Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2275/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 49F
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), , Asesor WSA Michał Podsiadło, Sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 28 kwietnia 2021r. oraz w dniu 10 maja 2021r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...], wpłynęły pisma stanowiące wniosek B. R. reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w centralnej części działki nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P..

Po zapoznaniu się z ww. pismami Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ( dalej: "PINB", "organ I instancji"), postanowieniem z [...] lipca 2021r. nr [...] na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: " k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w ww. sprawie na wniosek skarżącej.

Na powyższe postanowienie zażalenie w ustawowym terminie złożyła B. R. ( dalej: "skarżąca").

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ( dalej: "MWINB", "organ odwoławczy"), skarżonym postanowieniem z [...] września 2021r. Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie występuje przesłanka przedmiotowa stanowiąca podstawę do odmowy wszczęcia postępowania. Następnie organ powołał przepis art. 61 a § 1 k.p.a i wyjaśnił, że wskazuje on na trzy rodzaje przesłanek stanowiących podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności ustawodawca wskazał na przesłanki o charakterze podmiotowym, tj. sytuacje, gdy podanie wnosi osoba niebędącą stroną. W zakresie tej przesłanki na organie spoczywa obowiązek badania, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny. Kolejna przesłanka jak wyjaśnił organ, pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego, czyli sprawą rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Wskazana podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu, zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie może zostać załatwione w formie prawno-administracyjnej. Trzeci rodzaj przesłanek wskazanych w art. 61a k.p.a., dających podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, został określony przez ustawodawcę jako "inne uzasadnione przyczyny", do których komentatorzy zaliczają m. in. żądanie jednostki dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie jednostki dotyczące sprawy, w której prowadzone jest postępowanie.

Dalej organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynika, że PINB w [...] prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w centralnej części działki nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P.. O wszczęciu postępowania poinformowano zawiadomieniem z dnia 30 września 2019 r. ( w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia omyłkowo wskazano datę 30 września 2021 r. ). W toku postępowania organ powiatowy wydał w dniu [...] listopada 2020 r. postanowienie Nr [...], którym nakazał B. i R. R. przedstawienie określonych dokumentów celem legalizacji samowolnej rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Następnie PINB w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2021r. Nr [...] wydłużył termin przedłożenia stosownych dokumentów do 27 kwietnia 2021r.

MWINB uznał za chybiony i nieznajdujący uzasadnionych podstaw prawnych wniosek skarżącej o wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Przywołał treść przepisu art. 49f ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wyjaśnił, że zawarta w nim procedura, ma zastosowanie do obiektów budowlanych powstałych przed 1 stycznia 1995 r. Jest ona prowadzona tylko na wniosek właściciela lub zarządcy tego obiektu, ale tylko w przypadku braku prowadzenia wcześniej wszczętego postępowania administracyjnego przez organ nadzoru budowlanego w tym przedmiocie.

W ocenie MWINB, nowe regulacje nie mają zastosowania do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 19 września 2020 r. i taka sytuacja zdaniem organu występuje w rozpoznawanej sprawie. MWINB stwierdził, że stanowisko skarżącej w tym zakresie jest więc niezasadne. Organ odwoławczy podkreślił, że uproszczona procedura legalizacyjna mogłaby mieć zastosowanie wyłącznie w postępowaniu wszczętym po dniu 19 września 2020r., a to nie miało miejsca w omawianej sprawie. Zdaniem MWINB słusznie organ powiatowy odmówił wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn (tzn. z uwagi, iż postępowanie w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w centralnej części działki nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P., toczy się już na podstawie przepisów w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020r.). Zarzut dotyczący konieczności stosowania art. 49f-49i Prawa budowlanego znowelizowanej ustawy jest w ocenie organu chybiony.

Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy uznał, że skarżone postanowienie organu powiatowego zostało podjęte na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłową interpretację przepisów prawa materialnego i procesowego, a zatem brak jest podstaw do podważania jego treści.

Skargę do Sądu na opisane wyżej postanowienie wniosła B. R. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1). art. 61a § 1 k.p.a wobec podzielenia przez organ II instancji stanowiska organu I instancji, że wszczęcie przed dniem 19 września 2020 r. postępowania administracyjnego "w sprawie rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego" stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizującego zgodnie z wnioskiem skarżącej B. R. zawartym w piśmie z dnia 12 października 2020 r. (pkt 4 pisma) oraz w pismach z dnia 26 kwietnia 2021r. i z dnia 6 maja 2021r. - mimo, że wszczęcie ww. postępowania administracyjnego nastąpiło bez wskazania kwalifikacji materialno-prawnej zdarzenia, jakim była rozbudowa przedmiotowego budynku mieszkalnego,

