Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 879/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59  par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Pindel, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], sprostowanym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 23) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 2 i § 4 pkt 1 i art. 59 § 5 i art. 60 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 599, dalej także u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. z dnia [...] nr [...], mocą którego odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] oraz odmówiono uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tego tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że w dniu [...] Dyrektor Oddziału ZUS w C. wystawił wobec J. K. (dalej: strona, zobowiązany) tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należność z tytułu odsetek od nienależnie pobranego świadczenia za okres od grudnia 2000 r. do listopada 2003 r.

Dalej, opisując przebieg postępowania egzekucyjnego podano, że zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego w Agencji A Sp. z o. o. sp. k. z/s w W.. Zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało zobowiązanemu w dniu 18 sierpnia 2014 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór zajęcia w dniu 19 sierpnia 2014 r.

Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. wspomniana Agencja poinformowała, iż zobowiązany ponownie podjął zatrudnienie w Agencji na podstawie umowy zlecenia zawartej od dnia 12 czerwca 2014 r. do dnia 31 maja 2017 r., a następnie pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r. podał, iż umowa zlecenia zawarta ze zobowiązanym została rozwiązana z dniem 31 lipca 2014 r.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. zobowiązany wniósł zarzuty:

1. braku wymagalności obowiązku z innego powodu;

2. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

3. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

4. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

5. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. z dnia [...] o uznaniu powyższych zarzutów za niezasadne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], a skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 549/15.

Pismem z dnia 15 stycznia 2016 r. zobowiązany wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie egzekwowanych należności i uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych w jego toku.

Postanowieniem z dnia [...]., doręczonym w dniu 11 marca 2016 r. Dyrektor Oddziału ZUS w C. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]oraz uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł, że organ odmówił wydania postanowienia w przedmiocie przedawnienia dochodzonych egzekucyjnie należności. Wskazał, że zaskarża powyższe rozstrzygnięcie w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy wnioskiem objęte były sprawy przedawnienia decyzji ZUS z dnia [...]. W ocenie skarżącego postępowanie egzekucyjne nie podlega zatem badaniu. Zobowiązany zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące uchybienia, które miały wpływ na wynik złożonego wniosku o umorzenie należności objętych decyzją z dnia [...], polegające na przyjęciu za prawdziwe i przydatne wyjaśnienie prawomocnie już zakończonych i umorzonych, jak twierdzi, postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. Zdaniem strony żądanie dotyczyło przedawnienia decyzji z dnia [...], ale nie zostało rozpoznane. W zażaleniu powołała przepisy mające dowodzić, że bieg terminu przedawnienia należności nie został przerwany.

Wobec powyższego zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia lub uchylenie rozstrzygnięcia i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty oraz o przyjęcie zażalenia do rozpoznania.

Zażalenie wraz z aktami sprawy wpłynęło do organu nadzoru w dniu 8 kwietnia 2016 r. Z kolei w dniu 19 kwietnia 2016 r. do Izby Skarbowej wpłynęło pismo strony z dnia 13 kwietnia 2016 r., w którym zobowiązany ustosunkował się do treści pisma organu egzekucyjnego z dnia 5 kwietnia 2016 r., przy którym przekazano organowi nadzoru zażalenie oraz akta sprawy. W piśmie tym skarżący wskazał, że organ egzekucyjny miał obowiązek wydać postanowienie w trybie art. 59 u.p.e.a. i przedstawił swoją ocenę kompetencji, wiedzy i zdolności rozumowania organu egzekucyjnego, a także podniósł zarzut celowego mylenia pojęć i złej interpretacji przepisów i artykułów. Wyjaśnił również na czym, jego zdaniem, polega istota umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał ponadto, że w toku postępowania wyegzekwowane zostały jedynie należności na poczet kosztów egzekucyjnych, więc egzekucja jest bezcelowa i nieskuteczna. Zobowiązany stwierdził również, że nie sposób ustosunkować się do twierdzeń organu egzekucyjnego, iż podtrzymuje argumentację zawartą w postanowieniu i wnosi o oddalenie zażalenia zobowiązanego.

Rozważania własne organ nadzoru rozpoczął od zacytowania art. 59 § 1 u.p.e.a., który enumeratywnie wylicza przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, t.j.

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z kolei, stosownie do art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Dalej organ nadzoru wskazał, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o zaprzestaniu dalszego prowadzenia postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Zgodnie natomiast z treścią art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. W myśl § 2 tego przepisu organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia [...] skarżący podniósł przedawnienie egzekwowanych należności.

