Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1140/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Koncesje
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 9(6) ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6, art. 18 ust. 10 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 487
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity
article: art. 155 § 2 , art. 454 § 1 zd. 1 oraz § 2 w zw. z art. 353(1) wzw. z art. 384 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
article: art. 107 § 3, art. 7, 77 § 1 oraz 80, art. 15
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1688/18 w sprawie ze skarg F. Sp. z o.o. w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2018 r. nr KOC 579/AL/18, 19 czerwca 2018 r. nr KOC 580/AL/18, 19 czerwca 2018 r. nr KOC 581/AL/18 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od F. S.A. w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1688/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "Sądem pierwszej instancji" lub "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwaną "Skarżącą" lub "Spółką") na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej zwanego "SKO") z 19 czerwca 2018 r. nr KOC 579/Al/18, KOC 580/Al./18, KOC 581/AL./18 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej (dalej zwany "WIIH") przeprowadził 22 marca 2017 r. kontrolę F. Sp. z o.o. przy ul. [...] w W. Do protokołu kontroli załączono zestawienie napojów alkoholowych oferowanych do sprzedaży w dniu kontroli oraz oświadczenie Skarżącej z 23 marca 2017 r. dotycząc sprzedaży alkoholu przez Skarżącą.

W dniu 4 kwietnia 2017 r. Prezydent m. st. Warszawy uzyskał z WIIH informacje o prowadzeniu przez Skarżącą sprzedaży napojów alkoholowych poprzez stronę internetową [...]. Zakupiony alkohol klient mógł odebrać na dwa sposoby; osobiście w miejscu wskazanym w zezwoleniach na sprzedaż napojów alkoholowych (sklep przy ul. [...] w W.) lub za pośrednictwem upoważnionego przez niego dostawcy (F1. S.A.), z którym Skarżąca miała zawartą umowę na usługi logistyczne polegające na dostarczaniu zamówionego alkoholu do miejsca odbioru wyznaczonego przez kupującego. Dodatkowo na stronie internetowej F. znajduje się regulamin sklepu, który w pkt 2.5.1. – 2.5.4. oraz 5.1.13. reguluje zakup alkoholu przez Internet.

Prezydent m. st. Warszawy pismem z 29 czerwca 2017 r. zawiadomił Skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwoleń: UD-VI-WDG-7340/I/A-62/2015, UD-VI-WDG-7340/I/B-66/2015, UD-VI-WDG-7340/I/C-61/2015 wydanych 23 stycznia 2015 r. przez Prezydenta m. st. Warszawy na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa), powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie monopolowym usytuowanym przy ul. [...] w W. z terminem ważności od 26.01.2015 r. do 30.11.2018 r.

W piśmie z 19 lipca 2017 r. (data nadania przesyłki) pełnomocnik Skarżącej oświadczył, że strona w pełni przestrzega warunków sprzedaży napojów alkoholowych wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2016, poz. 487 ze zm.; zwanej dalej "ustawą o wychowaniu w trzeźwości"). W jego ocenie brak jest podstaw do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych we wskazywanych przez stronę okolicznościach sprawy. Podkreślił, że do sprzedaży dochodzi wyłącznie w miejscu wskazanym w posiadanych zezwoleniach, t.j. w sklepie przy ul. [...] w W. Odbiór napojów alkoholowych, zamówionych za pośrednictwem strony internetowej, następuje właśnie w tej lokalizacji. W każdej opcji (odbiór osobisty, czy też przez upoważnioną osobę – dostawcę) – wydanie towaru, czyli sprzedaż, następuje więc w sklepie stacjonarnym. Zdaniem pełnomocnika strony, dokonywanie samych tylko zamówień napojów alkoholowych przez Internet nie narusza prawa (vide – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 161/14). Nakładanie na podmiot gospodarczy pozaustawowych nakazów i ograniczeń stanowić może, w jego ocenie, niedopuszczalne ograniczenie swobody gospodarczej, gwarantowanej w art. 22 Konstytucji RP oraz w art. 6 ust. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej. Strona wprowadziła obowiązek weryfikacji pełnoletniości i trzeźwości klienta przy odbiorze zamówienia, czym niweluje ryzyko sprzedaży alkoholu osobom niepełnoletnim bądź nietrzeźwym.

Kolejnym pismem z 16 sierpnia 2017 r. (data nadania przesyłki) pełnomocnik zapewnił, że złożenie zamówienia napojów alkoholowych jest możliwe wyłącznie przy ustaleniu, że dostawcą będzie spółka powiązana ze Skarżącą. Dostawca przy wydawaniu alkoholu weryfikuje pełnoletność oraz stan trzeźwości klienta i w razie wątpliwości ma obowiązek zabrania alkoholu do magazynu.

Prezydent m.st. Warszawy wydał 22 grudnia 2017 r. decyzje o cofnięciu Skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych kat. A, B i C:

– decyzja nr UD-VI-WDG-7430/l/A-44/2017 o cofnięciu Skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży tj. w sklepie monopolowym przy ul. [...];

– decyzja nr UD-VI-WDG-7430/l/B-45/2017 o cofnięciu Skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 4,5 % do 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży tj. w sklepie monopolowym przy ul. [...];

– decyzję nr UD-VI-WDG-7430/l/C-46/2017 o cofnięciu Skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18 % przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży tj. w sklepie monopolowym przy ul. [...].

Organ wskazał na przepis art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawą o wychowaniu w trzeźwości przewidujący, że jednym z warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniami i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniach. Zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 2 ww. ustawy, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku "nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych".

Skarżąca 16 stycznia 2018 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej zwanego "SKO" lub "organem II instancji") odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy.

SKO decyzjami z 19 czerwca 2018 r.: KOC 581/A1/18, KOC 580/A1/18, KOC 579/A1/18 utrzymało w mocy decyzje Prezydenta m. st. Warszawy z 22 grudnia 2017 r.

Organ II instancji wskazał, że podstawą cofnięcia zezwoleń Skarżącej były przepisy art. 18 ust. 10 pkt 2 w powiązaniu z art. 96 ust. 1 oraz art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał na preambułę oraz kolejne przepisy ustawy, z których wynika jednoznacznie, iż w Polsce sprzedaż alkoholu doznaje dalekich ograniczeń, co nie stoi w sprzeczności z art. 22 Konstytucji RP. Przepis ten dopuszcza bowiem ograniczenie swobody działalności gospodarczej przepisami rangi ustawowej, z uwagi na ważny interes publiczny. Organ wskazał, ze w odniesieniu do sprzedaży alkoholu ważnym powodem ograniczenia swobody gospodarczej jest ograniczenie szerzenia się nałogu alkoholizmu oraz jego kosztów społecznych. Według przywołanych norm (art. 96 ustawy) jednym z przejawów reglamentacji jest dopuszczenie sprzedaży detalicznej alkoholu na wynos tylko w trzech rodzajach sklepów, w przepisie tym opisanych. Organ uznał za nieprawidłowe stanowisko Skarżącej, że brak jest po jej stronie naruszenia ww. przepisu, gdyż do transakcji dochodzi w sklepie. Przywołał art. 155 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 459; dalej zwanej "kc"), zgodnie z którym w odniesieniu do rzeczy oznaczonych co do gatunku do przeniesienia własności rzeczy konieczne jest wydanie rzeczy nabywcy. Wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie klient, który zamawia alkohol za pośrednictwem strony internetowej, otrzymuje go w miejscu wskazanym przez siebie (najczęściej w miejscu zamieszkania). Zatem do wydania rzeczy, a tym samym do przeniesienia jej własności dochodzi nie w sklepie przy ul. [...], lecz w dowolnym innym miejscu, czego nie może zmienić nawet skomplikowany regulamin sprzedaży Skarżącej. Sprzedaż alkoholu poza wskazanymi przez ustawę miejscami sprzedaży detalicznej jest zakazana i skutkuje obligatoryjnym cofnięciem zezwolenia.

Na powyższe decyzje Skarżąca wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła SKO oparcie się wyłącznie na rozstrzygnięciu organu I instancji, a w konsekwencji nierozpatrzenie istoty sprawy oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego i wszystkich okoliczności sprawy, niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wystarczający całego materiału dowodowego, w wyniku czego SKO, opierając się wyłącznie na ustaleniach organu I instancji błędnie ustaliło, że do wydania rzeczy napojów alkoholowych nie dochodzi w sklepie przy ul. [...], lecz w dowolnym innym miejscu, podczas, gdy – zdaniem Skarżącej – z materiału dowodowego wynika, że wydanie napojów alkoholowych upoważnionemu przez klienta Spółki podmiotowi F1. S.A. (podmiotowi innemu niż Spółka), więc w sensie prawnym samemu klientowi, następuje w sklepie przy [..]. Zdaniem Skarżącej, decyzja SKO nie odnosi się w żaden sposób do kwestii stosowanego przez Skarżącą modelu odbierania napojów przez klienta. Brak też odniesienia do znajdującego się w aktach protokołu kontroli Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Kontroli Handlowej z 22 marca 2017 r., w którym precyzyjnie opisano model prowadzonej sprzedaży alkoholu przez Internet, nie stwierdzając jednocześnie żadnych nieprawidłowości czy naruszeń. Skarżąca zarzuciła też naruszenia prawa materialnego przez przyjęcie, że zawarcie umowy sprzedaży następuje z chwilą wydania tego towaru, a więc następuje w miejscu wydania towaru przez dostawcę. Zarzuciła również naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że sformułowanie "prowadzi się sprzedaż napojów alkoholowych" należy rozumieć nie jako wskazanie miejsc, w których musi dojść do zawarcia umowy sprzedaży napojów alkoholowych, ale także jako enumeratywne wyliczenie lokalizacji, w których dozwolone jest spełnienie przez przedsiębiorcę świadczenia polegającego na wydaniu przedmiotu sprzedaży do rąk własnych kupującego.

Wyrokiem z 12 kwietnia 2019 r. WSA oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że w sytuacji, gdy na skutek złożenia zamówienia przez Internet, sprzedający – chociażby korzystając z pośrednictwa podmiotu trzeciego – dostawcy – dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie nabywcy rzeczy oznaczonej co do gatunku, to w tym właśnie miejscu dochodzi do przeniesienia własności rzeczy, co stanowi realizację zawartej umowy sprzedaży. WSA wskazał, że dodatkowe "ogniwo" transakcji sprzedaży w postaci pośredniczącego w dostawie podmiotu "typowane" jest przez Skarżącą, a klient (nabywca) nie ma na tę część umowy żadnego wpływu. WSA uznał, że ponieważ miejsce wydania rzeczy (alkoholu) nie jest miejscem, w którym prowadzony jest lokal dysponujący zezwoleniem na sprzedaż alkoholu, dochodzi do zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży poza tym lokalem, w istocie rzeczy w dowolnym miejscu wskazanym przez nabywcę. W świetle powyższego postanowienia regulaminu przywoływane przez pełnomocnika Skarżącej – zdaniem WSA – pozostają i bez znaczenia i nie mogą zmienić kwalifikacji analizowanego stanu faktycznego.

