Wyrok NSA, sygn. akt III SA 337/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Teza: Zwolnienie przez radę gminy osób fizycznych od podatku od nieruchomości od domów mieszkalnych mieści się w uprawnieniach wynikających dla niej z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

TEZY

Zwolnienie przez radę gminy osób fizycznych od podatku od nieruchomości od domów mieszkalnych mieści się w uprawnieniach wynikających dla niej z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.


UZASADNIENIE

Rozstrzygnięciem nadzorczym podjętym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, Wojewoda orzekł o nieważności par. 1 ust. 6 lit. "a" uchwały Rady Gminy z dnia 22 stycznia 1994 r. w sprawie podatków od nieruchomości, zwalniającej od podatku osoby fizyczne od budynków mieszkalnych lub ich części. Wojewoda uznał, że zwolnienie w takim zakresie przekracza uprawnienia Rady wynikające z art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zastosowano tu bowiem wykładnię rozszerzającą, co w odniesieniu do przepisów wyjątkowych nie powinno mieć miejsca. Nie można - w ocenie Wojewody - przyjąć, że wolą ustawodawcy było upoważnienie rad gmin do generalnego zwalniania wszystkich mieszkańców od podatku z poszczególnych rodzajów nieruchomości. Takie postępowanie nie mieści się również w uprawnieniach gminy do prowadzenia /na swoim terenie/ racjonalnej polityki podatkowej. Wojewoda wskazał przy tym na wyrok NSA z dnia 6 października 1992 r., III SA 1471/92 - ONSA 1993 Nr 2 poz. 53.

W skardze, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Rada Gminy wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody. Zwolnienia podatkowe leżą w gestii samorządu, bowiem to samorząd ustala wysokość podatków, które są dochodami własnymi gminy. Z tej przyczyny zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze należy - zdaniem Rady - uznać za nie uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazujące, że myśl orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, z konstytucyjnych zasad sprawiedliwości i równości wobec prawa wynika, iż wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo. Niedopuszczalne jest, by pewna grupa obywateli korzystała z praw, których nie ma większość.

Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W związku z powołaniem się Wojewody na wyrok NSA stwierdzić należało, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie wykorzystania przez rady gmin uprawnień z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nie było jednolite. Poszczególne Ośrodki Zamiejscowe i Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie prezentowały stanowiska, że:

- zwolnienie mieszkańców gminy od podatku od nieruchomości od budynków mieszkalnych lub ich części jest przekroczeniem uprawnień z powołanego wielokrotnie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., jako zwolnienie globalne o podatku /m.in. orzeczenia III SA 1471/92, SA/Kr 1050/93/,

- rada gminy może zwolnić od podatku od nieruchomości wszystkie budynki mieszkalne. Nie jest to bowiem zwolnienie od podatku w ogóle, a jedynie zwolnienie określonego rodzaju przedmiotów opodatkowania; mieści zatem w uprawnieniach zawartych w art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /m.in. orzeczenia SA/Gd 594/92, SA/Po 41/92, III SA 1398/92, SA/Gd 782/94/.

W tym samym duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 września 1994 r., III ARN 44/94 i w uchwale z dnia 4 listopada 1994 r., III AZP 7/94 /OSNAPU 1995 nr 2 poz. 13/.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie reprezentuje pogląd, że zwolnienie przez Radę Gminy osób fizycznych od podatku od nieruchomości domów mieszkalnych mieści się w uprawnieniach wynikających dla niej z art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Przepis ten stanowi, że rada gminy może wprowadzić inne zwolnienia od podatku od nieruchomości niż wymienione w art. 7 ust. 1. Oczywiście, mogą być to tylko takie zwolnienia, które nie naruszą zasady powszechności opodatkowania; nie uchylą obowiązku podatkowego w tym podatku w ogóle.

Zgodnie z art. 2 ustawy obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej. Natomiast art. 3 w ust. 1 pkt 1 wymienia jako jeden z przedmiotów opodatkowania budynki /wszystkie/ lub ich część. Zatem zwolnienie od podatku od nieruchomości budynków mieszkalnych osób fizycznych - co uczyniła Rada Gminy zakwestionowanym postanowieniem uchwały z dnia 22 stycznia 1994 r., nie ma charakteru zwolnienia globalnego. Zwalnia od podatku jedną kategorię podmiotów w odniesieniu do jednego określonego rodzaju budynków, stanowiących tylko część zakresu przedmiotowego podatku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Nie mieści się w kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena, czy takie działanie Gminy, przy wzięciu pod uwagę art. 1 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym, jest działaniem racjonalnym czy też nie z punktu widzenia celowości i skutków gospodarczych. Sąd Administracyjny powołany jest wyłącznie do badania zgodności z prawem konkretnego aktu administracyjnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 4 listopada 1994 r. "domniemanie zasady równości i sprawiedliwości podatkowej powinno być rozumiane jako reguła naczelna odnosząca się jednak tylko do tych kategorii podatników, którzy są zobowiązani do uiszczenia należnego podatku już po uwzględnieniu wszelkich dopuszczalnych zwolnień, ulg, odpisów od wymiaru podatku ustanowionych przez właściwe organy administracji publicznej w ramach ustawowo określonej kompetencji".

Uznając zatem, że postanowienia par. 1 pkt 6 lit. "a" uchwały Rady Gminy z dnia 22 stycznia 1994 r. w sprawie podatku od nieruchomości prawa nie naruszają, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 1 w związku z art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie.