Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 245/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 76 ust. 1 i  ust. 2 pkt 2 i  ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 7,77 par. 1,107 par. 1i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi I.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego stypendium dla osoby bezrobotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] Nr[...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c) w związku z art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 674 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa o promocji zatrudnienia"), w trybie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a."), odmówił I. S. umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium dla osoby bezrobotnej za okres od 15 kwietnia do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 2 449,80- zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem I. S. wniosła w dniu 10.11.2014 r. odwołanie wraz z załącznikami, w którym zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz błędną wykładnię przepisu prawa materialnego, tj. art.76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i korzystnego dla niej rozstrzygnięcia sprawy, bądź też jej przekazania do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu odwołania zaznaczyła, iż organ rozpatrując sprawę nie uwzględnił potrzeb życiowych jej małoletnich dzieci, które samotnie wychowuje będąc osobą bezrobotną, korzystającą z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Źródłami jej dochodu są: alimenty przyznane małoletnim dzieciom (O. - 250,- zł. i J.– 350,- zł.); zasiłek rodzinny przyznany na córkę w kwocie 106,- zł. miesięcznie na okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r.; zasiłek rodzinny przyznany na syna w kwocie 106,- zł. miesięcznie na okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r.; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna w kwocie 80,- zł. przyznany na okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r., zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności przyznany dla syna poniżej 16-go roku życia w kwocie 153,- zł. miesięcznie na okres od 1.09.2013 r. do 31.01.2015 r., dodatek mieszkaniowy w kwocie 126,50 zł. miesięcznie przyznany na okres od 1.11.2014 r. do 30.04.2015 r., a ponadto we wrześniu 2014 r. otrzymała jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna i córkę w wysokości 200 zł. Jej dzieciom zostało przyznane stypendium szkolne w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych przyznane dla córki i syna w wysokości po 84,- zł. miesięcznie oraz stypendium w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym w tym w szczególności zakupu podręczników w wysokości po 127,20 zł. na każde dziecko, podwyższonego o kwotę uzupełnienia, tj. 42,40 zł. na każde dziecko. Łączny jej dochód w miesiącu październiku 2014 r. wyniósł niespełna 1 045,- zł. Zdaniem odwołującej, oprócz samochodu osobowego dofinansowanego z darowizny, którego jest współwłaścicielką oraz sprzętu gospodarstwa domowego nie posiada innego majątku. Jednakże ponoszone przez nią wydatki są znaczne, bowiem mieszka z dziećmi w dwupokojowym mieszkaniu zajmowanym na podstawie umowy użyczenia i ponosi z tego tytułu opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę oraz opłaty inne opłaty, w tym komunalne w wysokości ok. 200,- zł. miesięcznie. Same wydatki związane z leczeniem syna wynoszą od 150 do 400 zł. miesięcznie (średnio ok. 250,- zł. miesięcznie). Nadto, w związku z rozpoczęciem roku szkolnego zobowiązana była wykupić obiady dla dzieci w stołówce szkolnej oraz inne wydatki bez kosztu podręczników wynoszące ok. 660,- zł., z czego 600,- zł. zmuszona była pożyczyć od babci i obowiązana jest je sukcesywnie zwracać w miesięcznych ratach wynoszących 60,- zł. Jej zdaniem, organ nie ustalił kwoty przeznaczonej na wyżywienie jej i dzieci oraz środki czystości. Nieprawdą jest zatem twierdzenie, że po dokonaniu wszelkich opłat pozostaje jej kwota 300,96-zł., bowiem jest obciążona dwoma zobowiązaniami płatniczymi: pożyczką w Banku Millennium, którą zaciągnęła w dniu 28.02.2012 r., a data spłaty ostatniej raty w wysokości 298,57 zł. miesięcznie, to dzień 25.10.2016 r. oraz spłatą miesięcznie do komornika sądowego kwoty 101,- zł. przez okres do dnia 5.04.2016 r. Akcentowała, iż środki, które zostały uznane przez organ za nienależnie pobrane w całości zostały przeznaczone na bieżące potrzeby, takie jak zakup żywności i lekarstwa dla syna.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr[...], powołując się na treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż w odwołująca dniu 5.10.2012 r. zgłosiła się do Urzędu Pracy w R., celem zarejestrowania jako osoba bezrobotna, a jej rejestracja nastąpiła w wyniku zmiany miejsca zamieszkania i wówczas została zapoznana z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia, co potwierdziła własnoręcznym podpisem w karcie rejestracyjnej i informacji, której jeden egzemplarz otrzymała. Z dniem 15.04.2013 r. została skierowana na staż w firmie A Sp. z o.o. w R. na stanowisko pracownika administracyjnego, dlatego organ I instancji decyzją z dnia [...] przyznał jej prawo do stypendium od dnia 15.04.2013 r. Na podstawie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego organ powziął informację, że I.S. jest od dnia 22.10.2012 r. członkiem Rady Nadzorczej w firmie A 1 Sp. z o.o. i sprawuje tam nieodpłatnie funkcję Prezesa Zarządu w firmie A Sp. z o.o., czyli w firmie, w której odbywała staż (pismo Przedsiębiorstwa Usługowego A1 Sp. z o.o. z dnia 17.06.2013 r., k. 43 akt administracyjnych). Z uwagi na powyższe, organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie przyznania jej prawa do stypendium, umożliwiając wzięcie czynnego udziału w postępowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] o przyznaniu prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu. Następnie decyzją z dnia [...] powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania stażu, tj. od dnia 15.04.2013 r. i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 22.10.2012 r. oraz o odmowie przyznania prawa do stypendium, albowiem odwołująca od dnia 22.10.2012 r. pełniła funkcję Prezesa Zarządu w Spółce "A" w R. i z tego powodu nie spełniała w dniu rejestracji warunków do uznania za osobę bezrobotną, wynikających z treści z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, a tym samym do skierowania na staż. Powyższa decyzja została przez organ odwoławczy uchylona decyzją z dnia [...] i po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji również orzekł o utracie przez odwołującą statusu osoby bezrobotnej z dniem 22.10.2012 r., która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] następnie decyzją z dnia [...] orzekł o odmowie przyznania odwołującej prawa do stypendium z dniem 15.04.2013 r.

