Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 828/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania,w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art 103, art 94, art 95, art 71 ust 1, art 27 ust 1, art 74, art 81
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art 5
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art 87 § 1, art 91 § 1, art 8
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art 156 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 10
journal: Dz.U. 2002 nr 76 poz 693
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych - tekst jednolity
article: art 184, art 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 561/09 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego 1. uchyla punkt 2 zaskarżonego wyroku i przekazuje w tym zakresie sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; 2. w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddala; 3. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz W. W. kwotę 180 /sto osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 marca 2010r., sygn. akt IV SA/Po 561/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pkt 1) uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], oraz

poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K., nr [...], z dnia [...] grudnia 2008 r. w części w jakiej odmówiono W. W. wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia za okres od dnia 2 czerwca 2006 r. do dnia 18 lipca 2006 r.; w pkt 2) oddalił skargę w pozostałej części; w pkt 3) zasądził od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz W. W. kwotę 197 (sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: w dniu [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych, w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował stanowisko służbowe W. W. W związku z tym, że W. W. odmówił przyjęcia innego stanowiska służbowego, dowódca P. Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej.

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...], z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdził nieważność decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Dla celów ewidencyjno-finansowych, od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano żołnierzowi zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono mu nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop i odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia. Po otrzymaniu tych świadczeń W. W. wystąpił z wnioskiem o odsetki i zwrot potrąconych świadczeń.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892), odmówił W. W. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu kwot potrąconych z uposażenia.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że organy wojskowe zobowiązane były do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierz faktycznie pozostawał poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami.

Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności są to świadczenia nienależne bowiem podstawa tego świadczenia odpadła.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując argumenty organu pierwszej instancji.

Na tę decyzję W. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej, ewentualnie o uchylenie w całości tych decyzji jako wydanych z naruszeniem prawa.

Zdaniem skarżącego wojskowe organy administracyjne obu instancji nie były uprawnione do rozstrzygania o prawie do odsetek w decyzji administracyjnej, gdyż ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawiera upoważnień do wydawania rozstrzygnięć mających charakter decyzji organu administracyjnego w rozumieniu art. 104 Kpa.

Skarżący podkreślił, że w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia poprzedzającego dzień przyjęcia na zaopatrzenie (po "przywróceniu do służby") był żołnierzem zawodowym, w związku z czym należy mu się z tego tytułu uposażenie i wszystkie inne świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organu wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 561/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pkt 1) uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia 22 grudnia 2008 r. oraz

poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] grudnia 2008 r. w części w jakiej odmówiono odsetek od wypłaconego uposażenia za okres od dnia 2 czerwca 2006 r. do dnia 18 lipca 2006 r.; w pkt 2) oddalił skargę w pozostałej części; w pkt 3) zasądził od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz W. W. kwotę 197 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie dopiero z chwilą stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych nieważności decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego została obalona moc obowiązująca wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą wsteczną, to jest od chwili jej wydania. Nie oznacza to jednak, że już od tej daty zostały zniesione automatycznie wszystkie skutki dokonanego wypowiedzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zauważył, że w okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, a uzyskał nowy status przeniesionego do rezerwy. W tym czasie zaktualizowały się wobec niego inne uprawnienia finansowe, prawo do świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego oraz świadczeń ubezpieczeniowych, a nie prawo do należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zdaniem Sądu, skoro zatem skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, to nie przysługiwało mu prawo do uposażenia, a tym samym nie powstawało roszczenie o jego zapłatę, w związku z czym nie sposób przyjąć, aby mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Sąd pierwszej instancji podkreślił ponadto, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę, iż reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Ponadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy pobierającemu emeryturę nie przysługuje zatem prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, iż wypłacone należności dotyczą okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu, Sąd uznał zatem, że wszelkie roszczenia za ten okres stały się wymagalne w dniu, w którym skarżący zgłosił się do służby.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący stawił się do służby w dniu 2 czerwca 2006 r., która to okoliczność nie jest kwestionowana ani przez stronę skarżącą ani przez organ. Wobec tego wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego przysługujące skarżącemu po przywróceniu do służby stały się wymagalne w dniu 2 czerwca 2006 r. Sporna natomiast w niniejszej sprawie pozostaje kwestia ustalenia daty wypłaty należności skarżącemu. Jak bowiem wynika z zaświadczenia przesłanego przez organ, należności przysługujące skarżącemu zostały wypłacone w dniu 14 lipca 2006 r., natomiast w skardze skarżący twierdzi, iż wypłata tych świadczeń nastąpiła w dniu 19 lipca 2006r. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że do ustalenia w postępowaniu istotna będzie faktyczna data wypłaty tych świadczeń.

