Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1066/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. z dnia [...] października 2016 r. spółka [...] S. E. S.A. z siedzibą w K. J., na podstawie art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., wniosła o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...] o pow. 2.58 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym K. , gmina N., dla której Sąd Rejonowy w Ś. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącą zgodnie z wpisem w księdze wieczystej własność R. S., poprzez zezwolenie spółce [...] S. E. S.A. na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji G. – P. - G. P. ). W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż właściciel przedmiotowej nieruchomości nie wyraża zgody na jej zajęcie. Złożono też wniosek o niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...] Starosta Ś. w rozpatrzeniu wniosku spółki [...] S. E. S.A., na podstawie art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), orzekł o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, (określonej w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...]) stanowiącej działkę nr [...] o pow. 2.58 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina N., dla której Sąd Rejonowy w Ś. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność R. S. w celu założenia przez [...] S. E. S.A. i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji G. – P. - G. P.) na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia 148 m˛, wyznaczonej pasem technologicznym o szerokości 70 m (2 x 35 metrów od osi linii), zgodnie z decyzją z [...] lutego 2017r.: [...].[...].12.2016 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi ważny interes społeczny i gospodarczy, bowiem budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. W ocenie Starosty Ś. wybudowanie linii i jej eksploatacja jest konieczna dla poprawy i sprawności operacyjnej funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji, w ocenie organu I instancji spowoduje zahamowanie rozwoju regionu oraz zagrożenie ciągłości dostawy energii, co spowoduje duże straty, dlatego też w ocenie organu decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie jest niezbędna w celu skorzystania przez Spółkę z ww. nieruchomości, gdyż w przeciwnym wypadku może ona nie uzyskać do niej dostępu, a tym samym nie mieć możliwości prowadzenia prac budowlanych w pasie technologicznym przedmiotowej linii elektroenergetycznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. S. zarzucił błędną interpretację co do wykonawstwa inwestycji, bowiem [...] S. E. nie kontaktowały się z nim, a tylko firma S. E. dwukrotnie proponowała kwotę [...]zł tytułem odszkodowania, natomiast działka zdaniem odwołującego się posiada dużą wartość ze względu na jej przeznaczenie jako działka budowlana, a przez budowę linii, utraci inwestycyjny charakter.

Odwołujący zarzucił też nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy ze względu na fakt, że operat szacunkowy przedstawiony przez inwestora był dla niego niezrozumiały.

Wojewoda K. - P. po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia

[...] czerwca 2017 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, w tym okoliczność, że decyzja wydana przez Wojewodę z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stała się ostateczna, w ocenie Wojewody istnieją przesłanki do utrzymania decyzji Starosty Ś. z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...]. [...].12.2016 o zezwoleniu spółce [...] S. E. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomiędzy decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., a decyzją o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., zachodzi związek tego typu, że ta druga decyzja jest decyzją ściśle związana z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja ta implikuje wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalnością (wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 217/16).

W kontekście powyższego, w ocenie Wojewody nie budzi przy tym wątpliwości, że decyzja z dnia [...] lutego 2017 r. stała się ostateczna ze względu na fakt, że decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Ś.; pozostało więc organowi II instancji zbadanie przesłanek zawartych w art. 124 ust. 1a u.g.n., przy czym podkreślono, że decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, jest ona bowiem wydawana, jeśli zaistnieją przesłanki wymienione w przytoczonym artykule i zostanie złożony wniosek.

Wojewoda zwrócił więc uwagę, że wniosek w sprawie pochodzi od podmiotu, który będzie realizował cel publiczny i nie ma w tym zakresie wątpliwości, a budowa sieci elektroenergetycznej stanowi cel publiczny, dlatego też nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione jest ważnym interesem gospodarczym. W niniejszej sprawie decyzja Starosty Ś. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy założenia i przeprowadzenia na części nieruchomości skarżącego napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej, co w konsekwencji ma zlikwidować większość problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną znacznej części Wojewoda oraz pomorskiego. Realizacja budowy sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Realizacja inwestycji liniowej wiąże się bowiem z wykonaniem na znacznym obszarze takiego zamierzenia dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Zdaniem Wojewody, mamy tu do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (15 gmin w dwóch województwach).

Organ odwoławczy zgodził się z argumentacją zawartą we wniosku, w części dotyczącej niezwłocznego zajęcia nieruchomości, kiedy to wnioskodawca podnosi, iż produkcja prądu na własne potrzeby przez województwo pomorskie wynosi 30 % stałego zapotrzebowania, dlatego też budowa linii energetycznej dostarczającej energię nie jest partykularnym interesem wnioskodawcy, lecz społeczeństwa zamieszkałego na terenie Wojewoda i P..

Wojewoda podkreślił również, że przesłanki z art. 108 § 1 k.p.a. są samodzielne, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy przykładowo istnienie "innego interesu społecznego", a zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie jest on niepodważalny, jak również interes społeczny jest oczywisty i nie jest konieczne wystąpienie zagrożenia życia itp., jak też zagrożenia niewykonaniem inwestycji w określonym terminie, ponieważ budowa sieci elektroenergetycznej jest niezbędna dla ogółu, stąd jej wykonanie powinno nastąpić szybko.

Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, który stwierdził, że niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych, czego skutkiem będzie zahamowanie rozwoju regionu. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii energetycznej.

