Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 2066/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 281
journal: Dz.U. 2020 poz 121
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych - t.j.
article: art. 3 § 2 pkt 1, art. 3 § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 830/21 w sprawie ze skargi M. M. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika sądowego postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 kwietnia 2021 r. (sygn. akt VI SA/Wa 830/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę M. M. (dalej zwanego "Skarżącym") na pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] listopada 2020 r. (nr [...]) w przedmiocie zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika sądowego. Ponadto WSA na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa zwrócił Skarżącemu wpis od skargi uiszczony w wysokości 200 zł.

W uzasadnieniu WSA wskazał, że pismem z [...] listopada 2020 r. Minister Sprawiedliwości zawiadomił Skarżącego, że zgodnie z art. 281 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 121 ze zm.) powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia. W piśmie tym Minister Sprawiedliwości stwierdził ponadto, że skoro Skarżący w dniu wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych (1 stycznia 2019 r.) miał ukończone 65 lat, to jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r.

WSA stwierdził, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 ppsa działania organów administracji publicznej oraz ich bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ppsa. Ponadto w myśl art. 3 § 3 ppsa katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 ppsa.

Zdaniem WSA, wystosowane przez Ministra Sprawiedliwości zawiadomienie Skarżącego, że zgodnie z art. 281 ustawy o komornikach sądowych jego powołanie na stanowisko komornika sądowego wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r., zawiera jedynie informację o skutku wynikającym bezpośrednio z mocy samego prawa. WSA podkreślił, że aby wystąpił skutek określony w art. 281 ustawy o komornikach sądowych nie jest wymagane żadne działanie ani Ministra Sprawiedliwości, ani jakiegokolwiek innego organu, zaś ustawodawca nie uzależnił skuteczności wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika sądowego osób objętych dyspozycją art. 281 ustawy o komornikach sądowych (a więc i Skarżącego) od jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. WSA dodał, że skutek w postaci wygaśnięcia powołania Skarżącego na stanowisko komornika sądowego i tak nastąpiłby z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. bez względu na to, czy Minister Sprawiedliwości zawiadomiłby Skarżącego, czy też nie. W ocenie WSA, zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości posiadało walor jedynie informacyjny, natomiast nie rozstrzygało o żadnych prawach czy obowiązkach Skarżącego.

WSA uznał też, że niniejsza sprawa różni się od poddanych kontroli sądowoadministracyjnej spraw rozstrzyganych przez Ministra Sprawiedliwości w drodze decyzji o odwołaniu komornika sądowego na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych. WSA podkreślił, że taka kompetencja nie została przyznana Ministrowi Sprawiedliwości w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 281 ustawy o komornikach sądowych.

W konkluzji WSA stwierdził, że zaskarżone pismo nie jest decyzją, postanowieniem, ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, gdyż nie jest aktem indywidualnym o charakterze władczym, nie rozstrzyga o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach Skarżącego, lecz stanowi oświadczenie wiedzy. Wobec tego skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od postanowienia WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i 4 ppsa przez niewłaściwe zastosowanie skutkujące odrzuceniem skargi, w sytuacji gdy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego;

2) art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ppsa w zw. z art. 281 ustawy o komornikach sądowych przez niezastosowanie wskutek nieuwzględnienia, że działanie Ministra Sprawiedliwości w sposób prawnie wiążący wpływa na sytuację Skarżącego i poza oświadczeniem wiedzy na temat wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika sądowego, zawiera oświadczenie woli organu jednostronnie i władczo decydującego o braku możliwości pełnienia tych obowiązku i zwolnienia tego stanowiska, uprawniając do ogłoszenia o możliwości składania wniosków o powołanie na to stanowisko, a zatem wymaga zastosowania formy decyzji;

3) art. 3 § 1 i 2 pkt 4 ppsa w zw. z art. 281 ustawy o komornikach sądowych przez niezastosowanie wskutek nieuwzględnienia, że jeżeli działanie Ministra Sprawiedliwości nie mieści się w pojęciu decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ppsa, to mieści się w pojęciu aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

