Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1192/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, pkt 35b, art. 64 ust. 2, ust. 3, art. 140aa ust. 4 pkt 2, art. 140ab ust. 1-3, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2013 poz 951
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z [...] lutego 2015 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., nazywanej dalej: "K.p.a."), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i pkt 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, nazywanej dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, nazywanej dalej: "u.d.p."), § 2 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2013 r. poz. 951), po rozpatrzeniu odwołania P. J., utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

[...] lipca 2014 r. w L., na drodze wojewódzkiej DW [...], zatrzymano do kontroli samochód o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którym kierował P. J. (nazywany dalej: "Stroną", "Skarżącym"), wykonując krajowy transport drogowy ładunku sypkiego - piasku z D. do L. W toku czynności kontrolnych dokonano pomiaru długości, szerokości, wysokości oraz ważenia pojazdu wraz z ładunkiem przy użyciu legalizowanych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu LP600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Stwierdzono, że nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu wynosił 10,7 t., na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 ton i przekraczał, po odjęciu 2% (dopuszczalnych błędów ważenia), o 2,45 t. dopuszczalne wartości. Stwierdzono również, że rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 42,7 t. i przekraczała – po odjęciu 2% (dopuszczalnych błędów ważenia), 1,6 t. dopuszczalne wartości.

Ustalenia kontroli utrwalono w protokole kontroli z [...] lipca 2014 r. nr [...].

W piśmie z [...] lipca 2014 r. Skarżący podkreślił, że przy wykonywaniu przejazdu w dniu kontroli dokonał należytej staranności. Załadunku piasku dokonał ładowarką z wbudowaną wagą. Na jego żądanie załadowano 26 ton piasku i wydano dokument WZ. Strona zaznaczyła, że nie jest uprawniona do weryfikowania wagi dokonanego załadunku przez uprawnionego pracownika firmy i z tych względów nie było przesłanek do wszczynania postępowania przeciwko Stronie z powodu przekroczonej wagi.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za brak zezwolenia kategorii III-VI.

GITD decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że w uzasadnieniu organ I instancji błędnie przyjął, że w ustalonym stanie faktycznym należy nałożyć karę pieniężną w wysokości 5000 zł jak za brak zezwolenia kategorii VI. Organ II instancji zwrócił uwagę, że ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania organ kieruje się następującymi kryteriami: rodzajem drogi, na której stwierdzono naruszenie, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, które nie mogą być przekroczone, rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, które mogą być przekroczone jedynie do górnej granicy określonej przepisami prawa. Jeśli nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia winna być dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII.