Przechodząc do zarzutów odwołującego, organ odwoławczy stwierdził, że dotyczą one decyzji Starosty Ś. z dnia [...] lutego 2017 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i zostały rozpatrzone w decyzji Wojewody K. - P. z dnia [...] czerwca 2017 r.

W skardze do sądu R. S. zarzucił, że w wydanej przez Wojewodę decyzji, nie odniesiono się do istoty odwołania, czyli kwestii finansowych, bowiem został on pozbawiany potencjalnych korzyści. Skarżący stwierdził, że wartość jego nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem określona została na ok. [...] zł, natomiast po odliczeniach wartości rolnej mógłby się spodziewać za przedmiotową nieruchomość ok. [...] zł, tymczasem w zamian za to otrzymuje kwotę [...]zł.

Zdaniem skarżącego, Wojewoda K. - P. uzasadniając swoją decyzję nie zauważył przedstawionego wyżej problemu, dlatego skarżący zwrócił się do Wojewody o rozpatrzenie pisma pod kątem utraconych korzyści.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Pismem procesowym z dnia [...] lutego 2018 r. [...] S. E. S.A. z siedzibą w Konstancinie – Jeziornej podniosła, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w art. 124 ust 1a u.g.n., od których uzależnione jest uzyskanie przez inwestora decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności, dlatego wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa, tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym - w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Z treści cytowanego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

W niniejszej sprawie, wnioskiem z dnia [...] października 2016 r., spółka zwróciła się o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości skarżącego. Bezsporne jest w sprawie, że decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2017 r., ograniczającą sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, a nieprawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 28 lutego 2018 r. (sygn. akt II SA/Bd 1065/17) skarga na tę decyzję została oddalona. W związku z tym, w obrocie prawnym pozostaje decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Kolejnym warunkiem wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej powoływanej jako "K.p.a.", lub ważnego interesu gospodarczego. Stosownie do art. 108 § 1 zd. pierwsze K.p.a., decyzji od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

W stanie faktycznym sprawy, zasadnie organy obu instancji uznały, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. przemawia interes społeczny i ważny interes gospodarczy. Wyjaśnić należy, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego budowa, czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej o dużej mocy, realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1648/15, sygn. akt I OSK 1650/15, sygn. akt I OSK 1719/15, sygn. akt I OSK 1988/14, sygn. akt I OSK 2251/15, sygn. akt I OSK 2480/15; wyrok NSA z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2967/12, dostępne [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest niewątpliwie realizacją celu publicznego, gdyż stosownie do art. 6 pkt 2 u.g.n. - celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy czym, nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem – Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna, jak również to, czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy, czy też docelowy (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 697/15 i sygn. akt I OSK 796/16, CBOSA). Jeżeli realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej, ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, to jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Występuje tu zatem zarówno interes społeczny, jak i gospodarczy, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1244/15, CBOSA). Taka inwestycja ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15, CBOSA).

W stanie faktycznym sprawy, zasadnie zatem organy obu instancji uznały, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. przemawia interes społeczny polegający na poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego poprzez budowę napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej, co w konsekwencji ma zlikwidować większość problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną znacznej części województwa kujawsko - pomorskiego oraz pomorskiego, zważywszy, że produkcja prądu na własne potrzeby przez województwo pomorskie wynosi 30 % stałego zapotrzebowania, dlatego budowa linii energetycznej dostarczającej energię, nie jest partykularnym interesem wnioskodawcy, lecz społeczeństwa zamieszkałego na terenie Wojewoda i pomorskiego. Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych w związku z czym wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami (np. w razie awarii energetycznej). Dlatego należy podzielić ocenę organów obu instancji, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n.

Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie wyczerpująco scharakteryzowały charakter i przeznaczenie inwestycji, a także jej strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa elektroenergetycznego przedmiotowego obszaru województwa kujawsko - pomorskiego oraz pomorskiego i na tej podstawie oceniły, że realizacja inwestycji wymaga zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie żadnej z cech przypisanych inwestycji. W tej sytuacji przyjęcie, że interes społeczny uzasadnia wydanie decyzji mającej na celu umożliwienie niezwłocznego zajęcia nieruchomości koniecznej dla realizacji inwestycji nie ma cech arbitralności. Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego nie jest kwestią wykazania, lecz raczej uargumentowania, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji, dokonanej przez organ. Nie zaistniała zatem potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające było ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji.

Uwzględniając powyższe, należy podzielić ocenę, że umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uzasadnione było wystąpieniem w stanie faktycznym sprawy przesłanki interesu społecznego, wyrażającego się w konieczności zapewnienia szerokiemu gronu odbiorów nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej i ważnego interesu gospodarczego, polegającego na konieczności poprawy bezpieczeństwa funkcjonowania infrastruktury elektroenergetycznej poprzez jej budowę. Tym samym, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z jednoczesnym nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że kwestia rozliczeń z tytułu ewentualnego odszkodowania dla właściciela zajętej nieruchomości, nie może być oceniana na obecnym etapie sprawy, gdyż jej przedmiotem jest wyłącznie zbadanie, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1a u.g.n. Ocena podnoszonych przez skarżącego zarzutów nie mieści się zatem w granicach niniejszej sprawy, o których mowa w art. 135 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.