Zdaniem WSA, nie ulega wątpliwości, że niezależnie od tego, czy złożenie zamówienia przez Internet jest tylko złożeniem oferty kupna przez nabywcę, czy też jest zawarciem umowy na skutek oferty sprzedawcy, rozporządzający skutek umowy sprzedaży następuje poza punktem sprzedaży stacjonarnej, którym w rozpatrywanej sprawie był lokal sklepu przy ul. [...] w W.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym całkowicie niedozwolone jest wszelkie "łagodzenie" przyjętych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości ograniczeń dostępności alkoholu i stosowanie jakichkolwiek ułatwień w jego nabyciu, np. poprzez przyjmowanie zamówień na odległość i dowożenie alkoholu do miejsca wyznaczonego przez klienta.

WSA uznał, że organ II instancji prowadził sprawę w sposób odpowiadający przepisom procedury administracyjnej, nie uchybiając w sposób istotny zasadom gromadzenia dowodów i poddania ich stosownej analizie prawnej. Nie uchybił zasadzie dwuinstancyjności postępowania, odwołując się do ustaleń faktycznych przyjętych przez organ I instancji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszystkie wymogi zawarte w art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy art. 18 ust. 10 pkt 2 w powiązaniu z art. 9⁶ ust. 1 oraz art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości zostały zastosowane w sposób prawidłowy.

Nie zgadzając się z tym wyrokiem Skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej również "NSA"). Wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i: a) uchylenie Decyzji SKO oraz uchylenie poprzedzających Decyzji o cofnięciu zezwoleń b) umorzenie postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie jako bezprzedmiotowego, ze względu na upływ terminów ważności ww. zezwoleń (z 30 listopada 2018 r.) oraz brak podstaw do ich cofnięcia 2) zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania za I oraz II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; ewentualnie o: 3) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA; 4) zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów. Wniosła również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Opierając skargę kasacyjną na podstawach wynikających z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego z 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. poz. 168; dalej zwanej "k.p.a.") w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skarg, pomimo że SKO naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, bowiem nie rozpoznało sprawy "od nowa", tylko oparło się, i to w sposób wybiórczy, wyłącznie na rozstrzygnięciu organu I instancji, przy jednoczesnym niewskazaniu przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, które zadecydowały o nieuwzględnieniu powyższych zarzutów podniesionych przez Skarżącą w skargach, co nie pozwala na kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

Na wstępie uzasadnienia decyzji SKO stwierdzono, że "Stan faktyczny tej sprawy, poczynione ustalenia oraz wszystkie dowody istotne dla rozstrzygnięcia zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu decyzji organu I Instancji, toteż nie ma potrzeby ich ponownego powtarzania, a wystarczy odwołać się do tegoż uzasadnienia". Na podstawie lektury dalszej części uzasadnienia decyzji SKO nie sposób jednak stwierdzić, które z "ustaleń" tam zawartych stanowią "odwołanie" do decyzji o cofnięciu zezwoleń, a które można uznać za ustalenia "własne" SKO – we wspomnianych decyzjach rzeczonego "odwołania" po prostu nie ma. Z decyzji SKO nie wynika także, jaki stan faktyczny został ustalony przez organ oraz które dowody były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Oczywistym jest to, że brak wskazania faktów i dowodów, na których SKO oparło swoje rozstrzygnięcie oraz przyczyn, z powodu których organ II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zgłoszonym przez Skarżącą, uniemożliwia instancyjną kontrolę decyzji SKO.

Krytycznym elementem niniejszej sprawy jest prawidłowe ustalenie, w którym miejscu dochodzi do zawarcia i wykonania umowy sprzedaży napojów alkoholowych. Sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie Spółki przy ul. [...] w W. ("Sklep") wyklucza zasadność zarzutu naruszenia przez Spółkę ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Spółka stoi na stanowisku, że zarówno zawarcie umowy sprzedaży napojów alkoholowych, jak i jej wykonanie następuje w Sklepie. Z decyzji o cofnięciu zezwoleń zdaje się wynikać, że organ I Instancji podziela stanowisko Skarżącej odnośnie do miejsca zawarcia i wykonania wspomnianej umowy, jednakże jednocześnie zarzuca jej obejście przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości (poprzez wprowadzenie wymogu ustanowienia pełnomocnika upoważnionego do odbioru w imieniu kupującego zakupionego napoju alkoholowego i przewiezienia go do wskazanego przez kupującego miejsca, w przypadku nieskorzystania z możliwości osobistego odbioru zakupionego towaru). SKO do wątku obejścia przepisów – stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia organu I Instancji – w ogóle się nie odnosi. Z Decyzji SKO nie wynika jednoznacznie, jaki stan faktyczny w tym przedmiocie został przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, tj. gdzie dochodzi do zawarcia i wykonania umowy (w tym zakresie uzasadnienie Decyzji SKO jest wewnętrznie sprzeczne) co w naturalny sposób wyklucza prawidłową subsumpcję – w pierwszej kolejności pod przepisy prawa cywilnego, a następnie pod przepisy prawa administracyjnego, ti. Ustawy o wychowaniu w trzeźwości, co w konsekwencji stanowi o nierozpoznaniu istoty niniejszej sprawy.

