Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 56/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35  i art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2, art. 151 i 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), asesor WSA Anna Milicka – Stojek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi W.M. "..." w W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy na rzecz skarżącej W.M. "..." w W. sumę pieniężną w wysokości 5.500 (słownie pięć tysięcy pięćset) złotych; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st Warszawy na rzecz skarżącej W.M. "..." w W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. (Wspólnota) złożyła skargę na przewlekłość postępowania, wnosząc o stwierdzenie: że organy nadzoru budowlanego dopuściły się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; orzeczenie grzywny w maksymalnej wysokości; przyznanie sumy pieniężnej 28.000 zł.

Wspólnota wskazała, że postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) stwierdził przewlekłość postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (PINB), bagatelizując sprawę i nieoczekiwanie nawiązując do własnej aktywności w 2018 r., pomimo że przewlekłość trwa od 20 lat. Początkowo wynikała ona z działań Wydziału Architektury Dzielnicy [...], a od wydania decyzji naprawczej z działań organów nadzoru budowlanego. Szczególnie rażącym przykładem jest zezwolenie WINB na zajęcie terenu Wspólnoty i jego bezpodstawne przedłużenie. Organ nie mógł wydać pozwolenia, którego mógł udzielić tylko Wydział Architektury. Jednak był to jedyny sposób, aby inwestor dokończył nielegalną budowę, bo wykusz przekraczał granice działki, a elewacje znajdowały się w ostrej granicy i inwestor nie mógłby ich wykończyć bez dostępu, zatem zrealizował inwestycję niezgodnie z pozwoleniem na budowę.

Zdaniem strony, działania organów służą zalegalizowaniu bezprawnej inwestycji, naruszającej jej prawa, w tym do zakończenia postępowania z usunięciem lub wynagrodzeniem szkody. Zarzuty te wielokrotnie podnoszono i pozostały bez odpowiedzi. Doszło i nadal dochodzi do bezzasadnego przedłużania postępowania.

Dodała, że wyznaczony przez WINB termin zakończenia postępowania jak zwykle nie został dotrzymany, dlatego skarga jest konieczna.

W odpowiedzi na skargę PINB wskazał, że wyczerpano środki zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.). Ponaglenie rozpatrzył WINB postanowieniem z [...]grudnia 2021 r.

Następnie zaznaczył, że 22.10 2002 r. wpłynęło pismo przekazujące pismo Wspólnoty wnoszące o rozbiórkę obiektu [...] wobec wygaśnięcia decyzji pozwalającej na budowę ww. obiektu. Wydział Urbanistyki wniósł o wszczęcie postępowania w trybie art. 67 ust. 1 Pb informując, że: budowę wstrzymano we wrześniu 1995 r. wobec samowolnego odstąpienia od projektu, tj. podniesienia obiektu o 1.5 kondygnacji i w obiegu prawnym nie ma decyzji dot. tego budynku

Organ wskazał, że na postawie akt z lat 1993 - 1995 ustalił, że budowę rozpoczęto samowolnie. Decyzją z [...].08.1994 r. wstrzymano roboty, a 16.09.1994 r. ustalono lokalizację inwestycji i zobowiązano do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę do 20.08.1997 r. Decyzją z [...].12.1994 r. zezwolono na budowę. Postanowieniem z 14.03.1995 r. wstrzymano roboty wobec istotnego odstępienia od pozwolenia na budowę. Wykusze i balkony wychodzą bowiem na działkę sąsiednią. W dniu 19.05.1995 r. Urząd Gminy przekazał postępowanie do egzekucji.

Dnia 10.04.1995 r. inwestor podpisał z Akademią Muzyczną im. [...] umowę dzierżawy na 38 m3 terenu pod wykuszami na 29 lat, a 25.10.1995 r. wniósł o zatwierdzenie projektu zamiennego - 1 kondygnację, balkony i wykusze.

Decyzją z [...].05.1995 r. Urząd Gminy nakazał zaniechanie nadbudowy o kolejne kondygnacje V i VI, przebudowy elewacji i budowy wykuszy nad działką Wspólnoty i doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę z 22.12.1994 r. w terminie do 30.07.1995 r.

