Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 322/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) stycznia 2018 r. nr (...) w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej dla producentów rolnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz J. A. kwotę 113 zł (słownie: sto trzynaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez J. A. (dalej jako Skarżący, Strona, Wnioskodawca) decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie orzekł o

utrzymaniu w mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017r.,

wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji

Rolnictwa w P. w sprawie udzielania pomocy finansowej dla producentów rolnych,

w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, powstały

szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni występowania tej

uprawy w wyniku przymrozków wiosennych w 2017 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W dniu 18 września 2017 r. J. A. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w

P. wniosek o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych w których

gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, powstały w bieżącym

roku szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni występowania

tej uprawy w wyniku przymrozków wiosennych w 2017 r. Do wniosku dołączył: protokół

oszacowania szkód nr 7 z dnia 26.05.2017 r., polisę ubezpieczenia upraw rolnych za

okres 20.10.2016 r. - 30.04.2017 r. na pow. 2,50 ha, polisę ubezpieczenia upraw rolnych

za okres 22.04.2017 r. - 31.10.2017 r. na pow. 5,50 ha.

W dniu [...] grudnia 2017r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał

decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy w części w wysokości 2

820,00 zł.

Strona złożyła odwołanie od decyzji.

Decyzją Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i

Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., po rozpoznaniu

odwołania Wnioskodawcy, utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że tryb składania wniosków o udzielenie

pomocy finansowej dla producentów rolnych w których gospodarstwach rolnych lub

działach specjalnych produkcji rolnej, powstały w bieżącym roku szkody w wysokości co

najmniej 70% danej uprawy na powierzchni występowania tej uprawy w wyniku

przymrozków wiosennych w 2017 roku, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia

27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji

niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 r., poz.

187 z p. zm.; dalej: rozporządzenie).

W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej, o której

mowa w § 13 rozporządzenia, ubiegając się o płatność do powierzchni 2,82 ha

owocujących drzew owocowych.

Zgodnie z ogłoszeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 sierpnia 2017 r.

stawka pomocy wyniosła 2.000 zł na 1 ha powierzchni owocujących upraw drzew

owocowych, w których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70 % spowodowane

przez przymrozki wiosenne. Wobec powyższego początkowa kwota przyznanej

płatności na rok 2017 wyniosła 5.640,00 zł, liczona jako iloczyn stawki płatności na 1 ha

oraz powierzchni uprawy.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2017r. uznał

jednak, że kwota pomocy 5.640,00 zł ulega pomniejszeniu o 50 % na podstawie

przepisu § 13 ust. 12 rozporządzenia, ponieważ ubezpieczenie 50% upraw nie

obejmowało całego okresu, w którym wystąpiło niekorzystne zjawisko atmosferyczne.

Stwierdzono w szczególności, iż do dnia 21.04.2017 r. ubezpieczeniem objęta była

jedynie powierzchnia 2,50 ha, zaś od dnia 01.05.2017 r. powierzchnia 5,50 ha. Wobec

powyższego pomoc przyznano w kwocie 2.820,00 zł.

Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR stwierdził tym samym, że zaistniały podstawy do

pomniejszenia pomocy o 50 %, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarżący do

wniosku o przyznanie pomocy dołączył polisy ubezpieczenia oraz oświadczył, iż

posiada ubezpieczenia upraw, z polis tych wynikało, że:

1. wg polisy ubezpieczeniowej nr 21794997 okres ubezpieczenia obejmuje

termin od dnia 20.10.2016 r. do 30.04.2017 r., a wniosek o ubezpieczenie

obejmował nasadzenia wiśni o pow. 2,50 ha;

2. wg polisy ubezpieczeniowej nr [...] okres ubezpieczenia obejmuje

termin od dnia 22.04.2017 r. do 31.10.2017 r., a wniosek o ubezpieczenie

obejmował powierzchnię upraw wynoszącą 5,50 ha.

Organ zauważył przy tym, że wystąpienie szkód w wyniku przymrozków wiosennych

wystąpiło w dniach 16.04.2017 r. - 21.05.2017 r. - co potwierdza protokół z oszacowania

zakresu i wysokości szkód Nr 7 z dnia 26.05.2017 r. sporządzony przez Komisję ds.

oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej

Wskazano przy tym na przepis § 13 ust. 12 rozporządzenia, że ustalając przesłankę

pomniejszenia pomocy, odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw, nie do chwili

rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej w stosunku do zakładu ubezpieczeń.

