Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 596/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 7 i 8
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Agata Ćwik - Bury, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia D. S. (dalej: dłużnik, zobowiązany, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: wierzyciel) z dnia [...] r. nr [...].

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ pierwszej instancji wszczął wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela z dnia [...] r. nr [...] wystawionego w ramach realizacji wyroku Sądu Rejonowego K.- [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...], orzekającego o przepadku na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł, doręczając w dniu [...] r. jego odpis wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunku w A S.A. w K., w wyniku którego bank przekazał kwotę [...] zł.

Ponadto zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w Spółce z o.o. B w W., niezrealizowanego z powodu uzyskiwania wynagrodzenia w kwocie wolnej od potrąceń.

Wnioskiem z dnia 5 września 2019 r. zobowiązany wystąpił do organu pierwszej instancji o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 i pkt 8 u.p.e.a. Dowodził, że prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone na żądanie wierzyciela, a skoro nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia przez wierzyciela żądania jego zawieszenia, powinno zostać umorzone, a nie podjęte na nowo. Ponadto dłużnik podniósł, że nie doręczono mu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego upomnienia przewidzianego w art. 15 u.p.e.a.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela z dnia [...] r. nr [...].

Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 K.p.a., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia poprzez:

a) brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności poprzez ustalenie stanu faktycznego wyłącznie w oparciu o twierdzenia wierzyciela, z których wynika, że upomnienie z dnia [...] r. nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu,

b) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na przyznaniu wiarygodności twierdzeniom wierzyciela, iż upomnienie z dnia [...] r. nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu, co jednocześnie nie znalazło odzwierciedlenia w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie a przez to błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu a wierzyciel spełnił obowiązek wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 56 § 1 pkt 1 i pkt 4 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania w sprawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. mimo, że postępowanie egzekucyjne nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia jego zawieszenia, które nastąpiło na żądanie wierzyciela - w takim przypadku postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy na wstępie omówił przepis art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. określający przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. określający przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec dłużnika zostało zawieszone postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] nie na żądanie wierzyciela (przewidziane w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), lecz z uwagi na przewidziane w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. rozłożenie zobowiązanemu spłaty należności pieniężnej na raty, co nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego K.- [...] w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] ([...]).

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie miał więc zastosowania art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. przewidujący obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało podjęte zgodnie z art. 57 § 1 u.p.e.a. po ustaniu przyczyny zawieszenia, a więc z powodu niezrealizowania układu ratalnego.

Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. i art. 80 K.p.a. Fakt doręczenia zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji w dniu [...] r. upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. wystawionego w dniu [...] r. znajduje bowiem, wbrew twierdzeniu pełnomocnika dłużnika, odzwierciedlenie nie tylko w twierdzeniach wierzyciela, ale także w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie w postaci wydruku z programu komputerowego Biblioteka Akt używanego w [...] Urzędzie Skarbowym w K.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 K.p.a., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia poprzez:

a) brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności poprzez ustalenie stanu faktycznego wyłącznie w oparciu o twierdzenia wierzyciela, z których wynika, że upomnienie z dnia [...] r. nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu;

b) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na przyznaniu wiarygodności twierdzeniom wierzyciela, iż upomnienie z dnia [...] r. nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu, co jednocześnie nie znalazło odzwierciedlenia w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie a przez to nierozpoznanie istoty sprawy;

c) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie dążenia do załatwienia sprawy zgodnie z interesem stron postępowania, i niepodjęcie z urzędu pełnej analizy okoliczności faktycznych, a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej;

d) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia;

e) naruszenie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pomimo iż z okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone na wniosek wierzyciela i nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że organy obu instancji wskazują, iż w niniejszej sprawie nie doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela z uwagi na rozłożenie spłaty zobowiązania na raty. Powyższe nie znajduje jednak odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W postanowieniu z dnia [...] r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ pierwszej instancji wskazał bowiem, iż "wierzyciel zwrócił się o zwieszenie postępowania egzekucyjnego".

Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł, że zawieszenie postępowania nastąpiło w oparciu o przesłankę z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Tak więc fakt, że wierzyciel przed upływem 12 miesięcy od daty zgłoszenia żądania zawieszenia postępowania, nie sformułował wniosku z żądaniem podjęcia postępowania, skutkowało obowiązkiem wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zmaterializowały się bowiem przesłanki do zastosowania art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego organy obu instancji w żaden sposób nie wykazały, że w rzeczywistości doszło do doręczenia upomnienia. Brak przesłania upomnienia (jak również brak dowodu przesłania upomnienia) stanowi poważne uchybienie i zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. stanowi podstawą do umorzenia postępowania.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty okazały się trafne.

W sprawie sporne są dwie kwestie: czy skarżący otrzymał upomnienie z dnia [...] r. nr [...] oraz podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że art. 59 § 1 u.p.e.a. został zmieniony przez art. 1 pkt 31 lit. a) ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) zmieniającej nin. ustawę z dniem 30 lipca 2020 r. Niemniej Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie jego wydania.

Przesłanki umorzenia postępowania określa zatem art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Strona skarżąca powołuje się na dwie podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o pkt 7 i 8 powołanego wyżej przepisu.

Organy obu instancji twierdzą, że upomnienia z dnia [...] r. nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] r. Taka data widnieje na tytule wykonawczym. Organ odwoławczy wskazuje, że oparł się w tej kwestii na wydruku z programu komputerowego Biblioteka Akt używanego w organie (k.45).

Ponadto już w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zwrócił uwagę, że fakt doręczenia skarżącemu upomnienia z dnia [...] r. potwierdził sam skarżący we wniosku z dnia 4 marca 2017 r. o wstrzymanie egzekucji administracyjnej.

Jednakże zarówno w zażaleniu jak i w skardze strona skarżąca kwestionuje fakt doręczenia skarżącemu upomnienia z dnia [...] r. nr [...]. Zatem organ odwoławczy już na etapie rozpoznania zażalenia powinien zwrócić się do właściwego organu i uzyskać zwrotne potwierdzenie odbioru przez skarżącego przedmiotowego upomnienia bądź poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię tego dokumentu. Brak takiego dokumentu uniemożliwia także Sądowi kontrolę zaskarżonego postanowienia. Natomiast wydruk z programu komputerowego Biblioteka Akt nie jest dowodem doręczenia upomnienia i nie może zastąpić zwrotnego potwierdzenia odbioru takiego dokumentu.

Zasadne okazały się więc zarzuty niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych przez organ odwoławczy i nieuzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie. Organ odwoławczy naruszył tym samym przepisy postępowania - art. 7, art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast nie zasługują na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi, w tym zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego zostało zawieszone postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zaś podstawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej (podkreślenie Sądu). Taka zaś sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd Rejonowy K.- [...] w K. Wydział [...] Wykonywania Orzeczeń postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] ([...]) rozłożył skarżącemu spłatę należności pieniężnej na raty. Wprawdzie Sąd dostrzega niekonsekwencję organu wydającego postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, który w uzasadnieniu powołuje się na pismo wierzyciela, którym "zwrócił się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (...) w związku z rozłożeniem na raty spłaty zaległości objętej tytułem wykonawczym (...)". Niemniej po pierwsze istotna jest podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazana w postanowieniu - art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., po drugie treść pisma wskazuje na podstawę z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a nie na wniosek wierzyciela. W takiej sytuacji wiążąca jest podstawa prawna wydanego postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Zatem postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone w oparciu o treść art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (na wniosek wierzyciela), co wynika z podstawy prawnej zawartej w sentencji postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...]. Brak jest zatem podstawy do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o treść art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

W postepowaniu ponownym organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej zawartej w wyroku i uzupełni postępowanie dowodowe o zwrotne potwierdzenie odbioru przez skarżącego upomnienia z dnia [...] r. nr [...] bądź poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię tego dokumentu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn.zm., dalej: P.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł, opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie racy prawnego w kwocie 480 zł, określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).