Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 853/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 264 ust. 1, art. 261 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 3, art. 280 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 10
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. GmbH & Co. KG z siedzibą w N., N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1025/18 w sprawie ze skargi K. GmbH & Co. KG z siedzibą w N., N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 maja 2017 r. nr Sp. 511.2014 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1025/18 , oddalił skargę K. GmbH & Co. KG z siedzibą w N., N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 maja 2017 r. nr Sp. 511.2014 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

W dniu 31 sierpnia 2007 r. K. GmbH & Co. KG z siedzibą w N., N. (dalej: wnoszący sprzeciw, skarżący) wniósł sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, UP, organ) z dnia 24 lipca 2006 r. o udzieleniu patentu nr PL 193576 na wynalazek pt.: "Uchwyt noża styczno-obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych" na rzecz A. (dalej: uprawniony), zgłoszony do ochrony w dniu 9 maja 2000 r.

Wnoszący sprzeciw wskazywał, że sporny wynalazek nie spełniał ustawowych warunków określonych w art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (t.j. Dz.U. z 1993 r., Nr 26 poz. 117; dalej: u.o.w., ustawa o wynalazczości), ponieważ nie posiadał cechy nowości i nieoczywistości.

Decyzją z dnia 6 lutego 2009 r. Urząd Patentowy unieważnił sporny patent podzielając zarzut braku cechy nieoczywistości rozwiązania.

Wyrokiem z dnia 22 lutego 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1019/09, WSA w Warszawie uchylił ww. decyzję z uwagi na fakt, że w składzie kolegium orzekającego uczestniczyła osoba nieuprawniona.

Wyrokiem z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 777/10, NSA uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w sprawie zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.

Następnie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2123/1, WSA w Warszawie stwierdził nieważność decyzji UP z dnia 6 lutego 2009 r. ponieważ w skład organu orzekającego weszła osoba nieuprawniona, mianowicie przedstawiciel organizacji, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r., Nr 119 poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.).

Decyzją z dnia 5 marca 2013 r. Urząd Patentowy ponownie unieważnił patent na sporny wynalazek.

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2515/13, WSA w Warszawie uchylił decyzję UP z dnia 5 marca 2013 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wskutek naruszenia przepisów postępowania.

Sąd podkreślił, że ocena argumentów obu stron dokonana przez Urząd Patentowy ogranicza się jedynie do argumentów wnoszącego sprzeciw. Natomiast skoro uprawniony ma prawo w postępowaniu spornym do obrony przyznanej mu ochrony patentu i uznając sprzeciw za bezzasadny wdaje się w spór, to słusznie oczekuje, że badanie przez organ jego argumentacji nie będzie iluzoryczne. W takiej sytuacji skwitowanie argumentów uprawnionego kilkoma arbitralnymi zdaniami w uzasadnieniu decyzji unieważniającej sporny patent i to bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do obszernych zarzutów uprawnionego podniesionych w piśmie z dnia 10 października 2012 r. oznacza, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy decyzją z dnia 31 maja 2017 r. - działając na podstawie art 10 u.o.w. w zw. z art. 246 oraz art 247 p.w.p. - oddalił sprzeciw skarżącego wobec decyzji o udzieleniu patentu na sporny wynalazek uznając za niezasadny zarzut braku nieoczywistości spornego wynalazku w rozumieniu art. 10 u.o.w.

Na wstępie Urząd Patentowy wyjaśnił, że pismem z dnia 26 października 2015 r. wnoszący sprzeciw ograniczył podstawę prawną sprzeciwu do art. 10 ustawy o wynalazczości. Jako dowód braku nieoczywistości spornego wynalazku wskazano wcześniejszy opis patentowy nr 172259 pt. "Uchwyt nożycowy dla bębna wrębowego lub głowicy", do którego uprawnionym jest wnoszący sprzeciw.

