Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 360/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: M.P. 1969 nr 11 poz 98 § 67 pkt 6
law: Zarządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 113, art. 145, art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Asesor WSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref. - staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. oraz A. J. i K. J. - następców prawnych J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2002 r., Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2001 [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz J. J., A. J. oraz K. J. solidarnie kwotę 30 zł /słownie: trzydzieści złotych/ tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 360/02

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U . Nr 100 z 2000 r. poz. 1086 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania J. i J. J. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2001 r. w sprawie odmowy wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi J. zmian dotyczących powierzchni i granic działki Nr 228 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ naprowadził, że odwołujący się wystąpili do organu I instancji o wykazanie w operacie ewidencji gruntów wsi J. powierzchni działki Nr 228 - a to 0,39 ha podając, iż o takiej powierzchni działkę zakupili i nie zgadzają się z wykazem w odnowionej ewidencji gruntów gdzie uwidoczniono mniejszą powierzchnię tej nieruchomości. Badając sprawę Starosta przekazał wniosek wykonawcy odnowienia operatu ewidencji gruntów celem sprawdzenia w obecności zainteresowanych przebiegu granic działki nr 228. Pomimo dwukrotnego terminu pomiaru kontrolnego, ze względu na nieobecność stron, nie dokonano pomiarów i na tej podstawie organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. umorzył postępowanie. Z decyzją ta nie zgodziła się J. J., która w dniu 20 marca 2001 r. zgłosiła się do organu I instancji i domagała się ustalenia dodatkowego terminu pomiaru. Pomiary takie działki Nr 228 w obecności zainteresowanych stron przeprowadzone zostały w dniu 30 marca 2001 r. Następnie w dniu 27 lipca 2001 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna gdzie właściciele działki Nr 228 - po zapoznaniu się z mapą uzupełniającą i wykazem zmian gruntowych - nie wyrazili zgody na przedstawiony przebieg granic. W tej sytuacji organ I instancji przesłał odwołanie J. J. do organu II instancji, który decyzją z dnia [...].07.2001 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał Staroście do ponownego rozpatrzenia. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. odmówił wprowadzenia w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów wsi J. zmian dotyczących powierzchni i konfiguracji działki 228. Organ ten stwierdził, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło istnienie sporu granicznego, który winien być rozstrzygnięty w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Z decyzją tą nie zgodzili się J. i J. J., którzy w odwołaniu domagali się wyjaśnienia dlaczego działka, która w dacie zakupu miała powierzchnię 39 arów w świetle odnowionej ewidencji gruntów ma powierzchnię 0,3432 ha.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ podał, że w latach 1996 -1999 dokonano odnowienia ewidencji gruntów wsi J., gdzie zainteresowani właściciele i użytkownicy działek byli zawiadomieni o prowadzonych pracach geodezyjnych oraz terminie zgłaszania się na gruncie celem okazania granic własnych działek. W okresie od 8 lipca do 18 lipca 1997 r. zmodernizowany operat ewidencyjny był wyłożony do wglądu, zaś uwagi wnoszone przez strony były rozpatrywane. Nowy operat ewidencyjny opracowany w systemie informatycznym MSEG dla części opisowej i EWMAPA dla części kartograficznej został włączony do zasobu ewidencji Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 11 grudnia 1998 r. Z kolei Starosta decyzją z dnia [...] maja 1999 r. orzekł o zastąpieniu dotychczasowego operatu ewidencji gruntów obrębu J. nowym zmodernizowanym operatem ewidencyjnym, przy czym decyzja ta była wywieszona na tablicy ogłoszeń od 20 maja do 6 lipca 1999 r. W czasie prac związanych z modernizacją, pomiaru dokonano na gruncie wg stanu władania, a powierzchnię obliczono metodą analityczną ze współrzędnych. Wykazana w dotychczasowej ewidencji powierzchnią działki Nr 228 wynosząca 0,39 ha po odnowieniu wyniosła 0,3432 ha. Od decyzji z dnia [...] maja 1999 r. J. i J. J. nie złożyli odwołania, natomiast pismem z 20 maja 2000 r. zakwestionowali nową wykazaną w ewidencji powierzchni działki. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zmian w operacie ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie ostatecznych decyzji właściwego organu w oparciu o dokumentację geodezyjną. W myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38, poz. 454/, działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych określony wg faktycznego stanu władania stwierdzonego na gruncie lub wg stanu prawnego nieruchomości ustalonego w postępowaniu uregulowanym odrębnymi przepisami /np. rozgraniczenie nieruchomości/. Natomiast powierzchnia działki jest pochodną jej granic. Żądanie wykazania "starej" powierzchni działki Nr 228 opartej na mapach katastralnych w skali 1 : 2880 nie może być spełnione, bowiem stan katastralny odnosi się do cech fizycznych nieruchomości charakteryzującej ją przed laty. Rzeczywistą powierzchnią działki Nr 228 można obliczyć po pomiarze wszystkich bezspornych i jednoznacznie wskazanych przez strony granic działki. Rozgraniczenie, a więc ustalenie granicy prawnej pomiędzy działką Nr 228 a sąsiednimi działkami może nastąpić w odrębnym postępowaniu. Natomiast w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji nie mogą być rozstrzygane zagadnienia związane ze sporem granicznym. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.

