istnienia takiej choroby. Badają, czy w istocie dane schorzenie występuje oraz czy zawarte jest w wykazie chorób zawodowych w dalszej kolejności ustalają, czy osoba, co do której toczy się postępowania pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania danego schorzenia oraz istnienie związku przyczynowego między chorobą, a warunkami pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organ sanitarny jest więc zobowiązany wydając orzeczenie wziąć pod uwagę treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie.

Jednocześnie podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz karty oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. Zdaniem lekarzy orzeczników w niniejszym postępowaniu nie było konieczności sięgania po dodatkową dokumentację, uznali więc, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia.

W ocenie Sądu organ odwoławczy wszechstronnie zbadał okoliczności narażenia H.W. na monotypię ruchów i przeciążenia stawów nadgarstkowych w okresie jej zatrudnienia, w związku z kolejno zajmowanymi stanowiskami pracy, co wynika z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego dlatego brak jest podstaw do kwestionowania jego wyników. Orzeczenia te w sposób jednoznaczny wskazują na zawodową etiologię rozpoznanego u H. W. schorzenia, organy sanitarne zasadnie więc przyjęły istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organy w niniejszym postępowaniu nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.