II. naruszenie prawa materialnego przez:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie w trakcie prowadzonego postępowania dyrektyw interpretacyjnych wynikających z zasady równości, zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady jednolitego systemu prawnego, co czego obliguje normatywny charakter Konstytucji RP, oraz dokonanie wykładni i zastosowanie przepisów prawa w sposób prowadzący do uznania, że odwołanie powołania na stanowisko komornika sądowego po ukończeniu 65 lat może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, a wygaśnięcie powołania następujące w związku z ukończeniem 65 lat nie może być przedmiotem tej kontroli;

2) niewłaściwe zastosowanie art. 184 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej zwanej "EKPC") w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP przez faktyczne pozbawienie Skarżącego prawa do sądu i zamknięcie drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano w szczególności, że WSA niewłaściwie ocenił, że zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości nie jest decyzją administracyjną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 ppsa, ani innym aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Zdaniem Skarżącego, działanie Ministra Sprawiedliwości w sposób prawnie wiążący wpływa na sytuację Skarżącego, skoro zawiera oświadczenie woli tego organu jednostronnie i władczo decydującego o braku możliwości pełnienia obowiązków komornika i zwolnieniu tego stanowiska. Działanie to wywołało określony skutek prawny - stanowiło podstawę do wydania przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] zarządzenia w sprawie wyznaczenia zastępcy komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] od 1 stycznia 2021 r. oraz możliwość powołania na zwolnione stanowisko komornika sądowego, a zatem stanowiło istotę czynności z zakresu administracji publicznej. W ocenie Skarżącego, nawet jeśli pismo Ministra Sprawiedliwości nie było decyzją administracyjną, to należało je zakwalifikować jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z mocy prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, skoro ma charakter zewnętrzny, indywidualny i publicznoprawny oraz zostało podjęte przez podmiot wykonujący administrację publiczną, a także ma charakter władczy i dotyczy sfery praw i obowiązków Skarżącego wynikających z przepisów prawa, mając istotny wpływ na jego sytuację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Uznając że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 182 § 1 ppsa i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Postawione przez Skarżącego zarzuty, wyznaczające zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, są niezasadne, a zaskarżone postanowienie, mimo nie w pełni prawidłowego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Zarzuty skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie zmierzają do wykazania, że WSA błędnie ocenił, że nie podlega kognicji sądów administracyjnych sprawa ze skargi na pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] listopada 2021 r. zawiadamiające Skarżącego, że z dniem 1 stycznia 2021 r. jego powołanie na stanowisko komornika wygaśnie z mocy samego prawa.

Zgodnie z art. 281 ustawy o komornikach sądowych, powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia. W zaskarżonym piśmie z [...] listopada 2020 r. Minister Sprawiedliwości przytoczył treść art. 281 ustawy o komornikach sądowych oraz wskazał, że mając na uwadze, że w dniu wejścia wskazanej ustawy (1 stycznia 2019 r.) Skarżący miał już ukończone 65 lat, to jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. Jednocześnie wskazał, że Minister Sprawiedliwości z urzędu stwierdza wygaśnięcie powołania, o czym Skarżący zostanie poinformowany odrębnym pismem.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest zasadne stanowisko Skarżącego, że wskazane pismo z [...] listopada 2021 r. jest decyzją administracyjną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 ppsa, a zatem sprawa ze skargi na to pismo podlega kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z definicją sformułowaną w doktrynie decyzja administracyjna jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji publicznej, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie (M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, w: M. Wierzbowski (red.), Prawo administracyjne, s. 282, Warszawa 2008). Treść zaskarżonego pisma Ministra Sprawiedliwości nie pozwala na przyjęcie, że pismo to jest aktem władczym, który w oparciu o przepisy prawa administracyjnego określa sytuację prawną Skarżącego w indywidualnie oznaczonej sprawie. WSA prawidłowo uznał, że pismo to jedynie informuje o treści art. 281 ustawy o komornikach sądowych i wynikających z tego przepisu skutkach dla sytuacji prawnej Skarżącego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pismo z [...] listopada 2020 r. nie jest również aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiotem skargi na podstawie tego przepisu mogą być akty lub czynności, które: 1) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia (bo te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 ppsa); 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, 3) muszą mieć charakter publicznoprawny, 4) dotyczą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisu prawa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06). Co się tyczy ostatniej ze wskazanych przesłanek, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w doktrynie, zgodnie z którym zakres przedmiotowy aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa "należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego, które wyłączają możliwość wydania decyzji czy postanowienia, wymagają jednak od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia obowiązku lub uprawnienia" (B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), ZNSA 2006, nr 2, s. 12). W orzecznictwie przyjmuje się, że musi istnieć ścisły związek pomiędzy ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami) a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 193/06). W niniejszej sprawie taki związek nie zachodzi. Potwierdzenie skutku w postaci wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika, określonego w art. 281 ustawy o komornikach sądowych, nie zostało bowiem dokonane w zaskarżonym piśmie o charakterze informacyjnym. Jak jednak w nim wskazano – Minister Sprawiedliwości z urzędu stwierdza wygaśnięcie powołania, o czym Skarżący miał zostać poinformowany w odrębnym piśmie. Takiego potwierdzenia wygaśnięcia powołania w istocie dokonano – o czym Skarżącego poinformowano pismem z [...] stycznia 2021 r., nie jest ono jednak przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, za niezasadne należy uznać zarzuty postawione w pkt I. 2) i I. 3) petitum skargi kasacyjnej.

Skoro Skarżący nie podważył skutecznie stanowiska WSA, że zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości nie jest decyzją administracyjną, ani aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, to nie mógł zostać uwzględniony również zarzut postawiony w pkt I. 1) petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA miał obowiązek zastosować ten przepis, skoro ocenił, że zaskarżone pismo nie jest żadną z form działalności administracji publicznej, które podlegają kognicji sądu administracyjnego. Jak wskazano wyżej, Skarżący tej oceny skutecznie nie zakwestionował.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał też zarzuty postawione w pkt II. 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej.

Wśród przepisów Konstytucji, które miał naruszyć WSA, autor skargi kasacyjnej wymienił art. 184. Przepis ten stanowi: "Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej." Ze zdania pierwszego zacytowanego przepisu wynika konstytucyjna kompetencja sądów administracyjnych do kontrolowania działalności administracji publicznej, jednak ustrojowadawca wyraźnie zaznaczył, że kontrola ta ma być sprawowana w zakresie określonym w ustawie. Tą ustawą jest Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która w art. 3 § 2 realizuje obowiązek określony w art. 183 zd. 1 Konstytucji RP przez enumeratywne wyliczenie prawnych form działania administracji podlegających kognicji sądu administracyjnego (ewentualnie wskazanie bezczynności organu w niektórych sprawach jako podstawy do wniesienia skargi), jak również przez generalne odesłanie w art. 3 § 3 ppsa do innych aktów prawnych, które mogą rozszerzyć zakres kognicji sądu na inne sprawy (J. Drachal. J. Jagielski, R. Stankiewicz w: R. Hauser, M. Wierzbowski, (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2017, s. 53).

Mając na uwadze powyższe, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ("Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.") i art. 2 Konstytucji RP ("Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.") przez niewłaściwe zastosowanie, które miało polegać na uznaniu, że odwołanie powołania na stanowisko komornika sądowego po ukończeniu 65 lat może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, zaś wygaśnięcie powołania następujące w związku z ukończeniem 65 lat nie może być przedmiotem tej kontroli. Po pierwsze, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, kognicji sądu administracyjnego nie podlega "odwołanie powołania na stanowisko komornika" rozumiane jako skutek prawny, lecz akt administracyjny (decyzja) Ministra Sprawiedliwości wydawany na określonej podstawie prawnej (art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych). Po drugie, co wyżej zaznaczono – zaskarżone w niniejszej sprawie pismo ma charakter informacyjny i nie stanowi potwierdzenia wygaśnięcia powołania. Nie dochodzi zatem do działania organu administracji publicznej w jakiejkolwiek z form wskazanych w art. 3 § 2 ppsa i to ta okoliczność wyklucza kognicję sądu administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA nie naruszył również art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ("Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd"), art. 47 Karty Praw Podstawowych ("Każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela. Pomoc prawna jest udzielana osobom, które nie posiadają wystarczających środków, w zakresie w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.") i art. 6 ust. 1 EKPC ("Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości.") w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP ("Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową"). Uchybienie tym przepisom miało polegać na pozbawieniu Skarżącego prawa do sądu i zamknięcia drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw.

