Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 510/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2, art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. Skarżący zwrócił się do Inne o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. powołując się na przepisy ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.

z 2020r., poz.1842, ze zm.), zwanej dalej: "ustawą o COVID-19".

Decyzją z [...] lipca 2020 r. Inne odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, a także na ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. W uzasadnieniu decyzji Zakład wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 i 321), dalej: "u.s.u.s.", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Organ podał, że w myśl art. 31zq ust. 1 i 3 powołanej wyżej ustawy z dnia [...] marca 2020 r. płatnik, który ubiegał się o zwolnienie z opłacania składek zobowiązany był przesyłać do ZUS deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony był z obowiązku ich składania. Przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do [...] czerwca 2020 r. stanowi warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Warunek ten nie dotyczy jedynie płatników, którzy byli zwolnieni z obowiązku ich składania. Organ wskazał, że z analizy konta Skarżącego w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, iż nie przesłał on do [...] czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wywodząc, że z powodu pandemii i wprowadzanych przez władze obostrzeń został pozbawiony możliwości osiągania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Rekompensatą miało być umorzenie składek ZUS. Skarżący wyjaśnił, że pomimo problemów z programem Płatnik, wszystkie deklaracje zostały przez niego złożone w ustawowym terminie i błąd może tkwić po stronie ZUS w wadliwym działaniu systemu informatycznego. W jego ocenie płatnik składek nie powinien wówczas ponosić żadnych negatywnych konsekwencji.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Inne utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2020 r. odmawiającą Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne

i rentowe oraz wypadkowe, a także na ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień

i maj 2020 r. Organ potwierdził, że z analizy konta płatnika składek w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, iż nie przesłał on do [...] czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., a także dokumentów

o rocznym przychodzie, rocznym dochodzie oraz formie opodatkowania i ustalonej podstawie wymiaru składek na zasadach i w terminie określonym w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wyjaśnił, że w 2020 r. płatników korzystających z "małego ZUS plus" obowiązują dwie podstawy wymiaru składek: ustalona za okres styczeń 2020 r. oraz ustalona na okres od lutego do grudnia 2020 r. Deklaracje za styczeń ZUS DRA cz. II należało przekazać do końca stycznia 2020 r. oraz za miesiąc luty 2020 r. ZUS DRA cz. II należało przekazać razem z kompletem dokumentów rozliczeniowych DRA za miesiąc luty 2020 r. w terminie do dnia [...] marca 2020 r. Skarżący przesłał pocztą deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za luty i marzec 2020 r. w dniu [...] kwietnia 2020 r. Jednak brakowało w komplecie deklaracji ZUS DRA cz. II. Tak też stało się z deklaracjami złożonymi [...] lipca 2020 r. za kwiecień i maj 2020r. Prawidłowe deklaracje ZUS DRA cz. II oraz deklaracja za luty 2020 r. zostały dostarczone pocztą [...] sierpnia 2020 r. Organ podał także, że na dzień [...] sierpnia 2020 r. brakowało w/w dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Tymczasem zgodnie z cytowanymi na wstępie przepisami, warunkiem zwolnienia było przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do [...] czerwca 2020 r. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Zakład poinformował Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w trybie art. 154 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "k.p.a.", celem ustalenia czy zachodzą podstawy do zmiany lub uchylenia przedmiotowej decyzji.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Zakład odmówił uchylenia decyzji z [...] sierpnia 2020 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, a także na ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Organ nie stwierdził wystąpienia interesu społecznego uzasadniającego uchylenie decyzji. Natomiast uznanie, że uchylenie ww. decyzji leży w interesie Strony, w ocenie organu, nie mogło zostać uznane za słuszne, bowiem prowadziłoby do wydania decyzji sprzecznej z prawem.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący podniósł, że przez 3 miesiące nie prowadził działalności gospodarczej, a ponosił koszty m.in. dzierżawy wieczystej gruntu od M. oraz czynszu do SM K. . Ponownie poinformował, że za pośrednictwem Profilu zaufanego złożył deklaracje w dniu [...] czerwca 2020 r. o godz. 14.00. Podniósł, że w tym czasie niemożliwe było osobiste załatwienie sprawy w ZUS.

Wskutek ponownego rozpoznania sprawy z wniosku Skarżącego, decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. ZUS utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Zakład podał, że płatnik nie spełnił warunku złożenia w terminie do [...] czerwca 2020 r. deklaracji rozliczeniowych za okres marzec - maj 2020 r., mimo że ciążył na nim taki obowiązek. Organ wyjaśnił, że płatnik powinien przesłać deklaracje rozliczeniowe oraz opłacić składki za dany miesiąc do 10 dnia następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s.). Ustalono, że Skarżący zgłosił się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej z kodem tytułu ubezpieczenia 0590. Oznaczało to wolę korzystania z tzw. "małego ZUS plus", przewidzianego w art. 18a ust. 1 u.s.u.s. Według tego przepisu podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Płatnicy korzystający z "małego ZUS plus", a więc ustalający najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s., czyli od przychodu, są zwolnieni z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustalili tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c (art. 47 ust. 2g u.s.u.s.). Organ wskazał, że [...] lutego 2020 r. weszła w życie zmiana przepisów w zakresie ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne płatników, o których mowa w art. 18c u.s.u.s., a więc korzystających z tzw. "małego ZUS plus". Według art. 18c u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od [...] lutego 2020 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty [...]złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Według art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej, tj. ustawy z dnia [...] grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550), na płatników korzystających z "małego ZUS plus" nałożono obowiązek przedłożenia dwóch rodzajów dokumentów, tj. wraz z deklaracją rozliczeniową za styczeń 2020 r. należało przedłożyć informacje pozwalające ustalić przychód na dotychczasowych zasadach, natomiast wraz z deklaracją rozliczeniową za luty 2020 r. należało przedłożyć dokumenty pozwalające ustalić dochód na nowych zasadach. Organ wyjaśnił, że termin złożenia tych dokumentów za styczeń 2020 r. upływał [...] lutego 2020 r., a za luty 2020 r. - do [...] marca 2020 r., zgodnie z dyspozycją art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s.

Organ wyjaśnił, że z uwagi na zmiany w przepisach złożenie deklaracji rozliczeniowych za styczeń 2020 r. nie zwalniało płatnika z obowiązku składania tych dokumentów za kolejne miesiące. W 2020 r. zwolnienie z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych stosownie do art. 47 ust. 2g u.s.u.s. dotyczyło tylko tych płatników, którzy złożyli do [...] marca 2020 r. deklaracje za luty 2020 r. Wzory dokumentów, które w związku z tą nowelizacją należało złożyć określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i P. Społecznej z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 2495 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutów Strony, organ wyjaśnił, że w okresie kwiecień, maj 2020r. w ZUS została wystawiona "skrzynka na dokumenty", do której można było złożyć pisma i dokumenty te były opatrywane pieczęcią wpływu. Organ przyznał, że bezpośredni kontakt był w tamtym okresie niemożliwy, ale na prośbę płatnika można było wejść do budynku ZUS i wyjaśnić kwestie dotyczące dokumentów. Umożliwiony był natomiast kontakt telefoniczny, odbierana była również korespondencja z Poczty. Ustalono także, że w dniu [...] czerwca 2020 r. w skrzynce ePUAP ZUS nie odnotowano wpływu dokumentów ani od Skarżącego, ani z biura rachunkowego I. . Również na profilu PUE nie ma dokumentów wysłanych [...] czerwca 2020 r., co oznacza, że dokumenty te nie zostały wysłane ani za pomocą ePUAP ZUS, ani przez PUE ZUS. Skuteczne złożenie wymaganych dokumentów rozliczeniowych nastąpiło dopiero w dniu [...] sierpnia 2020 r. W świetle tych okoliczności organ uznał, że brak jest podstaw do zwolnienia Skarżącego z obowiązku opłacenia należności składkowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżący złożył skargę do tut. Sądu, domagając się ponownego rozpatrzenia jego wniosku. Podał, że wbrew twierdzeniom organu złożył taki wniosek (w załączeniu) z Profilu Zaufanego w dniu [...] czerwca 2020 r. o godz. 14.00.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia [...] maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z [...] października 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarżący został poinformowany o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2021 r. Inne utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2021 r. odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w wyniku postępowania nadzwyczajnego przeprowadzonego w trybie art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2).

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej uregulowane w art. 154 k.p.a. jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony. Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem mającym nowy przedmiot w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej, w trybie zwykłym. Przedmiotem postępowania w tym trybie nie jest zatem ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w jej całokształcie. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. postępowanie dowodowe winno być prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Odnosząc się do pierwszej przesłanki należy wyjaśnić, że pojęcie nabycia prawa rozumie się szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawa. Decyzja nie tworzy prawa, jeżeli rozstrzygnięcie nie kształtuje uprawnienia, jak również nie nakłada obowiązku. W razie, gdy w rozstrzygnięciu nałożono na stronę obowiązek, to na stronie ciąży on tylko tej treści i w tych granicach. Decyzja nakładająca obowiązek jest zatem decyzją tworzącą prawo, a to wyłącza zastosowanie do niej trybu unormowanego w art. 154 k.p.a. (por. wyrok NSA z [...] stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 624/18, LEX nr 2783900).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że decyzja na mocy której odmówiono Skarżącemu prawa do zwolnienia jest decyzją, na podstawie której strona nie nabyła prawa.