W dniu 21.11.2013 r. do Urzędu Pracy wpłynął wniosek z dnia 19.11.2013 r. o umorzenie pobranego stypendium stażowego.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium oraz pismem z dnia 2.12.2013 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium, a następnie decyzją z dnia [...] orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w postaci w postaci stypendium za okres od 15.04.2013 r. do 30.06.2013 r. w wysokości 2 449,80 zł. brutto, z powołaniem się na przepisy art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.

W dniu 18.12.2013 r. do organu I instancji po raz drugi wpłynął nowy wniosek odwołującej z dnia 16.12.2013 r. o umorzenie pobranego przez nią tzw. stypendium stażowego. Kolejną decyzją z dnia [...] ten orzekł o odmowie umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium ze względu na jego bezzasadność, od której strona wniosła odwołanie do Wojewody [...] , który decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Powiatowy Urząd Pracy pismem z dnia 1.09.2014 r. wezwał do złożenia oświadczenia i wypowiedzenia się co do aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej odwołującej, jak również dostarczenia dokumentów potwierdzających jej dochody, źródła utrzymania i wydatki.

W piśmie z dnia 15.09.2014 r. odwołująca złożyła wyjaśnienie odnośnie swej sytuacji rodzinnej i materialnej dołączając 33 załączniki.

Powiatowa Rada Rynku Pracy na posiedzeniu w dniu 3.10.2014 r. nie wyraziła zgody na umorzenie nienależnie pobranego przez odwołującą świadczenia.

