Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1543/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania "[...]" S.A. (dalej jako skarżąca) od decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2016 r. nr [...] orzekającej o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pn. Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] oznaczonego jako działka ew. nr [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Wnioskiem z 7 października 2013 r. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...] - na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.(Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.), dalej jako "u.g.n.".

Przedmiotowa działka powstała w wyniku podziału dawnej działki ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] i stanowi obecnie własność miasta [...] - na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] maja 1993 r.

Przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., który odwołuje się do art. 2 ust. 1 i 2 uchylonej już ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) jest, aby grunty, budynki, lokale i inne urządzenia stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawały w zarządzie tych osób prawnych.

Wnioskodawca - w celu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]", na dzień 5 grudnia 1990 r., prawa zarządu gruntu przy ul. [...], oznaczonego jako działka ew. nr [...] - powołał się na decyzję nr [...] wydaną przez Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej [...] w dniu [...] czerwca 1964 r. o przekazaniu [...] Zakładom [...] w użytkowanie nieruchomości położonej przy [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha w granicach oznaczonych literami A-B-C-A na szkicu sytuacyjnym nr [...] stanowiącym załącznik do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] maja 1964 r.

Przekazywany teren przeznaczony został pod rozbudowę [...] Zakładów [...].

Ponadto wnioskodawca dostarczył sporządzoną przez geodetę uprawnionego i wpisaną w dniu [...] stycznia 2015 r. pod nr [...] do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - mapę z rozliczeniem decyzji [...] z dnia [...] czerwca 1964 r.

Utworzone na mocy zarządzenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] maja 1954 r. przedsiębiorstwo państwowe pn. [...] Zakłady [...], na rzecz którego wydana została ww. decyzja [...], zostało połączone z innym przedsiębiorstwem państwowym, w wyniku czego - zgodnie z zarządzeniem nr [...] Ministra Przemysłu Maszynowego z [...] grudnia 1976 r. - zostało utworzone przedsiębiorstwo państwowe pn. Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]".

Zgodnie z ww. zarządzeniem [...] "[...]" przejęło nieodpłatnie od WZR majątek, zadania, limity i środki tego Przedsiębiorstwa oraz weszło w jego prawa i obowiązki wynikające z prowadzonej działalności.

Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]" zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych pod nr [...], prowadzonego przez [...] Wydział [...] w Sądzie Rejonowym dla [...] - w związku z czym posiadało w dniu 5 grudnia 1990 r. osobowość prawną.

Aktem notarialnym repertorium nr [...] sporządzonym w dniu [...] października 1994 r. przedsiębiorstwo państwowe Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]" zostało przekształcone w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pn. Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. - na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki Państwa, Zarządzenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] października 1994 r. oraz ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Spółka została zarejestrowana pod nr [...] w rejestrze handlowym prowadzonym przez [...] Wydział [...] w Sądzie Rejonowym dla [...].

Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział [...] postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. dokonał wpisu o połączeniu poprzez przejęcie przez spółkę pn. [...] S.A. (spółka przejmująca) spółek Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]" Spółka Akcyjna (spółka przejmowana) oraz Przedsiębiorstwa Produkcyjnego [...] "[...]" S.A. (spółka przejmowana).

Spółka [...] S.A. zmieniła nazwę na spółkę pod firmą [...] Spółka Akcyjna. Wpis zmiany nazwy został dokonany przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział [...] w dniu [...] marca 2012 r. na mocy postanowienia sygn. akt [...].

Następnie Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział [...] postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. dokonał w rejestrze wpisu zmiany nazwy spółki z "[...]" S.A. na "[....]" Spółka Akcyjna, która jest zarejestrowana pod numerem KRS [...] prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla [...] w W. [...] Wydział [...].

Skarb Państwa nie posiada akcji w kapitale zakładowym spółki "[...]" S.A. Na dzień [...] stycznia 2016 r. akcje te zostały objęte przez spółkę pn. Polska [...] S.A ([...]%), Polski [...] Sp. z o.o. ([...]%) oraz pracowników spółki i ich następców prawnych, którzy nabyli akcje na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji ([...]%).

Po rozpatrzeniu wniosku złożonego 7 października 2013 r. przez [...] Spółka Akcyjna, Prezydent [...] - działając na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pn. Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...].

W uzasadnieniu podniósł, że przepis art. 200 ust. 1 u.g.n. dotyczy stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne - które posiadały w dniu 5 grudnia 1990 r. grunty w zarządzie.

Dodał, że zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym przesłanki uwłaszczenia winny być spełnione zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji. Decyzja mogłaby być uznana za nieważną, gdyby w dniu wydania decyzji wnioskodawca nie był państwową lub komunalną osobą prawną - ponieważ wówczas nie miałby do niego zastosowania przepis art. 200 u.g.n.

Tymczasem - w wyniku analizy zgromadzonych dokumentów - stwierdził, że spółka "[...]" Spółka Akcyjna nie zachowała statusu państwowej osoby prawnej, która mogłaby skutecznie domagać się stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, w trybie art. 200 u.g.n.

Na poparcie swojego stanowiska przytoczył:

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1749/09 w którym Sąd wskazał, że: "Uwłaszczona na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być państwowa osoba prawna, a nie jej następca prawny, który takich cech nie posiada. Przesłanki uwłaszczenia powinny być spełnione zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu wydania decyzji przez wojewodę. Jeżeli wnioskodawca w związku z przekształceniami dokonanymi po dniu 5 grudnia 1990 r nie jest już państwową osobą prawną, nie ma do niego zastosowania przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami.";

- uchwałę Sądu Najwyższego z 10 stycznia 1992 r. w sprawie sygn. akt III CZP 140/91 stwierdzającą, że: "spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą być państwowymi osobami prawnymi (...) tylko wtedy, gdy wszystkie udziały stanowią mienie państwowe.

Biorąc pod uwagę powyższą linię orzecznictwa Prezydent uznał, że "[...]" Spółka Akcyjna nie spełnia przesłanek podmiotowych niezbędnych do regulacji w trybie art. 200 u.g.n. - z uwagi na fakt, że Skarb Państwa nie obejmuje 100% akcji w Spółce, jak również jedynymi akcjonariuszami w Spółce nie są państwowe osoby prawne inne niż Skarb Państwa.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta [...] wniosła "[...]" S.A. wskazując, że beneficjentem rzeczywistym ok. 87 % akcji w kapitale Spółki jest Skarb Państwa. Akcje te zostały objęte przez Polską [...] S.A. oraz Polski [...] Sp. z o.o. Z kolei akcje i udziały tych spółek należą bezpośrednio do Skarbu Państwa oraz Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., która stanowi państwową osobę prawną, gdyż jej jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Pozostałe 13% akcji należy do pracowników – zatem Skarb Państwa wykonuje realną władzę właścicielska nad spółką.

W związku z tym przytoczone w decyzji orzeczenia nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie - ze względu na większościowy udział Skarbu Państwa w akcjach Spółki, prywatyzację na rzecz pracowników jako obowiązek ustawowy, charakter spółki jako przedsiębiorstwa o priorytetowym znaczeniu dla Państwa (produkcja zbrojeń), sprawowanie uprawnień właścicielskich i nadzoru nad spółką przez państwowe osoby prawne, brak szczegółowej regulacji ustawowych oraz orzecznictwa w tym zakresie.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]

decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2016 r. nr [...] - w całości popierając jego stanowisko i argumentację.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że wydane w niniejszej sprawie decyzje wiążą się z tzw. "uwłaszczeniem" wprowadzonym ustawą z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79/ poz. 464 - dalej zwana ustawą o zmianie u.g.g.), będącą aktem prawnym o zasadniczym znaczeniu dla przemian stosunków własnościowych w Polsce, znoszącą skutki obowiązywania zasady jedności własności państwowej przez przyznanie w niej wskazanym podmiotom określonych praw do gruntów będących własnością Skarbu Państwa lub gmin, albo roszczeń o ich ustanowienie. Wskazał, że w dniu wejścia w życie powołanej wyżej ustawy, tj. 5 grudnia 1990r., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gmin (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, z mocy prawa stały się przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób (art. 2 ust. 1). Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie także ex lege przeszły na własność państwowych osób prawnych Innych niż Skarb Państwa (art. 2 ust. 2). Nabycie prawa do gruntu miało charakter nieodpłatny, natomiast nabycie własności budynków co do zasady zostało uregulowane jako odpłatne, chyba że obiekty te były wybudowane ze środków własnych osób uprawnionych lub ze środków ich poprzedników prawnych. Przejście praw było stwierdzane decyzją wojewody w odniesieniu do gruntów państwowych albo decyzją zarządu gminy, w odniesieniu do gruntów gminnych (art. 2 ust. 3), które to decyzje wobec charakteru nabycia decyzja mają charakter deklaratoryjny

