Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1117/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-09-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie lub częściowe zwolnienie od kosztów

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 września 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.04.2010r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2003 postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.04.2010r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2003.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J. C. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M. C. ur. w 1959r. i studiującą córką A. C. ur. w 1989r. Z żoną od dnia 10.01.2001r. pozostaje w rozdzielności majątkowej. Prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "C" J. C., Zakład Pracy Chronionej. Przedmiotowa działalność w roku 2009 przyniosła wnioskodawcy dochód w wysokości 8 151, 78 zł. przy przychodzie wynoszącym 2 441 590,82 zł. a w miesiącu lipcu 2010r. firma ta dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, której podstawa opodatkowania wyniosła łącznie 200 583 zł.

J.C. jest zadłużony wobec kontrahentów na kwotę 3 095 347,34 zł. , wobec Skarbu Państwa na kwotę 738 467,80 zł. , wobec gminy na kwotę 225 817,47 zł. , wobec ZUS na kwotę 749 188,53 zł. Jego zadłużenie kredytowe wynosi natomiast 1 445 000 zł.

W wyniku prowadzonych przeciw niemu postępowań egzekucyjnych doszło do zajęcia kont i zabezpieczenia nieruchomości poprzez ustanowienie hipotek na posiadanych przez niego działkach w: O., C., B., C., K., J., G.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zdaniem orzekającego, dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych J. C. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni.

Nie nadesłała bowiem: - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami , popartego odpowiednimi rachunkami, - kserokopii dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów. Oświadczenie strony skarżącej z dnia 07.09.2010r. , że nie zbiera ona rachunków związanych z miesięcznymi wydatkami, - w kontekście wezwania o spis takich wydatków - jest natomiast przejawem braku starania o przedstawienie swojej sytuacji finansowej w sposób pełny. Zwrócić trzeba bowiem uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . Tymczasem brak tych danych , skutecznie to uniemożliwia. Trudno też przyjąć , iż podanie orientacyjnych kwot jakie strona skarżąca wydaję na opłaty, wyżywienie i inne wydatki związane z bieżącymi potrzebami jest czymś niewykonalnym nawet jeżeli do tej pory nie prowadziła takich kalkulacji, czy nie zbierała rachunków.

J. C. nie nadesłał też : zeznań podatkowych M. C.; za 2009r. i z tytułu podatku VAT za ostatni miesiąc oraz oświadczenia określającego wysokość jej miesięcznych dochodów. Od tego ostatniego wymogu nie zwalnia fakt, iż małżonkowie są w formalnej rozdzielności majątkowej. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Wypada też zaznaczyć, iż obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych.(por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 )

Po drugie natomiast trzeba podkreślić , iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się , do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ). W konsekwencji więc niewyjaśnienia sytuacji finansowej M. C. nie sposób mówić o wyjaśnieniu rzeczywistej sytuacji J. C. Nie można bowiem zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych jednego z małżonków , jeśli okazałoby się , że dochody drugiego pozwalają na pokrycie tych kosztów. (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r. , sygn. akt I Cz 37/67).

Strona skarżąca nie nadesłała również wyciągów z kont bankowych J. C. oraz M. C., zarówno osobistych jak i firmowych, obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy. Przysłanie wyciągów z konta "C", J. C. , Zakład Pracy Chronionej znajdującego się w Banku PEKAO S.A. nie można bowiem uznać za wywiązanie się z nałożonego na stronę obowiązku. Dokumenty te dotyczą tylko firmy J. C. i stanowią jedynie jednodniowe wyciągi , które nie obrazują przeprowadzanych przez okres trzech miesięcy transakcji.

Wreszcie podkreślić wypada niekonsekwencję strony skarżącej i sprzeczność składanych przez nią oświadczeń. J. C. we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF stwierdził bowiem, iż : "pozostaje na utrzymaniu żony M. C. i syna Ł. C". Tymczasem w oświadczeniu z dnia 07.09.2010r. nadesłanym w wyniku wezwania Sądu do uzupełnienia wniosku napisał , iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i nie otrzymuje pomocy finansowej od syna ! Takie zachowanie strony skarżącej nasuwa poważne wątpliwości co do jej wiarygodności i rzetelności składanych przez nią oświadczeń.

W konsekwencji w/w okoliczności nie można w sposób rzeczywisty określić sytuacji finansowej J. C. Wobec czego, mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, J. C. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. sygn. akt I FZ 394/08 ) W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).