Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2669/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 i art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 141 § 4, art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt: II SA/Po 884/18 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [..] lutego 2018 r. nr [..] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt: II SA/Po 884/18 oddalił skargę W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [..] lutego 2018 r. nr [..] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [..] sierpnia 2017 r., znak: [..], Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odmówił W.K. przyznania zasiłku celowego. Organ wyjaśnił, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, o czym skarżący został pouczony podczas wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [..] lutego 2018 r. nr [..] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu potwierdziło, że wnioskodawca jest pensjonariuszem zakładu karnego i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Następnie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, wobec czego nie było podstaw do przyznania skarżącemu pomocy we wnioskowanym zakresie.

W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [..] lutego 2018 r., wskazując, że wnosił o dotację celową na zakup specjalistycznego komputera przystosowanego do pracy przez osoby niewidome. Bez takiego komputera skarżący jest pozbawiony możliwości normalnej egzystencji, wszelkie pisma muszą pisać mu współosadzeni. W ocenie skarżącego, treść art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie może być rozpatrywana w oderwaniu od podstawowych praw zagwarantowanych w nadrzędnych akcie, jakim jest Konstytucja RP. Prawo do pomocy społecznej dla osób niemogących jej uzyskać w inny sposób wynika też z prawa europejskiego, tj. z § 13 Europejskiej Karty Społecznej z dnia 18 października 1961 r. (Dz.U. z 1961 r., Nr 8 poz. 67).

Pismem z dnia 2 października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o odrzucenie skargi (wskazując na uchybienie terminu do jej wniesienia), ewentualnie o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając wniesioną skargę stwierdził, że podstawą odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w postaci wnioskowanego zasiłku był art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 1a. Sąd podkreślił, że osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych i nie nabywają uprawnień do świadczeń w czasie przebywania w zakładzie karnym. Uzasadnieniem pozbawienia prawa do świadczeń osób odbywających karę pozbawienia wolności jest fakt pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa, poza tym wobec tych osób ryzyko wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy praktycznie nie występuje. Oceniając zaistniały w sprawie stan faktyczny, Sąd stwierdził, że skarżący odbywa w wymienionej jednostce karę dożywotniego pozbawienia wolności i nie skorzystał z nabytego prawa do warunkowego przedterminowego zwolnienia ani z przerwy w odbywaniu kary. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, Sąd również uznał, że nie zachodzą podstawy do ich uwzględnienia, ponieważ okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności jest samoistną przesłanką odmowy świadczeń pomocy społecznej. Sytuacja osoby osadzonej w zakładzie karnym wymusza specyfikę przyznawanych jej świadczeń ze środków publicznych, a okoliczność, że świadczenia te mogą różnić się rodzajowo od świadczeń osób przebywających w innych warunkach nie sprawia, że osoba osadzona jest pozbawiona zabezpieczenia społecznego. W przypadku osób pozbawionych wolności, stosowne regulacje realizujące obowiązek zabezpieczenia społecznego, znajdują się w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, nakładającej na władze publiczne obowiązek zapewnienia skazanym takich świadczeń, jak posiłki, odzież czy odpowiednie warunki lokalowe.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł W.K. zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku (wadliwie określonego w skardze kasacyjnej jako postanowienie) w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, zasądzenie na rzecz pełnomocnika wyznaczonego z urzędu kosztów pomocy prawnej oraz zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i nieuznanie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy w miejsce wykładni językowej winna mieć miejsce wykładnia celowościowa, którą powinno się przeprowadzić w oparciu o zapisy nadrzędne zawarte w art. 67 i 68 ust. 3 Konstytucji RP, co skutkowało brakiem zapewnienia skarżącemu będącemu osobą niepełnosprawną niezbędnej pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup sprzętu komputerowego, podczas gdy skarżący przebywając w zakładzie karnym i odbywając karę pozbawienia wolności z racji swojej niepełnosprawności nie ma zapewnionych warunków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tym samym powinna mu być zapewniona pomoc we wnioskowanym przez niego zakresie;

- art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i nieuznanie, że skarżący jest w sytuacji życiowej, której nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 ust. 4 zdanie 1, art. 145 ust. 1 pkt 1a oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku oddalającego skargę.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej wskazano, że treść art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie może być rozpatrywana w oderwaniu od podstawowych praw zagwarantowanych w nadrzędnym akcie, jakim jest Konstytucja RP. Zgodnie bowiem z art. 68 ust. 3 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. W ocenie skarżącego kasacyjnie przepisy Konstytucji RP powinny w odniesieniu do tego konkretnego przypadku stanowić podstawę interpretacyjną art. 13 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto ponownie zaznaczono, że prawo do pomocy społecznej dla osób niemogących jej uzyskać w inny sposób wynika z przywołanego w skardze do Sądu przepisu § 13 Europejskiej Karty Społecznej z dnia 18 października 961 r. Pomoc społeczna ma zaś w odniesieniu do ubezpieczenia, czy zaopatrzenia społecznego charakter uzupełniający.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej, w całości zgadzając się z rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Oceniając wniesioną skargę kasacyjną według powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga ta w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Dla uznania za usprawiedliwioną tej podstawy kasacyjnej nie wystarczy samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.

