Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2140/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant ref. staż. Anna Dmowska - Paczuska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]czerwca 2012 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez [...]S.A. z siedzibą w [...]jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z [...]czerwca 2012 r. znak: [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki od decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z [...]kwietnia 2012 r. znak: [...].

Wymienioną decyzją z [...]kwietnia 2012 r. organ wojewódzki, działając na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 104 i art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...]Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]z [...] listopada 2011 r. o nałożeniu kary pieniężnej na [...]S.A. w [...], z powodu nieprzestrzegania przepisów w zakresie reklamy radiowej oraz prezentacji na stronie internetowej [...] suplementów diety [...] i [...], wymierzył [...]S. A. w [...]karę pieniężną w wysokości 15.000,00 zł.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wojewódzki -przedstawiając przebieg sprawy- wskazał, iż w dniu [...] listopada 2011 r. otrzymał wniosek [...]Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]o wymierzenie kary pieniężnej Spółce [...], z uwagi na nieprzestrzeganie przepisów w zakresie reklamy radiowej i prezentacji na stronie internetowej suplementu diety. W uzasadnieniu wniosku organ powiatowy podał, iż w reklamie radiowej "[...]" sformułowanie osoby zainteresowanej mówiącej "[...]" i uzyskana odpowiedź: "[...]" może sugerować, że suplement diety "[...]" ma właściwości lecznicze, natomiast sformułowanie "[...]" może sugerować, że osoba udzielająca odpowiedzi jest lekarzem. W przywołanym wniosku wskazano także, że w prezentacji na stronie internetowej [...] w zakładce "[...]" zastrzeżenia odnośnie zgodności z prawem budzi połączenie suplementacji preparatem "[...]" w trakcie [...]. Zakładka zawierała elementy takie jak: "[...]", "[...]–[...]", "[...]", których nazwa sugerowała również działanie lecznicze suplementów. Na stronie internetowej zamieszczone były także sformułowania takie jak: "[...]", " [...]", "[...]", "[...]", przypisujące suplementowi diety "[...]" właściwości lecznicze. Nadto, w omawianym wniosku podano również, że w treści reklamy dotyczącej radzenia sobie z biegunkami po [...]użyto sformułowań: "[...]". Do wskazanego wnioski organ powiatowy załączył m. in. (jak wskazał organ wojewódzki) pismo Spółki [...]z [...]października 2011 r. wraz z CD z nagraniem reklamy radiowej ww. suplementu diety oraz wydruk strony internetowej [...]

Przedstawiając przebieg sprawy organ wojewódzki wskazał także, iż w toku postępowania Spółka [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zgłosiła wnioski dowodowe. Wniosła o przeprowadzenie oględzin ze strony internetowej [...] oraz o przesłuchanie świadka – A. L. na okoliczność formułowania treści reklamy radiowej suplementu diety, czasookresu jej rozpowszechniania, zmian w zakresie prezentacji produktu dokonywanych na stronie internetowej oraz celu i naukowego uzasadnienia dla treści prezentowanych w prowadzonych działaniach reklamowych odnośnie przedmiotowego w sprawie suplementu. Opisanych wniosków dowodowych Spółki organ wojewódzki nie uwzględnił. Wydał w tym zakresie w dniu [...] marca 2012 r postanowienie, którym odmówił przeprowadzenia dowodu z oględzin strony internetowej oraz z zeznać wskazanego świadka. Wskazał, że prezentacja suplementu diety na stronie internetowej jest sprawą powszechnie znaną i nie wymaga przeprowadzenia dowodu, zaś dowód w postaci zeznań świadka został zgłoszony na okoliczności, które nie są istotne w sprawie.

W dalszej części uzasadnienia decyzji, [...]Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]wskazał przyczyny, dla których wniosek o ukaranie Spółki [...]uznał za zasadny. Przytoczył treść art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia zawierającego definicję suplementu diety, zgodnie z którą suplement diety jest środkiem spożywczym (którego celem jest uzupełnienie normalnej diety). Przytoczył także art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne zawierający definicję produktu leczniczego. Podniósł, iż powyższe przepisy w sposób wyraźny wskazują różnice pomiędzy suplementem diety a produktem leczniczym. Wskazał następnie na przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 i art. 46 ust. 2 ww. ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia zauważając, iż oznakowanie środka spożywczego nie może przypisywać mu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, i dotyczy to również reklamy oraz prezentacji środków spożywczych. W konsekwencji, organ wojewódzki wskazał, że objęte wnioskiem sformułowania zawarte w reklamie radiowej suplementu diety "[...]", mogą sugerować, że suplement ten posiada właściwości lecznicze, zwłaszcza poprzez wykorzystanie wizerunku lekarza, a to stanowi naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 46 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Nadto, organ wojewódzki stwierdził, że nazwy zakładek na stronie internetowej [...] oraz treści na tej stronie zawarte (a przywołane we wniosku organu powiatowego), świadczą o wskazaniach do stosowania produktu w stanach chorobowych i zaburzeniach stanu zdrowia czym sugerują, iż ww. suplement diety posiada właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, co stanowi naruszenie przepisów art. 46 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 46 ust. 2 ww. ustawy. Organ wojewódzki stwierdził przy tym, że antybiotykoterapia nie jest jednostką chorobową, ale jest stosowana podczas choroby, a zatem – stosowanie suplementu diety w tym czasie wskazuje na jego udział w procesie leczenia, więc sugeruje, że posiada właściwości lecznicze. W kontekście zarzutów podnoszonych przez Spółkę [...]w toku postępowania, organ wojewódzki wskazał też, że bezspornym jest, iż kwestionowane zapisy w brzmieniu sugerującym leczniczy charakter suplementu diety znalazły się w treści prezentacji/reklamy. Wskazanie w innych zapisach tych reklam wspomagającego charakteru "[...]" nie zmienia w niczym wydźwięku kwestionowanych treści, które adresowane wprost do klienta, zwłaszcza nie posiadającego wiedzy medycznej, mogą wskazywać na leczniczy charakter, szczególnie w połączeniu celowości jego stosowania w stanach chorobowych, co jednoznacznie potwierdza zasadność zarzutów.

W końcu, organ wojewódzki przywołał treść art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia i uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w tym przepisie do nałożenia kary. Biorąc pod uwagę art. 104 ust. 2 ww. ustawy organ wojewódzki przyjął, iż zasadnym jest w tym przypadku zastosowanie kary w kwocie 15.000,00 zł. Ustalając wysokość kary wziął pod uwagę znaczny stopień zawinienia strony. Strona naruszyła bowiem zasady prezentacji i reklamy w sposób w pełni świadomy, na co wskazuje fakt, że z powodu podobnych naruszeń w zakresie prezentacji i reklamy zaledwie 7 miesięcy wcześniej w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie zakończone wydaniem decyzji o nałożeniu kary w wysokości 5.000,00 zł. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna. Organ wziął również pod uwagę, że możliwość sugerowania się przez potencjalnych nabywców "[...]" treścią reklamy uzasadniającej błędne przypuszczenie co do leczniczego charakteru reklamowanego środka, spowodować może nieuzasadnione opóźnienie rozpoczęcia właściwego i skutecznego leczenia, bądź zapobiegania chorobom, a znaczny rozmiar produkcji suplementu (na co wskazują wyniki kontroli organu powiatowego), może mieć niekorzystny wpływ na zasięg jego zastosowania. Jednocześnie organ wojewódzki wyjaśnił, iż uwzględnił w sprawie także okoliczności łagodzące. Wziął pod uwagę, że reklama radiowa emitowana była przez krótki okres czasu (od [...].10.2011 r. do [...].10.2011 r.) i została zdjęta przez stronę. Wziął też pod uwagę, iż strona dokonała zmian w treści prezentacji na stronie internetowej.

W odwołaniu od decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z [...]kwietnia 2012 r. Spółka [...]wniosła o jej uchylenie w całości. Zarzuciła, iż kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem tak przepisów procesowych, jak i norm prawa materialnego. Wskazała m. in. na naruszenie w sprawie art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego oraz art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych w sprawie dowodów. Wskazała też na naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez m. in. uznanie za udowodnione, iż użyte na stronie internetowej suplementu diety nazwy zakładek oraz zawarte na tej stronie internetowej sformułowania, jak i te zastosowane w reklamie radiowej wprowadzają konsumenta w błąd co do posiadania przez produkt właściwości leczniczych. Podniosła także naruszenie art. 104, art. 103 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na:

-uznaniu przez pryzmat wyrwanych z kontekstu poszczególnych fragmentów reklamy radiowej suplementu diety "[...]" i jego prezentacji na stronie internetowej [...], iż przypisują one temu suplementowi właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, podczas gdy całokształt tych materiałów oceniany z punktu widzenia przeciętnego konsumenta, który jest odpowiednio poinformowany oraz spostrzegawczy i ostrożny, eliminuje to ryzyko i potwierdza, iż zakwestionowane prezentacje produktu wskazują jedynie na wspomagające działanie preparatu w zakresie utrzymania prawidłowej flory bakteryjnej jelit,

-uznaniu, iż sam fakt wskazania możliwości stosowania produktu przy antybiotykoterapii, jako związanej z leczeniem bliżej nieokreślonej jednostki chorobowej, jest przypisywaniem produktowi właściwości leczniczych, pomimo iż żaden przepis prawa nie ogranicza uzupełnienia normalnej diety suplementami jedynie do osób zdrowych i nie zakazuje stosowania suplementu diety w stanach chorobowych, a zakwestionowane materiały reklamowe odnosiły się jedynie do wspomagającej i uzupełniającej roli przedmiotowego suplementu i zawierały treści informujące, iż produkt nie jest metodą leczenią i nie zapewnia ochrony przed chorobą.

Decyzją z [...]czerwca 2012 r. Główny Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu ww. odwołania skarżącej Spółki, utrzymał w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z [...]kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji wskazał, iż rozpoznając odwołanie oraz podniesione w nim zarzuty, jak również zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Stwierdził, iż w sprawie udowodnione zostało, że skarżąca Spółka naruszyła przepisy prawa żywnościowego, art. 46 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 46 ust. 2. Naruszenie to polegało na nieprzestrzeganiu przepisów w zakresie reklamy radiowej oraz prezentacji na stronie internetowej [...] suplementów diety "[...]" i "[...]". Tym samym wypełniona została w sprawie przesłanka określona w art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Organ odwoławczy wskazał przy tym, iż samo zachowanie Spółki [...], sprzeczne z ww. przepisami, stanowiło podstawę do zastosowania ww. przepis art. 103, niezależnie od późniejszego zachowania się skarżącej Spółki, które może wpłynąć tylko i wyłącznie na wysokość kary. Stwierdzając powyższe organ odwoławczy miał na względzie te same co organ I instancji sformułowania i treści użyte w reklamie radiowej suplementu diety i prezentacji na stronie internetowej tego produktu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Główny Inspektor Sanitarny wskazał w pierwszej kolejności, iż nie dopatrzył się w sprawie naruszenia art. 10 k.p.a. Podniósł, że zainteresowana Spółka brała aktywny udział w postępowaniu, była też informowana przez organ I instancji o przysługujących jej prawach, z czego skorzystała odnosząc się do zarzutów sformułowanych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania oraz formułując wnioski dowodowe. Mając na względzie przebieg postępowania przed organem I instancji, organ odwoławczy uznał w konsekwencji, że skarżąca miała możliwość zapoznania się z całością akt sprawy oraz wniesienia uwagi i zastrzeżeń przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał także zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a. oraz art. 104 i art. 103 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy prawa materialnego. W tym kontekście Główny Inspektor Sanitarny wskazał, że z punktu widzenia prawa żywnościowego istotnym jest, czy zapisy zawarte w reklamie i prezentacji suplementów mogą wprowadzać konsumenta w błąd. Dodatkowe oględziny strony internetowej i wyjaśnienia świadka nie wnosiłyby nowych faktów w sprawie. Treść strony internetowej była znana stronom i powszechnie dostępna, więc nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dowodu z treści znanych i powszechnie dostępnych. Dodatkowo, skarżąca przedstawiła pisemnie swoje stanowisko dotyczące treści zawartych na stronie, a organ I instancji odniósł się do niego w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał też, iż organ I instancji nie naruszył prawa odmawiając przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka. Dowód ten miał bowiem zostać przeprowadzony na okoliczności nie mające znaczenia w sprawie. Faktem jest, jak wskazał Główny Inspektor Sanitarny, istnienie reklamy, która naruszyła przepisy prawa żywnościowego, nie jest zaś kwestią istotną w jaki sposób ona powstała. Jeśli zaś chodzi o czas jej emitowania i zmiany na stronie internetowej, to organ I instancji we właściwy sposób wziął te okoliczności pod uwagę ustalając wysokość kary pieniężnej, zgodnie z art. 104 ust. 2 ustawy. Główny Inspektor Sanitarny wskazał również, iż nie zgadza się z zarzutem odwołania co do błędnej oceny treści oraz sformułowań reklamy radiowej i prezentacji internetowej. Zakwestionowane w sprawie zapisy reklamy radiowej i prezentacji internetowej suplementu diety świadczą, jak podniósł, o wskazaniach do stosowania produktu w stanach chorobowych i zaburzeniach stanu zdrowia, czym sugerują, iż przedmiotowy w sprawie suplement diety posiada właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia. Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów prawa żywnościowego, a to obligowało do zastosowania wobec skarżącej kary przewidzianej w art. 103 ust. 1 ustawy. Stwierdził też, iż kara została nałożona w wysokości spełniającej zamierzony skutek prewencyjno-wychowawczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z [...]czerwca 2012 r. strona skarżąca – [...]S. A. w [...]wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła, podobnie jak na etapie postępowania odwoławczego, naruszenie tak przepisów procesowych, jak i norm prawa materialnego, tj.:

-art. 10 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ I instancji zapewnił stronie możliwość czynnego udziału w sprawie, podczas gdy organ ten nie zawiadomił strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego;

-art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 138 tej ustawy poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, a w szczególności nie odniesienie się do argumentacji zawartej w odwołaniu dotyczącej nieuzasadnionej odmowy przeprowadzenia zawnioskowanych przez pełnomocnika skarżącej dowodów i poprzestanie w tym zakresie na podtrzymaniu stanowiska organu I instancji;

-art. 7 w zw. art. 77 i z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 138 tej ustawy poprzez uznanie za udowodnione:

a. okoliczności, iż użyte na stronie internetowej nazwy zakładek oraz sformułowania zawarte na tej stronie jak i zastosowane w reklamie radiowej sugerują posiadanie przez suplement diety właściwości leczniczych, przez co wprowadzają konsumenta w błąd, bez przeprowadzenia stosowanego postępowania w tym zakresie z zastosowaniem modelu przeciętnego konsumenta, który jest odpowiednio poinformowany oraz spostrzegawczy i ostrożny i bez rozważenia całokształtu treści zakwestionowanych prezentacji, w szczególności wskazujących na wspomagającą naturalne procesy organizmu ludzkiego i ułatwiającą jego działanie w zakresie utrzymania właściwej flory bakteryjnej jelit rolę przedmiotowego suplementu diety,

b. okoliczności dotyczących zakresu naruszenia, stopnia zawinienia i stopnia społecznej szkodliwości przedmiotowych działań reklamowych bez przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów w tym zakresie, w szczególności dowodu z zeznań świadka;

-art. 7 art. 77 k.p.a. w zw. z art. 140 i 138 tej ustawy poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że strona w sposób zawiniony naruszyła prawo w zakresie reklamy radiowej suplementów diety "[...]" i "[...]" oraz ich prezentacji na stronie internetowej [...], w sytuacji gdy przeprowadzona w lipcu 2011 r. kontrola strony internetowej suplementu diety nie zakwestionowała jako naruszających przepisy, zawartych w zakładce "[...]" treści dotyczących uzupełniania diety suplementem diety w trakcie [...], a strona działała w zaufaniu do jednostki kontrolującej, iż zakwestionowane podczas kontroli treści są jedynymi naruszeniami, a co za tym idzie pozostałe treści nie naruszają przepisów prawa, co z kolei ma istotny wpływ na ocenę stopnia zawinienia strony;

-art. 104, art. 103 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na:

-uznaniu przez pryzmat wyrwanych z kontekstu poszczególnych fragmentów reklamy radiowej suplementu diety "[...]" i jego prezentacji na stronie internetowej [...], iż przypisują one temu suplementowi właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, podczas gdy całokształt tych materiałów oceniany z punktu widzenia przeciętnego konsumenta, który jest odpowiednio poinformowany oraz spostrzegawczy i ostrożny, eliminuje to ryzyko i potwierdza, iż zakwestionowane prezentacje produktu wskazują jedynie na wspomagające działanie preparatu w zakresie utrzymania prawidłowej flory bakteryjnej jelit,

-uznaniu, iż sam fakt wskazania możliwości stosowania produktu przy [...], jako związanej z leczeniem bliżej nieokreślonej jednostki chorobowej, jest przypisywaniem produktowi właściwości leczniczych, pomimo iż żaden przepis prawa nie ogranicza uzupełnienia normalnej diety suplementami jedynie do osób zdrowych i nie zakazuje stosowania suplementu diety w stanach chorobowych, a zakwestionowane materiały reklamowe odnosiły się jedynie do wspomagającej i uzupełniającej roli przedmiotowego suplementu i zawierały treści informujące, iż produkt nie jest metodą leczenia i nie zapewnia ochrony przed chorobą.

W uzasadnieniu skargi tak postawione zarzuty zostały rozwinięte. Konkludując, skarżąca Spółka stwierdziła, iż organy obu instancji zaniechały rozpoznania istoty sprawy: organ I instancji oddalając wnioski dowodowe strony i zakładając a priori naruszenie przepisów prawa w zakresie prezentacji reklamy suplementów diety przez skarżącą, zaś organ II instancji poprzez poprzestanie na powtórzeniu merytorycznej argumentacji organu I instancji i nieodniesienie się do większości zarzutów i argumentów przytoczonych w odwołaniu przez stronę skarżącą. Tymczasem zakwestionowana reklama radiowa i prezentacja przedmiotowego suplementu diety na stronie internetowej nie przypisują mu właściwości leczniczych, a jedynie właściwości wspomagające prawidłowe funkcjonowanie flory bakteryjnej organizmu. Odmienna ocena organów jest zaś wynikiem nie tylko niewłaściwego zgromadzenia materiału dowodowego i zaniechania jego wszechstronnej analizy, ale również błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Brak więc było podstaw dla wymierzenia w sprawie kary. Z ostrożności procesowej skarżąca kończąc wywiodła, iż zastosowana kara (jeśliby istniały podstawy do jej wymierzenia) jest rażąco wygórowana i nieadekwatna do zakresu naruszenia, stopnia społecznej szkodliwości i stopnia zawinienia strony.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie i uznając zarzuty skargi w całości za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów i argumentów w niej przedstawionych. Nie znalazł też innych powodów, które uzasadniałyby wzruszenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z [...]czerwca 2012 r. W ocenie Sądu, decyzja ta została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Uwzględnia ona prawidłowo ustalony stan faktyczny oraz prawidłowo ustalone przepisy prawa materialnego, stosuje jednocześnie prawidłową ich wykładnię.

-Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914 ze zm.), zastosowany w związku z art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tej ustawy.

Wyjaśnić zatem należy, iż w myśl ww. art. 103 ust. 1 pkt 1 kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 27 ust. 4, art. 33 ust. 3 i 4 oraz art. 45-49, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 39 pkt 3, art. 44 pkt 2, art. 50 ust. 1 i art. 51, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym [...] "[...]". Stosownie natomiast do art. 46 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, oznakowanie środka spożywczego nie może przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 4 i art. 33 ust. 4, oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr [...]. Zgodnie z treścią art. 46 ust. 2, przepis ust. 1 stosuje się również do reklamy oraz do prezentacji środków spożywczych, w tym w szczególności w odniesieniu do ich kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane. Wyjaśnić przy tym trzeba, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ww. ustawy suplement diety oznacza środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.

-Przytoczone regulacje prawne stanowiły podstawę do wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej z powodu nieprawidłowej reklamy radiowej oraz prezentacji internetowej suplementu diety "[...]", a to poprzez przypisywanie temu produktowi właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia.

Wskazać należy, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją (utrzymującą w mocy orzeczenie [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z [...]kwietnia 2012 r.), stanowiło drugie z kolei postępowanie, uruchomione w stosunku do Spółki w przeciągu roku, w związku z naruszeniem przepisów prawa żywnościowego poprzez niewłaściwą prezentację i reklamę tego samego suplementu diety. Wcześniejsza sprawa zakończyła się ostateczną decyzją z [...] października 2011 r. Nr [...] wymierzającą karę w wysokości 5.000,00 zł (zgodnie z aktami sprawy i informacjami w nich zawartymi odnośnie tego orzeczenia). Niniejsza sprawa, zakończona zaskarżoną decyzją z [...]czerwca 2012 r., wszczęta została na wniosek organu powiatowego z [...] listopada 2011 r. i w związku z przedstawionymi w nim naruszeniami dotyczącymi użytych sformułowań w reklamie radiowej o zasięgu ogólnopolskim suplementu diety "[...]", sugerującymi (zdaniem organu powiatowego), że wskazany suplement diety jest preparatem przeznaczonym na biegunkę. Reklama radiowa była emitowana (co w sprawie pozostaje bezsporne) od [...] października 2011 r. do [...]października 2011 r., po tej dacie została zdjęta z anteny. Niniejsza sprawa dotyczy także prezentacji ww. produktu na stronie internetowej [...], w której posłużono się zakładkami oraz sformułowaniami również sugerującymi (jak przyjął organ powiatowy formułując wniosek o wymierzenie kary) właściwości lecznicze ww. suplementu diety.

-Główny Inspektor Sanitarny, orzekając w sprawie na skutek wniesionego odwołania, przyjął za organem I instancji, iż sformułowania i treści użyte tak w reklamie radiowej jak i na stronie internetowej dotyczącej przedmiotowego preparatu są niezgodne z przepisami prawa żywnościowego, sugerują bowiem właściwości lecznicze suplementu diety. Oceny takiej organ dokonał biorąc pod uwagę następujące zwroty reklamy radiowej: "[...]", "[...]", "[...]". Organ odwoławczy uznał, iż zarówno ww. sformułowania, jak i wykorzystany w reklamie wizerunek lekarza (o czym świadczy użyty zwrot dotyczący ilości pacjentów) może sugerować działanie lecznicze suplementu diety. Oceniając prawidłowość prezentacji na stronie internetowej, organ II instancji wziął pod uwagę następujące zakładki na tej stronie: "[...]", "[...]-[...]", "[...]". Ocenił także treści prezentacji internetowej: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]"[...] "[...]". Organ przyjął w efekcie, że ww. zwroty świadczą o wskazaniach do stosowania produktu w stanach chorobowych i zaburzeniach stanu zdrowia, czym z kolei sugerują, że produkt posiada właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia. Główny Inspektor Sanitarny przyjął zatem, iż w sprawie należało wymierzyć karę w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy materialnej, albowiem skarżąca zachowała się w sposób sprzeczny z przepisami prawa żywnościowego. Organ ten uznał też, że kara wymierzona w wysokości niższej niż wymierzona przez organ I instancji, nie spełni zamierzonego skutku prewencyjno-wychowawczego.

-Mając na uwadze okoliczności sprawy, Sąd w całości podziela stanowisko przedstawione w sprawie przez organ II instancji.

W ocenie Sądu, zwroty i sformułowania objęte niniejszym postępowaniem, a użyte w reklamie radiowej oraz w prezentacji internetowej suplementu diety mogą sugerować właściwości zapobiegające i lecznicze produktu "[...]". W przypadku reklamy radiowej, takie właściwości produktu może sugerować wykorzystanie w reklamie wizerunku lekarza (o czym świadczy zwrot: "[...]"), ale też użyte w niej sformułowania sugerujące moc zapobiegania biegunkom i wspomagania przy [...]oraz przeciwdziałania bądź leczenia infekcji. W przypadku prezentacji omawianego produktu na stronie internetowej, właściwości lecznicze sugeruje powiązanie jego stosowania nie tylko z [...] (na co wskazały organy w sprawie), ale również z takimi jednostkami chorobowymi jak biegunka, czy zakażenie bakteryjne jelit (na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, a co bezspornie wynika z treści prezentacji powyżej przytoczonych). Użyte sformułowania wskazują więc na stosowanie przedmiotowego suplementu diety w stanach chorobowych i zaburzeniach stanu zdrowia. Przy czym, o powyższym świadczą nie tylko zwroty użyte w tej prezentacji, ale też nazwy zakładek strony internetowej (przeznaczonej -co istotne- jedynie przedmiotowemu w sprawie suplementowi diety), a więc otoczenie w jakim produkt był przedstawiany. Na otoczenie, w jakim produkt jest prezentowany zwraca zaś uwagę przepis art. 46 ust. 2 omawianej ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy za organem II instancji, iż poprzez ww. reklamę radiową oraz prezentację internetową skarżąca Spółka naruszyła przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. To zaś obligowało organ wojewódzki do zastosowania art. 103 ust. 1 pkt 1 tej ustawy i wymierzenia na jego podstawie -i z uwzględnieniem art. 104 ust. 2- kary pieniężnej.

Jednocześnie Sąd stwierdza, iż nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia ww. przepisów prawa materialnego. Na odmienną ocenę sprawy nie mógł bowiem wpłynąć fakt, iż zakwestionowane przez organy zapisy stanowią wyrwane z kontekstu całej reklamy/prezentacji sformułowania (jak twierdzi skarżąca). Bezsporne jest, że znalazły się one w reklamie i prezentacji internetowej, i zgodzić się trzeba z organami obu instancji, że ich wydźwięk dla konsumenta nie mającego pogłębionej wiedzy medycznej może być jednoznaczny, tj. sugerujący właściwości zapobiegawcze, czy wręcz lecznicze tego produktu. Dostrzec też trzeba, że suplement diety może być stosowany przez osoby chore (jak twierdzi skarżąca Spółka), ale jego reklama/prezentacja nie może być (bo jest to niezgodne z ww. przepisami prawa) skierowana do tego typu odbiorców.

-Odnosząc się do treści skargi i podniesionych w niej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procesowych Sąd stwierdza, iż nie dostrzegł żadnych nieprawidłowości w tej materii. W ocenie Sądu, sprawa została w sposób wszechstronny wyjaśniona, a skarżącej Spółce zapewniono czynny udział w toku postępowania.

Organy orzekające w sprawie dysponowały tak płytą CD zawierającą nagranie reklamy radiowej (otrzymaną od strony), jak i wydrukiem ze spornej strony internetowej, której kopię organ I instancji doręczył również samej zainteresowanej (przy piśmie z [...]stycznia 2012 r.). Przypomnieć należy, iż sprawa dotyczyła ustalenia, czy w związku z reklamą radiową i prezentacją internetową doszło do naruszenia przepisów prawa żywnościowego i, czy zachodzi podstawa do zastosowania art. 103 ust. 1. Wobec tego, powyższe materiały stanowiły podstawowe i niezbędne w sprawie dowodowy, które były skarżącej znane i do których mogła ona wnosić uwagi i zastrzeżenia. Akta sprawy wskazują nie tylko na to, że Spółka o ww. uprawnieniach przysługujących jej w toku postępowania została pouczona (m. in. w piśmie z [...]grudnia 2011 r. zawiadamiającym o wszczęciu postępowania), ale także, że z tych uprawnień korzystała. Nadto, wymaga zauważenia, iż w piśmie z [...] marca 2012 r. organ I instancji poinformował Spółkę o ostatecznym terminie składania wniosków, uwag i zastrzeżeń, a odpowiedzią na to było pismo Spółki (tj. jej pełnomocnika) z [...]marca 2012 r. z dodatkowymi zastrzeżeniami i uwagami. Dodać też trzeba, iż skarżąca zgłosiła wnioski dowodowe, wprawdzie nie zostały one uwzględnione, ale też nie zostały przez organy orzekające zlekceważone. Zostały one przeanalizowane i ocenione co do zasadności ich przeprowadzania, a takie działanie nie narusza prawa.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Analiza akt sprawy wskazuje bowiem na to, iż skarżąca została poinformowana o wszczęciu postępowania w sprawie, była także informowana w toku postępowania o podejmowanych przez organ działaniach, w tym o włączeniu do akt w poczet materiału dowodowego wydruku ze strony internetowej suplementu diety. Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji miała również możliwość wypowiedzenia się raz jeszcze w sprawie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, lex nr 786594). Podniesiony w skardze zarzut w tej kwestii, nie został powiązany z żadnymi konkretnymi czynnościami, których uniemożliwiono dokonać skarżącej tak przed organem I instancji, jak i odwoławczym. Dlatego też, w ocenie Sądu, również i z tego powodu należało uznać, że wskazany zarzut jest nieuzasadniony.

Za niezasadny, Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 78 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1). W kontekście tej regulacji prawnej skarżąca wskazała na zgłoszone przez nią i nieuwzględnione w postępowaniu administracyjnym wnioski dowodowe. Zauważyć w tym miejscu należy, iż z przytoczonego unormowania nie wynika obowiązek po stronie organu uwzględniania wszystkich wniosków zgłoszonych przez stronę. Organ nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności nie mających znaczenia prawnego. W takim przypadku winien jednak wskazać konkretnie motywy takiego stanowiska, zgodnie z art. 78 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, wskazane regulacje prawne nie zostały w sprawie naruszone. Spółka wniosła o przeprowadzenie oględzin ze strony internetowej [...] oraz o przesłuchanie świadka – A. L. na okoliczność formułowania treści reklamy radiowej suplementu diety, czasookresu jej rozpowszechniania, zmian w zakresie prezentacji produktu dokonywanych na stronie internetowej oraz celu i naukowego uzasadnienia dla treści prezentowanych w prowadzonych działaniach reklamowych odnośnie przedmiotowego w sprawie suplementu. Organ wojewódzki nie uwzględnił tych wniosków, ale je rozważył. Wydał w tym zakresie odrębne postanowienie, którym odmówił przeprowadzenia dowodu z oględzin strony internetowej oraz z zeznać wskazanego świadka i uzasadnił swoje stanowisko w tej kwestii. Wskazał, że prezentacja suplementu diety na stronie internetowej jest sprawą powszechnie znaną i nie wymaga przeprowadzenia dowodu, zaś dowód w postaci zeznań świadka został zgłoszony na okoliczności, które nie są istotne w sprawie. W ocenie Sądu, sposób załatwienia ww. wniosków, nie narusza prawa i nie świadczy o braku wszechstronnego wyjaśnienia istoty sprawy (związanej z tym, czy reklama i prezentacja internetowa suplementu diety, mogły sugerować właściwości lecznicze tego środka). Dodatkowe oględziny strony internetowej nie wniosłyby nowych okoliczności do sprawy. Przesłuchanie świadka na okoliczność formułowania treści reklamy radiowej, zmian w zakresie prezentacji produktu dokonywanych na stronie internetowej oraz celu i naukowego uzasadnienia dla treści prezentowanych w prowadzonych działaniach reklamowych odnoście przedmiotowego suplementu diety, nie mogło mieć zaś żadnego znaczenia w sprawie. Z uwagi na charakter i zakres tej sprawy, istotne było ustalenie, czy istnieje reklama/prezentacja naruszająca prawo, a nie jak do jej powstania i dlaczego doszło. Znaczenie, w kontekście art. 104 ust. 2 ustawy materialnej i wysokości kary, mógł mieć natomiast czas emitowania reklamy radiowej i fakt usunięcia zakwestionowanych zapisów z prezentacji internetowej, ale te okoliczności podnoszone w pismach skarżącej zostały uwzględnione w całości (nie były kwestionowane przez organ i zostały przyjęte zgodnie z oświadczeniem skarżącej) i mogły mieć wpływ (i też miały) tylko na wymiar orzeczonej kary.