Tymczasem WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w ogóle nie ustosunkował się do powyższej argumentacji Spółki przedstawionej w Skargach, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, że SKO "nie uchybił zasadzie dwuinstancyjności postępowania, odwołując się do ustaleń faktycznych przyjętych przez organ I instancji", a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszystkie wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania WSA i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem Decyzji SKO i nasuwa wątpliwości, czy zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie całości sprawy, a w konsekwencji nie pozwala na kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

2) Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez oddalenie skarg, pomimo że Decyzje SKO zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. polegającym na niewyjaśnieniu stanu faktycznego i wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wystarczający całego materiału dowodowego, w wyniku czego SKO, opierając się wyłącznie na ustaleniach organu I Instancji (i to nie wiadomo jakim zakresie – vide zarzut 1 petitum niniejszej skargi), błędnie ustaliło, że "do wydania rzeczy [napojów alkoholowych – aut.], a w konsekwencji do przeniesienia ich własności, nie dochodzi w sklepie przy ul. [...], lecz w dowolnym innym miejscu", podczas gdy z materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wydanie napojów alkoholowych upoważnionemu przez kupującego dostawcy, będącego pracownikiem lub współpracownikiem F1. S.A. (w czasie wydawania Decyzji SKO podmiotu innego niż Spółka, ti. F. sp. z o.o.), a więc w sensie prawnym samemu kupującemu (vide zarzut 3 petitum niniejszej skargi), następuje w Sklepie, a nie "w dowolnym innym miejscu". W Decyzjach SKO o stosowanym przez Spółkę modelu odbierania napojów alkoholowych przez klienta za pośrednictwem upoważnionego podmiotu nie ma ani słowa. Ponadto w żadnej części swojej decyzji organ II Instancji nie odniósł się do znajdującego się w aktach Protokołu kontroli Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Kontroli Handlowej z 22 marca 2017 roku, w którym precyzyjnie opisano model prowadzonej przez Spółkę sprzedaży napojów alkoholowych za pomocą sieci Internet i jednocześnie nie stwierdzono w tym względzie jakichkolwiek nieprawidłowości czy naruszeń.

Tymczasem WSA w uzasadnieniu zaskarżonego Wyroku w ogóle nie odniósł się do powyższej argumentacji przedstawionej w skargach i nie wskazał, dlaczego nie podziela zarzutów Spółki, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że SKO "prowadził sprawę w sposób odpowiadający przepisom procedury administracyjnej, nie uchybiając w sposób istotny zasadom gromadzenia dowodów i poddania ich stosownej analizie prawnej". Takie sformułowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwała jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się WSA oddalając skargi, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

Ponadto niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez SKO skutkowało tym, że WSA dokonało subsumpcji niewyjaśnionego w pełni stanu faktycznego, co doprowadziło do naruszeń prawa materialnego, o których mowa poniżej.

3) Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 454 § 1 zd. 1 oraz § 2 kc w zw. z art. 3531 kc wzw. z art. 384 § 1 kc poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do przeniesienia na kupującego posiadania napojów alkoholowych przez Spółkę dochodzi dopiero w miejscu, w którym dostawca (podmiot trzeci), upoważniony uprzednio przez kupującego do odbioru w jego imieniu napojów alkoholowych w Sklepie, dostarcza je kupującemu, co skutkowało błędnym uznaniem, że do zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży dochodzi poza miejscem, w którym prowadzony jest lokal dysponujący zezwoleniem na sprzedaż alkoholu, a w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego wniosku, że Spółka naruszyła przepisy Ustawy uzasadniające cofnięcie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, tj. art. 96 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

WSA błędnie uznał, że "w sytuacji, gdy na skutek złożenia zamówienia przez Internet, sprzedający – chociażby korzystając z pośrednictwa podmiotu trzeciego – dostawcy – dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie nabywcy rzeczy oznaczonej co do gatunku, to w tym właśnie miejscu dochodzi do przeniesienia własności rzeczy, co stanowi realizację zawartej umowy sprzedaży" bowiem "nie sposób uznać, aby wskazany za pośrednictwem tej samej strony internetowej należącej do Skarżącej pracownik, czy też współpracownik podmiotu F1. S.A. [w czasie wydawania Decyzji SKO podmiotu trzeciego, odrębnego od Spółki – aut.] (nie wnikając w formę zatrudnienia), który fizycznie odbiera zamówienia, mógł być na skutek udzielonego upoważnienia utożsamiany z nabywcą (...)".

Tymczasem zastosowanie ww. przepisów kodeksu cywilnego, z których jednoznacznie wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, w tym określić w regulaminie (wzorcu umownym) miejsce spełnienia świadczenia oraz upoważnić osobę trzecią do odbioru świadczenia w imieniu wierzyciela, powinno doprowadzić WSA do wniosku, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy miejsce przeniesienia posiadania napojów alkoholowych na kupującego stanowi ustalony w Regulaminie Sklep, w którym napoje alkoholowe są odbierane w imieniu kupującego przez upoważnionego dostawcę, a w konsekwencji, że do wykonania umowy sprzedaży dochodzi w Sklepie. Zgodnie z Regulaminem bowiem: (i) kupujący udziela dostawcy upoważnienia do odbioru w jego imieniu napojów alkoholowych w Sklepie, a (ii) jako chwilę (a więc i miejsce) przeniesienia ich posiadania na kupującego ustalono chwilę wydania alkoholu dostawcy upoważnionemu przez kupującego, co następuje w Sklepie (pkt 2.5.1 – 2.5.3 Regulaminu).

4) Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wskazanie przez ustawodawcę w art. 96 ust. 1 Ustawy miejsc, w których "prowadzi się sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa)", należy rozumieć nie tylko jako wskazanie miejsc, w których musi dojść do zawarcia umowy sprzedaży tychże napojów alkoholowych, ale także jako enumeratywne wyliczenie lokalizacji, w których dozwolone jest spełnienie przez przedsiębiorcę świadczenia polegającego na wydaniu przedmiotu sprzedaży (napoju alkoholowego) i to "do rąk własnych" kupującego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez WSA, że zasadne było zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości, tj. cofnięcie Spółce Zezwoleń.