2) art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) - wobec błędniej wykładni powyższego przepisu polegającej na przyjęciu, że wszczęcie w dniu 30 września 2019 r. postępowania administracyjnego "w sprawie rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego" (tj. wszczęcie postępowania przed dniem 19 września 2020 r.) - bez nadania zdarzeniu, jakim była rozbudowa budynku mieszkalnego, kwalifikacji prawnej z zakresu prawa materialnego (tj. bez wskazania czy zdarzenie powyższe wymaga stosowania procedury z art. 48 Prawa budowlanego z 1994r., czy też procedury z art. 50 i 51 Prawa budowlanego) stanowi czynnik wyłączający możliwość stosowania uproszczonej procedury legalizacyjnej określonej w art. 49f ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020 r.,

3) art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. - wobec jego zastosowania oraz naruszenia art. 49f ust. 1, art. 49g oraz art. 49i ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020r. - wobec jego niezastosowania, co było konsekwencją niezasadnego stanowiska, że postępowanie administracyjne wszczęte w dniu 30 września 2019 r. zachowuje byt odrębny, w stosunku do którego nie działa wniosek właściciela nieruchomości o zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej, a nadto wobec niezasadnego założenia o odrębności postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej B. R. o zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej w stosunku do toczącego się ww. postępowania administracyjnego,

4. art. 7 i 77 k.p.a. wobec podzielenia przez organ II instancji dowolnego stanowiska organu I instancji, że stanowisko i wniosek przedstawiony w imieniu B. R. w piśmie z dnia 12 października 2020r., a nadto w pismach z dnia 26 kwietnia 2021r. i 6 maja 2021r., stanowi wniosek o wszczęcie odrębnego postępowania legalizacyjnego w trybie uproszczonym z art. 49f ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020r., a tym samym nie ma żadnego wpływu na byt prawny uprzednio wszczętego postępowania administracyjnego "w sprawie rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego" - mimo, że złożenie tego rodzaju wniosku obligowało organ administracyjny I instancji do prowadzenia uprzednio wszczętej sprawy administracyjnej - w trybie art. 49f ustawy Prawo budowlane.

Powyższe zarzuty, znalazły rozwinięcie w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ postanowienie to narusza prawo. Uwzględnienie skargi, nastąpiło jednak z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie, jest postanowienie MWINB z dnia [...] września 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o odmowie wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w centralnej części działki nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P..

Podstawę rozstrzygnięć organów w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 61a § 1 k.p.a., Przepis ten stwierdza, że jeśli skierowane do organu żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną lub jeśli z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, wówczas organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie, organy stanęły na stanowisku, że zachodzi inna uzasadniona przyczyna, z powodu której nie może być wszczęte uproszczone postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w centralnej części działki nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P..

Przyczyną tą, jest zdaniem organów prowadzone już przez organ powiatowy postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego w centralnej części działki nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P..

O wszczęciu tego postępowania, organ powiatowy poinformował zawiadomieniem z dnia 30 września 2019 r., a następnie w toku tego postępowania wydał w dniu [...] listopada 2020 r. postanowienie Nr [...], którym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane, nakazał B. i R. R. przedstawienie określonych dokumentów celem legalizacji samowolnej rozbudowy wyżej wymienionego budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Kwestia wymagającą oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie, jest możliwość zastosowania procedury z art. 49f ustawy - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - w odniesieniu do obiektów budowlanych, co do których toczyły się postępowania administracyjne w dacie 19 września 2020 r., kiedy weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo budowlane.

Organy stanęły na stanowisku, że procedura przewidziana w art. 49f Prawa budowlanego, ma zastosowanie do obiektów budowlanych powstałych przed 1 stycznia 1995 r. Jest ona prowadzona tylko na wniosek właściciela lub zarządcy tego obiektu, ale tylko w przypadku braku prowadzenia wcześniej wszczętego postępowania administracyjnego przez organ nadzoru budowlanego w tym przedmiocie. Zdaniem organów, nie ma znaczenia okoliczność wejścia w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471, dalej jako: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie bowiem z art. 25 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (19 września 2020 r.), przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, a zatem w toczącym się już postępowaniu legalizacyjnym, zastosowanie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r.

W ocenie organów, nowe regulacje nie mają zastosowania do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 19 września 2020 r. i taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że uproszczona procedura legalizacyjna mogłaby mieć zastosowanie wyłącznie w postępowaniu wszczętym po dniu 19 września 2020 r.

W niniejszej sprawie, postępowanie już prowadzone przez PINB, toczy się na podstawie przepisów w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., a zarzut dotyczący konieczności stosowania art. 49f-49i Prawa budowlanego znowelizowanej ustawy jest w ocenie organu chybiony.