W niniejszej sprawie sposób sformułowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania i ograniczenie ich treści do zakwestionowania podjęcia właściwego rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia, a więc skoncentrowanie się przez stronę skarżącą kasacyjnie na końcowej fazie orzekania, uzasadniał odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności do podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Strona skarżąca kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazała na błędną wykładnię art. 13 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) – dalej: u.p.s. Sformułowanie tych zarzutów w zestawieniu z treścią uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że w istocie skarżący kasacyjnie zarzuca niewłaściwe zastosowanie tych przepisów będące wynikiem ich błędnej wykładni.

Naruszenia art. 2 ust. 1 u.p.s. skarżący kasacyjnie upatruje w "nieuznaniu, że skarżący jest w sytuacji życiowej, której nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć".

W odniesieniu do tego zarzutu należy podkreślić, że treść art. 2 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którą "Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości", określa cel, jaki ma realizować pomoc społeczna. Celu tego Sąd I instancji nie zakwestionował, nie dokonał też takiej wykładni art. 2 ust. 1 u.p.s., która doprowadziłby następnie Sąd do uznania, że skarżący nie należy do kręgu osób nie będących w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a zwłaszcza nie ze względu na wadliwą wykładnię art. 2 ust. 1 u.p.s. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącemu przyznania świadczenia w oparciu o ustawę o pomocy społecznej, odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w ogóle nie dokonywał w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykładni art. 2 ust. 1 u.p.s. Brak podstaw, aby w oparciu o treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku twierdzić, że Sąd I instancji nie uwzględniał treści powyższego przepisu i określał cele pomocy społecznej wbrew tej regulacji. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie podkreślił, że "okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności jest samoistną przesłanką odmowy świadczeń pomocy społecznej. Organy nie miały więc obowiązku badać tego, czy skarżący może samodzielnie uzyskać środki na zakup komputera z oprogramowaniem przeznaczonym dla osób niewidomych". Przytaczając treść art. 13 ust. 1 u.p.s., Sąd I instancji wskazał, że "osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej". Sąd I instancji potraktował tę regulację jako mającą rozstrzygające znaczenie w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w konsekwencji poza zakresem analizy Sądu I instancji pozostawały kwestie nie objęte treścią normy wynikającej z tego przepisu. Przyjęty przez Sąd I instancji, w ślad za ustaleniami organu, i nie podważany w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy, w zakresie ustalenia odbywania przez skarżącego kary dożywotniego pozbawienia wolności, wykluczał zatem przyznanie skarżącemu – osadzonemu w zakładzie karnym - świadczeń z pomocy społecznej nie ze względu na będące następstwem błędnej wykładni art. 2 ust. 1 u.p.s. jego niewłaściwe zastosowanie, lecz ze względu na treść art. 13 ust. 1 u.p.s.

Naruszenia art. 13 ust. 1 u.p.s. strona skarżąca kasacyjnie upatruje w "nieuznaniu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy w miejsce wykładni językowej winna mieć miejsce wykładnia celowościowa, którą powinno się przeprowadzić w oparciu o zapisy nadrzędne zawarte w art. 67 i 68 ust. 3 Konstytucji RP".

W istocie zatem strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje rezultatów wykładni językowej art. 13 ust. 1 u.p.s. Stoi na stanowisku, że rezultaty te byłyby inne, gdyby w miejsce wykładni językowej zastosowano w sprawie wykładnię celowościową.

W odniesieniu do powyższego zarzutu należy stwierdzić, że wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, pełna wykładnia art. 13 ust. 1 u.p.s., tj. wykładnia językowa, celowościowa i systemowa, prowadzą do rezultatów trafnie odkodowanych przez Sąd i instancji.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że każdy proces wykładni tekstu prawnego musi rozpocząć się od wykładni językowej, bo przepisy prawa, w których zakodowane są normy prawne, wyrażone są w określonym języku.

Wykładnia językowa art. 13 ust. 1 u.p.s., w którego treści wskazano, że "osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 1a" nie pozostawia wątpliwości, że osoby odbywające karę pozbawienia wolności nie są podmiotami publicznych praw podmiotowych do świadczeń z pomocy społecznej.

Zweryfikowanie rezultatów wykładni językowej art. 13 ust. 1 u.p.s. metodą wykładni celowościowej (funkcjonalnej) nie zmienia zrekonstruowanej metodą wykładni językowej treści normy zakodowanej w tym przepisie, a zwłaszcza, wbrew argumentacji skarżącego kasacyjnie, nie daje podstaw do uznania, że rezultaty wykładni językowej z pominięciem celu ustawy prowadzą do absurdalnych wniosków. Jak wynika z przepisów art. 2 ust. 1 u.p.s. i art. 3 ust. 1-4 u.p.s. celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, przy tym pomoc społeczna jedynie wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Unormowanie art. 13 ust. 1 u.p.s., które wyklucza z katalogu osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej osoby odbywające karę pozbawienia wolności, nie wyklucza realizacji powyższych celów w polskim porządku prawnym w sytuacji, gdy cele te są realizowane z uwzględnieniem szczególnej sytuacji osób odbywających karę pozbawienia wolności, tj. sytuacji pozostawania tych osób na utrzymaniu państwa i wobec których ryzyko wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy praktycznie nie występuje. Zgodnie z przepisami ustawy z 6 dnia 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 665 ze zm.), osobie odbywającej karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum trzy razy dziennie posiłek o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednie do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie (art. 109–111 k.k.w.). Dzięki takim świadczeniom osoby te zwolnione są z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych, a zatem nie ma przesłanek udzielania im dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej (zob. I. Sierpowska: Pomoc społeczna. Komentarz, Lex 2017, teza 1 komentarza do art. 13; E. Frankiewicz, J. Wyporska: Prawo osób pozbawionych wolności lub tymczasowo aresztowanych do świadczeń pomocy społecznej, Casus z 2003 r., nr 27, s. 38"). Trafnie zwraca się uwagę w piśmiennictwie prawniczym, że nie są sprzeczne z celami u.p.s. takie regulacje prawne, zgodnie z którymi "dostęp do świadczeń z pomocy społecznej uzyskują wyłącznie osoby, które w legalny sposób podejmują starania o uzyskanie środków utrzymania, ale z racji niepomyślności życiowych oraz niefortunnego zbiegu wydarzeń nie są w stanie zapobiec złej sytuacji finansowej rodziny. Nie można bowiem poprawiać swojego bytu, korzystając z pomocy publicznej, jeżeli działania takie wykazują związek z naruszeniami porządku prawnego przez osobę korzystającą ze świadczenia (...). Popełnienie czynu karalnego i stwierdzenie go prawomocnym wyrokiem sądu skazującym na karę pozbawienia wolności, a ponadto wykonywanie takiej kary powodują, iż w ocenie ustawodawcy nie ma najmniejszych wątpliwości, że doszło do jaskrawego naruszenia porządku prawnego. (...)" (zob. W. Maciejko, P. Zaborniak: Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Lex 2013, komentarz do art. 13). Wszystkie te okoliczności wskazują, że treść art. 13 ust. 1 u.p.s. odczytywana celowościowo prowadzi do wniosku zbieżnego z wnioskiem wynikającym z odczytania językowego tego przepisu, tj. że osoby, które odbywają najsurowszą karę za naruszenie prawa, tj. karę pozbawienia wolności, nie są podmiotami publicznych praw podmiotowych do świadczeń z pomocy społecznej, przy czym wyłączenie to jest uzasadnione i nie narusza standardów demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), skoro osobom takim gwarantuje się zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z uwzględnieniem ich statusu osób odbywających karę.

Przytoczona treść powołanych wyżej przepisów u.p.s., k.k.w. oraz Konstytucji RP wskazuje ponadto, że językowe odczytanie treści art. 13 ust. 1 u.p.s. koresponduje, wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, również z rezultatami wykładni systemowej tego przepisu. Nie przeczy temu stanowisku również treść nieprecyzyjnie powołanego w skardze kasacyjnej art. 67 Konstytucji RP oraz art. 68 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP "Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa". Z kolei art. 68 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że "Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku". Treść powyższych przepisów nie daje podstaw do twierdzenia, że interes prawny w ubieganiu się o zasiłek celowy ma bezpośrednie źródło w przysługującym osobom niepełnosprawnym prawie do szczególnej opieki zdrowotnej bądź w uprawnieniu do zabezpieczenia społecznego, które ma szersze znaczenie. W istocie obowiązek zabezpieczenia społecznego znajduje swoją realizację także w cyt. ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy. Uzupełniająco wobec wskazanych przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku świadczeń umiejscowionych w k.k.w., wskazać można zamieszczone w oddziale 4 (Prawa i obowiązki skazanego) w art. 114 k.k.w. uprawnienie do uzyskania zapomogi, przyznawanej przez dyrektora zakładu karnego skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie posiada niezbędnych środków materialnych.

W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się nieskuteczne, nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że odczytane na podstawie treści samego zarzutu stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, że doszło w sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisów postępowania i wydania wyroku oddalającego skargę, jest stanowiskiem nieuzasadnionym. Nie jest zrozumiały zarzut naruszenia art. 141 § 4 (nie ustępu) zdanie 1 p.p.s.a., który również nie został w skardze kasacyjnej w żaden sposób uargumentowany. Przepis ten stanowi, że "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie". Nie sposób ustalić stanowiska strony skarżącej kasacyjnie co do podstaw naruszenia przez Sąd I instancji tego przepisu. Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dokonania niewłaściwej kontroli sądowoadministracyjnej poprzez niezastosowanie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 145 § 1 (nie ustępu) pkt 1a p.p.s.a., a zastosowanie art. 151 p.p.s.a. Kompetencje i funkcje Sądu I instancji wynikające z powyższych przepisów nie mogły zostać przez Sąd naruszone poprzez ich realizację, a prawidłowości ich realizacji skutecznie nie podważono w skardze kasacyjnej.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.