Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1853/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 128, art. 180 § 1, art. 232, art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 86 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 727
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. J. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. orzekł względem P. Spółka Jawna w W. (dalej-Skarżący lub Strona) o retrospektywnym zaksięgowaniu należności celnych w kwocie 264 zł za towar ujęty z zgłoszeniu celnym SAD nr [...] z [...] marca 2011 r.

W związku z wniesionym odwołaniem Organ II instancji pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. wezwał Stronę do przedłożenia urzędowego tłumaczenia na język polski dokumentów w języku obcym (kontraktów sprzedaży i faktur dotyczących kosztów transportu lotniczego towaru sprowadzonego przez stronę z Chin do W. ).

W odpowiedzi pismem z dnia [...] września 2013 r. Spółka wskazała, że koszt tłumaczeń przekraczałaby dodatkową wartość cła w związku z czym odstępuje od wniesionych odwołań.

W efekcie Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. umorzył postępowanie odwoławcze. Organ II instancji stwierdził, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż strona skutecznie wycofała swoje odwołanie

W piśmie datowanym na dzień [...] grudnia 2013 r. Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika UC [...]w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. wskazując jako podstawę treść art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej o.p.

W ocenie Strony postępowanie, które dotyczyło wymiaru należności celnych przed tym Organem toczyło się bez uwzględnienia dokumentów w postaci faktur sporządzonych w języku chińskim. Organ nie brał pod uwagę okoliczności z nich wynikających, gdyż nie rozumiał ich treści. Obecnie, kiedy Skarżący uzyskał ich tłumaczenia zaistniała możliwość ustalenia, że koszty transportu ponosił chiński dostawca towarów.

Spełniona została, jego zdaniem w ten sposób przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., tj. istnienia dowodu, który w dniu wydania decyzji nie był znany Organowi ze względu na niezrozumiałość jego treści. Konieczne jest zatem, ,jak wskazano obligatoryjne wznowienie postępowania w celu ustalenia wysokości należności celnych.

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r,. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. przesłał Dyrektorowi Izby Celnej w W., jako właściwemu z mocy art. 244 §1 o.p. organowi wniosek spółki o wznowienie postępowania wskazując, że organem, który w ostatniej instancji wydał decyzję był Dyrektor IC w W. umarzając decyzją z dnia [...] września 2013r. postępowanie odwoławcze.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...] września 2013r., a następnie decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]–stosownie do treści art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19.03.2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r., poz. 727), dalej Prawo celne – Dyrektor IC w W. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2013 r. z uwagi na brak istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p.

Pismem z dnia [...]. kwietnia 2014 r. Spółka wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. – stosownie do treści art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 73 ust. 1 Prawa celnego – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

W motywach stwierdzono, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania dokumenty w postaci faktur transportowych, tyle że bez tłumaczeń, znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można zatem w tym przypadku uznać, że nastąpiło ujawnienie nowych dowodów w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego.

Przedstawienie tłumaczenia dokumentu nie uzasadnia bowiem twierdzenia, że przedłożono nowy dowód (vide wyrok NSA z 17.02.2005 r., sygn. GSK 1274/04). Warto – zdaniem Dyrektora IC w W. – zwrócić uwagę na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że dowodem w postępowaniu przed organami administracji celnej w rozumieniu art. 180 § 1 o.p. jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. To ostanie nie zastępuje bowiem dokumentu sporządzonego w języku obcym lecz służy jedynie ustaleniu, jaka była jego treść (vide wyrok NSA: z 15.05.2012 r., sygn. I GSK 341/11; z 16.05.2012 r., sygn. I GSK 376/11). Obowiązek zaś dokonania tłumaczenia dokumentów spoczywa na Stronie postępowania, zgodnie z treścią art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego.

Z tych rozważań wynika, że dowód w postaci tłumaczenia faktury transportowej oraz powołana okoliczność ponoszenia kosztów transportu nie wyczerpują przesłanki uzasadniającej wznowienia postępowania w trybie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Po pierwsze, dowód w postaci tłumaczenia faktury transportowej nie istniał w dniu wydania decyzji przez Dyrektora IC w dniu [...] września 2013 r., a po drugie, okoliczność prawidłowego określenia wartości celnej towaru (z uwzględnieniem kosztów transportu) była przedmiotem rozpoznania przez Naczelnika UC [...] w W. w decyzji z dnia [...]. czerwca 2013 r. Natomiast przedmiotem decyzji Dyrektora IC w W. z dnia [...] września 2013 r. było formalne umorzenie postępowanie odwoławczego. W ocenie organu wniosek strony o cofnięcie odwołania z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 232 § 2 o.p. rozpoznany został zgodnie prawem, gdyż organ odwoławczy oceniając prawidłowość decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w zakresie określonym powyższym przepisem nie stwierdził by w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procedury podatkowej mogących mieć wpływ na inne niż podjęto rozstrzygnięcie.

W konsekwencji należało uznać, iż powoływane przez Stronę tłumaczenie faktury transportowej nie stanowiło nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego Spółka, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzuciła :

a) naruszenie treści art. 240 § 1 pkt 5 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez przyjęcie, że w okolicznościach faktycznych nie ma podstaw do wznowienia postępowania;

b) naruszenie treści art. 128 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że wznowienie postępowania naruszyłaby zasadę trwałości decyzji administracyjnej z pominięciem faktu, że decyzje winny być wydawane w sposób odpowiadający prawu i faktom stanowiącym podstawę ich wydania.

W ocenie Skarżącego rażąco naruszono treść art. 240 § 1 pkt 5 o.p., albowiem postępowanie, które dotyczyło wymiaru należności celnych toczyło się bez uwzględnienia treści dokumentów (faktur) sporządzonych w języku chińskim. Organ nie brał pod uwagę okoliczności z nich wynikających, gdyż nie rozumiał ich treści. Obecnie, po przetłumaczeniu wiadome jest, że koszty transportu ponosił sprzedawca wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania; spełniona została przesłanka istnienia dowodu, który w dniu wydania decyzji nie był znany Organowi i brany pod uwagę ze względu na niezrozumiałość jego treści.

Taka konstatacja nie pozostaje w sprzeczności z ideą trwałości decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 128 o.p. Zasada ta nie może służyć jako argument usprawiedliwiający wydanie decyzji błędnej, niezgodnej z przepisami prawa i prowadzącej do uzyskania świadczeń fiskusowi nienależnych.

W sytuacji braku środków na tłumaczenie faktur, to Organ powinien – w trosce o zachowanie zasady prawdy obiektywnej – dokonać tłumaczeń, albowiem to na nim spoczywa obowiązek wyjaśnienia istotnych okoliczności. Zatem niewłaściwe jest twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, że na podstawie art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego Organ zwolniony był od obowiązku zbadania treści dokumentu, gdy nie przedłożono jego tłumaczenia. Skoro Organ przy wydawaniu decyzji nie wziął pod uwagę treści faktur, to w istocie nie dokonał ustaleń faktycznych zmierzających do właściwego rozstrzygnięcia wymiaru należności celnych.

W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny, bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi, bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca, bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

IV. W ocenie Sądu – gdy Skarżąca odwołuje się do treści art. 240 § 1 pkt 5 o.p. jako podstawy wznowienia postępowania, w wyniku którego dąży de facto do zmiany zapadłego uprzednio ostatecznego rozstrzygnięcia – musi wykazać, że brak wiedzy Organu podatkowego o okoliczności potwierdzanej nowo przedkładanym mu dowodem miał wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie. Tymczasem wskazane dokumenty w postaci faktur transportowych, tyle że bez tłumaczeń, znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można było zatem uznać, że nastąpiło ujawnienie nowych dowodów w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Przedstawienie tłumaczenia dokumentu nie uzasadnia bowiem twierdzenia, że przedłożono nowy dowód (vide wyrok NSA z 17.02.2005 r., sygn. GSK 1274/04), zwłaszcza, iż w judykaturze utrwalony jest pogląd, iż dowodem w postępowaniu przed organami administracji celnej w rozumieniu art. 180 § 1 o.p. jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Nie zastępuje bowiem ono dokumentu sporządzonego w języku obcym lecz służy ustaleniu jaka jest treść tego dokumentu (zob. cyt. wyżej poglądy judykatury – pkt 3 uzasadnienia).

Bezsprzecznie obowiązek dokonania tłumaczenia dokumentów w postępowaniu wyjaśniającym spoczywa na stronie (art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego). Nie jest też prawdą, że Skarżąca nie posiadała środków na ten cel, albowiem z treści pisma z dnia 3 września 2013 r. jednoznacznie wynika: "koszt tłumaczenia dokumentów z języka chińskiego na język polski przekraczałaby dodatkowo wartość cła naliczonego przez Naczelnika UC [...] w W. w związku z powyższym odstępuje od wymienionych odwołań".

Jak z powyższego cytatu wynika skarżącą Spółką nie kierował brak środków lecz rachunek ekonomiczny.

Do zmiany w zakresie powyższego stanowiska jak i podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora IC nie stanowiła również podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność ponoszenia kosztów transportu przez dostawcę chińskiego. Niezasadne jest stanowisko skarżącej ,że organ przy wydawaniu decyzji nie wziął pod uwagę treści faktur, a tym samym nie dokonał ustaleń faktycznych zmierzających do rozstrzygnięcia wymiaru należności celnych.

Zauważyć należy, że ocena dokumentów zgromadzonych w sprawie z uwzględnieniem dokumentów z kontroli postimportowej przeprowadzonej w siedzibie firmy jak i dokumentów przedłożonych przez stronę (w tym faktur transportowych ) została dokonana i znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji organu I instancji określającej wartość celną z uwzględnieniem kosztów transportu. Ze zgromadzonych w toku kontroli i postępowania podatkowego dokumentów wynikało min, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość celna towaru nie zawierała rzeczywistych kosztów transportu lotniczego. Powyższe stanowiło przedmiot postępowania przed organem celnym I instancji.

Natomiast organ odwoławczy w decyzji umarzającej postępowanie, której dotyczyło postępowanie na skutek wniosku o wznowienie, oceniał jedynie wniosek strony o cofnięcie odwołania z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 232 o.p. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może odmówić uwzględnienia cofnięcia odwołania, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo pozostawienia w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów, które uzasadniają jej uchylenie lub zmianę. Organ odwoławczy oceniając prawidłowość decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] o retrospektywnym zaksięgowaniu należności celnych, w zakresie określonym art. 232 §2 o.p. nie stwierdził by w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji naruszone zostały przepisy prawa materialnego czy zasady procedury podatkowej.

V. W toku postępowania nie naruszono też treści art. 128 o.p. Z przepisu tego wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Naturalną konsekwencją jest, iż postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej, zwłaszcza, kiedy – jak w niniejszej sprawie – strona Skarżąca z niej sama rezygnuje biorąc pod uwagę rachunek ekonomiczny.

Ostateczna decyzja administracyjna posiada w swym założeniu cechy trwałego rozstrzygnięcia i przysługuje jej przymiot domniemania prawdziwości ustaleń faktycznych, poczynionych w danej sprawie i stanowiących podstawę decyzji (art. 128 o.p.). Naruszenie tego domniemania, a w konsekwencji decyzji ostatecznej, w drodze wznowienia i postępowania, może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych i dlatego przepisy określające zakres stosowania tej instytucji i nie mogą być poddawane wykładni rozszerzającej.

VI. Mając na względzie powyższe należało – stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.