UP wskazał, że przedmiotowe rozwiązanie określone w zastrzeżeniu patentowym spornego patentu dotyczy przedmiotu określonego jako: uchwyt noża styczno-obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych, mający wlot powietrza oraz zawierający osadzoną przez wkręcenie zraszającą dyszę, usytuowaną w tylnej części uchwytu, przy czym przed powierzchnią czołowa dyszy znajduje się wyprofilowana komora, stanowiąca część uchwyt, a w tylnej części korpusu uchwytu wydrążony jest dopływowy kanał, którego wylot łączy się z obwodowym rowkiem, znajdującym się na obwodzie kadłuba dyszy", który jest znamienne tym, że "wlot powietrza stanowi przelotowy poosiowy otwór (4) w dyszy (3), a w bocznej ściance obwodowego rowka (5 wykonane są otwory (6) wyprowadzone na powierzchnię czołową dyszy(3)".

Zdaniem wnoszącego sprzeciw w spornym patencie zastosowano otwór wlotowy powietrza w komorze uchwytu odsuniętej do tyłu, co stanowi realizację rozwiązania przeciwstawionego. Występuje zatem tożsamość obu porównywanych rozwiązań (ich zastrzeżeń niezależnych). Zdaniem wnoszącego sprzeciw w obu rozwiązaniach tożsame są: stawiane cele (eżektorowe zasysanie cząstek), zastosowane środki techniczne i zasady, na których oparte są oba rozwiązania.

Natomiast jak podkreślał uprawniony w piśmie z dnia 25 października 2015 r. - sporny wynalazek jest produktem projektu badawczego. Celem projektu było opracowanie nowych rozwiązań frezujących zespołów maszyn wydobywczych, w tym nowych uchwytów narzędzi urabiających. W trakcie prac projektowych analizowano też rozwiązania ze stanu techniki m.in. według wcześniejszego patentu PL 172259 i poszukiwano alternatywnych i optymalnych uchwytów biorąc pod uwagę redukcję zapylenia, średnicę i ilość dysz zraszających. W podsumowaniu wyników badań wskazano, że największą redukcję zapylenia uzyskano stosując uchwyt Z. AGH ejektor z podwójnymi dyszami z tyłu ostrza. Uprawniony stwierdził, że tak skonstruowany uchwyt (będący efektem badań i analiz), stanowiący następnie przedmiot spornego patentu PL 193576 B1 jest rozwiązaniem nieoczywistym i różni się znacznie od wcześniejszego rozwiązania K. wg patentu PL 172259. Wskazał następujące cechy, które różnią sporny patent PL 193576 od wcześniejszego rozwiązania K.- PL 172259: a) wlot powietrza umieszczony został w tylnej części korpusu uchwytu w dyszy wodnej poosiowo dla niej, b) dysza wodna jest wielowylotowa/wielootworowa. Wymienione różnice, w opinii uprawnionego przekładają się na konkretne, korzystne cechy/efekty stosowania spornego wynalazku, w wyniku istnienia których uzyskano: a) skuteczniejsze mieszanie z wodą zapylonego powietrza (skuteczność w zwalczaniu zapylenia wdychanego), b) zmniejszenie częstości zatykania się dyszy, wydłużenie czasu efektywnej pracy kombajnu, c) zmniejszenie gabarytów i masy noża, w tym dyszy wodnej. Uprawniony stwierdził, że sporny wynalazek jest nieoczywisty, bowiem rozwiązał określony problem techniczny - umożliwił poprawę funkcjonowania urządzenia i osiągnięcie wyraźnego efektu ekonomicznego. Sporny wynalazek jest zatem, zdaniem uprawionego, "czymś więcej niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera". Jest to, w jego opinii, wynalazek nowy i wykazuje poziom wynalazczy.