Zdaniem Sądu powyższa argumentacja nie jest prawidłowa. Wspomnieć jednak należy na początku, że nietrafne są podnoszone w skardze zarzuty, w których jako argument wskazuje okoliczność, że wszczęcie postępowania prowadzonego obecnie przez organ powiatowy, nastąpiło bez wskazania kwalifikacji materialno-prawnej zdarzenia, jakim była rozbudowa przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Jak wynika bowiem z postanowienia PINB z dnia [...] listopada 2020 r., na B. i R. R., nałożone zostały określone obowiązki na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. Nie ma zatem wątpliwości co do tego w jakim trybie, prowadzone jest postępowanie toczące się przez organem powiatowym i że dotyczy ono samowoli budowlanej.

Odnosząc się do kwestii będącej przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie, wskazać należy, że art. 49f ustawy, dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy zmieniającej, który wszedł w życie 19 września 2020 r., wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W myśl tego przepisu, w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1).

W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 ustawy). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5 ustawy). Jednocześnie w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 49f ust. 3 i 4 ustawy).

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 121, s. 43 i nast., dostępny pod adresem: https://www.sejm.gov.pl), wprowadzenie uproszczonej procedury administracyjnej w odniesieniu do samowoli budowlanych starszych niż 20 lat, jest konieczne ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa.

W Polsce istnieje i jest użytkowany szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy, a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych w Prawie budowlanym działań. Właściciele zwykle nie podejmują bowiem prób legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce - przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nadto obowiązek przechowywania co najmniej przez okres istnienia obiektu dokumentacji związanej z wydanym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem został wprowadzony dopiero na mocy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dlatego też niejednokrotnie jest wręcz niemożliwe do ustalenia, czy dana inwestycja zrealizowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, została wybudowana bez wymaganej zgody. W sytuacji zatem wzniesienia obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. brak możliwości okazania przez aktualnego właściciela tego obiektu decyzji o pozwoleniu na budowę samo w sobie nie oznacza jeszcze, że jest to samowola budowlana (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., II OSK 928/17, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślono nadto, że nowa procedura daje możliwość wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego w formie uproszczonej i tym samym legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 ustawy.

Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej wynika, że zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - do "starych" samowoli budowlanych. Chodzi bowiem o "porządkowanie" dawnych inwestycji w celu ich zinwentaryzowania i zagwarantowania bezpieczeństwa.

Odnosząc się do wskazanej przez organ przeszkody do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, wynikającej z art. 25 ustawy zmieniającej, Sąd orzekający w sprawie przychyla się do poglądu wyrażonego w tym zakresie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Po 418/21 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"), w którym wskazano: "Analizując brzmienie cytowanego przepisu (art. 25 ustawy zmieniającej) pozostaje stwierdzić, że stanowi on o reżimie prawnym, jaki ma zastosowanie "do spraw" uregulowanych ustawą zmienianą. Wynika z tego, że omawiana regulacja intertemporalna nakazuje stosować dotychczasowe przepisy P.b. do toczących się spraw administracyjnych - wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Do spraw takich należą m.in. sprawy o legalność obiektów budowlanych, które były uregulowane w P.b. przed 19 września 2020 r. (prowadzone na podstawie art. 48 i nast. P.b., względnie na podstawie przepisów art. 37 i 40 P.b. z 1974 r. przez odesłanie z art. 103 ust. 2 P.b.). Oczywisty i całkowicie zrozumiały jest zamysł ustawodawcy, który chciał, aby dotychczasowe procedury kontynuowane były wedle dotychczasowego porządku. W ocenie Sądu kwestia wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powinna być wyłączona z rozważań dotyczących art. 25 noweli .P.b. Oczywistym jest, że przed 19 września 2020 r. żadna procedura legalizacyjna uproszczona nie mogła się toczyć, gdyż to właśnie w drodze ustawy zmieniającej P.b. ją wprowadzono. Przed wejściem w życie noweli P.b. nie było więc tego typu "spraw". Uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało uregulowane jako postępowanie administracyjne nowe, szczególne i odrębne. Postępowanie to jest przedmiotem odrębnej sprawy, która wymaga wszczęcia. Jest ono konkurencyjne do postępowań z art. 48 P.b. i z art. 37 i 40 P.b z 1974 r., a przesłanką decydującą o pierwszeństwie postępowania uproszczonego jest upływ czasu od zakończenia budowy obiektu, którego postępowanie ma dotyczyć".

