Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1111/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 lipca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia 7 lipca 2016 r. znak [...] na podstawie:

- art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.);

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23);

po rozpatrzeniu odwołania skarżącego – M.N. od decyzji nr [...] Prezydenta Miasta K. z 19 czerwca 2015 r. znak [...]

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] Prezydenta Miasta K. z 19 czerwca 2015 r. znak [...] .

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją nr [...] z 19 czerwca 2015 r. znak [...], Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid [...] m. K. , obj. [...] , w granicach wywłaszczonej parceli [...] . kat. [...], b. gm. kat. G. , na rzecz: B.Z.-B. , W.Z. , M.M. , W.B. , Ł.F. , M.F. oraz M.N. .

Odwołanie od ww. decyzji złożył M.N. , podnosząc m.in., iż w uzasadnieniu decyzji organ sam wskazał, że organ orzekający błędnie ustalił w zaskarżonej decyzji cel wywłaszczenia. Prezydium Rady Narodowej w m. K. w decyzji o wywłaszczeniu z 16.06.1958 r. wskazało konkretny cel wywłaszczenia "budowę bloków mieszkalnych", w żadnej części decyzji nie wskazując na budowę osiedla. (...) Z powołanej mapy, na której zgodnie z twierdzeniem organu "został naniesiony projekt zagospodarowania terenu" wynika, że nic oprócz budynków nie było planowane - na mapie naniesione są wyłącznie budynki, nie wynika z niej planowanie żadnych urządzeń jak również zieleni, w szczególności na działce [...] w granicach działki [...] (...) Cel wywłaszczenia został ściśle określony w decyzji wywłaszczeniowej - "budowa bloków mieszkalnych". Organ dokonał więc rażąco sprzecznej z przepisami prawa wykładni rozszerzającej celu wywłaszczenia, ponadto nie opartej na materiale dowodowym. (...) Cel, na który została wywłaszczona nieruchomość jeżeli w ogóle został zrealizowany to nie na części działki nr [...] w granicach dawnej działki [...] - nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji. (...) Organ administracji w postępowaniu nie wykazał, gdyż nie mógł wykazać, żeby część działki [...] w zakresie wywłaszczonej działki [...] w jakikolwiek sposób była niezbędna do prawidłowego i efektywnego funkcjonowania budynku przy ul. [...] . (...) W niniejszej sprawie zachodzi zbędność na cel wywłaszczenia części nieruchomości, której dotyczy postępowanie, w rozumieniu art. 137 ust. 2, w związku z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym wniósł o uchylenie mniejszej decyzji w całości i orzeczenie o zwrocie przedmiotowej części nieruchomości.

Rozpoznając odwołanie oraz mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że z niekwestionowanych ustaleń Prezydenta Miasta K. wynika, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z 16 czerwca 1958 r. wywłaszczono na rzecz Państwa m. in. parcelę katastralną [...] . kat. [...], b. gm. kat. G. , pod budowę bloków mieszkalnych. W dacie wywłaszczenia ww. parcela stanowiła własność J.M. ze S. i F.M. .

Z porównania obecnie obowiązującej mapy ewidencyjnej z mapą katastralną z daty wywłaszczenia, wykonanego 25 listopada 2013 r. przez geodetę uprawnionego J.A. , parcela katastralna [...]. kat. [...] b. gm. kat. G. stanowi obecnie m. in. część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K . Z odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że objęta jest nią m. in. działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K. , stanowiąca własność Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Następnie mając na uwadze treść art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ odwoławczy skoncentrował się na istocie sporu sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie czy w istocie został zrealizowany cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, przesądzający o zasadności wniosku o jej zwrot .

W pierwszej zatem kolejności organ zwrócił uwagę na treść orzeczenia o wywłaszczeniu wskazując, że wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Państwa - na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych K. - Miasto w K. , pod budowę bloków mieszkalnych.

Dalej podniósł, że z uwagi na konieczność precyzyjnego ustalenia, w jaki sposób miała być zagospodarowana wywłaszczona nieruchomość, organ I instancji podjął próbę odnalezienia planu realizacyjnego zagospodarowania terenu wywłaszczonego orzeczeniem o nr [...] z 16 czerwca 1958 r. Jednak nie udało się odnaleźć ww. załącznika graficznego.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy uznał, że zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, w jaki sposób miała być zagospodarowana wywłaszczona nieruchomość.

W wyniku przeprowadzonych poszukiwań organ I instancji do akt sprawy pozyskał bowiem mapę obrazującą granice terenu objętego lokalizacją szczegółową nr [...] z 3 maja 1957 r., na której zaznaczony jest teren zawnioskowany do wywłaszczenia i naniesiony został projekt zagospodarowania terenu oraz załącznik do zezwolenia przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z 30 stycznia 1958 r. znak [...] gdzie na kopii mapy katastralnej gm. kat. G. zaznaczono, iż: "[...] stwierdza, że zawnioskowany teren mieści się w ramach lokal, szczeg. ostatecznej objętej zaświadczeniem lok. Nr [...] ". Z analizy ww. mapy wynika, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość znajdowała się w granicach lokalizacji budowy budynków mieszkalnych. Na części zawnioskowanej do zwrotu parceli [...]. kat. [...] miał zostać wybudowany budynek mieszkalny nr [...] przy ul. [...] . Zgodnie z ww. dokumentami parcela [...] kat. [...] , b. gm. kat. G. stanowiła teren zabudowany przez [...] w 1958 r. budynkiem mieszkalnym przekazanym dla M.O.N. protokołem zdawczo-odbiorczym z 8 listopada 1958 r. Na podstawie decyzji Urzędu Miasta K. z 21 maja 1974 r. nr [...] i protokołu zdawczo - odbiorczego z 18 lipca 1974 r. organ I instancji ustalił nadto, iż m. in. parcela 1. kat. [...] została przekazana w użytkowanie nieodpłatne na czas nieokreślony Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunko – Budowlanemu.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że w sprawie zostali także przesłuchani świadkowie. Z zeznań świadka W.L. wynika, że budynek mieszkalny stał już w 1959 r., a obszar objęty wnioskiem stanowił teren zielony na którym grano w piłkę, w zimie zaś teren ten służył jako lodowisko. Z kolei świadek B.B. zeznała, iż budowa budynku przy ul. [...] zakończyła się "przed wrześniem 1959 r." oraz, że "cały teren porośnięty był trawą, nie pamiętam żeby był chodnik, który istnieje obecnie oraz ogrodzenia z siatki".

W celu ustalenia obecnego sposobu zagospodarowania i korzystania z zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości Prezydent Miasta K. przeprowadził także 10 października 2014 r. rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, w trakcie której ustalił, iż zawnioskowana do zwrotu część działki nr [...] obr. [...] , jedn. ewid. S. stanowi od strony południowej chodnik z płyt betonowych, teren zielony, żywopłot i chodnik biegnący obok budynku mieszkalnego przy ul. [...] .

Z kolei z treści pisma [...] z 8 grudnia 2014 r. wynika, że na działce nr [...] zlokalizowane są dwie linie kablowe niskiego napięcia, wybudowane w 1978 r.

Organ I instancji pozyskał również do akt sprawy z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z 12 września 1968 r., na którym znajduje się wybudowany już budynek przy ul.[...] wraz z ciągiem komunikacyjnym przed budynkiem i terenem zielonym od strony południowej.

Wojewoda [...] po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, iż pomimo nieodnalezienia w niniejszym postępowaniu przez Prezydenta Miasta K. dokumentów o charakterze pierwotnym tzn. takich, które mogłyby stanowić najbardziej wiarygodne i precyzyjne źródło informacji na temat celu wywłaszczenia, to ogólnie postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji w zakresie ustalenia ww. celu należy ocenić pozytywnie. Tym samym poczynione w sprawie przez organ I instancji ustalenia ocenił jako prawidłowe, zwłaszcza z uwagi na przepis art. 75 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy uznał, iż dokumenty, na podstawie których Prezydent Miasta K. wydał zaskarżoną decyzję, pozwoliły na określenie, sprecyzowanie i ustalenie faktów związanych z realizacją celu wywłaszczenia.

Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem ustaleń jest nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W kontekście bowiem przepisów ww. dekretu, regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Organ podkreślił, iż realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa bloków mieszkalnych obejmuje - oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży itp.

Ze zgromadzonego materiału wynika, że na terenie przyległym do wnioskowanej do zwrotu nieruchomości w roku 1959 istniał już budynek mieszkalny, zaś przedmiotowa nieruchomość, co wynika ze zdjęcia lotniczego i zeznań świadków, znalazła się w obszarze, na którym istniały już w 1959 r. zieleń osiedlowa służącą mieszkańcom znajdującego się w pobliżu budynku. Zgromadzone zatem w postępowaniu materiały i dowody wskazują, że na przedmiotowym terenie w terminach ustawowych zrealizowano cel wywłaszczenia określony jako "budowa budynków mieszkalnych", który - co oczywiste w świetle wcześniejszych uwag - oznaczał realizacje budynków mieszkalnych wraz z niezbędną infrastrukturą (część osiedla mieszkaniowego).

Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż: "nic oprócz budynków nie było planowane - na mapie naniesione są wyłącznie budynki, nie wynika z niej planowanie żadnych urządzeń jak również zieleni, w szczególności na działce [...] w granicach działki [...] ", organ wskazał na art. 77 § 4 k.p.a. Podniósł, iż wiadomym jest, że w ramach budowy budynków mieszkalnych konieczne jest urządzenie zieleni w ramach infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego. Co prawda ze zdjęcia lotniczego nie wynika, aby przed 1968 r. podjęto zorganizowane działania w ramach urządzania i adaptowania istniejącego terenu zielonego. Nie wyklucza to jednak faktu, że mieszkańcy osiedla korzystali z terenu zielonego ("grali na nim w piłkę, w ziemie teren służył jako lodowisko"). W związku z tym uznał za zasadne stwierdzenie, że działka stanowiąca od chwili wywłaszczenia teren zielony nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, lecz stanowi realizację tego celu.

Mając na uwadze powyższe w ocenie organu odwoławczego zgodzić należało się z organem I instancji, iż zgromadzony materiał dowodowy dowodzi że nieruchomość, której dotyczy wniosek o zwrot, została objęta realizacją celu wywłaszczenia, określonego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z 16 czerwca 1958 r., w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a tym samym nie można orzec o jej zwrocie na rzecz wnioskodawców.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący M.N. . Skarżący domagał się uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia 7 lipca 2016 r. znak: [...] i utrzymanej nią w mocy decyzję nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 19.06.2015 r. znak: [...] jako rażąco naruszających przepisy art. 136, 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz naruszających przepisy art. 7, 8, 77, 80, 107 k.p.a.

Skarżący podniósł, iż organy orzekające przekroczyły swoje kompetencje i dokonały nieuprawnionej, na potrzeby orzekania w niniejszej sprawie, zmiany celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo, iż w decyzji o wywłaszczeniu z 16.06.1958 r. wskazany jest dokładnie cel wywłaszczenia "budowa bloków mieszkalnych", w żadnej części decyzji nie jest wskazana - budowa osiedla, czy zieleni miejskiej i z decyzji nic takiego nie wynika.

W ocenie skarżącego taka rozszerzająca interpretacja jest nieuprawniona, i w rażący sposób narusza przepis art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślił, iż z decyzji o wywłaszczeniu nie wynika, że wywłaszczenie nastąpiło pod budowę osiedla mieszkaniowego, zieleni miejskiej - tylko pod budowę budynków.

Zarzucił nadto, iż przepisy prawa przewidywały, że zezwolenia udziela Przewodniczący Komisji Planowania, a nie jak w tym przypadku jego zastępca. Zdaniem skarżącego przyjęcie przez organ, że wykonawca planów gospodarczych legitymował się zezwoleniem Przewodniczącego Komisji nie było rzetelne.

