Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 75/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi M. T. na przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącej M. T. z 1 lutego 2021 r., 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałej części, 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej M. T. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę Pomorskiego w sprawie o przyznanie świadczenia wychowawczego.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z 1 lutego 2021 r. M.T. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2021/2022, względem trójki dzieci – K. T., M. T. oraz Z. T.

W dniu 15 lutego 2021 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością rzeczową wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonego w dniu 1 lutego 2021 r. przez M. T. wraz z dokumentacją.

Pismem z 13 lipca 2021 r. Wojewoda Pomorski poinformował wnioskodawczynię o przyznaniu jej świadczenia wychowawczego na dzieci w kwocie po 500 złotych miesięcznie na każde z nich, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że zaświadczenie A1 wystawione K. T. obejmuje okres od 19 października 2019 r. do 18 października 2021 r., potwierdzając podleganie w tym okresie polskiemu ustawodawstwu dotyczącemu zabezpieczenia społecznego. Poinformowano skarżącą, że po zakończeniu okresu, na jaki zostało wystawione owo zaświadczenie, należy złożyć kolejne lub inny dokument potwierdzający aktywność zawodową bądź też oświadczenie o jej braku.

Pismem datowanym na 1 grudnia 2021 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej przekazał Wojewodzie Pomorskiemu kolejne zaświadczenie A1 dotyczące K. T., celem uzupełnienia wniosku z dnia 1 lutego 2021 r. w przedmiocie ustalenia świadczenia wychowawczego.

W związku z powyższym, w dniu 25 maja 2022 r. Wojewoda Pomorski poinformował wnioskodawczynię o przyznaniu jej świadczenia wychowawczego na dzieci w kwocie po 500 złotych miesięcznie na każde z nich, na okres od 1 grudnia 2021 r. do 31 maja 2022 r. Organ wskazał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązują od 1.07. 2015 r. – 30.06.2017 r., 1. 09.2017 r. – 31.08.2019 r., 1.11.2019 r.- 31.10.2021 r. oraz od 1.12.2021 r. do chwili obecnej. W związku ze złożeniem druku A1 z okresem obowiązywania od 25.11.2021 r. do 24.11.2023 r. prawo do świadczenia wychowawczego należało przyznać również w okresie od 1.12.2021 r. – 31.05.2022 r.

M. T. w piśmie z 18 maja 2022 r., doręczonym organowi 24 maja 2022 r., stanowiącym skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 12, 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 k.p.a., w związku z czym wniosła o: stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 złotych oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że ojciec dzieci mieszka i prowadzi działalność gospodarczą w Polsce, natomiast w Belgii wykonuje usługi w ramach prowadzonej działalności. Co istotne centrum życiowe ojca małoletnich jest w Polsce i to tu uiszcza należne składki ZUS oraz reguluje zobowiązania podatkowe. Z uwagi na prowadzenie przez K. T. znacznej części działalności gospodarczej w Polsce, podlega on przepisom kraju, w którym znajduje się ośrodek jego interesów życiowych, zatem w tym miejscu powinno być również wypłacone świadczenie wychowawcze na małoletnie dzieci. Skarżąca podkreśliła, że w aktach znajdują się druki A1 z ZUS potwierdzające fakt pracy ojca dzieci w kraju. W jej ocenie, postępowanie organu jest wyrazem lekceważenia prawa i dlatego konieczne było wniesienie o stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wnosząc o wymierzenie grzywny skarżąca wskazała, że przewlekłość postępowania ma charakter ciągły, a organ lekceważy ponaglenia w tym zakresie. Ciąg czynności podejmowanych przez organ nie pozostawia zaś wątpliwości, że postępowanie prowadzone było opieszale i z naruszeniem wynikających z procedury administracyjnej terminów na załatwienie sprawy. Przyczyny braku działania organu nie były wyjaśniane stronie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że Wojewoda Pomorski po przeprowadzeniu postępowania stwierdził, że do sprawy skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z tym, że ojciec dzieci pracuje poza granicami Polski. Po przywołaniu treści art. 67 i 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz.UE.L Nr 166, str. 1) wskazano, że mąż wnioskodawczyni pracuje w Belgii na własny rachunek w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zarejestrowanej na terenie Polski. Z przedstawionego w toku postępowania zaświadczenia A1 wystawionego przez ZUS w stosunku do męża skarżącej wynika, że polskie ustawodawstwo winno mieć zastosowanie w okresach od 19.10.2019 r. do 18.10.2021 r., w związku z czym Wojewoda Pomorski w dniu 13 lipca 2021 r. wydał informację nr [...], w której przyznał świadczenie wychowawcze na trójkę dzieci skarżącej w okresie od 01.06.2021 r. do 31.10.2021 r. Jednocześnie strona została pouczona o konieczności przedłożenia kolejnego zaświadczenia lub oświadczenia w przypadku ubiegania się o przedłużenie wypłat niniejszego świadczenia. Informacją z dnia 25 maja 2022 r. nr [...] ponownie miało miejsce przyznanie świadczenia ze wskazaniem okresu od 1.12.2021 r. do 31.05.2022 r. Jednocześnie doszło do zweryfikowania rozstrzygnięcia dotyczącego koordynacji, wobec czego w przedmiotowym okresie świadczeniowym uznano, że koordynacja nie zachodzi a zatem organem właściwym do prowadzenia postępowania jest Wójt Gminy.

Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania organ w pierwszej kolejności przywołał orzecznictwo w tej kwestii, a następnie wskazał, że bezspornym jest na gruncie niniejszej sprawy, że wniosek strony o przyznanie świadczenia wychowawczego za okres 2021/2022 został rozpatrzony, a tym samym skarga jest bezzasadna i winna być oddalona. Co prawda w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało finalnie zakończone po wniesieniu skargi administracyjnej, jednak art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. realizuje funkcję dyscyplinującą organ, a ta może być osiągnięta jeżeli w dacie orzekania przez sąd w ogóle nie toczy się postępowanie administracyjne, w którym strona skarżąca podnosi zarzut bezczynności lub przewlekłości.

Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, informacja została wydana 13 lipca 2021 r., z nieznacznym przekroczeniem terminu, tj. o 2 tygodnie.

W zakresie pozostałego okresu świadczeniowego zwrócono uwagę na to, że co prawda w zakresie swej właściwości organ zakończył postępowanie 25 maja 2022 r., natomiast projekt informacji już 25 stycznia 2022 r. został wprowadzony do systemu i oczekiwał na zatwierdzenie. Strona na żadnym etapie toczącego się postępowania nie kontaktowała się z organem żadną możliwą drogą celem ustalenia etapu, na jakim znajduje się rozpatrywanie przedmiotowego wniosku.

Wojewoda dla uzasadnienia tezy, iż w niniejszej sprawie nie doszło do działania z rażącym naruszeniem prawa przytoczył dorobek orzeczniczy NSA. Dodał, że zasadniczym celem skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki jest usunięcie stanu bezczynności. Skoro stan bezczynności i przewlekłości ustał, orzeczenie o przewlekłości prowadzenia wykracza poza ramy celowościowe postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione także przesłanki, które umożliwiłyby wymierzenie grzywny z tytułu przewlekłego prowadzenia postępowania, gdyż jej nadrzędnym celem jest doprowadzenie do zakończenia toczącego się postępowania. Wobec tego, że wniosek skarżącej został rozpoznany brak jest podstawy do wymierzenia wskazanego środka. Wymierzenie grzywny nie przełożyłoby się również na szybsze działanie organu ze względu liczbę zatrudnionych osób i w związku z tym permanentne przeciążenie pracą, mimo dokładania najwyższej staranności, aby jak najszybciej i rzetelnie rozstrzygnąć każdą sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Należy wskazać, że warunkiem wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jednak w odniesieniu do spraw o świadczenia wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę, stosownie do treści art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), zwanej u.p.p.w.d., przepisów art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej k.p.a., nie stosuje się. Oznacza to, że skarżąca wnosząc w dniu 18 maja 2022 r. (data stempla pocztowego) przedmiotową skargę, nie musiała spełnić wymogu poprzedzenia jej wniesieniem ponaglenia.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego na trójkę dzieci na rok 2021/2022 Wojewoda Pomorski najpierw informacją z 13 lipca 2021 r., a następnie informacją z 25 maja 2022 r., poinformował skarżącą o przyznaniu jej świadczenia wychowawczego na dzieci w kwocie po 500 złotych miesięcznie na każde z nich, najpierw na okres od 1 czerwca 2021 do 31 października 2021 r, a następnie na okres od 1 grudnia 2021 r. do 31 maja 2022 r. Załatwienie wniosku skarżącej poprzez wydanie przez organ informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego czyni zaś bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie zobowiązania organu do jego rozpatrzenia. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie, w związku z czym zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącej stało się zbędne. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie 1 wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Pomorskiego do rozpoznania wniosku strony.