Pomniejszenie pomocy jest uzasadnione, gdy przed powstaniem szkód nie zostanie

zawarta umowa ubezpieczenia, nie zaś jeżeli przed powstaniem tych szkód nie

rozpocznie się odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń w zakresie obowiązkowego

ubezpieczenia upraw. Rolą tego przepisu jest zmotywowanie rolników do ubezpieczenia

się poprzez zagrożenie im obniżeniem pomocy, a nie przeniesienie ryzyka związanego

z wystąpieniem szkód na zakład ubezpieczeń. Na taką interpretację wskazuje również

okoliczność, iż w myśl § 13 ust. 12 rozporządzenia przesłanką wypłacenia pomocy w

pełnej wysokości jest zawarcie ubezpieczenia co najmniej od jednego spośród ryzyk

określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, przy czym nie musi to być ryzyko, w

związku z zaistnieniem którego powstały w gospodarstwie rolnym szkody skutkujące

udzieleniem pomocy.

W związku z powyższym przepis § 13 ust. 12 rozporządzenia w ocenie Dyrektora

należy odnosić tylko do okresu trwania polisy ubezpieczeniowej, a nie do okresów

trwania karencji czy terminów odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku

danego rodzaju szkody. W przypadku, gdy zgodnie z treścią polisy odpowiedzialność

ubezpieczyciela rozpoczynała się później lub kończyła wcześniej niż data, w której

występowało zdarzenie objęte ubezpieczeniem, pomoc finansowa nie powinna ulec

pomniejszeniu, natomiast w przypadku gdy przymrozki wiosenne wystąpiły w dwóch

okresach, a ubezpieczenie zostało zawarte po dacie wystąpienia pierwszego

przymrozku, istnieje konieczność pomniejszenia pomocy finansowej w związku z

faktem, iż rolnik nie w każdym ze wskazanych terminów posiadał ubezpieczenie 50 %

upraw.

Jak wynika z akt sprawy, umowa ubezpieczenia upraw rolnych (obejmująca okres

ubezpieczenia od 22.04.2017 r. do 31,10.2017 r.) została podpisana w dniu 21.04.2017

r. a więc już po dniu 16.04.2017 r., kiedy to wystąpiły szkody powstałe w wyniku

przymrozków wiosennych. Wystąpienie szkód w uprawach w wyniku przymrozków

wiosennych potwierdza natomiast protokół Nr [...] z dnia 26.05.2017 r. gdzie okres

przymrozków wiosennych przypada od dnia 16.04.2017 r. do dnia 21.05.2017 r.

Wskazano przy tym, że w dniach 16.04.2017 r., kiedy to już miały miejsce szkody w

uprawach rolnych w wyniku przymrozków wiosennych, Skarżący nie posiadał jeszcze

ubezpieczenia upraw na pow. 5,50 ha, ubezpieczenie zostało zawarte dopiero w dniu

22.04.2017 r., a więc już po dniu wystąpienia szkody.

W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje informacja Strony, iż posiada on łąki i pastwiska

o powierzchni 1,78 ha. Z protokołu oszacowania szkód wynika, iż powierzchni upraw

rolnych w dniu wystąpienia szkód (z wyłączeniem łąki i pastwisk) wynosi 13,19 ha. A

zatem w dniu wystąpienia szkody co najmniej 50% tej powierzchni powinna być

ubezpieczona od jednego z ryzyk. Jednakże, w związku z tym, iż powierzchnia upraw

5,50 ha została objęta ubezpieczeniem już po dniu wystąpienia zjawiska

atmosferycznego, tj. przymrozków, nie można uznać, iż został spełniony warunek

określony w przepisie § 13 ust. 12 rozporządzenia Tym samym w ocenie organu

odwoławczego przyznana kwota pomocy w wysokości 2.820,00 zł jest prawidłowa i

organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany dotychczas przyznanej pomocy

decyzją z dnia [...].12.2017 r.

Jednocześnie organ II instancji - stwierdzając wadliwość uzasadnienia decyzji I instancji

- dokonał uzupełnienia uzasadnienia decyzji I instancji.

J. A. zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Warszawie decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] stycznia 2018 r. o

utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2017r., wydanej przez Kierownika Biura

Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie

udzielania pomocy finansowej dla producentów rolnych, wnosząc o uchylenie obydwu

decyzji, jak też o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mający istotny

wpływ na treść wydanej decyzji, tj.

1. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art.

80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego

dotyczącego rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej dla producentów

rolnych, u których szkody w wyniku przymrozków wiosennych wyniosły co najmniej 70%

danej uprawy co skutkowało odmową przyznania tej pomocy w pełnej wysokości.

2. art. 107 § 1 i 2 k.p.a. poprzez sporządzenie decyzji nieuwzględniającej

wszystkich okoliczności sprawy i nie uwzględnienie dowodów potwierdzających

okoliczności wskazane w dokumentacji dołączonej do wniosku o udzielenie

przedmiotowej pomocy.

3. rażącą obrazę przepisu art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego

w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę

rozstrzygnięcia, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący, składając wniosek o udzielenie pomocy

finansowej dla producentów rolnych, u których szkody w wyniku przymrozków

wiosennych wyniosły co najmniej 70% danej uprawy, załączył wymagane dokumenty. Z

dokumentów tych wynika, że szkody powstawały w okresie niekorzystnych warunków

atmosferycznych tj. od dnia 16/04/2017 do 21/05/2017 (protokół oszacowania szkód nr

[...] z dnia 26/05/2017). Protokół nie określa konkretnej daty, w której nastąpiła szkoda, a

jedynie przedział czasowy. Komisja nie była w stanie wskazać konkretnej daty, gdyż

przymrozki trwały w całym wymienionym okresie w różnym nasileniu (od 0°C do -10°C).

W ocenie Skarżącego przymrozki nastąpiły w okolicach 25/04/2017 - 26/04/2017, a w

tym okresie (22/04/2017 - 30/04/2017) w gospodarstwie Skarżącego było objęte

ubezpieczeniem ponad połowa gruntów (polisa ubezpieczeniowa upraw rolnych z dnia

20/10/2017 i polisa ubezpieczeniowa upraw rolnych z dnia 21/04/2017). Zwrócono

również uwagę na fakt, że w protokole strat zostały stwierdzone straty m.in. w uprawie

truskawek w wysokości 35%, w uprawie malin: 30%, w uprawie jeżyn: 35%, a uprawy te

zostały ubezpieczone polisą z dnia 21/04/2017. Oznacza to również, że szkody

wystąpiły po 21/04/2017r. Zbieżność czasowa jest tu zupełnie przypadkowa i wynika

głównie z faktu, iż tego rodzaju polisy można było zawierać dopiero po 18 kwietnia 2017

r.

Podniesiono, że ustawa o ubezpieczeniach po bardzo długich pracach parlamentarnych

została uchwalona 23/03/2017r., a ogłoszona w dniu 31/03/2017r. (Dz. U. z 31 marca

2017, poz. 706). Agenci ubezpieczeniowi otrzymali od swoich biur wytyczne dotyczące

ubezpieczeń 18/04/2017r. Ubezpieczenie upraw Skarżący zrobił w pierwszym

możliwym terminie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR

podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. Skarżący oświadczył, że pismo, które

załączył do skargi jako załącznik nr 1 dostał od firmy ubezpieczeniowej – [...], w którym to [...] ubezpiecza się

co roku. Skarżący

oświadczył, że ustawa o ubezpieczeniach weszła w życie przed samym Świętami

Wielkanocnymi w 2017 r. i ubezpieczyciele zaczęli ubezpieczać dopiero po 18 kwietnia

2017 r. i Skarżący ubezpieczył się w możliwie najszybszym terminie tj. 21 kwietnia 2017

r.

W związku z oświadczeniami Skarżącego Sąd zobowiązał go do przedstawienia pisma

z [...] na potwierdzenie twierdzeń Skarżącego

zawartych w skardze.

W dniu 15 października 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo [...], Biura Regionalnego w P. z dnia 11

października 2018

r., z którego wynikało (tj. z załączonej do niego kopii korespondencji mailowej z dnia

14.04.2017 r., godz. 13:18), że z dniem 15 kwietnia 2017 r. będzie można rozpocząć

wiosenną akcję akwirowania ubezpieczeń upraw rolnych z dopłatami z budżetu

państwa – OWU 01. Z pisma wynika też, że tak późny termin rozpoczęcia akcji

spowodowany był długimi pracami nad nowelą ustawy dot. tego ubezpieczenia, w

wyniku czego rolnicy nie mogli wcześniej wykupić ubezpieczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem część zarzutów skargi jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują

wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod

względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30

sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r.

poz. 1302 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub

postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na

wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli

zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub

w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą

przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych

przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu

administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i

obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed

organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach

danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną

podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie

legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów

sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z

urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str.

224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń

prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich

postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to

niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły

przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również

przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem

skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i

c p.p.s.a.

W sprawie zastosowanie mają przepisy prawa wspólnotowego, jak też i prawa

polskiego, a w szczególności rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015

roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 r., poz. 187 z p. zm.; dalej:

rozporządzenie), które reguluje tryb składania wniosków o udzielenie pomocy

finansowej dla producentów rolnych w których gospodarstwach rolnych lub działach

specjalnych produkcji rolnej, powstały w bieżącym roku szkody w wysokości co najmniej

70% danej uprawy na powierzchni występowania tej uprawy w wyniku przymrozków

wiosennych w 2017 roku.

Zgodnie z § 13 ust. 1 tego rozporządzenia Agencja udziela pomocy finansowej na

realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju

wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, dla producentów rolnych, którym został nadany

numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów,

ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w

których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały

szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni występowania tej

uprawy lub szkody powstały na powierzchni co najmniej 70% upraw w szklarniach i

tunelach foliowych, spowodowane wystąpieniem niekorzystnych zjawisk

atmosferycznych, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura

powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę

producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego, złożony na formularzu

opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (§ 13 ust. 4

w/w rozporządzenia).

Do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się, w przypadku ubiegania się o pomoc

udzielaną zgodnie z przepisami, o których mowa w ust. 3 (§ 13 ust. 6 rozporządzenia)

m.in.: kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, zawierającego

informacje o powierzchni upraw, w których powstały szkody w wysokości co najmniej

70%, lub informacje o powierzchni upraw w szklarniach i tunelach foliowych, na której

powstały szkody co najmniej na 70% powierzchni tych upraw.

Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez

producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni uprawy, w której

powstały szkody, oraz stawki pomocy, której wysokość będzie uzależniona od rodzaju

uprawy (§ 13 ust. 7 rozporządzenia).

Z regulacji § 13 ust. 12 rozporządzenia wynika, że pomoc, o której mowa w ust. 1,

pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych lub

uprawach w szklarniach lub w tunelach foliowych co najmniej 50% powierzchni upraw w

gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej. z wyłączeniem łąk i

pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w §

2 ust. 1 pkt 3.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie § 13 ust. 8 rozporządzenia,

poinformował, iż od dnia 13.09.2017 r. do dnia 27.09.2017 r. producenci rolni, w których

gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, powstały w bieżącym

roku szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni występowania

tej uprawy w wyniku przymrozków wiosennych, mogą składać wnioski o udzielenie

pomocy. Stawki pomocy wynoszą:

1) 2.000 zł na 1 ha powierzchni owocujących upraw drzew owocowych, w których

wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% spowodowane przez przymrozki

wiosenne,

2) 1.000 zł na 1 ha powierzchni owocujących upraw krzewów owocowych i

truskawek, w których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% spowodowane

przez przymrozki wiosenne.

Kwestią sporną między stronami jest zatem zastosowanie w stosunku do Skarżącego

pomniejszenia kwoty pomocy o 50% dla rolników nieposiadających polisy

ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i

pastwisk, w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej.

W ocenie Skarżącego dokonał on ubezpieczenia w możliwie najszybszym terminie, od

kiedy było to możliwe, natomiast organ twierdzi, że nie posiadał stosownego

ubezpieczenia w odpowiedniej wielkości.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym w swojej decyzji, że ustalenie w § 13 ust. 12

rozporządzenia przesłanki pomniejszenia pomocy, odniesiono się do samego faktu

ubezpieczenia upraw, nie do chwili rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej w stosunku

do zakładu ubezpieczeń. Pomniejszenie pomocy jest zatem uzasadnione, gdy przed

powstaniem szkód nie zostanie zawarta umowa ubezpieczenia, nie zaś jeżeli przed

powstaniem tych szkód nie rozpocznie się odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń w

zakresie obowiązkowego ubezpieczenia upraw. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę

zgadza się w pełni w powyższym stanowiskiem organu.

Jednocześnie Sąd zgadza się też ze stanowiskiem Dyrektora OR ARiMR, że w związku

z powyższym przepis § 13 ust. 12 rozporządzenia należy odnosić tylko do okresu

trwania polisy ubezpieczeniowej, a nie do okresów trwania karencji czy terminów

odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku danego rodzaju szkody. W

przypadku, gdy zgodnie z treścią polisy odpowiedzialność ubezpieczyciela

rozpoczynała się później lub kończyła wcześniej niż data, w której występowało

zdarzenie objęte ubezpieczeniem, pomoc finansowa nie powinna ulec pomniejszeniu,

natomiast w przypadku, gdy przymrozki wiosenne wystąpiły w dwóch okresach, a

ubezpieczenie zostało zawarte po dacie wystąpienia pierwszego przymrozku, istnieje

konieczność pomniejszenia pomocy finansowej w związku z faktem, iż rolnik nie w

każdym ze wskazanych terminów posiadał ubezpieczenie 50 % upraw.

Z akt sprawy administracyjnej jednoznacznie wynika też, i nie jest to sporne między

stronami, że Skarżący posiadał dwie umowy ubezpieczenia:

1. wg polisy ubezpieczeniowej nr [...], której okres ubezpieczenia

obejmował termin od dnia 20.10.2016 r. do 30.04.2017 r., a wniosek o

ubezpieczenie obejmował nasadzenia wiśni o pow. 2,50 ha;

2. wg polisy ubezpieczeniowej nr [...] , której okres ubezpieczenia

obejmował termin od dnia 22.04.2017 r. do 31.10.2017 r., a wniosek o

ubezpieczenie obejmował powierzchnię upraw wynoszącą 5,50 ha.

Bezsporne jest też, że umowa ubezpieczenia upraw rolnych, obejmująca okres

ubezpieczenia od 22.04.2017 r. do 31.10.2017 r., została podpisana w dniu 21.04.2017

r. a więc już po dniu 16.04.2017 r. Jednocześnie z treści protokołu Nr [...] z dnia

26.05.2017 r. wynika, że szkoda została zgłoszona w dniu 04.05.2017 r. a okres

przymrozków wiosennych przypadał od dnia 16.04.2017 r. do dnia 21.05.2017 r.

Organ tym samym stwierdził, że w dniu 16.04.2017 r., kiedy to już miały miejsce szkody

w uprawach rolnych w wyniku przymrozków wiosennych, Skarżący nie posiadał jeszcze

ubezpieczenia upraw na pow. 5,50 ha, ubezpieczenie zostało zawarte dopiero w dniu

22.04.2017 r., a więc już po dniu wystąpienia szkody, co stało się przyczyną odmowy.

Sąd - rozpoznając niniejszą sprawę – miał jednakże również na względzie zapisy

wynikające z ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt

gospodarskich (Dz. U. z 2016 r., poz. 792; obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2047; dalej

jako "u.u.u.r.").

Ustawa ta określa zasady:

1) stosowania dopłat do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia od ryzyka

wystąpienia skutków zdarzeń losowych w rolnictwie;

2) zawierania i wykonywania umów obowiązkowego ubezpieczenia upraw od

określonego ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych w rolnictwie, zwanych dalej

"umowami ubezpieczenia obowiązkowego";

3) udzielania dotacji celowej na pokrycie części odszkodowań z tytułu szkód

spowodowanych przez suszę.

Z treści art. 3 ust. 1 wynika, że ze środków budżetu państwa są udzielane dopłaty do

składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia:

1) upraw zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych,

drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin

strączkowych, od zasiewu lub wysadzenia do ich zbioru, od ryzyka wystąpienia szkód

spowodowanych przez huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się

ziemi, lawinę, suszę, ujemne skutki przezimowania oraz przymrozki wiosenne lub

2) bydła, koni, owiec, kóz, drobiu lub świń od ryzyka wystąpienia szkód

spowodowanych przez huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się

ziemi, lawinę oraz w wyniku uboju z konieczności,

- zwanych dalej "umowami ubezpieczenia".

