Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1365/00
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2002-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 14a ust. 1, art. 14a ust. 5
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 247 par. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Zwrot podatnikowi wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług następuje z mocy ustawy - bez potrzeby potwierdzania tego zwrotu, stanowiącego czynność materialno-techniczną, decyzją administracyjną /Ha ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

TEZY

Zwrot podatnikowi wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług następuje z mocy ustawy - bez potrzeby potwierdzania tego zwrotu, stanowiącego czynność materialno-techniczną, decyzją administracyjną /Ha ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marii i Janusza Ch. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia 19 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za luty 2000 r. - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszej instancji; (...).


UZASADNIENIE

W dniu 20 marca 2000 r. Maria i Janusz Ch. /prowadzący zakład pracy chronionej/ złożyli w urzędzie skarbowym wniosek o zwrot wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług w wysokości 71.542 zł /wraz z deklaracją podatkową za luty 2000 r./ na podstawie art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Następnie w dniu 11 kwietnia 2000 r. Urząd Skarbowy w S. wydał decyzję, którą orzekł "dokonać zwrotu podatku od towarów i usług za luty 2000 r. zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu 20.03.2000 r. w wysokości zł 71.542,00". W uzasadnieniu podano, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 27.03.-5.04.2000 r. ustalono przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych, a wstępne ustalenia kontrolne wykazały, że we wniosku został zaniżony stopień niepełnosprawności niektórych pracowników. Ponieważ Urząd zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym dokonuje zwrotu na wniosek podatnika, to nie może z urzędu uwzględnić wyższej kwoty zwrotu niż zawarta we wniosku. Zaś z wniosku wynika, że kwota wpłaconego podatku VAT za luty 2000 r. wynosi 78.578 zł /wpłata na rachunek Urzędu w dniu 20.03.2000 r./, natomiast kwota zwrotu - 71.542 zł. Zgodnie z art. 14a ust. 6 ustawy, Urząd Skarbowy po sprawdzeniu, czy kwota podatku wynikająca ze złożonej deklaracji dla podatku od towarów i usług została wpłacona za dany miesiąc, dokonuje zwrotu kwoty na rachunek bankowy prowadzącego zakład, w terminie nie dłuższym niż 25 dni od dnia dokonania wpłaty podatku przez podatnika. Również warunki wynikające z art. 14 ust. 7 pkt 1 i 2 zostały zachowane. Ustosunkowując się do przedłożonego wniosku. Urząd Skarbowy stwierdza, że zostały spełnione warunki określone w art. 14a do dokonania zwrotu.

W odwołaniu Maria i Janusz Ch. wnieśli o uwzględnienie korekty do wymienionego wniosku złożonego w dniu 20 marca 2000 r. i o zmianę decyzji /. dnia 11 kwietnia 2000 r., podnosząc, że Urząd Skarbowy w trakcie kontroli stwierdził zaniżenie przeciętnego zatrudnienia osób niepełnosprawnych w lutym 2000 r., co w konsekwencji spowodowało zaniżenie należnego do zwrotu podatku VAT o kwotę 5.204 zł /76.746 - 71.542/. Ponadto przedłożyli korektę wymienionego wniosku o zwrot podatku.

Decyzją z dnia 19 lipca 2000 r. Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu podano, że z art. 14a ust. 1 i 5 ustawy o VAT wynika, iż zwrot podatku VAT jest po pierwsze prawem podatnika, którego organ podatkowy nie może wykonywać za uprawnionego /nie może tym samym dokonać zwrotu w kwocie wyższej niż wnioskowana/, po drugie dla dokonania zwrotu jest niezbędny stosowny wniosek podatnika złożony w odpowiednim terminie. Wobec tego. Urząd Skarbowy nie mógł dokonać zwrotu podatku skarżącym w kwocie wyższej niż wskazana we wniosku. Odnosząc się do złożonego odwołania i dołączonej do niego korekty wniosku o zwrot podatku, podano, że art. 14a ust. 5 powołanej ustawy uzależnia dokonanie zwrotu od stosownego wniosku złożonego wraz z deklaracją podatkową. Z uwagi na to, że termin złożenia deklaracji podatkowej, a tym samym wniosku, o którym mowa w art. 14a ust. 5, upływa z 25 dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy /w przedmiotowej sprawie 27 marca 2000 r./, wniosek złożony po tym terminie nie może być rozpatrzony. Termin zaś do złożenia deklaracji podatkowej jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu w trybie określonym w art. 162-164 Ordynacji podatkowej. Z tego względu złożona 27.04.2000 r. korekta wniosku nie mogła zostać uwzględniona przez Urząd Skarbowy ani przez organ odwoławczy.

W skardze pełnomocnik Marii i Janusza Ch. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 14a ust. 5 i art. 26 ustawy o VAT oraz błędną wykładnię art. 162-164 Ordynacji podatkowej, podnosząc przede wszystkim, że przepis art. 14a ust. 5 ustawy o VAT odnosi się do składania deklaracji i wniosków o zwrot podatku, a nie ma żadnego zastosowania do korekt usuwających błędy rachunkowe popełnione przez podatnika. Natomiast przepisy art. 162-164 Ordynacji podatkowej dotyczą zupełnie innej sytuacji niż ta, która jest związana ze złożeniem korekty. Czynność ta może być wykonana w każdym czasie, jeżeli nie upłynął termin przedawnienia, a wymagane oświadczenie zostało złożone w zakreślonym terminie.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, nie podzielając stanowiska pełnomocnika skarżących, że korekta wniosku o zwrot podatku VAT dla zakładów pracy chronionej, która w istocie jest nowym wnioskiem, może być złożona w każdym czasie, jeżeli nie upłynął termin przedawnienia. Pogląd taki nie znajduje oparcia w przepisach o podatku od towarów i usług, w szczególności kłóci się z art. 14a ust. 5 ustawy o VAT, gdzie do złożenia takiego wniosku został ustanowiony termin o charakterze materialnoprawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny - nie będąc związany granicami skargi /art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 2000 r., prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej ma prawo w zakresie działalności tego zakładu do otrzymania częściowego lub całkowitego zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług według zasad określonych w ust. 2 - 6. Z kolei zgodnie z ust. 5 tego artykułu, prowadzący zakład pracy chronionej w terminie określonym do złożenia deklaracji dla podatku od towarów i usług składa wraz z tą deklaracją do urzędu skarbowego wniosek o dokonanie zwrotu kwoty, o której mowa w ust. 1. Natomiast stosownie do kolejnego ustępu /ust. 6/, urząd skarbowy, po sprawdzeniu, czy kwota podatku wynikająca ze złożonej deklaracji została wpłacona za dany miesiąc, dokonuje zwrotu kwoty, o której mowa w ust. 1, na rachunek bankowy prowadzącego zakład w terminie nie dłuższym niż 25 dni od dnia dokonania wpłaty podatku przez podatnika.

Z powołanych przepisów wynika, że zwrot podatnikowi wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług następuje z mocy ustawy - bez potrzeby potwierdzania tego zwrotu, stanowiącego czynność materialno-techniczną, decyzją administracyjną.

Skoro zatem Urząd Skarbowy w S. nie kwestionował wysokości zwrotu podatku podanej we wniosku skarżących złożonym w dniu 20 marca 2000 r., to powinien jedynie zwrócić żądaną kwoty, wpłacając ją - stosownie do art. 14a ust. 6 powołanej ustawy - na rachunek bankowy skarżących, a nie wydawać decyzji administracyjnej orzekającej o dokonaniu zwrotu zgodnie z wnioskiem. Tego rodzaju decyzję należy uznać za wydaną bez podstawy prawnej. Nie może jej stanowić powołany - jako podstawa prawna decyzji obu instancji - art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym; ust. 6 tego artykułu wyraźnie stanowi, że urząd skarbowy dokonuje zwrotu kwoty podatku na rachunek bankowy, nie. przewidując wydawania w, takiej sytuacji decyzji potwierdzającej zwrot podatku.

Natomiast odrębnym zagadnieniem jest kwestia zachowania się urzędu skarbowego w sytuacji, gdy wysokość zwrotu podatku jest sporna między podatnikiem a urzędem. Jednakże w rozpatrywanej sprawie kwestia ta nie wymaga analizy, gdyż skarżący korektę swojego pierwotnego wniosku o zwrot podatku /złożonego 20 marca 2000 r./, w której domagali się zwrotu kwoty wyższej, złożyli dopiero w dniu 27 kwietnia 2000 r., a więc po wydaniu decyzji przez Urząd Skarbowy w Skierniewicach /11 kwietnia 2000 r./.

Skorygowany wniosek - chociaż został dołączony do odwołania - powinien zostać rozpatrzony przez urząd skarbowy, jako organ właściwy w pierwszej instancji w sprawach zwrotu podatku od towarów i usług zakładom pracy chronionej /art. 14a ust. 5 i 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a przede wszystkim art. 13 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej/, a nie od razu przez organ odwoławczy - Izbę Skarbową, która w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozpatrzyła żądanie skarżących zawarte w korekcie wniosku. Stanowi to nie tylko naruszenie przepisów o właściwości, ale i zasady dwuinstancyjności /art. 127 Ordynacji podatkowej/.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz z naruszeniem przepisów o właściwości skutkuje stwierdzenie jej nieważności, dlatego należało orzec jak \v sentencji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 247 par. 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

W tej sytuacji rozpatrywanie zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne, gdyż muszą być one najpierw przedmiotem rozważań właściwego organu podatkowego - Urzędu Skarbowego w S.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.