Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2793/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Teza: Nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 361) odstąpienie przez bank od żądania od kredytobiorcy świadczeń wynikających z nieważnej czynności prawnej.

TEZY

Nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 361) odstąpienie przez bank od żądania od kredytobiorcy świadczeń wynikających z nieważnej czynności prawnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1254/13 w sprawie ze skargi E. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2013 r. nr IPTPB2/415-314/13-4/TS w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. uchyla interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2013 r. nr IPTPB2/415-314/13-4/TS, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz E. K. kwotę 837 (słownie: osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1254/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. K. (dalej: "skarżąca") na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym:

Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji podała, że wraz z mężem w dniu 21 października 1996 r. zawarła z PKO BP umowę o kredyt mieszkaniowy w wysokości 70 000 zł z odroczoną spłatą części należności. Kredyt wraz z odsetkami spłacała terminowo i w ustalonej przez bank wysokości. Rata w pierwszej kolejności zabezpieczała spłatę odsetek, a w następnej kredytu. Do dnia 11 kwietnia 2012 r., spłaciła łącznie kwotę 145 692,73 zł, a zadłużenie wobec banku na dzień 11 kwietnia 2012 r. wynosiło 197 971,18 zł. W związku ze stosowanym przez bank oprocentowaniem wnioskodawczyni skierowała sprawę na drogę postępowania sądowego. W toku postępowania w dniu 11 kwietnia 2012 r. strony zawarły ugodę, określając nowe warunki spłaty zadłużenia. Umowa kredytowa została zawarta na okres 37 miesięcy. Jednym z jej warunków jest terminowa spłata przez skarżącą kwoty 30 000 zł wraz z odsetkami w okresie od 1 maja 2012 r. do 1 maja 2015 r. z możliwością wypowiedzenia przez bank warunków ugody w przypadku utraty przez wnioskodawczynię zdolności kredytowej. Jednocześnie bank w trybie art. 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16,poz. 93 ze zm.), dalej jako "k.c.", zwolnił wnioskodawczynię z długu w wysokości 167 919,66 zł. Na sumę tą składał się kredyt (39 926,72 zł), odsetki skapitalizowane (125 932,40 zł) i odsetki (2060,54 zł).

W związku z powyższym zadano pytanie: Czy w zaistniałym stanie faktycznym powstaje przychód podlegający opodatkowaniu, który winien być wykazany w zeznaniu rocznym za 2012 r.?

Zdaniem skarżącej, kwota zwolnienia nie podlega opodatkowaniu, gdyż w wyniku zawarcia ugody nastąpiło określenie nowych warunków spłaty zadłużenia. Hipotetyczna kwota zadłużenia uległa zmianie i została zredukowana do kwoty 30000 zł. Zwolnieniu uległy także odsetki naliczone, ale niewymagalne. Realizacja umowy wymaga spełnienia przez strony szeregu jej postanowień. Wnioskodawczyni podkreśliła, że o umorzeniu, które można uznać za przysporzenie na gruncie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012, poz. 361) dalej "u.p.d.o.f.", można mówić wówczas, gdy kwota przyznanego kredytu lub wysokości odsetek należących na dzień umorzenia ulega redukcji i nie jest zmianą umowy kredytowej. Ugoda oznacza określenie nowej kwoty kredytu i odsetek oraz harmonogramu spłaty, przy spełnieniu warunków w niej zawartych. Kwoty, które zostały określone w umowie jako objęte zwolnieniem z długu nie dotyczą kwot wymagalnych na dzień podpisania ugody. Redukcja długu była następstwem ugody zawartej w związku z wniesionym do sądu pozwem przeciwko bankowi i dotyczy odsetek naliczonych w oparciu o pierwotną umowę kredytową, ale w dniu podpisania zmiany warunków kredytu. Wnioskodawczyni spłacała przyznany jej w 1996 r. kredyt w terminach wynikających z umowy, zatem kwoty, jakie obejmuje zwolnienie z długu dotyczą należności niewymagalnych na dzień zawarcia ugody. Do przychodów z innych źródeł można zaliczyć także przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., jeżeli u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, których wnioskodawczyni nie uzyskała. Także zmiana wysokości odsetek od kredytu w stosunku do pierwotnej umowy kredytowej mieści się w zasadzie swobody kształtowania umów kredytowych i nie wywołuje skutków podatkowych. Dotyczy to zarówno odsetek od kredytu za okres przypadający po zmianie warunków naliczania odsetek, jak również za okres przed zmianą warunków umowy, ale takich, których w dniu zmiany wysokości odsetek termin płatności jeszcze nie nastąpił. Zdaniem wnioskodawczyni tylko umorzenie kwot niezapłaconych odsetek od kredytu, których termin płatności upłynął jest przysporzeniem skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu. Wnioskodawczyni do dnia zawarcia ugody spłacała raty kredytu w wyznaczonych terminach i nie miała żadnych zaległości w spłacie. Zwolnienie z zapłaty kwot hipotetycznych, niewymagalnych w dacie ugody nie powoduje powstania przychodu do opodatkowania.

