Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 577/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 7 ust. 1, par 2
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art 36
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor sądowy Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej oddala skargę


UZASADNIENIE

T. P. złożyła w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Do wniosku dołączyła plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, kopię postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r.

o stwierdzeniu nabycia spadku, kopię odpisu skróconego aktu zgonu męża oraz oświadczenie o woli kontynuacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w G. decyzją z dnia [...] r. odmówił stronie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wskazując, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych, w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni wyłącznie w przypadku, gdy nastąpi to w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie wniosku złożonego przez poprzedniego właściciela przedmiotowego gospodarstwa rolnego postępowanie zostało umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość.

Strona złożyła od decyzji organu I instancji odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie

art. 7, art. 8, art. 9 i art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 30 § 4 kpa i § 7c ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 01 sierpnia 2006 r. zmieniającego ww. rozporządzenie (Dz. U. Nr 142, poz. 1016), stwierdził, że pozytywnymi przesłankami niezbędnymi do przejęcia płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, są: złożenie wniosku w odpowiednim terminie oraz toczące się postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej

z wniosku poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie został spełniony drugi ze wskazanych warunków, ponieważ postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE prowadzone wobec poprzedniego właściciela zostało umorzone, w związku z jego bezprzedmiotowością, decyzją z dnia [...] r., a więc przed nowelizacją ww. rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. Bezprzedmiotowość postępowania wynikała z faktu, iż poprzedni posiadacz gospodarstwa rolnego zmarł. Śmierć poprzedniego właściciela oraz brak przepisów umożliwiających przejęcie prawa do płatności doprowadziło do bezprzedmiotowości toczącego się postępowania.

Organ II instancji nie podzielił stanowiska strony, że Kierownik Biura Powiatowego powinien był ją poinformować, aby złożyła wniosek o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania, co skutkowałoby możliwością przejęcia płatności.

Jednocześnie organ nie zgodził się, iż decyzja organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku pierwotnego wnioskodawcy powinna zostać uznana za rażąco naruszającą prawo lub wydaną bez podstawy prawnej. Organ stwierdził, że

w dacie wydania przedmiotowej decyzji nie było możliwości przejęcia płatności. Dlatego też Kierownik Biura Powiatowego, działając w oparciu o przepisy obowiązujące, zobowiązany był do umorzenia postępowania administracyjnego w związku z jego bezprzedmiotowością.

W uzasadnieniu decyzji wskazano również, że pismo dotyczące nowelizacji rozporządzenia w sprawie udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE - skierowane do skarżącej - stanowiło ogólną informację

o zmianie stanu prawnego przedmiotowego działania. Dlatego też nie można traktować ww. informacji jako złożenia wniosku, a tym bardziej jako ewentualne zapewnienie

o pozytywnym sposobie załatwienia sprawy. Poinstruowanie wnioskodawcy

o konieczności złożenia własnego wniosku celem uzyskania pomocy finansowej również nie może być uznawane jako zapewnienie rozstrzygnięcia sprawy zgodnie

z żądaniem strony, a jedynie jako przejaw starań, aby producent rolny wykorzystał wszystkie możliwości w zakresie uzyskania płatności. Stosowny wniosek skarżąca złożyła [...] r.

Organ nie podzielił również stanowiska strony, iż organ I instancji poprzez swoje działania w sprawie nadużył zaufania do organów Państwa. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR działania Kierownika Biura Powiatowego pozostawały

w zgodzie i oparte były na obowiązujących przepisach prawa, jak również nie naruszyły zasad postępowania administracyjnego.

Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji.

Uzasadniając skargę strona wskazała, że w 2005 r. przejęła gospodarstwo rolne po swoim zmarłym mężu K. P.. Chcąc kontynuować dostosowywanie gospodarstwa do unijnych standardów, zwróciła się do Biura Powiatowego Agencji

w G. w celu rozwiązania kwestii przejęcia płatności po mężu. Urzędnicy organu poinformowali ją, że przejęcie płatności jest możliwe, jednak strona musi złożyć osobny wniosek o płatności. Pismem z dnia [...] r. skarżąca złożyła wniosek o pomoc finansową. Urzędnicy organu poinformowali ją, że w związku z tym, iż obecnie ona jest wnioskodawczynią, postępowanie w sprawie przyznania płatności zmarłemu mężowi musi zostać umorzone. W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w G. wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania K. P. pomocy finansowej. Pracownicy organu I instancji zapewniali ją, że jest to niezbędny krok do uzyskania decyzji o przyznaniu płatności, w związku z czym wnioskodawczyni nie odwoływała się od tej decyzji.

W wyniku otrzymania z Biura Powiatowego Agencji informacji o rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 01 sierpnia 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, strona złożyła ponownie wniosek w dniu [...] r. o pomoc finansową, który został przyjęty bez zastrzeżeń. Pracownicy Biura Powiatowego Agencji potwierdzili nawet konieczność jego złożenia oraz zapewnili o tym, że wszelkie niezbędne procedury zostały dopełnione i wnioskodawczyni może się spodziewać pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Skarżąca podniosła, że argumentacja organu, iż art. 30 § 4 kpa nie ma zastosowania do pierwszego wniosku o przyznanie płatności jest chybiona. W przedmiotowej sprawie o przyznaniu pomocy finansowej decyduje między innymi kolejność składania wniosków. Skarżąca wskazała, iż jest następcą prawnym swego zmarłego męża, po którym przejęła posiadanie gospodarstwa. W chwili śmierci wnioskodawcy toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy finansowej K. P. W toku postępowania, na skutek śmierci wnioskodawcy, na jego miejsce weszła T. P. jako następca prawny.

Strona podniosła, że decyzja o umorzeniu postępowania została wydana w dniu [...] r., a więc po fakcie złożenia wniosku przez obecną posiadaczkę, czyli powinna ona zostać uznana za wydaną bez podstawy prawnej albo

z rażącym naruszeniem prawa zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Zdaniem skarżącej gdyby organ nie podzielił zdania, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 § 4 kpa, powinien był wydać decyzję pozytywną na podstawie drugiego wniosku strony złożonego w dniu [...] r. Skarżąca podniosła, że organ I instancji sam powiadomił ją o możliwościach prawnych przejęcia płatności. Urzędnicy sami zasugerowali wnioskodawczyni złożenie wniosku, pomimo że znali sytuację i wiedzieli, że postępowanie administracyjne zostało umorzone. W takim przypadku, zdaniem wnioskodawczyni, należało poinstruować ją, aby złożyła wniosek

o uchylenie decyzji administracyjnej z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania, wtedy wniosek K. P. nie byłby skutecznie wycofany i jego spadkobierczyni mogłaby przejąć płatność na podstawie swojego wniosku.

W ocenie skarżącej, pozbawianie jej płatności jest niezgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz z intencją ustawodawcy, który chciał ułatwić rolnikom będącym spadkobiercami wnioskodawców o środki unijne, przejmowanie tych środków wraz z gospodarstwem rolnym, pod warunkiem spełnienia określonych prawem wymagań.

Podkreślono, że przez cały czas, od śmierci poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego strona była w kontakcie z Biurem Powiatowym Agencji w G. Dokonywała czynności zgodnie z sugestią urzędników i była zapewniana, że jej sprawa będzie rozpatrzona pozytywnie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 02 października 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz decyzję z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej z wniosku K. P.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że nie podziela wykładni przepisu § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. dokonanej przez organ, którego decyzję zaskarżono. Zgodnie z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Prawo do przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE jest prawem majątkowym i jako związane z gospodarstwem rolnym stanowiło składnik masy spadkowej. Przepis § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. nie ustanowił prawa do dziedziczenia, lecz jedynie skonkretyzował warunki dziedziczenia tego prawa. W ocenie Sądu, organ zobowiązany był zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa zgodnie z którym,

