Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 791/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. M., B. M., H. J., J. J., J. M., U. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1023/14 w sprawie ze skarg S. M., B. M., H. J., J. J., J. M., U. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. nakazuje zwrócić skarżącym kasacyjnie S. M., B. M., H. J., J. J., J. M., U. M. solidarnie z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu 900 (dziewięćset) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi J. M., U. M., S. M., B. M., H. J. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Burmistrz K., działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wezwania S. i B. M., H. i S. P., S. J., B. D., R. A., B. i K. S., U. i J. M., J. i H. J. oraz R. J. z dnia [...] marca 2014 r. o rozpatrzenie zażalenia i wniosku o uchylenie postanowienia Burmistrza K. z dnia [...] lutego 2011 r. poprzez wznowienie postępowania, postanawiał odmówić wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Burmistrza K. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w sprawie zaopiniowania decyzji o udzieleniu koncesji A. sp. z o.o. w K. na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla brunatnego w rejonie "B." i "C.", położonego na terenie gmin: M. i K. w woj. w. – z uwagi na uchybienie wskazanemu w 148 § 2 k.p.a. terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że termin do wznowienia postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.). W przypadku jednak, gdy strona podnosi, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), miesięczny termin do wznowienia postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o tym postępowaniu (art. 148 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 126 k.p.a.). Organ stanął na stanowisku, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania.

Wobec złożenia wezwania stron z dnia [...] marca 2014 r., Burmistrz K. nie znalazł przesłanek do wznowienia postępowania, zakończonego wydanym przez niego ostatecznym postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Zdaniem organu osoby wnoszące o wznowienie postępowania dowiedziały się najpóźniej w dniach [...] czerwca 2011 r. o tym, że w dniu [...] lutego 2011 r. Burmistrz K. wydał postanowienie nr [...] opiniujące pozytywnie decyzję o udzieleniu koncesji na poszukiwanie i rozpoznanie złoża węgla. Najpóźniej, ponieważ organ opiniujący koncesję skorzystał z publicznego ogłoszenia, zamieszczając treść postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. w dniu [...] kwietnia 2011 r. na stronie internetowej Gminy K..

Mając powyższe na uwadze Burmistrz K. przyjął, że żądanie wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.

Zażalenie na to postanowienie złożyli U. i J. M., J. i H. J., R. J., S. i B. M., H. i S. P., S. J., B. D., R. A. oraz B. i K. S..

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż S. M., B. M., H. P., S. P., S. J., B. D., R. A., B. S., K. S., U. M., J. M., J. J., H. J. oraz R. J. uzyskali informację o wydanym przez Burmistrza postanowieniu opiniującym w dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r. z koncesji wydanej przez Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]na rzecz Spółki A. na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla, w której to w akapicie 8 uzasadnienia napisano, że: "Burmistrz M. i (postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...]) oraz Burmistrz K. (postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...]) pozytywnie zaopiniowali przesłany projekt rozstrzygnięcia sprawy w brzmieniu ustalonym przez organ koncesyjny".

Tym samym strony już choćby z decyzji Ministra Środowiska posiadły informacje czego postanowienie wydane przez Burmistrza K. dotyczyło. Tym samym wniosek z dnia [...] marca 2014 r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

Organ wyjaśnił ponadto, że zdaniem skarżących wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Burmistrza postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. złożyli w dniu [...] kwietnia 2012 r., organ zaznaczył jednak, że "zażalenie" z dnia [...] kwietnia 2012 r. złożone zostało w Urzędzie Miejskim w K. w dniu [...] maja 2012 r., a jego autorami byli J. M., U. M., H. J., J. J. oraz R. J.. W piśmie tym nazwanym "zażaleniem" ww. osoby nie wnosiły o wznowienie postępowania, a jedynie o: "1) stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. z powodu rażących wad proceduralnych, polegających na całkowitym pominięciu 280 stron w tym postępowaniu ewentualnie o uchylenie postanowienia z tych samych powodów".

Niezależnie jednak od powyższego nawet gdyby uznać, że w ww. piśmie wskazane osoby wnosiły – jak twierdzą obecnie – o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. postanowienia, to i tak żądanie wznowienia uznać należałoby jako złożone z uchybieniem ustawowego terminu.

Jednocześnie Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w przypadku złożonego wniosku o wznowienie postanowienie o odmowie wznowienia doręcza się jedynie wnioskodawcy. Zakończenie czynności organu – wywołanych wnioskiem o wznowienie postępowania dotyczy bowiem tylko interesu prawnego podmiotu występującego z tym wnioskiem.

Na powyższą decyzję zostały złożone trzy skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: przez J. M. i U. M., S. M. i B. M. oraz H. J. i J. J.. Sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 października 2014 r.).

