Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1062/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 c ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 67 a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Mirosław Montowski, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2021 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: "Minister"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), oraz art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej: "Prawo budowlane") w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa"), po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] odmawiającej umorzenia opłaty legalizacyjnej w kwocie 375 000 zł, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu P. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] dalej: "PINB"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Minister podał, że PINB postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., ustalił M. P. opłatę legalizacyjną w kwocie 375 000 zł za samowolną rozbudowę budynku hotelowo-mieszkalnego z usługami gastronomicznymi o budynek gospodarczo-rekreacyjny (kategoria XIV) położony na działkach nr ewidencyjne [...], [...] i [...] przy ul. G. [...] w B., gm. T. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. znak: [...] utrzymał w mocy to postanowienie, a prawomocnym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 20/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na to postanowienie.

W dniu 10 sierpnia 2020 r. skarżący wniósł do Wojewody o umorzenie opłaty legalizacyjnej podnosząc, że jest ona nieadekwatna do stopnia naruszenia przepisów Prawa budowalnego. Samowola budowlana miała służyć Wnioskodawcy, który jest osobą niepełnosprawną, jako usprawnienie poruszania się po należącym do niego obiekcie. Pomimo niepełnosprawności, w miarę możliwości stara się utrzymywać z własnej pracy i dysponuje wyłącznie środkami finansowymi potrzebnymi na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych i nie ma możliwości jednorazowej zapłaty kwoty 375 000 zł. We wniosku wskazano, również że Strona spłaca kredyt inwestycyjny i inne zobowiązania finansowe.

Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej skarżącego i podniesionych przez niego argumentów uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Minister wskazał, że zgodnie z art. 49c Prawa budowlanego do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zgodnie z art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a: które nie stanowią pomocy publicznej; które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; które stanowią pomoc publiczną.

Minister zaznaczył, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, dotyczące umorzenia opłaty legalizacyjnej, nie ma na celu badania prawidłowości i okoliczności wydania postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną. W związku z tym, wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone być musi w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja ta ma charakter uznaniowy.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Finansów ustalił, że M. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z K. W. oraz synem O., uczniem szkoły średniej. Wnioskodawca pobiera świadczenie rentowe w wysokości 1717,43 zł miesięcznie oraz prowadzi działalność gospodarczą, która zgodnie z oświadczeniem przynosi straty. K. W. uzyskuje dochód z umowy o pracę (1/2 etatu) w wysokości 939 zł.

Majątek nieruchomy strony stanowi:

1. dom w m. B., ul. G. [...] pow. działki 0,0643 ha,

2. tereny zabudowane w miejscowości B., ul. G. [...], pow. działki 0,0999 ha,

3. mieszkanie w P., ul. S., pow. 42,6 m2, szacowana wartość – 180 000 zł (brak wpisów w część IV Hipoteka),

4. grunty orne w miejscowości S. gm. T., pow. działki 0,1280 ha, szacowana wartość – 90 000 zł (brak wpisów w część IV Hipoteka),

5. grunty orne w miejscowości P., gm. T., pow. działki 0,1236 ha, szacowana wartość – 285 000 zł (brak wpisów w część IV Hipoteka),

6. lokal mieszkalny w L., ul. K. P., pow. 62,8 m2, szacowana wartość - 74500 zł (zakupiony w 2019 r.) (brak wpisów w część IV Hipoteka),

7. grunty orne w miejscowości Ś. gm. P., woj. [...], pow. działki 3400 m2, szacowana wartość – 245000 zł (brak wpisów w część IV Hipoteka),

8. lokal mieszkalny w M., P., pow. 35,2 m2, szacowana wartość – 330 000 zł (brak wpisów w część IV Hipoteka).