w razie śmierci strony postępowanie podlega obligatoryjnemu zawieszeniu, jeżeli nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa, a postępowanie nie podlega umorzeniu, jako bezprzedmiotowe. W przypadku ustalenia przez organ spadkobierców, dalsze postępowanie o przyznanie płatności powinno toczyć się z udziałem skarżącej. Z tych powodów, a także na skutek naruszenia art. 105 § 1 kpa Sąd I instancji uznał za niezbędne uchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] r. umarzającej postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku K. P. Wyeliminowanie jej z obrotu powoduje bowiem ustanie przeszkody wstąpienia spadkobiercy w miejsce dotychczasowej strony zgodnie z art. 30 § 4 kpa.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ w skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że dziedziczeniu podlega ekspektatywa prawa do uzyskania pomocy finansowej na dostosowywanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, podczas gdy

w świetle tego przepisu dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, co odnosi się wyłącznie do praw majątkowych o charakterze cywilnoprawnym, nie zaś administracyjnym, z jakim mamy do czynienia w tej sprawie, oraz przyjęcie, że przedmiotem dziedziczenia może być prawo nieistniejące w chwili śmierci spadkodawcy, to jest, że przedmiotem dziedziczenia może być ekspektatywa prawa udzielenia pomocy przysługująca spadkodawcy;

- art. 74 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz WE L nr 277 z 21 października 2005 r., str. 1-40) w związku z art. 6 i art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005

z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. WE L nr 209 z 11 sierpnia 2005 r., str. 1-25) poprzez przyjęcie, że agencja płatnicza (ARiMR) nie musi stosować przyjętych przez Polskę w ramach wspólnej polityki rolnej przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, do czego zobowiązują ją powyższe uregulowania i może zmieniać zakres podmiotów upoważnionych do uzyskania pomocy regulowany przez wydane w celu udzielania pomocy rozporządzenie z dnia 18 stycznia 2005 r., oraz przyjęcie, że nie musi zapewniać stosowania procedury przyznawania pomocy, jak również zgodności wniosków z zasadami wspólnotowymi

i by wymagane dokumenty były przedkładane w wyznaczonych terminach w formie przewidzianej przez zasady wspólnotowe;

- § 2, § 3 i § 7 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. oraz § 7c ust. 1 w brzmieniu określonym rozporządzeniem z dnia 1 sierpnia 2006 r. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1

i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) i art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że dodany § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. jedynie konkretyzował proceduralne warunki dziedziczenia prawa do pomocy na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE, które przysługiwało zawsze spadkobiercy na mocy art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego, a tym samym przyjęcie, że w przypadku śmierci producenta, który złożył wniosek o udzielenie pomocy, nie ma zastosowania przyjęte w § 2 ww. rozporządzenia ograniczenie wysokości limitu pomocy, określone w § 3 warunki dotyczące producenta ubiegającego się o pomoc i określone w § 7 i 7c ust. 1 warunki przyznania płatności, jak również poprzez przyjęcie w ten sposób, że wbrew zapisowi art. 3 ust. 2 ustawy o EFOiGR, to nie przepisy określone przez Radę Ministrów uwzględniające ustalenia dokonane

z Komisją Europejską, lecz zasady ogólne dziedziczenia przewidziane w prawie polskim określają zasady udzielania pomocy unijnej przewidzianej programem PROW spadkobiercom wnioskodawców w pomocowych programach unijnych, jak również, że agencja płatnicza (ARiMR) zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o EFOiGR władna jest do określania podmiotów uprawnionych do pomocy (spadkobierców), pomimo braku uregulowań w tym zakresie wydanych przez Radę Ministrów zgodnie z ustaleniami dokonanymi z Komisją Europejską.

Ponadto wskazano na naruszenie przepisów postępowania, to jest:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie przez Sąd I instancji, że organ rozpatrujący sprawę naruszył przepisy postępowania umarzając postępowanie na mocy art. 105 k.p.a., gdyż winien zawiesić postępowanie zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1

w związku z art. 30 § 5 k.p.a.,

- art. 135 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi może być rozumiana, jako zezwolenie na wzruszenie przez sąd administracyjny decyzji organu wydanej w innej sprawie administracyjnej z punktu widzenia materialnoprawnego, to jest decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej zmarłego K. P., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrokiem z dnia 10 lipca 2008r. sygn. akt II GSK 230/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B.