Pismem z [...] listopada 2014 r. Strona wniosła o jej przesłuchanie na okoliczność braku winy w powstaniu naruszenia i spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 140aa ust.4 pkt. 1 P.r.d., gdyż nie miała ona wpływu na sposób rozmieszczenia ładunku na pojeździe i powstanie ewentualnych naruszeń z tytułu przekroczenia dopuszczalnych nacisków na oś pojazdu i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Załadunku dokonywał pracownik J. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i zgodnie z kwitem wagowym nr [...] zadysponowano i wydano 26 ton ładunku sypkiego. Natomiast zgodnie z dokumentem rejestracyjnym naczepy ciężarowej o nr rej. [...] dopuszczalna ładowność wynosiła 29270 kg., w związku z czym Strona dokonała prawidłowej dyspozycji dot. załadunku i zażądała odpowiedniej oraz zgodnej z przepisami ilości towaru i nie miała wpływu na rzeczywistą ilość załadowanego ładunku. Załadowca nie dysponował odpowiednimi wagami, które mogłyby zweryfikować dopuszczalną masę całkowitą pojazdu. Strona zauważyła, że na rzeczywistą wagę ładunku mogły mieć wpływ warunki pogodowe, piasek mógł być mokry, co zwiększyło jego masę po załadunku. Strona wniosła o przesłuchanie pracownika załadowcy J. Sp. z o.o., który brał udział w procesie załadunku pojazdu. Strona wnosiła również o ponowną zmianę kwalifikacji prawnej naruszenia jak za brak zezwolenia kategorii III-VI. Biorąc pod uwagę fakt, że rzeczywista masa całkowita zestawu ciągnika i naczepy wynosiła 42,7t w związku z czym zawierała się w dyspozycji zezwolenia kategorii VI, gdyż nie przekroczyła 60 t., nie miała zastosowania w tym przypadku kara za brak zezwolenia kategorii VII.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] nałożył na Stronę karę pieniężną 15.000 zł. Organ I instancji stwierdził, że z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało w sposób jednoznaczny, że Skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia ponieważ zadeklarował załadowanie 26000 kg piasku, co potwierdził w protokole z przesłuchania w charakterze świadka z [...] lipca 2014 r., natomiast ładowność zespołu pojazdów wynosiła 25759 kg, która wynikała z faktu, że data pierwszej rejestracji ciągnika o nr rej. [...] (pole B w dowodzie rejestracyjnym pojazdu) dokonana była [...] października 2007 r., a data pierwszej rejestracji naczepy o nr rej. [...] (pole B w dowodzie rejestracyjnym pojazdu ) dokonana była [...] maja 2009 r. Zespół pojazdów zarejestrowany był po [...]marca 2003 r., a więc zgodnie z działem II § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdu mogła wynieść maksymalnie 40000 kg. Odejmując masę własną ciągnika o nr rej. [...], która wynosi 7511 kg (pole G w dowodzie rejestracyjnym pojazdu) i masę własną naczepy o nr rej. [...], która wynosi 6730 kg. (pole G w dowodzie rejestracyjnym pojazdu), otrzymujemy dopuszczalną ładowność zespołu pojazdów wynoszącą 25759 kg. Strona błędnie określała ładowność, a zatem ilość piasku jaką mogła załadować, biorąc pod uwagę tylko ładowność naczepy. Poruszając się zespołem pojazdów strona powinna wziąć pod uwagę ładowność całego zespołu pojazdów.

Organ I instancji nie zgodził się z argumentami Strony jakoby stwierdzone przekroczenia nienormatywności zawierały się w zezwoleniu kategorii VI, ponieważ pierwszym czynnikiem określającym kategorię zezwolenia jest kategoria drogi, na której został zatrzymany kontrolowany pojazd, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, a drogą tą była droga wojewódzka nr [...] i w połączeniu z pozostałymi nienormatywnościami eliminuje to fakt zakwalifikowania naruszenia do braku zezwolenia kategorii III-VI.

W związku z powyższym oraz faktem przekroczenia nacisku osi napędowej o 2.45 t, co stanowi przekroczenie o 30,625 % dopuszczalne wartości, jak również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1,6 t, co stanowi przekroczenie o 4% dopuszczalne wartości jak również fakt, że pojazd nienormatywny poruszał się drogą wojewódzką nr [...], organ I instancji jednoznacznie stwierdził, że Strona w dniu kontroli zobowiązana była posiadać zezwolenie kategorii VII. Za bezpodstawne organ I instancji uznał naruszenie art. 139 K.p.a. ponieważ to nie organ odwoławczy wydał zmieniającą decyzję o nałożeniu kary.

Pismem z [...] stycznia 2014 r. Strona wniosła odwołanie od decyzji I instancji, domagając się jej uchylenia w całości, jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, skutkiem czego organ doszedł do błędnych ustaleń, w szczególności w zakresie niezasadnego obciążenia podmiotu kontrolowanego naruszeniami powstałymi wskutek przyczyn niezależnych od kontrolowanego. Strona zarzuciła też błędne zastosowanie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 140aa ust. 1 pkt 3 lit. c P.r d.

GITD, po rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy, jak również po rozważeniu zarzutów odwołania uznał, że w sprawie prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy, z którego wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a P.r.d.

GITD podniósł, że Strona przewoziła ładunek sypki – piasek, jednakże kontrola wykazała przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, co wykluczało zastosowanie w sprawie art. 140aa ust. 4 P.r.d.

GITD podkreślił, że stosownie do treści art. 140ab ust. 2 P.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 (zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II), za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się drogą wojewódzką nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego oraz dopuszczalną masę całkowitą. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów.

GITD zgodził się z organem I instancji co do nałożenia, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w wysokości 15.000 złotych, za naruszenie w postaci wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. GITD wskazał, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się określonymi kryteriami: rodzajem drogi, na której stwierdzono nienormatywność pojazdu, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów. Droga wojewódzka nr [...] nie została ujęta w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). W związku z tym zastosowanie znajdował art. 41 ust. 3 u.d.p., zgodnie z którym drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Organ dodał, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] października 2011 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP600, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności odpowiednio do dnia 30 września 2015 r. oraz do dnia 28 lutego 2015 r.

Mając na względzie treść zezwoleń kategorii VII, która mówi, że są one wydawane dla pojazdu nienormatywnego o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, organ stwierdził wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Organ wyjaśnił, że sformułowanie zawarte w powyższym przepisie mówiące o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t nie oznacza, iż stwierdzona wielkość nacisku ma być wyższa od 11,5 t. Istotna pozostanie kategoria drogi po której porusza się pojazd – 8 t., 10 t. lub 11,5 t. i w obrębie jednej kategorii drogi, np. do 8 t., nacisk na osi nie może przekroczyć tejże wielkości. Skoro dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej wyniósł 10,45 t., a więc był wyższy od dopuszczalnych 8 t, to możliwym, przy przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej i jednoczesnym zatrzymaniu pojazdu na drodze wojewódzkiej, było zakwalifikowanie do kategorii zezwoleń VII. Natomiast przekroczenie nacisku na osi pojedynczej w wysokości 30,62% spowodowało wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych. Wymierzenie sankcji pieniężnej w określonej wysokości jest determinowane przekroczeniem jednego z parametrów pojazdu. Kara pieniężna uzależniona jest od najwyższego procentowego przekroczenia parametrów.

Organ odwoławczy nie ma zatem możliwości zmiany kwalifikacji prawnej stwierdzonego naruszenia na brak zezwolenia kategorii I. Zezwolenie kategorii I wydawane jest bowiem stosownie do lp. 1 lit a załącznika nr 1 do P.r.d. jest na przejazd pojazdu o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych. Natomiast zezwolenie kategorii VI stosownie do lp. 6 załącznika nr 1 do P.r.d. wydawane jest na przejazd pojazdu po drodze krajowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] marca 2015 r., na decyzję GITD z [...] lutego 2015 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości wraz z decyzją ją poprzedzającą. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń, w szczególności w zakresie niezasadnego obciążenia podmiotu kontrolowanego naruszeniami, które stwierdzono wskutek niewłaściwych wag pomiarowych użytych do ważenia kontrolowanego pojazdu tj. wag przenośnych do pomiarów statycznych typu LP 600,

2. art. 140ab i art. 140aa P.r.d., poprzez błędne zastosowanie i niekorzystną dla strony kwalifikację stwierdzonego naruszenia.

Zdaniem Skarżącego rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego było zakwalifikowanie stwierdzonego naruszenia jako naruszenia art. 140aa ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., albowiem wielkości podane dla zezwolenia kategorii VII muszą wystąpić fakultatywnie. Tym samym niezrozumiałe, zdaniem Skarżącego, było przypisanie braku zezwolenia kat. VII dla pojazdu, którego wymiary nie przekraczają żadnych norm tj. masa rzeczywista nie przekracza 60 t, a naciski osi nie przekraczają wielkości dopuszczalnych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11.5 t.

Zdaniem Skarżącego, organ II instancji nie wskazał podstawy prawnej swojej kwalifikacji, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, że jeżeli nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Stanowi to oprócz naruszenia prawa materialnego jednocześnie naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.

