Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 862/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 2 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zdolności kandydata do służby w Policji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia 21 lutego 2014 r. nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych uznała M. P. (dalej także jako - "strona" lub "skarżący") za niezdolnego jako kandydata do służby w Policji. U wymienionego rozpoznano: zaburzenia adaptacyjne na tle nieprawidłowej osobowości - § 70 p1 N, moczenie nocne - § 68 p3 N, Hypercholesterolemia - § 62 p1 N. Stopień niezdolności do służby ustalono na podstawie rozporządzenia MSW z dnia 9 lipca 1991 r.

Komisja wskazała, że orzekła w oparciu o wywiad z kandydatem, badania oraz dostarczoną dokumentację lekarską.

Od tego orzeczenia skarżący wniósł odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydała orzeczenie z dnia 19 marca 2014 r. nr [...], którym również orzeczono o niezdolności strony do służby w policji jako kandydata. Okręgowa Komisja Lekarska rozpoznała osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne, § 70 p1 N oraz Hypercholesterolemia w wywiadzie, bez §.

W wyniku wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 380/14 uchylił orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w z dnia 19 marca 2014 r. nr [...].

Jako przyczynę uchylenia decyzji wskazano na uchybienie przepisom postępowania określonym w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. nr 79, poz. 349 ze zm.). Zgodnie bowiem z przepisami rozporządzenia okręgowa komisja lekarska rozpatruje orzeczenia wojewódzkich komisji lekarskich w składzie trzech osób i wydane przez nią orzeczenie winno być podpisane przez wszystkich członków komisji (art. 28 w zw. z art. 20 ust. 2) Ponieważ odpis orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia 19 marca 2014 r. poświadczony za zgodność z oryginałem w dniu 7 kwietnia 2014 r. zawierał jedynie dwa podpisy członków komisji, Sąd stwierdził, że przewidziany rozporządzeniem tryb instancyjny nie został zachowany. Z powyższych względów Sąd nie dokonał oceny pozostałych narzutów skargi dotyczących merytorycznej istoty sprawy, uznając je za przedwczesne.

Ponownie rozpoznając sprawę, Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydała w dniu 2 września 2014 r. orzeczenie nr [...], w którym ponownie stwierdzono niezdolność M. P. do służby w Policji z uwagi na rozpoznaną u kandydata osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne (§ 70 p1 N) oraz Hypercholesterolemię w wywiadzie (bez §).

W uzasadnieniu orzeczenia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazano m.in., że po przejściu procesu rekrutacyjnego w dniu 21 lutego 2014 r. skarżący zgłosił się na badanie komisyjne. Podniesiono, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu zgłoszenia się odstąpiono od badania. W dniu 1 września 2014 r. kandydat odbył konsultację psychologiczną i badanie psychiatryczne.

Komisja uznała kandydata za niezdolnego do służby w Policji na podstawie całości obrazu klinicznego. W uzasadnieniu podkreślono, że kandydat w toku postępowania był badany przez trzech psychologów i trzech niezależnych psychiatrów. W badaniach wykorzystano wszystkie testy psychologiczne jakimi dysponuje Poradnia Badań Psychologicznych w SPZOZ MSW. Wyniki przeprowadzonych przez specjalistów testów i konsultacji nie były dla kandydata korzystne w znaczeniu uznania go za zdolnego do służby. Nie stwierdzono u kandydata istotnych zaburzeń psychicznych. Jednak prezentowany przez niego zespół cech osobowości świadczy o niestabilności emocjonalnej kandydata. W opinii psychologicznej podano, że słaby wgląd psychiczny, duża tendencja do nadmiernej kontroli zachowania emocji, silne tłumienie negatywnych emocji i wewnętrznych konfliktów predysponują badanego do rozwoju readaptacyjnych lub nerwicowych zaburzeń emocjonalnych w warunkach podlegania w służbie w Policji silnym i długotrwałym stresom psychicznymi i frustracjom. Z wywiadu wiadomo, że kandydat przejawiał w okresie dzieciństwa lub wczesnej młodości objawy niedostatecznej adaptacji w postaci moczenia nocnego. Na tę chwilę jednak psycholodzy i psychiatrzy badający kandydata nie stwierdzili objawów trwałego nieprzystosowania. W rozpoznaniu wymieniono Hypercholesterolemię, ponieważ ta występowała w badaniach zaprezentowanych przez kandydata w wywiadzie w procesie rekrutacji.

M. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku orzeczenie organu drugiej instancji z dniu 2 września 2014 r. nr [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lutego 2014 r. nr [...] domagając się stwierdzenia ich nieważności, względnie uchylenia obu rozstrzygnięć.

Orzeczeniom zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. nr 79, poz. 349 ze zm.) poprzez wydanie orzeczenia nieprzewidzianego tym rozporządzeniem,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 12 pkt 1, § 20 pkt 1 oraz § 28 pkt 2 ww. rozporządzenia poprzez orzekanie przez Okręgową Komisję Lekarską w składzie dwuosobowym zamiast trzyosobowym,

3) naruszenie zasady obiektywnego rozstrzygania sprawy poprzez dwukrotne wydanie orzeczenia w tym samym składzie,

4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie wybranych dowolnie fragmentów materiału dowodowego, niewyjaśnienie występujących w nim braków i sprzeczność, arbitralną ocenę materiału dowodowego oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego,

5) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 42 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego poprzez uwzględnienie dowodu w postaci "opinii nr [...]" (wpis w karcie skierowania nr[...]) przy ustalaniu stanu faktycznego, w sytuacji gdy rozpoznanie postawione przez lekarza odbyło się z naruszeniem art. 42 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego poprzez orzeczenie/sformułowanie opinii (wpis w karcie skierowania) przy zaniechaniu osobistego zbadania skarżącego;

6) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 60 Konstytucji RP poprzez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięć.

W obszernym uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący stwierdził, że orzeczenia wydane w sprawie zawierają sformułowanie "niezdolny jako kandydat do służby w Policji", oraz "niezdolny do służby w Policji jako kandydat", które jest niezgodne z treścią § 13 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Jednocześnie orzeczenie II instancji nie zostało wydane po wszechstronnym zbadaniu kandydata przez trzech członków komisji. Pomimo zawartego w orzeczeniu stwierdzenia, że komisja orzekała w składzie trzech osób, w rzeczywistości orzekała w składzie dwóch osób, a wydanie orzeczenia nie było poprzedzone osobistym zbadaniem skarżącego przez członków komisji. Zaskarżone zaś orzeczenie zostało ponadto wydane w tym samym składzie osobowym, co orzeczenie uprzednio uchylone przez WSA w Gdańsku, co narusza zasadę obiektywizmu.

W ocenie skarżącego, rozpoznanie u niego przez komisję "zaburzeń adaptacyjnych na tle nieprawidłowej osobowości" nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Skarżący podkreślił, że lekarz psychiatra B. J. w karcie skierowania nr[...], która do ustalenia stanu zdrowia psychicznego i osobowości skarżącego stwierdziła: "niezdolny do służby w Policji, paragraf 68 pkt 2, 68 par. 2". W świetle rozporządzenia MSW z dnia 9 lipca 1991 r. § 68 pkt 2 to przewlekłe nerwice narządowe znacznie upośledzające sprawność ustroju. Tymczasem, w orzeczeniu organu pierwszej instancji rozpoznano zaburzenia adaptacyjne na tle nieprawidłowej osobowości § 70p1N oraz moczenie nocne § 68 p3N.

Nadto w aktach sprawy brak jest dokumentacji dotyczącej przeprowadzonych badań przez lekarza psychiatrę przed wydaniem orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej. Skarżący podał, że lekarz psychiatra w tym przypadku nie przeprowadził badań, a ograniczył się jedynie do przepisania wpisów z książeczki wojskowej. Stosownie do art. 42 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego lekarz orzeka o stanie zdrowia określonej osoby po uprzednim, osobistym jej zbadaniu, z zastrzeżeniem sytuacji określonych w odrębnych przepisach. W opinii psychologicznej P. P. z dnia 18 lutego 2014 r. nr [...] stwierdzono m.in., że skarżący "jest spokojny, cierpliwy i pewny siebie. Jest w stanie wykonywać samodzielne zadania. W kontakcie komunikatywny i konkretny, starając się panować nad tokiem rozmowy. Odporność na stres i frustracje w normie". Zdaniem psychologa skarżący "wielokrotnie podkreśla swoje wieloletnie doświadczenie w pracy, w stresujących warunkach oraz swoje możliwości i umiejętności. Ten rodzaj pewności siebie może utrudniać kandydatowi podporządkowanie się decyzjom przełożonych oraz dobrą współpracę w grupie". Końcowym wnioskiem opinii jest, że kandydat jest niezdolny do służby w Policji.