Jednocześnie w ust. 2 określone są rodzaje szkód oraz co one oznaczają, w tym m. in.

znajdziemy w tym przepisie, co rozumiemy przez:

10) suszę - oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym

sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku

klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych

gatunków roślin uprawnych i gleb;

11) ujemne skutki przezimowania - oznaczają szkody spowodowane wymarznięciem,

wymoknięciem, wyprzeniem, wysmaleniem lub wysadzeniem roślin, w okresie od dnia 1

grudnia do dnia 30 kwietnia, polegające na całkowitym lub częściowym zniszczeniu

roślin lub całkowitej utracie plonu lub jego części;

11a) przymrozki wiosenne - oznaczają szkody spowodowane przez obniżenie się

temperatury poniżej 0°C, w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 30 czerwca, polegające

na całkowitym lub częściowym zniszczeniu roślin lub całkowitej utracie plonu lub jego

części.

Ponadto z treści art. 4 wynika, że wnioski o zawarcie umów ubezpieczenia są składane

przez producentów rolnych w zakładach ubezpieczeń, które zawarły z ministrem

właściwym do spraw rolnictwa umowy w sprawie dopłat, o których mowa w art. 9 ust. 1

u.u.u.r. Zakłady ubezpieczeń zawierają umowy ubezpieczenia z producentami rolnymi

do wyczerpania w danym roku limitu dopłat, których wysokość dla danego zakładu

ubezpieczeń określa się w umowach w sprawie dopłat, o których mowa w art. 9 ust. 1

u.u.u.r. Umowy ubezpieczenia są zawierane na okres do 12 miesięcy.

Z treści cyt. przepisów wynika zatem jednoznacznie, że zawarcie umowy z ministrem

przez zakład ubezpieczeń jest warunkiem koniecznym otrzymania przez

ubezpieczyciela dopłat do składek. Oczywiście, inni ubezpieczyciele również mogą

zawierać umowy ubezpieczenia na warunkach analogicznych do tych, jakie wynikają z

ustawy. Jednak nie otrzymają oni dopłat do składek z budżetu państwa. Artykuł 4 ust. 2

stanowi, że zakłady ubezpieczeń mogą zawierać umowy ubezpieczenia do wyczerpania

w danym roku limitu dopłat ustalonego w umowie w sprawie dopłat. Należy jednak

uznać, wbrew temu co sugeruje treść przepisu, że konsekwencją wyczerpania limitu

dopłat nie jest wyłączenie prawa ubezpieczyciela do zawierania umów, a jedynie

nieotrzymywanie przez niego z budżetu państwa dopłat do składek. Ubezpieczyciel

może jednak kontynuować dystrybucję ubezpieczeń. Składka za te ubezpieczenia nie

podlega ograniczeniom wskazanym w art. 5 u.u.u.r. (patrz: Nawracała Jakub,

Komentarz do art. 4 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich,

[w:] Prawo ubezpieczeń gospodarczych. Komentarz. Tom I. Komentarz do przepisów

prawnych o funkcjonowaniu rynku ubezpieczeń, Wyd. LEX 2010).

Artykuł 4 ust. 3 u.u.u.r. przewiduje, że umowy ubezpieczenia zawiera się na okres do

12 miesięcy. Możliwe jest zatem zawarcie umowy na krótszy okres. Komentowany

przepis dotyczy jednak tylko formalnego okresu ubezpieczenia, odpowiedzialność

ubezpieczyciela ulega bowiem pewnym ograniczeniom czasowym i nie świadczy on

ochrony ubezpieczeniowej przez okres całego roku. Ograniczenia te (materialny okres

ubezpieczenia) wynikają już z samych definicji ryzyk, w zakresie których udzielana jest

ochrona. I tak:

1) w ryzyku suszy - zjawisko opisane przez ustawodawcę jako susza musi wystąpić w

okresie od 1 kwietnia do 30 września (art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.u.r.);

2) w ryzyku ujemnych skutków przezimowania - ochrona ubezpieczeniowa obejmuje

szkody, które wystąpiły w okresie od 1 grudnia do 30 kwietnia (art. 3 ust. 2 pkt 11

u.u.u.r.);

3) w ryzyku przymrozków wiosennych - ochrona ubezpieczeniowa obejmuje szkody,

które wystąpiły w okresie od 15 kwietnia do 30 czerwca (art. 3 ust. 2 pkt 11a u.u.u.r.).

Jednocześnie – tak jak to podnosił Skarżący – ustawa powyższa została zmieniona

ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i

zwierząt gospodarskich oraz ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw

rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 706) , ogłoszoną w dniu 31

marca 2017 r. i zmiana ta weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Z treści dokumentów, które Skarżący złożył do skargi, a potem uzupełnił na wezwanie

Sądu, wynika, że [...], w którym to [...]

ubezpiecza się Skarżący co roku, poinformowało poprzez Dyrektora Biura Ubezpieczeń

Rolnych dyrektorów oddziałów TUW, że z dniem 15 kwietnia 2017 r. (sobota) będzie

można rozpocząć wiosenną akcję akwirowania ubezpieczeń upraw rolnych z dopłatami

z budżetu państwa – OWU 01. Z pisma z dnia 11.10.2018 r. wynika też, że tak późny

termin rozpoczęcia akcji spowodowany był długimi pracami nad nowelą ustawy dot.

tego ubezpieczenia, w wyniku czego rolnicy nie mogli wcześniej wykupić ubezpieczeń.

Jednocześnie Sądowi znany jest z urzędu fakt, na który zwracał uwagę Skarżący, że 15

kwietnia 2017 r. była sobota, natomiast w dniach 16 i 17 kwietnia 2017 r. były Święta

Wielkanocne, które to dni były wolnymi od pracy, a zatem możliwym był podnoszony

przez Skarżącego argument, że nie mógł się wcześniej ubezpieczyć, albowiem

ubezpieczyciele zaczęli ubezpieczać dopiero po dniu 18 kwietnia 2017 r.

Organ winien zatem przeprowadzić postępowanie mające na celu ustalenie, czy w

ogóle było możliwym zawarcie umowy ubezpieczenia przez Skarżącego przed dniem

16 kwietnia 2017 r., jak to podnosiły organy w swoich decyzjach, a następnie, jeżeli

potwierdzą się twierdzenia Skarżącego, że zawarcie umowy było możliwe dopiero po

dniu 18 kwietnia 2017 r., winny w tym przypadku odstąpić od sankcji wskazanej

przepisem § 13 ust. 12 rozporządzenia.

W ocenie Sądu obarczanie bowiem Skarżącego konsekwencją w postaci odmowy

przyznania pomocy w pełnej wysokości w przedstawionej powyżej sytuacji prawnej i

faktycznej jest nie do pogodzenia z ogólnymi zasadami prowadzenia postępowania

administracyjnego, w tym zasadą działania w sposób budzący zaufanie do władzy

publicznej, proporcjonalności i równego traktowania, zawartą w art. 8 k.p.a.

Sąd - dokonując oceny przedstawionych powyżej przepisów prawa - doszedł do

przekonania, że nie może tego zmienić powoływanie się przez organ na treść

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego

zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji

Rolnictwa.

Jak na to wskazał organ odwoławczy w swojej decyzji, rolą przepisu § 13 ust. 12

rozporządzenia jest bowiem zmotywowanie rolników do ubezpieczenia się poprzez

zagrożenie im obniżeniem pomocy, a nie przeniesienie ryzyka związanego z

wystąpieniem szkód na zakład ubezpieczeń. Na taką interpretację tego przepisu w

ocenie organu wskazuje również okoliczność, iż w myśl § 13 ust. 12 rozporządzenia

przesłanką wypłacenia pomocy w pełnej wysokości jest zawarcie ubezpieczenia co

najmniej od jednego spośród ryzyk określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, przy

czym nie musi to być ryzyko, w związku z zaistnieniem którego powstały w

gospodarstwie rolnym szkody skutkujące udzieleniem pomocy.

W ocenie Sądu organ nie zastosował tym samym tego przepisu odpowiednio do stanu

niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę możliwość powstania po stronie Skarżącego

przeszkód niezależnych od Skarżącego a uniemożliwiających zawarcie stosownego

ubezpieczenia.

W prowadzonym postępowaniu organy winny zatem ponownie rozpatrzyć sprawę,

mając na względzie wskazane powyżej rozważania Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na

uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji

wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w

razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od

organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się

bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia

praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także

wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art.

205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy,

zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 113 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w

sprawie wpisu sądowego.