W doktrynie i judykaturze prawo do sądu jest ujmowane trójelementowo (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 września 1998 r., K 28/97, OTK 1998, nr 4, poz. 50). Zatem składa się ono z: 1) prawa dostępu do sądu, 2) prawa do odpowiednio ukształtowanego procesu i 3) prawa do uzyskania wyroku sądowego. W rozpoznawanej sprawie Skarżący twierdzi, że w jego sprawie prawo do sądu zostało naruszone przez zaniechanie rozpoznania sprawy co do istoty. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela takiego poglądu. Wprawdzie prawo do rozstrzygnięcia sprawy jest elementem prawa do sądu, jednak należy uznać, że prawo do rozstrzygnięcia sprawy oznacza możliwość uzyskania rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym, przy założeniu, że postępowanie mogło być skutecznie wszczęte i mogło w ten sposób toczyć się (zob. P. Grzegorczyk, K. Weitz, M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja. Komentarz, T. I, Warszawa 2016, s. 1149). Prawo do rozstrzygnięcia musi być odnoszone nie tylko do wyroku rozpoznającego sprawę co do istoty, ale także do wszelkich rozstrzygnięć, które mają za przedmiot konkretną sprawę określonego podmiotu, przy uwzględnieniu specyfiki tej sprawy. Z tego też względu inaczej należy widzieć rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w postępowaniu cywilnym, a inaczej w administracyjnym, czy sądowoadministracyjnym. Zawsze odniesienie do istoty sprawy musi być określone przez kontekst właściwości organu lub zakresu kognicji sądu.

Wychodząc z tych założeń stwierdzić należy, że naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP miałoby miejsce wówczas, gdyby Skarżący miał zamkniętą drogę do kwestionowania rozstrzygnięcia WSA, a Naczelny Sąd Administracyjny nie mógłby skontrolować takiego rozstrzygnięcia. W sytuacji gdy procesowo taka możliwość istnieje, nie można przyjąć, że zostało naruszone prawo do sądu (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GZ 62/19). Natomiast brak rozstrzygnięcia sprawy w zakresie, jakiego oczekiwał Skarżący, wynika z tego, że sprawa zainicjowana skargą nie należy do kognicji sądów administracyjnych, a zatem ani WSA, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie mogą rozpoznać tej sprawy merytorycznie.

Oceny tej nie może zmienić wskazana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczność, że w postanowieniu z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt II GZ 60/19) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dopuszczalne jest zaskarżenie aktu Prezydenta RP stwierdzającego przejście sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku. Stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie to zostało wydane na gruncie zupełnie innych przepisów, zaś przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w tamtej sprawie był akt Prezydenta RP wydany na podstawie art. 39 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r., poz. 5 ze zm.). Przepis ten przewiduje kompetencję Prezydenta RP do stwierdzenia daty przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku. Wydanie takiego aktu jest niezbędne, aby można było określić kiedy nastąpił skutek w postaci przejścia lub przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości z [...] listopada 2020 r. o charakterze informacyjnym nie odnosiło skutku co do zakończenia służby przez komornika.

Argumentem za przyjęciem, że niniejsza sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych nie jest również okoliczność wskazana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, dotycząca wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności w analogicznej sprawie toczącej się przed WSA (sygn. akt VI SA/Wa 144/21) oraz oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia Ministra Sprawiedliwości na postanowienie o zastosowaniu ochrony tymczasowej w tamtej sprawie. Zauważyć należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie przesądza, że taki akt lub czynność podlega kognicji sądu administracyjnego. Świadczy o tym chociażby to, że we wskazanej przez Skarżącego sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 144/21 zostało następnie wydane postanowienie o odrzuceniu skargi.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, postanowił jak w sentencji.