W tym stanie faktycznym sprawy, organ I instancji, po zasięgnięciu stosownej opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy, decyzją własną z dnia [...] odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium za okres od 15 kwietnia do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 2 449,80 zł., gdyż nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniająca umorzenie nienależnie pobranego świadczenia zawarta w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Powołując się na treść tego przepisu organ zaznaczył, iż taka decyzja podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ wydając decyzję posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu jej załatwienia. Uznanie administracyjne cechuje się m. in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania oraz możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Gdańsku o sygn. akt IV SA/Gd 43/10 z dnia 22.04.2010 r.). Niniejsza okoliczność nie oznacza jednak całkowitej i niekontrolowanej swobody organu w tej kwestii. Granice uznania wyznaczają w tym przypadku ustawowe przesłanki wskazane w przepisie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia oraz reguły i procedury określone w K.p.a. Przywołany przepis prawa materialnego wskazuje cztery samodzielne przesłanki, warunkujące możliwość umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, wyznaczając tym samym granice uznania administracyjnego. Pierwszą z nich jest przesłanka nieposiadania majątku, z którego można dochodzić należności, drugą przesłankę stanowi możliwość pozbawienia osoby zobowiązanej do zwrotu lub osoby pozostającej na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania, kolejna przesłanka to śmierć osoby zobowiązanej do zwrotu bez pozostawienia majątku, z którego można dochodzić należności, czwartą przesłanką jest uzasadnione przypuszczenie nieuzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, odwołująca złożyła oświadczenie dotyczące aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej oraz przedłożyła dokumenty potwierdzające dochody, źródła utrzymania i wydatki. Oświadczyła, że nie prowadzi własnej działalności gospodarczej, nie jest zatrudniona na umowę o pracę, nie otrzymuje zasiłku okresowego ani zasiłku celowego, nie wykonuje pracy w ramach umowy zlecenia, ani umowy o dzieło, nie jest uprawniona do renty, ani emerytury, nie posiada także udziałów w spółkach, nie pobiera dywidend oraz nie posiada żadnych wierzytelności. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, samotnie wychowuje dwójkę dzieci, z których jedno ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Źródłami dochodu odwołującej są: alimenty w wysokości 250 zł. przyznane na córkę i 350 zł. przyznane na syna, tj. łącznie 600 zł. miesięcznie, zasiłek rodzinny w wysokości 106 zł. miesięcznie na każde dziecko, zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dziecka w wysokości 153 zł. miesięcznie, dodatek do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna w wysokości 80 zł. miesięcznie, dodatek mieszkaniowy w kwocie 126,50 zł. miesięcznie (wypłacany na rzecz zarządcy domu), stypendium szkolne w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych przyznane dla córki i syna w wysokości po 84 zł. miesięcznie, stypendium w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym w wysokości po 127,20 zł. na każde dziecko, podwyższoną o kwotę uzupełnienia, tj. 42,40 zł. na każde dziecka. Do dochodu nie wliczono przyznanego odwołującej we wrześniu 2014 r. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna i córkę w wysokości 200 zł., gdyż świadczenie zostało przyznane jednorazowo. Dodatkowo, odwołująca jest współwłaścicielką samochodu osobowego marki Peugeot 106 z 1996 r., którego zakup w lutym 2014 r. został dofinansowany z darowizny. Wydatki odwołującej to: ponoszone opłaty z tytułu energii elektrycznej, gazu, wody, opłat komunalnych i innych opłat w wysokości ok. 200 zł. miesięcznie, dodatek mieszkaniowy oraz ryczałt na zakup opału w wysokości 126,50 zł. miesięcznie wypłacany na rzecz zarządcy domu, wydatki związane z leczeniem syna wynoszące od 150 do 400 zł miesięcznie (średnio ok. 250 zł. miesięcznie), wydatki przeznaczone na wyżywienie oraz środki czystości w wysokości ok. 300-400 zł. miesięcznie, opłata na uczniowski klub sportowy dla córki w wysokości 20 zł. miesięcznie, opłata za obiady w szkole ok. 140,- zł. miesięcznie. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest zasadny argument, iż w związku z rozpoczęciem roku szkolnego odwołująca zobowiązana była wykupić obiady dla dzieci w stołówce szkolnej, gdyż jest to uprawnienie rodzica, a nie jego obowiązek. Jednocześnie odwołująca spłaca raty z tytułu pożyczki zaciągniętej w Banku Millennium w wysokości 298,57 zł. miesięcznie, wpłaca kwotę 101 zł. miesięcznie z tytułu egzekucji na rzecz firmy "T-Mobile Polska" S.A. oraz spłaca kwotę w wysokości 60 zł. miesięcznie na rzecz babci z tytułu pożyczki kwoty 600 zł., zaciągniętej na wydatki związane z rozpoczęciem roku szkolnego. Zdaniem organu odwoławczego, odwołująca jest osobą młodą i ma zaledwie 34 lata, posiada wykształcenie wyższe, albowiem ukończyła [...] i[...] , zatem nie ma przeszkód, by uzyskała zatrudnienie lub podjęła pracę zarobkową i osiągała comiesięczne dochody z tego tytułu.

W ocenie organu odwoławczego, problemy ze znalezieniem pracy nie mają charakteru stałego. Odwołująca, jak sama przyznała, spłaca raty z tytułu pożyczki w wysokości 9 300 zł. zaciągniętej w Banku Millennium w wysokości 298,57 zł. miesięcznie oraz dokonuje miesięcznie wpłaty kwoty 101 zł. z tytułu egzekucji na rzecz firmy "T-Mobile Polska" S.A. W obu przypadkach dochodzenie należności jest skuteczne. Skoro, spłaca zobowiązania wobec Banku Millennium i firmy "T-Mobile Polska" S.A., to oznacza, iż posiada środki finansowe umożliwiające regulowanie tych zobowiązań finansowych. Sam fakt istnienia innych zobowiązań po jej stronie nie może przemawiać za uznaniem zadłużenia wobec Powiatowego Urzędu Pracy w R. za zadłużenie drugorzędne. Organ ten ma prawo, a nawet obowiązek dochodzenia swych roszczeń za zasadach równorzędnych z innymi wierzycielami. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, albowiem osoba dłużnika żyje, posiada majątek, z którego można dochodzić należności oraz nie zachodzi przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a postępowanie egzekucyjne nie pozbawi dłużnika i jego rodziny niezbędnych środków utrzymania. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności faktyczne i prawne, organ odwoławczy uznał decyzję organu I instancji za w pełni uzasadnioną.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, I. S. powtórzyła w całości zarzuty zawarte odwołaniu i domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, jak również decyzji organu I instancji w związku z naruszeniem przez te organy przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz niewłaściwym zastosowaniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Zdaniem skarżącej, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego uzasadniają uchylenie nie tylko tych przywołanych decyzji, ale także decyzji Starosty [...] z dnia [...] orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 22.10.2012 r., która stała się podstawą wydania zaskarżonej decyzji, a także decyzji z dnia [...] dotyczącej uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 15.04.2013 r., decyzji o odmowie przyznania prawa do stypendium, decyzji z dnia [...] dotyczącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium za okres od 15.04. do 30.06.2013 r. w wysokości 2 449,80 zł. brutto. W uzasadnieniu skargi skarżąca potwierdziła, iż od dnia 22.10.2012 r. do dnia 17.06.2013 r. (tj. do dnia wszczęcia postępowania administracyjnego) pełniła funkcję Prezesa Zarządu w Spółce A Sp. z o.o. z siedzibą w R., co stanowiło podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ I instancji w przedmiocie utraty przez nią statusu osoby bezrobotnej. Jednak już w trakcie trwającego postępowania administracyjnego do Powiatowego Urzędu Pracy w R. zostały złożone przez nią dokumenty, takie jak: rezygnacja z funkcji Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. z dnia 24 stycznia 2013 r.; pismo z dnia 01 lipca 2013 r. w którym między innymi informuje, że wpis do KRS nie jest aktualny; pismo A Sp. z o.o. z dnia 01.07.2013 r., w którym Prezes Zarządu Spółki A informuje, że już nie pełni żadnej funkcji w Zarządzie tej Spółki oraz o tym, że w czasie gdy taką funkcję pełniła, nie pobierała z tego tytułu żadnego wynagrodzenia; pismo z dnia 12.07.2013 r., w którym nie zgadza się jakobym pełniła funkcję Prezesa Zarządu Spółki w trakcie odbywania stażu. Mimo to, organ nie uwzględnił stanu faktycznego przedstawionego w wymienionych pismach i ostatecznie wydał decyzję z dnia [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej, również w okresie odbywania stażu, przyjmując za podstawę tej decyzji ustalenie, że pełniła funkcję Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. w okresie od dnia 22.10.2012 r., co stało się podstawą wydania kolejnych wymienionych już wcześniej decyzji z dnia: [...]i [...] którą orzeczono o odmowie umorzenia przywołanego