Skarżący podkreślił, że użyte do kontroli wagi typu LP 600 nie nadawały się do pomiaru masy całkowitej zespołu pojazdów. Z instrukcji obsługi wag LP600, jak również norm zawartych zarówno w świadectwach homologacji oraz certyfikatach zatwierdzenia typu urządzenia (WE nr PL 05004) oraz świadectwach legalizacji wag LP600 wynika, że waga nieautomatyczna LP600 służy do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag lub ich odpowiedniej konfiguracji w zależności od rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów). Wagi przenośne nieautomatyczne do pomiarów statycznych typu LP600 nie posiadają zatem homologacji do pomiaru masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi wielokrotnych. Brak możliwości dokonywania na podstawie wskazań tego typu wag pomiarów (wyników sumarycznych nacisków kół i osi) wynika także z samej instrukcji obsługi wag LP 600, których przeznaczenie zostało przez producenta (I.) wskazane na s.3 Instrukcji. Wynika z niego jednoznacznie, że wagi te są przeznaczone tylko do statycznych pomiarów nacisku kół lub osi.

O tym, że dokonywanie sumarycznych pomiarów może prowadzić do niezgodności ze stanem faktycznym (nieodpowiadającym rzeczywistości) świadczy, zdaniem Skarżącego, "Instrukcja postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych", wprowadzona zarządzeniem Głównego Inspektora nr 29/2011 z dnia 21 lipiec 2011 r. ( z późniejszymi zmianami), zgodnie z którą polecono obniżenie wyników pomiarów, dokonywanych za pomocą wag przenośnych (typu SAW i LP600), poprzez odjęcie od wskazań miernika 2% wartości zaokrąglonych w górę do każdych pełnych 100 kg., celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów.

Skarżący powołał się również na stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Miar, zgodnie z którym wynik ważenia pojazdu z wykorzystaniem wag LP600, jako masa całkowita, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny, a ostateczne ustalenia w tym zakresie powinny zostać dokonane na podstawie innej odpowiedniej wagi nieautomatycznej klasy dokładności III o odpowiednim obciążeniu maksymalnym. Zdaniem Skarżącego, stanowisko to w przedmiotowym zakresie należało uznać za wiążące dla innych organów administracji.

W przypadku ustalenia dopuszczalnej masy pojazdu dokonany pomiar wagami LP600 nie może być, zdaniem Skarżącego, uznany za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Sąd rozstrzyga przy tym, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm, dalej: "P.p.s.a."), w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny – piasek. Zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Pojazdem nienormatywnym jest natomiast, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., w związku z art. 4 pkt 25 u.d.p. – pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Dopuszczalny nacisk pojedynczej osi do 8 t., na drodze wojewódzkiej nr [...], wynika z treści art. 41 ust. 3 u.d.p., zgodnie z którym drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Droga wojewódzka nr [...] nie została wymieniona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. poz. 1061) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p.

W wyniku pomiarów pojazdu dokonanych w trakcie kontroli, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 2,45 t, przy nacisku tej osi 10,45 t, na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t., czyli przekroczenie o 30,62 % dopuszczalnej normy. Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 1,6 t, (4 % dopuszczalnej normy) przy rzeczywistej masie całkowitej 41,6 t i dopuszczalnej 40 t, co wynika z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), zgodnie z którym dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - 40 ton. Nie stwierdzono naruszenia innych parametrów kontrolowanego zespołu pojazdów.

Przy tego rodzaju przekroczeniu dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej należałoby przyjąć, i tak też przyjęły organy Inspekcji Transportu Drogowego, że naruszony został art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zezwolenie kategorii I, wprawdzie dotyczy dróg m.in. wojewódzkich, jednak w świetle załącznika nr 1 do ustawy P.r.d., lp. 1 lit. a, odnosi się do pojazdów nienormatywnych, lecz o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej. Natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, iż ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Organ I instancji nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii VII – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%, z czym zgodził się organ II instancji. Dodać należy, że zgodnie z lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t., natomiast parametry wagowe pojazdu oraz droga, na której doszło do naruszenia dopuszczalnych norm wagowych, nie pozwalają na zastosowanie kryteriów zezwolenia innej kategorii.

