Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1070/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 120 ust. 1, art. 129 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3, art. 131 ust. 2 pkt 1, art. 246 ust. 1, art. 247 ust. 2, art. 255 ust. 1 pkt 9, ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "WIBROS" oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (nazywany dalej "UP") decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...], na podstawie art. 246 i 247 ust. 2, art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., nazywanej dalej "p.w.p."), a także art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na słowny znak towarowy "WIBROS" o numerze [...], udzielonego na rzecz P.

S. A. z siedzibą w K. (dalej nazywany też: "uprawniony, P.) na skutek sprzeciwu wniesionego przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej nazywane: "skarżący, wnioskodawca, wnoszący sprzeciw"), oddalił sprzeciw oraz przyznał na rzecz uprawnionego od wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] kwietnia 2009 r. P. Sp. z o. o. z siedzibą w S. wniosła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu pod numerem

[...] prawa ochronnego na znak towarowy WIBROS rzecz P. S.A. z siedzibą w K. Znak ten przeznaczony jest do oznaczania towarów w klasie 19 to jest: rur betonowych, żelbetowych z uszczelką zintegrowaną, rur betonowych, żelbetowych z uszczelka klinową.

Jako podstawę prawną wnoszący sprzeciw wskazał naruszenie przez sporne prawo art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p., art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p. oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. W uzasadnieniu przedstawił przedsiębiorstwo wnoszącego sprzeciw oraz przedsiębiorstwo uprawnionego ze spornego prawa, a także okoliczności dotyczące używanych oznaczeń branżowych. Wnoszący sprzeciw jest producentem wyrobów z betonu w tym rur kielichowych betonowych i żelbetowych typu WIPRO i WIPROS, żelbetowych elementów studni kanalizacyjnych i studni kanalizacyjnych, króćcy i przejść dostudziennych, obudowy pompowni ścieków, obudowy separatorów ropopochodnych, zbiorników wielofunkcyjnych, osadników szlamowych i prefabrykatów do kanalizacji i budowy autostrad. Natomiast uprawniony ze spornego prawa na znak towarowy WIBROS, specjalizuje się w produkcji konstrukcji żelbetowych stosowanych w sieciach kanalizacyjnych, oczyszczalniach ścieków, separatorów. Zdaniem wnoszącego sprzeciw, oznaczenie WIPRO, o nieustalonej etymologii i czasie powstania, używane jest jako określenie rur betonowych i żelbetowych już od lat 80 XX w. Oznaczenie to jest zbitką oznaczenia WIPRO-S oznaczającego rurę WIPRO klasy S i jest używane w obrocie obok oznaczenia WIPRO lub samodzielnie. Oznaczenia WIPRO i WIPROS są używane w tekstach Polskich Norm, ofertach producentów wyrobów z betonu i żelbetonu, ogłoszeniach o zamówieniach na roboty budowlane, opracowaniach naukowych, a także w działalności prowadzonej przez wnoszącego sprzeciw.-Wnoszący sprzeciw wywodził z funkcji, jaką pełni znak towarowy, że sporny znak towarowy WIBROS jest wprost pochodną wymienionych wyżej oznaczeń WIPRO i WIPROS, stanowiących oznaczenia rodzajowe rur betonowych i żelbetowych. Różnicę pomiędzy oznaczeniem WIPROS a WIBROS, którą stanowi litera B/P, należy uznać za nieistotną w sytuacji, gdy nie wpływa to na ogólną wymowę znaku. Wnoszący sprzeciw dokonał oceny podobieństwa oznaczeń/znaków towarowych WIPRO/WIPROS i znaku spornego WIBROS, biorąc pod uwagę płaszczyzny: fonetyczną, wizualną oraz znaczeniową. Podniósł również, że oznaczenia WIPRO i WIPROS (WIBROS) są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. Powołał się na orzecznictwo, zwłaszcza dotyczące znaku CJANOPAN, i stwierdził, że znak towarowy WIBROS o nr [...] jest praktycznie identyczny z oznaczeniem WIPROS i podobnie jak ono wywodzi się z oznaczenia WIPRO, służącego od lat do oznaczania rur betonowych i żelbetowych. Zdaniem wnoszącego sprzeciw w niniejszej sprawie chodzi o celowe zawłaszczenie oznaczenia rur betonowych lub żelbetowych, a takie oznaczenie powinno być oznaczeniem wolnym. Wnoszący sprzeciw powołał definicję złej wiary oraz orzecznictwo i podniósł, że zgłoszony znak towarowy WIBROS jest łudząco podobny do oznaczenia WIPROS od lat powszechnie używanego. Istotne dla wnoszącego sprzeciw jest to, że uprawniony z całej gamy dostępnych oznaczeń wybrał oznaczenie identyczne z pierwowzorem, różniące się nieistotnym szczegółem. Jest to, zdaniem wnoszącego sprzeciw, krok do zawłaszczenia oznaczenia używanego w obrocie i uzyskanie możliwości wywodzenia na temat rzekomych różnic między oznaczeniami WIPROS i WIBROS, by uzasadnić dopuszczalność udzielenia prawa wyłącznego na sporne oznaczenie. Wnoszący sprzeciw nie wykluczył innych motywów uzyskania prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy - na dowód powołał się na treść korespondencji uprawnionego skierowanej do wnoszącego sprzeciw.