powyżej nienależnie pobranego świadczenia. Ustalenia organu I instancji, dotyczące stanu faktycznego sprawy, iż pełniła funkcję Prezesa Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie pobierania stypendium za odbywany staż, tj. od dnia 15.04. do 30.06.2013 r. jest błędne, albowiem w związku z czynnościami, które podjęła w dniu 14 sierpnia 2013 r. w sprawie zmiany wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (prowadzonym dla A Sp. z o. o. przez Sąd Rejonowy w G.), poprzez wykreślenie jej danych osobowych występujących w rubryce "Zarząd", Sąd Rejonowy w G. X Wydział Gospodarczy KRS w dniu [...] wydał postanowienie, którym z urzędu wykreślił ją z funkcji Prezesa Zarządu uznając, że złożone oświadczenie o rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. w R. z dnia 24.01.2013 r., zostało prawidłowo doręczone. (por. postanowienie Sądu Rejonowego w Gliwicach X Wydział Gospodarczy KRS z dnia 10.06.2014 r.). Ustalenia tegoż Sądu są nową i bardzo istotną okolicznością, nie braną pod uwagę w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym, a ich treść uzasadnienia postanowienia zmienia przyjęty przez Powiatowy Urząd Pracy w R. stan faktyczny. W związku z powyższym wystąpiła już do Powiatowego Urzędu Pracy w R. z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej w okresie odbywania stażu, gdyż uważa, że jeżeli już to nieświadomie, poprzez brak wiedzy w tym przedmiocie, naruszyła przepisy. Oświadczyła, iż pełniąc funkcję Prezesa Zarządu Spółki z o.o. w okresie od 22.10.2012 r. do dnia złożenia skutecznej rezygnacji, tj. do dnia 24.01.2013 r. nie mogła mieć statusu osoby bezrobotnej, to jednak już w okresie odbywania stażu i faktycznego pobierania stypendium, spełniała warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej, co stanowi jednoznaczną podstawę do zmiany wydanych w jej sprawie decyzji. Dodatkowo, pobrane w okresie od 15.04.2013 r. do 30.06.2013 r. świadczenie w postaci stypendium nie spełnia ustawowych przesłanek świadczenia nienależnego, określonego treścią art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez fakt braku naruszenia jego pkt 1 i 2, a także pozostałych punktów tegoż artykułu. Powołując się na treść uzasadnienia decyzji Wojewody [...] nr [...] , wydanej w związku z odwołaniem od decyzji organu I instancji z dnia [...] w którym Wojewoda [...] stwierdza, że:...’’Kwestą sporną w przedmiotowej sprawie jest to, czy osoba pełniąca funkcję Prezesa Zarządu w spółce z o.o. może być zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie regulują w sposób bezpośredni kwestii nabycia i posiadania statusu bezrobotnego przez osobę pełniącą funkcję Prezesa Zarządu w Spółce z o.o...", skarżąca uznała, że karta rejestracyjna, jak i informacja podpisana przez nią w procedurze dotyczącej przyznania statusu osoby bezrobotnej w Powiatowym Urzędzie Pracy w R., nie zawierała żadnej informacji związanej z konfliktem pomiędzy statusem osoby bezrobotnej a pełnieniem funkcji Prezesa Zarządu w Spółce z o.o. Taki stan faktyczny wyklucza możliwość uznania, że naruszyła postanowienia art. 76 ust 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, jak też ust 2 pkt 2 tego artykułu, bowiem nie istnieją jakiekolwiek złożone przed Powiatowym Urzędem Pracy w R. oświadczenia lub dokumenty obarczone cechą nieprawdziwych lub sfałszowanych.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Dodatkowo zauważył, iż wymienione w skardze decyzje, dotyczące kwestii statusu skarżącej i jej prawa do stypendium oraz obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, nie były przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i stały się decyzjami ostatecznymi. Natomiast z uwagi na wniosek skarżącej o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej, w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] o sygn. akt[...] , organ pierwszej instancji wszczął odrębne postępowanie administracyjne.