W uzasadnieniu Sąd odniósł się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd organu, iż Sąd I instancji rozpoznając skargę T. P. na decyzję odmawiającą jej przyznania pomocy finansowej, nie był uprawniony do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zapadłej w sprawie z wniosku K. P. Wskazano, iż do dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego nie mogła zachodzić żadna relacja prawna pomiędzy wnioskiem o przyznanie pomocy złożonym przez ówczesnego właściciela, a wnioskiem złożonym przez podmiot, który nabył to gospodarstwo rolne,

w tym w drodze spadkobrania. Podkreślono, że rozstrzygnięcie "w granicach sprawy",

o którym mowa w art. 135 p.p.s.a oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy, na co słusznie zwraca uwagę strona skarżąca, należy kierować się właśnie tymi elementami. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw

i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Rozpoznając sprawę ze skargi T. P. Sąd I instancji nie był władny do kontrolowania decyzji zapadłej w innej sprawie administracyjnej wszczętej na skutek wniosku innego podmiotu. Uchylając decyzję umarzającą postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy finansowej K. P., Sąd I instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy, a zatem naruszył art. 135 p.p.s.a.

Dopiero wprowadzenie do rozporządzenia przepisów § 7a - c umożliwiło producentowi rolnemu, który stał się właścicielem gospodarstwa rolnego (czy to w drodze umowy cywilnoprawnej, czy to w drodze spadkobrania) wejście do postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzednika prawnego. Tak rozumiane następstwo prawne miało ten skutek, że datą wszczęcia postępowania administracyjnego o przyznanie pomocy finansowej była data złożenia wniosku przez poprzednika prawnego, co z kolei miało bezpośrednie przełożenie na kryterium kolejności wpływu wniosków, o którym mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia z 18 stycznia 2005 r. Tak więc, jeżeli przed dniem 9 sierpnia 2006 r. w trakcie postępowania administracyjnego nastąpiła zmiana stosunków własnościowych, nowy właściciel gospodarstwa rolnego mógł złożyć wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej, który wszczynał nową sprawę administracyjną, a sprawę z wniosku poprzednika prawnego należało umorzyć w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istotne dla rozpoznania spraw administracyjnych zdarzenia miały miejsce przed 9 sierpnia 2006 r. Z tych względów za usprawiedliwiony NSA uznał także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezasadnie przyjęcie, iż doszło do naruszenia przez organ art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny omówił także kwestie związane z wykładnią przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej w obrębie podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zarzuty te odnoszące się do wskazanych w środku odwoławczym przepisów rozporządzenia

z dnia 18 stycznia 2005 r., były zdaniem NSA usprawiedliwione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r.

w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej związany jest wykładnią prawa dokonaną

w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II GSK 230/08. Tym samym Sąd, któremu została przekazana sprawa do ponownego rozpoznania nie ma swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w T. odmówił T. P. przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w G.

Stan faktyczny w sprawie nie był sporny i w istotnych dla rozstrzygnięcia okolicznościach sprowadzał się do ustalenia, że poprzedni właściciel gospodarstwa rolnego K. P. złożył wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Wniosek ten wszczął postępowanie administracyjne o przyznanie płatności. Przed wydaniem decyzji merytorycznej K. P. zmarł. Wówczas T. P. złożyła w dniu [...]. r. wniosek o przyznanie płatności finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

Organ I instancji [..]r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania K. P. pomocy finansowej.

T. P. [...]r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej.

Uwzględniając wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, należy podnieść, że dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej zostało wprowadzone w polskim prawodawstwie art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229,

poz. 2273 ze zm.). Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W myśl

§ 3 tego rozporządzenia, w zakresie istotnym dla rozpoznawanej sprawy, płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który jest wpisany do ewidencji producentów, prowadzi określoną działalność rolniczą oraz zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego "planem dostosowania", w terminie określonym w tym planie.

Stosownie z kolei do § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia, decyzję

o przyznaniu płatności przyznaje się na wniosek producenta, który ma obowiązek do tego wniosku dołączyć m.in. plan dostosowania, w którym zawarta być musi informacja opisująca przedsięwzięcie oraz termin jego realizacji (§ 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Maksymalne terminy realizacji określonych przedsięwzięć zostały wprowadzone przepisami rozporządzenia i dla przedsięwzięcia, objętego wnioskiem K. P., następnie T. P. termin ten był do dnia 31 grudnia 2007r. (§ 6 ust. 2a rozporządzenia). Płatność wypłaca się w dwóch ratach: pierwszą ratę wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja, o której mowa w § 7 ust. 1, stała się ostateczna, a drugą ratę wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, w którym producent rolny złożył oświadczenie o zakończeniu realizacji inwestycji (§ 9 rozporządzenia). W świetle przytoczonych rozwiązań prawnych nie może budzić wątpliwości, że wsparcie finansowe na realizację omawianego działania jest udzielane wówczas, gdy producent rolny zobowiąże się do realizacji określonego przedsięwzięcia, stanowiącego warunek jego przyznania.

Przywołane rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem z dnia

1 sierpnia 2006r. (Dz. U. Nr 142, poz. 1016) zwanym dalej rozporządzeniem zmieniającym, które weszło w życie z dniem 9 sierpnia 2006r. Rozporządzenie zmieniające dodało m.in. § 7c stanowiący, że w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności, płatność przysługuje temu ze spadkobierców, który:

1) odziedziczył gospodarstwo rolne i pozostali spadkobiercy wyrazili na niego zgodę - w przypadku gdy gospodarstwo rolne odziedziczyło kilku spadkobierców tego gospodarstwa;

2) złożył w terminie 35 dni od dnia uprawomocnienie się postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy;

3) będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez spadkodawcę;

4) zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności uzyskanej przez spadkodawcę, jaką spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli nie zrealizowałby przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania.

W niniejszej sprawie oprócz przepisów prawa krajowego, należy mieć również

na uwadze stosowne przepisy prawa wspólnotowego. Pomoc finansowa udzielana

na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej regulowana jest zarówno przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. jak i była normowana w stanie prawnym obowiązującym w rozpoznawanej sprawie rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r.

Zgodnie z obowiązującym do dnia 1 stycznia 2007r. art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, w przypadku, gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego, jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie

na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. W zacytowanym przepisie prawodawca wspólnotowy posłużył się zwrotem "okresu ważności zobowiązania". Istotnym dla dalszych rozważań jest, zatem ustalenie, kiedy owo zobowiązanie w rozumieniu komentowanego przepisu powstaje.

W ocenie Sądu w niniejszym składzie, mając na uwadze wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego, zarówno z przepisów prawa krajowego, jak i z art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004 wynika, że zobowiązanie do realizacji przedsięwzięcia, na które zostało udzielone wsparcie w ramach działania dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej powstaje

z chwilą wypłaty pierwszej raty przyznanego wsparcia (§ 9 ust. 2 rozporządzenia

z dnia 18 stycznia 2005r.). Składając wniosek o przyznanie wsparcia na realizację jednego z przedsięwzięć określonych w § 5 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. wraz z planem dostosowania producent rolny w istocie zgłasza zamiar realizacji takiego przedsięwzięcia. Decyzja o przyznaniu płatności umożliwia mu realizację tego zamiaru z chwilą wypłaty pierwszej raty, stanowiącej zaliczkę na poczet realizacji inwestycji. Przy takim przyjęciu rozumienia zwrotu "okres ważności zobowiązania" użytego

w art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, spójna z taką wykładnią jest dalsza część tego przepisu stanowiąca, że jeżeli zobowiązanie nie jest przekazywane beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie.