Skarżący podkreślił, iż teren działki był zaniedbany, użytkowany w sposób przypadkowy, niezaplanowany - obecnie również znajduje się w stanie zaniedbanym. Ponadto - blok [...] jako jedyny z bloków wybudowanych w ramach decyzji wywłaszczeniowej nie ma wyjść na dwie strony budynku (na działkę [...]), co świadczy o celowym działaniu.

W jego opinii Wojewoda [...] jak również organ I instancji, pomijają przepis art. 1 dekretu z 1949 r. o nabywaniu przekazywaniu nieruchomości niezbędnych ..., zgodnie z którym: "Nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogą być przejmowane, nabywane.... zgodnie z przepisami niniejszego dekretu." Organy nie dysponując żadnymi dowodami na poparcie swoich twierdzeń, powinny tym bardziej ocenić znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy z uwzględnieniem znaczenia zawartego w przepisie "części niezbędne nieruchomości." - tj części nieruchomości bez której cel wywłaszczenia nie mógłby być zrealizowany. Ta działka znajdowała się na granicy terenu wywłaszczanego, jej kształt jest nieregularny - od niecałych dwóch do kilkunastu metrów. Cel wywłaszczenia mógł zostać i został zrealizowany, bez konieczności wywłaszczania tej części działki i może funkcjonować co najmniej bez znaczącej części nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu.

Ponadto zarówno organ I jak i II instancji nie wskazują żadnych regulacji prawnych, które wskazywałyby, żeby obiekt budowlany (w szczególności wybudowany w latach 50 XX w.) nie mógł być zrealizowany w granicy nieruchomości, a jeżeli nawet byłyby, to jakie są minimalne odległości od granicy działki. Z całą pewnością nie jest to odległość kilkunastu metrów.

Skarżący zarzucił, iż Wojewoda pomija jednoznaczny dowód w postaci Mapy uzupełniającej projektu podziału nieruchomości gruntowej dz. [...] ul. [...] nr [...] b .gm. Kat G. sporządzonej w 1976 r., z którego wynika, że od tej strony nieruchomości, w przeciwieństwie do strony przeciwnej, teren nie został zagospodarowany. Uznanie jakiejkolwiek "zieleni" za zieleń osiedlową musi poprzedzać przynajmniej wykazanie podstawowego zakresu zorganizowania, jej planowania. Z powołanych zdjęć lotniczych nie można nic takiego wywnioskować, z zeznań świadków również.

Zdaniem skarżącego zgodnie z zeznaniami świadków teren działki po zakończeniu budowy budynku, był nie urządzony, rosła na nim trawa, nie było żadnych urządzeń, dzieci grały tam w piłkę, w teren służył jako lodowisko, świadkowie nie pamiętają również chodnika, który powstał kilkadziesiąt lat po wywłaszczeniu.

Skarżący podniósł, iż Wojewoda [...] pominął i nie ustosunkował się do szeregu zarzutów i dowodów w odwołaniu.

W ocenie skarżącego Wojewoda rażąco naruszył art. 107 k.p.a., jak również art. 6, 7, 8, 77, 80 k.p.a. Zarzucił on, iż w postępowaniu i zaskarżonej decyzji organy w ogóle pomijają przepis art. 137 ust 2 ustawy i gospodarce nieruchomościami, który ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie.

Skarżący zarzucił, iż organy prowadzące postępowanie w sposób rażący naruszyły przepisy dotyczące postępowania dowodowego, stwierdzając realizację celu wywłaszczenia pomimo, iż zebrane dowody tego nie potwierdzają, a wręcz zaprzeczają temu stanowi.

