Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 833/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok, uchylono zaskarżoną decyzję organu i poprzedzającą ją decyzję organu
Powołane przepisy: article: ART. 133 PAR. 1, ART. 188, ART. 145 PAR. 1 PKT 1 LIT. C
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: ART. 4 UST. 1, ART. 40 UST. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 788
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jedn.
article: art. 14 ust. 1, art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1949 nr 63 poz 494
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. NSA Anna Żak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1633/17 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2017r., znak [...]; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej B. M. kwotę 937(dziewięćset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 października 2017 r., sygn. IV SA/Wa 1633/17, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. M. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r., sygn. IV SA/Wa 444/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. M. - spadkobierczyni S. J. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] listopada 1996 r., znak: [...], o wyłączeniu z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe i przekazaniu w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie Miastu Stołecznemu W., na potrzeby nauki, dydaktyki i masowego wypoczynku, lasów i gruntów leśnych własności Skarbu Państwa o pow. 502,70 ha położonych w granicach administracyjnych Gminy W. - W. w kompleksach "Las S." oraz "Las M. i M.". Decyzja ta w części dotyczyła działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], położonej przy ul. [...] w W. w D. W.

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2261/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12 maja 2014 r., sygn. IV SA/Wa 585/14, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2011 r., w związku z uchybieniem polegającym na niewyjaśnieniu w sposób wystarczający, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Minister Środowiska ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. Po rozpatrzeniu wniosku B. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] grudnia 1963 r., adresowaną do Ministra Gospodarki Komunalnej, na podstawie art. 14 ust. 1 lit. e ustawy z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym wyrażono zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie Prezydium Rady Narodowej m. st. W. m.in. działki nr [...] w obr. ewid. [...] wg wypisu z rejestru gruntów i budynków, w kompleksie "Las S.". Następnie, na podstawie art. 74 ust. 1 pkt 2 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach z dniem [...] stycznia 1992 r., z mocy prawa, przedmiotowa działka przeszła w zarząd Lasów Państwowych. Wobec powyższego w czasie, gdy decyzją z dnia [...] listopada 1996 r., wyłączono, na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy o lasach, z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe i przekazano w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie Miastu Stołecznemu W. przedmiotową nieruchomość leśną, była ona w zarządzie Lasów Państwowych. Stan prawny i oznaczenie nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. [...] z obrębu [...], który wynika z wypisu rejestru gruntów sporządzonego na datę [...] grudnia 1993 r. według stanu z 1964 r. nie uległ zmianie w okresie od 1964 r. do 2000r. W konsekwencji, zostały spełnione wszystkie przesłanki wyłączenia z zarządu Lasów Państwowych i przekazania w użytkowanie przedmiotowej działki na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy o lasach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. M. zakwestionowała ustalenie, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. działka nr [...] z obrębu [...] w kompleksie "Las [...]" (wydzielona w 2000 r. z działki nr [...]), będąca przedmiotem roszczenia, była w zarządzie Lasów Państwowych. Przeczą temu bowiem przedłożone przez skarżącą dowody, które potwierdzają prawo własności poprzednika prawnego skarżącej do nieruchomości objętej roszczeniem, tj. odpisu księgi wieczystej, odpisu aktu notarialnego [...] repertorium [...] z dnia [...] kwietnia 1939 r., pisma Zarządu Gminy W. z dnia [...] grudnia 1948 r., znak [...], świadectwa wystawionego przez Sąd Okręgowy w Warszawie z [...] r. Organ nie przedstawił zaś żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że od momentu nabycia przez S. J. przedmiotowej nieruchomości, do chwili wydania decyzji w 1996 r. doszło do jakichkolwiek zmian w prawie własności tej nieruchomości.