Tymczasem prawidłowa wykładnia powyższych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że we wskazanych w Ustawie o wychowaniu w trzeźwości miejscach musi dochodzić jedynie do zawarcia umowy sprzedaży napojów alkoholowych, natomiast jej wykonanie może nastąpić w każdym innym miejscu uzgodnionym przez strony, a już z całą pewnością może nastąpić w jednym z miejsc wskazanych przez ustawodawcę w przepisie art, 96 ust. 1 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości w taki sposób, że upoważniony przez kupującego podmiot odbierze z takiego miejsca przedmiot sprzedaży i dostarczy go do kupującego. Żaden przepis nie zakazuje bowiem takiej praktyki.

Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe naruszenia WSA w ocenie Skarżącej wynikają z bezpodstawnego i szerzej nieuzasadnionego poglądu wyrażonego w zaskarżonym Wyroku, że "w obowiązującym stanie prawnym całkowicie niedozwolone jest wszelkie łagodzenie przyjętych w niej [Ustawie – aut.] ograniczeń dostępności alkoholu i stosowanie jakichkolwiek ułatwień w jego nabyciu (...)" bowiem "celem ustawy było utrudnienie dostępności alkoholu, nie zaś uproszczenie jego dostarczenia klientowi (...)", a także błędnego przyjęcia przez WSA, że sprzedaż z zastosowaniem technologii składania zamówień przy pomocy środków komunikacji na odległość, tj. przez Internet, ułatwia sprzedaż napojów alkoholowych i daje sposób na proste i pełne obejście ograniczeń wynikających z Ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Tymczasem sprzedaż za pomocą Internetu może nawet w praktyce ograniczać dostępność alkoholu, bowiem jest wieloetapowa i zazwyczaj trwa dłużej niż zakup dokonywany przez kupującego w najbliżej położonym punkcie sprzedaży.

Ponadto WSA, podzielając stanowisko SKO, błędnie odwołuje się do wyroków sądów administracyjnych, które zostały wydane w kompletnie odmiennych stanach faktycznych i w których przyjęto za "dogmat" wyrok NSA z 21 kwietnia 2016 r., wydany w sprawie o sygnaturze akt II GSK 2566/14 ("Wyrok NSA"), który Skarżąca ocenia krytycznie, o czym szerzej w dalszej części skargi.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że do czasu wszczęcia kontroli i wydania decyzji przez organ I Instancji, Spółka prowadziła sprzedaż alkoholu za pomocą sieci Internet od 2006 roku, a więc przez blisko 11 lat, działając przy pełnej wiedzy, ale i jednocześnie braku jakiegokolwiek sprzeciwu władzy rządowej lub samorządowej (desuetudo), o czym również szerzej w dalszej części uzasadnienia niniejszej skargi.

Podano, przyjmując podgląd WSA, że "celem ustawodawcy było organicznie sprzedaży alkoholu" należy zwrócić na swojego rodzaju "hipokryzję" Państwa (władzy wykonawczej), które – co oczywiste – "zarabia" na sprzedaży alkoholu (podatku akcyzowym). Wystarczy bowiem odwiedzić chociażby jedną z 1800 stacji [...] lub jedną z 500 stacji [...] ([...]) i – pomijając rozważania na temat tego, czy alkohol w ogóle powinien być sprzedawany na stacjach benzynowych (co jest niedopuszczalne w większości państw Unii Europejskiej) – zobaczyć jak bardzo wyeksponowany i jak duży jest dział – dostępnych dla każdego od ręki, 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu (w tym w tzw. niedziele niehandlowe) alkohol. Alkohol sprzedawany za pośrednictwem sieci Internet jest dostępny w nieporównywalnie mniejszym stopniu.

5) Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 1 Ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do decyzji SKO z 19 czerwca 2018 r., wydanej w postępowaniu o sygnaturze akt KOC 579/A1/18, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr UD-VI-WDG-7340/I/A-44/2017 z 22 grudnia 2017 r. w przedmiocie cofnięcia Spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w Sklepie ("napoje alkoholowe kategorii A"), w sytuacji gdy przedmiotowy przepis Ustawy wskazuje miejsca sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych zawierających powyżej 4.5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), a zatem nie obejmuje swoim zakresem sprzedaży napojów alkoholowych kategorii A, co skutkowało błędnym przyjęciem przez WSA, że sprzedaży napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa nie można prowadzić w inny sposób oraz w innych miejscach niż określone w art. 96 ust. 1 Ustawy. Powyższe doprowadziło do nieuzasadnionej konkluzji, że art. 18 ust. 7 pkt 6 Ustawy, w odniesieniu do sprzedaży napojów alkoholowych kategorii A, należy interpretować w sposób zawężający, zgodnie z którym, do ich wydania i to "do rąk własnych" kupującego może dojść wyłącznie w miejscu wskazanym w zezwoleniu.

Tymczasem art. 96 ust. 1 Ustawy w ogóle nie powinien zostać zastosowany do sprzedaży napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, co dodatkowo wzmacnia – w odniesieniu do sprzedaży napojów alkoholowych tej kategorii – przedstawioną w zarzucie 4 petitum niniejszej skargi argumentację Spółki, zgodnie z którą art. 18 ust. 7 pkt 6 Ustawy powinien być rozumiany w ten sposób, że w miejscu wskazanym w zezwoleniu musi dochodzić jedynie do zawarcia umowy sprzedaży napojów alkoholowych, natomiast jej wykonanie może nastąpić w każdym innym miejscu uzgodnionym przez strony.