Ponadto niezgodne rzeczywistością są ustalenia organów, że działka stanowiła w dacie wywłaszczenia własność J.M. ze S. , gdyż zmarła ona w 1952 r. Skarżący zarzucił, iż została wywłaszczona osoba nieżyjąca, a organ o tym wiedział, co najmniej po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, gdyby postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone prawidłowo powinno być ponownie wszczęte już nie w oparciu o przepisy dekretu, ale wchodzącej życie w kwietniu 1958 r. ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Żyjące strony postępowania zostały pozbawione możliwości skutecznego działania w sprawie. Decyzje były ogłaszane przez obwieszczenia, a nie doręczane, w związku z czym o wydaniu tej decyzji strony dowiedziały się po znacznym upływie czasu, który praktycznie uniemożliwiał zaskarżenie decyzji.

Skarżący podkreślił, iż w niniejszej sprawie zachodzi zbędność na cel wywłaszczenia części nieruchomości, której dotyczy postępowanie, w rozumieniu art. 137 ust 2, w związku z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016.1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.718) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w obecnie rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 7 lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 19 czerwca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części działki.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Na mocy ust. 3 tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli w myśl art. 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Artykuł 137 ust. 1 ustawy stanowi, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Powyższe przepisy mają w sprawie zastosowanie na mocy art. 216 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, w tym też m.in. art. 136 i 137 stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu albo gminy na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z 16 czerwca 1958 r. wywłaszczono na rzecz Państwa m. in. parcelę katastralną [...] kat. [...] b. gm. kat. G. , pod budowę bloków mieszkalnych. W dacie wywłaszczenia ww. parcela stanowiła własność J.M. ze S. i F.M. .

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że wymieniona nieruchomość niezbędna jest dla realizacji narodowych planów gospodarczych pod budowę bloków mieszkalnych.

Bezsporne jest również to, iż wnioskodawcy spełnili wymogi konieczne przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (tzn. wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez wszystkie uprawnione do tego osoby oraz fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami).

Sporną kwestia jest w niniejszej sprawie kwestia zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jaki był cel jej wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, a następnie ocena, czy w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.

Podkreślić należy, iż wywłaszczenie nastąpiło na rzecz - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych K. - Miasto w K. . Nieruchomość oznaczona jako parcele gruntowe nr [...], stanowi obecnie część działek [...], nr [...], nr [...] .

W celu ustalenia obecnego sposobu zagospodarowania i korzystania z zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości Prezydent Miasta K. przeprowadził 10 października 2014 r. rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, w trakcie której ustalił, iż zawnioskowana do zwrotu część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Ś. stanowi od strony południowej chodnik z płyt betonowych, teren zielony, żywopłot i chodnik biegnący obok budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Z kolei z treści pisma [...] z 8 grudnia 2014 r. wynika, że na działce nr [...] zlokalizowane są dwie linie kablowe niskiego napięcia, wybudowane w 1978 r.

Zebrany materiał dowodowy w ocenie Sądu pozwalał na ustalenie, w jaki sposób miała być zagospodarowana wywłaszczona nieruchomość oraz czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Sąd podziela bowiem w całości stanowisko organów , iż realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa bloków mieszkalnych obejmuje - oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży itp.

Obecne zagospodarowanie działki wskazuje na jej wykorzystanie zgodnie z celem wywłaszczenia. Podkreślić przy tym trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych budynków (bloków mieszkalnych), ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, przedszkola, boiska sportowe, garaże, zieleń ogrodowa i parki czy ciągi piesze - chodniki. Podkreśla się także, że ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany odnosić się musi do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie do jej część (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2755/13 , Lex nr 1591013). Podobna teza wyrażona została w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2014r., sygn. akt I OSK 846/12, Lex nr 1658642, gdzie wskazano, że inwestycja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego ma charakter złożony i wieloetapowy, a jej realizacja może trwać niejednokrotnie dłuższy okres czasu. Teren zajęty przez osiedla mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą występować na nim również tzw. obszary zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne.

Odnosząc powyższe poglądy do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, w sposób wyczerpujący i konkretny określając cel, na jaki wywłaszczone zostały nieruchomości, a następnie, po ustaleniu, wykorzystania przedmiotowej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, zasadnie odmówiły zwrotu jej części.