Powołując się na wyrok NSA w sprawie II OSK 2261/12, skarżąca podniosła, że podjęcie przez Ministra rozstrzygnięcia o wyłączeniu z zarządu i przekazaniu w użytkowanie jednostce organizacyjnej, w odniesieniu do lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa, rażąco naruszałoby materialną normę art. 40 ust. 1 ustawy o lasach. NSA zwrócił ponadto uwagę, że nawet w wypisie z rejestru gruntów działki nr [...], którym dysponował organ w 1996 r. nie wskazano precyzyjnie, czy Skarb Państwa jest właścicielem, czy władającym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że w okresie, gdy decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996 r. wyłączono, na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy o lasach, z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe i przekazano w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie Miastu Stołecznemu W. przedmiotową nieruchomość leśną, była ona w zarządzie Lasów Państwowych. Ponadto, protokół z ustalenia granic oraz właścicieli nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...] (dawny obręb [...]) datowany na 1964 r., będący podstawą dokonania wpisu w ewidencji gruntów sporządzonego na [...] grudnia 1993 r. zaświadcza o tym, że działka nr ewid. [...](aktualnie [...]) z obrębu [...] pozostawała w zarządzie Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w S. w dacie wydania przedmiotowej decyzji Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1996 r. Stan prawny i oznaczenie nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. [...] z obrębu [...], który wynika z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego na [...] grudnia 1993 r. według stanu z 1964 r., nie uległ zmianie w okresie od 1964 r. do 2000 r. W dacie orzekania w 1996 r. Skarb Państwa był więc właścicielem nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu pierwszej instancji organ zasadnie uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wyłączenia z zarządu Lasów Państwowych i przekazania w użytkowanie na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy o lasach w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, przedmiotowej działki nr [...] z obrębu [...] w kompleksie "Las S.". Oceny tej nie może zmienić świadectwo wystawione przez Sąd Okręgowy w Warszawie z [...] r., które zaświadcza, że zaprojektowana została do działu II księgi wieczystej treść na przepisanie prawa własności spornej działki z tytułu jej nabycia przez S. J., na mocy aktu kupna z dnia [...] kwietnia 1939 r. Podobnie z aktu notarialnego [...] repertorium [...] z dnia [...] kwietnia 1939 r. nie wynika stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Również inne dokumenty przedłożone przez skarżącą nie odnoszą się do stanu prawnego na dzień wydania kwestionowanej decyzji, w związku z czym nie można na ich podstawie podważyć jej prawidłowości.

Na koniec Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ prowadząc zaskarżone postępowanie, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Warszawie w sprawie IV SA/Wa 585/14 przeprowadził dowód z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, tj. z odpisu księgi wieczystej, z aktu notarialnego, z pisma Zarządu Gminy W. z [...] grudnia 1948 r. oraz z mapy sytuacyjnej nieruchomości i świadectwa wystawionego przez Sąd Okręgowy w Warszawie z [...] r. Ocenę prawną tych aktów zawarł w uzasadnieniu decyzji. Podkreślając, że przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.)., Sąd wyjaśnił, że nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Takich okoliczności strona skarżąca nie wykazała.

W skardze kasacyjnej B. M. zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niewydanie wyroku na podstawie całości akt sprawy i zawartego w nich materiału dowodowego, w szczególności dowodów przedłożonych przez skarżącą, wskazujących na przysługujące jej prawo własności:

a) odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...];

b) aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1939 r. dotyczącego kupna działki nr [...] (dawna numeracja- przyp.NSA) o pow. [...];

c) pisma z dnia [...] grudnia 1948 r. Zarządu Gminy W. w A. dotyczącego podatku od nieruchomości;

d) mapy sytuacyjnej działki nr [...];

e) świadectwa wystawionego przez Sąd Okręgowy w Warszawie, Wydział Hipoteczny, z 1947 roku przy wniosku nr [...] z dnia [...] maja 1939 r.;

co doprowadziło do stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że w dacie orzekania w 1996r. Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości;

