Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1612/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 139a-139o,151
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Prezydent [...], w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 27 listopada 2020 r., zaskarżoną decyzją odmówił O. A. przyznania prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, wnioskowane na dzieci: M. G., M. G., M. G. i M. G., na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 października 2021 r., albowiem wnioskodawczyni "nie prowadzi życia rodzinnego z obywatelem Polski na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej".

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła O. A..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2020.111 t.j. z dnia 2020.01.24) i przywołało treść art. 1 ust. 2 ustawy.

Kolegium podniosło, że O. A., będąca cudzoziemką w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, obywatelką Ukrainy, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...], otrzymała zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 20 września 2021 r., udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w przepisie art. 160 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi iż zezwolenia na pobyt czasowy można udzielić cudzoziemcowi prowadzącemu życie rodzinne w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. poz. 284, z późn. zm.), z zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem polskim lub obywatelem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, z którym przebywa wspólnie na tym terytorium, jeżeli cudzoziemiec spełnia wymogi, o których mowa w art. 159 ust. 1 pkt 2.

Zacytowany na wstępie uzasadnienia przepis art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia rodzinnego, w tym zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, o których stanowi art. 2 pkt 1 tej ustawy, cudzoziemcom, którzy otrzymali zezwolenie za pobyt czasowy, z uwagi na zaistnienie okoliczności przewidzianych przywołanym powyżej zapisem art. 160 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.

Z uwagi na powyższe uwarunkowania ustawowe, brak jest zdaniem Kolegium podstaw dla przyznania na rzecz skarżącej zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, wnioskowanych na dzieci: M. G., M. G., M. G. i M. G., na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 października 2021 r.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniosła O. A. podnosząc, że jej dzieci posiadają obywatelstwo polskie, w związku z czym przysługują im świadczenia rodzinne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że organy odmówiły przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na czworo dzieci, posiadające obywatelstwo polskie, tj. M. G., M. G., M. G. i M. G., gdyż ich matka, obywatelka Ukrainy, posiada pozwolenie na pobyt czasowy, wydane w oparciu o art. 160 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, a nie prowadzi życia rodzinnego z obywatelem Polski na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy wnioskodawczyni może otrzymać świadczenie rodzinne na ww. dzieci, które posiadają obywatelstwo polskie.

Rozpatrując powyższe zagadnienie w pierwszej kolejności należy przywołać treść art. 1 ust 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tymi regulacjami przysługują one:

1) obywatelom polskim;

2) cudzoziemcom:

a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym,

c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, z późn. zm.), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust.1ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

- jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,

f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,

– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

- z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.

W ocenie Sądu powołanych przepisów nie można rozpatrywać w oderwaniu od ich wzajemnych relacji. Występująca o zasiłek matka dzieci, będących obywatelami polskimi, nie należy do kręgu osób, wskazanych w art. 1. Nie oznacza to jednak, że do tego kręgu nie należą jej dzieci. Wykładnia powyższych przepisów, w sytuacji gdy matka dzieci nie jest uprawniona do otrzymania zasiłku, zaś jej dzieci posiadają taką legitymację, powinna wynikać z celu, jakiemu służyć mają uregulowania ustawowe, dotyczące zasiłków rodzinnych. Cel ten normatywnie określony został w powołanym art. 4 ust. 1 tej ustawy. Wynika z niego w sposób oczywisty, że zasiłek, mimo iż formalnie rzecz ujmując przysługuje rodzicom lub jednemu z nich, zaspokaja potrzeby dziecka. Świadczenie to przyznawane jest w sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza określonej w ustawie kwoty (dochodowe kryterium ustawowe). Celem tego uregulowania jest zatem przyznanie pomocy finansowej służącej przede wszystkim dobru dziecka, którego rodzice lub opiekunowie nie osiągają wysokich dochodów.

W niniejszej sprawie Sąd stanął na stanowisku, że nie do przyjęcia jest interpretacja przepisów ustawy zaprezentowana przez organy administracji. Takie odczytywanie sensu normatywnego powołanych przepisów pozbawiałaby, przewidzianej w ustawie pomocy finansowej dziecko, zamieszkałe w Polsce i będące obywatelem polskim, tylko dlatego, że jeden jego rodzic nie jest obywatelem polskim. Kłóci się to z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, gdyż w ten sposób organ wprowadził pozaustawowe kryterium przyznania zasiłku, odnoszące się do braku posiadania obywatelstwa polskiego przez jednego z rodziców.

Za zaprezentowaną interpretacją Sądu przemawiają także wyrażone w Konstytucji zasady: państwa prawnego (art. 2), równości wobec prawa (art. 32) i ochrony rodziny (art. 18). Formalne wyłączenie całej rodziny z systemu zasiłkowego, tylko z uwagi na to że jeden z jej członków jest cudzoziemcem, nie może w istocie być przyczyną odebrania stosownych praw obywatelom polskim. Wskazać bowiem należy, iż w sytuacji gdyby to ojciec dziecka wystąpił o to świadczenie, wówczas literalna wykładania przepisu art. 1 ust. 2 ustawy nakazywałaby wypłacić świadczenie rodzinne na rzecz wskazanych dzieci. Ta ostatnia okoliczność jeszcze raz potwierdza, że błędnie zostały zinterpretowane przepisy, bowiem przy ich wykładni pominięto cel, który przyświecał ustawodawcy we wprowadzeniu ich do systemu prawnego.

W tych okolicznościach Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi.

Naruszenie art. 1 w zw. z art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organy administracji miało zatem wpływ na wynik sprawy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpoznając wniosek cudzoziemki, będącej matką obywateli polskich, organy uwzględnią zaprezentowane stanowisko Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.