W piśmie z dnia [...] lipca 2009 r., uprawniony uznał, że sprzeciw jest bezzasadny. Stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż znak towarowy WIBROS, służący do oznaczania rur, jest nazwą rodzajową. Podkreślił, że istnieje różnica pomiędzy słowami WIRPO, WIPROS i WIBROS. Występująca w słowach WIPROS i WIPRO spółgłoska "p" jest czytana miękko, a "b" w WIBROS twardo, stąd różnica w brzmieniu znaków. Także element początkowy WIB- jest kojarzony inaczej niż WIP- w oznaczeniu WIPROS. Zdaniem uprawnionego, znak WIBROS jest przeznaczony do oznaczania betonowych rur kielichowych, a odbiorcami tego rodzaju towarów nie są przeciętni konsumenci, ale specjaliści z branży budowlanej, którzy są wnikliwsi w odbiorze. Uprawniony ze spornego prawa ochronnego nie zgodził się z zarzutem, iż sporny znak jest używany w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, ponieważ wszystkie dowody potwierdzają używanie oznaczeń WIPRO i WIPROS, a nie są to znaki renomowane ani powszechnie znane. Uprawniony zakwestionował zarzut zgłoszenia spornego prawa ochronnego w złej wierze, ponieważ sprzeciwiający nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie tego zarzutu. Jednocześnie oświadczył, że znak WIBROS jest stosowany wyłącznie przez uprawnionego do oznaczania wyrobów własnych - rur betonowych i żelbetowych, odróżniając te towary od podobnych produktów oferowanych przez konkurencję. Zgłaszając ten znak, uprawniony był świadomy, że znak WIBROS nie był używany w obrocie, nie działał więc w stanie niewiedzy, a w takiej sytuacji, ocena działań uprawnionego przez wnoszącego sprzeciw opiera się wyłącznie na subiektywnym odczuciu nie mającym poparcia w okolicznościach faktycznych. W zakresie przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw dokumentów, uprawniony stwierdził, że nie dotyczą one oznaczeń WIPROS i WIPRO i nie mogą funkcjonować w sprawie dotyczącej znaku WIBROS. Także w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., uprawniony podkreślił, że w obrocie są używane oznaczenia WIPRO, WITRO, WITROS i WIBROS, a dla tych oznaczeń wspólnym elementem jest "WI-" a nie "WIP-", jak twierdzi wnoszący sprzeciw.

Następnie, w pismach z dnia [...] marca 2010 r., [...] sierpnia 2010 r., [...] stycznia 2011 r., wnoszący sprzeciw zakwestionował stanowisko uprawnionego i potwierdził zarzuty sformułowane w sprzeciwie.

Z kolei uprawniony w pismach z dnia [...] lipca 2010 r. i [...] listopada 2010 r. wypowiedział się w kwestii braku interesu prawnego wnioskodawcy oraz zarzutów naruszenia prawa przez sporne prawo ochronne na sporny znak towarowy.

W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] października 2010 r. i [...] lutego 2011r. rozprawach strony postępowania podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Podczas rozprawy w dniu [...] października 2010 r. zdaniem UP, wnoszący sprzeciw dodatkowo wskazał jako podstawę prawną art. 130 p.w.p.