Minister Finansów uznał stanowisko skarżącej w zakresie umorzonego częściowo kredytu i oraz umorzonych częściowo skapitalizowanych odsetek za nieprawidłowe, a w zakresie umorzonych częściowo odsetek- za prawidłowe. W jego ocenie w przedstawionym stanie faktycznym umorzeniu podlegały zarówno odsetki, odsetki skapitalizowane oraz część kredytu, który został zaciągnięty na cele mieszkaniowe. Odsetki są opłatą za korzystanie ze środków finansowych kredytodawcy. Wysokość odsetek w sposób niebudzący wątpliwości, co do wysokości, jak i zasady oraz terminy spłaty kredytu wraz z odsetkami określone zostały w umowie kredytowej. Zdaniem organu zmiana wysokości odsetek od kredytów w stosunku do pierwotnej umowy kredytowej mieści się w zasadzie swobody kształtowania umów kredytowych i nie wywołuje skutków podatkowych. Dotyczy to zarówno odsetek od kredytu za okres przypadający po zmianie warunków naliczania odsetek, jak również za okres przed zmianą warunków umowy, ale takich, których w dniu zmiany wysokości odsetek termin płatności jeszcze nie nastąpił (odsetek należnych, ale niewymagalnych).

Odnośnie skapitalizowanych odsetek, które de facto po skapitalizowaniu stają się kwotą długu organ interpretujący rozstrzygnął, że będą one stanowić przysporzenie w majątku świadczeniobiorcy, korzyść majątkową o konkretnym wymiarze, gdyż zmniejszeniu ulegnie zobowiązanie podatnika. Po stronie wnioskodawczyni powstanie przychód w zakresie umorzonych odsetek skapitalizowanych oraz części kredytu.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2013r. wnioskodawczyni wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.

Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji indywidualnej w części, w jakiej organ uznał jej stanowisko za nieprawidłowe i przyjął, że zawarta ugoda powoduje umorzenie częściowe kredytu oraz odsetek skapitalizowanych prowadzące do powstania nieodpłatnego świadczenia z art. 20 ust. 1 i art.11 ust. 1 ust. 1 u.p.d.o.f.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę. Za trafne uznał przedstawione przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji stanowisko, że umorzenie odsetek oraz części kredytu zaciągniętego przez skarżącą, jest przysporzeniem skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu. Dotyczy to odsetek skapitalizowanych (niezapłaconych), które faktycznie po skapitalizowaniu stają się kwotą długu. Rezygnacja z powyższych świadczeń przez Bank stanowi zwolnienie dłużnika z części długu i oznacza powstanie po stronie kredytobiorcy podlegającego opodatkowaniu nieodpłatnego świadczenia, wyrażającego się w możliwości bezpłatnego korzystania z kapitału. Skarżąca osiągnęła nieodpłatne świadczenie stanowiące źródło przychodu w postaci umorzonych odsetek oraz części kwoty kredytu (167 919,66 zł) uzyskanych na podstawie ugody zawartej z bankiem w 2012 r., które w okolicznościach stanu faktycznego sprawy jest przychodem w rozumieniu art. 11 ust 1 i art. 20 ust 1 u.p.d.o.f. Zdaniem Sądu nie jest istotne, z jakiego powodu doszło do umorzenia zaległości (w niniejszej sprawie w wyniku powództwa przed sądem powszechnym). Decydujące znaczenie ma fakt, że w wyniku tego zdarzenia – ugody sądowej- skarżąca została zwolniona z obowiązku spłaty określonych należności. W związku z tym po jej stronie powstał przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty, której skarżąca nie musi już spłacać. W przedstawionym stanie faktycznym, zdaniem Sądu, nie doszło do zmiany umowy kredytowej, a do zawarcia nowej umowy - ugody. Bank nie dokonał zmiany zasad naliczania odsetek i ich wysokości. Doszło do rzeczywistego, nowego wyliczenia kwoty zadłużenia, wierzytelność tę strona uznała, a następnie bank odstąpił od jej egzekwowania poprzez zwolnienie z długu, co oznacza, że o tę wielkość zmniejszyły się pasywa skarżącej.

Wyrok ten skarżąca zaskarżyła skargą kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 11 ust. 1 i 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z zaakceptowaniem interpretacji pomimo błędnej wykładni prawa materialnego.

W uzasadnieniu skargi i uzupełnieniu tego uzasadnienia w piśmie z dnia 22 maja 2015 r. skarżąca podkreślała, że warunki, na jakich pierwotnie została zawarta umowa kredytu mieszkaniowego, uniemożliwiały spłatę zadłużenia i powodowały powstanie po stronie banku, będącego instytucją zaufania publicznego, nadmiernych zysków a jednocześnie prowadziły do rażącego pokrzywdzenia kredytobiorców, wywiązujących się należycie z obowiązków umownych. Strona podkreśliła ponadto, że świadczenia ustalone przez strony ugody sądowej były świadczeniami ekwiwalentnymi. Bank w zamian za ustępstwa uzyskiwał spłatę należności.

Strona przeciwna nie skorzystała z możliwości udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie jej pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że w analogicznym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II FSK 1923/11 zaakceptował stanowisko Ministra Finansów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny była pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego wydana w indywidualnej sprawie. Wskazany we wniosku stan faktyczny był wiążący dla organu interpretującego i Sądu, badającego zgodność z prawem interpretacji (art.14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz.749 ze zm., dalej jako "O.p.", por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2016 r., II FSK 1239/14, z dnia 24 lutego 2016 r., II FSK 3871/13, z dnia 25 listopada 2013 r., II FSK 2334/13, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z wniosku o interpretację wynikało, że skarżąca zawarła z bankiem w 1996 r. umowę o kredyt mieszkaniowy z odroczoną spłatą części należności. W umowie nie określono terminu spłaty kredytu. Raty miały być w pierwszej kolejności zaliczane na poczet odsetek od kredytu, a dopiero w następnej - na spłatę kapitału. Jeżeli rata nie pokrywała w całości odsetek, były one kapitalizowane . Do dnia zawarcia ugody umowa była realizowana przez strony zgodnie z jej postanowieniami. Przez okres ponad 15 lat skarżąca spłaciła ponad dwukrotność pożyczonej kwoty, a mimo to do spłaty pozostała jeszcze prawie trzykrotność kwoty kredytu. W wyniku ugody sądowej określono nowe warunki spłaty, wskazując termin spłaty kredytu. Skarżąca była zobowiązania do terminowego dokonania spłaty kwoty 30 000 zł wraz z odsetkami od 1 maja 2012 r. do 1 maja 2015 r. Bank mógł wypowiedzieć umowę w przypadku utraty przez skarżącą zdolności kredytowej. Jednocześnie bank zwolnił skarżącą z długu w wysokości 167 919,66 zł (na tę kwotę składał się częściowo kredyt, odsetki skapitalizowane i odsetki). Jako podstawę zwolnienia z długu wskazano w ugodzie art.58 k.c.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że nieodpłatne świadczenie na gruncie prawa podatkowego na szerszy zakres niż w prawie cywilnym (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2002 r., FPS 9/02, opubl. ONSA 2003, Nr 2, poz. 47). Obejmuje ono wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy. Zapatrywanie to zostało podtrzymane po reformie sądownictwa administracyjnego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r., II FPS 1/06 (opubl. ONSAiWSA 2006, Nr 12, poz. 153), a także uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2010 r., II FPS 1/10 (opubl. ONSAiWSA 2010, Nr 4, poz. 58) oraz w uchwale Izby Finansowej z dnia 24 października 2011 r., II FPS 7/10 (opubl. ONSAiWSA 2012, Nr 1, poz. 1). Takie znaczenie pojęcia "nieodpłatne świadczenie" zostało zaakceptowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., K 7/13 (opubl. w OTK-A z 2014 r., nr 7, poz. 69). Trybunał podkreślił, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że w wyniku otrzymania nieodpłatnego świadczenia podatnik musi uzyskać korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, jaki musiałby ponieść.

Odwołując się do tak rozumianego pojęcia nieodpłatnego świadczenia w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowano pogląd, że umorzenie przez bank części długu wynikającego z umowy o kredyt (zwolnienie z części długu) w umowie zawartej między bankiem a dłużnikiem, dokonane pod warunkiem wywiązania się dłużnika z ustalonych zobowiązań, oznacza otrzymanie przez dłużnika nieodpłatnego świadczenia, które jest przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. (tak m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010 r., II FSK 1357/08; z dnia 26 stycznia 2011 r., II FSK 1672/09; z dnia 14 marca 2013 r., II FSK 1523/11; z dnia 20 marca 2014 r., II FSK 884/12, z dnia 21 stycznia 2016 r., II FSK 2805/13). Dłużnik uzyskuje bowiem korzyść w postaci zmniejszenia jego pasywów.

Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku uznał, że w każdym przypadku rezygnacji przez bank z części spłaty kredytu i skapitalizowanych odsetek o kredytobiorcy, niezależnie od powodów tej rezygnacji, powstaje po stronie kredytobiorcy przychód w postaci nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art.11 ust.1 u.p.d.o.f..

Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy co do znaczenia pojęcia nieodpłatnego świadczenia, prezentowane w przywołanym orzecznictwie. W stanie faktycznym opisanym we wniosku o udzielenie interpretacji, zwolnienie skarżącej z części długu, obejmującego kredyt i skapitalizowane odsetki, nie stanowiło jednak nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu przyjmowanym w orzecznictwie. W wyniku zwolnienia z długu skarżąca nie uzyskała bowiem żadnej korzyści.

Przede wszystkim należy podkreślić, że do dnia zawarcia ugody sądowej strony umowy kredytu wykonywały ją w sposób przewidziany w jej postanowieniach. Skarżąca nie zalegała z płatnością rat, jednakże określona przez bank ich wysokość, wysokość odsetek, zaliczanie rat w pierwszej kolejności na odsetki i brak terminu spłaty kredytu, powodowały, że mimo terminowych spłat zadłużenie skarżącej nieustająco rosło i wyniosło łącznie (wraz ze spłatami) prawie pięciokrotność pożyczonej kwoty. Zawierając ugodę, w wyniku której określono termin spłaty kredytu i nową wysokość rat, strony dokonały zmiany warunków umowy, do czego były uprawnione. Zwolnienie skarżącej przez bank z części długu uzasadnione zostało treścią art. 58 k.c. Przepis ten definiuje przesłanki nieważności czynności prawnej. Są nimi sprzeczność czynności prawnej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego oraz dokonanie jej w celu obejścia ustawy (art.58 § 1 i § 2 k.c.). Skutkiem nieważności czynności prawnej jest wejście w miejsce nieważnych postanowień odpowiednich przepisów ustawy. Jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana (art.58 § 3 k.c.). Nieważność czynności prawnej następuje z mocy prawa, ze skutkiem ex tunc. Świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej czynności prawnej są świadczeniami nienależnymi i podlegają zwrotowi (art.410 § 2 w zw. z art. 405 k.c.), chyba że spełniający świadczenie wiedział, że spełnia je w wykonaniu nieważnej czynności prawnej (art.411 pkt 1 k.c.). Nie ma też obowiązku spełniania świadczeń wynikających z nieważnej czynności prawnej w przyszłości. Odstąpienie przez bank od żądania części świadczeń (części kredytu i skapitalizowanych odsetek), wynikających z postanowień umowy kredytu sprzecznych z zasadami współżycia społecznego nie jest zatem zwolnieniem z długu w rozumieniu art. 508 k.c. Zwolnienie z długu może bowiem dotyczyć wyłącznie długu istniejącego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2003 r., IV CK 202/02, OSP z 2005 r., nr 6, poz.75). Nie może odnosić się do świadczeń nienależnych, którymi są świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Bank w tym przypadku odstąpił od żądania zapłaty nadmiernego zysku, wynikającego z nieważnych postanowień umowy, których to świadczeń skarżąca, z uwagi na art.58 § § i § 2, nie była zobowiązana spełnić. Tym samym w wyniku zawartej ugody skarżąca nie uzyskała przysporzenia majątkowego w postaci zmniejszenia jej pasywów. To jedynie bank zrezygnował z części swoich nienależnych dochodów. Nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art.11 ust.1 u.p.d.o.f. odstąpienie przez bank od żądania od kredytobiorcy świadczeń wynikających z nieważnej czynności prawnej.

Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądów powszechnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 1 października 2013 r., I ACa 526/12, dostępny http://orzeczenia.lodz.sa.gov.pl) wskazywano, że umowa kredytu mieszkaniowego zawarta na tożsamych jak opisana we wniosku o interpretację warunkach, była w istocie umową pożyczki, a nie umową kredytu w rozumieniu obowiązującego wówczas art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. Prawo bankowe (Dz.U. Nr 72,poz. 359 ze zm.). Jej warunki (ustalenie rat, które nie uwzględniały zdolności kredytowej kredytobiorcy i nie pokrywały należnych odsetek, dopisywanie niespłaconych odsetek do kapitału, wysoka marża banku, utrzymywana na stałym poziomie przez okres trwania umowy) prowadziły do uzyskania przez bank nieuzasadnionego zysku, który z racji swej wysokości stał się sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Umowa w tym zakresie była zatem nieważna. Sądy ustalały w związku z tym wysokość zadłużenia uwzględniając niższą marżę jako element wpływający na wysokość oprocentowania kredytu. Zmiana warunków umowy, dokonana w ugodzie zawartej ze skarżącą także doprowadzić miała do zgodnych z prawem postanowień umownych i rozliczenia kwot dotychczas spłaconych z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela w związku z tym wywodów skarżącej, że ugoda przewidywała świadczenie ekwiwalentne za zwolnienie z długu.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przy tym, że przywołany przez organ wyrok tego Sądu z dnia 10 maja 2013 r., II FSK 1923/11 został wydany w innym stanie faktycznym. We wniosku o interpretację, której legalności dotyczyła wskazana sprawa, wskazano na zawarcie ugody z bankiem, jednakże rezygnacja przez bank z części odsetek (umorzenie odsetek) nie została uzasadniona nieważnością czynności prawnej.

Z tych względów skargę kasacyjną należało uwzględnić. Istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej interpretacji na podstawie art.188 w zw. z art.146 § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, na które składały się wpisy od skargi i skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia oraz wynagrodzenie fachowego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji oraz za sporządzenie skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art.209, art. 200, art.203 pkt 1, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w zw. z § 3 ust.1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31,poz. 153).