Rozważając tę, wskazaną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., przesłankę wyjaśniono, że zgodnie z nowelizacją art. 84 ust. 7 dokonaną ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264), należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5-5c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1443) stosuje się odpowiednio do nienależnie pobranych świadczeń. Oznacza to, że bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu bądź zawieszeniu w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] zobowiązano stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami w wysokości [...] zł za okres grudzień 2000 r. – listopad 2003 r. (należność główna z tytułu zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości [...] zł oraz [...] zł tytułem odsetek). Od decyzji tej wniesiono odwołanie, wskutek którego Sąd Rejonowy w K, Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...]. sygn. akt [...] zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zwolnił ubezpieczonego z obowiązku zwrotu wypłaconych zasiłków chorobowych za okresy: 1 grudnia 2000 r. – 28 maja 2001 r. oraz 1 marca 2003 r. – 16 sierpnia 2003 r. a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Wskutek apelacji ZUS Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 w ten sposób, że oddalił odwołanie. Tak więc z tą datą, decyzja z dnia [...] nr [...] stała się prawomocna i od tej daty zaczął biec 10 - letni termin przedawnienia, który upłynąłby z dniem 30 września 2015 r., gdyby nie podjęto czynności zmierzających do wyegzekwowania należności.

Dalej organ nadzoru podał, że wobec braku zapłaty należności, w dniu 17 marca 2006 r. skierowano do strony upomnienie przedegzekucyjne, które po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę (w dniu 20 marca 2006 r. i 27 marca 2006 r.) uznano za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Następnie, w dniu [...]wierzyciel wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy nr [...]. Objęto nim wynikające z powyższej decyzji odsetki od nienależnie pobranego świadczenia za okres grudzień 2000 r. – listopad 2003 do dnia wydania decyzji o zwrocie tego świadczenia tj. 9 stycznia 2004 r. w kwocie [...]zł. Zajęcie dokonane zawiadomieniem z dnia [...] w Agencji A Sp. z o. o. sp.k. w W. obejmowało tę właśnie należność. Tym samym wystawienie w/w tytułu wykonawczego oraz dokonanie powyższego zajęcia wierzytelności spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Na podstawie bowiem art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mającego zastosowanie do nienależnie pobranych świadczeń, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Organ nadzoru wskazał także, iż w sprawie przedawnienia egzekwowanych należności wypowiedział się już WSA w Gliwicach, który na mocy prawomocnego wyroku z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 549/15 w przedmiocie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów na wszczęcie niniejszego postępowania egzekucyjnego stwierdził, że zarzut przedawnienia egzekwowanych należności jest nieuzasadniony. Od dnia wydania w/w wyroku WSA sytuacja prawna w sprawie nie uległa zmianie, bowiem prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a tym samym bieg terminu przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] pozostaje zawieszony. W związku z powyższym egzekwowane należności nie mogły ulec przedawnieniu.

Skoro zatem brak było podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, brak było również podstaw do uchylenia zastosowanych czynności egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tak więc ustawodawca uzależnił uchylenie czynności egzekucyjnych w tym trybie od uprzedniego umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie enumeratywnie wskazanych przesłanek.

Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przesłankę określoną w art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. Jednocześnie wskazał, że ewentualne umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu egzekucyjnego.

Jako bezpodstawne oceniono także zarzuty dotyczące błędnej oceny stanu prawnego czy faktycznego w rozpatrywanej sprawie, a polemika skarżącego dotycząca prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich interpretacji przez organ I instancji została uznana za całkowicie chybioną.

Nadmieniono także, iż zawarte w zażaleniu twierdzenie zobowiązanego, jakoby nie wnosił o wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, stoi w sprzeczności z treścią wniosku z dnia 15 stycznia 2016 r., w którym już na wstępie zobowiązany powołał art. 59 i art. 60 u.p.e.a. jako podstawę wydania żądanego rozstrzygnięcia, a w pierwszym zdaniu jego uzasadnienia wniósł o cyt; " wydanie postanowienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych". Brak jest więc podstaw do twierdzenia, że organ rozpoznał żądanie strony niezgodnie z intencją zobowiązanego.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o:

1. jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je rozstrzygnięcia organu

I instancji z dnia [...] Nr [...],

2. stwierdzenie, że oba rozstrzygnięcia nie mogą być wykonane w całości,

3. uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty,

4. przyjęcie skargi do rozpoznania,

5. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania,

6. zwolnienie zobowiązanego od kosztów postępowania,

7. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność zobowiązanego.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił "rażące naruszenie prawa na tle ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, czym naruszono zasady postępowania w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, które to uchybienie miało w ocenie strony istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przejęciu przez organ II instancji wyłącznie ustaleń faktycznych organu I instancji - Dyrektora ZUS o/C. bez jakichkolwiek rozważań merytorycznych, w sytuacji gdy zarzuty zobowiązanego obejmowały przede wszystkim kwestionowanie właśnie ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę postanowienia organu odwoławczego z dnia [...]’. Zobowiązany, jak twierdzi, żądał jedynie potwierdzenia faktu przedawnienia należności.