Odnosząc się do zarzutu braku nieoczywistości spornego rozwiązania organ uznał, że wnoszący sprzeciw nie udowodnił tego zarzutu. Zdaniem Urzędu Patentowego, sporny wynalazek spełniał w dacie zgłoszenia wymóg nieoczywistości, a wskazany przez wnoszącego sprzeciw na okoliczność braku nieoczywistości spornego wynalazku opis patentu PL 172259 BI nie stanowi skutecznego uzasadnienia tego zarzutu. Wnoszący sprzeciw nie wykazał bowiem, aby sporny patent w zakresie zastrzeżenia patentowego wynikał z przeciwstawionego opisu i przeciętnej wiedzy specjalisty w danej branży. W ocenie UP przedmiotem analizy nie mogą być podkreślane przez wnoszącego sprzeciw zalety wcześniejszego patentu PL 172259 BI oraz jego pionierski charakter, ale udowodnienie przez niego, że na tle wcześniejszego patentu, sporne rozwiązanie jest oczywiste, czego nie uczyniono.

UP wskazał, że wspólną cechą obu rozwiązań jest niewątpliwie wyposażenie uchwytu we wlot powietrza w odsuniętej do tyłu komorze oraz w dyszę zraszającą, usytuowaną w tylnej części uchwytu. Natomiast rozwiązanie według spornego wynalazku odznacza się szczególnymi i nieoczywistymi cechami np. innym kierunkiem wlotu powietrza - poosiowo z tyłu (co miało skutkować zmniejszeniem emisji drobin urobku zatykającego dyszę) oraz inaczej rozwiązanym - wielootworowym wypływem wody (co miało zwiększyć niezawodność, bo działanie otworów mogło być wymienne i tym samym można uzyskać mniejsze zapychanie się dysz). Dobór takiego ukształtowania uchwytu noża, zdaniem UP, nie stanowi efektu rutynowej pracy specjalisty. Podane cechy budowy są efektem myśli twórczej zastosowanej w celu rozwiązania określonego problemu technicznego, tj. skuteczniejszego mieszania z wodą zapylonego powietrza oraz wprowadzenia wielu otworów w celu zmniejszenia częstotliwości zatykania się dysz. Zdaniem UP potwierdzeniem tej tezy jest również fakt prowadzonych przez uprawnionego wieloletnich badań nad stworzeniem prototypu. UP zauważył, że nawet jeśli postawione problemy techniczne nie zostały w pełni rozwiązane w spornym patencie (co sugerował wnoszący sprzeciw), to nie może to dowodzić oczywistości spornego rozwiązania.

Zdaniem UP opisanych przez wnoszącego sprzeciw wyników badań przedstawionych w ekspertyzach nie można traktować miarodajnie. Nie udokumentowano bowiem pochodzenia urządzeń użytych do badań (zwłaszcza uchwytu - prototypu AGH według spornego patentu). Sam też wnoszący sprzeciw stwierdził, że uchwytów tych nie wytwarzano i nie wprowadzono na rynek, a badane przez niego urządzenia "były niewiadomego pochodzenia".

Niezależnie od powyższego UP uznał, że podnoszone przez wnoszącego sprzeciw gorsze wydajności i efektywność noża wg spornego patentu również nie mogą przesądzać o oczywistości jego budowy. Efektywność wynalazku nie stanowi bowiem konkretnej przestanki merytorycznej do udzielenia lub unieważnienia ochrony patentowej. Odnosząc się do zarzutu wnoszącego sprzeciw, że uprawniony faktycznie nie wytwarzał i nie wprowadził na rynek noża wg, spornego patentu, UP uznał, że także nie może przesądzać o braku nieoczywistości spornego rozwiązania. W ocenie UP uzyskanie praw wyłącznych na sporne rozwiązanie nie nakłada na uprawnionego obowiązku jego stosowania.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018 r. WSA w Warszawie oddalił skargę wnoszącego sprzeciw.

Sąd I instancji podkreślił, że wnoszący sprzeciw ostatecznie zakwestionował przymiot nieoczywistości spornego wynalazku, a jako najbliższy stan techniki szkodzący nieoczywistości spornego wynalazku wskazał wcześniejszy opis patentowy nr 172259 własnego wynalazku pt. "Uchwyt nożycowy dla bębna wrębowego lub głowicy". W odniesieniu do tego zatem opisu patentowego UP analizował, czy sporny wynalazek spełnia przesłankę nieoczywistości.