Urząd Patentowy odwołując się do Prawa własności przemysłowej zauważył, że każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji tego organu o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania w wiadomościach UP informacji o udzieleniu prawa. W takiej sytuacji nie ma potrzeby badania występowania interesu prawnego

Odnosząc się do podniesionych przez wnioskodawcę zarzutów, UP zauważył, że ocenie podlegają wyłącznie te zarzuty, które zostały prawidłowo sformułowane w terminie przewidzianym art. 246 ust. 2 p.w.p., a więc w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania w WUP informacji o udzieleniu prawa. W tej sytuacji zarzut oparty na naruszeniu przez sporne prawo ochronne przepisu art. 130 p.w.p. nie został uwzględniony przez UP jako podstawa sprzeciwu, jako zgłoszony dopiero [...] października 2010 r.

Wobec powyższego organ przyjął jako podstawę prawną rozpatrywania zarzutów naruszenie przepisy art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p., art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p.

Organ wskazał, że stosownie do art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających. Zgodnie z wyżej powołanym przepisem, znakiem towarowym może być takie oznaczenie, które posiada dostateczne znamiona odróżniające, tj. cechy pozwalające zindywidualizować (wyróżnić) dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju pochodzących z innego źródła. Natomiast w art. 129 ust. 2 pkt 1 - 3 p.w.p. ustawodawca określił, które z oznaczeń nie mają dostatecznych znamion odróżniających. Brak dostatecznych znamion odróżniających jest wspólną cechą trzech grup oznaczeń i są to: znaki nienadające się do odróżniania towarów, dla których zostały przeznaczone (art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p.), znaki opisowe (art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.) oraz znaki, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych stosunkach handlowych (art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p.).

Nadto UP przyjął, że skoro wnoszący sprzeciw kwestionuje ważność udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy WIBROS, to dowody potwierdzające zarzut braku ustawowych warunków umożliwiających udzielenie takiego prawa, powinny pochodzić z daty wcześniejszej niż dzień zgłoszenia spornego znaku do ochrony lub też potwierdzać fakty mające miejsce przed dniem zgłoszenia tego znaku, którym w przedmiotowej sprawie był dzień [...] czerwca 2007 r.

Kierując się powyższymi regułami UP ustalił, że wnoszący sprzeciw nie przedstawił dowodów, z których wynika, że sporny znak towarowy WIBROS nie posiada zdolności do pełnienia funkcji znaku towarowego, w szczególności, że spornemu znakowi towarowemu brak jest znamion odróżniających. Wnoszący sprzeciw przedłożył, bowiem do akt sprawy materiały świadczące o towarach oznaczanych oznaczeniami WIPRO. Zdaniem wnioskodawcy, sporny znak towarowy nie posiadał znamion odróżniających i naruszał art. 129 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. Wnoszący sprzeciw zarzucił brak zdolności odróżniającej poprzez opisowy charakter spornego znaku towarowego w związku z istniejącym podobieństwem między oznaczeniem WIPRO i WIPROS, a spornym znakiem towarowym WIBROS. Także w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p., wnoszący sprzeciw podniósł, iż sporny znak towarowy jest podobny do oznaczeń WIPRO i WIPROS, które są używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. W rzeczywistości, więc, wnoszący sprzeciw podniósł zarzut podobieństwa spornego znaku towarowego do innych oznaczeń, które nie jest przesłanką, która uniemożliwia udzielenie prawa ochronnego, zgodnie z art. 129 p.w.p.

Organ stwierdził, że ustawodawca eliminuje z ochrony wyłącznie te oznaczenia, które z powodów, wskazanych w pkt 1-3 art. 129 ust. 2 p.w.p. nie mają dostatecznych znamion odróżniających. Jeśli, wnoszący sprzeciw zarzucał brak znamion odróżniających, to w takim wypadku zdaniem UP nie może skutecznie powołać okoliczności związanych ze "stopieniem podobieństwa" czy "praktyczną identycznością", "zbieżnością", "kolizyjnością" spornego znaku towarowego WIBROS z innymi oznaczeniami WIPROS/WIPRO. Za niemające potwierdzenia, w aspekcie postawionego zarzutu, organ uznał także twierdzenie wnoszącego sprzeciw o rodzajowym charakterze elementu początkowego "WI-". Zauważył, że kryterium podobieństwa oznaczeń nie może być i nie jest związane z istnieniem znamion odróżniających, co wynika z brzmienia uregulowań art. 129 ust. 2 pw.p., które w rzeczywistości statuują znak towarowy. Stąd też w ocenie UP nie można było zarzucić braku zdolności odróżniającej oznaczeniu, które jest podobne czy też łudząco podobne do nazwy ogólnoinformacyjnej, ponieważ kryterium oceny tego zarzutu nie dotyczy kwestii podobieństwa do tego rodzaju nazwy lecz wprost odnosi się do zarzutu, że znak towarowy jest wyłącznie nazwą o charakterze ogólnoinformacyjnym. Organ odwołał się do stanowiska judykatury.

Co do zarzutu naruszenia 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p., a więc, że sporny znak towarowy WIBROS jest podobny do oznaczeń WIPRO i WIPROS, które są używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, UP uznał go za bezpodstawny.

Wnoszący sprzeciwi bowiem powiązał zarzut istnienia znamion odróżniających spornego znaku towarowego z zarzutem podobieństwa do oznaczenia używanego w warunkach określonych w tym przepisie.

Materiał dowodowy przedłożony do akt przedmiotowej sprawy przez wnioskodawcę w żaden sposób nie dotyczył bowiem spornego znaku WlBROS. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie uznano okoliczność istnienia wcześniejszego prawa ochronnego na znak towarowy WIPROS o nr [...], ponieważ przedmiotem sprzeciwu była ocena prawidłowości udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy WIBROS o nr [...].

Co do zarzutu zgłoszenia spornego znaku towarowego WIBROS w złej wierze, UP powołał się na różne koncepcje złej wiary przyjmowane w doktrynie prawa cywilnego czy w prawie znaków towarowych.

Zła wiara zgłaszającego obejmuje wszelkie przypadki nieuczciwego zgłaszania znaków towarowych. Organ zauważył też, że pojęcie złej wiary w odniesieniu do prawa znaków towarowych według niektórych poglądów należy doprecyzować i przyjąć, iż dla ustalenia istnienia złej wiary podmiotu ubiegającego się o ochronę znaku towarowego, winno dojść do zgłoszenia tego znaku z innych powodów aniżeli chęć posiadania wyłączności jego używania dla własnych towarów, wskutek czego dochodzi do naruszenia cudzych praw podmiotowych.

Organ zarzut ten uznał za nieuzasadniony. Wnoszący sprzeciw zarzucił, iż znak WIBROS jest "łudząco podobny do powszechnie używanych znaków WIPROS i WIPRO" co jest przejawem złej wiary. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie podobieństwo, nawet "łudzące" nie może świadczyć o złej wierze uprawnionego, a sama wiedza uprawnionego o używaniu podobnych oznaczeń nie może stanowić podstawy dla zarzutu złej wiary, skoro nie towarzyszyły temu żadne dodatkowe okoliczności świadczące o nagannym charakterze działań uprawnionego. Tym samym UP przyjął, że wnoszący sprzeciw nie wykazał, aby zgłoszeniu spornego znaku towarowego [...], towarzyszyła chęć używania znaków, które są, zdaniem wnioskodawcy, opisowe. Zdaniem UP nie można podnieść zarzutu o udzieleniu prawa wyłącznego w złej wierze, uzasadniając ten zarzut błędem typograficznym skutkującym podobieństwem do oznaczeń WIPRO/WIPROS, ponieważ przedmiotem oceny jest zdolność ochronna znaku towarowego WIBROS wyłącznie w takiej formie, w jakiej znak jest chroniony za nr [...], a w sprawie brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia dla tezy wnoszącego sprzeciw. Także argumentacja wnoszącego sprzeciw o działaniach uprawnionego, w tym, o skierowaniu do wnoszącego sprzeciw pisma ostrzegawczego nie świadczyła o złej wierze uprawnionego, ponieważ pismo dotyczyło oznaczenia WIPROS i w tym kontekście pozostawało bez znaczenia dla sprawy. Z okoliczności tej sprawy wynikało, że uprawniony dokonał zgłoszenia znaku towarowego w celu jego używania, gdyż towary oznaczane spornym znakiem towarowym zostały wprowadzone do obrotu, co nie zostało zakwestionowane przez wnoszącego sprzeciw. Zgłoszenie znaku nie nastąpiło zatem w innym celu niż używanie znaku, tj. np. w celu wymuszenia ustępstw finansowych czy zawarcia umowy licencyjnej. Sama zaś znajomość rynku - niewątpliwa z uwagi na wieloletnią obecność uprawnionego w branży producentów wyrobów z betonu i żelbetu oraz znajomość nazewnictwa produktów z tej dziedziny działalności gospodarczej nie determinowała istnienia złej wiary po stronie uprawnionego.