M. P. jest właścicielem następujących ruchomości (pojazdów):

1. L., rok prod. 2003, (cena zakupu z 2005 r. 9500 USD),

2. A., rok prod. 1999 - nie oszacowano wartości,

3. M., rok prod. 1985 - nie oszacowano wartości,

4. F.500, rok prod. 1965 - nie oszacowano wartości,

5. S., rok prod. 2008 - nie oszacowano wartości.

Pojazdy, które nie zostały wskazane w oświadczeniu, a zostały udokumentowane przez CEPiK:

1. przyczepa ciężarowa nr rej. [...],

2. samochód osobowy F., nr rej. [...],

3. samochód osobowy F.nr rej. [...],

4. motorower S.S [...], nr rej. [...].

W piśmie z dnia 24 listopada 2020 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że przyczepa ciężarowa, samochód F. [...] oraz motorower S. są jego własnością, ale są uszkodzone i nie stanowią żadnej wartości. Natomiast samochód F. nr rej. [...] został sprzedany w dniu 1 sierpnia 2015 r.

Minister podał, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego M. P. wynosi 2656,43 zł. Średni miesięczny dochód na członka rodziny kształtuje się na poziomie 885,47 zł. Rodzina również otrzymuje świadczenie rodzinne w kwocie 500 zł miesięcznie, które nie jest wliczane do dochodu miesięcznego. Miesięczne koszty stałe i zmienne Wnioskodawcy z tytułu prowadzenia w 2020 r. gospodarstwa domowego wynoszą około 3180 zł. Na powyższą kwotę składają się wydatki na: gaz - 750 zł (przedłożona faktura na kwotę 658,82 zł dot. Hotel "M." D. M.P.); energię elektryczną - 500 zł (przedłożona faktura na kwotę 871,91 zł dot. Hotel "M." D. M. P.); telefon + internet - 630 zł (przedłożona faktura na kwotę 233,91 zł + 234,16 zł + 522,91 zł dot. Hotel "M." D. M. P.); wodę i kanalizację - 300 zł; edukację syna - 1230 zł; komunikację - 250 zł; żywność - 1000 zł; odzież - 200 zł; środki czystości - 200 zł. Część wskazanych wydatków ponoszonych jest przez prowadzoną przez M. P.firmę. M. uznał, że skoro przedłożone do akt sprawy faktury są wystawione na Hotel "M." D. M. P. nie mogą one zostać wliczone do kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwo domowego. Z powyższego wynika również, że gospodarstwo domowe M. P. nie jest obciążone kosztami związanymi z opłatą za gaz, energię, telefony oraz Internet. Wydatki roczne związane z prowadzeniem w 2020 r. gospodarstwa domowego wynoszą około 20800 zł i obejmują opłaty związane z: ubezpieczeniem na życie - 200 zł; ubezpieczeniem samochodu - 600 zł; podatkiem od nieruchomości - 12000 zł; ubezpieczeniem domu - 8000 zł. W skali miesiąca Wnioskodawca wydatkuje z powyższego tytułu kwotę około 1733,33 zł. Analiza struktury dochodów i wydatków gospodarstwa domowego M. P. wskazuje, w ocenie Ministra, iż miesięcznie wydatki w łącznej kwocie wynoszą 4913,33 zł (3180,00 zł + 1733,33 zł) i przewyższają uzyskiwany dochód (2656,43 zł) o kwotę 2256,90 zł. W toku postępowania Strona nie potrafiła wyjaśnić, z jakich środków pokrywa różnicę między wydatkami a dochodami. Z wyjaśnień Wnioskodawcy, wynika, że różnica powyższa jest pokrywana z zaciągniętych zobowiązań i otrzymanego spadku. Wyjaśnienia te są, w ocenie Ministra niewiarygodne, albowiem zobowiązania są stale spłacane i dotyczą zobowiązań inwestycyjnych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast wg. oświadczenia spadek został otrzymany w roku 2015, zaś w skład masy spadkowej m.in. wchodziła kwota 200 000 zł, której obecnie Strona nie wykazuje jako oszczędności, albowiem w piśmie z dnia 30 października 2020 r. kwota oszczędności została wykazana przez Stronę na poziomie 3794,96 zł.

W oświadczeniu z dnia 14 września 2020 r. M. P. wykazał, że posiada zobowiązania wobec banków na kwotę:

- 1 038 000 zł,

- 20 000 zł - limit kredytu na rachunku bankowym.

Zgodnie z przedłożoną kopią opinii bankowej z dnia 29 października 2020 r. przewidywana wymagalność ostatniej raty kredytu to 31 grudnia 2020 r., a kwota pozostała do spłaty wynosi 19600 zł. Rodzina Wnioskodawcy nie była objęta wsparciem ze strony organów pomocy społecznej.

Minister zaznaczył, że okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji w jakiej znalazł się M. P. zostały ustalone w oparciu o oświadczenia Strony, przedłożone dokumenty, a także dokumenty urzędowe uzyskane w wyniku aktywności organu I. instancji. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Wnioskodawcy, uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na ocenę możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej.

Analiza powyższa uzasadnia, w ocenie organu pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej M. P. znalazł się w trudnej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Pomimo podnoszonych przez stronę trudności związanych z zapłatą nałożonej opłaty legalizacyjnej sytuacja ta w żadnym stopniu nie zagraża egzystencji skarżącego oraz jego bliskich. Wprawdzie uzyskiwany przez stronę stały dochód na członka rodziny jest niższy niż minimum socjalne ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (na II kwartał 2020 r. dla 3 - osobowego gospodarstwa pracowniczego - 1051,65 zł) i wynosi 885,47 zł na osobę, jednak rodzina wnioskodawcy nie jest objęta wsparciem ze strony organów pomocy społecznej, zaś wnioskodawca dysponuje potencjałem umożliwiającym poprawę swojej sytuacji finansowej, np. poprzez zagospodarowanie zasobów majątkowych w postaci ruchomości lub nieruchomości, które mogą się stać źródłem dochodu (np. zbycie, dzierżawa - w piśmie z dnia 7 stycznia 2021 r., pełnomocnik strony wskazał, że wnioskodawca nie uzyskuje przychodu z tytułu najmu posiadanych nieruchomości i gruntów ornych, a koszty na ich utrzymanie pochodzą ze zgromadzonych oszczędności z tytułu nabytego spadku).

W ocenie Ministra sytuacja majątkowa strony jest bardzo dobra, na co wskazuje jego znaczny majątek ruchomy w postaci pojazdów. Wśród samochodów osobowych znajdują się również pojazdy luksusowe np. L. rok prod. 2003, którego wartość rynkowa jest znacznie wyższa (około 450 000 zł) niż cena jego zakupu 9500 USD wskazana w oświadczeniu. W ocenie organu wnioskodawca dysponuje znacznym majątkiem nieruchomym, którego wartość oszacował w toku prowadzonego postępowania wybiórczo, pomijając nieruchomości położone w miejscowości B. 1-3, gm. T. wraz z domem i hotelem. Według szacunku dokonanego przez wnioskodawcę wartość nieruchomości wynosi 1 204 500 zł. Jednak ze znajdującej się w aktach sprawy umowie ubezpieczenia majątku, zawartej przez stronę w dniu 7 lipca 2011 r., wynika, że sumę przedmiotu ubezpieczenia wyceniono na kwotę 3 000 000 zł. Minister uznał wobec tego, że wartość majątku posiadanego przez wnioskodawcę przekracza kwotę 4 204 500 zł. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w 2019 r. M. P. dysponował środkami finansowymi na zakup nieruchomości w L. przy ul. K. P. pow. 62,8 m2. Postanowienie PINB ustalające opłatę legalizacyjną zostało wydane w dniu [...] lutego 2019 r. i utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. Z treści księgi wieczystej wynika, że umowa sprzedaży została sporządzona w dniu [...] grudnia 2019 r. Zatem w dniu zakupu nieruchomości (wg Strony wycenionej na kwotę 74000 zł) strona dysponowała wolnymi środkami na sfinalizowanie nabycia nieruchomości, lecz nie uiściła choćby części opłaty legalizacyjnej, mając w owym czasie świadomość, iż aby zalegalizować samowolę budowlaną, należy uiścić wskazaną w postanowieniu kwotę 375 000 zł.

Organ podał również, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy wskazuje, iż wnioskodawca posiada zobowiązania wobec Banku P. S.A. Oddział w Poznaniu w łącznej kwocie 19600 zł, a nie jak twierdził wnioskodawca w wysokości 1 038 000 zł. Rozbieżności w oświadczeniu dotyczącym powyższej kwestii wyjaśnione zostały dopiero po przedłożeniu na wezwanie organu I. instancji, zaświadczenia z banku o stanie zadłużenia na dzień 29 października 2020 r. oraz wymagalność ostatniej raty (31 grudnia 2020 r.). Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy uzasadnia, zdaniem Ministra, ocenę, że strona posiadała zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów, jednakże ich spłata przebiegała bez zakłóceń.

Podsumowując powyższe, Minister uznał, że brak jest podstaw do umorzenia w całości i w części przedmiotowej opłaty legalizacyjnej bowiem strona dysponując majątkiem ruchomym i nieruchomym wielokrotnie przewyższającym kwotę powstałej opłaty legalizacyjnej ma potencjał umożliwiającym jej zapłatę. Podkreślił przy tym, że borykanie się w prowadzonej działalności gospodarczej z problemami, jest jednym z elementów szeroko rozumianego ryzyka gospodarczego i niezasadnym jest przenoszenie go na budżet państwa.

W ocenie Ministra również przesłanki ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego nie uzasadniają umorzenia w całości lub w części opłaty legalizacyjnej. Ulga w postaci umorzenia zobowiązania publicznoprawnego, jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej, zawartych w przepisach Ordynacji podatkowej. Przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika należy mieć na względzie sytuacje, których podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Minister uznał, że akta postępowania administracyjnego wskazują, że ustalenie opłaty legalizacyjnej nie było związane z sytuacją nadzwyczajną. Przepisy regulujące proces budowlany obligowały stronę do wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Naruszając prawo w powyższym zakresie wnioskodawca musiał liczyć się z ryzykiem poniesienia określonych konsekwencji prawnych. Wnioskodawca zdecydował się na przeprowadzenie procesu legalizacji samowoli budowlanej, co pociąga za sobą konieczność uregulowania nałożonej opłaty legalizacyjnej. Samo uiszczenie opłaty legalizacyjnej ma charakter dobrowolny. Kwestią wyboru wnioskodawcy jest zapłata bądź też poddanie się sankcji w postaci nakazu rozbiórki stwierdzonej samowoli budowlanej i przywróceniu porządku prawnego wynikającego z prawa budowlanego. W ocenie Ministra, ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Pojęcie interesu podatnika należy rozumieć możliwe szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach podatkowych. Występująca w przedmiotowej sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód Państwa, a rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby, zdaniem Ministra, zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków.

W ocenie Ministra w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie doprowadzi do pogorszenia się sytuacji finansowej lub majątkowej strony. Skoro we wniosku o udzielenie ulgi wskazał, że obecnie jego sytuacja finansowa nie pozwala mu na uiszczenie kwoty 375 000 zł, natomiast od 2019 r. próbuje uzyskać pozwolenia na budowę budynku konferencyjnego z zapleczem noclegowym oraz częścią mieszkalną, to zdaniem Ministra, jego sytuacja finansowa pozwala na sfinansowanie tej inwestycji.

W ocenie organu odwoławczego nie zachodzi przesłanka do umorzenia nałożonej opłaty legalizacyjnej w postaci ważnego interesu podatnika, gdyż sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawcy jest stabilna. Umożliwia ona stronie spłatę nałożonej opłaty legalizacyjnej, np. w systemie ratalnym, jednakże rozważanie zastosowania tego rodzaju ulgi wymaga złożenia przez stronę stosownego wniosku.

Minister nie dostrzegł w decyzji organu I. instancji naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. i art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. P., reprezentowany przez adwokata, podnosząc zarzut naruszenia:

- art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie występuje ważny interes strony, uzasadniający umorzenie opłaty legalizacyjnej,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji polegające na dokonaniu przez organ nienależytej oceny stanu faktycznego sprawy, objawiające się w przyjęciu, że posiadany przez Skarżącego majątek i dochody pozwalają na uiszczenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 375 000 zł.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II. instancji rozpatrując odwołanie powielił ustalenia poczynione przez organ I. instancji i nie rozważył kwestii stopnia naruszenia przepisów przez skarżącego, uzasadniającego umorzenie należności. Skarżący podał, że nie uchylił się celowo od uzyskania zgody na realizację inwestycji, a jedynie w trakcie rozbudowy budynku hotelowo-mieszkalnego, dokonał dobudowy budynku gospodarczo- rekreacyjnego, czego nie przewidywał projekt budowlany. Co więcej poczyniona inwestycja jest zgodna z przepisami miejscowymi, a nadto stanowiła ona wyłącznie przebudowę i rozbudowę istniejącego już budynku, będącego od wielu lat integralną częścią zabudowy miejscowości, w której jest położony – B. - argument ten może także wyczerpywać przesłankę interesu publicznego w umorzeniu opłaty legalizacyjnej. Prowadzony uprzednio przez skarżącego hotel od dłuższego czasu nie spełnia swojej funkcji gospodarczej. Ponadto od ponad roku, z uwagi na panujący stan epidemii i wprowadzane ograniczenia w prowadzeniu działalności hotelarskiej, nie jest możliwe podjęcie tej działalności i generowanie jakiegokolwiek dochodu z jej prowadzenia.

Skarżący podkreślił również, że jest osobą niepełnosprawną (utracił wzrok), a dobudowany budynek miał służyć głównie realizacji funkcji komunikacyjnej, zapewniając usprawnienie poruszania się po należącym do niego obiekcie. Z powyższych względów nie był także w stanie zweryfikować poprawności sporządzonych planów budowy i ostatecznie realizowanej rozbudowy. Naruszenie przepisów, zgodnie z opisanym stanem faktycznym uznać więc należy na nieznaczne, uzasadniające, zgodnie z stanowiskiem judykatury, nieobciążanie skarżącego opłatą legalizacyjną. Skarżący podkreślał nadto, że mimo swojej niepełnosprawności stara się utrzymać z własnej pracy, organ jednak uznał, że jest to przesłanka wystarczająca do odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej. Nieuprawnione jest twierdzenie organu, że gospodarstwo domowe nie jest obciążone kosztami związanymi z utrzymaniem budynku hotelowego. Jest bowiem osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, która nie generuje żadnego dochodu, z tego względu Skarżący zmuszony jest utrzymać nieruchomość z własnych środków, a więc gospodarstwo domowe obciążone jest także wskazanymi kosztami.

Skarżący podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu zarówno I jak i II instancji, dysponuje wyłącznie środkami potrzebnymi na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości jednorazowej zapłaty kwoty 375 000 zł. Wskazana kwota nie byłaby dolegliwością dla przedsiębiorcy prowadzącego dochodową działalność gospodarczą, jednak w obecnej sytuacji jest to kwota bardzo wysoka, stanowiąca dotkliwe obciążenie finansowe.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie do art. 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że pozostawia organowi pewien zakres luzu decyzyjnego. Organ wydając rozstrzygnięcie nie może jednak zachowywać się w sposób dowolny. Decyzję w tym zakresie winna poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy, a następnie ocena czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej - przy określeniu przesłanek umorzenia zaległości podatkowej, z mocy art. 49c ust. 1 Praw budowlanego - także opłaty legalizacyjnej, zwroty normatywne – "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" – nie mają stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2014 r., II FSK 1339/12, z 15 lutego 2018 r., II FSK 1765/17). Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, ale także sytuacja ekonomiczna podatnika (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., II FSK 168/16., z 2 lipca 2019 r., sygn. II FSK 2238/17).

Sąd kontrolując decyzję uznaniową nie ocenia wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości, lecz sprawdza tylko, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego.

W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie przeprowadziły szczegółową i wnikliwą ocenę sytuacji majątkowej M. P. Dotyczyła ona posiadanych przez skarżącego nieruchomości, ruchomości (zwłaszcza samochodów osobowych) czy środków na rachunkach bankowych. W toku postępowania ustalono, że skarżący jest właścicielem kilku nieruchomości (domu, mieszkań, nieruchomości rolnych) oraz właścicielem wartościowych samochodów osobowych. Ustalony stan posiadania, nie jest kwestionowany przez Stronę. Skoro skarżący jest w stanie utrzymać ten majątek, co łączy się m.in. z obowiązkiem zapłaty podatków, czynszu za lokale, opłat za media, ubezpieczeń OC pojazdów, zatem prowadzona przez niego działalność gospodarcza musi przynosić zysk wyższy niż deklarowane 885,47 zł na członka rodziny miesięcznie, bądź też posiada dodatkowe źródło zarobkowania, którego nie wykazał. Potwierdzają to ustalenia Ministra, że miesięcznie wydatki strony przewyższają uzyskiwany dochód o kwotę 2256,90 zł. W toku postępowania administracyjnego skarżący nie wyjaśnił przekonująco, z jakich środków pokrywa różnicę między wydatkami a dochodami. Również wartość majątku, którą deklarował skarżący jest znacznie wyższa, co bezsprzecznie wykazały organy. Nie jest zatem wadliwe stanowisko Ministra, że wnioskodawca dysponuje potencjałem umożliwiającym poprawę swojej sytuacji finansowej, np. poprzez zagospodarowanie zasobów majątkowych w postaci ruchomości lub nieruchomości, które mogą się stać źródłem dochodu (np. zbycie, dzierżawa).

Odnosząc się do zarzutu, że organy orzekające w sprawie nie rozważyły, jaki był stopień naruszenia Prawa budowlanego oraz to, czy nałożona opłata legalizacyjna była adekwatna do stopnia naruszenia, wskazać należy, że kwestia ta nie może być podstawą do uwzględnienia wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Opłata ta została bowiem ustalona odrębnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., utrzymanym w mocy przez [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 20/20 oddalił skargę na to postanowienie wskazał w uzasadnieniu, że "organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały wybudowany bez wymaganego pozwolenia budynek gospodarczo-rekreacyjny, stanowiący rozbudowę ww. budynku hotelowo-mieszkalnego, do kategorii XIV obiektów budowlanych (...) Zgodzić należy się z organem II instancji, że zgromadzona w sprawie dokumentacja pokazuje, iż budynek ten będzie użytkowany jako dodatkowe pomieszczenie całości obiektu hotelowego oraz jest konstrukcyjnie i funkcjonalnie powiązany z tym obiektem. Jeżeli natomiast inkryminowany budynek ma być użytkowany – jak deklaruje się w skardze – na osobiste potrzeby skarżącego, to oznacza, że planowana jest zmiana sposobu użytkowania tego budynku w stosunku do stanu wynikającego z dokumentacji przedłożonej przez Właściciela oraz zebranej przez organy w toku kontrolowanego postępowania". Sąd wskazał w cytowanym wyroku również, że ustalona przez organ wysokość opłaty legalizacyjnej jest prawidłowa.

Przy okazji również wskazać należy, że w owym wyroku Sąd jasno wskazał, iż twierdzenie skarżącego, jakoby budynek gospodarczo rekreacyjny nie był przeznaczony dla gości hotelowych, lecz powstał na potrzeby osobiste skarżącego, i jako taki będzie użytkowany, nie znajduje oparcia w dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy. Sąd analizując dokumentację budowlaną stwierdził wówczas, że nad budynkiem magazynowo-gospodarczym oraz pomiędzy nim a istniejącym budynkiem hotelowym zaprojektowany został żelbetowy dach z dwoma świetlikami. Pod dachem stworzona zostanie przestrzeń rekreacyjna dla osób korzystających z hotelowej restauracji, a część nadziemna w całości stanowić będzie taras rekreacyjny dla gości hotelowych.

Wobec tego podnoszona obecnie w skardze okoliczność, że dobudowany budynek miał służyć głównie realizacji funkcji komunikacyjnej, zapewniając usprawnienie poruszania się po należącym do niego obiekcie, została już oceniona przez Sąd w innym postępowaniu.

Także kwestia dotycząca tego, że poczyniona inwestycja jest zgodna z przepisami miejscowymi nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej kierowany jest do Wojewody - działającego jako organ podatkowy. Sąd nie znajduje podstaw do przyjęcia, by organ działający na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej miał czynić, w postępowaniu dotyczącym umorzenia opłaty legalizacyjnej, dodatkowe ustalenia z zakresu naruszenia przepisów Prawa budowlanego. Kwestie te bowiem leżą w gestii organów nadzoru budowalnego, które zatrudniają pracowników posiadających wiadomości specjalne w tej dziedzinie. Przedmiotem obecnego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, uzasadniające umorzenie w całości lub w części opłaty legalizacyjnej. Organ podatkowy nie jest uprawniony do kwestionowania w toku takiej procedury ustaleń co do wysokości tej opłaty. Trafnie przy tym podniósł Minister, że naruszając Prawo budowlane wnioskodawcy musi liczyć się z ryzykiem konsekwencji prawnych tego naruszenia. Ustalenie opłaty legalizacyjnej nie jest środkiem represyjnym, nie ma bowiem cech przymusowości. W przypadku odstąpienia od legalizacji i nie uiszczenia opłaty legalizacyjnej, opłata ta nie podlega egzekucji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawo budowlane przewiduje w tym przypadku sankcję w postaci nakazu rozbiórki.

Wobec tego, jedynymi kryteriami, jakie winien oceniać organ podatkowy przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej są ważny interes podatnika oraz interesu publiczny. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w toku postępowania, by zaistniała konieczność, właśnie ze względu na te przesłanki, umorzenia opłaty. Niewątpliwie wysokość ustalonej opłaty, w odniesieniu do ustalonego majątku, będzie dla Wnioskodawcy dolegliwa, jednak nie na tyle, by zagrażała egzystencji jego rodzinie. Skarżący nie wykazał, by z wykorzystaniem posiadanego majątku nie był w stanie spłacić należności publicznoprawnej.

Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Wobec tego również przesłanka interesu publicznego rozumiana jako rodzaj sprawiedliwości za dokonanie samowoli budowlanej nie przemawiała, na co trafnie zwrócił uwagę Minister, za umorzeniem opłaty legalizacyjnej.

Na marginesie jedynie należy wskazać, że Minister podał również, że opłata legalizacyjnej może zostać uiszczona np. w systemie ratalnym, jednak wymaga to odpowiedniego wniosku strony.

Podsumowując Sąd stwierdza, że w toku postępowania objętego niniejszego skargą nie dostrzegł takiego naruszenia przepisów postępowania, które obligowałoby do uwzględnienia skargi. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany z wyjątkową starannością – obejmował nie tylko dokumenty przedstawione przez Stronę, lecz również inne materiały pozyskane przez organy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na ustalenie, jakimi przesłankami kierował się organ podatkowy załatwiając odmowie wniosek Strony. Rozstrzygnięcie to nie nosi cech dowolności.

Skoro podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, zatem skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała oddaleniu.