Załatwienie sprawy przez organ administracji, po wniesieniu skargi do sądu, nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku rozpoznania takiej skargi. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania działa w oparciu o art. 149 p.p.s.a. W przypadku załatwienia sprawy przez organ Sąd powinien orzec o istotnych dla tego postępowania kwestiach: stwierdzić, czy w sprawie miały miejsce bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a jeśli tak, to ocenić, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Pojęcie "bezczynności" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Natomiast z "przewlekłością" mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Pomimo tego, że skarżąca wniesioną skargą zwalcza przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, to Sąd w związku z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek dokonania kontroli działalności organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem adekwatnie do ujawnionych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

Mając na uwadze okoliczności faktyczne, w tym także zaakcentowany w uzasadnieniu skargi brak rozstrzygnięcia organu w zakresie dalszego okresu świadczeniowego, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie z powodu braku podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy przez Wojewodę od dnia przesłania zaświadczenia A1 stanowiącego uzupełnienie wniosku, tj. od 1 grudnia 2021 r. do dnia wniesienia skargi, stan ten wypełnia znamiona bezczynności, a nie przewlekłości postępowania.

W kontekście znaczenia pojęcia "bezczynności", zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy – w ustalonym przepisami terminie – organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane (dokonane). Podkreślić należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości postępowania. Istota tej zasady sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że – zgodnie z powołanym przepisem – niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wymaga zaznaczenia, że przepisy u.p.p.w.d. nie określają szczególnego trybu postępowania, a zatem zgodnie z art. 28 przywołanej ustawy, w sprawach prowadzonych na podstawie tych przepisów zastosowanie mają ogólne zasady k.p.a., w tym dotyczące terminów załatwiania spraw, określone w przywołanym wyżej art. 35 k.p.a.

W ocenie Sądu – w realiach rozpoznawanej sprawy – mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością. Mianowicie, z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 15 lutego 2021 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością rzeczową wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonego w dniu 1 lutego 2021 r., ze względu na potrzebę rozważenia zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Pismem z dnia 13 lipca 2021 r. Wojewoda Pomorski poinformował wnioskodawczynię o przyznaniu jej świadczenia wychowawczego na dzieci w kwocie po 500 złotych miesięcznie na każde z nich, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że zaświadczenie A1 wystawione mężowi skarżącej K. T. obejmuje okres od 19 października 2019 r. do 18 października 2021 r., potwierdzając podleganie w tym okresie ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego. W tej sytuacji przyznanie świadczenia wychowawczego na dalszy okres uzależnione było od złożenia kolejnego zaświadczenia potwierdzającego podleganie polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego.

Pismem datowanym na 1 grudnia 2021 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej przekazał Wojewodzie Pomorskiemu zaświadczenie A1 dotyczące K. T., celem uzupełnienia wniosku z dnia 1 lutego 2021 r. w przedmiocie ustalenia świadczenia wychowawczego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ po wpływie przedmiotowego zaświadczenia wydał informację o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego, adekwatnie do okresu potwierdzonego w zaświadczeniu, dopiero w dniu 25 maja 2022 r., czym przekroczył przewidziany przez prawo termin. Jednocześnie organ nie poinformował strony postępowania o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy i nie podał przyczyn, ani też nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Przesłanki wykluczającej istnienie stanu bezczynności nie może stanowić wskazana przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczność sporządzenia przez pracownika projektu informacji w dniu 25 stycznia 2022 r. Samo bowiem przygotowanie projektu rozstrzygnięcia w danej sprawie stanowi jedynie czynność techniczną, niemającą doniosłości prawnej.

Z uwagi na przywołane wyżej okoliczności sprawy Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski dopuścił się w sprawie bezczynności, gdyż będąc do tego zobowiązanym powołanymi wyżej przepisami k.p.a., nie załatwił sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. W toku prowadzonego postępowania organ wbrew treści art. 36 k.p.a., nie powiadomił też skarżącej o przyczynach zwłoki ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Stanowiło to podstawę do stwierdzenia bezczynności organu na mocy art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu ww. przepisu oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyrok NSA z 16 września 2015 r., I OSK 722/15, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niewątpliwie w sprawie nastąpiło przekroczenie terminów załatwienia sprawy, jednak nie znajduje uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy stwierdzenie, że u jego podstaw leżał lekceważący stosunek organu do uprawnień i wniosków skarżącej.

Przede wszystkim przy ocenie zaistniałej bezczynności należy uwzględnić całokształt okoliczności sprawy i cały tok postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia 1 lutego 2021 r. Przede wszystkim wniosek skarżącej został przekazany w dniu 11 lutego 2021 r. Wojewodzie Pomorskiemu przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, ze względu na potrzebę ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z danych ujawnionych we wniosku wynikało bowiem, że mąż skarżącej – K. T. prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną w Polsce, ale mieszka w Belgii.

Ze względu na przedłożenie wraz z wnioskiem zaświadczenia A1 potwierdzającego podleganie polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego w okresie od 19 października 2019 r. do 18 października 2021 r. Wojewoda rozpoznał wniosek skarżącej w dwóch częściach, najpierw wydając informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego z 13 lipca 2021 r., a następnie po uzupełnieniu dokumentacji o kolejne zaświadczenie potwierdzające podleganie ustawodawstwu polskiemu przez okres od 25 listopada 2021 r. do 24 listopada 2023 r., wydając informację z 25 maja 2022 r. Z powyższego nie wynika, aby organ zignorował wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia na okres 2021/2022. Rozpoznał go częściowo, adekwatnie do potwierdzonego w zaświadczeniu A1 okresu podlegania ustawodawstwu polskiemu. Popadł w bezczynność w przyznaniu świadczenia na dalszy okres, udokumentowany w zaświadczeniu A1, które wpłynęło do organu 1 grudnia 2021 r. Z okoliczności sprawy nie wynika natomiast, aby uchybienie terminu rozpoznania sprawy w zakresie całego należnego okresu, na który można przyznać świadczenie wychowawcze, tj. do 31 maja 2022 r., spowodowane było szczególnie negatywnym nastawieniem organu do realizacji obowiązków władzy publicznej, a wynikało jedynie z niedopatrzenia, w którym nie sposób dopatrywać się znamion złej woli po stronie organu lub czynników natury subiektywnej. Całokształt okoliczności sprawy pozwolił Sądowi przyjąć, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę w pozostałej część obejmującej żądanie wymierzenia organowi grzywny (pkt 4 sentencji wyroku). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na charakter dyscyplinująco-represyjny powyższego środka, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków. W niniejszej sprawie opisany sposób działania Wojewody Pomorskiego nie uzasadniał zastosowania represji w postaci grzywny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), zasądzając na rzecz skarżącej od organu zwrot wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł wraz z 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.