Przedstawione unormowania straciły moc 31 grudnia 1997 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Zastosowany w niniejszej sprawie art. 200 ust. 1 u.g.n. stanowi, że w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy (...).

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło - uwzględniając brzmienie art. 200 ust. 1 u.g.n. i użytego w nim sformułowania o stosowaniu przewidzianych niżej zasad do spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - że powołana konstrukcja wprowadza zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy w toczących się już postępowaniach.

Dodało, że istotne znaczenie ma charakter decyzji o uwłaszczeniu podnosząc - że decyzja uwłaszczeniowa wydana w trybie art. 200 u.g.n. jak i w trybie art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ma charakter deklaratoryjny. Decyzja ta nie kreuje nowego stanu prawnego, bowiem stan ten powstał z mocy ustawy ale potwierdza nabycie prawa do gruntu i znajdujących się na nim naniesień.

Niniejsze rozstrzygniecie w przedmiocie odmowy uwłaszczenia odniosło się do podmiotu, który ma wprawdzie przymiot następcy prawnego czyli był uprawniony do wstąpienia do postępowania na zasadach strony w miejsce przedsiębiorstwa państwowego, lecz sam już państwową osobą prawną nie jest.

Następnie Kolegium podniosło, że od czasu wydania decyzji przez organ I instancji stan prawny uległ zmianie i obecnie możliwe już jest zrekonstruowanie, kto jest państwową osobą prawną wyłącznie na podstawie przepisów prawa.

Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. 2019 poz. 1302) w art. 3 ust. 3. stanowi, iż państwową osobą prawną jest także (...) spółka, której akcjonariuszami są wyłącznie Skarb Państwa lub inne państwowe osoby prawne.

W związku z powyższym w całości podzieliło pogląd Prezydenta [...], że w niniejszej sprawie nie można mówić o państwowej osobie prawnej, mimo szczególnego charakteru zawiązanej spółki akcyjnej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] S.A. w W.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów mające wpływ na treść rozstrzygnięcia w postaci:

1) art. 200 ust. 1."u.g.n." w związku z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm., "Ustawa 1990"), poprzez:

- błędną wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że do uwłaszczenia w trybie art. 2 Ustawy1990 (w zw. z art. 200 u.g.n.) konieczne jest, aby państwowa osoba prawna miała ten status nie tylko 5 grudnia 1990 r. (gdy do uwłaszczenia ex lege doszło), ale także w (późniejszej) dacie wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej to uwłaszczenie, gdy tymczasem prawidłowe rozumienie ww. przepisów powinno być takie, że państwowa osoba prawna powinna była mieć ten status tylko i wyłącznie na dzień 5 grudnia 1990 r., zaś późniejsze jej przekształcenia lub inne dotyczące tej osoby prawnej zmiany pozostają bez wpływu na obowiązek wydania na rzecz takiej osoby prawnej deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej uwłaszczenie jej (poprzednika) ex lege z dniem 5 grudnia 1990 r.;

- niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na odmowie wydania na rzecz skarżącego deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie ex lege z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącego, tj. przedsiębiorstwo państwowe pn. Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]";

2) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez oczywiście błędne uznanie za prawidłowy stanu, w którym sytuacja prawna dwóch sąsiadujących bezpośrednio ze sobą działek: nr [...] (czyli nieruchomości) oraz nr [...] - składających się na ten sam teren objęty w przeszłości tymi samymi decyzjami lokalizacyjnymi oraz o oddaniu go w użytkowanie tego samego podmiotu - została w trybie tych samych przepisów (czyli art. 2 Ustawy 1990 w zw. z art. 200 u.g.n.) uregulowana na rzecz tego samego skarżącego przez organy orzekające w sposób skrajnie odmienny, a przy tym wzajemnie sprzeczny - vide decyzja nr [...] z [...] czerwca 2015 r. wydana przez Wojewodę [...] dla sąsiedniej działki nr [...] - k. 196-197 akt administracyjnych niniejszej sprawy;