Sąd I instancji wyjaśnił, że problemem technicznym rozwiązanym przez sporny wynalazek - jak wynika z opisu patentowego - było skuteczniejsze mieszanie z wodą zapylonego powietrza oraz zmniejszenie częstotliwości zatykania się dyszy. Wynalazek, zgodnie z jego opisem patentowym, służy do zwalczania zapylenia w miejscu pracy narzędzia skrawającego i umożliwia skuteczniejsze mieszanie z wodą zapylonego powietrza blisko ostrza noża, a zastosowanie kilku otworów do wypływu wody - zmniejsza częstotliwość zatykania dyszy.

Natomiast celem przeciwstawionego wynalazku - zgodnie z opisem patentowym - jest zwiększenie skuteczności strumienia wytwarzanego przez dyszę wodną. Dzięki temu rozwiązaniu powstaje strumień rozpylający wodno-powietrzny o większej równomierności niż w przypadku strumienia czysto wodnego. Większa równomierność pozwala obniżyć zużycie wody przy zasadniczo nie zmienionej skuteczności chłodzenia, gdyż dodatek powietrza do strumienia rozpylającego wodno-powietrznego chłodzi z taką samą lub zbliżoną, a nawet większą zdolnością gaszenia iskier. W opisie przeciwstawionego patentu wskazano również na działanie urządzenia wiążące pył, gdyż zapylone powietrze jeszcze bliżej miejsca powstawania, ostrza noża, zostaje zasysane i potem zmieszane z wodą.

WSA podkreślił, że ten ostatni efekt działania obu wynalazków, czyli efekt wiążący pył powstający w miejscu pracy narzędzia skrawającego, w spornym wynalazku został rozwiązany w inny sposób niż w przeciwstawionym wynalazku. W spornym wynalazku poprzez wlot powietrza stanowiący poosiowy otwór w dyszy, natomiast w przeciwstawionym wynalazku wloty powietrza stanowią dwa przeciwległe otwory prowadzące do komory. Również odmiennym rozwiązaniem było zastosowanie wielootworowego wypływu wody, który nie występuje w przeciwstawionym wynalazku, a które poprzez wymienne działanie otworów ma zmniejszyć częstotliwość zatykania się dysz. Również odmiennym rozwiązaniem było zastosowanie wielootworowego wypływu wody, który nie występuje w przeciwstawionym wynalazku, a które poprzez wymienne działanie otworów ma zmniejszyć częstotliwość zatykania się dysz.

Zdaniem WSA nie ulega zatem wątpliwości, że są to odmienne rozwiązania techniczne, konkretnych problemów technicznych, pomimo, że oba wynalazki posiadają wspólne cechy w postaci wyposażenia uchwytu we wlot powietrza (w odsuniętej do tyłu komorze) oraz w dyszę zraszająca usytuowaną w tylnej części uchwytu. W zakresie jednak usytuowania wlotu powietrza oraz zastosowania wielootworowego wypływu wody, sporny wynalazek jest rozwiązaniem technicznym, nie wynikającym w sposób oczywisty z przeciwstawionego wynalazku. Podkreślenia wymaga, że wynalazek nie musi mieć charakteru przełomowego. Chodzi natomiast o różnice techniczne w stosunku do stanu techniki, które zawierają element postępu technicznego wynikającego z wkładu twórczego wynalazcy.

Sąd I instancji zgodził się z UP, że wnoszący sprzeciw nie wykazał, aby sporny patent w zakresie zastrzeżenia patentowego wynikał w sposób oczywisty z opisu przeciwstawionego patentu i nie wymagał twórczego wysiłku od specjalisty w przedmiotowej dziedzinie techniki. Dlatego też niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez UP art. 10 u.o.w., poprzez pominięcie oraz nie uwzględnienie faktu, że późniejszy wynalazek stanowi realizację rozwiązania ujawnionego w zastrzeżeniu niezależnym, które określa zakres ochrony wcześniejszego patentu nr 172259, a także błędną ocenę postępu technicznego wnoszonego przez późniejszy wynalazek.

Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące nieefektywności spornego wynalazku, czyli brak efektu skuteczniejszego mieszania z wodą zapylonego powietrza i zmniejszenia zapylenia, jak również zmniejszenia częstotliwości zatykania się dysz, nie są w ocenie WSA argumentacją, która w niniejszej sprawie mogłaby podważyć nieoczywistość spornego wynalazku. Podobnie zarzut zwiększonego zużycia wody w spornym wynalazku, choć w tym zakresie można również wskazać, że problemem technicznym rozwiązanym przez sporny wynalazek nie było zmniejszenie ilości zużycia wody przez urządzenie. W ocenie Sądu I instancji, zakwestionowanie skuteczności wynalazku, w tym podnoszone przez skarżącego zmniejszenie poziomu bezpieczeństwa w związku z obniżeniem gwarancji ochrony przed wybuchem metanu lub pyłu węglowego, czy też wykazanie większej skuteczności przeciwstawionego wynalazku nie przesądza o braku nieoczywistości danego wynalazku. Stanowisko skarżącego w tym zakresie opiera się bowiem na prywatnych opiniach sporządzonych przez skarżącego lub na jego zamówienie, przy jednoczesnym braku udokumentowania pochodzenia urządzeń użytych do badań, co podkreślił UP. W związku z czym argumenty skarżącego, jak i przedstawiane dowody w tym zakresie, nie mogą przesądzić o braku nieoczywistości spornego wynalazku.

WSA uznał, że organ prawidłowo odniósł się do materiału dowodowego i nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ekspertyzy powoływane przez skarżącego istotnie stanowią prywatne opinie, są bowiem sporządzone przez skarżącego lub na jego zamówienie. Dlatego nie mają one miarodajnego charakteru i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Nie można się zgodzić, że UP oparł się w swym rozstrzygnięciu na "Projekcie celowym AGH...", czy też na zeznaniach świadka Prof. K. K.– współtwórcy spornego wynalazku. Organ oparł się przede wszystkim na opisach patentowych spornego wynalazku i wynalazku przeciwstawionego. Trudno natomiast znaleźć w zaskarżonej decyzji argumentację, z której wynikałoby, iż to zeznania świadka K. K. stanowią podstawę podjętego rozstrzygnięcia.

II

W skardze kasacyjnej wnoszący sprzeciw zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 78, 80, 84 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: k.p.a.) przez:

1) przyjęcie, że sporny wynalazek rozwiązuje problem techniczny skuteczniejszego mieszania z wodą zapylonego powietrza blisko ostrza noża oraz zmniejszenie częstotliwości zatykania się dyszy, w stosunku do stanu techniki wynikającego istoty wcześniejszego wynalazku;

2) odmowę uznania za wiarygodne obliczenia i ekspertyz złożonych przez skarżącego, przez co nie zostały rozważone zarzuty skarżącego dotyczące braku postępu technicznego spornego wynalazku, jako podstawowa przesłanka badania nieoczywistości wynalazku, co ma istotny wpływ na wynik postępowania. Ustalenia w zakresie postępu technicznego dokonanego przez sporny wynalazek mają istotny wpływ na treść orzeczenia, decydując o zasadności wniesionego sprzeciwu;

3) przyjęcie a priori, że dowody zgłoszone przez skarżącego są niewiarygodne (bez bliższego wskazania, których dokumentów to dotyczy) oraz, że uchwyty użyte do przeprowadzenia badań nie są uchwytami objętymi sporem, przez co nie zostały rozważone zarzuty skarżącego dotyczące braku postępu technicznego spornego wynalazku, jako przesłanka badania nieoczywistości wynalazku;