Skarżący podniósł, że organ II instancji nie zajął się kwestią decyzji z dnia [...]., co zdaniem skarżącego należało do jego obowiązków. Zacytował także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 549/15 i stwierdził, że od dnia jego uprawomocnienia zakończyła się "sprawa postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]. Jak twierdzi skarżący, nie wnosił on o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż zostało ono zakończone na mocy w/w wyroku WSA, a organy objęły swoim postępowaniem badanie egzekucji zakończonej przez WSA.

Zdaniem strony, zamiast tego organy winny zbadać czy obowiązek wygasł z mocy prawa w wyniku przedawnienia. W ocenie skarżącego prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału winna doprowadzić do odmiennych ustaleń niż te, które poczynił Dyrektor Oddziału ZUS w C..

W wielostronicowych wywodach skarżący przedstawił przebieg postępowania wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, a także zacytował przepisy różnych ustaw, przedstawiając jednocześnie własną ich interpretację. Strona zakwestionowała wszelkie czynności podejmowane przez organ egzekucyjny, a także wszystkie rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego i organu nadzoru, niezgodne z jej oczekiwaniami. Ponadto zanegowała możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia, uznając twierdzenia organów w tym zakresie za błędne

i podkreślając, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był zasadny. Na potwierdzenie słuszności swoich wywodów skarżący powołał wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1271/12 oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/2011.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.).

W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. z dnia [...], mocą którego odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]nr [...] obejmującego odsetki od nienależnie pobranego świadczenia oraz odmówiono uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tego tytułu wykonawczego.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W doktrynie przyjmuje się, że zobowiązany - wnosząc o umorzenie postępowania - jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności stanowiących podstawę do umorzenia postępowania. Wniosek zobowiązanego stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ egzekucyjny jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania postanowienia bądź o umorzeniu postępowania, bądź o odmowie umorzenia postępowania (por. P.M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, LexisNexis 2011).

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

We wniosku z dnia 15 stycznia 2016 r. skarżący, (niewątpliwie – wbrew temu co twierdzi w skardze) domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując, że "skoro decyzja z dnia [...] zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami uprawomocniła się w dniu [...]r. od tego terminu rozpoczął bieg 10-letni nieprzerwalnie termin przedawnienia zakończony w dniu 30.09.2015 r. przewidzianym w art. 84 ust. 7 u.s.u.s.". W tym stanie rzeczy organy obu instancji odniosły się do tej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego i zasadnie, w ocenie składu orzekającego, wskazały, że egzekwowane od skarżącego odsetki od nienależnie pobranego świadczenia nie uległy przedawnieniu.

Wskazać w tym miejscu należy, że kwestia przedawnienia przedmiotowych należności była przedmiotem zgłoszonego przez stronę zarzutu, a postanowienie o uznaniu go za niezasadny było kontrolowane przez WSA w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 549/15, zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r. (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak wskazano m.in. w wyroku z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2295/14, LEX nr 2108476, dostępny także na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd. Rezultatem związania prawomocnym wyrokiem jest konstatacja, że sąd administracyjny w kolejnym postępowaniu ma obowiązek przyjęcia, iż zagadnienia, istotne z punktu widzenia oceny legalności poddanego kontroli aktu lub czynności, kształtują się tak, jak to zostało przyjęte w prawomocnym wyroku".

We wspomnianym prawomocnym wyroku z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 549/15, wskazano, że zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121; dalej: u.s.u.s.). osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Zatem obowiązek nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego podlega zwrotowi wraz z odsetkami; ta kwestia została przesądzona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...], oddalającym odwołanie skarżącego od decyzji ZUS z dnia [...] i nie może podlegać dalszemu badaniu w ramach niniejszego postępowania. Sąd stwierdził także, iż decyzja z dnia [...] stwierdzająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego uprawomocniła się z dniem 30 września 2005 r., tj. z dniem wydania wyroku przez Sąd Okręgowy Wydział [...] Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...], którym zmieniono wyrok sądu I instancji i oddalono odwołanie od decyzji. Datą prawomocności decyzji wydanej przez ZUS jest data wydania prawomocnego wyroku sądu rozpoznającego odwołanie od tej decyzji (takie stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Olsztynie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 219/08 oraz w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 828/10; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zgodnie natomiast z art. 84 ust. 7 u.s.u.s. należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5-5c stosuje się odpowiednio. Przepis ten został znowelizowany na podstawie art. 10 pkt 27 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264), a zmiana dotyczyła wydłużenia okresu przedawnienia z pięciu do dziesięciu lat, w przypadku należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 26 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 lipca 2004 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 30 czerwca 2004 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 lipca 2004 r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranego świadczenia nieprzedawnione przed tym dniem ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas przedawnieniu 5-letniemu (taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 – Lex nr 396253 i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 – Lex nr 396249 dotyczących wprawdzie nowelizacji art. 24 ust. 4 u.s.u.s., lecz co do zasady znajdującej zastosowanie także w zakresie nowelizacji omawianego przepisu).

Skoro należności egzekwowane od skarżącego nie uległy przedawnieniu przed wejściem w życie ustawy zmieniającej okres przedawnienia, a więc przed dniem 1 lipca 2004 r., to w pełni zasadnie wierzyciel przyjmuje, w ślad za utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem Sądu Najwyższego, że dokonana tą nowelizacja zmiana okresu przedawnienia odnosi się także do tych należności, zatem podnoszony przez zobowiązanego zarzut ich przedawnienia jest zarzutem nieuzasadnionym.

Sąd wskazał także, iż termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego (w tym odsetek) został uregulowany w sposób zupełny w art. 84 ust. 7 u.s.u.s. i nie mają do niego zastosowania przepisy art. 118-120 Kodeksu cywilnego, regulujące termin przedawnienia.

W konkluzji tych wywodów stwierdzono, że skoro decyzja z dnia [...] zobowiązująca skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego wraz z odsetkami uprawomocniła się w dniu 30 września 2005 r., to od tego terminu rozpoczął bieg 10-letni terminu przedawnienia. Zatem wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy w dniu [...] ([...]) i dokonane na jego podstawie zajęcie wierzytelności skarżącego w Agencji A (doręczone skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2014 r.) zostały dokonane przed upływem okresu przedawnienia przewidzianego w art. 84 ust. 7 u.s.u.s. Natomiast na podstawie art. 24 ust. 5b tej ustawy (mającego zastosowanie do nienależnie pobranych świadczeń) bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne do dnia wydania zaskarżonego postanowienia organu nadzoru nie zostało zakończone (umorzone), w związku z czym bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony. W tym stanie rzeczy, podzielając w pełni powyższe stanowisko i będąc nim związany skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że skoro bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego w dniu [...]nr [...]i dokonaniem na jego podstawie zajęcia wierzytelności skarżącego w Agencji A (doręczonego skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2014 r.), to w świetle art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. egzekwowane od strony należności nie uległy przedawnieniu.

Wskazania zatem wymaga, że zawarta w skardze argumentacja, w ramach której skarżący wskazał, że "wyrok WSA uprawomocnił się, ZUS dokonał egzekucji i i w sumie sprawa postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] została zakończona z dniem 3 grudnia 2015 r." (tj. z dniem uprawomocnienia się tego wyroku) jest – jak wykazano wyżej – całkowicie bezpodstawna.

W kontekście powyższego całkowicie niezasadne są również zarzuty, w których skarżący podnosi, że organy wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, "objęły swym postępowaniem badanie egzekucji wszczętej tytułem wykonawczym nr [...], a więc tych samych, których dokonywał i zakończył Wojewódzki Sąd Administracyjny czynności".

Nie ulega również wątpliwości, że – wbrew zarzutom skargi – zobowiązany we wniosku z dnia 15 stycznia 2016 r. wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności egzekucyjnych, podnosząc, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń uległy przedawnieniu.

Nawiązując do powołanych w skardze: wyroku WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1271/12 oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/2011 zauważyć należy, że odnoszą się one do przedawnienia zobowiązań podatkowych, a nie nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Jedynie na marginesie odnotować zatem warto, że dotyczą one problematyki powiadomienia podatnika (we właściwym czasie – przed upływem terminu przedawnienia) o zdarzeniach mających wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie skarżący przed upływem terminu przedawnienia osobiście odebrał w dniu

18 sierpnia 2014 r. wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy nr [...] i dokonane na jego podstawie zajęcie wierzytelności skarżącego w Agencji A (co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru – k. 13). Nadto w okresie tym skarżący osobiście odebrał także pismo Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 września 2014 r. (k. 21 i 22), w którym poinformowano go m.in. o tym, że okres przedawnienia (który w niniejszej sprawie rozpoczął się z wraz z uprawomocnieniem się decyzji z dnia [...]) został na skutek nowelizacji u.s.u.s wydłużony do 10 lat i został zawieszony od dnia 18 sierpnia 2014 r., tj. od daty doręczenia tytułu wykonawczego.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.