Na decyzję tą skargę wnieśli J. i J. J., którzy opisując postępowanie związane z odnowieniem ewidencji gruntów kwestionowali ustalenia organów obu instancji w części dotyczącej zmienionej powierzchni działki 228. Twierdząc, że pomiędzy nimi a sąsiadami nie istnieje spór graniczny wywodzili, że cały problem powstał w wyniku niedokładnych pomiarów, ponieważ nie ma punktów stałych granicznych, które winny być wznowione.

Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił stan faktyczny występujący w sprawie. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wyjaśnił, że w czasie odnowienia ewidencji gruntów wsi J. popełniony został błąd w wykazaniu przebiegu granicy między działkami Nr 228 i 229. Sporządzona mapa uzupełniająca wskazuje również na niewielkie rozbieżności w przebiegu zamierzonych granic z pozostałymi sąsiednimi działkami, w porównaniu ze stanem po odnowieniu ewidencji gruntów. Powierzchnia działki Nr 228 obliczona w granicach wskazanych przez zainteresowane strony w czasie pomiaru kontrolnego w dniu 30 marca 2001 r. wynosi 0,3822 ha. Zaistniałe omyłki mogą być eliminowane przez wprowadzenie zmiany do operatu ewidencji gruntów na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej opracowanej na bazie dokumentacji geodezyjnej z pomiaru kontrolnego. Właśnie w tym celu dokonany został w dniu 30 marca 2001 r. pomiar kontrolny działki Nr 228, jednakże w takcie rozprawy administracyjnej przeprowadzony w dniu 7 lipca 2001 r. skarżący nie wyrazili zgody na przedstawione granice własnej działki. Argumentacje swoją sprowadzili do tego, że właścicielka działek 230/2 i 230/3 nie uczestniczyła w pomiarze dokonanym 30 marca 2001 r., zaś obecnie podczas pomiarów jej syn A. W. nie posiadał stosownego upoważnienia. Nadto skarżący twierdzili, że granice zamierzone nie pokrywają się z granicami na mapie sprzed odnowienia ewidencji. Domagali się przy tym załatwienia sprawy w postępowaniu rozgraniczeniowym. Tego typu postępowanie uregulowane jest w art. 29 i 30 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a organem właściwym do przeprowadzenia rozgraniczenia jest wójt /burmistrz, prezydent miasta/. Wobec tego dopiero po rozgraniczeniu istnieje możliwość stabilizacji znaków granicznych.

Po wniesieniu skargi J. J. w dniu 18.12.2002r. zmarł, a spadkobiercami jego wg postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 13.01.2003r. sygn. [...] są: żona – J. J. oraz dzieci – K. J. i A. J. Spadkobiercy złożyli pisemne oświadczenia, że popierają skargę złożoną przez J. J.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona.

Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) zwaną dalej P.p.s.a - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie ma miejsce w niniejszej sprawie, zatem skarga wniesiona przed dniem 01.01.2004r.do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.

W sprawie jest bezsporne, że w wyniku przeprowadzonego w latach 1996-1999 odnowienia ewidencji gruntów wsi J. Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 1999r. nr [...] orzekł o zastąpieniu dotychczasowego operatu nowym odnowionym i zmodernizowanym operatem. W operacie tym działka skarżących oznaczona numerem 228 zmieniła powierzchnię z 0,39ha na 0,3432ha. Po powzięciu o tym wiadomości J. i J. J. wystąpili w dniu 30.05.2000r. do Starosty domagając się wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. W wyniku przeprowadzonego postępowanie wydana została decyzja będąca przedmiotem skargi.

Z przedstawionego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że zmiana powierzchni działki dokonana została decyzją Starosty, która stała się ostateczna. Skoro tak, to naprawienie zaistniałego wadliwego stanu (o ile ma on miejsce) winno nawiązywać do tej decyzji, a zatem musi nastąpić w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. I tak w pierwszej kolejności należy wskazać na art. 113 Kpa, który dopuszcza w urzędu lub na żądanie strony prostowanie w drodze postanowienia błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach. Tryb ten może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, jeśli się weźmie pod uwagę stanowisko organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę, gdzie dopuszczono możliwość popełnienia błędów czy omyłek podczas prac modernizacyjnych.

Tryb postępowania z art.113 Kpa w odniesieniu do decyzji o zastąpieniu dotychczasowego operatu nowym odnowionym i zmodernizowanym operatem w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, jest jedynym umożliwiającym wyeliminowanie zaistniałych omyłek czy też błędów. Jest tak dlatego, gdyż ustawa z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz .U . Nr 100 z 2000r. poz. 1086 ze zm./ nie zawiera unormowań dotyczących prostowania błędów i omyłek w operacie; również rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/ nie zawiera regulacji dotyczących tej materii, znanych poprzedniemu stanowi prawnemu, gdzie wprost i to z urzędu na organie prowadzącym ewidencję spoczywał obowiązek wprowadzania do operatu ewidencyjnego sprostowania ujawnionych błędów (§67 pkt 6 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20.02.1969r. w sprawie ewidencji gruntów - M.P. nr 11, poz.98, ze zm., które obowiązywało z mocy § 65 ust.2 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 17.12.1996r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków- Dz. U. nr 158, poz.813.). Zatem konkluzja jest taka, że od daty wejścia w życie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/, sprostowanie ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków błędów wynikających z decyzji o zastąpieniu dotychczasowego operatu nowym odnowionym i zmodernizowanym operatem następuje w drodze postanowienia, o jakim mowa w art.113 Kpa.

Poza prostowaniem w drodze postanowienia błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez organ geodezyjny decyzjach, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zawierają również inne regulacje, które umożliwiają uchylenie, zmianę, a nawet stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji. Zawarte w Dziale II, rozdział 13 Kodeksu postępowania administracyjnego przepisy dają przy tym organowi możliwość podjęcia działań nie tylko na wniosek strony ale i z urzędu. Na wyeksponowanie zasługuje w tym miejscu tryb postępowania określony przepisem art.155 Kpa, który nie jest obwarowany żadnym terminem, a przy zgodzie wszystkich stron postępowania - to jest właścicieli nieruchomości graniczących z działką wnioskodawcy - po przeprowadzeniu pomiarów i sporządzeniu operatu pomiarowego, umożliwia wyeliminowanie powstałych w zmienionym i odnowionym operacie nieprawidłowości.

Poza wskazanymi powyżej możliwościami, również z urzędu lub na wniosek strony organ może w sytuacjach określonych przepisem art.145 Kpa w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, uchylając dotychczasową decyzję wydać nowe rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

Ponieważ organy rozpoznając sprawę pod rządem rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie ustaliły w sposób jednoznaczny, czy nowy zmodernizowany operat w części dotyczącej działki nr 228 jest wadliwy i nie rozstrzygnęły sprawy (z urzędu lub po ewentualnym sprecyzowaniu wniosku) w jeden ze wskazanych powyżej sposobów, dlatego zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w przepisie art.200 P.p.s.a. Ze względu na fakt, że uchylona decyzja nie podlegała wykonaniu, Sąd nie zamieścił orzeczenia mającego swe oparcie w art.152 P.p.s.a.