4) nierozważenie wszystkich dowodów w postępowaniu dowodowym i nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez pominięcie i nie odniesienie się do zarzutu braku dystrybucji spornego wynalazku, jego niedostępności tak na rynku jak i w przemyśle górniczym, co ma wpływ na wynik postępowania, bowiem z jednej strony pozwala ocenić czy i jaki postęp technicznych nastąpił w spornym wynalazku oraz z jakiej przyczyny wynalazek zwiększający bezpieczeństwo ludzi pracujących w kopalniach nie jest stosowany w praktyce;

5) pominięcie dowodu zgłoszonego przez stronę w treści pisma z dnia 14 października 2016 r. w postępowaniu przed Urzędem Patentowym z wnioskiem, aby uchwyty badane w analizie porównawczej w N. zostały dostarczone do Polski i badanie porównawcze zostało powtórzone w obecności przedstawicieli stron, na koszt skarżącego, co doprowadziłoby do wyjaśnienia kwestii technicznych (postępu technicznego). Wniosek ten nie został uznany za konieczny tak przez uprawnionego ze spornego patentu jak i przez Urząd Patentowy.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 10 ustawy o wynalazczości, polegające na przyjęciu oceny przesłanki oczywistości spornego wynalazku.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżony wyrok WSA w Warszawie oddalający skargę na decyzję Urzędu Patentowego z dnia 31 maja 2017 r. oddalającą sprzeciw - zapadł po wcześniejszym wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2515/13, który uchylił decyzję Urzędu Patentowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. We wskazaniach skierowanych do organu odnoszących się do ponownego rozpoznania sprawy WSA w cyt. wyroku zaznaczył, że Urząd Patentowy powinien odnieść się do zarzutów uprawnionego ze spornego patentu, gdyż uprawniony ma prawo oczekiwać, że w postępowaniu spornym przedstawiona przez niego argumentacja zmierzająca do utrzymania nabytego prawa zostanie poważnie potraktowana przez organ, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. WSA w cyt. wyroku zarzucił organowi brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego ze względu na to, że stanowisko uprawnionego zostało przez organ pominięte.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 78, 80, 84 § 1 i 107 § 3 k.p.a., wskazane w pkt I petitum skargi kasacyjnej.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przytoczenie właściwych podstaw kasacyjnych, wskazanie zarzutów oraz ich uzasadnienie jest ważnym elementem skargi kasacyjnej również dlatego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów ani stawiania hipotez w zakresie przepisu stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej, co wynika ze wspomnianego związania sądu granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Określenie podstaw kasacyjnych polega na jednoznacznym wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które - zdaniem skarżącego - zostały naruszone przez Sąd I instancji, z jednoczesnym oznaczeniem formy tego naruszenia. Z kolei uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa procesowego doszło zdaniem skarżącego i na czym to naruszenie polegało, a ponadto w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowanie w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Oznacza to, że z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mamy do czynienia wtedy, gdy kontrolując legalność zaskarżonego aktu, sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując takie błędy, niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać naruszenie każdego ze wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz nie wykazał, czy ewentualne naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy ewentualnymi uchybieniami a zapadłym rozstrzygnięciem, a tym samym nie wykazał, że gdyby nie doszło do zarzuconych naruszeń przepisów, to wyrok Sądu I instancji mógłby być inny (wyroki NSA: z 31.03.2011 r., sygn. akt I OSK 2070/10; z 23.06.2009 r., sygn. akt I II FSK 336/08, CBOSA). Zatem już tylko z powyższych względów nie jest możliwe merytoryczne ustosunkowanie się do tych zarzutów.

Ponadto, jak wynika zarówno z petitum, jak i z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor za pomocą tych zarzutów w istocie polemizuje z oceną Sądu I instancji odnoszącą się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a każdemu elementowi tej oceny przeciwstawia własne oceny stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Polemika ta nie może odnieść zamierzonego skutku. To, że kasator nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, który podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, nie może stanowić o naruszeniu wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów.