Na powyższą decyzję P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. wniosło skargę do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciło:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 2 pkt 2) i 3) p.w.p. w zw. z art. 130 p.w.p. poprzez niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że przepisy te mogą mieć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy oznaczenie postrzegane obiektywnie składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru lub jest zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, natomiast nie ma zastosowania do subiektywnej identyczności takich oznaczeń.

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 131 ust. 2 pkt 1) p.w.p. poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia "złej wiary" przejawiająca się w uznaniu, że chęć posiadania wyłączności używania znaku dla własnych towarów przez Uczestnika eliminuje możliwość oceny zgłoszenia znaku WIBROS do rejestracji jako dokonanego w złej wierze.

3) Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 75 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez nie podjęcie przez Urząd Patentowy RP wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, poprzez nierozpatrzenie przez Urząd Patentowy materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i pominięcie w ten sposób istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz poprzez nieuwzględnienie przez Urząd Patentowy w dokonywaniu oceny całokształtu materiału dowodowego przedstawionego przez Skarżącą polegające w szczególności na:

a) Przyjęciu przez Urząd Patentowy RP, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika okoliczność, że znak towarowy WIBROS oznacza rodzaj rury kielichowej z betonu lub żelbetonu, podczas gdy całościowa analiza dowodów zgromadzonych w sprawie pozwala na przyjęcie wniosku, że oznaczenie WIBROS, subiektywnie tożsame z oznaczeniem WIPROS, jest oznaczeniem rodzajowym oznaczającym rurę kielichową z betonu lub żelbetonu;

b) Przyjęciu przez Urząd Patentowy RP, że Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na okoliczność, że rury kielichowe betonowe lub żelbetonowe funkcjonują pod nazwą WIBROS w utrwalonych i uczciwych praktykach rynkowych, podczas gdy z przedstawionego przez Skarżącego materiału dowodowego wynika, że oznaczenie WIPROS jako nazwa rur kielichowych betonowych lub żelbetowych funkcjonuje w sposób ciągły i nieprzerwany w utrwalonych i uczciwych praktykach rynkowych (a jest to oznaczenie subiektywnie tożsame z oznaczeniem WIBROS);

c) Przyjęciu przez Urząd Patentowy RP za udowodnione, że Uczestnik używa znaku towarowego WIBROS w obrocie, mimo że okoliczność ta nie została dowiedziona,

- art. 107 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji, na jakich dowodach organ oparł się, ustalając fakt używania przez uprawnionego oznaczenia WIBROS w obrocie.

Skarżący na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a." wniósł o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2011 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przestawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa procesowego czy materialnego, które skutkowałoby uchyleniem tego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. W sprawie ogłoszenie o udzieleniu prawa ochronnego dla znaku towarowego WIBROS zostało zamieszczone w WUP-ie [...]. Sprzeciw zaś wpłynął do UP w dniu [...] kwietnia 2009 r. Zgodnie z art. 247 ust. 2 p.w.p., jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie, podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. Uprawniony w zakreślonym przez UP terminie – w piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. uznał sprzeciw za bezzasadny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny, Urząd Patentowy rozpatruje w trybie postępowania spornego, co niniejszej sprawie miało miejsce.

Urząd Patentowy rozstrzyga sprawę w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę (art. 255 ust. 4 p.w.p.).

Zgodnie z przepisem art. 120 ust. 1 p.w.p., znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa.

Powyższy przepis jest wyrazem funkcji znaku towarowego jako właściwego gospodarce instrumentu komunikacji między przedsiębiorcą a konsumentem towarów lub usług. Znak towarowy, pozostając w fizycznym lub jedynie pojęciowym związku z konkretnym egzemplarzem towaru, przekazuje bowiem nabywcom informację, że wszystkie towary tak oznaczone pochodzą z jednego i tego samego źródła podporządkowanego przedsiębiorcy, który jest uprawniony do używania znaku towarowego. Z przepisu art. 120 ust. 1 p.w.p. wynika także, że wskazaną funkcję wyróżniania towarów i usług na podstawie ich pochodzenia może realizować tylko taki znak, który ma zdolność odróżniającą w odniesieniu do konkretnych towarów lub usług. Wyróżniający charakter znaku polega na wyposażeniu znaku w takie cechy, które w świadomości uczestników obrotu gospodarczego w sposób niebudzący wątpliwości wskazują, że towar w ten sposób oznaczony pochodzi od określonego, tego samego przedsiębiorstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2002 r., sygn. akt II SA 3847/01, Monitor Prawniczy z 2002, nr 10, poz. 436).

Na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE przyjmuje się, że zdolność odróżniająca znaku towarowego to zdatność znaku do odróżniania towarów (usług) jednego przedsiębiorcy od rodzajowo podobnych towarów (usług) innych przedsiębiorców na podstawie ich pochodzenia (tak m.in. /w:/ wyrok ETS z dnia 8 kwietnia 2003 r. w sprawach połączonych C-53/01, C-54/01 i C-55/01, Linde AG, Winward Industries i Rado Uren AG, Zb. Orz. 2003, s. I-3161, pkt 40).

Powyższą zdolnością odróżniania (dostatecznymi znamionami odróżniającymi) znak towarowy powinien legitymować się w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Należy przyjąć, że zdolnością odróżniania w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo własności przemysłowej jest zdolność danego oznaczenia do przekazywania informacji o pochodzeniu towaru z określonego przedsiębiorstwa.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających.

Przepis art. 129 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. przewiduje, że – z zastrzeżeniem art. 130 p.w.p. - nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które:

2) składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności;

3) weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych.

Odnośnie rozumienia art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. jako pozbawione praw ochronnych ze względu na brak dostatecznych znamion odróżniających traktować należy oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Powołany przepis dotyczy oznaczeń składających się wyłącznie z określonych elementów informacyjnych i nie wyłącza możliwości udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, który jest nazwą fantazyjną. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym na opisowy charakter znaku wskazuje okoliczność, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na cechę towaru. Nie mają natomiast opisowego charakteru te znaki, które dopiero drogą pośredniego wnioskowania mogą stanowić oznaczanie takich cech (zob.: wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 214/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1144/08, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem opisowy charakter znaku zachodzi wtedy, gdy opisowość ma charakter konkretny i bezpośredni.

Ocena konkretnego znaku powinna być dokonywana przez pryzmat przeciętnego konsumenta.

Przede wszystkim należy podkreślić, że przedmiotem oceny było oznaczenie WIBROS, któremu przeciwstawiono oznaczenia WIPRO/WIPROS/WITROS.

Sam skarżący zauważył, że nie są te oznaczenia obiektywnie identyczne, a co najwyżej podobne, kolizyjne, zbieżne czy praktycznie/subiektywnie tożsame. Ponadto przedstawiony materiał dowodowy przez skarżącego dotyczył wyłącznie oznaczeń WIPRO/WIPROS/WITROS.

Skarżący nie wykazał, jak zauważył organ, aby oznaczenie WIBROS jako całość oraz jako jego poszczególne elementy: WI- i –BROS miały charakter opisowy, wskazywały na rodzaj towaru, do oznaczania którego miały służyć. Nawet jeśli WIPRO/WIPROS oznacza pewien rodzaj towaru: kielichowe rury betonowe i żelbetonowe oraz ma charakter ogólnoinformacyjny, to nie można tej cechy przenosić na podobne oznaczenie: WIBROS.

Zdaniem Sądu argumentacja taka znajduje oparcie w orzecznictwie unijnym, np. wyrok Sądu Pierwszej Instancji UE z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt T-315/03, opubl. curia.europa.eu, w którym w pkt 59 stwierdził, że "w myśl orzecznictwa Trybunału znak towarowy ma charakter opisowy, jeżeli stanowi go neologizm językowy składający się z wielu elementów, z których każdy opisuje cechy towaru lub usługi objętych zgłoszeniem, chyba że istnieje wyraźna różnica pomiędzy neologizmem i prostą sumą jego elementów, co zakłada, aby z uwagi na niespotykany charakter kombinacji [elementów], neologizm wywoływał w odniesieniu do towarów i usług wrażenie, które dostatecznie odbiega od tego, wywoływanego przez wskazania dokonane przez zwykłe zestawienie jego elementów (zob. odnośnie dyrektywy 89/104 wyroki Trybunału z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie C-363/99 Koninklijke KPN Nederland, Rec. str. I-1619, pkt 100 oraz w sprawie C-265/00 Campina Melkunie, Rec. str.I-1699, pkt 43).". Takie stanowisko zajmuje także piśmiennictwo, np. J. Mordwiłko – Osajda, Znak towarowy. Bezwzględne przeszkody rejestracji, LexisNexis, W-wa 2009, s. 188).

Przy tym przeciętnym konsumentem będzie osoba posiadająca odpowiednią specjalistyczną wiedzę w tym zakresie, jako że sporne oznaczenie odnosi się do specjalistycznych wyrobów, używanych przez specjalistów z branży budowlanej i melioracyjnej. Zmiana jednej litery w oznaczeniu będzie przez te osoby z łatwością dostrzeżona, co chociażby można było zauważyć przy wymianie stanowisk stron na temat oznaczeń WIPROS i WIPRO.

Wobec tego należało uznać jako uzasadnione stanowisko UP, że sporny znak towarowy różni się od przeciwstawionych oznaczeń.

Kwestią bezsporną pozostaje, iż w opisanej wyżej grupie odbiorców, znak towarowy wywoływać może skojarzenia z przeciwstawionymi oznaczeniami. Jednakże w doktrynie prezentowany jest pogląd i skład orzekający przychyla się do niego, iż oznaczenie nie może być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że sugeruje określone cechy zgłoszonych towarów czy usług (znaki towarowe sugerujące) lub stanowi aluzję do tych cech (znaki towarowe aluzyjne), zob: W. Włodarczyk - Zdolność odróżniająca znaku towarowego, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2001 str. 81.

Odnosząc się następnie do zarzutu naruszenia art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p., iż znak WIBROS jest podobny do oznaczeń WIPRO/WIPROS używanych w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, należało podzielić stanowisko UP. Organ prawidłowo zauważył, że przedłożony materiał dowodowy nie dotyczył spornego znaku, a tylko przeciwstawionych oznaczeń, a skarżący również próbował powiązać zarzut istnienia znamion odróżniających spornego znaku z zarzutem podobieństwa do przeciwstawionych oznaczeń używanych w warunkach określonych w art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Jednocześnie znak sporny dotyczy tych samych towarów co przeciwstawione oznaczenia.

W kontekście powyższego nie można uznać istotny błąd mający istotny wpływ na wynik sprawy pominięcie przez organ rozpatrzenia zarzutu z art. 130 p.w.p. Zarzut naruszenia tego przepisu został zgłoszony przez wnioskodawcę w sprzeciwie.

Już literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że możność nabycia wtórnej zdolności odróżniającej odnosi się do znaków towarowych o charakterze opisowym. Natomiast organ stanął na stanowisko, że oznaczenie WIBROS nie ma charakteru opisowego i ma dostateczne znamiona odróżniające.

Z kolei rozpatrując zarzut naruszenia art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. przez sporny znak, że został zgłoszony w złej wierze do Urzędu Patentowego w celu uzyskania ochrony, także należało podzielić stanowisko organu.

W literaturze przyjmuje się, że zgłoszenie w złej wierze ma miejsce wtedy, gdy następuje pomimo wiedzy lub w wyniku niewiedzy, będącej następstwem niedołożenia należytej staranności, o istnieniu cudzego prawa podmiotowego lub interesu chronionego w inny sposób, które może być przez to naruszone lub jest dokonane w innym celu niż nabycie prawa do odróżniania własnych towarów (tak: E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall. Prawo własności przemysłowej, LexisNexis, W-wa 2011, s. 293).

Skarżący, jak zauważył UP, nie wykazał, aby poprzez zgłoszenie uprawniony chciał także używać znaków przeciwstawionych. Należy bowiem pamiętać, że przedmiotem oceny jest zdolność ochronna znaku towarowego, w takiej formie, w jakiej jest chroniony. Ponadto zdaniem UP, i słusznym, uprawniony zgłosił znak w celu używania.

Jednocześnie należy - zdaniem Sądu - podkreślić, iż Urząd Patentowy wydając zaskarżoną decyzję administracyjną w sprawie oddalenia sprzeciwu co do zasady uwzględnił wszelkie rygory procedury administracyjnej, określające jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Z tej przyczyny należy stwierdzić, iż w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi dokonanie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialno-prawnym.

Z powyższych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną należało oddalić.