Urząd Wojewódzki decyzją z [...].08.1995 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z [...].09.1995 r. Prezydent [...] wstrzymał roboty.

W dniu 6.11.1995 r. inwestorka złożyła projekt zamienny.

Decyzją z [...].11.1995 r. nakazał rozbiórkę VI i VII kondygnacji do stanu zatwierdzonego decyzją z [...].12.1994 r. w terminie do 15 lutego 1996 r.

Oględziny 29.11.2002 r. wykazały, że wybudowano siedmiokondygnacyjny budynek, w stanie surowym, zadaszony. Nie okazano projektu budowlanego i dziennika budowy.

Decyzją z [...]12.2002 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z 22.12.1994 r.

Podczas oględzin 7.01.2003 r. PINB ustalił, że odstąpiono od projektu budowlanego.

W odpowiedzi na pismo PINB z 21.01.2003 r. Wojewoda poinformował, że od decyzji z [...].12.2002 r. wniesiono odwołanie.

Decyzją z [...].04.2003 r. GINB uchylił zaskarżoną decyzję w części zezwalającej na kontynuację robót w oparciu decyzję z [...].12.1994 r. i w tej części umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał ww. decyzję w mocy.

W dniu 12.06. 2003 r. inwestorka wniosła o pozwolenie na kontynuację robót.

W dniu 29.07.2003 r. PINB wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy. Dnia 16.09.2003 r. przedłużył termin go do 16.11.2003 r., a 21.10.2003 r. do 30.11.2003 r.

Podczas oględzin 18.11.2003 r. ustalił, że budynek podwyższono o dwie kondygnacje i wybudowano wykusze nad sąsiednimi działkami.

Postanowieniem z [...].12.2003 r. PINB wstrzymał roboty i nałożył obowiązek przedstawienia inwentaryzacji, opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, ekspertyzy technicznej w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia.

W dniu 10.12.2003 r. Wspólnota złożyła zażalenie na ww. postanowienie.

Inwestorka 16.01.2004 r. przedstawiła inwentaryzację konstrukcyjną informując, że architektoniczną dostarczy do 25.01.2004 r.

[...]WINB postanowieniem z [...].04.2004 r. uchylił ww. postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji.

Dnia 26.04.2004 r. inwestorka wniosła o zatwierdzenie projektu zamiennego i zezwolenia na kontynuację budowy.

Prezydent [...] postanowieniem z [...].10.2004 r. zawiesił postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu zamiennego do rozstrzygnięcia przez PINB.

WSA wyrokiem z 17.11.2004 r. uchylił decyzję GINB z [...]04.2003 r.

Decyzją z [...].09.2005 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...].12.1994 r.

W dniu 16.08.2005 r. nieruchomość [...] kupili T. i J. M..

Postanowieniem z [...].12.2005 r. organ wstrzymał roboty i nakazał przedstawić ekspertyzę techniczną, którą złożono 12.12.2005 r.

Decyzją z [...].01.2006 r. PINB nałożył obowiązek przedstawienia projektu zamiennego, zaopiniowanego przez WKZ z opiniami i uzgodnieniami w terminie 60 dni. W dniu 24.01.2006 r. odwołanie od ww. decyzji złożyła Wspólnota.

Dnia 06.03.2006 r. WKZ poinformował, że forma, przestrzeń i kubatura nie różnią się od projektu uzgodnionego postanowieniem z [...].03.1997 r.

W dniu 14.03.2006 r. złożono projekt zamienny.

W dniu 28.03.2006 r. PINB po rozpatrzeniu wniosku Wspólnoty umorzył postępowanie w sprawie rozbiórki.

Decyzją z [...].03.2006 r. WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z [...].01.2006 r.

Decyzją z [...].04.2006 r. PINB zatwierdził projekt zamienny i pozwolił na wznowienie robót. Odwołanie złożyła Wspólnota.

Pismem z 20.06.2006 r. PINB zwrócił się o informację, czy po wydaniu decyzji w przedmiocie projektu zamiennego uchylono decyzję z [...].12.1994 r.

Decyzją z [...].06.2006 r. WINB uchylił decyzję z [...].03.2006 r.