2. prawa materialnego, tj. w szczególności:

a) art. 64 Konstytucji RP poprzez ignorowanie rażącego naruszenia prawa własności skarżącej;

b) art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dopuszczalne jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości w inny sposób niż na podstawie księgi wieczystej;

c) art. 4, art. 40 ust. 1 pkt 2 i 8 ustawy o lasach poprzez uznanie, że doszło do skutecznego wyłączenia z zarządu Lasów Państwowych działki nr [...] w obr. [...] ([...]) przy ul. B. C. w W., podczas gdy nie stanowiła ona w rzeczywistości własności Skarbu Państwa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przedłożone przez skarżącą dowody w sposób niewątpliwy potwierdzają prawo własności jej poprzednika prawnego, a mimo to Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w dacie orzekania w roku 1996 Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, podejmując przy tym polemikę z treścią księgi wieczystej, bez wskazania na dowód przeciwny, z którego wynikałoby, że od momentu nabycia nieruchomości przez S. J. do chwili wydania decyzji w 1996 roku doszło do jakichkolwiek zmian własnościowych. Organ oparł swe ustalenia głównie na wypisie z rejestru gruntów z 1993 roku, a pominął dowody skarżącej, przy czym nawet w tym wypisie nie wskazano precyzyjnie, czy Skarb Państwa jest właścicielem, czy władającym, na co zwrócił uwagę NSA w sprawie II OSK 2261/12.

Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że dla NSA ważne jest nie to, czy Minister przed wydaniem decyzji o wyłączeniu z zarządu przeprowadził postępowanie wyjaśniające z naruszeniem prawa procesowego, ale to, czy zachodziła przesłanka zarządu, ponieważ jej brak skutkuje rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Środowiska wniósł i jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, organ wziął pod uwagę dowody zgłoszone przez skarżącą, a NSA w sprawie II OSK 2261/12 nie wskazał, w jaki sposób dowody te mają zostać ocenione.

Uzasadnienie prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zawiera usprawiedliwione podstawy.

Przed rozpoznaniem zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania decyzja z dnia [...] listopada 1996r. została wydana w oparciu o art. 40 ust.1 pkt 2 i pkt 8 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach zgodnie z którym Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa może, na wniosek zainteresowanego ministra lub wojewody, wyłączyć z zarządu Lasów Państwowych lasy, grunty oraz inne nieruchomości i przekazać je w użytkowanie jednostce wskazanej przez wnioskodawcę bez zmiany ich dotychczasowego przeznaczenia, wraz z określeniem terminu i warunków użytkowania, jeżeli za ich przekazaniem przemawiają potrzeby nauki lub dydaktyki (pkt.2), masowego wypoczynku ludności(pkt 8). Z art. 4 tej ustawy wynika, że zarząd nad lasami państwowymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem ust.4, sprawuje Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi". Skarżąca domagając się stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. podnosi, że jest współwłaścicielką w [...] tej nieruchomości, jako spadkobierczyni S. J., która nieruchomość tę nabyła aktem notarialnym w 1939r. w związku z tym Skarb Państwa nigdy nie był uprawniony do władania tą nieruchomością.

Zasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Do naruszenia cyt. przepisu dochodzi wówczas, gdy sąd wyda wyrok mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. I OSK 386/17).

W rozpoznawanej sprawie nie sposób było ocenić zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. w oderwaniu od wyroku NSA w sprawie z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2261/12. W sprawie tej NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji pomijając wnioskowane przez skarżącą dowody (z odpisu księgi wieczystej, z aktu notarialnego, z pisma Zarządu Gminy z dnia [...] grudnia 1948 r., z mapy sytuacyjnej nieruchomości i świadectwa wystawionego przez Sąd Okręgowy w Warszawie z [...] r.), mimo że znajdowały się one w aktach sprawy, naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. NSA wyjaśnił, że skoro w trakcie postępowania nadzorczego wnioskowane są dowody, z których według strony wynika, że tytuł własności do nieruchomości leśnej należał do niej w czasie wydania kwestionowanej decyzji o wyłączeniu z zarządu, to dowody te należało rozpatrzyć i ocenić. Zasadność przeprowadzenia dowodów z dokumentów przedłożonych przez skarżącą mogła być oceniana jedynie pod kątem ich przydatności dla stwierdzenia okoliczności istotnej z punktu widzenia materialnej przesłanki z art. 40 ust. 1 ustawy o lasach, tj. tytułu własności Skarbu Państwa i sprawowania zarządu przez Lasy Państwowe. Nie jest więc w takiej sytuacji ważne, czy Minister, przed wydaniem decyzji o wyłączeniu z zarządu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie tej przesłanki z naruszeniem prawa procesowego. W trakcie postępowania nadzorczego należało ustalić, czy zachodziła przesłanka zarządu, gdyż jej brak skutkowałby rażącym naruszeniem prawa. Argumentacja powyższa została powielona w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2014 r., sygn. IV SA/Wa 585/14, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązały zarówno organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie.

NSA w sprawie II OSK 2261/12, a w ślad za nim WSA w Warszawie w sprawie IV SA 585/14, jasno więc wypowiedziały się, że zadaniem organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy jest ustalenie, czy w dacie wydawania decyzji z dnia [...] listopada 1996r. spełniona została materialna przesłanka zastosowania art. 40 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. ustawy o lasach (Dz.U. z 2017 r., poz. 788), tj. sprawowanie przez Lasy Państwowe zarządu gruntem leśnym stanowiącym własność Skarbu Państwa. Przedłożone przez skarżącą dokumenty miały zaś zostać ocenione pod kątem ich przydatności dla stwierdzenia ewentualnego zaistnienia ww. przesłanki. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w istocie uchylił się od odpowiedzi na pytanie , czy organ zasadnie w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, stwierdził, że omawiana przesłanka zaistniała. Nie przywołał żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że w dniu [...] listopada 1996 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Pokazał jedynie sekwencję zdarzeń, które doprowadziły do tego, że w 1996 roku przedmiotowy grunt leśny znajdował się w zarządzie Lasów Państwowych, tj. wydanie przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzji z dnia [...] grudnia 1963 r. o wyrażeniu zgody na przekazanie w zarząd i użytkowanie Prezydium RN m. st. W. m.in. przedmiotowej nieruchomości oraz wejście w życie ustawy o lasach (z dniem 1 stycznia 1992 r.), gdzie w art. 74 ust. 1 pkt 2 postanowiono, że lasy państwowe stanowiące własność Skarbu Państwa, niebędące w zarządzie Lasów Państwowych wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. nr 63, poz. 494) i przekazane pod zarząd innych ministrów, w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy przechodzą, z zastrzeżeniem ust. 2, w zarząd Lasów Państwowych.

Przede wszystkim z przywołanych decyzji i przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach nie wynika, wbrew temu co twierdzi Sąd pierwszej instancji, że w roku 1996 Skarb Państwa był właścicielem gruntu leśnego, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Również dane zawarte w rejestrze gruntów, którymi dysponował organ w roku 1996 nie rozstrzygają tej kwestii, skoro Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych mógł być wg tych danych jedynie władającym, a nie właścicielem. Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął okoliczność wynikającą z akt sprawy, że mimo iż Sąd Okręgowy w Warszawie w [...] roku wydał zaświadczenie, że przy wniosku z dnia [...] maja 1939r. zaznaczonym w księdze hipotecznej nieruchomości "Osiedle [...] zaprojektowana została do działu II treść na przepisanie prawa własności działki nr [...] (dawny numer przedmiotowej działki) na imię S. J. (poprzedniczki prawnej skarżącej) z tytułu nabycia na mocy umowy kupna z dnia [...] kwietnia 1939r. (sporządzonej w formie aktu notarialnego), to wniosek ten z nieznanych powodów nie został rozpoznany do daty wydania spornej decyzji. Nasuwa się wobec tego pytanie (na co również zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej) czy w okresie od 1947r. do daty wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 1996r., a więc przez prawie 50 lat nie doszło do zmian własnościowych tej nieruchomości. Brak realizacji tego wniosku rodzi wątpliwość, która musi być wyjaśniona, ponieważ okoliczność ta stanowi istotę rozstrzygnięcia tej sprawy, a mianowicie czy do daty wydania kwestionowanej decyzji stan prawny nieruchomości zmienił się czy też był to stan wynikający z aktu notarialnego z [...] kwietnia 1939r.

Konieczne jest więc ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego, w toku którego należy ustalić, co w odniesieniu do stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości działo się w okresie po wystawieniu w [...] r. przez Sąd Okręgowy w Warszawie w/w świadectwa. Samo zaświadczenie, że zaprojektowano do działu II księgi wieczystej treść na przepisanie prawa własności spornej działki z tytułu jej nabycia przez S. J. nie przesądza jeszcze o tym, że prawie 50 lat później następcy prawni S. J. byli właścicielami tej działki. Nie można też pominąć faktu obowiązywania w Polsce w okresie od [...] grudnia 1944 r. do [...] września 1990 r. dekretu PKWN z dnia [...] grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. Nr 15, poz. 82).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w roku 1947 S. J. była właścicielką przedmiotowego gruntu leśnego, natomiast jest pewne, że od 1964 r. że grunt ten znajdował się w zarządzie Prezydium RN m. st. W., na podstawie decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1963 r., wydanej na podstawie art. 14 ust. 1 lit. e ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym. Przepis ten stanowił, że poszczególne obszary mogą być wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego i przekazane pod zarząd innych ministrów z przeznaczeniem na potrzeby rozwojowe osiedli oraz przemysłu, górnictwa i handlu. W roku 1963 przedmiotowy grunt leśny traktowany był więc jako państwowy (art. 1 ust. 1 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym). Musiało więc zaistnieć zdarzenie prawne, które spowodowało, że przedmiotowy grunt leśny wszedł w skład państwowego gospodarstwa leśnego, ale nie można też wykluczyć, że nastąpiło to bezprawnie, z pogwałceniem prawa własności i obowiązujących przepisów. Okoliczność ta wymaga obecnie jednoznacznego ustalenia. Gdyby okazało się, że własność przedmiotowej nieruchomości nigdy nie przeszła na własność Skarbu Państwa, wydanie kwestionowanej decyzji w trybie art. 40 ust.1 ustawy o lasach należałoby uznać za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie można przy tym zapominać, że prawo własności nieruchomości istnieje od daty sporządzenia umowy – kupna sprzedaży w formie aktu notarialnego. Jednym słowem jego powstanie nie jest uzależnione od wpisu do księgi wieczystej. Własność nieruchomości przechodzi na kupującego wskutek samego zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego bez względu na to, czy nabywca został wpisany do księgi wieczystej jako nowy właściciel. Brak wpisu do księgi wieczystej nie tamuje przejścia własności, ponieważ ma charakter deklaratoryjny.

W świetle powyższego, podobnie jak w przypadku powoływanego już wyroku NSA w sprawie II OSK 2261/12, przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 64 Konstytucji RP oraz art. 4 i art. 40 ustawy o lasach. Oceny, czy nastąpiło naruszenie art. 64 Konstytucji RP (który w ust. 2 ustanawia ochronę prawną własności) oraz czy trafnie zastosowano art. 40 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o lasach będzie można dokonać dopiero po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego odnoszącego się do tytułu własności spornej nieruchomości w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1996 r.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2016 r., poz. 790 ze zm.), zgodnie z którym księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, to Sąd pierwszej instancji nie mógł go naruszyć, ponieważ w ogóle go nie stosował. Przywołana ustawa dotyczy trybu postępowania przy prowadzeniu ksiąg wieczystych, co należy do właściwości sądów rejonowych. Z tych przyczyn brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie stosował bądź dokonał błędnej wykładni ww. przepisu prawa materialnego, którego w ogóle nie stosował i nie miał takiej potrzeby przy dokonywaniu kontroli decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie art. 40 ustawy o lasach.

Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 p.p.s.a, przy stwierdzeniu, że kwestia prawa własności do przedmiotowego gruntu leśnego w dacie wydawania decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. nie została rozstrzygnięta, stanowiło podstawę do zastosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny art. 188 p.p.s.a poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia, tj. ustali ponad wszelką wątpliwość, czy po 1947 roku do daty wydania kwestionowanej w niniejszym postępowaniu nieważnościowym decyzji zmienił się stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości umożliwiający wydanie decyzji w oparciu o art. 40 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach.