Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 791/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 120, art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Bogusław Dauter, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Ludmiła Jajkiewicz, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 1034/06 w sprawie ze skargi B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 16 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje radcy prawnemu E. M.-M. od Skarbu Państwa (kasa WSA we Wrocławiu) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym z urzędu w kwocie 146 (słownie: sto czterdzieści sześć) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 26 (słownie: dwadzieścia sześć) złotych.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1034/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 16 maja 2006 r. w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 r.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 6 lutego 2006 r. w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 r. Organ pierwszej instancji ustalił podatnikowi wysokość tego zobowiązania w kwocie 1.371 zł, przyjmując do opodatkowania posiadane przez podatnika:

- budynki mieszkalne o wysokości w przedziale od 1,40 m do 2,20 m o powierzchni 47,05 m2,

- budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 102,34 m2,

- budynki pozostałe o powierzchni 150 m2,

- grunty pozostałe o powierzchni 1,900 m2,

- użytki rolne o pow. 0,38 ha.

Do opodatkowania powyższych nieruchomości przyjęto stawki podatkowe wynikające z uchwały Rady Gminy w Z. z dnia 21 listopada 2005 r. Nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujące od 1 stycznia 2006 r. i uchwały Rady Gminy w Z. z dnia 21 listopada 2005 r. Nr [...] w sprawie ceny 1 q żyta przyjętej do obliczenia podatku rolnego od 1 stycznia 2006 r.

W skardze na decyzję SKO podatnik wniósł o jej uchylenie podnosząc, że ustawa zasadnicza nakłada na każdego obywatela obowiązek podatkowy na podstawie art. 84. W tym przypadku jego obowiązek uregulowany jest przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - zwanej dalej ord. pod., z których wynika, że do ustalenia stanu posiadanych nieruchomości przyjmuje się: deklaracje podatnika (art. 21 § 1 ord. pod.), dowody określone art. 180 - 181 ord. pod. (oświadczenie podatnika, stan ksiąg wieczystych zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. z 2000 r. Dz. U. Nr 100 poz. 1086 ze zm. - zwanej dalej ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne) oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454 - zwanego dalej rozporządzeniem), akty notarialne, zgodnie z art. 23 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne i § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dane z ewidencji gruntów, które zgodnie z wymogami art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne winny być tworzone na podstawie aktów notarialnych i zapisów ksiąg wieczystych, materiałów zgromadzonych w postępowaniu karnym. Jednakże zdaniem skarżącego dane z ewidencji gruntów i budynków odnośnie ustalenia składu jego nieruchomości zostały sfałszowane, a w sprawie tej zostało wszczęte postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w Głogowie na podstawie aktów oskarżenia złożonych 20.02.2006 r.).

Skarżący wskazał, że w związku z tym na podstawie art. 130 § 1 pkt 7, art. 247 § 1 pkt 3, 7, 8 ord. pod. oraz art. 24 § 1, art. 26 § 3, art. 156 § 1 pkt 2, 6, 7 k.p.a. wszystkie nakazy, decyzje, postanowienia oraz egzekucje przeprowadzone w przedmiotowej sprawie po 1999 r. są nieważne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji - oddalając skargę - wskazał, że przedmiotem sporu jest opodatkowanie przez Wójta Gminy Z. podatkiem od nieruchomości szeregu nieruchomości skarżącego wg uchwalonych przez Radę Gminy w Z. stawek podatkowych. Podstawę do opodatkowania przyjęto na podstawie:

- wypisu z rejestru gruntów,

- odpisu z księgi wieczystej,

- protokół z oględzin nieruchomości podatnika przeprowadzonych w dniu 11 stycznia 2005 r.,

- informacji Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 8 marca 2001 r.,

- zaświadczenie o zameldowaniu B. I.

Sąd uznał ustalenia organów podatkowych za prawidłowe, gdyż zgodnie z art. 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, dane zawarte w ewidencji gruntów są podstawą m.in. do wymiaru podatków. Powołując się na treść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. z 2002 r. Dz. U. z Nr 9, poz. 84 ze zm.) - zwanej dalej upol stwierdził, że do ustalenia, jakim podatkiem należy opodatkować grunty, niezbędne jest sprawdzenie, jak te grunty są sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków. Treść przepisu określa, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Opodatkowaniu zaś podatkiem leśnym - lasy, a pozostałe grunty - podatkiem od nieruchomości. Od tej zasady wyjątkiem jest, że grunty rolne i lasy w przypadku zajęcia ich na prowadzenie działalności gospodarczej podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości naliczanym według najwyższych stawek. Szczegółowe zaś zasady prowadzenia ewidencji gruntów uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Z treści powyższych przepisów wynika więc jednoznacznie, że o tym czy dana nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości czy też podatkiem rolnym, decyduje ewidencja gruntów i budynków. Kwestie związane ze zmianą oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków nie mogą być przedmiotem jakiejkolwiek oceny w postępowaniu podatkowym. Powodują one określone konsekwencje dla wymiaru określonego zobowiązania podatkowego.

Powołując się na art. 6 ust. 6 upol oraz art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 1993 Nr 94, poz. 431 ze zm.) WSA stwierdził, że zarówno w przepisach normujących opodatkowanie podatkiem rolnym (art. 6a ust. 6 ustawy o podatku rolnym) i podatkiem od nieruchomości (art. 6 ust. 7 upol) wysokość należnych zobowiązań podatkowych w obu podatkach ustala właściwy ze względu na położenie przedmiotów opodatkowania organ podatkowy. Twierdzenie strony skarżącej, że dane z ewidencji gruntów i budynków dotyczące ustalenia składu jego nieruchomości zostały sfałszowane, a w sprawie tej zostało wszczęte postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w Głogowie, na podstawie aktów oskarżenia złożonych dnia 20 lutego 2006 r., nie ma znaczenia, ponieważ w tej sprawie nie zostało wydane prawomocne orzeczenie Sądu, a postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo.