Z poczynionej wyżej obserwacji i opisu sylwetki skarżącego nie sposób wyprowadzić wniosku końcowego o niezdolności do służby, natomiast żadne z poczynionych przez psychologa ustaleń nie wpisuje się w kliniczne kryterium diagnostyczne "osobowości nieprawidłowej".

W uzasadnieniu Okręgowej Komisji Lekarskie zaś nie wyjaśniono wszystkich sprzeczności wynikających z materiału dowodowego. Tak w opinii psychologicznej z dnia 19 marca 2014 r. nr 253/14 sporządzonej przez psycholog A. B. stwierdzono, że skarżący "potrafi dostosowywać się do wymagań otoczenia, wykonywać polecenia choć preferuje pracę samodzielną, na kierowniczych stanowiskach". Sformułowania te są przeciwne wnioskom zawartym w opinii sporządzonej w postępowaniu przed Wojewódzką Komisją Lekarską. Pozostała treść opinii nie zawiera żadnych ustaleń mogących usprawiedliwiać rozpoznanie osobowości nieprawidłowej z zaburzeniami adaptacyjnymi.

Okręgowa Komisja Lekarska pominęła fakt, że dr med. K. M. w opinii orzeczniczej - protokole badania specjalistycznego z dnia 19 marca 2014 r. stwierdził, że skarżący "jest nie tylko zdrowy psychicznie, ale niezachwiany/niezaburzony osobowościowo, a nadto, że jego cechy osobowości stwarzają możliwości wszechstronnego wykorzystania w służbie".

Organy orzekające bezrefleksyjnie przyjęły, że materiał dowodowy w sprawie jest zbieżny, gdy wyżej powołane opinie zawierają wiele sprzeczności. Co więcej, nie podjęły żadnych kroków, by je wyjaśnić lub usunąć. W tym kontekście skarżący podkreślił, że ma 42 lata, a w trakcie badań oznajmiono mu, iż jest za stary do służby w Policji. Nasuwa się więc istotna wątpliwość, co do prawidłowości czynności dowodowych i postawionych wniosków.

Skarżący podważył rzetelność nowych badań przeprowadzonych we wrześniu 2014 r. przez lekarza psychiatrę I. K. oraz psychologa E. Z., podkreślając, że podstawą stwierdzenia niezdolności do służby musi być zdiagnozowanie rzeczywistych schorzeń, a nie opieranie się na hipotezach dotyczących przyszłych zachowań.

W odpowiedzi na skargę Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wniosła o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie.

W ocenie organu drugiej instancji skarżący nie nadaje się do służby w Policji z uwagi na cechy charakteru i osobowości, co wynika z wnikliwej analizy zabranej w sprawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej. Organ nie podzielił zarzutów skargi i wskazał, że brak jest podstaw prawnych do przekazania sprawy innej komisji lekarskiej, jak też nie zachodzą przesłanki do wyłączenia członków komisji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. nr 153, poz. 270 ze zm., dalej jako - "p.p.s.a."), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna i nie podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie są orzeczenia komisji lekarskich obu instancji wydane w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby w policji, które zostały zakwestionowane przez M. P..

Skarżący ma 43 lata (urodzony w dniu 13 kwietnia 1971 r.) i jest kandydatem do służby w policji.

Powyżej opisane orzeczenia komisji lekarskich stwierdziły niezdolność skarżącego do pełnienia służby w policji.

Podstawę ich wydania stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 1991 r., nr 79, poz. 349 ze zm.), zwanego dalej - "rozporządzeniem".

Na początku rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Trzeba zaznaczyć, że wyrażona ocena prawna i wytyczne co do dalszego postępowania wiążą nie tylko organ ale również Sąd orzekający w sprawie. I tak, wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Gd 380/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r.

W wyroku tym Sąd po pierwsze - podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych są w omawianym przypadku organami administracji publicznej, a ich orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby stanowią decyzje administracyjne. Ponadto wskazał, że od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia konkretnej osoby na potrzeby ustalania kategorii do służby, przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Zatem komisje lekarskie jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach, które podlegają kontroli sądu. Brak tym samym podstaw do odrzucenia skargi w niniejszej sprawie. Przywołane zaś w odpowiedzi na skargę postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 403/14 dotyczy odrębnej grupy orzeczeń wydawanych przez komisje lekarskie, które nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Orzeczenia te ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw, niż ustawa o Policji. Orzeczenia z tej grupy poddawane są kontroli sądów powszechnych.

Po drugie - w przedmiotowym wyroku Sąd wyraził pogląd, że w postępowaniu orzeczniczym prowadzonym w sprawie stwierdzenia zdolności do pełnienia służby stosuje się procedurę (zasady i tryb postępowania) ustanowione w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r., a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10, lex 595620). Jak wywiódł w uzasadnieniu Sąd - "zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie rozporządzenia wydanego w wyniku wykonania delegacji ustawowej, a więc w postępowaniu uregulowanym w przepisach prawa mających moc powszechnie obowiązujących. Uznać zatem należy, że tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji jest trybem odrębnym od trybu uregulowanego przepisami k.p.a. Ma on swój autonomiczny byt prawny i jak już wyżej wskazano, znajduje swoje umocowanie w delegacji ustawowej.

Dodatkowo wskazać należy, że ani przepisy omawianego rozporządzenia, ani też przepisy ustawy o Policji nie odsyłają do stosowania przepisów k.p.a. w tego rodzaju sprawach. Tak więc kontrola procedury poprzedzających wydanie objętych skargą orzeczeń, jak i samych orzeczeń, dokonywana jest poprzez badane ich zgodności z przepisami rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r."

Powyższą oceną prawną Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany stosownie do treści przywołanego art. 153 p.p.s.a.

Należy wskazać, że przedstawiona ocena prawna dotycząca stosowania właściwej procedury z uwagi na "związanie" nią ma również bezpośredni wpływ na ocenę zasadności zarzutów sformułowanych w skardze na tle naruszeń unormowań k.p.a. Skoro bowiem kontrola procedury poprzedzającej wydanie objętych skargą orzeczeń, jak i samych orzeczeń, może być dokonywana poprzez badanie ich zgodności z przepisami rozporządzenia, to zarzuty naruszenia odnośnych przepisów k.p.a. należy uznać za nietrafne.

Niemniej, dokonując kontroli wydanych w sprawie orzeczeń Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów prawa. Jednak, co należy podkreślić, nie są to naruszenia w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy lub skutkujące stwierdzeniem nieważności orzeczenia.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 287, poz. 1687 ze zm.), służbę w Policji może pełnić funkcjonariusz posiadający zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych.

O zdolności fizycznej i psychicznej policjanta bądź o braku zdolności do pełnienia służby orzekają w dwuinstancyjnej procedurze komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

Komisje te są organami odrębnymi od organów właściwych w sprawach osobowych policjantów, a ich orzeczenia zapadają w odrębnym postępowaniu prowadzonym jak już podniesiono na podstawie przepisów rozporządzenia.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia komisje lekarskie oceniają na podstawie badań lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby w stosunku do kandydatów do służby w Policji.

Orzeczenia o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby komisje wydają na podstawie wykazu chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 2 (...), zwanego dalej "wykazem", po wszechstronnym zbadaniu przez członków komisji, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, w tym badań psychiatrycznych, psychologicznych i dodatkowych, a gdy zachodzi potrzeba - po przeprowadzeniu obserwacji szpitalnej w zakładzie służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych, zakładzie służby zdrowia podległemu Ministrowi Obrony Narodowej lub zakładzie społecznym służby zdrowia ... . (§ 12 ust. 1 rozporządzenia).

Komisje lekarskie orzekają w dwóch instancjach - wojewódzkie komisje lekarskie działają jako pierwsza instancja, a okręgowe komisje lekarskie - jako druga instancja (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Postępowanie orzecznicze jest zatem dwuinstancyjne. Od każdego nieprawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej przysługuje prawo odwołania (§ 26 ust. 1 rozporządzenia).

Od orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej zainteresowanemu przysługuje prawo wniesienia odwołania (§ 25 ust. 2). Po upływie terminu do wniesienia odwołania orzeczenia wojewódzkich komisji lekarskich przesyłane są do właściwej okręgowej komisji lekarskiej w celu zatwierdzenia (§ 25 ust. 3).

Wojewódzkie komisje lekarskie są właściwe w zakresie badań i wydawania orzeczeń w sprawach, o których mowa w § 1 (§ 3 rozporządzenia). Natomiast przepis § 4 rozporządzenia stanowi, że okręgowe komisje lekarskie są właściwe w zakresie:

1) zatwierdzania orzeczeń wydanych przez wojewódzkie komisje lekarskie,

2) rozpatrywania odwołań od orzeczeń wojewódzkich komisji lekarskich,

3) orzekania w sprawach, o których mowa w § 1, w razie uchylenia orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej,

4) sprawowania fachowego nadzoru nad merytoryczną działalnością wojewódzkich komisji lekarskich.

Kompetencje orzecznicze odwoławczej komisji lekarskiej zostały określone w § 28 ust. 3 i 5 rozporządzenia.

W rozpoznawanej ponownie sprawie Okręgowa Komisja Lekarska MSW w związku z wniesieniem przez skarżącego odwołania wydała orzeczenie kasacyjno-reformatoryjne mające umocowanie w § 28 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, który stanowi, że okręgowa komisja lekarska może uchylić orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej i wydać nowe orzeczenie, które jest ostateczne.

W uchylonym orzeczeniu Wojewódzkiej Komisja Lekarskiej MSW rozpoznano u skarżącego: zaburzenia adaptacyjne na tle nieprawidłowej osobowości - § 70 p1 N, moczenie nocne - § 68 p3 N, Hypercholesterolemia - § 62 p1 N, stwierdzając, że jest niezdolny jako kandydat do służby w policji.

We wniesionym odwołaniu skarżący wskazał, że rozpoznania dokonano w dniach dla niego stresujących (czteroletni syn zachorował na ospę i został przyjęty do szpitala), a jego koncentracja "była zdecydowanie obniżona". Podniósł, że moczenie nocne już nie występuje. Był to problemem w 1991 r., gdy był niedojrzałym emocjonalnie człowiekiem, którym obecnie już nie jest. Wyniki zaś wysokiego cholesterolu spowodowane były zjedzeniem obfitego posiłku późnym wieczorem dnia poprzedniego.

Zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia, okręgowa komisja lekarska wydaje orzeczenie po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich lub po dostarczeniu na żądanie komisji dodatkowych dokumentów.

Takie dodatkowe badania - przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia - zostały w niniejszej sprawie przeprowadzone. Skarżący odbył w dniu 1 września 2014 r. badanie psychologiczne i konsultację psychiatryczną.

W opinii psychologicznej podniesiono m.in., że "funkcjonowanie psychiczne badanego nie wskazuje istotnych zaburzeń, jednak słaby wgląd psychiczny, duża tendencja do nadmiernej kontroli zachowania i emocji, silne tłumienie negatywnych emocji i wewnętrznych konfliktów predysponują do rozwoju dezadaptacyjnych lub nerwicowych zburzeń emocjonalnych w warunkach podlegania w służbie Policji silnym i długotrwałym stresom psychicznym i frustracjom". We wcześniejszych opiniach psychologicznych znajdujących się w aktach stwierdzono również, że skarżący jest niezdolny do służby w Policji. W sumie komisja lekarska dysponowała trzema opiniami wydanymi przez trzech niezależnych psychologów, i to opiniami dla skarżącego negatywnymi, których treść w zakresie braku zdolności psychicznej strony do pełnienia służby jest oczywista. Na ich m.in. wynik komisja lekarska powołała się w uzasadnieniu orzeczenia.

W świetle tylko opinii psychologów brak zdolności skarżącego do pełnienia służby nie nasuwa wątpliwości.

Także w opinii orzeczniczej lekarza psychiatry sporządzonej w dniu 1 września 2014 r. w podsumowaniu została postawiona jednoznaczna diagnoza - rysy osobowości niestabilnej emocjonalnie nie upośledzające istotnie sprawności ustroju (§ 70 pkt 1 N). Tu należy wskazać, że lekarz psychiatra w dniu 20 lutego 2014 r. (w karcie skierowania nr 70/2014) stwierdziła także, że skarżący jest niezdolny do służby, odmienne jednak kwalifikując schorzenia psychiczne strony (przewlekłe nerwice narządowe znacznie upośledzające sprawność ustroju - § 68 pkt 2). Dokonana zmiana kwalifikacji schorzenia świadczy niewątpliwie o poddaniu weryfikacji tego rozpoznania, do czego komisje orzecznicze są uprawnione. Ponadto zmiana ta znalazła ostateczne odzwierciedlenie w opinii lekarza psychiatry z dnia 1 września 2014 r. Niemniej słusznie skarżący zauważył, że w opinii lekarza psychiatry z dnia 17 marca 2014 r. wskazano, że jest zdrowy psychiczne i niezaburzony osobowościowo. W zaistniałej więc sytuacji zasadnie zostało przeprowadzone w toku ponownego postępowania przed Okręgową Komisją Lekarską w dniu 1 września 2014 r. dodatkowe badanie skarżącego - konsultacja psychiatryczna, jak i badanie psychologiczne. Trudno więc zgodzić się z zarzutami skargi o braku działań zmierzających do wyjaśnienia istniejących rozbieżności.

Trzeba zauważyć, że komisja orzekająca w pierwszej instancji wskazała na występowanie u strony trzech schorzeń, zaś Okręgowa Komisja Lekarska orzekła, że skarżący cierpi jedynie na jedno schorzenie, które nie pozwala mu na pełnienie służby, a mianowicie osobowości nieprawidłowej - § 70 pkt 1 N. Zaskarżone orzeczenie wyeliminowało z rozpoznania dwa schorzenia nie pozwalające na pełnienie służby, w tym moczenie nocne. W tym też ujęciu jest ono korzystniejsze dla strony, choć nie jest zgodne z jej oczekiwaniami. Przy czym należy dodać, że okoliczność występowania moczenia nocnego do 1991 r. nie była kwestionowana przez skarżącego. Strona w odwołaniu przyznała, że wcześniejszym okresie życia była niedojrzała emocjonalnie i moczyła się. Z objaśnień zaś szczegółowych do Działu XVI - Stan psychiczny (§ 70) wynika, że przez osobowość nieprawidłową (psychopatię, socjopatię, charakteropatę) należy rozumieć niedorozwój lub defekt jej sfery dążeniowej i uczuciowej, bez względu na etiologię, a rozpoznanie ustala się m.in. na podstawie trwającej od wczesnej młodości lub dzieciństwa niedostatecznej adaptacji w zwykłych sytuacjach.

Należy stwierdzić, że Sąd nie posiada specjalistycznej wiedzy medycznej, która pozwalałaby podważać dokonane przez uprawnionych psychologów i lekarzy psychiatrów w toku postępowania ustalenia. Co należy odnieść również do ustaleń orzeczeń komisji lekarskiej. Sąd orzekający w sprawie jest nimi związany. Nie może ujść uwadze, że znaczna część zarzutów skargi de facto zmierza do podważenia merytorycznego orzeczenia komisji (rozpoznania), a zwłaszcza znajdujących w aktach opinii. Stanowią one jednocześnie polemikę z treścią opinii oraz z wnioskami w nich zawartymi. W tym też zakresie zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Okręgowa Komisja Lekarska rozpatruje orzeczenia wojewódzkich komisji lekarskich w składzie trzech osób (§ 28 ust. 2 rozporządzenia). Jak wynika z treści kwestionowanego orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej skład komisji był trzyosobowy i wszyscy jej członkowie podpisali orzeczenie. W skardze zarzucono, że strona była badana tylko przez dwóch, zamiast trzech członków, przy czym okoliczność ta miała być przedmiotem ustaleń dokonanych w trakcie rozprawy sądowej. Stosownie do przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt administracyjnych. Sąd może jedynie z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie dokonuje więc ustaleń, ani nie przeprowadza dowodów. Tym samym wniosek o przeprowadzenie dowodu "poprzez zadanie pytań stronom" w celu poczynienia ustaleń nie mógł zostać uwzględniony. Niemniej, skuteczne podniesienie zarzutu braku osobistego badania przez członka komisji wymaga wykazania istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy zaznaczyć, że wobec strony została stwierdzona niezdolność psychiczna do pełnienia służby, a skarżący odbył w dniu 1 września 2014 r. dodatkowe badanie psychologiczne i konsultację psychiatryczną (których przeprowadzenie nie było kwestionowane). Te same uwagi należy odnieść do twierdzenia o braku osobistego badania przez kierującego lekarza psychiatrę, która zgodnie z oświadczeniem skarżącego miała się ograniczyć się tylko do przepisania wypisów z książeczki wojskowej. Trzeba też wskazać, że działalność komisji lekarskich podlega kontroli Centralnej Komisji Lekarskiej, która nie tylko rozpoznaje sprzeciwy, ale również sprawuje nadzór na nimi (§ 2 ust. 2, § 30 i nast. rozporządzenia).

Zarzut dwukrotnego orzekania w tym samym składzie przez Okręgową Komisję Lekarską (skład komisji, która wydała zaskarżone orzeczenie był taki sam jak skład komisji, która wydała poprzednie orzeczenie uchylone przez Sąd) nie może zostać uwzględniony. Pełnomocnik skarżącego nie wskazał jakie przepisy rozporządzenia w tym przypadku zostały naruszone. Ponadto powołanie się tylko na sam fakt orzekania w tym samym składzie, bez wskazana okoliczności, które mogłyby przemawiać za brakiem obiektywizmu członków komisji nie może potwierdzać naruszenia tej zasady.

Przechodząc dalej, to orzeczenie komisji lekarskiej powinno zawierać określenie dotyczące zdolności bądź niezdolności do służby (§ 13 ust. 1 rozporządzenia), a także wyszczególnienie wszystkich schorzeń i ułomności fizycznych lub psychicznych, w tym tych, które nie obniżają zdolności do służby. Rozpoznanie pisze się w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem się na paragrafy i punkty wykazu (§ 13 ust. 2 rozporządzenia).

I tak, przepis § 13 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że orzeczenie komisji lekarskiej powinno zawierać:

1) określenie "zdolny do służby" - jeżeli po przeprowadzeniu podstawowego badania lekarskiego oraz ewentualnych badań specjalistycznych i dodatkowych nie stwierdzono żadnych schorzeń,

2) określenie "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak schorzenia te nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego,

3) określenie "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które czasowo zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, ale które mogą rokować poprawę jego stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku; przy określaniu powyższego komisja wyznacza termin powtórnego badania i wydania ostatecznego orzeczenia o zdolności badanego do służby na zajmowanym stanowisku,

4) określenie "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono pewne schorzenia, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie są przeszkodą do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku,

5) określenie "całkowicie niezdolny do służby" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które nie pozwalają na pełnienie służby.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia dyspozycji przywołanego przepisu rozporządzenia § 13 ust.1. Co prawda strona nie wskazała na konkretne unormowanie ww. przepisu, to jednak podniosła, że rozstrzygnięcia nie zawierają orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby. Orzeczenia komisji lekarskich zawierają bowiem sformułowania: "niezdolny do służby w policji jako kandydat" i "niezdolny jako kandydat do służby w policji".

Jednak w ocenie Sądu wadliwość ta nie stanowi naruszenia, które ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze: z treści orzeczeń komisji lekarskich wynika jednoznacznie, że skarżący będący kandydatem - jest niezdolny - do pełnienia służby w Policji. Istotą niniejszego postępowania dotyczącego kandydata (a nie funkcjonariusza pełniącego już służbę w policji) jest rozstrzygnięcie o jego zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby (pozytywne lub negatywne). W przypadku skarżącego jest to rozstrzygnięcie negatywne o jego zdolności do służby. Tym samym brak określenia ściśle odzwierciedlającego sformułowanie zawarte w przepisie rozporządzenia o całkowitej niezdolności nie wpływa, i nie może wpływać na wynik sprawy, którym jest w tym przypadku - brak zdolności.

Po drugie: uważna analiza regulacji § 13 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że sformułowania wymienione w punktach 2 - 4 tego przepisu odnoszą się do określenia stanu zdrowia badanego "na zajmowanym stanowisku". Nie dotyczą więc skarżącego, który jest dopiero kandydatem i nie zajmuje żadnego stanowiska. Tylko sformułowania zawarte w punkcie 1 lub 5 może się odnosić do strony, a więc pozytywne określenie "zdolny do służby" (jeżeli po przeprowadzeniu podstawowego badania lekarskiego oraz ewentualnych badań specjalistycznych i dodatkowych nie stwierdzono żadnych schorzeń) lub negatywne określenie "całkowicie niezdolny do służby" (jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które nie pozwalają na pełnienie służby, tak jak miało miejsce u strony). Zatem racjonalny ustawodawca w przypadku kandydatów przewidział tylko dwie możliwości określenia stanu zdrowia badanego objęte dyspozycją § 13 ust. 1 pkt 1 (pozytywne) oraz § 13 ust. 1 pkt 5 (negatywne). Skoro rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniach odpowiadają tylko jednemu określeniu, a mianowicie zawartemu w § 13 ust. 1 pkt 5, to podnoszona w tym zakresie wadliwość nie może być oceniana jako istotna. Treść rozstrzygnięcia jest jednoznaczna i nie nasuwa wątpliwości odnośnie braku zdolności do pełnienia służby.

Po trzecie: Sąd orzekający w tej sprawie nie jest związany wyrokami innych wojewódzkich sądów administracyjnych. Decydujące znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy mają bowiem konkretne jej okoliczności. W obu sprawach rozpoznawanych przez WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 510/13 i sygn. akt IV SA/Po 960/11 zasadniczym powodem orzeczenia niezdolności do służby było posiadanie tatuaży (który to fakt nie czyni kandydata niezdolnym w każdym przypadku). Naruszenie zaś § 13 rozporządzenia (które to naruszenie nie jest negowane w niniejszej sprawie), nie stanowiło wyłącznej przyczyny uchylenia orzeczeń lekarskich, a jego skutek w postaci zamieszczenia innego sformułowania nie został poddany ocenie.

Ponadto należy podnieść, że orzeczenia obu instancji zaliczyły skarżącego do kategorii N (niezdolny). Jak stanowi przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia, stopień zdolności kandydata do służby, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) - e), ustala się przez zaliczenie osoby badanej do jednej z następujących kategorii:

1) kategoria "Z"- zdolny, co oznacza że stan zdrowia badanego nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne nie stanowią przeszkody do pełnienia służby,

2) kategoria "N" - niezdolny, co oznacza że stwierdzone u badanego schorzenia i ułomności fizyczne albo psychiczne uniemożliwiają pełnienie służby.

Można dodać, że w ust. 2 i 3 § 10 rozporządzenia wskazano, że w stosunku do kandydatów do pododdziałów antyterrorystycznych Policji oraz policjantów pełniących służbę w tych poddziałach, a także w stosunku do kandydatów do służby na stanowiska kierownicze i specjalistyczne, do szkół i ośrodków szkolenia oraz w stosunku do osób już pełniących służbę, orzeczenie obok określenia zdolności do służby według kategorii wymienionych w ust. 1, powinno zawierać jedno z wymienionych w tym przepisie określeń. Natomiast zgodnie z § 11 rozporządzenia stopień zdolności do służby ustala się przez zaliczenie osoby badanej do jednej z następujących kategorii: 1) kategoria A - zdolny do służby, co oznacza, że stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone schorzenia lub ułomności nie są przeszkodą do pełnienia służby, 2) kategoria C - zdolny do służby z ograniczeniem, co oznacza, że u osoby badanej stwierdzono przewlekłe schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne, które trwale lub czasowo zmniejszają sprawność fizyczną lub psychiczną do służby, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na określonych stanowiskach, 3) kategoria D - całkowicie niezdolny do służby, co oznacza, że stwierdzone u osoby badanej schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne uniemożliwiają jej pełnienie służby.

Kontynuując dalsze rozważania, to rację ma skarżący, że Konstytucja RP gwarantuje obywatelom prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach i orzeczenia komisji powinno poprzedzać starannie przeprowadzone postępowanie oraz zostać szczegółowo uzasadnione. Jednak nie każde naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie orzeczenia komisji lekarskiej (w całości lub w części) czy stwierdzenie jej nieważności.

Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku więc powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnieść to należy również do zarzutu braku należytego uzasadnienia rozstrzygnięć, który należy kwalifikować do naruszenia przepisów postępowania. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ww. ustawy zezwala na uchylenie z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń Sąd nie stwierdził, natomiast skarżący istnienia takiego wpływu na wynik sprawy nie wykazał. Nie można uznać, aby przywołane przez stronę uchybienia, w świetle poczynionych rozważań, miały wpływ na istotę rozstrzygnięcia. Analiza podniesionych zarzutów, nie pozwala na stwierdzenie istnienia takiego charakteru naruszeń, ani też na stwierdzenie wadliwości skutkującej nieważnością orzeczeń (art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Jedynie na marginesie można zauważyć, że niewątpliwe negatywne orzeczenie komisji lekarskiej zamyka drogę do pełnienia służby. Pozostaje jednak pytanie o ponoszenie odpowiedzialności w przypadku dopuszczenia do pełnienia służby w Policji osób niezdolnych do jej pełnienia, a przede wszystkim o ponoszenie konsekwencji, które z tego faktu w przyszłości mogą wyniknąć.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.