Wątpliwości Sądu budzą jednak ustalenia faktyczne, na których organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia, a dotyczące odpowiedzialności za popełnione naruszenie w kontekście treści art. 140aa ust. 4 P.r.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Z wyjaśnień Strony złożonych w toku postępowania w I instancji wynika, że kierowca spornego zespołu pojazdów zlecił załadowcy, załadowanie 26 t piasku i że załadunku dokonano ładowarką z wbudowaną wagą. Ilość załadowanych 26 t piasku potwierdza, znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, dokument WZ wystawiony przez załadowcę (J. Sp. z o.o.), [...] lipca 2014 r. Tymczasem GITD w zaskarżonej decyzji, w ogóle nie odnosi się do powyższych okoliczności. Organ II instancji zawarł teoretyczne wyjaśnienia dotyczące pojęcia "zachowania należytej staranności" przez podmiot zajmujący się zawodowo prowadzeniem określonej działalności gospodarczej, w tym przypadku w zakresie przejazdów drogowych co wiąże się, zdaniem organu, z obowiązkiem uwzględnienia treści bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa w tej materii. Organ wyjaśnił również pojęcie "braku wpływu", oznaczającego brak winy przewoźnika w powstałym naruszeniu norm prawnych. GITD podkreślił, że: "(...) w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany". GITD dodał, że: "(...) brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności".

GITD nie odniósł jednak powyższych rozważań do stanu faktycznego będącego przedmiotem niniejszej sprawy, w którym kluczową okolicznością jest przekonanie Strona, iż sporny pojazd został załadowany ilością 26 t piasku, na co Strona przedstawiła dowód w postaci dokumentu WZ wystawionego przez załadowcę.

Wyjaśnienia tym miejscu wymaga, że uwzględniając masę własną ciągnika, która wynosi 7511 kg. (pole G w dowodzie rejestracyjnym pojazdu) i masę własną naczepy, która wynosi 6730 kg. (pole G w dowodzie rejestracyjnym pojazdu) oraz przekonanie Strony o 26 t załadowanego pisaku, rzeczywista masa całkowita spornego zespołu pojazdów wynosiłaby 40241 kg. Jest to przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o znacznie mniejszą wartość niż 2 % margines błędu uwzględniany przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, wynoszący w tej sytuacji 805 kg. Oznacza to, że w przypadku załadowania spornego zespołu pojazdów ilością piasku wynikającą z dokumentu WZ, ważenie wykazałoby normatywność pojazdu w zakresie jego masy całkowitej. Przekroczenie wówczas, dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, z racji przewożenia ładunku sypkiego, nie mogłoby skutkować nałożeniem kary pieniężnej, spełnione byłyby bowiem przesłanki z art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie, ma wyjaśnienie, czy przekonanie Skarżącego o ilości załadowanego piasku było uzasadnione, a więc, czy mógł on działać w zaufaniu do twierdzeń załadowcy, potwierdzonych dokumentem WZ, co, w ocenie Sądu, wymaga dokonania dodatkowych ustaleń u załadowcy, oraz jakie znaczenie ma uzasadnione przekonanie o ilości załadowanego ładunku w kontekście dochowania należytej staranności przez podmiot zawodowo zajmujący się usługami transportowymi, jak i w kontekście braku wpływu na powstałe naruszenie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ podejmie działania mające na celu wyjaśnienie tych kwestii.

Z powyższych względów, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja GITD została wydana z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających przede wszystkim z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, co wiąże się z obowiązkiem zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dotyczącego wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący pozwala na zgodne z zasadą swobodnej oceny dowodów, ocenienie, czy dana okoliczność została udowodniona.

Sąd stwierdza, iż przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o niepełny materiał dowodowy, jak i z pominięciem materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (dokument WZ), z naruszeniem zasady prawdy materialnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów, organ bowiem w sposób niewystarczający wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a w szczególności nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, czy Skarżący nie dochował należytej staranności bądź też, czy miał wpływ na powstałe naruszenie, co jak wyżej wykazano mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł o kosztach w związku z brakiem wniosku Skarżącego w tym zakresie pomimo odpowiedniego pouczenia Skarżącego w piśmie z 23 września 2015 r., zawierającego zawiadomienie o terminie rozprawy w sprawie.