Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 199/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: umorzono postępowanie w zakresie zwonienia od kosztów oddalono wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata
Powołane przepisy: article: Art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 258 par. 1, 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego postanawia: I. umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.

Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J. zaznaczając iż pomiędzy małżonkami istnieje odrębność majątkowa.

Określając swój majątek wyjawił, że nie ma żadnych nieruchomości ani zasobów pieniężnych. Z przedmiotów wartościowych natomiast samochód osobowy marki Citroen Xsara o wartości 8000-9000 zł.

Korzysta z prawa dożywocia w domu syna.

Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 1500 zł emerytury jaką pobiera jego żona

Uzasadniając swoje starania skarżący zaakcentował, że "w dniu 23 października 2007 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ustawa o emeryturach i rentach jest niezgodna z Konstytucją" wskazując zaś na tę okoliczność odniósł się do prawomocnie zakończonej sprawy sądowadaministracjnej podnosząc, że on cały czas też tak uważał. Nadmienił, że w chwili obecnej jest bez pracy.

Do wniosku dołączył kopie skargi kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jaką złożył 3 marca 2004 r., późniejsze pismo procesowe z dnia 27 lutego 2006 r. składane w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 199/04 oraz kopię postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. I OSK 915/06 o odrzuceniu jego skargi konstytucyjnej

Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje:

Zacząć wypada od tego, że choć w rubryce 3 formularza PPF skarżący określił, iż skarżyć będzie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r. I OSK 915/06 orzekające o odrzuceniu jego "skargi konstytucyjnej" to równocześnie w rubryce 5 zaakcentował, że zamierza podważyć wyniki postępowania sądowoadministrcyjnego prowadzonego w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego zakończonego prawomocnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2007 r. (k. 45-51) oddalającym jego skargę kasacyjną (k. 33-35) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 marca 2006 r. (k. 24) dla tej przyczyny, iż "w dniu 23 października 2007 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ustawa o emeryturach i rentach jest niezgodna z Konstytucją". Powyższe wskazuje, że wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata skarżący tak naprawdę składa przed wniesieniem skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

Z kolei należy uznać, że przepis art. 243 §1 ppsa nie wyłącza możliwości skutecznego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przed zainicjowaniem postępowania ze skargi o wznowienie postępowania. Traktuje on bowiem ogólnie o postępowaniu. Lege non distinguende także w trybach nadzwyczajnych. Dodatkowym argumentem jest to, że ponieważ zainicjowanie postępowania wznowieniowego ma doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego strona powinna mieć możliwość korzystania z prawa pomocy, zwłaszcza gdy sporządzenie skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obwarowane zostało obowiązkiem zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 275 ppsa).

Powyższe uprawnienie nie oznacza jednak automatycznie, że pomoc ta w ogóle albo we wnioskowanym zakresie zostanie stronie udzielona. O tym decyduje bowiem czy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania względnie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Nadto jej skarga nie może być dotknięta cechą oczywistej bezzasadności. Wskazując na to zastrzec równocześnie należy, że to drugie ustalenie aktualizuje się jednak tylko wówczas gdy sąd lub referendarz ocenią, iż strona spełnia przesłanki materialne umożliwiające przyznanie jej prawa pomocy.

Przed przystąpieniem do oceny możliwości płatniczych skarżącego rozwikłania wymaga jeszcze jedna kwestia. Mianowicie. Z treści wniosku wynika, że skarżącego domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tu jednak pojawia się pewien problem. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że sprawa z ewentualnej skargi wznowieniowej i tak w dalszym ciągu należeć będzie do spraw z zakresu innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej co oznacza, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. b ppsa w związku z art. 241 ppsa). O bezprzedmiotowości żądania skarżącego przesądza, więc aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek.

Z tych względów należało więc postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 ppsa.

Sytuacja taka nie przekreśla jednak automatycznie wszystkich jego starań. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine). Oczywiście po dokonaniu ustaleń, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa), przez co należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Realia niniejszego przypadku kształtują się tak, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, iż jego gospodarstwo domowe dysponuje stałym miesięcznych dochodem ok. 1500 zł jaką otrzymuje małżonka skarżącego, na co w żaden sposób nie ma wpływu akcentowana przezeń odrębność majątkowa. Zgodnie bowiem z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich też pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postan. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAi WSA 05/1/8). Nadto skarżący dysponuje określonym majątkiem w postaci samochodu osobowego marki Citroen Xsara szacowanym na około 8-9 tyś. zł. Skarżący nie boryka się też z problemami mieszkaniowymi skoro ma zapewnione dożywocie w domu syn. Podane okoliczności siłą faktu niweczą więc zasadność ewentualnych ustaleń co do tego, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wynajęcia kwalifikowanego pełnomocnika. Potwierdzenie takiego stanu rzeczy można zresztą odnaleźć i w aktach sprawy, które dokumentują, że skarżący był w stanie opłacić własnym sumptem pełnomocnik, która sporządziła i wniosła za niego skargę kasacyjną (por. k. 37). Nadto samochód osobowy jest takim składnikiem majątku, który nie jest skarżącemu niezbędny i który można stosunkowo łatwo czy to spieniężyć czy też zastawić uzyskując w ten sposób potrzebne środki na dalsze popieranie sprawy jeśli skarżący jest co do zasadności swej ewentualnej skargi o wznowienie postępowania (patrz postan. NSA z 20 września 2006 r. II FZ 564/06). Rozporządzeń tych nie można bowiem utożsamiać z powstaniem po stronie skarżącego uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego i rodziny. Chociaż mogą wpłynąć na dotychczasowy komfort życia skarżącego to jednak owego komfortu nie należy utożsamiać z takim zachwianiem jego sytuacji materialnej i bytowej aby nie był w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Stąd wniosek, że udzielenie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw.

Z tych przyczyn orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.