Niezależnie od powyższego - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że Urząd Patentowy prawidłowo odniósł się do materiału dowodowego i nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej wynikających z jej uzasadnienia nie zachodziła w niniejszej sprawie potrzeba przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego dla oceny ekspertyz i obliczeń, w tym przeprowadzenia badań porównawczych w zakresie oczekiwanego postępu wprowadzonego przez sporny wynalazek.

Przypomnieć należy, że art. 84 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Natomiast z regulacji zawartej w ustawie - Prawo własności przemysłowej wynika, że w rozstrzyganiu spraw zarówno o udzielenie prawa, jak i o unieważnienie prawa biorą udział eksperci (art. 264 ust. 1, art. 261 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 280 ust. 3 p.w.p.). W warstwie znaczeniowej określenie "ekspert" oznacza biegłego, rzeczoznawcę, specjalistę (W. Kopaliński - Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych). W tym też znaczeniu, w każdym postępowaniu o udzielenie prawa ochronnego, czy też unieważnienie tego prawa bierze udział biegły (ekspert) posiadający wiadomości specjalistyczne. Uwzględniając specyfikę postępowania spornego i powierzenie orzekania w tych sprawach kolegium orzekającemu, w skład którego wchodzą eksperci (biegli), brak jest podstaw do powoływania w tym postępowaniu dowodu z opinii biegłego w trybie art. 84 § 1 k.p.a.

Ponadto - jak trafnie stwierdził Urząd Patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - okoliczność, że sporny patent uprawnionego nie był stosowany w przemyśle górniczym nie może przesądzać o braku nieoczywistości spornego wynalazku. To samo dotyczy zarzutu formułowanego przez autora skargi kasacyjnej co do gorszej wydajności i efektywności spornego wynalazku w porównaniu z przeciwstawionym wynalazkiem, gdyż ta okoliczność nie stanowi przesłanki merytorycznej unieważnienia ochrony patentowej.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 10 u.o.w. poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu oceny przesłanki oczywistości spornego wynalazku poprzez błędną wykładnię.

Odnosząc się do tego zarzutu podkreślić należy, że błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego treści, a przez to w wadliwym ustaleniu jego sensu normatywnego przez sąd administracyjny pierwszej instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony – wymaga wykazania, na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu – stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, jest prawidłowe (zob. np. wyrok NSA z 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 742/20).

Autor skargi kasacyjnej tym wymogom nie sprostał, w szczególności nie wskazał, na czym miałaby polegać prawidłowa wykładnia tego przepisu. Ponadto – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej – jej autor nie zgadza się z ustaleniami dokonanymi przez Urząd Patentowy dotyczącymi przede wszystkim wskazania cech wspólnych przeciwstawianych wynalazków oraz występujących pomiędzy nimi różnic w ocenie Urzędu Patentowego, co oznacza, że nie zgadza się z ustaleniami organu i ich oceną dokonaną przez organ.

W tym miejscu wskazać należy, że zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie podważać ustaleń faktycznych i ich oceny dokonanej przez Urząd Patentowy, a zaakceptowanej przez Sąd I instancji. Taka polemika skarżącego kasacyjnie w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza kwestionowanie poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego ustalonych faktów oraz ich oceny, czego skutecznie w świetle obowiązujących przepisów prawa regulujących postępowanie kasacyjne uczynić nie można.

Podkreślenia wymaga, że - jak wynika z orzecznictwa NSA - prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa (por. wyrok NSA z 13 maja 2014 r., sygn. akt I GSK 482/12; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 166/11, LEX nr 1082668, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 662/07, LEX nr 418209 oraz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 920/07, LEX nr 468874).

Uwzględniając powyższe, za uzasadniony – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – trzeba uznać wniosek, że stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą. Z uwagi na powyższe - odwołując się do znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz z faktu, że skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem zaskarżenia - wniesioną w rozpatrywanej sprawie skargę kasacyjną należało uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.