Nawiązując do powyższego, Sąd orzekający w sprawie, przychyla się także do poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 marca 2022 r., sygn.. akt II SA/Ol 988/21 (dostępny w CBOSA), zgodnie z którym "na taką konkurencyjność regulacji wskazuje przede wszystkim istnienie przepisów dotyczących legalizacji uproszczonej wobec obiektów wybudowanych przed 1995 r. Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 2 ustawy do tych obiektów procedurę uproszczoną prowadzi się na wniosek właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego. Z art. 49f ust. 2 ustawy wynika więc, że stanem zupełnie naturalnym i założonym przez ustawodawcę jest stan, gdy istnieją przesłanki do prowadzenia procedury z art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (stosowanego na podstawie odniesienia z art. 103 ust. 2 ustawy), która wszczynana jest przez organ z urzędu. Zarazem w odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego właściciel lub jego zarządca mogą w każdym czasie "wybrać" procedurę legalizacyjną uproszczoną. Innymi słowy, samowolnie wybudowane obiekty wybudowane przed 1995 r. są przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego z urzędu, a przy założeniu bierności właściciela lub zarządcy, powinno być wobec nich wszczęte postępowanie z art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy). Natomiast w razie złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o procedurę uproszczoną (art. 49f ust. 2 ustawy), rozpatrywana będzie ona w granicach nowej sprawy i będzie miała pierwszeństwo. Drugą regulacją, która wskazuje na to, że procedury legalizacyjne zwykłe i legalizacyjne uproszczone to dwie różne "sprawy" administracyjne, jest art. 49f ust. 5 ustawy, który stanowi, że "Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1". Analiza tej regulacji wskazuje, że ustawodawca traktuje tryby legalizacyjne: "zwykły" (z art. 48 ust. 1 ustawy) i "uproszczony" (art. 49f ust. 5 ustawy) jako odrębne. Wskazuje bowiem, że zainicjowanie trybu "zwykłego" przed upływem 20 lat od zakończenia budowy (wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy) jest a limine przesłanką negatywną wszczęcia trybu uproszczonego. Rozważania te skłaniają do wniosku, że regulacja intertemporalna z art. 25 ustawy zmieniającej w ogóle nie odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Rolą art. 49f i nast. nie było zmodyfikowanie reguł, wedle których prowadzone są procedury legalizacyjne "zwykłe". Przepisem tym dodano, niejako "obok", postępowanie nowe, wszczynane w odrębnym i szczególnym trybie - które, jeżeli zostanie zainicjowane i są ku niemu przesłanki - tworzy nową konkurencyjną sprawę administracyjną. Reasumując, z przepisów ustawy Prawo budowlane i ustawy zmieniającej wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne może być pod określonymi warunkami wszczęte, chociażby nawet w odniesieniu do danego obiektu prowadzono już inne postępowanie legalizacyjne "zwykłe". Wskazuje na to powołany art. 49f ust. 5 ustawy, zgodnie z którym wszczęcie procedury uproszczonej jest niedopuszczalne w odniesieniu do obiektów, co do których w procedurze zwykłej (art. 48 ustawy) wydano postanowienie o wstrzymaniu budowy, a termin 20 lat od daty zakończenia budowy obiektu upłynął dopiero po tym postanowieniu. A contrario, w innych przypadkach uproszczone postępowanie legalizacyjne może i powinno być wszczynane. Przykładowo, postępowanie uproszczone należy wszcząć wobec obiektów budowlanych, co do których toczy się postępowanie w sprawie ich legalności, ale nie wydano postanowienia z art. 48 ust. 1 ustawy albo postanowienie to wydano, ale po terminie 20 lat od daty zakończenia budowy. W takich przypadkach uproszczone postępowanie legalizacyjne powinno być wszczęte i stanowić będzie ono nową sprawę. W tym miejscu należy wyjaśnić, że odrębną regulację międzyczasową uniemożliwiającą prowadzenie uproszczonej procedury legalizacyjnej stanowi art. 32 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Zatem, a contrario, należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie".

W ocenie Sądu, odmienna wykładnia przepisów przejściowych byłaby sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, prowadząc do sytuacji, w której obowiązująca norma prawna w istocie nie miałaby zastosowania w jakimkolwiek stanie faktycznym.

W rozpoznawanej sprawie, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki obejmująca przedmiotowy budynek jednorodzinny usytuowany w centralnej części działki nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P.. Nie było zatem zdaniem Sądu przeszkód do zastosowania w tym przypadku przepisów regulujących uproszczone postępowanie legalizacyjne. Organy nie kwestionują, że niniejszej sprawie przedmiotowy budynek został zrealizowany przed 1995 r., zaś skarżąca w toku przesłuchania przed organem powiatowym, oświadczyła, że rozbudowa przedmiotowego budynku, miała miejsce w 1993 roku.

Nie było zatem przeszkód, aby orzekające w tej sprawie organy nie rozważyły możliwości zastosowania przepisów regulujących uproszczone postępowanie legalizacyjne.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie naruszyły zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., nie rozważając możliwości zastosowania procedury uproszczonego postępowania legalizacyjnego określonego w art. 49f ust. 1 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie, mimo tego, że postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte w oparciu o przepisy obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej ( 30 września 2019 r.), to do dnia złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie wydano nakazu rozbiórki wskazanej zabudowy. Prowadzi to zdaniem Sądu do wniosku, że doszło również do naruszenia przez organy art. 61a § 1 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni przedstawione rozważania Sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.