Sąd nie podzielił też zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, i nie odniesienie się do zarzutów odwołania. Przede wszystkim Sąd zauważa, iż zarzuty procesowe podobnej treści jak w skardze, zostały sformułowane już w odwołaniu od decyzji I instancji, a organ odwoławczy (wbrew wywodom skargi) dość dokładnie odniósł się do każdego z tych zarzutów wyjaśniając powody, dla których ich nie podziela. W ocenie Sądu argumenty organu II instancji są trafne, co więcej – znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Stąd też, w ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze skarżącą Spółką, iż organ II instancji poprzestał jedynie na przytoczeniu treści uzasadnienia decyzji organu I instancji bez poczynienia własnych ustaleń i braku odniesienia się do argumentów strony. Organ odwoławczy nie tylko zaprezentował własną ocenę w zakresie rozstrzygniętym przez organ I instancji, ale też w sposób obszerny odniósł się do kwestii podniesionych w odwołaniu, w tym tych dotyczących sposobu procedowania w sprawie organu I instancji. Wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że skarżąca miała zapewniony czynny udział w sprawie oraz przedstawił powody, dla których uznał, iż nie było podstaw do uwzględniania wniosków dowodowych zainteresowanej, w tym odnoszącego się do dowodu z zeznań świadka. Z tego też powodu Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów procesowych poprzez nie odniesienie się Głównego Inspektora Sanitarnego do sposobu załatwienia w sprawie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą przed organem I instancji, i poprzestanie na przytoczeniu stanowiska organu I instancji dotyczącego tego aspektu sprawy.

Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w sprawie, iż prezentacja na stronie internetowej suplementu diety nie została zakwestionowana przez inspekcję sanitarną podczas kontroli w lipcu 2011 r. Zauważyć w tym kontekście należy, iż całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie ponosi podmiot działający na rynku spożywczym, o czym stanowi art. 16 i art. 17 rozporządzenia WE nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 02.31.1). Tym samym powołana powyżej okoliczność nie mogła mieć żadnego znaczenia prawnego w sprawie.

-Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut dotyczący naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, zgodnie z którym ustalając wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. Wymierzając karę organ wojewódzki wskazał dokładnie jakie elementy, o których mowa w przytoczonym przepisie wziął pod uwagę ustalając wymiar kary, a to świadczy o jego działaniu w ramach przyznanego uznania administracyjnego. Uwzględnił przy tym zarówno aspekty działające na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącej. Decydujące jednak znaczenie musiał mieć fakt, iż we wcześniejszej działalności skarżąca Spółka również nie przestrzegała obowiązujących przepisów prawa żywnościowego. Na tej podstawie organ I instancji a za nim organ odwoławczy mógł nie tylko przyjąć, iż Spółka działała świadomie naruszając po raz kolejny przepisy dotyczące reklamy/prezentacji suplementu diety, ale też - że wysokość tej kary musi być na tyle dotkliwa, aby spełniała swój cel prewencyjno – wychowawczy. Podnieść dodatkowo trzeba, iż kara pieniężna przewidziana w art. 103 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia może osiągnąć wysokość do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym [...] "[...]". Stosownie do treści komunikatu Prezesa GUS z [...] lutego 2012 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2011 r. wyniosło 3.399,52 zł. To zaś oznacza, iż wymierzona w niniejszej sprawie kara w wysokości 15.000,00 zł stanowi w przybliżeniu jedynie 15% maksymalnego ustawowego zagrożenia.

Z tych wszystkich względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i co najmniej uchylenia zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji, Sąd przyjął, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i skargę jako nieuzasadnioną w oparciu o art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił.