Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 125/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 41 pkt 1, art. 41 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta P. (zwany dalej także "Prezydentem"), po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku G. M., na skutek uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] maja 2020 r. (nr [...]), odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego, celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup leków, opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł oraz 5 min zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia przywołano m.in. art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5, pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41 pkt 1 i pkt 2 , art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 1507, ze zm., dalej zwanej także "u.p.s.") oraz art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 02 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm.), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 256 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. G. M. (zwana dalej także "skarżącą") zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z prośbą o pomoc. Następnie doprecyzowała swoje żądania pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. W dniu [...] kwietnia 2020 r., z uwagi na obowiązującą wciąż sytuację pandemiczną przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego ze skarżącą w formie rozmowy telefonicznej. Podczas rozmowy skarżąca po raz kolejny doprecyzowała wniosek o pomoc i zgłosiła m.in. potrzebę pomocy finansowej na zakup leków, na opłacenie rachunku za prąd w wys. [...] zł oraz 5 mln. zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy. W trakcie rozmowy skarżąca zadeklarowała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przebywa na emeryturze, z której się utrzymuje, jest osobą długotrwale chorującą. Dodano, że wyrokiem sądu sygn. akt VI U [...] z dnia [...] października 2013 r. skarżąca została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe.

Wskazując, że skarżąca korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł oraz, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (marzec 2020 r.), stanowiło świadczenie ZUS w wys. [...] zł, Prezydent uznał, że skarżąca nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłków celowych w myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.

Rozpoznając wniosek skarżącej w kontekście art. 41 pkt 1 i pkt 2 u.p.s, organ zwrócił uwagę, że występujące w art. 41 u.p.s. pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie jest ściśle sformułowane i wymaga konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy, co oznacza, że organ rozważa możliwość przyznania pomocy, biorąc pod uwagę różne okoliczności w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uzupełniająco dodano, że organ pomocy społecznej kieruje się nie tylko potrzebami wnioskodawcy, lecz również własnymi ograniczonymi możliwościami finansowymi i nie ma za zadnie wyręczanie wnioskodawców z każdych napotykanych trudności życiowych.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o pomoc finansową na opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł, Prezydent ustalił, że podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego skarżąca podała, iż jej syn - A. V., pomieszkuje u niej, jednak nie dokłada się do rachunków mieszkaniowych i wszystkie opłaty ciążą na skarżącej. W ocenie Prezydenta, rachunki winny dzielone być na pół bowiem syn powinien wspierać ją finansowo i partycypować w kosztach związanych z utrzymaniem domu. Przypominając, że skarżąca posiada własny dochód, z którego może regulować opłaty mieszkaniowe wskazano, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspokajania każdej potrzeby, która jest zgłaszana przez świadczeniobiorcę, nawet jeśli z punktu widzenia skarżącej ta pomoc jest jej niezbędna.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o środki w wysokości 5 mln zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy, w szczególności w opinii skarżącej za uniemożliwienie jej funkcjonowania oraz wykazywanie w decyzjach informacji niezgodnych z prawdą, Prezydent uznał, że żądanie to nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o pomoc finansową na zakup leków zgodnie z dołączonymi kodami recept, tj. 0924, 4410, 3050, 3682 oraz Lyprinolu i Glimbaxu, wykonując wytyczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w decyzji kasatoryjnej z dnia [...] lipca 2020 r. Organ wyjaśnił, że konieczne było ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na ujawnienie dodatkowych okoliczności bowiem do odwołania od poprzedniej decyzji Prezydenta z dnia [...] czerwca 2020 r., załączono faktury na łączną kwotę [...]zł, Prezydent ustalił, że tylko niewielka część leków opisanych na przekazanych w dniu [...] kwietnia 2020 r. receptach znajduje się na dołączonych do odwołania fakturach. Leki, które znajdują się zarówno na receptach jak i na fakturach to: [...].), a łączny koszt ich zakupu to kwota [...]zł. Co istotne, zdaniem organu, tylko część leków przedstawionych na fakturach to leki na receptę, natomiast znaczną część preparatów stanowią suplementy diety, które wyłącznie wspomagają proces leczenia, a nie są lekami niezbędnymi w procesie leczenia, ratującymi życie. Ponadto, faktura z dnia [...] marca 2020r. świadczy o zakupie witamin dla dziecka ([...]), a faktura z dnia [...] kwietnia 2020. – emolientu do ciała, herbaty z liścia morwy białej, które to preparaty nie są lekami.

Odmawiając przyznania pomocy na zakup leków oraz innych suplementów, Prezydent przypomniał, że skarżąca posiada własny dochód w postaci emerytury, z którego może zakupić niezbędne leki, a co istotne, korzystając z pomocy Prezydenta na zakup żywności w kwocie [...]zł, część posiadanych środków skarżąca może przesunąć na te potrzeby.