Należy podkreślić, że pomimo oczywistego braku podstaw do zastosowania ww. przepisu w odniesieniu do sprzedaży napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, art. 96 ust. 1 Ustawy stanowi podstawę prawną zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji SKO w przedmiocie cofnięcia Spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych tejże kategorii. Zastosowanie, a następnie błędna wykładnia przedmiotowego przepisu w związku z art. 18 ust. 7 pkt 6 Ustawy, stanowiły podstawę argumentacji organów przedstawionej na poparcie wyrażanego przez nie stanowiska, że sprzedaż wszelkiego rodzaju napojów alkoholowych przez Internet jest niedopuszczalna. WSA w Zaskarżonym Wyroku w ogóle nie odniósł się do tej kwestii (którą zgodnie z art. 134 § 1. p.p.s.a. powinien wziąć pod uwagę z urzędu) i również oparł swoje stanowisko o niedopuszczalności sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu na błędnej wykładni art. ust. 1 Ustawy, dodatkowo przywołując niepełne brzmienie przedmiotowego przepisu, tj. pomijając fragment dotyczący tego, jakich kategorii napojów alkoholowych art. ust. 1 Ustawy dotyczy.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych, a istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz piwa – przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży tj. sklepem monopolowym przy ul. [...] stwierdził, że decyzje te nie są niezgodne z prawem.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Zarzuty, które zgodnie z zasadą dyspozycyjności wyznaczają granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważyły dokonanej i wyrażonej w wyroku WSA oceny.

Zarzuty naruszenia prawa procesowego, zmierzają do podważenia oceny decyzji dokonanej przez Sąd pierwszej instancji – w dwojaki sposób, po pierwsze – zarzucając zaakceptowanie rozstrzygnięcia organu administracji, pomimo naruszenia przez SKO zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, które miało nie rozpoznać sprawy "od nowa" a tylko oparło się i to wybiórczo na rozstrzygnięciu organu I instancji, przy czym Sąd nie omówił w uzasadnieniu wyroku dlaczego nie uwzględnił zarzutów Spółki postawionych w tym zakresie w skargach, co nie pozwala na kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, po drugie – poprzez ponowne zakwestionowanie prawidłowości wydanego wyroku skutkujące, zdaniem autora skargi kasacyjnej, brakiem możliwości dokonania kontroli instancyjnej, a wyrażające się w nieodniesieniu się do argumentacji Spółki odnośnie do deficytów przeprowadzonego postępowania dowodowego i błędnego przyjęcia, że do wydania napojów alkoholowych nie dochodzi w sklepie przy ul [...], lecz w dowolnym innym miejscu.

Z kolei zarzuty prawa materialnego zarzucają naruszenie tego prawa w obu możliwych formach – zarówno niezastosowanie wymienionych przepisów: kodeksu cywilnego tj. art. 454 § 1zd 1 oraz 2 § 2 kc w zw. z art. 353 ¹ kc w zw. z art. 384 § 1 kc (zarzut nr 3 z petitum skargi kasacyjnej ) oraz ustawy o wychowaniu w trzeźwości tj. art. 9⁶ ust. 1 (zarzut 5), jak i błędną wykładnię, a to w odniesieniu do art. 9⁶ ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości (zarzut 4), co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że zasadne było zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy i cofnięcie Spółce zezwoleń.

Rozpoczyąć należy od rozpatrzenia w pierwszej kolejności zarzutów dotyczących wadliwości wyroku WSA w obu ww. aspektach, albowiem przyznanie racji Skarżącej w tym zakresie i uznanie, że w istocie wyrok Sądu pierwszej instancji nie poddaje się kontroli kasacyjnej musiałoby prowadzić do uchylenia wyroku, w takiej bowiem sytuacji byłaby to wadliwość o istotnym wpływie na wynik sprawy.

Zdaniem NSA, nie usprawiedliwia wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku sformułowany pod adresem Sądu pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy uzasadnienia wyroku. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania. Aczkolwiek uzasadnienie sporządzane jest po wydaniu orzeczenia, sporządzenie go z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1868/06, LEX nr 417759). Taka sytuacja występuje przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia sporządzone jest w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną, w szczególności skutkiem braku wymaganych przez ustawodawcę elementów konstrukcyjnych (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1771/06, z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 1185/07, z 17 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 592/08, z 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 204/07; treść tych, jak i dalej wskazywanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i – w razie kontroli instancyjnej – Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni prawa materialnego, a także przepisów postępowania administracyjnego (k.p.a.) mających zastosowanie w sprawie. To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16).

Takie warunki uzasadnienie kontrolowanego wyroku spełnia, z uzasadnienia WSA wynikał jaki stan faktyczny w sprawie został przyjęty (zamówienia na kupno alkoholu jest składane przez klientów sklepu F. przez stronę internetową, a następnie alkohol jest dostarczany poprzez dostawcę tj. podmiot powiązany ze Spółką F. do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie alkoholu tj. rzeczy oznaczonej co do gatunku, w tym też miejscu dochodzi zatem do przeniesienia własności rzeczy), stwierdził, że organ II instancji nie naruszył przepisów procedury administracyjnej, nie uchybiając w sposób istotny zasadom gromadzenia dowodów i poddania ich stosownej analizie prawnej, nie uchybił też zasadzie dwuinstancyjności postępowania odwołując się do ustaleń faktycznych przyjętych przez organ I instancji, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzenia te są jasne i jednoznaczne, poddają się zatem kontroli instancyjnej (o czym może orzec tylko NSA, a nie strona), albowiem wynika z nich, że zarzuty Skarżącej zarówno odnośnie do naruszenia przez SKO zasady dwuinstancyjności, jak i prawidłowości sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie zostały przez Sąd podzielone. W istocie jednak autor skargi kasacyjnej zmierza do podważenia tych ocen Sądu, do tego jednak zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może służyć.

