Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 454/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko /spr./ Sędziowie sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. SA w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 126/03 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę napowietrznej linii energetycznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz E. SA w G. kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wydaną na wniosek E. S.A. – Zakład w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Wójt Gminy K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił wnioskodawcy pozwolenia na budowę napowietrznej linii energetycznej nn 0,4 kV od S-302 usytuowanego na poboczu drogi gminnej należącej do Gminy K. i oznaczonej jako działka nr 256 do S-302/3, na poboczu drogi gminnej oznaczonej jako działka nr 258. Cała ta inwestycja składa się z linii energetycznej napowietrznej na trzech nowych słupach i kabla podziemnego doprowadzającego energię elektryczną do gospodarstwa rolnego usytuowanego na nieruchomości oznaczonej jako działka nr 142/1 we wsi J.

W dniu 5 czerwca 2002 r. H. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem wymienionej wyżej decyzji. Podniósł, iż linia energetyczna została zaprojektowana i wykonana na poboczu drogi nr 258, w miejscu gdzie znajduje się należąca do niego sieć wodociągowa. Takie usytuowanie tej linii narusza jego prawa, gdyż może uszkadzać wodociąg i uniemożliwia jego przedłużenie do innych, potencjalnych użytkowników. H. M. podniósł, iż mimo zgłaszania zastrzeżeń co do inwestycji w postępowaniu zakończonym wydaniem przedmiotowej decyzji nie został dopuszczony w nim do udziału.

Decyzją z dnia [...] października 2002 r. Wójt Gminy K. odmówił wznowienia postępowania zakończonego wymienioną wyżej decyzją z dnia 26 kwietnia 2002 r. po stwierdzeniu, że wnioskodawca "nie ma interesu prawnego sprzecznego z budową napowietrznej linii energetycznej na tej samej drodze, a tym samym nie może być uznany za stronę w tym postępowaniu". H. M. odwołał się od tej decyzji podnosząc, iż zarówno zaprojektowanie jak i wykonanie przedmiotowej linii energetycznej było wadliwe. Zagraża ona bowiem trwałości i funkcjonowaniu jego linii wodociągowej, przy której zbyt blisko usytuowano słupy, oraz uniemożliwia wykonanie dalszych przyłączy wodociągowych dla innych, potencjalnych odbiorców.

Wojewoda Pomorski, decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy K. Podobnie jak organ I instancji organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu decyzji, iż skarżący nie wykazał swego interesu prawnego w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r. Decyzja ta nie ograniczyła bowiem w żaden sposób jego praw ani nie zwiększyła dotychczasowych obowiązków, a także nie nałożyła na niego żadnych nowych obowiązków. Skoro więc odwołujący nie jest stroną postępowania, to jego żądanie wznowienia postępowania jest bezpodstawne, co uzasadnia odmowę wznowienia.

Decyzję Wojewody Pomorskiego H. M. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił, iż błędnie zaprojektowana i wykonana linia energetyczna narusza przepisy prawa budowlanego i prawny interes skarżącego. Uznanie go jako strony w przedmiotowej sprawie umożliwi zabezpieczenie jego interesów i prawidłowe zaprojektowanie oraz wykonanie spornej linii a także prawidłową eksploatację sieci wodociągowej i jej dalszy rozwój. Wobec tego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ wniósł o oddalenie tej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 27 października 2005 r., uchylił zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2002 r. i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, iż organy obu instancji powołując się na przepis art. 28 K.p.a. odmiennie określiły istotę interesu prawnego, lecz obie definicje nie mają zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy. Organy nie kwestionowały, że H. M. jest właścicielem instalacji wodociągowej wbudowanej w drogę gminną, na której wybudowano sporną linię energetyczną. W toku postępowania skarżący "eksponował raczej interes faktyczny", lecz na organie ciążą obowiązki wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz udzielania informacji stronom. Zatem skarżący nie musiał wskazywać konkretnej normy (przepisu) prawa materialnego, by dowieść, że jest stroną postępowania w sprawie. Zdaniem WSA wystarczy, że wskazał, iż wybudował z własnych środków urządzenie wodociągowe, którego własność jest chroniona przepisami prawa (m.in. art. 140 i 144 K.c., art. 5 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747). Ze względu na datę wydania decyzji ocena statusu strony postępowania w sprawie odbywała się na podstawie art. 28 prawa budowlanego w pierwotnym brzmieniu i art. 28 K.p.a. Wprawdzie z akt sprawy nie wynika, czy skarżący jest właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości przylegającej do działki nr 258 stanowiącej drogę gminną, lecz – zdaniem Sądu I instancji – w dacie wydania decyzji wystarczającym do uznania za stronę postępowania było legitymowanie się prawem własności urządzeń wodociągowych wbudowanych w tę drogę.

Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną "E" S.A. w G. Zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego i przez niewłaściwe zastosowanie art. 144 Kodeksu cywilnego polegające na przyjęciu, iż podmiot występujący z wnioskiem o uznanie go za stronę postępowania nie musi wykazać swojego interesu prawnego lub obowiązku oraz, że osoba niebędąca właścicielem nieruchomości korzysta z ochrony prawnej zagwarantowanej wymienionym przepisem K.c.

Zdaniem skarżącego strona ma obowiązek wskazania przepisu prawa materialnego, który dopuszcza istnienie jej interesu prawnego lub obowiązku. Pojęcie tego interesu ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że musi wynikać z przepisów prawa materialnego. Musi to być nadto interes indywidualny, skonkretyzowany i bezpośrednio dotyczący osoby żądającej uznania ją za stronę postępowania. Zdaniem skarżącego H. M. w żaden sposób nie wskazał na istnienie tak rozumianego interesu prawnego uzasadniającego udział jego w przedmiotowym postępowaniu. Nie wykazał też, że budowa napowietrznej linii energetycznej nn z przyłączami kablowymi narusza jego interes prawny jako właściciela podziemnego odcinka wodociągu ułożonego w drodze gminnej. Wobec tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Skarga kasacyjna trafnie więc podnosi, iż żądając wznowienia postępowania określony podmiot musi wykazać, iż przysługiwały mu w postępowaniu, w którym bez swojej winy nie brał udziału, prawa strony, czyli że wynik postępowania dotyczył jej interesu prawnego lub obowiązku. Definicja strony (art. 28 K.p.a.) opiera się bowiem na konstrukcji interesu prawnego, który oznacza wpływ wyniku postępowania na chronioną prawem materialnym sferę praw i obowiązków określonego podmiotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, iż wprawdzie skarżący nie wykazał swego interesu prawnego w sprawie, lecz w sposób oczywisty wynika on z tego, że skarżący jest właścicielem przyłącza wodociągowego wkopanego w drodze gminnej oznaczonej jako działka nr 258, na której ustawiono trzy słupy energetyczne. Stanowisko to budzi zasadnicze wątpliwości. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż Sąd I instancji przyjął za bezsporny fakt i nie podjął nawet próby uzasadnienia, że skarżący H. M. jest właścicielem przyłącza wodociągowego wbudowanego w drogę gminną. Jest to o tyle wątpliwe, iż kwestię własności urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody regulują przepisy art. 49 i 191 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym ostatnim przepisem zasadą jest, iż własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową. Wyjątkiem od tej zasady jest przepis art. 49 K.c. stwierdzający, iż urządzenia służące do doprowadzenia lub odprowadzenia wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, lecz tylko wówczas, gdy wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu (np. przedsiębiorstwa zaopatrującego w wodę). Przyjęcie – wbrew wskazanym zasadom – że skarżący jest obecnie właścicielem przyłącza wodociągowego, bez uzasadnienia tego twierdzenia, uzasadnia postawiony w skardze kasacyjnej zarzut braku podstaw do ustalenia, że skarżącemu służyły prawa strony w kontrolowanym postępowaniu.

Sąd I instancji wskazał też, iż prawa skarżącego chronione są przepisami art. 140 i 144 K.c. oraz art. 5 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.). Należy jednak uznać, że wskazane przepisy nie mogą być uznane za normy prawa materialnego świadczące o istnieniu po stronie skarżącego interesu prawnego w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę linii energetycznej na drodze gminnej we wsi J. Z art. 140 K.c. wynika ogólna zasada, iż właściciel może w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego i z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Natomiast z art. 144 K.c. wynika dla właściciela nieruchomości zakaz działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Wskazane zaś przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków regulują zasady finansowania kosztów budowy sieci wodociągowej i obowiązek jej konserwacji. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika więc jakie przepisy prawa materialnego uzasadniają istnienie po stronie skarżącego interesu prawnego uzasadniającego jego status strony postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę linii energetycznej na działce nr 258.

Skarżący podnosił w toku postępowania, iż jego interes prawny wynika z faktu, że w toku budowy tej linii wodociąg mógł być uszkodzony a nadto, iż wkopany słup uniemożliwi w przyszłości przedłużenie wodociągu do innych odbiorców. Fakty te zdają się jednak świadczyć nie o interesie prawnym, lecz faktycznym skarżącego. Może on mieć bowiem taki interes w przedłużeniu wodociągu w celu ewentualnego zwrotu przez inne osoby części wyłożonych kosztów na budowę, lecz jest to interes faktyczny strony a nie prawny. Natomiast ewentualne uszkodzenie wodociągu w trakcie budowy linii energetycznej może rodzić cywilną odpowiedzialność odszkodowawczą.

Skarga kasacyjna trafnie więc zarzuca naruszenie art. 28 K.p.a. i art. 144 K.c. przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i niewskazanie, że postępowanie, którego dotyczy wniosek o wznowienie, wpływa na chronioną prawem materialnym sferę praw i obowiązków skarżącego. Dlatego na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.