Analizując sytuację życiową skarżącej, uznano, że ma ona możliwość jej zmiany, jednak możliwości tych nie wykorzystuje, gdyż pomimo wielokrotnego informowana przez pracowników organu o konieczności unormowania swojej sytuacji mieszkaniowej, skarżąca nadal zamieszkuje sama w dużym domu. Organ zaakcentował, że skarżąca może sprzedać dom i za otrzymaną kwotę kupić mieszkanie, które byłaby w stanie wyposażyć oraz które będzie w stanie utrzymać. Rozwiązaniem byłoby również wynajęcie części domu oraz przeznaczenie pieniędzy z wynajmu na zaspokojenie innych ważnych dla potrzeb życiowych skarżącej, tj. chociażby na zakup niezbędnych leków.

W odwołaniu od opisanej decyzji z dnia [...] września 2020 r. G. M. domagała się przyznania środków na zakup leków i opłacenie prądu zarzucając brak podjęcia wszelkich czynności wyjaśniających dla ustalenia stanu faktycznego. Zarzucając przewlekłość postępowania skarżąca wyjaśniła, że nie miała możliwości leczenia, bo recepta straciła ważność. Podniosła, że musi przyjmować witaminy i używać hipoalergicznych środków czystości. Również herbatę z liścia morwy białej ma zaleconą przez specjalistów i nie jest to suplement. Zarzucił, że organ niesłusznie przyjął, że syn u niej pomieszkuje, opierając się na wysłanej przez niego korespondencji mailowej do Ośrodka. Skarżąca opisała w jaki sposób znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, wskazując na winę urzędników. Kończąc skarżąca podniosła, że [...] maja 2020 r. złożyła wycenę recept o ważności rocznej na kwotę [...]zł a [...] czerwca 2020 r. złożyła wycenę na kwotę [...]zł + [...] zł. Odwołania są zatem uzasadnione.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej także "Kolegium") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, działając m.in. na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 39 i art. 41 u.p.s.

W uzasadnieniu Kolegium, uzupełniając ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy, podało, że dochodem skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2020 r., było świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto. Po odliczeniu zaliczki na podatek w wysokości [...] zł oraz składki zdrowotnej w wysokości [...] zł, dochód netto skarżącej wyniósł [...] zł. Mając na uwadze art. 8 ust. 1 u.p.s. Kolegium uznało, że prawidłowo Prezydent ocenił, że dochód skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe, co w świetle art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania zasiłku celowego. W konsekwencji, Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że wniosek skarżącej o pomoc finansową można było rozważyć jedynie w oparciu o art. 41 u.p.s., przy czym warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu jest znalezienie się przez osobę w wyjątkowej sytuacji życiowej, o czym świadczy zwrot "szczególne przypadki" o charakterze nieostrym. Uwzględniając cele i zadania pomocy społecznej, wyrażone w art. 2 i art. 3 u.p.s., Kolegium uznało, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezydenta z dnia z dnia [...] września 2020 r. jest wystarczająca.

Odnosząc się do wniosku o pomoc finansową na opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł, Kolegium zgodziło się z argumentami Prezydenta, że dorosły syn winien wspierać matkę finansowo i partycypować w kosztach związanych z utrzymaniem domu, a organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspokajania każdej potrzeby, nawet jeśli wnioskodawca ocenia żądaną pomoc jako niezbędną.

Odnosząc się do wniosku o środki w wysokości 5 mln złotych na pokrycie doznanych strat, w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy, upokorzenia ze strony Ośrodka, a także uniemożliwienie funkcjonowania, Kolegium podkreśliło, akceptując argumentację Prezydenta, że zgłoszona potrzeba nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Analizując wniosek w kwestii przyznania pomocy finansowej na zakup leków Kolegium przypomniało, że w przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu środków leczniczych samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Ponownie szczegółowo analizując rodzaje leków i preparatów, które miałyby podlegać pomocy finansowej, Kolegium uznało, że brak jest podstaw do przyznania pomocy na zakup preparatów medycznych nie będących lekami, natomiast zakup leków niezbędnych w procesie leczenia w kwocie [...]zł, biorąc pod uwagę dochód skarżącej w postaci emerytury oraz udzielaną przez Prezydenta stałą pomoc na zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie, mieści się w możliwościach finansowych skarżącej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. G. M. (zwana dalej także "skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], żądając jej uchylenia oraz zarzucając rażące łamanie prawa, rażące sprzeczności.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, utrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] grudnia 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej także "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Tak rozumianej kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2020 r., nr [...], o odmowie przyznania G. M. pomocy w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego, celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup leków, opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł oraz 5 mln zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 1507; aktualnie t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2268, zwanej dalej także "u.p.s.").

Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.

Wskazać należy, że organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo ustaliły, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2020 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Uzupełniające ustalenia Kolegium w tym zakresie, na podstawie których uszczegółowiono wysokość dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2020 r. Sąd uznał za prawidłowe. Z ustaleń organu wynika, że świadczenie emerytalne skarżącej w marcu 2020 r. wynosiło [...] zł brutto. Po odliczeniu zaliczki na podatek w wysokości [...] zł oraz składki zdrowotnej w wysokości [...] zł, dochód netto skarżącej wyniósł [...] zł, co przewyższało wskazaną powyżej kwotę [...]zł o kwotę [...]zł.

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie wobec braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s, zasadnie również oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i pkt 2 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).

