Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1095/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] zobowiązującą Stowarzyszenie do zwrotu części dotacji wykorzystywanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 1209,94 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2013r nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części zobowiązującej Stowarzyszenie do zwrotu kwoty 42,50 zł z tytułu wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem oraz odsetek od tej kwoty, oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części – tj. w zakresie zobowiązania do zwrotu kwoty 1167,44 zł. z tytułu pobrania dotacji w nadmiernej wysokości:

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu [...] września 2008r. Minister Pracy i Polityki Społecznej zawarł z [...] Stowarzyszeniem [...] z siedzibą w L., umowę nr [...] na realizację zadania pt. ,, [...]".

W myśl umowy MPiPS zobowiązał się do przekazania na realizację zadania dotacji w kwocie 21 300,00 zł, natomiast stowarzyszenie zgodnie § 2 ww. umowy zobowiązało się do realizacji zadania w terminie od dnia [...] sierpnia 2008r. do dnia [...] grudnia 2008r. oraz do wykorzystania przekazanych środków finansowych zgodnie z celem na jaki je uzyskało i na warunkach określonych umową. Stowarzyszenie zobowiązało się także do przedłożenia sprawozdania końcowego z realizacji zadania w terminie 30 dni od dnia wykonania zadania (§ 12 ust. 2 umowy)

Po przeanalizowaniu sprawozdania złożonego przez Stowarzyszenie Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że przy wydatkowaniu dotacji doszło do nieprawidłowości:

1. W tabeli ,, Zestawienie faktur i rachunków" uwzględniono dokumenty księgowe wystawione przed dniem realizacji zadania, tj. przed [...] sierpnia 2008r, a mianowicie:

- dokument księgowy z dnia [...] listopada 2006r. ([...]) na kwotę 30,50 zł, w całości pokrytą z dotacji;

- dokument księgowy z dnia [...] listopada 2006r. ([...]) na kwotę 114,00 zł, w którym kwotę 12,00 zł pokryto z dotacji;

2. Podczas realizacji umowy Stowarzyszenie naruszyło także § 12 ust. 4 umowy, zgodnie z którym jeżeli dany koszt finansowany z dotacji wykazany w sprawozdaniu z realizacji zadania nie jest zgodny z kosztem określonym w kosztorysie to uznaje się go za zgodny z tym kosztorysem, wtedy gdy nie nastąpiło jego zwiększenie o więcej niż 5%.

W kosztorysie wynikającym z załącznika nr 4 do umowy, w kategorii kosztów nr III (Koszty związane z bezpośrednim uczestnictwem adresatów), na wydatki określone w pkt 5 przewidziano finansowanie z dotacji w wysokości 3840,00 zł. Jednocześnie, stosownie do § 12 ust. 4 umowy, wzrost wydatku mógł być dokonany o nie więcej niż 5% tej kwoty, tj. o 192,00 zł. Ze sprawozdania z wykonania zadania publicznego wynikało zaś, że na ten cel przeznaczono 5199,44 zł z dotacji. Zatem doszło do przekroczenia dopuszczalnego limitu określonego w § 12 ust. 4 umowy, tym samym kwota dotacji w wysokości 1167,44 zł (5199,44 zł – 4032,00 zł) została uznana za pobraną w nadmiernej wysokości.

W związku z powyższymi ustaleniami, Minister Pracy i Polityki Społecznej w dniu [...] stycznia 2012r. wezwał Stowarzyszenie do zapłaty kwoty 1209,94 zł wraz z odsetkami. Pomimo tego Stowarzyszenie nie dokonało należnej wpłaty na rachunek bankowy Ministerstwa. Jednocześnie organ podkreślił, że wydanie zaskarżonej decyzji miało miejsce w zmienionym w stosunku do okresu realizacji zadania stanie prawnym. Z dniem 1 stycznia 2010r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r.,Nr 157,poz.1240). W związku z tym, że dotacja została przyznana, podczas obowiązywania przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych, Minister Pracy i Polityki Społecznej przywołał art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, zgodnie z którym dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów. W przedmiotowej sprawie zatem Minister zastosował powyższe przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych. Organ przypomniał, że w dniu [...] grudnia 2012r. do Ministerstwa wpłynęło pismo Stowarzyszenia z którego wynika, że w opinii Stowarzyszenia wykryta przez Zleceniodawcę nieprawidłowość polegająca na przekroczeniu dopuszczalnego limitu określonego w § 12 ust. 4 umowy ma związek z ,, przyjęciem przez grantodawcę jako podstawę do rozliczenia projektu budżetu projektu w wersji początkowej, a nie skorygowanej". Minister uznał jednak, że z uwagi na fakt, że pismo Stowarzyszenia z wnioskiem o korektę pozostało bez odpowiedzi, co oznacza, że Minister nie wyraził zgody na zmianę w kosztorysie, skuteczna zmiana treści umowy, w tym przypadku kosztorysu, nie mogła mieć miejsca. Zgodnie bowiem z § 17 umowy ,,Wszelkie zmiany, uzupełnienia i oświadczenia składane w związku z niniejszą umową wymagają pisemnej zgody stron umowy, pod rygorem ich nieważności".

Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że środki, w wysokości określonej w §3 ust.1 umowy, są dotacją w rozumieniu art. 106 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych.

Poza tym zgodnie z art. 145 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych, dotacje wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, zaś w przypadku niedokonania zwrotu należności, dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu oraz termin, od którego nalicza się odsetki.

Minister stwierdził nadto, że skoro zadanie objęte umową, miało być realizowane od [...] lipca 2008r. do [...] grudnia 2008r. (§ 2 ust.1), to nie było możliwe pokrycie z dotacji wydatków poniesionych przez Stowarzyszenie w listopadzie 2006r. W związku z tym w zaskarżonej decyzji zobowiązał Stowarzyszenie do zwrotu łącznej kwoty 42,50 zł jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Organ wskazał, że należy uznać za niedopuszczalne dokonywanie niezgodnych z umową przesunięć w kosztorysie, tym bardziej gdy zamiana dotyczy źródła finansowania wydatku z wkładu własnego na dotację.

Z faktu, że Zleceniobiorca nie ma prawnej ani faktycznej możliwości jednostronnego zwiększenia przyznanej dotacji, wynika, iż zwiększenie konkretnego kosztu finansowanego z dotacji może nastąpić jedynie w przypadku zmniejszenia (zaoszczędzenia) innego kosztu finansowanego z tej dotacji. Poza tym Minister podkreślił, że zgodnie z § 5 ust. 2 umowy procentowy udział dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego wynosił 72,5%. Z kolei w myśl § 12 ust. 6 i 7 obowiązek zachowania procentowego udziału dotacji należało uważać za zachowany, jeżeli procentowy udział dotacji w sumie wykorzystanych na realizację zadania kwot wkładu własnego oraz dotacji nie zwiększył się o więcej niż 5%. Zgodnie z umową przekroczenie 5% limitu uważane było za pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Stowarzyszenie zaskarżyło zarówno rozstrzygnięcie co do zobowiązania do zwrotu części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem jak i rozstrzygnięcie w przedmiocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

Jeśli chodzi o kwotę 42,50 zł z tytułu wykorzystywania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, Skarżący stwierdził, że jej ustalenie wynika z omyłki pisarskiej w przedłożonym sprawozdaniu w wykonania zadania publicznego. Stowarzyszenie wskazało, że w rzeczywistości faktury były datowane zgodnie z umową na rok 2008 a nie, jak to wynikało ze sprawozdania na rok 2006. Stowarzyszenie przedstawiło dowody w postaci faktur nr [...] z dnia [...] listopada 2008r., oraz rozliczeń kosztów dojazdów nr [...] z dnia [...] listopada 2008 i nr [...] z dnia [...] listopada 2008r. Co do uznania kwoty 1167,44 zł za dotację pobraną w nadmiernej wysokości Stowarzyszenie nie zakwestionowało faktu przekroczenia dopuszczalnych przez umowę limitów, lecz uznało, że przekroczenie to było dopuszczalne w związku z nadesłaniem do MPiPS pisma z dnia [...] grudnia 2008r., w którym Stowarzyszenie wyraziło wolę zmiany kosztorysu. Stowarzyszenie podniosło, że nie otrzymało odpowiedzi na swoje pismo, co nie pozwoliło mu na formalne uregulowanie sprawy, do czego w swojej opinii było uprawnione na podstawie § 17 umowy ,,regulaminu FIO"

Odnosząc się do powyższego Minister uznał, iż skarżący wykazał, że data zakwestionowanych w decyzji dowodów księgowych wpisana w zestawieniu faktur i rachunków jest jedynie omyłką pisarską i w związki z tym nie doszło w tym zakresie do wykorzystania dotacji przed terminem.

Jeśli chodzi o dotację uznaną za pobraną w nadmiernej wysokości zauważył, że stan faktyczny został przez Ministra ustalony prawidłowo. Różnica stanowisk pomiędzy Ministrem a Skarżącym dotyczy oceny prawnej zaistniałej sytuacji. Skarżący uważa, że miał prawo jednostronnie zmienić kosztorys w zależności od swoich potrzeb wynikłych podczas realizacji projektu. Uważa także, że brak wyrażonej przez Ministra zgody na taką zmianę narusza jego prawo. Jednakże, dokument ,,Zasady Przyznawania i Rozliczania Dotacji w Ramach Funduszu Inicjatyw Obywatelskich w Roku 2008", na którego naruszenie powołuję się Skarżący pisząc o ,,regulaminie FIO", stanowi: ,,Z uwagi na trwałość umów, jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach może nastąpić zmiana treści umowy w drodze aneksu".

Jeśli chodzi natomiast o § 17 umowy, którego naruszenie zarzuca Ministrowi Skarżący, odnosi się on do formy oświadczeń woli, którą strony zobowiązują się stosować do zmian umowy lub – w przypadkach, gdy nie jest wymagana zmiana – uzupełnień lub oświadczeń. Oznacza to, że strony zobowiązują się pod rygorem nieważności stosować formę pisemną. Nie oznacza to jednak, że każde oświadczenie złożone w formie pisemnej, także to jednostronne może skutecznie zmienić treść umowy. Zmiana treści umowy może bowiem zapaść wyłącznie poprzez czynność prawną dwustronną – dokonaną przez obie strony umowy.

Decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej zaskarżyło [...] Stowarzyszenie [...].

W skardze zawierającej jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia (który został przez Sąd uwzględniony) Stowarzyszenie podniosło, że stan faktyczny sprawy (zdarzenia) nie został przestawiony prawidłowo, albowiem pominięto zaniedbania i naruszania dokonane przez organ wspominając że prawo obowiązuje obie strony.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż nie może odnieść się do jej treści albowiem nie została ona udokumentowana.

Sąd zauważył co następuje:

Skarga nie jest zadana albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Wobec częściowego uwzględnienia zarzutów zawartych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa podnieść należy że istotą sporu pomiędzy stronami jest kwestia wykładni § 12 oraz 17 łączącej je umowy z dnia [...] września 2008r. nr [...] na realizację zadania pt. ,, [...]". Otóż § 17 ww. umowy wskazywał, że wszelkie zmiany, uzupełninia i oświadczenia składane w związki z tą umową wymagają pisemnej zgody jej stron pod rygorem nieważności. Nie budzi wątpliwości, że skarżący przekroczył dopuszczalny limit wydatków wskazany w § 12 ust. 4 umowy tzn. limit 5 %.

Zgodnie bowiem z tym przepisem jeżeli dany koszt finansowany z dotacji wykazywany w sprawozdaniu z realizacji nadania nie jest zgodny z kosztem określonym w kosztorysie to uznaje się go za zgodny z tym kosztorysem wtedy gdy nie nastąpiło jego zwiększenie o więcej niż 5%.

Z załącznika nr 4 do umowy (z kosztorysu) wynika, iż w kategorii kosztów związanych z bezpośrednim uczestnictwem adresatów (kategoria nr III) na wydatki określone w pkt 5 przewidziano finansowanie z dotacji w wysokości 3840 zł. W związku z treścią § 12 ust. 4 umowy wzrost wydatku w tym zakresie mógł być dokonany o nie więcej niż 5% tej kwoty czyli o 192,00 zł. Oznacza to, iż kwota dotacji jaka mogła być wykorzystana na ten wydatek nie powinna przekroczyć 4032,00 zł ( 3840,00 zł +192,00 zł). Jednakże z przedłożonego sprawozdania wynikało, że na ten cel przeznaczono 5199,44 zł., co oznacza, iż doszło do przekroczenia limitu określonego w § 12 ust 4 umowy o 1167,44 zł (5199,44 zł – 4032,00 zł).

Wprawdzie skarżący stawia tezę, iż powyższe było dopuszczalne albowiem doszło do skorygowania budżetu, które powinno zostać uwzględnione przez organ, jednakże stanowisko to jest błędne i nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Otóż korekta budżetu dokonana przez skarżącego miała charakter jednostronny i nie zyskała akceptacji organu. Minister nie wyraził bowiem zgody na zmiany w kosztorysie, a jego zgoda nie mogła mieć charakteru dorozumianego, a to ze względu na treść przywoływanego wcześniej § 17 umowy zgodnie z którym wszelkie zmiany, uzupełnienia i oświadczenie składane w związku z tą umową wymagają pisemnej zgody jej stron pod rygorem nieważności.

Jeśli chodzi o skargę to nie stawia ona de fakto zarzutów. Skarżący nie precyzuje bowiem jakich zaniedbań i naruszeń umowy organ dokonał, oraz jakie błędy poczynił przy dokonywaniu ustaleń faktycznych.

Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.