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną skarżącego, który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu, nieopłaconej w żadnej części, wg norm przepisanych, zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - zwanej dalej pusa, przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów w toku postępowania administracyjnego, tj. naruszenie przez SKO art. 233 § 1 pkt 1 ord. pod. i utrzymanie decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 6 lutego 2006 r. w mocy, mimo że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 ord. pod.

W skardze skarżący stwierdził, że zarówno organy podatkowe, jak i WSA rozstrzygnęli jedynie kwestię przedmiotu oraz podstawy opodatkowania, nie uwzględniając w ogóle kwestii podmiotu opodatkowania. Powołując się na art. 5 i art. 7 ord. pod. oraz art. 3 upol uznał, że B. I. jest właścicielem nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania. Jeżeli jednak przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym (art. 3 ust. 3 upol). Z zebranego w sprawie materiału jednoznacznie wynika, że B. I. nie jest posiadaczem samoistnym budynku gospodarczego o pow. 150 m2 położonego na działce nr [...] wchodzącego w skład nieruchomości objętych łącznym zobowiązaniem podatkowym. Posiadaczem samoistnym tej nieruchomości wraz z budynkiem jest R. I. - brat B. I. Według złożonego przez niego w dniu 27 grudnia 2004 r. oświadczenia (w aktach sprawy) przedmiotowa nieruchomość (działka nr [...] zabudowana budynkiem gospodarczym) jest integralną częścią jego gospodarstwa rolnego i włada nią nieprzerwanie od 1987 r. R. I. w swoim oświadczeniu wniósł o potraktowanie tego oświadczenia jako dowodu i deklaracji podatkowej oraz skorygowanie należności podatkowych od nieruchomości zarówno jego, jak i jego brata - B. I. Skarżący podniósł, że w większości przypadków podstawowe znaczenie dla ustalenia przedmiotu opodatkowania ma ewidencja gruntów i budynków, to jednak ewidencja ta nie jest jedynym dokumentem i dowodem, na podstawie, którego można ustalić podmiot opodatkowania. Nie zgodził się z tezą, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrał i rozpoznał materiał dowodowy w sprawie, a tym samym w sposób prawidłowy ustalił wysokość zobowiązania podatkowego B. I.

Zdaniem skarżącego, należy uznać, że Sąd orzekając zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., naruszył przepisy postępowania oddalając skargę i pozostawiając w obrocie prawnym decyzję, wydaną z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

W skardze kasacyjnej podatnik zrzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania w ten sposób, że zostały utrzymane w mocy decyzje organów podatkowych, mimo że organ pierwszej instancji naruszył: art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 ord. pod.

Stwierdzić należy, że stan faktyczny został przyjęty przez Sąd pierwszej instancji bezbłędnie, a ocena dowodów została dokonana prawidłowo.

Jak wynika z treści art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jednoznacznie zatem wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy jego wymiaru niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 1332/05, niepubl.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt III SA 3016/03, Lex nr 171496; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Wr 1703/94, Wspólnota 1995/42/24, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt III SA 911/94, OSS 1994/4-5/164, wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1993 r., sygn. akt III SA 747/93, ONSA 1994/4/163), jak też i w doktrynie (L. Etel. Dane z ewidencji gruntów i budynków jako podstawa opodatkowania gruntów i budynków, Finanse Komunalne 2008/6/24). Zdaniem L. Etela zarówno dane składające się na zakres przedmiotowy, jak i podmiotowy ewidencji powinny być podstawą wymierzania podatku od nieruchomości. Brzmienie art. 21 ustawy nie daje podstaw do podziału tych danych na te, które są wiążące dla organów podatkowych, i te, które takiego waloru nie mają. Ewidencja gruntów, zgodnie z powołanym artykułem, jest dla organu podatkowego urzędowym źródłem informacji o osobie właściciela i posiadacza samoistnego oraz o samej nieruchomości, tj. o gruncie i o budynku. Ewidencja gruntów jest wprawdzie dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania autentyczności i prawdziwości, a więc korzystającego z domniemania wzruszalnego, to jednak nie można tego domniemania podważyć zwykłym oświadczeniem osoby trzeciej.

Dlatego statusu ewidencji gruntów i budynków nie może podważyć oświadczenie R. I. Dane z ewidencji są bowiem wiążące dla organów i Sądu. Jeżeli podatnik kwestionuje dokument urzędowy, jakim jest w/w ewidencja, to powinien wszcząć procedurę w celu jego zmiany, natomiast organy, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie mogą tych danych zmieniać.

Powyższe oznacza, ze WSA dokonał prawidłowej kontroli działalności organów administracji. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, który paragraf art. 1 pusa, w jego ocenie, Sąd naruszył. Podnieść należy, że naruszenie art. 1 § 2 pusa w ramach sądowej kontroli następuje co do zasady w przypadku zastosowania kryterium kontroli innego niż zgodność z prawem. Nie można zatem naruszyć tego unormowania dokonując błędnej kontroli, jednak z zastosowaniem kryterium legalności (por. wyroki NSA z dnia 9 marca 2007 r., sygn. I OSK 1025/06, Lex nr 322447; z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. II FSK 1047/06, Lex nr 317891).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.