Nie można też zgodzić się ze Skarżącą, że ocena WSA w zakresie zarzutu dotyczącego zasady dwuinstancyjności była wadliwa merytorycznie (naruszała art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a). W istocie bowiem sprawa administracyjna – wszczęta z urzędu w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, została rozpoznana w dwóch instancjach, a z uzasadnienia organu drugiej instancji, co prawda syntetycznego, ale wynika, że zostały rozważony wszystkie istotne dla wyniku sprawy dowody i okoliczności. Nie budzi wątpliwości dokonana przez SKO ocena prawna, z ustosunkowaniem się również do zarzutów odwołania. Uzupełniające postępowanie dowodowe nie było prowadzone, ale też strona nie zarzuca, że było konieczne, a ocena przeprowadzonych dowodów, aczkolwiek kwestionowana przez Skarżącą, nie może zostać zakwalifikowana w kategoriach naruszenia zasady dwuinstancyjności. Odmienna ocena stanu sprawy i niepodzielanie przez stronę stanowiska organu nie stanowi, że organy nie dochowały obowiązku dwukrotnego rozpoznania sprawy, czy uchybiły wymogom formalnym do sporządzenia uzasadnienia decyzji, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Nie jest również wadliwe dokonane w sprawie przez SKO ustalenie spornej w sprawie okoliczności tzn. tego, gdzie dochodzi do zrealizowania się skutku rozporządzającego i wydania alkoholu, zamawianego przez Internet. W zarzucie skargi kasacyjnej z pkt 2 petitum kastor wymienia co prawda jako naruszone art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a. jednak nie wskazuje jakie dowody należało jeszcze zebrać, a z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w istocie Skarżąca kwestionuje ustalenie organów, podzielone przez WSA, iż "do wydania rzeczy (napojów alkoholowych), a w konsekwencji do przeniesienia ich własności, nie dochodzi w sklepie przy ul. [...], lecz w dowolnym innym miejscu". Zdaniem NSA to ustalenie zostało dokonane na podstawie całokształtu zebranych dowodów i okoliczności, w tym regulaminu korzystania ze sklepu internetowego F. ([...]) oraz z uwzględnieniem obszernie przedstawianego przez stronę stanowiska, które chociaż nie zostało podzielone to jednak było analizowane i brane pod uwagę (str. 2 – 9 uzasadnień decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, str 2 uzasadnień decyzji SKO) i nie jest ono wadliwe, o czym jeszcze dalej, przy omawianiu zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 18 ust. 7 pkt 6 oraz art. 9⁶ ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, gdyż zakwalifikowanie tej okoliczności nie jest tylko prostym ustaleniem faktycznym, lecz wymaga również osadzenia jej w kontekście prawnym.

Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego okazały się więc bezzasadne.

Jeśli natomiast chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego, to rozpatrzenie istoty sprawy wymaga łącznej oceny zarzutów 3 i 4 z petitum skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji nie stosował i nie wypowiadał się o stosowaniu wymienionych w zarzucie 3 przepisów prawa cywilnego czego też, zdaniem NSA, nie można mu poczytać za błąd. Przepisy te nie stanowią bowiem adekwatnego wzorca kontroli w rozpoznawanej sprawie. WSA właściwie "podciągnął" ustalony stan faktyczny pod normy prawa administracyjnego relewantne w sprawie. Czyniąc to wziął pod uwagę sens i cel wprowadzenia stosownych przepisów (art. 18 ust. 7 pkt 6 i 9⁶ ustawy o wychowaniu w trzeźwości), jakim było ograniczenie dostępności alkoholu, a nie udostępnianie go w nieograniczonej ilości miejsc. Zważywszy zatem na ten cel, trzeba ww. stosowane przepisy wykładać w ten sposób, żeby skutek rozporządzający zawieranej umowy sprzedaży realizował się w miejscu wskazanym w zezwoleniu na detaliczną sprzedaż napojów alkoholowych do spożycia poza miejscem sprzedaży jako miejsce wykonywania tego zezwolenia (trafnie WSA wskazał na art. 18 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym wniosek o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu musi zawierać adres punktu sprzedaży). Dla takiej interpretacji wymienionych przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie bez znaczenia jest też, że określenie miejsc, w których alkohol może być sprzedawany jest kilkuetapowe i po pierwsze obejmuje – reguły ustawowe, w których precyzuje się wymagania dla punktów sprzedaży, w których napoje alkoholowe o określonej mocy mogą być sprzedawane (art. 9⁶ ustawy o wychowaniu w trzeźwości odnośnie do alkoholu powyżej 4,5 % z wyjątkiem piwa); po drugie – ustalenie uchwałą rady gminy zasad usytuowania miejsc, w których w ogóle dopuszcza się sprzedaż alkoholu (w ramach określonego limitu miejsc); po trzecie wreszcie – sprecyzowane już w zezwoleniu konkretne miejsce, pod określonym adresem, które oprócz ww. warunków musi spełniać jeszcze dodatkowe (np. zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości). Zastrzegając takie, kilkuetapowe zabezpieczenia przed tym, aby alkohol był zbyt łatwo dostępny, w tym również dla osób nieletnich, nie sposób przyjąć, aby chodziło tylko o utrudnienia dla przyjmowania zamówień lub realizowania elementu zobowiązującego umowy sprzedaży alkoholu – w tak ustalonych miejscach wykonywania zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Niewątpliwe jest, że w przyjętych rozwiązaniach chodziło o skutek rozporządzający, co trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji, stwierdzając, że niezależnie od tego, czy złożenie zamówienia przez Internet jest tylko złożeniem oferty kupna przez nabywcę, czy też jest zawarciem umowy na skutek ofert sprzedaży sprzedawcy – rozporządzający skutek następuje poza punktem sprzedaży stacjonarnej, którym w rozpatrywanej sprawie był lokal sklepu przy ul. [...] w W. Zdaniem NSA, nie zmienia tej oceny podnoszony przez Skarżącą realizowany model sprzedaży i postanowienia regulaminu sprzedaży, które wskazują na "upoważnienie" dostawcy przez klienta do odbioru zamówienia klienta i dostarczenia go do klienta pod wskazany przez niego adres. Takie jednostronne uregulowanie kwestii udzielenia przez klienta upoważnienia, jak to określił Sąd pierwszej instancji, "zorganizowanemu" przez sprzedawcę dostawcy i z którym łączy sprzedawcę umowa handlowa, nie może zmienić oceny, że do wydania klientowi alkoholu dochodzi poza miejscem sprzedaży. Świadczy o tym i ta okoliczność, że dostawca ten, w przypadku gdy odbiorca jest nietrzeźwy albo nie chce się wylegitymować odnośnie do wieku, alkoholu nie wydaje i zwraca do sklepu, na co wprost powoływała się Skarżąca również w skardze kasacyjnej.