Na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. skarżąca oświadczyła, iż podtrzymuje zarzuty skargi i uważa ją za w pełni uzasadnioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), Sąd, sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Powołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy też jej negatywnymi skutkami dla strony i tym podobnych, ale związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Jednocześnie, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając przedmiotową skargę, Sąd nie stwierdził, aby wydana w sprawie zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej, z tego powodu skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku.

W tym miejscu zauważyć należy, że ocenie Sądu nie podlegał sam fakt utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, czy też uznania świadczenia w postaci wypłaconego jej stypendium za świadczenie nienależnie przez nią pobrane (za okres od 15 kwietnia do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 2 449,80 zł. brutto), jak też rozstrzygnięcie o obowiązku jego zwrotu, gdyż ta ostatnia okoliczność została już ustalona inną decyzją, która jest ostateczna - decyzją Starosty [...] z dnia [...] r., nr[...] , która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] (k. 78 i 89 akt administracyjnych). Jak wynika z dokonanej przez Sąd analizy akt administracyjnych skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w tym zakresie i będzie to przedmiotem odrębnego postępowania, co potwierdzone zostało w odpowiedzi na skargę. Tymczasem, w skardze sprecyzowano zarzuty również wobec tych decyzji domagając się ich uchylenia.

W tym stanie faktycznym przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie rozpatrzenie wniosku skarżącej z dnia 16.12.2013 r. o umorzenie należności z tytułu pobranego stypendium stażowego wypłaconego w oparciu o umowę o organizację stażu z dnia 11 kwietnia 2013 r. (k. 80 akt administracyjnych).

Nie ulega wątpliwości, że rozpatrując powtórnie wniosek organ I instancji, po zasięgnięciu stosownej opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy, decyzją z dnia [...] Nr[...], odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium dla osoby bezrobotnej za okres od 15 kwietnia do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 2 449,80- zł. (k. 109 akt).

Przedmiotem sądowej kontroli jest zatem wyłącznie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] nr[...], utrzymująca w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] (k. 3 akt). Wymaga to podkreślenia zważywszy na sprecyzowane w skardze zarzuty i wyjaśnienia dotyczące zmiany stanu faktycznego sprawy wobec wydania postanowienia Sądu Rejonowego w G. X Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] o sygn. akt [...] (k. 7 akt sądowoadministracyjnych).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym "Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne." (cytat).

Podkreślenia wymaga, iż w świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia obowiązkiem osoby, która uzyskała świadczenia, co do których następnie właściwy organ w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdził, iż są one nienależne, jest zwrot tych świadczeń (art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia). Przy czym, nie jest dopuszczalne uchylanie się od tego obowiązku jedynie z powodu związanych z nim uciążliwości finansowych, o ile nie zaistnieją obiektywne przeszkody ściśle określone przez ustawodawcę. Osoba zobowiązana winna w pierwszej kolejności podjąć starania celem zwrotu nienależnie pobranego ze środków publicznych świadczenia w całości lub chociażby w części. Następnie, jeżeli jej sytuacja rodzinna i majątkowa nie umożliwia realizacji zobowiązania w całości lub w części, może ona skorzystać z możliwości odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Wykładnia przepisu art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia wskazuje, iż instytucja umorzenia należności, czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach, gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego (czyli przymusowego wykonania decyzji zobowiązującej do zwrotu), bądź dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Dodatkowo, z uwagi na charakter tych świadczeń, należy podkreślić, że w interesie społecznym leży przede wszystkim to, aby ewentualnie pobrane nienależnie świadczenia udzielone w ramach pomocy Państwa były jak najszybciej zwrócone, celem dalszego wykorzystania na cele publiczne. Samo spełnienie określonych w zacytowanym przepisie przesłanek nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu przyznanych środków. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek powoduje, że "starosta może" umorzyć należności. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że mamy do czynienia z decyzją wydawaną w ramach, tzw. uznania administracyjnego. Istota takiego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w przypadku, jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru w konsekwencji powoduje, iż kontrolujący działalność organu, Sąd nie może zakwestionować zasadności dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. W przypadku nie wystąpienia żadnej z powołanych przesłanek organ pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności. Oznacza to, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności.

Sąd nie ocenia decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego z punktu widzenia jej słuszności, jak i celowości, co oznacza, że sprawując kontrolę jej legalności nie może nakazać organowi podjęcia odmiennego rozstrzygnięcia.

W wyroku z dnia 27 lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 579/06, publ. Lex nr 341251) wskazał, iż sposób kontroli sądu administracyjnego jest odmienny, niż w przypadku aktów związanych, gdyż cechuje go zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż w przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna zawierać ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej odnoszącą się do chwili rozstrzygania wniosku o umorzenie.

Jeszcze raz przyjdzie zaznaczyć, że Sąd badając zgodność z prawem decyzji wydanej w granicach uznania administracyjnego nie wnika w celowość zawartego w niej rozstrzygnięcia, ale kontroluje jedynie, czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy dokonały wnikliwej analizy wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie uznając, że nie zachodzi żadna z nich. Zdaniem organu odwoławczego, dochodzenie należności nie pozbawi skarżącą i jej dzieci niezbędnych środków utrzymania, bowiem rodzina utrzymuje się z alimentów w łącznej wysokości 600,- zł. oraz regularnie wypłacanych świadczeń z zabezpieczenia społecznego, takich jak: zasiłek rodzinny i pielęgnacyjny, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego syna, stypendium szkolnego i pomocy w formie rzeczowej o charakterze edukacyjnym. Nie zachodzi również przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia przewyższającego wydatki egzekucyjne, gdyż skarżąca na bieżąco spłaca raty z tytułu pożyczki zaciągniętej w Banku Milenium oraz kwoty w tytułu egzekucji na rzecz firmy "T-Mobile Polska" S.A. Sam wiek skarżącej i posiadane wykształcenie pozwala uznać, iż po podjęciu pracy może uzyskiwać stały dochód.

W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że skoro organy ustaliły, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale, że niespełniona została choćby jedna ustawowa przesłanka określona w przywołanym art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, to przyjąć należy, że organy zasadnie odmówiły umorzenia należności. Z tego też względu zarzut naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędnie przeprowadzone postępowanie wyjaśniającego, nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W toku prowadzonego postępowania nie doszło również do istotnych naruszeń zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a zaskarżona decyzja została uzasadniona zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 K.p.a.

Zważyć przy tym należy na prezentowany przez Trybunał Konstytucyjny pogląd, iż pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy (por. wyrok TK z dnia 20 listopada 2001 r. o sygn. akt SK 15/01, publ. OTK 2001/8/252). Wprawdzie należność, której umorzenia domaga się skarżąca nie jest stricte pomocą społeczną, tym niemniej dotyczy również środków publicznych, stąd w ocenie składu orzekającego dopuszczalne jest powoływanie się na powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z jej obecną sytuacją materialną nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, że wbrew zarzutowi skarżącej - organy wyczerpująco zgromadziły dowody umożliwiające ocenę sytuacji majątkowej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Wykładnia art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia wskazuje, iż instytucja umorzenia należności, czy to w całości, czy też w części może być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach, gdy realnie nie jest możliwe ich odzyskanie.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organu I instancji. Decyzje obu organów w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego oraz wskazały przepisy, które miały w nich zastosowanie, prawidłowo interpretując ich treść, co jest wystarczające dla oceny ich legalności.

Dodatkowo, zaznaczyć należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej, może być podstawą do ponownego wystąpienia z nowym wnioskiem o umorzenie należności, bowiem odmowa jej umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej, a osoba zobowiązana do zwrotu należności może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo należność ta istnieje zwłaszcza, jeśli jej sytuacja ulegnie pogorszeniu, jak też może wystąpić do organu o odroczenie terminu jej płatności, bądź też rozłożenie tej należności na raty.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.