3) art. 200 ust. 1 u.g.n. oraz art. 2 ust. 1 i 3 Ustawy 1990 w zw. z art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 735 ze zm ), poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów oraz uznanie, że definicja państwowej osoby prawnej przyjęta w ww. ustawie z 16 grudnia 2016 r. i obowiązująca od 1 stycznia 2017 r. ma charakter zewnętrzny (obejmujący także inne ustawy) oraz może - ze skutkiem wstecznym (retroaktywnym) - wyznaczać podmiotowy zakres zastosowania przepisu art. 2 Ustawy 1990 (w zw. z art. 200 u.g.n.), który skutek uwłaszczenia z mocy prawa przewidywał na dzień 5 grudnia 1990 r., czyli przeszło 25 lat wcześniej, i ta jedynie data ma znaczenie dla oceny przesłanek uwłaszczenia, w tym dysponowania przez dany podmiot statusem państwowej osoby prawnej;

4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 136 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:

- błędne ograniczenie uzasadnienia prawnego decyzji do powielenia argumentacji decyzji z 2016, które wyczerpywało się w powtórzeniu fragmentów wyroku WSA w Warszawie z 24 marca 2010 r., I SA/Wa 1749/09, przy braku jednocześnie jakichkolwiek argumentów własnych organów obu instancji i to w sytuacji, gdy ww. wyrok WSA został już wcześniej uchylony wyrokiem NSA z 8 lipca 2011 r., I OSK 1286/10, co powoduje, że organy obu instancji nie umotywowały prawnie swojego stanowiska, skoro wadliwe orzeczenie, do którego odwołały się, w dacie wydawania obu decyzji już nie istniało;

- wadliwy brak poczynienia przez SKO aktualnych na datę wydania zaskarżonej decyzji ustaleń dotyczących (składu) akcjonariatu skarżącego, w sytuacji, gdy akcjonariat ten jest zmienny w czasie, wobec czego - nawet przy błędnym założeniu SKO co do znaczenia tej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy - dalece niewystarczające było oparcie się w tym zakresie na danych sprzed 4 lat (k. 251-263 akt administracyjnych) przyjętych za podstawę decyzji z 2016, których aktualność nie została w żaden sposób potwierdzona ani zweryfikowana przez SKO przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;

5) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i brak zawiadomienia przez SKO skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w II instancji oraz umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w sytuacji, gdy postępowanie w II instancji trwało prawie 4 lata, co mogło uzasadniać przekonanie skarżącego o prowadzeniu przez SKO dodatkowych czynności wyjaśniających, a dodatkowo w tym czasie (na co powołało się samo SKO na s. 5 decyzji) doszło do zmian stanu prawnego, wobec czego tym bardziej konieczne i uzasadnione było umożliwienie skarżącemu zajęcia stanowiska w sprawie;

6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez wadliwe utrzymanie w mocy zaskarżoną decyzją poprzedzającej ją decyzji z 2016, przy podzieleniu zarazem w decyzji błędnego stanowiska zaprezentowanego w decyzji z 2016 r.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca wskazała argumenty na poparcie swojego stanowiska.

Mając na uwadze przytoczone zarzuty wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie w całości obu wydanych w sprawie decyzji, zobowiązanie organów do wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez poprzednika skarżącego, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie - podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, została oparta na analizie całości zebranego w toku niniejszej sprawy materiału dowodowego oraz stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, zaś wyniki tej analizy znalazły należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia ( powinno być decyzji).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy również wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron nie zażąda przeprowadzenia rozprawy - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Dokonując pod tym kątem oceny Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2016 r. orzekającą o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pn. Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] oznaczonego jako działka ew. nr [...].

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) - który dotyczy stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne - które posiadały w dniu 5 grudnia 1990 r. grunty w zarządzie.

Ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie były sporne między stronami. Istota sporu dotyczy kwestii, czy osoba prawna wnosząca o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 200 u.g.n. - musi posiadać status państwowej osoby prawnej (aby mogłaby skutecznie domagać się stwierdzenia nabycia ww. prawa) - zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jaki w dacie wydania decyzji ustalającej to prawo.

Organy obu instancji orzekające w tej sprawie stwierdziły, że przesłanki uwłaszczenia winny być spełnione zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji. Zatem również w dniu wydania decyzji wnioskodawca musi być państwową lub komunalną osobą prawną - ponieważ tylko wówczas miałby do niego zastosowanie przepis art. 200 u.g.n.

Uznały przy tym, że państwową osobą prawną może być tylko ta spółka, której wszystkie udziały stanowią mienie państwowe lub której akcjonariuszami są wyłącznie Skarb Państwa lub inne państwowe osoby prawne.

W związku z tym - po ustaleniu, że Skarb Państwa nie ma 100 % udziałów w "[...]" S.A. - zgodnie stwierdziły, że skarżąca w dacie wydania obu zaskarżonych decyzji nie zachowała statusu państwowej osoby prawnej, która mogłaby skutecznie domagać się stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 200 u.g.n.

Jednakże Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił tego stanowiska - uznając je za błędnie i sprzeczne z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych.

Zdaniem Sądu decydujące znaczenie dla procesu uwłaszczenia ma stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. i to właśnie ta data wyznacza podmiot uzyskujący z mocy prawa użytkowanie wieczyste. Decyzja wydana w trybie art. 200 u.g.n. jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym i jedynie potwierdza, że określona osoba prawna nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. określone prawo na skutek wejścia w życie przepisu prawnego - zatem nie kreuje ona nowego stanu prawnego, bowiem stan ten powstał z mocy ustawy. Decyzje te mają jednak także charakter konstytutywny - co odnosi się wyłącznie do określenia warunków powstałego z mocy prawa użytkowania wieczystego i sposobu nabycia własności budynków oraz innych urządzeń i lokali. Oznacza to, że przekształcenia państwowych lub komunalnych osób prawnych dokonane po tym terminie nie stanowią przeszkody do wydania decyzji uwłaszczeniowej potwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego i własności budynków przez państwową lub komunalną osobę prawną będącą w dniu 5 grudnia 1990 r. zarządcą gruntu Skarbu Państwa lub gminy.

Analogicznie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1286/10 (którym uchylił wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2010 r. sygn. akt 1749/09 - na który powoływał się organ I instancji w swojej decyzji) - "Wychodząc z założenia, iż na gruncie art. 200 ust. 1 u.g.n. decydującym momentem, w stosunku do którego należy odnosić sytuację prawną podmiotów, będących państwowymi i komunalnymi osobami prawnymi, jest dzień 5 grudnia 1990 r., na gruncie ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż w tym dniu przedmiotowy grunt znajdował się (...) w zarządzie Zakładów [...] w G., będących państwową osobą prawną. Data 5 grudnia 1990 r. w ocenie składu orzekającego NSA ma decydujące znaczenie dla przypisania określonemu podmiotowi interesu prawnego oraz spełnienia warunków wskazanych w art. 200 ust. 1 u.g.n."

Naczelny Sąd Administracyjny również w wyroku z 15 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 701/18 podniósł, że: "Analiza przepisu art. 200 u.g.n. pozwala stwierdzić, że ustawodawca możliwości uwłaszczenia się w oparciu o ten art. nie obwarował żadnymi innymi warunkami, czy spełnieniem dodatkowych przesłanek. Brak jest również w tym przepisie odwołań do jakichkolwiek pozaustawowych okoliczności, które ograniczałyby lub wyłączałyby uwłaszczenie. Jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych w oparciu o art. 200 ust. 1 u.g.n. było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami. Zatem okoliczność pozostawania działki w zarządzie takiej osoby w dacie 5 grudnia 1990 r. przesądzała o konieczności stwierdzenia uwłaszczenia."

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent [...] uwzględni powyższe stanowisko Sądu, zbada czy skarżąca spółka spełnia wszelkie pozostałe warunki do uwłaszczenia oraz czy decyzja uwłaszczeniowa nie narusza praw osób trzecich - po czym wyda decyzję uzasadniając ją zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

w zw. z art. 135, art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 oraz art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

10

11