Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 854/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 czerwca 2004 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od spadków i darowizn

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008r. sprawy ze skargi AW na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].. nr [...]. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych tytułem spadku po zmarłym A W-S I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].. Nr [...].; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...].zł ([...].złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/ K.Nikodem /-/ E.Brychcy /-/ G.Gorzan


UZASADNIENIE

W dniu [...] A. W. złożyła w Urzędzie Skarbowym P. - J. zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z1 po zmarłym dnia 6 lutego 2007 r. A. W.-S. wraz z kserokopią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]o stwierdzeniu nabycia spadku po A. W.-S.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - J. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z1 o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] prawo do spadku po A. W.- S. nabyła w - części A. W. Postanowienie Sądu uprawomocniło się z dnem 1 grudnia 2007 r. Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. z 2004 r. nr 142, poz. 1514, ze zm.) zwalnia się od podatku od spadków i darowizn własność rzeczy lub praw majątkowych m.in. przez małżonka, jeżeli zgłosi fakt nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Upływ tego terminu wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia uprawnień wynikających z tego przepisu. W przypadku niespełnienia ww. warunku, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. A. W. zgłoszenie podatkowe złożyła w dniu 11 stycznia 2008 r., zatem po terminie uprawniającym spadkobiercę do skorzystania ze zwolnienia na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadku i darowizn. Nadto organ wyjaśnił, że przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia faktu późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Zdaniem organu A. W. o nabyciu praw do spadku dowiedziała się nie później niż w dniu rozprawy, ponieważ brała udział w postępowaniu sadowym. Organ podatkowy pierwszej instancji wyjaśnił, że termin miesięczny przewidziany do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku lub darowizny jest terminem prawa materialnego, nie podlega przywróceniu, a jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do skorzystania ze zwolnienia.

Od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - J. strona złożyła zażalenie, w którym wskazała, że postanowienie Sądu wraz z klauzulą prawomocności zostało stronie doręczone 2 stycznia 2008 r. Niezwłocznie, bo już w dniu 11 stycznia 2008 r. złożyła w Urzędzie Skarbowym P. - J. stosowny druk SD-Z1. Zdaniem podatniczki wiadomość o nabyciu prawa do spadku powzięła dopiero po otrzymaniu pisemnego postanowienia Sądu ze stwierdzoną prawomocnością.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że bezspornym w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, że postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po A. W.- S. uprawomocniło się w dniu 1 grudnia 2007 r. A. W. o nabyciu spadku dowiedziała się nie później niż w dniu złożenia wniosku o wydanie postanowienia, zatem niesłusznym jest twierdzenie strony, że o fakcie nabycia spadku dowiedziała się w dniu doręczenia odpisu postanowienia. Podatniczka nie złożyła zgłoszenia SD-Z1 w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku, zatem utraciła prawo do zwolnienia od opodatkowania nabycia rzeczy lub praw w drodze spadku. Nadto organ stwierdził, że termin miesięczny do złożenia zgłoszenia od dnia uprawomocnienia orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 o podatku od spadku i darowizn jest terminem prawa materialnego, zatem jego uchybienie skutkuje wygaśnięciem praw i obowiązków. Termin ten jest nieprzywracalny.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A. W. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. W uzasadnieniu skargi podtrzymała wszystkie wywody zawarte w zażaleniu. Nadto zwróciła uwagę, że istnieją wątpliwości co do prawidłowości orzeczenia prawomocności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Zdaniem skarżącej nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn miała na celu zwolnienie z obowiązku podatkowego w zakresie podatku od spadku i darowizn najbliższych członków rodziny. Podniosła, że nie miała możliwości dotrzymania miesięcznego terminu do złożenia zgłoszenia, ponieważ należy w nim podać szereg danych, których nie była w stanie ustalić w przewidzianym terminie. Zdaniem skarżącej obowiązek złożenia zgłoszenia został zrealizowany w możliwie najkrótszym czasie, w 10 dni od dnia otrzymania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c.

Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - J. narusza prawo, choć nie z przyczyn wskazanych w skardze.

Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że spadek po A. W. - S. nabyła na podstawie ustawy żona K. W. - S. i córka A. W. w - części każda. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 8 grudnia 2007 r., a nie jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu w dniu 1 grudnia 2007 r. Pismem z dnia 31 sierpnia 2008 r. skarżąca przesłała kserokopie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], w którym Sąd stwierdza, że wskazane postanowienie uprawomocniło się w dniu 8 grudnia 2007 r., a nie jak pierwotnie stwierdzono w dniu 1 grudnia 2007 r. Zgłoszenie SD-Z1 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych zostało złożone przez skarżącą 11 stycznia 2008 r.

Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn (t.j. Dz. U. nr 142, poz. 1514, ze zm.) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy i praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Skarżąca warunku zwolnienia nie dotrzymała, ponieważ nie zgłosiła nabycia rzeczy lub praw majątkowych w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego stwierdzającego nabycie spadku. Termin bowiem upłynął 8 stycznia 2008 r. Zatem zgodnie z obowiązującym prawem skarżąca nie może skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadku określonego w ww. art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadku i darowizn.

Niezrozumiały jest jednak tryb postępowania przyjęty przez organy podatkowe. Organ bowiem otrzymawszy zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw po upływie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, odmówił na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z1. Zgodnie z powołanym art. 165a Ordynacji podatkowej, stanowiącym podstawę prawną zaskarżonych postanowień, organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zatem, przepis art. 165a Ordynacji podatkowej ma zastosowanie tylko w sytuacji złożenia żądana i może być postawą rozstrzygnięcia organu w postaci odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, gdy wystąpi jedna z wymienionych przesłanek, tj. gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną, bądź też gdy z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Należy zauważyć, że skarżąca wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z1 nie złożyła, dlatego powołany art. 165a Ordynacji podatkowej nie może mieć zastosowania.

W przypadku złożenia zgłoszenia SD-Z1 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po terminie określonym w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, organ podatkowy winien wszcząć z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru podatku od spadku.

W tych okolicznościach na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.

/-/ K. Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ G. Gorzan