Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 428/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1,  art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7,  art. 8,  art. 9,  art. 77 par. 1,  art. 80,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Teresa Randak, Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi S. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia: - Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] nr [...], - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. S. Ś. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu sprawy.

2.1. W dniu [...] r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. (dalej: DCOF), działając jako wierzyciel, wystawił wobec skarżącego tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r. Przy piśmie z tego samego dnia wierzyciel przesłał tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej: NUS), który [...] r. nadał tym dokumentom klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji.

Zawiadomieniem z [...] r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego skarżącego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone organowi rentowemu [...] r., natomiast skarżącemu - jako zobowiązanemu, w dniu [...] r., wraz z odpisami tytułów wykonawczych.

2.2. Pismem z 4 sierpnia 2014 r., nadanym w placówce pocztowej 5 sierpnia 2014 r. skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r.

W uzasadnieniu wskazał, że przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) stanowią, że abonament jako forma rozliczenia finansowego jest możliwy, jeżeli obie strony umowy cywilnoprawnej zaakceptują jej warunki i dojdzie do zawarcia umowy. Telewizja Polska S.A. jedynie na podstawie takiej umowy może wystąpić do drugiej strony o wypełnienie wynikającego z niej zobowiązania. Wskazał, że żądanie zapłaty za abonament jest całkowicie bezprawne, ponieważ nigdy nie podpisywał umowy z Telewizją Polską S.A. Dodał, że nie posiada w swoim mieszkaniu łącza do odbioru telewizji naziemnej.

Dalej zobowiązany podniósł, że dokonuje płatności abonamentu u innego nadawcy, który w swojej ofercie posiada kanały emitowane przez Telewizję Polską S.A. - stąd też nie powinien płacić dwukrotnie za tę samą usługę. Wskazał, że co miesiąc uczciwie płaci abonament nadawcy telewizji [...].

Zarzucił także, że Poczta Polska S.A. nie ma prawa ściągać należności z tytułu opłaty abonamentowej, bowiem również jest spółką handlową. Poczta Polska S.A. nie ma prawa do wystawiania tytułów wykonawczych odkąd przestała być Urzędem Pocztowym, a stała się spółką akcyjną.

Kończąc ponownie podkreślił, że nigdy z Telewizją Polską S.A. nie zawierał umowy.

2.3. Pismem z 8 sierpnia 2014 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów.

Postanowieniem z [...] r., DCOF uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Jednakże na skutek zażalenia zobowiązanego, to postanowienie zostało uchylone postanowieniem DCOF z [...] r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia w I instancji.

2.4. Postanowieniem z [...] r., nr [...] [...] DCOF ponownie uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

W motywach tego rozstrzygnięcia organ powołał treść art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) oraz art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. 2014 r., poz. 1204 ze zm. – dalej: u.o.a.).

Odnośnie do zarzutu nieistnienia obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych odniósł do kwestii braku zawarcia przez skarżącego umowy z Telewizją Polską S.A. stwierdzając, że te opłaty są należnościami publicznoprawnymi, a obowiązek ich ponoszenia wynika z ustawy. W tym zakresie nie ma potrzeby zawierania umowy cywilnoprawnej z Telewizją Polską S.A. Także uiszczanie opłat prywatnym dostawcom sygnału telewizyjnego nie zwalnia z obowiązku zarejestrowania używanych odbiorników i wnoszenia opłat abonamentowych.

W odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ wskazał, że na mocy art. 7 ust. 3 u.o.a. Poczta Polska S.A. jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz opłaty pobieranej w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego. W tej mierze DCOF wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08. Stwierdził, że administracyjna egzekucja przedmiotowych opłat może nastąpić bez wydawania decyzji czy postanowienia.

2.5. W aktach sprawy nie ma zażalenia skarżącego na postanowienie DCOF z [...] r. Wierzyciel pismem z 12 grudnia 2016 r. poinformował NUS, że postanowienie wierzyciela z 31 maja 2016 r. jest ostateczne.

W piśmie z dnia 7 grudnia 2016 r. skierowanym do NUS, skarżący podniósł m.in., że nie rejestrował odbiornika telewizyjnego i radiowego. Telewizja Polska S.A. oraz Poczta Polska S.A. o tym wiedzą i próbują wyegzekwować nienależne im pieniądze.

2.6. Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r., nr [...] wniesiony przez skarżącego zarzut uznał za nieuzasadniony.

Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS albo organ nadzoru) postanowieniem z [...] r., nr [...].

DIS wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W tej sprawie chodzi zaś o zarzut nieistnienia obowiązku, a więc wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). W związku z tym, co do pierwszego zarzutu, organ egzekucyjny zobowiązany był uznać stanowisko wierzyciela. Dodał również, że w konsekwencji nie może prowadzić w tej mierze postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela.

W dalszej kolejności wskazał, że niezasadny jest zarzut niedopuszczalności egzekucji ponieważ opłaty abonamentowe obciążają abonenta z mocy prawa, a obowiązek uiszczenia opłaty powstaje od dnia zarejestrowania odbiornika. Powołał się również na art. 7 ust. 3 u.o.a. jako podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej w tym przedmiocie.

Stwierdził ponadto, że nie jest w stanie odnieść się do podniesionych dopiero w zażaleniu przez zobowiązanego kwestii przedawnienia oraz niedoręczenia mu upomnienia, ponieważ te zagadnienia nie zostały ujęte w piśmie stanowiącym zarzuty.

3.1. W skardze zobowiązany podniósł, że jego zarzuty dotyczące przedawnienia, braku doręczenia mu upomnienia oraz niedopełnienia obowiązków przez Pocztę Polską S.A. – wbrew stanowisku organów – mają swoje uzasadnienie. Zaznaczył, że nie zawierał umowy z TVP S.A., a Poczta Polska podszywa się pod organ administracyjny.

Podniósł, że nie ciąży na nim obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, ponieważ nigdy nie zgłaszał telewizora do rejestracji, a radia nie posiada.

3.2. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Skarga okazała się o tyle skuteczna, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzających go postanowień organu egzekucyjnego oraz DCOF.

5. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia wertykalnych granic orzeczenia Sądu w tej sprawie.

Sąd stwierdza, że pomimo tego, iż aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest (w określonym zakresie) wiążące dla organu egzekucyjnego (art. 34 § 1 u.p.e.a.) i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowień wierzyciela (w tej sprawie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.) daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia DIS wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że wypowiedź wierzyciela stanowi nie tylko podstawę rozstrzygnięć organu egzekucyjnego i organu nadzoru, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugich.

Zatem uwzględniając art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd ocenił zgodność z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, ale także poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz ostatecznego postanowienia wierzyciela z [...] r. (DCOF), które stanowiło podstawę i niezbędny element postanowienia bezpośrednio objętego skargą.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018; wyrok WSA w Gliwicach z 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312, wyrok WSA w Gliwicach z 15 marca 2017 r., I SA/Gl 1321/16, wyrok WSA w Gliwicach z 21 kwietnia 2017 r., I SA/Gl 1607/16 - CBOSA).

W tej sprawie uchylenie - oprócz postanowień Dyrektora Izby Skarbowej i Naczelnika Urzędu Skarbowego - także ostatecznego postanowienia wierzyciela, było konieczne do końcowego załatwienia sprawy, właśnie z uwagi na art. 34 § 1 u.p.e.a. wyrażający związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku. W razie uchylenia tylko postanowienia organu egzekucyjnego, ten ostatni byłby pozbawiony instrumentów prawnych do weryfikacji błędnego rozstrzygnięcia wierzyciela.

6. Mając na uwadze zarysowany zakres kompetencji kontrolnych Sądu, można przejść do analizy instytucji zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz odnieść poczynione uwagi do realiów tej sprawy.

Zobowiązany podniósł m.in. zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu podał, że nie ciąży na nim obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, ponieważ nie zawierał z Telewizją Polską S.A. żadnej umowy.

W tym wątku sprawy, zdaniem Sądu, istotnego znaczenia nabiera także dodatkowy argument skarżącego, podniesiony w piśmie z 7 grudnia 2016 r. kierowanym do organu egzekucyjnego oraz afirmowany w skardze – a to, że nigdy nie rejestrował odbiornika. Z kolei ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny i organ nadzoru nie dołączyły do akt sprawy dowodu, z którego wynikałoby, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego. Wierzyciel tylko w piśmie z 16 września 2016 r. wspomniał, że skarżący zarejestrował odbiornik i nadano mu numer książeczki [...].

W związku z powyższym zasadniczego znaczenia nabiera kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem) a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku DCOF) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających istnienie obowiązku opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego.

Zanim jednak Sąd bezpośrednio odniesie się do tego zagadnienia, wpierw poczyni uwagi natury ogólnej o charakterze wprowadzającym.

6.1. Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013, poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.), który w ramach postępowania egzekucyjnego znajduje zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażana przez tę regulację m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy. Przeciwnie, może i powinien zbierać z urzędu materiały dowodowe, określać okoliczności faktyczne, jakie uważa za istotne dla załatwienia sprawy oraz dopuszczać dowody na takie okoliczności.

Dochodzenie do prawdy obiektywnej, tj. do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych i prawnych powinno odbywać się według reguł postępowania dowodowego, określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (dział II, rozdział 4). W tej mierze szczególnie należy mieć na uwadze otwarty katalog środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.), zasadę równej mocy środków dowodowych (szczególną moc dowodową mają jedynie dokumenty urzędowe – art. 76 k.p.a.), brak związania organu wydanym przez siebie postanowieniem dotyczącym przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 2 k.p.a.), zasadę swobodnej oceny dowodów oznaczającą, że organ ocenia wiarygodność dowodów według własnego przekonania (art. 80 k.p.a.), czy też instytucję wyłączenia pracownika i organu administracji publicznej od załatwienia sprawy (art. 24-27 k.p.a.).

W odniesieniu do tej sprawy wymaga wyeksponowania obowiązek organu do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z ostatnio powołanych regulacji, z jednej strony wynika obowiązek organu uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a zatem niemożność pominięcia jakiegokolwiek, który może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 230), ale również, z drugiej strony niedopuszczalność oparcia się na dowodzie, który nie został przeprowadzony zgodnie ze stosownymi regulacjami procesowymi. Sąd orzekający podziela stanowisko E. Iserzona, który w odniesieniu do art. 80 k.p.a. wskazał, że: "wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale nie mających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory, formularze, Warszawa 1970, s. 155, i powołane tam orzeczenia NTA, który np. w orzeczeniu z 1 kwietnia 1924 r., L. rej. 516/23, ZW 348, stwierdził, że niemożność stwierdzenia w aktach administracyjnych okoliczności decydujących dla oceny legalności orzeczenia stanowi wadliwość postępowania). Analogiczne stanowisko zajmuje A. Wróbel (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2014, Komentarz do art. 80, teza 4) oraz orzecznictwo (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 1034/07, Lex nr 364725; wyrok NSA z 29 listopada 2004 r., OSK 813/04, Lex nr 164713; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 lipca 2009 r., II SA/Go 367/09, Lex nr 553056; wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2008 r., III SA/Po 685/07, Lex nr 510377; wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2006 r., II SA/Bk 219/06, Lex nr 928832).

6.2. W realiach niniejszej sprawy DCOF przeszedł do porządku nad kwestią zarejestrowania przez skarżącego odbiornika telewizyjnego i do tej kwestii w ogóle nie odniósł się w swoim postanowieniu. Zagadnienia tego nie poruszył także NUS oraz DIS – jednak te organy były związane stanowiskiem wierzyciela w tej mierze i nie miały podstaw do prowadzenia w tym zakresie dodatkowego postępowania wyjaśniającego z uwagi na art. 34 § 1 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 30 września 2010 r., II FSK 795/09, Lex nr 745867).

Zajmując enigmatyczne stanowisko w tej kwestii, tylko w piśmie z [...] r. DCOF oparł się na dowodach, których w aktach administracyjnych tej sprawy nie ma. Jak wyżej już podkreślono, nawet gdy dane dowody istnieją i są znane organowi nie jest dopuszczalne opieranie na nich rozstrzygnięcia, jeśli nie zostały włączone w poczet materiału dowodowego sprawy, której to rozstrzygnięcie dotyczy. Akta administracyjne nie zawierają żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że zobowiązany zarejestrował odbiornik telewizyjny, ani nawet wniosku zobowiązanego w tym przedmiocie.

W związku z tym, skoro skarżący zaprzecza zarejestrowaniu odbiornika, Sąd nie jest w stanie odnieść się do argumentu skargi, że zobowiązany nie rejestrował odbiornika telewizyjnego, a zatem obowiązek uiszczania przez niego egzekwowanych opłat abonamentowych nie istnieje.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, wierzyciel powinien dla potwierdzenia faktów, na których opiera swoje rozstrzygnięcie, wskazać dokumenty świadczące bezpośrednio o rejestracji przez skarżącego odbiornika RTV lub choćby pośrednio o dokonaniu tej czynności. Obowiązkiem wierzyciela (tj. w tej spawie DCOF) jest bowiem wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi zasadniczą podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z zarejestrowaniem odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie jest kwestionowany przez skarżącego, a jednocześnie nie został wykazany przez organ. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r., Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13, CBOSA.

Dopiero spełnienie przez wierzyciela tego wymogu dowodowego spowoduje, że to na skarżącego, jako zobowiązanego, przejdzie ciężar wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych, np. w postaci wyrejestrowania odbiornika RTV. Innymi słowy, jeśli organ wykaże (udokumentuje) zarejestrowanie odbiornika RTV, to abonent powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika. Taki pogląd co do rozkładu ciężaru dowodu wyraził tutejszy Sąd także w sprawach: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14 (wszystkie publ. w CBOSA). Znajduje on oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

W tym stanie rzeczy, skoro wskazany, kluczowy dla rozstrzygnięcia fakt w postaci zarejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, zaskarżone postanowienie nie może się ostać. Organ administracyjny dopuścił się w tej mierze naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

6.3. Komplementarnie Sąd podnosi, że co prawda zobowiązany pierwotnie wskazywał na okoliczność braku zawarcia umowy z Telewizją Polską S.A. jako świadczącą o nieistnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, niemniej wierzyciel mając świadomość tego, że zobowiązany nie posiada wykształcenia prawniczego z urzędu powinien mieć w polu widzenia zagadnienie rejestracji odbiornika RTV, jako zdarzenia prawnego kreującego obowiązek uiszczania spornych opłat. Zawężenie problematyki tylko do wykazania braku związku pomiędzy zawieraniem umowy cywilnoprawnej z TVP S.A. a spornym obowiązkiem nie było prawidłowe.

Stosownie bowiem do art. 8 i 9 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez wierzyciela) organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8) oraz zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak też czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9).

Zdaniem Sądu, w takich przypadkach gdy treść żądania budzi wątpliwości, lub nie jest precyzyjna, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 8 i 9 oraz 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. powinien zapytać stronę o wyrażenie i sprecyzowanie swojego stanowiska w sprawie, względnie – w realiach tej sprawy - z urzędu rozpatrzyć jej żądanie w sposób kompleksowy. Skarżący nie miał obowiązku przedstawienia precyzyjnego pod względem prawnym wywodu, świadczącego braku obowiązku uiszczania abonamentu. Powoływał się na brak umowy z TVP S.A. a dopiero gdy wierzyciel w piśmie z 16 września 2016 r. wskazał na rejestrację odbiornika RTV, skarżący w piśmie z 7 grudnia 2016 r. i później w skardze kontrargumentował, że takiej rejestracji nie dokonywał.

W postępowaniu przed organem władzy publicznej, w tym przed organem administracyjnym, obowiązuje zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą błędne oznaczenie sprawy, pisma, czy podanie nieprecyzyjnej argumentacji nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy rozpoznania podania, ani co prawda jego rozpoznania, lecz w oderwaniu od istoty sprawy, czy rzeczywistych intencji strony. Innymi słowy, znaczenie ma istota pisma, warstwa merytoryczna żądania strony, a nie dobór określonej terminologii (por. orzeczenie TK z 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95, OTK 1996, nr 6, poz. 52, uchwała NSA z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, Lex nr 524941). Źródłem tego standardu jest zasada demokratycznego państwa prawnego oraz zasada sprawiedliwości proceduralnej. W demokratycznym państwie prawnym organ władzy publicznej nie może bowiem być "sprowadzany do roli robota, mechanicznie odrzucającego pisma procesowe obywateli ze względu na uchybienia nieważące w żaden sposób na możliwości wydania orzeczenia" – z uzasadnienia wyroku TK z dnia 12 marca 2002 r. sygn. akt P 9/01, OTK-A 2002, nr 2, poz. 14. Ujmując tę kwestię zwięźle można powiedzieć, że organy administracyjne powinny tak odczytać żądanie strony, aby nie poniosła ona negatywnych konsekwencji (por. wyrok NSA z 5 maja 2013 r., II OSK 2461/12, CBOSA).

7. W związku z powyższym rozpatrywanie pozostałych zagadnień poruszonych w skardze jest przedwczesne. Dopóki organy nie wykażą, że zobowiązany zarejestrował odbiornik RTV, nie będzie można przyjąć, że ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. To zaś oznacza, że analiza takich zagadnień jak zawarcie umowy z prywatnym nadawcą sygnału telewizyjnego, czy kompetencje Poczty Polskiej S.A. do prowadzenia egzekucji administracyjnej, zaktualizuje się dopiero po wykazaniu przez wierzyciela, że skarżący w ogóle zarejestrował odbiornik RTV.

Z kolei problematyka przedawnienia egzekwowanego obowiązku i braku doręczenia upomnienia, jako nie zgłoszona w zarzutach (w terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), wykracza poza zakres rozpoznawanej spawy i nie mogła być przedmiotem rozważań organów i aktualnie Sądu. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc m.in. we właściwym terminie podlegają rozpatrzeniu przez organ w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z 18 stycznia 2012 r., II FSK 1244/10; z 3 grudnia 2013 r., II GSK 1285/12; z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., II FSK 2594/13). W tej mierze zasadne jest stanowisko wyrażone przez DIS. Tylko na marginesie można dodać, że te kwestie mogą być także przedmiotem wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.), który nie jest ograniczony terminem 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego.

8. Aktualnie sprawa wraca na etap stanowiska wierzyciela wyrażanego w pierwszej instancji. Jak wyżej wskazano, z uwagi na treść art. 34 § 1 u.p.e.a., konieczne było zastosowanie przez Sąd art. 135 p.p.s.a.

W postępowaniu ponownym DCOF, chcąc aby jego twierdzenia o faktach zostały uznane za należycie wykazane, dołączy do akt sprawy dokumenty świadczące o zarejestrowaniu przez skarżącego odbiornika RTV, a więc okoliczności kluczowej dla sprawy, uzasadniającej w ogóle powstanie obowiązku uiszczania przez skarżącego opłaty abonamentowej. Dopiero gdy to uczyni, zaktualizuje się konieczność odniesienia do pozostałych kwestii podniesionych w piśmie stanowiącym zarzuty. Z kolei brak wykazania zarejestrowania przez skarżącego odbiornika telewizyjnego powinna skutkować przyjęciem przez organy, że egzekwowany obowiązek na skarżącym nie ciąży i determinować stosowne rozstrzygnięcia procesowe.

9. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zaliczając do nich uiszczony wpis w kwocie 100 zł, ponieważ skarżący, który działał w sprawie osobiście, nie wykazał poniesienia innych kosztów.