Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1734/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 9, par. 8
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1734/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 grudnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010r., sprawy ze skargi T. W., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 28 września 2009r. Nr [...], w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, w 4 i 5 roku, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1734/09

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 lutego 2005 r. T.W. zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego o przyznanie pomocy finansowej dla wspierania działalności gospodarstwa niskotowarowego.

W dołączonym do wniosku planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego T.W. zadeklarował przeznaczenie pomocy na dwa cele: zakup maszyn rolniczych i realizację projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006".

Decyzją z dnia 5 grudnia 2005 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozstrzygnął o przyznaniu wnioskowanej płatności w kwocie 5.179,24 zł na okres pięciu kolejnych lat. W decyzji tej zostało zawarte pouczenie, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności, a także złożenie w ciągu 7 dni po w/w terminie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia wraz z dokumentami potwierdzającymi zrealizowanie przedsięwzięcia.

W piśmie z dnia 15 lutego 2008 r. skierowanym do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa T.W. wniósł o zmianę celu w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego z realizacji projektu w ramach SPO na zakup zwierząt gospodarskich. Przedmiotowe pismo zostało przyjęte przez organ "do akceptującej wiadomości" i włączone do akt sprawy, o czym strona została poinformowana pismem z dnia 18 lutego 2008 r.

W dniu 25 czerwca 2008 r. J.N. złożył oświadczenie, w którym poinformował organ o zrealizowaniu dwóch przedsięwzięć, mianowicie zakupu zwierząt gospodarskich oraz maszyn rolniczych, na okoliczność czego przedłożył stosowne umowy kupna – sprzedaży. Natomiast jako powód zaniechania realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" producent rolny powołał w dodatkowym piśmie z dnia 22 grudnia 2008 r. na fakt, iż w 2008 r. program już nie istniał, bo wygasł w 2006 r. Odstąpienie od zmiany celu spowodowane było nadto wystąpieniem klęski suszy. Na tę okoliczność T.W. dołączył oświadczenie, iż w czerwcu i lipcu 2006 r. gospodarstwo rolne zostało dotknięte suszą. Nadto strona załączyła zaświadczenie z Urzędu Gminy, z którego wynika, że średnia wysokość szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą wyniosła 41,93%.

T.W. powołał się nadto na fakt, że zmienił cele zawarte w planie za zgodą organu, co wynika z pisma z dnia 18 lutego 2008 r., jakie otrzymał z Agencji.

Decyzją z dnia 18 marca 2009 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wstrzymał przyznaną uprzednio płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku, z uwagi na to, że beneficjent płatności nie zrealizował w terminie zadeklarowanego przedsięwzięcia.

Organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołując się na przepisy § 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, poz. 2870 z późn. zm.) stwierdził, że aby beneficjent pomocy mógł uzyskać wypłatę w czwartym i piątym roku wypłaty tej pomocy musi wypełnić dwa warunki. Po pierwsze musi zrealizować przedsięwzięcie zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, po drugie zaś musi złożyć kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin do zrealizowania przedsięwzięcia.

Organ wskazał również na przepisy, które pozwalają dokonać wypłaty przyznanej płatności w sytuacji wystąpienia jednej z okoliczności szczególnych, tzn. gdy producent rolny nie zrealizuje zadeklarowanego przedsięwzięcia ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego lub wystąpienie klęski żywiołowej, zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, albo też wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego.

Zdaniem organu strona zrealizowała jedynie jedno spośród dwóch zadeklarowanych przedsięwzięć, a zatem należało wstrzymać przyznaną płatność. Organ wskazał również, że susza występująca w 2006 r. nie została uznana za stan klęski żywiołowej z uwagi na brak stosownego rozporządzenia Rady Ministrów, zatem dokument dołączony przez producenta rolnego nie stanowi podstawy do zwolnienia wnioskodawcy z zadeklarowanych przedsięwzięć.

W wyniku wniesionego przez stronę odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 7 maja 2009 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn formalnych oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano m.in., iż organ I instancji powinien dokładniej wyjaśnić stan faktyczny, zwłaszcza w zakresie "przyjęcia do akceptującej wiadomości" zmiany przez stronę planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wskazano, iż w języku polskim słowo "akceptacja" oznacza zgodę, zatwierdzenie, aprobatę, przyjęcie, uznanie czegoś. Organ I instancji zaakceptował zatem najpierw w/w zmiany, a następnie wydał decyzję negatywną z uwagi właśnie na te okoliczności, które zostały pierwotnie przez organ zaakceptowane. Kwestia ta, w ocenie organu II instancji, wymagała dalszego wyjaśnienia.

Kolejną decyzją z dnia 10 sierpnia 2009 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ponownie wstrzymał przyznaną płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., iż pismo z dnia 18 lutego 2008 r. zostało wysłane "omyłkowo", ponieważ przepisy rozporządzenia niskotowarowego nie przewidują możliwości zmiany planu rozwoju gospodarstwa. Skoro nie ma takiej prawnej możliwości, to nie można uznać, iż strona skutecznie dokonała zmiany tego planu. Ponadto składając wniosek z dnia 14 lutego 2005 r. wnioskodawca oświadczył, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji planu oraz zasad przyznawania płatności. Wskazano również, iż obowiązkiem wnioskodawcy było zadeklarowanie przynajmniej jednego dowolnego przedsięwzięcia, zatem realizacja dodatkowego celu musiała być świadomym wyborem wnioskodawcy – program SPO 2004-2006 nie był obowiązkowym celem, aby uzyskać wnioskowaną płatność. Organ I instancji przyznał, iż terminy wynikające z realizacji programu SPO 2004-2006 różniły się od terminów przewidzianych na realizację przedsięwzięć niskotowarowych. Podejmując się realizacji tego zadania, strona powinna była zdawać sobie sprawę ze szczegółów planu, skoro nie był to cel obowiązkowy, dochować należytej staranności i dbałości o własne interesy. Wskazano, iż pomoc w ramach w/w programu SPO miała być wypłacana do momentu wyczerpania środków.

Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR twierdził, iż stan klęski żywiołowej, zgodnie z § 9 ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., zwalnia z realizacji zadeklarowanych przedsięwzięć, lecz sam stan klęski żywiołowej jest wprowadzany przez Radę Ministrów w formie rozporządzenia, z urzędu bądź na wniosek wojewody. Susza, jaka miała miejsce w 2006 r. nie została uznana za stan klęski żywiołowej, o której mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia, zatem nie może stanowić podstawy do zwolnienia producenta rolnego z obowiązku realizacji zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego przedsięwzięć.

W odwołaniu od powyższej decyzji T.W. podniósł, że fakt, iż rozporządzenie z dnia 7 grudnia 2004 r. nie przewiduje możliwości zmiany planu nie oznacza, iż taką możliwość wyklucza. Nieprecyzyjne przepisy nie mogą bowiem być interpretowane na niekorzyść rolnika. Odwołujący się podniósł nadto, że poszkodowanym w wyniku suszy rolnikom, w tym również stronie, wypłacono odszkodowania na mocy rozporządzenie, na podstawie którego w poszczególnych województwach szacowano straty producentów rolnych. Wszędzie tam, gdzie powołane do tego komisje stwierdziły straty powyżej 30%, obszary te były uznawane za dotknięte klęską suszy. W przypadku gospodarstwa strony straty te wyniosły 42%, co samo w sobie jest wystarczającym powodem do zwolnienia rolnika z obowiązku realizacji zadeklarowanych celów.

Decyzją z dnia 28 września 2009 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji o wstrzymaniu przyznanej płatności. Organ II instancji podtrzymał stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że podnoszona przez stronę kwestia zakończenia przyjmowania wniosków w zakresie realizacji projektu w ramach SPO nie usprawiedliwia braku realizacji celu. Strona, zgodnie z założeniem przyjętym we wniosku o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, winna dołożyć wszelkiej staranności w realizowaniu przedsięwzięć. Strona sama dokonała wyboru przedsięwzięć, nie miała obowiązku deklarowania dwóch przedsięwzięć, wystarczyło zadeklarować tylko jedno z nich, miała świadomość skutków ich niezrealizowania, a mimo tego nie podjęła żadnych starań, by wykonać deklarowane w planie rozwoju przedsięwzięcie realizacji projektu w ramach SPO, a zatem zaniedbała własne interesy. Organ zaznaczył, że o warunkach kontynuacji płatności w czwartym i piątym roku strona została należycie pouczona. Nie było możliwości zmiany planu – stąd akceptując zmianę dokonaną samodzielnie przez stronę organ I instancji działał bez podstawy prawnej. Zasada działania organów administracji w granicach i na podstawie prawa wyklucza w takim przypadku przypisanie tej okoliczności jakichkolwiek skutków prawnych.

Organ powołał się również na przepisy ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. nr 62, poz. 558 z późn. zm.) uznając, że o wystąpieniu klęski żywiołowej można mówić jedynie w wypadku wprowadzenia stanu klęski żywiołowej w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Ponadto wskazano, iż susza latem 2006 r. nie była automatyczną przeszkodą do realizacji zadań wynikających z programu SPO, gdyż czas na złożenie wniosku o przyznanie pomocy w ramach tego programu strona miała do końca 2006 r.

Od przedmiotowej decyzji skarżący T.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił naruszenie przepisów prawa w postaci § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 7, art., 9, art., 77 §§ 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Rozwijając powyższe zarzuty skarżący stwierdził, iż pismo Kierownika ARiMR z dnia 18 lutego 2008 r. jest decyzją administracyjną, ponieważ zawiera minimalne wymogi stawiane wobec aktów administracyjnych do uznania ich za decyzję, tj. oznaczenie organu, adresata aktu, rozstrzygnięcie oraz podpis upoważnionego pracownika organu. Decyzja ta zaakceptowała zmianę planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a skarżący ten zmieniony plan wypełnił. Decyzja ta, wydana zdaniem organów obu instancji bez podstawy prawnej, nie została unieważniona. Pozostałe obowiązki ciążące na skarżącym zostały zrealizowane w terminie.

Dlatego też działania organów ARiMR zakończone zaskarżoną decyzją naruszają art. 9 k.p.a., czyli zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych prawnych sprawy. Tymczasem organy ARiMR zaprzeczyły rozstrzygnięciu wydanej przez siebie decyzji i pozbawiły skarżącego należności związanych z realizacją zaakceptowanego przez organ działania. Wyjaśnienia w przedmiocie "omyłkowego wydania" są w ocenie skarżącego przejawem braku kompetencji, a ponadto stoją w jawnej sprzeczności z zasadą zaufania, ustanowioną przepisem art. 8 k.p.a. Podkreślono, iż strona poniosła nakłady finansowe na realizację zaakceptowanych przez organ celów, zaś organ administracyjny nie uczynił w tym czasie niczego, co mogłoby zapobiec dalszym negatywnym konsekwencjom rzekomej "pomyłki".

Ponadto decyzja organu II instancji stoi w sprzeczności, w ocenie skarżącego, z art. 7, art. 77 §§ 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, pomimo braku dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz wyczerpującego i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.

W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu ARiMR nawet wówczas, jeśli pismo z dnia 18 lutego 2008 r. należało potraktować jako decyzję administracyjną, to nie byłoby możliwe przyznanie dalszej płatności ze względu na brak realizacji celu – przedsięwzięcia SPO. Stan faktyczny sprawy jest w tym zakresie bezsporny. Natomiast wskazano, iż zgodnie z przytoczonym prawem wspólnotowym, tj. rozporządzeniem Komisji WE nr 817/2004 ustanawiającym szczególne zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. UE L nr 153 z dnia 30.04.2004 r.) w przypadkach siły wyższej jest możliwe kontynuowanie płatności, jednakże należy o takich zdarzeniach powiadomić organ właściwy w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik nie jest w stanie dokonać określonych czynności. Zawiadomienie w sprawie suszy, która miała miejsce latem 2006 r., zgłoszono organowi ARiMR o wiele później.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, poz. 2870 z późn. zm.), w szczególności § 9 oraz § 8 tego rozporządzenia.

Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłankami warunkującymi dokonanie wypłaty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności jest zrealizowanie przez producenta rolnego przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie siedmiu dni od dnia, w którym upłynął termin sześciomiesięczny wraz z dokumentami potwierdzającymi ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Dopiero kumulatywne spełnienie w/w przesłanek warunkuje wypłatę płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności. W przypadku niedotrzymania w/w warunków organ zgodnie z treścią treść § 9 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia orzeka o wstrzymaniu płatności w czwartym i piątym roku, chyba że realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności:

1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego;

2) wystąpienie klęski żywiołowej;

3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych;

4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego.

Przy czym w przypadku gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie okoliczności wymienionych w ust. 2, zamiast oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności (§ 9 ust. 3 rozporządzenia).

Z wyżej wskazanych przepisów wynika po pierwsze, że niezrealizowanie przez beneficjenta płatności choćby jednego z zadeklarowanych przedsięwzięć uprawnia organ do wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku, zaś po drugie, że jedną z przesłanek dokonania wypłaty na rzecz producenta rolnego płatności w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności pomimo niezrealizowania zadeklarowanego przedsięwzięcia, jest wystąpienie klęski żywiołowej i złożenie w odpowiednim terminie (przewidzianym dla oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego) informacji o zaistnieniu okoliczności mających wpływ na odstąpienie o realizacji celu wskazanego w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

Wskazane rozporządzenie nie definiuje pojęcia "klęski żywiołowej", a zatem uzasadnione jest pomocnicze sięgnięcie do definicji zawartej w ustawie z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. nr 62, poz. 558 z późn. zm.). W art. 3 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy definiuje się klęskę żywiołową jako katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem, przy czym zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 przez katastrofę naturalną rozumie się zdarzenie związane z działaniem sił natury, m. inn. susze. Ustawa ta również określa, jak należy rozumieć stan klęski żywiołowej wskazując, że może być on wprowadzony dla zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia (art. 2 ustawy o stanie klęski żywiołowej) oraz na obszarze, na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski (art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy). Wystąpienia klęski żywiołowej nie można zatem – jak chcą tego organy orzekające w niniejszej sprawie - utożsamiać z wprowadzeniem stanu klęski żywiołowej. Są to bowiem dwa różne pojęcia, a stan klęski żywiołowej jest następstwem obiektywnej okoliczności jaką jest wystąpienie klęski żywiołowej. Ogłoszenie stanu klęski żywiołowej ma na celu efektywniejsze i sprawniejsze przeciwdziałanie skutkom klęski i ich usuwaniem. Nieogłoszenie zaś stanu klęski żywiołowej w trybie przewidzianym w ustawie nie pozbawia klęski żywiołowej jej charakteru i znamion opisanych w cytowanej ustawie.

Tymczasem § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich jako przesłankę dokonania wypłaty na rzecz producenta rolnego płatności w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności pomimo niezrealizowania zadeklarowanego przedsięwzięcia wskazuje wystąpienie klęski żywiołowej, a nie stanu klęski żywiołowej. Zatem argumentacja organu utożsamiająca przesłankę wystąpienia klęski żywiołowej z koniecznością ogłoszenia stanu klęski żywiołowej jest nieuzasadniona, gdyż nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. oraz ustawy o stanie klęski żywiołowej i zmierza do wprowadzenia dodatkowego, nie przewidzianego w przepisach prawa warunku uzyskania wypłaty przyznanej płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty.

Zaznaczyć jednak należy, że nie każda susza może zostać zakwalifikowana jako klęska żywiołowa w rozumieniu ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej. Tylko katastrofa w postaci suszy w rozmiarze wskazanym w art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem). Ponieważ postępowanie w sprawie przyznania płatności dla gospodarstw niskotowarowych jest wszczynane na wniosek zainteresowanego uzyskaniem takiej pomocy, na wnioskodawcy zatem spoczywa ciężar wykazania wszelkich okoliczności, z których wywodzi dla siebie określone skutki, co oznacza że to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania, iż susza, na którą się powołuje przy niezrealizowaniu zadeklarowanego przedsięwzięcia, wyczerpywała znamiona klęski żywiołowej. Nie wystarczy samo złożenie osobistego oświadczenia przez beneficjenta płatności. Subiektywne przekonanie skarżącego o tym, że jego gospodarstwo zostało dotknięte klęską żywiołową nie wypełnia przesłanki z § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Producent rolny winien zatem wskazać na obiektywne okoliczności potwierdzające i uprawdopodabniające sytuację wystąpienia klęski żywiołowej w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Oceny tej nie zmienia również dołączony dokument w postaci zaświadczenia z Urzędu Gminy, gdyż z niego wynika jedynie, że skarżący złożył wniosek do organu dotyczący szkód w swoich uprawach rolnych oraz że szkody te dotknęły gospodarstwo skarżącego w 41,93 procentach. Nie ma w nim natomiast odniesienia do przesłanek z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o stanie klęski żywiołowej, w szczególności np. na jakim ogólnie obszarze susza wystąpiła, w jakich rozmiarach i czy pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem.

Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z cytowanymi przepisami § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., samo wystąpienie klęski żywiołowej nie powoduje automatycznego dokonania wypłaty na rzecz producenta rolnego płatności w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności pomimo niezrealizowania zadeklarowanego przedsięwzięcia. Istotne jest dodatkowo wykazanie związku pomiędzy zaistniałym zdarzeniem a niemożliwością zrealizowania zadeklarowanego przedsięwzięcia. Innymi słowy, należy wykazać, że zaistniała klęska żywiołowa uniemożliwiła rolnikowi realizację przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie skarżący na żadnym etapie postępowania nie wykazał, by przedsięwzięcie realizowane w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" nie nastąpiło właśnie na skutek zaistnienia suszy. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał słusznie, że susza nie miała żadnego wpływu na zaniechania skarżącego w zakresie realizacji zadeklarowanego przedsięwzięcia. Skarżący bowiem sam dokonał wyboru przedsięwzięcia, które zobowiązał się wykonać znając skutki jego niezrealizowania, a pomimo tego przez okres trzech lat od uzyskania płatności nie podjął żadnych starań, by deklarowane przedsięwzięcie realizacji projektu w ramach SPO zrealizować, w szczególności pomimo istnienia takiej możliwości skarżący nie wystąpił nawet ze stosownym wnioskiem w ramach SPO, a wymaganym przepisami rozporządzenia Ministra Wsi i Rozwoju Rolnictwa z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", co było możliwe do końca 2006 r. Trudno uznać, że dwumiesięczny okres suszy w czerwcu i lipcu 2006 r. w jakikolwiek sposób mógł utrudnić, czy uniemożliwić zainicjowanie przez skarżącego procedury określonej w w/w rozporządzeniu oraz zawarcie stosownej umowy o dofinansowanie projektu, zwłaszcza że decyzja o przyznaniu płatności została wydana w grudniu 2005 r. Skarżący miał więc pełen rok na podjęcie czynności, które nie wiązały się przecież z żadnymi działaniami podejmowanymi na gruncie dotkniętym suszą w postaci choćby rozpoczęcia określonego rodzaju produkcji roślinnej, czy zwierzęcej w gospodarstwie rolnym.

Ponadto należy zaznaczyć, że kwestię wystąpienia suszy skarżący podniósł dopiero w piśmie z dnia 22 grudnia 2008 r., podczas gdy winien był w odpowiednim terminie złożyć o zaistnieniu tej okoliczności stosowne oświadczenie w trybie § 9 ust. 3 rozporządzenia niskotowarowego. W oświadczeniu z dnia 25 czerwca 2008 r. w pkt. IV wyszczególniona została jedynie informacja o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć, brak natomiast informacji o niezrealizowaniu programu w ramach SPO oraz przyczyn odstąpienia od realizacji tego celu. Uznać zatem należy, że i z tego powodu skarżący nie spełnił przesłanek do wypłaty świadczenia pomimo niezrealizowania przedsięwzięcia. Nie złożył bowiem w terminie i w wymaganej formie oświadczenia o zaistnieniu okoliczności określonych w § 9 ust. 2 cytowanego rozporządzenia.

Odnosząc się natomiast do kwestii pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 lutego 2008 r., to zaznaczyć należy, że nie wynika z niego jednoznacznie, jak uważa skarżący, że organ wyraził zgodę na zmianę celu określonego w planie. W przedmiotowym piśmie została tylko zawarta informacja dla strony o przyjęciu do wiadomości przez organ pisma i nie zmienia tego faktu określenie "akceptująca wiadomość". Ponadto z cytowanych wyżej przepisów wynikają jednoznacznie przesłanki i procedura wypłaty przyznanej płatności w czwartym i piątym roku. Przepisy te nie stanowią o możliwości zmiany przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wbrew oczekiwaniom skarżącego, brak bezpośredniego zapisu o zakazie takiej zmiany, nie czyni tej zmiany dozwoloną, skoro przepisy precyzyjnie wskazują jakie są konsekwencje niezrealizowania celów wskazanych przez beneficjenta pomocy w planie dołączanym do wniosku o przyznanie płatności oraz przewidują ścisłą i sformalizowaną procedurę oraz warunki wypłaty płatności pomimo niezrealizowania zadeklarowanych przedsięwzięć.

Dlatego też organ nie miał uprawnień do wyrażania zgody na zmianę planu. Byłoby to bowiem działanie bez podstawy prawnej, tj. nie mające umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Niezależnie od tego zatem, jak traktować pismo organu, czy jako decyzję, czy też jako zwykłą informację udzieloną stronie, nie może ono wywierać oczekiwanych przez skarżącego skutków prawnych. Skarżący miał świadomość obowiązujących procedur, potwierdził tę okoliczność stosownym podpisem w rubryce XI wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych z dnia 14 lutego 2005 r., został też pouczony o nich w decyzji o przyznaniu płatności z dnia 5 grudnia 2005 r., a zatem nie może skutecznie powoływać się na okoliczność wprowadzenia go w błąd przez pracowników organu. Ponadto pismo o zmianę przedsięwzięć określonych w planie skarżący złożył w 2008 r., a więc w chwili, gdy wiadomo już było, że nie spełnia przesłanek do wypłaty kolejnych rat przyznanej płatności.

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzające je rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie naruszają prawa w zakresie, który powodowałby konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).