Decyzją z [...].06.2006 r. WINB utrzymał w mocy decyzję z [...].04.2006 r.

Dnia 10.05.2007 r. złożono projekty wykonawcze z wnioskiem o zatwierdzenie, a 29.05.2007 r. projekt zamienny- konstrukcja.

Decyzją z [...].07.2007 r. PINB zmienił decyzję z [...].04.2006 r., pozostałe warunki decyzji z [...].04.2006 r. pozostawiając bez zmian.

Decyzją z [...].07.2006 r. Prezydent [...] uchylił decyzję z [...].12.1994 r.

W dniu 28.08.2006r. WINB umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie wydzielenia strefy niebezpiecznej na dziedzińcu Wspólnoty.

W dniu 11.09.2006 r. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wyraził zgodę na wykorzystanie ul. [...] jako drogi pożarowej do budynku przy ul. [...] i nałożył obowiązki.

W dniu 23.03.2012 r. Wspólnota wniosła o wyłączenie z użytkowania budynku.

Postanowieniem PINB zawiesił postępowanie w sprawie użytkowania.

Postanowieniem z [...].07.2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia z użytkowania budynku. W dniu [...].08.2012 r. WINB utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W dniu 13.06.2016 r. inwestorzy powołując się na wyrok WSA z 16.06.2014 r. wnieśli o podjęcie postępowania naprawczego w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Ww. wyrokiem Sąd oddalił skargę na decyzję GINB z [...].11.2013 r.

PINB 22.07.2016 r. wszczął z urzędu postępowanie naprawcze.

Dnia 17.07.2018 r. WINB umorzył postępowanie 22.07.2016 r.

W dniu 14.12.2018 r. PINB poinformował inwestorów, że postępowanie wszczęte 22.07.2016 r., ww. decyzją z [...].07.2018r. umorzono. W obrocie pozostaje decyzja PINB z [...].01.2006 r., a obowiązku nią nałożonego (przedstawienia projektu zamiennego), utrzymana w mocy decyzją z [...].03.2006 r., (umocowana wyrokiem WSA z 06.11.2008r.) nie wykonano.

W dniu 09.11.2021 r. PINB ponownie poinformował inwestorów o powyższym i zakreślił 30 dni na wykonanie obowiązku informując, że "Projekt budowlany - zamienny" ze stycznia 2006 r. wymaga uaktualnienia o dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz dostosowania dokumentacji do przepisów prawa. W przypadku nie dostarczenia projektu w terminie, postępowanie będzie kontynuowane na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w trybie art. 51 ust. 5 Prawo budowlane.

W dniu 22.12.2021 r. złożono wniosek o przedłużeniu ww. terminu wykonania obowiązku o kolejne 5 miesięcy. PINB w decyzji z [...].03.2022 r. wskazał, że inwestorzy mieli dużo czasu na złożenie projektu zamiennego.

Podczas oględzin 8.03.2022 r. ustalono, że budynek ma dwie dodatkowe kondygnacje VI i VII oraz wykusze i balkony.

Decyzją z [...].03.2022r. PINB nakazał rozbiórkę VI i VII kondygnacji, wykuszy i balkonów, odtworzenie dachu i ścian zewnętrznych (po wykuszach) zgodnie z decyzją z [...].12.1994 r.;

Zaznaczył, że postępowanie zakończył ww. decyzją, wprawdzie po terminie wyznaczonym przez WINB, ale wynikało to ze skomplikowanego charakteru sprawy i konieczności analizy materiału dowodowego, a także dysproporcji pomiędzy ilością spraw, a liczbą osób je prowadzących oraz ogromem działań spoczywających na organie powiatowym. Wskazał przy tym na zmiany kadrowe, stan epidemii i absencję pracowników chorych i objętych kwarantanną.

PINB podniósł na marginesie, że w postępowaniu zapadały rozstrzygnięcia organów obu instancji i GINB oraz orzeczenia sądu, co się wiązało z przekazywaniem akt, w związku z czym przez długie okresy nie był w ich posiadaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - p.p.s.a.) przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie.

Zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.)

Zgodnie z art. 53 § 2 b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu.

Skarga złożona na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy jest dopuszczalna, gdyż skarżąca uprzednio skierowała do organu wojewódzkiego ponaglenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a., które organ prawidłowo potraktował jako zażalenie, skoro postępowanie wszczęto i nie zakończono decyzją ostateczną przed [...] czerwca 2017r. (art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935).

Sąd objął kontrolą postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...]. Zarządzeniem z 30 sierpnia 2022r. wyłączono do odrębnego rozpoznania skargę w części dotyczącej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Odnosząc się do zarzutów skargi w powyższym zakresie, mając też na uwadze, że skarżąca domagała się skontrolowania przewlekłości postępowania prowadzonego od 20 lat zaznaczyć należy, że instytucja przewlekłości postępowania została wprowadzona do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w dniu 11 kwietnia 2011r. (art. 2 pkt 7 ustawy z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Dopiero od tej daty obowiązuje art. 149 p.p.s.a. obejmujący również przewlekłe prowadzenie postępowania.

Podkreślić również należy, do nowelizacji k.p.a. i p.p.s.a. przeprowadzonej kolejną ustawą z 7 kwietnia 2017 r. pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Przewlekłość rozumiano, jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź podejmowanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., I OSK 2704/13; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Pojęcie to obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak i nieuzasadnione przedłużanie załatwienia sprawy. Mogą zatem wystąpić sytuacje, w których organ wprawdzie wykonuje zasadne czynności procesowe, ale niesprawnie i nieudolnie w długich odstępach czasu lub podejmuje czynności pozorne np. wzywa do przedstawienia dokumentów, które nie są wymagane, bądź nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, lub zachodzą obie ww. sytuacje jednocześnie. Stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą więc kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania. Przy czym przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Obecnie prawodawca rozróżnił stany bezczynności i przewlekłości w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Pojęcie przewlekłości jest więc szersze. Przewlekłość to nie tylko długotrwała bezczynność, ale także np. mnożenie czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy.

W świetle zarzutów skargi podkreślić również trzeba, że w takim postępowaniu kompetencja sądu ogranicza się wyłącznie do zbadania, czy organ miał - wynikający z przepisów prawa - obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminach ustawowych, wymienionych w art. 35 k.p.a., ewentualnie zasadnie przedłużonych na zasadach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym - wynikającym z przepisów prawa materialnego - terminie.

W art. 12 § 1 k.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia oraz zobowiązał do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia – o czym mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W art. 35 § 1 i 3 k.p.a. zobowiązał organy do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Niewątpliwie, stwierdzenie przewlekłości postępowania uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18 - CBOSA).

Warto przy tym dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. Wydanie przez organ rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni zatem bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast obliguje są do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu.

W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych zgromadzonych w tej sprawie daje podstawy do stwierdzenia, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy dopuścił się przewlekłości i to o kwalifikowanym charakterze, choć nie wszystkie odnotowane odstępy czasu można przypisać opieszałemu działaniu organu. Z akt sprawy wynika bowiem, że w toku postępowania zapadały liczne orzeczenia, które były poddawane również ocenie organu II instancji, jak i kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ze skarg wnoszonych przez skarżącą (m.in. wyroki z dnia: 6 listopada 2009r. VII SA/Wa 1174/08 i VII SA/Wa 1175).

Z akt sprawy wynika, że PINB:

- 18 listopada 2003 r. przeprowadził kontrolę, która wykazała, że odstąpiono od warunków decyzji Dyrektora Zarządu Dzielnicy [...] z [...] grudnia 1994 r. (m.in. zwiększono liczbę kondygnacji, wykonano dodatkowy wykusz);

- postanowieniem z [...] grudnia 2003 r. wstrzymał roboty i nałożył obowiązek przedłożenia dokumentacji. [...]WINB uchylił ww. postanowienie i umorzył postępowanie (15 kwietnia 2004 r.). WSA postanowieniem z 8 marca 2005 r. VII SA/Wa 595/04 odrzucił skargę Wspólnoty;

- postanowieniem z [...] grudnia 2005 r. wstrzymał roboty i nałożył obowiązek złożenia ekspertyzy wykonanych robót;

- decyzją z [...] stycznia 2006 r. nałożył obowiązek przedstawienia projektu zamiennego, zaopiniowanego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wraz z opiniami i uzgodnieniami właściwych jednostek, w terminie 60 dni od dnia; decyzją z [...].03.2006 r. WINB utrzymał w mocy ww. decyzję;

- obie ww. decyzje były przedmiotem kontroli WSA w Warszawie, który wyrokiem 6 listopada 2008r. VII SA/Wa 1175 oddalił skargę Wspólnoty wskazując m.in. na kolejność faz postępowania toczącego się w trybie nadzory budowlanego;

- decyzją z [...].04.2006 r. PINB zatwierdził projekt zamienny i pozwolił na wznowienie robót. Decyzją z [...].06.2006 r. WINB utrzymał w mocy ww. decyzję. Decyzje te zostały uchylone wyrokiem WSA z 29 stycznia 2009r. sygn. akt VII SA/Wa 1430/08;

- inwestor złożył wniosek (10.05.2007 r.) o zatwierdzenie kolejnych zmian, dołączając projekty wykonawcze a 29.05.2007 r. projekt zamienny;

- decyzją z [...].07.2007 r. PINB zmienił decyzję z [...].04.2006 r., którą WINB decyzją z [...] września 2007r. utrzymał w mocy, pomimo uchylenia decyzji pierwotnych zatwierdzających projekt zamienny ww. wyrokiem z 29 stycznia 2009r.;

- od marca 2012 r. toczyły się odrębne postępowania o wyłączenie z użytkowania spornego budynku, jak i w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie, również w trybie nieważnościowym, w których zapadły decyzje kontrolowane przez sądy obu instancji (wyrok WSA w Warszawie z 14 września 2011r., VII SA/Wa 2348/10, wyrok NSA z 23 kwietnia 2013r. II OSK 2516/11, wyrok WSA w Warszawie z 16 czerwca 2014r. VII SA/Wa 50/14). W konsekwencji decyzja WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB z [...] marca 2009r. udzielająca pozwolenia na budowę zostały wyeliminowane z obrotu prawnego;

- PINB [...].07.2016 r. wszczął ponownie postępowanie naprawcze;

- postanowieniem z [...] stycznia 2017r. nałożył obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej robót budowlanych w terminie 3 miesięcy, a [...] czerwca 2017r. postanowienie nakładające obowiązek uzupełnienia ekspertyzy technicznej ;

- w dniu 15 maja 2017r. wpłynęła Wspólnota złożyła skargę na bezczynność PINB (odpowiedź na skargę z 14 czerwca 2017);

- postanowieniem z [...] listopada 2017r. organ zawiesił postępowanie;

- postanowieniem z 8 listopada 2017r. WSA w Warszawie odrzucił skargę na bezczynność PINB;

- postanowieniem z 21 lutego 2018r. podjął zawieszone postępowanie;

- w dniu 23 marca 2018r. zawiadomił o toczącym się postępowaniu (art. 10 k.p.a.);

- decyzją z 26 kwietnia 2018r. nałożył obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego w terminie 3 miesięcy;

- decyzją z [...].07.2018 r. WINB uchylił decyzję PINB z [...] kwietnia 2018r. i umorzył postępowanie , wobec ponownego wszczęcia postępowania naprawczego, pomimo pozostawania w obrocie prawnym decyzji z [...] stycznia 2006r. nakładająca obowiązek przedstawienia projektu zamiennego, a więc tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawie;

- w piśmie z 14 grudnia 2018r. PINB zawiadomił inwestorów o powyższym zaznaczając, że nie został przedstawiony projekt budowlany zamienny, zatem nie został wykonany obowiązek nałożony decyzją z [...] stycznia 2006r. i wezwał do niezwłocznego wykonania obowiązków;

- pismem z 21 listopada 2021r. PINB po raz kolejny wezwał inwestorów do wykonania ww. obowiązku w terminie 30 dni;

- w dniu 24 stycznia 2022r. zawiadomił o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni;

- w dniu 8 marca 2022 r. PINB przeprowadził kolejne oględziny, które potwierdziły, że stan budynku nie uległ zmianie, poprzedzając je zawiadomieniem z 23 lutego 2022r.;

- w dniu 9 marca 2022r. PINB nakazał rozbiórkę VI i VII kondygnacji, wykuszy i balkonów, odtworzenie dachu i ścian zewnętrznych (po wykuszach) zgodnie z decyzją z [...].12.1994 r. o pozwoleniu na budowę;

Zestawienie dat w jakich organ podejmował czynności – a w szczególności w sposób nieuprawniony prowadził jednocześnie dwa postępowania naprawcze, zawieszał postępowanie, wzywał kilkukrotnie inwestora do wykonania obowiązku wynikającego decyzji z [...] stycznia 2006r. tj. przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, zamiast wydać decyzję kończącą sprawę - Sąd przyjął, że przewlekłość postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzory Budowlanego dla [...] ma charakter rażący. Sąd uwzględnił, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) – dodanym 31 marca 2020 r. – w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stan zagrożenia epidemicznego, wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. poz. 433), obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r. do 20 marca 2020 r., natomiast stan epidemii – wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. poz. 490) – trwa od 20 marca 2020 r. Zgodnie z art. 15zzs ust. 10 cyt. ustawy w okresie zawieszenia m.in. terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy nie stosuje się (pkt 1) oraz że organom prowadzącym postepowanie nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2). Przywołany art. 15zzs ustawy o COVID został uchylony (art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 - Dz.U. poz. 875), z dniem 16 maja 2020 r. (art. 76), z tym że na mocy art. 68 ust. 7 terminy w postępowaniach w art. 15zzs ustawy o COVID wymienionych, które uległy zawieszeniu, zaczęły biec po upływie 7 dni od wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej (z 16 maja 2020 r.), czyli od 24 maja 2020 r.

Ponieważ w dacie orzekania przez Sąd organ wydał już decyzję zobowiązanie zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe. Z tej przyczyny Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie (pkt I wyroku).

Co do wniosków zawartych w skardze o orzeczenie grzywny w maksymalnej wysokości i przyznanie sumy pieniężnej 28.000 zł. Sąd podkreśla, że nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Z art. 149 § 2 p.p.s.a. ponadto wynika, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Na tle redakcji przywołanego przepisu należy zauważyć, że obowiązujące w tej materii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór czy zastosować te środki, a jeśli tak, to w jakiej wysokości leży wyłącznie w gestii sądu a przesądzające są konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu sprawy.

Sąd odstąpił od nałożenia grzywny, skoro akt został wydany, a grzywna ma charakter przede wszystkim prewencyjno – represyjny. Nie było zatem zasadne nakładanie na organ tego środka dyscyplinującego.

Przyznanie sumy pieniężnej jest natomiast dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że nawet fakt stwierdzenia przewlekłości postępowania lub bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącej. Gdyby taki był zamiar ustawodawcy, wówczas art. 149 § 2 p.p.s.a. miałaby inne brzmienie, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej bądź grzywny, a nie jedynie dając taką możliwość (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 31 stycznia 2022 r., IV SAB/Wr 376/21, LEX nr 3361129). Ponadto, skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie jest powiązane z wystąpieniem po stronie skarżącej szkody, wyłącznie w jej materialnym wymiarze i koniecznością jej naprawienia. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej ma bowiem na celu, oprócz funkcji dyscyplinującej organ, przynajmniej w ograniczonym zakresie, także kompensację doznanej szkody, przede wszystkim w wymiarze niematerialnym. Dlatego Sąd uznał, że przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.500 zł będzie adekwatne do poniesione szkody.

Kończąc Sąd podkreśla, że wskazywane przez organ powiatowy problemy kadrowe i zwiększenie wniosków zależne są wyłącznie od sposobu działania organu i jako takie nie mieszczą się w określonych ustawowo wyłączeniach, tym bardziej, że taka sytuacja nie stanowi dla organu zaskoczenia, gdyż wnioski procedowane są od dawna. Organy winny podejmować kroki w celu usunięcia problemów. Niewątpliwie konsekwencje tych zaniechań nie mogą obarczać wnioskodawców.

Z podanych przyczyn, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 oraz art. 151 p.p.s.a., a o kosztach postępowania na mocy art. 200 p.p.s.a.