Sąd wyjaśnia, że brzmienie art. 41 pkt 1 i pkt 2 u.p.s. w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. "Szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1077/16 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup leków, opłacenie rachunku za prąd w wysokości [...] zł oraz 5 mln zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy, nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa [...]).

Wskazywana przez skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci dofinansowania na leki czy opłacenie rachunku za prąd związany jest z zaspokojeniem potrzeb bytowych skarżącej, niemniej sytuacja skarżącej jest w swoisty sposób stabilna, albowiem skarżąca pobiera emeryturę oraz od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje (350 zł na zakup leków w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w lutym 2020 r., [...] zł na zakup żywności w marcu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w kwietniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w październiku 2020 r., [...] zł na zakup żywności w listopadzie 2020 r., [...] zł na zakup żywności w grudniu 2020 r., co jest okolicznością znaną Sądowi z urzędu – por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...]; z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po II SA/Po [...]; z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...]). Sytuacja skarżącej od wielu lat nie zmienia się. W sytuacji skarżącej nie zaistniały żadne nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 u.p.s.

Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego.

I tak, w zakresie wnioskowanej pomocy na zakup leków, podkreślić należy, że za niezbędną potrzebę bytową nie można uznać kosztu zakupu suplementów diety, natomiast za taką potrzebę uznać należy leki przepisane skarżącej przez lekarza w związku z różnymi schorzeniami, na które cierpi, czyli jak ujęły to organy tak zwane "leki na receptę". Takie stanowisko jest spójnie reprezentowany przez tutejszy Sąd (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Po 343/19; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 482/20; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 179/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 524/21), a niekiedy uzupełniane stwierdzeniem, że konieczne jest – każdorazowo, konkretnie – ustalenie, w oparciu o stosowne zaświadczenia lekarskie, czy któryś z leków – dostępnych bez recepty – jest niezbędny dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skarżącej (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 09 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po 520/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 444/18). Jednakże, w związku z wnioskowym charakterem pomocy społecznej, obowiązek wykazania, że konkretny suplement diety jest wymagany w leczeniu zdrowia skarżącej, ciąży na niej samej. W tym kontekście Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przy formułowaniu przez organ argumentacji odnoszącej się do odmowy przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup leków. Po pierwszej, na podstawie przedłożonej dokumentacji przez skarżącą (faktury za zakup leków) organy prawidłowo określiły katalog "leków na receptę": [...] których łącza wartość wynosi [...] zł. Biorąc pod uwagę natomiast regularnie przydzielaną skarżącej pomoc, w szczególności na zakup żywności, umożliwiającą dostosowywania wydatków skarżącej na inne potrzeby, w tym zakup leków, oraz stabilność posiadanego dochodu, jakim jest emerytura wnioskodawczyni, za prawidłowo umotywowane uznać należy stanowisko organów, że skarżąca jest w stanie zabezpieczyć wskazaną potrzebę we własnym zakresie.

Mając na uwadze ustalenia – wynikające z uaktualnionego wywiadu środowiskowego z dnia [...] kwietnia 2020 r. (k. 11-16 akt adm., org. I inst.) oraz ponownie uaktualnionego wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2020 r. w związku z decyzją kasatoryjną Kolegium (k. 47-51 akt adm. org. I inst.) – zgodnie z którymi jak podała sama skarżąca, jej syn - A. V., pomieszkuje u niej, jednak nie dokłada się do rachunków mieszkaniowych i wszystkie opłaty ciążą na skarżącej, Sąd uznał argumentację organów opartą na powinności dzielenia rachunków związanych z utrzymaniem miejsca zamieszkania skarżącej oraz jej syna za prawidłową. Również w tym zakresie organy nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego, zwracając szczególną uwagę na uaktualniony kontekst rodzinny skarżącej na moment złożonego wniosku o przyznanie pomocy finansowej oraz wydawania decyzji przez Prezydenta z dnia [...] września 2020 r. Uzupełniająco w tym zakresie Sąd uznał za zasadne przywołanie trafnej argumentacji organów, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że samotne utrzymywanie dużego domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla skarżącej lokalu mieszkalnego. Kontrastując fakt dysponowania przez skarżącą znacznym majątkiem w postaci posiadanej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po [...]) z celami instytucji pomocy społecznej, Sąd uznaje za konieczne wskazanie, że nie można za uzasadnione społecznie i prawnie dopuszczalne uznać przejęcia przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania skarżącej, w szczególności w sytuacji, gdy skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl [...]). Zadaniem pomocy społecznej, jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu, nie jest bowiem sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 186/21).

O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może przy tym świadczyć to, iż w przekonaniu skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy administracji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą, wyznaczoną przez ustawę, jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby.

Reasumując, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów co do tego, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", zostało odpowiednio umotywowane. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek uchybień w przeprowadzonym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia [...] lutego 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony postępowania zostały zawiadomione. Ponadto, dopuszczalność rozpoznania przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie powołanego wyżej przepisu potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale składu 7 sędziów z dnia [...] listopada 2020 r., sygn. akt II OPS [...] (dostępna na stronie [...]).