Skoro celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla mieszkalnego, to zadanie, jak wykazano w przeprowadzonym postępowaniu nie ogranicza się jedynie do stawiania budynków mieszkalnych, ale obejmuje też tworzenie całej infrastruktury miejskiej, niezbędnej dla zaspokajania różnorakich potrzeb mieszkańców, do których niewątpliwie można również zaliczyć tereny zielone. Prawdą jest, iż cel wywłaszczenia został określony jako "pod budowę bloków mieszkalnych", jednakże z całości zebranego materiału dowodowego w tym orzeczenia o wywłaszczeniu z 16 czerwca 1958 r. jasno wynika, iż wywłaszczenie nastąpiło na rzecz budowy osiedla. Potwierdza to także fakt, iż podmiot na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło to Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych.

Zarówno stan faktyczny sprawy jak i obecne zagospodarowanie przedmiotowej działki potwierdza zrealizowanie na niej celu wywłaszczenia "realizacji narodowych planów gospodarczych" rozumianych jako budowa budynku mieszkalnego. Organ odwoławczy zwrócił właściwie uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem ustaleń jest nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W kontekście bowiem przepisów ww. dekretu, regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym.

W tym miejscu wskazać należy, że judykatura słusznie przyjmuje, że cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko same budynki mieszkalne, lecz również całą infrastrukturę osiedlową, zaś wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej, powinny być oceniane przy jej kontroli proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonania rzeczonej kontroli (wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r. I OSK 1417/13). Inaczej mówiąc, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2014 r. I OSK 846/13 dotyczącym zwrotu działki wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego obecnie porośniętej jedynie dziką trawą i krzakami, NSA wyraził pogląd, że teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi, W szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pewnym, swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. W ten nurt orzeczniczy wplatają się także inne wyroki NSA np. z dnia 20 stycznia 2016 r. I OSK 1186/15 i I OSK 3237/14, z dnia 9 marca 2016 r. I OSK 1281/14, z dnia 27 listopada 2014 r. I OSK 850/13, z dnia 4 sierpnia 2015 r. I OSK 1044/14, z dnia 20 listopada 2014 r. I OSK 2755/13, z dnia 24 kwietnia 2014 r. I OSK 2502/12 i z dnia 12 lutego 2015 r. I OSK 1436/13 (wszystkie pub. w http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ).

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie sposób więc podzielić twierdzeń skarżącego, że przedmiotowa działka, choć w części powinna podlegać zwrotowi, wobec niewykorzystania całej działki na cel wywłaszczenia, wąsko przez skarżącego pojmowany li tylko jako budowa budynku mieszkalnego . Przedmiotowa działka nie stanowi nieużytku. Wręcz przeciwnie na działce znajduje się chodnik z płyt betonowych i teren zielony bezpośrednio przylegający do budynku mieszkalnego przy ul. [...] Zatem część działki objętej żądaniem zwrotu jest w całości wykorzystywana przez mieszkańców bloku i osiedla, którzy mogą korzystać swobodnie z dostępnych terenów zielonych i komunikacyjnych.

Analiza prawidłowości przeprowadzonego postępowania w tym zgromadzonego materiału dowodowy i jego wszechstronnej oceny w postępowaniu administracyjnym nie dają w ocenie Sądu żadnych podstaw do przyjęcia, iż doszło w jego toku do naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 6,7,8,77 i 80 kpa. Zaś uzasadnienie organu I i II instancji wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego zawiera wszystkie wymagane elementy określone w art. 107 kpa.

Na koniec wskazać należy, że zarzuty podnoszone w kontekście prawidłowości wydania orzeczenia wywłaszczeniowego nie mogły odnieść zamierzonego skutku prawnego wobec ograniczonej kognicji organów administracyjnych i sądu z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania i pozostawanie w obrocie prawnym orzeczenia z daty z 16 czerwca 1958 r.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2016.718 ze zm.) skargę jako nieuzasadnioną oddalił.