Reasumując – ocena dokonana w sprawie przez organy i Sąd była prawidłowa. Kwalifikacja stosunku cywilnoprawnego i wykreowanego przez stronę posiadającą zezwolenia na sprzedaż alkoholu modelu sprzedaży słusznie uwzględniała warunki i wymagania administracyjnoprawne, zgodnie z którymi zezwolenia na sprzedaż alkoholu zostały udzielone i które musiały być przestrzegane pod warunkiem cofnięcia tych zezwoleń. Rzeczą strony było opracowanie takich rozwiązań organizacyjnych i uregulowanie stosunku umownego, które zapewniłby przestrzeganie warunków zezwolenia, zgodnie z przepisami administracyjnymi i wymogami realizacji tego zezwolenia, a do których sedna należy aby zrealizowanie skutku rozporządzającego umowy sprzedaży i rzeczywiste wydanie alkoholu nastąpiło w punkcie sprzedaży, czyli – wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu (art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości). I przeciwnie, opracowany i stosowany model sprzedaży alkoholu, który nie jest zgodny z warunkami sprzedaży – w miejscu na które zostało udzielone zezwolenie, nie może służyć jako usprawiedliwienie tych odstępstw z powołaniem się na zasadę swobody umów. Strony oczywiście mogą układać swoje stosunki według swobodnego uznania korzystając z zasady prawa cywilnego – swobody umów, to jednak nie mogą tym znosić skutków naruszenia obligatoryjnych warunków i zasad nałożonych na podmiot administrowany przez prawo administracyjne. Podmioty – uczestnicy obrotu gospodarczego muszą zatem układać swoje stosunki normowane prawem prywatnym tak, aby być w zgodzie z regulacjami administracyjnoprawnymi, które są zobowiązane przestrzegać i o ile nie chcą ponosić negatywnych skutków ich nieprzestrzegania.

Należy bowiem podkreślić, że o prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym realizowanie jej przez strony, a zatem cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych, nawet wbrew postanowieniom umowy (por. art. 65 § 2 kc). Wolę stron umowy należy zatem tak tłumaczyć, jak tego wymagają okoliczności, w których złożone zostały oświadczenia woli, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (art. 65 § 1 kc), przy czym nie może ona zmieniać ustawy, co wprost wynika z art. 58 § 1 kc (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 12 maja 2016 r., sygn. akt III AUa 1392/15, Lex nr 20711315).

Bez znaczenia dla oceny sprawy pozostają wywody skargi czy sprzedaż alkoholu "przez Internet" co do zasady, prowadzi czy nie do wypaczenia celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i czy w istocie stanowi obejście tej ustawy. Przedmiotem rozpoznania była bowiem konkretna sprawa administracyjna, w której rozpatrzono określone sprecyzowane jej okoliczności, co prowadziło do wniosku, że strona uchybiła warunkom udzielonych jej zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w poszczególnych zakresach zawartości procentowej alkoholu. Nie był natomiast przedmiotem oceny co do zasady problem sprzedaży alkoholu "przez Internet", gdyż zdaniem NSA taka generalna ocena tutaj, w przeciwieństwie do oceny ad casu, nie jest możliwa.

W konsekwencji tego stanowiska nie naruszono w sprawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zgodnie z którym organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Nie zmienia tej oceny – odnośnie do zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa – zarzut 5 z petitum skargi kasacyjnej wskazujący na niewłaściwe zastosowanie art. 9⁶ ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości w stosunku do tej kategorii zezwolenia. W istocie, należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że wymogi dla miejsc sprzedaży z art. 9⁶ ust. 1 ustawy nie dotyczą punktów sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych do 4,5 % alkoholu oraz piwa, a przepis ten błędnie powołano w decyzji cofającej zezwolenie również w tym zakresie. Jednak nawet usuniecie tego przepisu z podstawy prawnej decyzji (co byłoby prawidłowe) nie zmieniłoby i tak sytuacji, gdyż podstawą cofnięcia zezwolenia nie było w tym wypadku prowadzenie sprzedaży alkoholu w punkcie sprzedaży niespełniającym warunków z omawianego przepisu, ale prowadzenie detalicznej sprzedaży napojów alkoholowych do 4,5 % alkoholu oraz piwa w poza miejscem sprzedaży przy ul. [...], które zostało wskazane w zezwoleniu i co wypełniało warunki cofnięcia zezwolenia z art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, które to przepisy prawidłowo powołano w podstawach prawnych decyzji obu instancji. Dlatego uchybienie Sądu pierwszej instancji, który nie dostrzegł uchybienia organu w tym zakresie pozostawało bez wpływu na wynik sprawy, dlatego też zarzut ten nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Mając te wszystkie względy na uwadze, NSA skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).