Przechodząc na przepisy prawa krajowego Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że omówiony przepis prawa wspólnotowego został doprecyzowany w § 7b rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. wprowadzonym rozporządzeniem zmieniającym. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy w okresie od dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności do dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b, nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, która przysługiwała poprzedniemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego oraz zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności uzyskanej przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli nie zrealizowałby w terminie przedsięwzięcia określonego w planie. Przywołany

w przytoczonym przepisie § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia odnosi się do oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia. Zarówno zatem art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, jak i § 7b rozporządzenia

z dnia 18 stycznia 2005r. (wprowadzony rozporządzeniem zmieniającym z dniem

9 sierpnia 2006r.) reguluje kwestię związaną z kontynuacją przedsięwzięcia, a nie kontynuacją postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego o przyznanie wsparcia finansowego.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że do dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego (do 9 sierpnia 2006r.) przepisy nie zawierały rozwiązań umożliwiających przejmującemu gospodarstwo rolne ubieganie się o przyznanie płatności w postępowaniu wszczętym z wniosku poprzednika prawnego. Nie istniała możliwość kontynuowania postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego. Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego mógł złożyć wniosek o przyznanie płatności, ale wniosek ten wszczynał nowe postępowanie niezależnie od tego, czy został złożony wówczas, gdy przed organem toczyła się jeszcze sprawa z wniosku poprzednika, czy też wtedy, gdy sprawa taka była już ostatecznie załatwiona, co do zasady decyzją o umorzeniu postępowania.

Z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa wspólnotowego wynika, że przejęcie przedmiotowej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej po wcześniejszym właścicielu gospodarstwa rolnego może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w sprawie pierwotnego wnioskodawcy została wydana decyzja przyznająca pomoc finansową oraz została wypłacona pierwsza rata przyznanego wsparcia. W przedmiotowej sprawie postępowanie

z wniosku K. P. zostało umorzone, płatność nie została mu przyznana

i tym samym nie doszło do wypłacenia pierwszej raty pomocy finansowej. Zasadnie zatem organ I instancji odmówił przejmującemu gospodarstwo rolne przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Odnosząc się do drugiego wniosku strony skarżącej z dnia [...]r. złożonego w związku z nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, należy stwierdzić, że nie mógł on zostać rozpatrzony

w trybie powołanych rozporządzeniem zmieniającym przepisów, a także powołanego przez stronę w skardze art. 30 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego

z uwagi na zakończenie postępowania w dniu [...] r. decyzją umarzającą postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w stosunku do poprzedniego producenta rolnego. Niniejszą decyzją umarzającą zakończyło się postępowanie administracyjne w stosunku do K. P. Pomoc finansowa zatem nie została przyznana, w konsekwencji czego, nie mogło dojść do przejęcia przez skarżącą płatności w zakresie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Z powodu umorzenia przedmiotowego postępowania art. 30 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie mógł znaleźć zastosowania. Ponadto organ zasadnie podał, że wszystkie wnioski (w tym złożony przez skarżącą w dniu [...]r.) złożone po wyczerpaniu w dniu [...]r. limitu środków oraz rozpatrzone przed nowelizacją rozporządzenia, podlegały odmownemu załatwieniu. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku także wskazał, na maksymalne terminy realizacji określonych przedsięwzięć, które zostały wprowadzone przepisami rozporządzenia i dla przedsięwzięcia, objętego wnioskiem K. P., następnie T. P. termin ten był do dnia 31 grudnia 2007r.

(§ 6 ust. 2a rozporządzenia).

Ustosunkowując się do zarzutów skargi naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne informowanie strony o możliwości przejęcia pomocy finansowej, należy wskazać, że z naruszeniem zasad wynikających

z art. 8 i art. 9 wskazanej ustawy mamy do czynienia wówczas, gdy na skutek błędnego działania organu strona nie podjęła przysługujących jej środków, które przewidywały przepisy prawa obowiązujące w danym stanie faktycznym.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że T. P. nie była stroną

w postępowaniu dotyczącym K. P., gdyż z uwagi na brak stosownych przepisów, strona skarżąca nie miała możliwości "przejęcia" postępowania dotyczącego przyznania pomocy po poprzednim producencie rolnym, co zostało wykazane powyżej. Tym samym, w wiążącym stanie prawnym nie zachodziła tożsamość sprawy administracyjnej. Nadto stronie skarżącej nie przysługiwały żadne środki prawne

w stosunku do postępowania dotyczącego K. P., które zostało umorzone. Zatem organy pomimo błędnego pouczenia strony, nie naruszyły wskazanych

w skardze przepisów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.