Z kolei ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 k.p.a. Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. wyrok NSA z [...] lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 553/06, LEX nr 348253). Słuszny interes strony w rozumieniu omawianego przepisu musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Nie może być on sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z [...] października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06, LEX nr 427601).

Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. do organu administracji orzekającego w sprawie należy zatem ocena, czy w rozpatrywanym przypadku interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a. - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - jest bowiem przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej w jednym tylko aspekcie, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej.

Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jako przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, nie może zatem polegać na badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. Tym samym wywody organu o tym, że prawidłowa jest decyzja odmawiająca uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne - nie czyni zadość wymogom z art. 154 k.p.a. Postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. nie jest konkurencyjne dla postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (postępowania odwoławczego czy z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Byłoby to w istocie niedopuszczalnym rozpoznaniem sprawy w trzeciej instancji, stanowiąc naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, co z kolei stanowi istotne naruszenie prawa. Organ administracji prowadząc postępowanie w trybie z art. 154 k.p.a. powinien dokonać analizy sprawy pod kątem rozważenia dwóch przesłanek, jakimi są interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie jest natomiast uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Pojęcie zaś "słuszny interes strony" ma charakter nieostry i niedookreślony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażane jest stanowisko, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą. Treść "słusznego", a zatem kwalifikowanego interesu strony powinna być ustalana w danej sprawie i musi ulec konkretyzacji wynikającej z jej stanu faktycznego i prawnego. Natomiast kategoria interesu społecznego jest pojęciem dynamicznym, stopniowalnym i zmiennym w czasie, co oznacza, że także ono powinno być rozpatrywane na tle konkretnej sprawy. O uwzględnieniu obu tych interesów można mówić, o ile ich uznanie nie narusza prawa (wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK).

Odnosząc powyższe zasady do kontrolowanego postępowania należy stwierdzić, że uchylenie ostatecznej decyzji i przyznanie Skarżącemu wnioskowanego uprawnienia z pewnością byłoby dla niego korzystne. W tym kontekście Sąd zawraca uwagę na obowiązujący od [...] grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepisy te weszły w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to obejmują zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od [...] marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z [...] marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej [...] stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Sąd dostrzega, że w dacie wydania decyzji, których ma dotyczyć uchylenie lub zmiana w trybie art. 154 k.p.a. (pierwszoinstancyjnej - [...] lipca 2020 r.; drugoinstancyjnej – [...] sierpnia 2020 r.) przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywały, jednak wskazują one na dostrzeżenie przez ustawodawcę konieczności wprowadzenia tej regulacji prawnej mającej chronić wnioskodawców przed utratą m.in. zwolnienia. Nie budzi zatem wątpliwości, że wolą Ustawodawcy było umożliwienie – od początku okresu epidemii – wypełnienia obowiązków przez płatników, aby mogli skorzystać ze zwolnienia. Tym samym przepisy te, pomimo że weszły w życie po wydaniu ww. decyzji, których wzruszenia domaga się strona, to jednak wyznaczają kierunek, który powinien być uwzględniany przy stosowaniu zwolnień przewidzianych ustawą o COVID-19. W tym kontekście niewątpliwie mamy do czynienia z interesem strony, ale także przemawia interes społeczny za tym, aby skorzystać z rozwiązania prawnego przewidzianego w art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Przepisy te już obowiązywały w dacie wydania zaskarżonej decyzji i należało go zastosować w ramach trybu nadzwyczajnego. W konsekwencji organ powinien poinformować stronę w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a. o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia dokumentów, których zdaniem organu brakuje. Jeżeli bowiem byłyby złożone wszystkie wymagane prawem dokumenty (deklaracje), to niewątpliwie za zmianą decyzji odmownej przemawiałby interes strony, a także interes społeczny.

Uprzednio jednak organ powinien też wyjaśnić na jakiej podstawie prawnej i w jakim trybie dokonał unieważnienia deklaracji, a którą to okoliczność powołał na s. 3 decyzji z dnia [...] maja 2021 r. i z czego wywodzi, że nie mogły one – jako unieważnione przez organ - już wywołać pozytywnego skutku dla strony. Jednakże i w takiej sytuacji istnieje konieczność zastosowania trybu z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, co wyżej już wskazano.

W tym względzie należy podkreślić, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 123 u.s.u.s. oraz art. 180 k.p.a., miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady ogólne. Stanowią one między innymi, że organy administracji publicznej obowiązane są: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). W ocenie tut. Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (wyrok WSA w Olsztynie z [...] marca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 805/20). W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega między innymi na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z [...] września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01). Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z [...] czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95). W konsekwencji powyższego tut. Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 154 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie obowiązany uwzględnić ww. uwagi odnoszące się do zastosowania podanych przepisów prawa.

Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.