W związku z tym, przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji nakazał organowi administracyjnemu należyte ustalenie jej stanu faktycznego, a w szczególności datę, w której wypłacono skarżącemu zaległe uposażenie.

W odniesieniu do kwestii potrącenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepis art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, iż z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl zaś art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne wymagany jest tytuł wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. W niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, takiego oświadczenia skarżący nie złożył.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż organ dokonując potrącenia co prawda naruszył dyspozycję art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy w związku z art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jednakże z uwagi na art. 8 Kodeksu pracy uznać należy, iż odmowa przyznania zwrotu potrąconych świadczeń jest w pełni uzasadniona.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2, którym oddalono skargę oraz w części rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3 dotyczącego kosztów postępowania sądowego, skargę kasacyjną złożył W. W., wnosząc o:

a) jego uchylenie we wskazanym zakresie i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej w części, w jakiej odmówiono skarżącemu świadczenia w kwocie 23.227,63 zł potrąconego przy wypłacie uposażenia. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem pierwszej instancji, według norm przepisanych, to jest w kwocie 2.400 zł. Ewentualnie wniesiono:

b) o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanej wyżej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych, to jest w kwocie 2.400 zł (jako że w drugiej instancji prowadzi sprawę inny radca prawny, niż w pierwszej instancji), ewentualnie w kwocie 1.800 zł ( w razie niestawiennictwa pełnomocnika na rozprawie).

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1) art. 8 Kodeksu pracy, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej spawie, w której nie ma on zastosowania oraz oparcia na tym przepisie rozstrzygnięcia, pomimo stwierdzenia naruszenia art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 87 § 1 i art. 91 § 1 K.p.;

2) art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 87 § 1 i art. 91 § 1 K.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na odmowie oparcia o nie rozstrzygnięcia, podczas, gdy wyznaczają one granice dokonywania potrąceń ze świadczeń należnych żołnierzom zawodowym;

3) art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (który choć nie obowiązuje, to jednak ma zastosowanie do świadczeń wypłaconych skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby w 2003 r., a którego odpowiednikiem jest obecnie art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych);

4) art. 156 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe ustalenie konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu, która to okoliczność nie ma automatycznego wpływu na potraktowanie świadczeń wypłaconych po takim zwolnieniu za nienależne;

5) art. 71 ust. 1 w związku z art. 72 ust. 1 w związku z art. 74, art. 81 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż niemożliwe jest ustalenie wypłaty świadczenia w innej wysokości, niż przysługująca z mocy przepisów, które to stwierdzenie jest konsekwencją przyjęcia, iż można było zaliczyć świadczenia pobrane w 2003 r. na poczet świadczeń z lat 2003 – 2006 r. wypłaconych po "przywróceniu" do służby i dokonać potrącenia w tym zakresie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował przepisy regulujące problematykę dokonywania potrąceń ze świadczeń przysługujących żołnierzom zawodowym z tytułu pełnienia służby, gdyż świadczeń pobranych przez skarżącego po zwolnieniu ze służby w 2003 r. nie można traktować jako świadczeń nienależnych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu nie odpadła przesłanka nabycia prawa do świadczeń wypłaconych w 2003 r. Podkreślono, że skutki stwierdzenia nieważności dotyczą tylko decyzji, której to stwierdzenie dotyczy. Tym samym wszystkie inne rozstrzygnięcia, jakie zapadły w związku z tą decyzją pozostają w mocy. W związku z tym podniesiono, że stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego żołnierza zawodowego nie powoduje obowiązku zwrotu świadczeń pobranych przed tym stwierdzeniem nieważności z tytułu zwolnienia, gdyż nie można ich uznać za świadczenia nienależne. Podkreślono przy tym, że mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy dotyczące żołnierzy wykluczają możliwość potrącenia, gdyż przepisy prawa dotyczące żołnierzy zawodowych nie zawierają regulacji umożliwiających dochodzenie zwrotu pobranych świadczeń na drodze administracyjnej.

W ocenie autora skargi kasacyjnej skoro Sąd pierwszej instancji stwierdził naruszenie przepisów stanowiących podstawę prawną wydanych decyzji, to koniecznym było usunięcie tych decyzji z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ wskazał, że uposażenie przysługuje żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za pełnienie służby oraz zauważył, że zaskarżona decyzja nie dokonywała potrącenia, ale odmawiała przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, które było nienależne. Natomiast w niniejszej sprawie nie nastąpiła kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz służby nie pełnił. Zaś skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Dlatego też – zdaniem organu – w rozpatrywanej sprawie skarżącego kasacyjnie należy traktować jako pozostającego w spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako faktycznie pełniącego wówczas czynną służbę wojskową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Na wstępie swych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli legalności jest przestrzeganie prawa przez organy administracji publicznej. Tylko w sytuacjach wyjątkowych, dla określonych typów aktów administracyjnych lub czynności administracji publicznej ustawy szczegółowe mogą wprowadzać inne kryteria kontroli, na przykład określone w art. 1 § 2 powołanej ustawy kryterium celowości, słuszności i rzetelności (por. Małgorzata Masternak-Kubiak i Tadeusz Kuczyński Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz, LEX 2009, komentarz do art. 1).

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, dokonując kontroli zaskarżonych decyzji, stwierdził, iż organ, dokonując potrącenia, naruszył co prawda dyspozycję art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy w związku z art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jednakże, w ocenie Sądu pierwszej instancji, mając na uwadze treść art. 8 Kodeksu pracy uznać należy, że odmowa przyznania skarżącemu zwrotu potrąconych świadczeń była w pełni uzasadniona. Żądanie skarżącego bowiem jest, zdaniem Sądu, wykonywaniem uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż art. 8 Kodeksu pracy zawiera w swojej treści dwie klauzule generalne: zasady współżycia społecznego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa. Z uwagi na kryterium zakresu treściowego, oba zwroty stanowią odrębne klauzule odsyłające zasadniczo do różnych ocen, preferując w różnym stopniu interes społeczny oraz interes indywidualny (zob. wyr. SN z 2 sierpnia 2000 r., sygn. akt I PKN 755/99, OSNAPiUS 2002/4/88).

Wskazać ponadto należy, iż art. 8 Kodeksu pracy ma swój odpowiednik w art. 5 Kodeksu cywilnego, natomiast na gruncie właśnie art. 5 K.c. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie stanął na stanowisku, iż zasada ustanowiona w tym przepisie jest zasadą rządzącą prawem prywatnym i nie została przyjęta w prawie publicznym. Nie można na zasadzie współżycia społecznego opierać wykładni przepisów prawa publicznego - prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2008 r., sygn. akt IOSK 486/07, wyrok NSA z 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1214/07).

Mając na uwadze powyższe oraz stan faktyczny niniejszej sprawy należy dojść do wniosku, że oceny legalności zaskarżanej decyzji powinno się dokonywać pod względem zgodności kontrolowanej decyzji z przepisami prawa, a nie pozaprawnymi normami moralnymi, czy też obyczajowymi (zasadami współżycia społecznego).

Tym samym uznać należy, że zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 8 Kodeksu pracy poprzez jego błędne zastosowanie jest zasadny, gdyż Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował do oceny legalności zaskarżanej decyzji zawartą w art. 8 Kodeksu pracy klauzulę generalną zasad współżycia społecznego, co skutkuje uchyleniem pkt 1 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Przechodząc do kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Jednakże trzeba również mieć na względzie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz", 5 Wydanie, Wydawnictwo C. H. Beck, s. 737-738; M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zamykacze Wydanie II, s. 1000-1002).

Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla zatem skutki prawne tejże decyzji, co oznacza, że powstaje sytuacja, w której przyjmuje się fikcję, że decyzja taka nigdy nie została wydana.

Wskazać należy, że w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Skutkiem zaś stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu jest restytucja stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, czyli powrót żołnierza zawodowego do służby na tych samych warunkach, jakie mu przysługiwały w dniu wypowiedzenia, tak jakby do wypowiedzenia nigdy nie doszło. Chodzi zatem o ciągłość stosunku służbowego, przy jednoczesnym uwzględnieniu faktów, jakie zaistniały w związku ze zwolnieniem ze służby, które to zwolnienie w takich okolicznościach należy uznać za niebyłe.

Natomiast świadczenia, o których mowa w art. 94 i art. 95 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, są świadczeniami jednorazowymi. Kwestia ta wielokrotnie była już wyjaśniana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np.: wyroki NSA z 22 września 2009 r., I OSK 80/09; z 27 maja 2009 r., I OSK 932/08; z 18 marca 2008 r., I OSK 902/07 czy z 30 kwietnia 2008 r., I OSK 818/08).

W związku z tym, skoro żołnierz zawodowy w ramach tego samego stosunku służbowego może zostać zwolniony ze służby tylko raz, uznać należy, że skarżący był uprawniony do otrzymania tylko jednego świadczenia w związku wypowiedzeniem stosunku służbowego. Inne rozumienie tych przepisów doprowadziłoby do nadmiernego uprzywilejowania żołnierzy, którzy byli kilkakrotnie zwalniani ze służby, a następnie w drodze stwierdzenia nieważności decyzji, ponownie do niej przywracani.

Podkreślić należy, że czym innym jest żądanie zwrotu świadczenia polegające na domaganiu się oddania wypłaconej kwoty, a czym innym zaliczenie na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej wcześniej z tego samego tytułu na poczet tego samego świadczenia. Skarżącemu, jak już wskazano powyżej, przysługiwało bowiem tylko jedno świadczenie w związku ze zwolnieniem go ze służby. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do zastosowania instytucji potrącenia, która w odniesieniu do uposażenia i świadczeń przysługujących żołnierzom zawodowym znajduje uregulowanie w treści art. 103 ustawy służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż organ nie dokonał potrącenia należnej kwoty, ale zaliczył kwotę wypłaconą już wcześniej na poczet należnego skarżącemu świadczenia. Zaliczenia na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej wcześniej nie można utożsamiać z obowiązkiem zwrotu świadczenia (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 703/10, niepubl.).

Tym samym zarzut naruszenia art. 156 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe ustalenie konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego polegający na potraktowaniu świadczeń pobranych przez skarżącego w 2003 r. w związku ze zwolnieniem ze służby, jako świadczeń nienależnych, jest nieuzasadniony.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 10 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), polegający na jego niezastosowaniu. W myśl tego przepisu uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepis ten dotyczy innej sytuacji faktycznej. W niniejszej sprawie organ nie żądał od skarżącego zwrotu pobranych świadczeń. Słusznie zatem zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji przepisu tego nie stosowały.

Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 71 ust. 1 w związku z art. 72 ust. 1 w związku z art. 74 i art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez ich niewłaściwą wykładnię oraz ich niewłaściwe zastosowanie. Sąd pierwszej instancji nie stosował bowiem tych przepisów, a zatem nie mógł ich naruszyć.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyższe wywody, w szczególności różnicę pomiędzy instytucją potrącenia a instytucją zaliczenia kwoty wypłaconej wcześniej na poczet należnego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

Wyjaśniając podstawę odmowy uchylenia pkt 3 zaskarżonego wyroku dotyczącego kosztów postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, iż przedmiotem zaskarżenia nie jest wartość przedmiotu sprawy. Oznacza to, że w niniejszej sprawie wysokość kosztów zastępstwa procesowego należnych pełnomocnikowi skarżącego ustalono prawidłowo. Jako podstawę orzekania przyjęto § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w związku z art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ustalając zaś wysokość kosztów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, kierował się tym, że zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcie dotyczące dwóch odmiennych zagadnień, to jest odsetek oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia, zaś skarga została uwzględniona przez ten Sąd jedynie częściowo.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 wskazanej ustawy orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.