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Sąd I instancji zauważył, że instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej (czy postanowienia). Dlatego przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w ustawie w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. W przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania organ wszczyna postępowanie wstępne, w którym bada wyłącznie, czy we wniosku o wznowienie powołano ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Brak pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie żądanie wznowienia postępowania oparte zostało na przesłance braku udziału strony bez własnej winy w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Odwołując się do dyspozycji art. 148 k.p.a., Sąd I instancji wskazał, że skarżący w różny sposób starają się wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie Burmistrza K. z dnia [...] lutego 2011 r., którym organ ten, działając na podstawie art. 106 k.p.a. i art. 16 ust. 4 ustawy z 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 196 ze zm.; dalej: p.g.g.), zaopiniował pozytywnie decyzję o udzieleniu koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., Minister Środowiska udzielił Spółce A. koncesji, powołując się przy tym m.in. na art. 15 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 pkt 2, art. 22, 23 i art. 85 ust. 2 p.g.g. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że faktem jest, iż skarżący nie brali udziału w postępowaniu uzgadniającym. Faktem jest także i to, że w postępowaniu głównym jakie toczyło się przed Ministrem Środowiska i zakończyło wydaniem w dniu [...] maja 2011 r. koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla, wszyscy skarżący w tej sprawie byli także stroną tamtego postępowania. Stroną tamtego głównego postępowania było bowiem 281 osób, a decyzja została doręczona wszystkim zainteresowanym. Wszyscy skarżący osobiście w dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r. pokwitowali odbiór decyzji koncesyjnej. W uzasadnieniu decyzji koncesyjnej napisano: "Burmistrz K. (postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r.) [...] pozytywnie zaopiniowali przesłany projekt rozstrzygnięcia sprawy w brzmieniu ustalonym przez organ koncesyjny". W ocenie Sądu I instancji prawidłowo organy przyjęły zatem, że co najmniej od tej daty osoby zainteresowane uzyskały dokładną i pewną wiedzę, że przed Burmistrzem K. toczyło się postępowanie uzgodnieniowe. Skarżący czynili starania o wzruszenie postanowienia uzgodnieniowego w trybie żądania stwierdzenia nieważności tego postępowania. Natomiast dopiero w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. po raz pierwszy sformułowali wniosek o uchylenie postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. poprzez wznowienie postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu argumentacja organów o naruszeniu przez skarżących przepisu art. 148 § 1 i 2 k.p.a. jest w pełni uzasadniona.

Sąd instancji zauważył, że za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami istotnymi tej wiedzy – niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi – jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia.

Sąd I instancji podkreślił, że nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wad, które prowadziłyby do konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że przepis art. 148 § 2 k.p.a. jest klarowny i jasny – ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli S. M., B. M., H. J., J. J., J. M. i U. M., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a, b, c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pomimo iż istniały podstawy do uchylenia postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie postanowienia Burmistrza K. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 106 k.p.a., bowiem skarżący w terminie jednego miesiąca od dowiedzenia się, że powinni być stronami postępowania opiniującego, gdyż nie mieli wcześniej tej świadomości, wnieśli wniosek o wznowienie postępowania. Postanowienie Burmistrza nie weszło do obrotu prawnego z uwagi na brak doręczenia skarżącym - 280 stronom, pomimo iż wiążące według sądu postanowienie wydane zostało z naruszeniem zasady zawiadomienia wszystkich stron i doręczenia o wystąpieniu Ministra do Burmistrza i Burmistrza w postępowaniu opiniodawczym (rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 148 k.p.a., art. 28, 6, 10 i 106 § 2 i 5 k.p.a. w związku z art. 2, 7 i 78 Konstytucji RP naruszające rażąco prawo własności skarżących w zw. z art. 16 ust. 4 p.g.g.);

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania z art. 145 § l pkt 4 w związku z art. 148 k.p.a. na skutek domniemania Sądu, że strona dowiedziała się o wydanym postanowieniu Burmistrza M. z decyzji Ministra Środowiska, pomimo braku świadomości skarżącej, że jest stroną tego postępowania opiniującego i wówczas powinna się żalić na postanowienie i przez to naruszenie art. 6-8, 10 i 28 k.p.a. i art. 2,7 i 78 Konstytucji, prawa własności skarżących i w konsekwencji uznanie, że doręczenie decyzji koncesyjnej wyselekcjonowanym bez logiki rolnikom, decyzji dotyczącej dwóch gmin doręczonej części mieszkańców z pominięciem innych właścicieli nieruchomości, bez uprzedzenia Ministra i bez doręczenia postanowień Burmistrzów, w realiach niniejszej sprawy, gdzie na barkach garstki niewiadomo jak wybranych stron spoczywa i spoczywał los społecznie ważnej decyzji koncesyjnej i postanowienia opiniującego odwierty, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, bo w ocenie Sądu nie sposób przyjąć, że skarżący dopiero na miesiąc przed złożeniem wskazywanego wezwania z dnia [...].06.2012 r. dowiedzieli się o przedmiotowym postanowieniu. A to dlatego, że Sąd w rozpoznawanej sprawie zastosował tylko jedną z przesłanek z art. 148 k.p.a., a mianowicie przesłankę z § 2 art. 148 k.p.a. Sąd pominął przesłanki z art. 148 § 1 k.p.a., a mianowicie po pierwsze, że w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym po drugie strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący do dnia [...].06.2012 r. tak jak pozostałe 280 stron nie miały wiedzy i świadomości, że powinny być stronami postępowania opiniującego, jak się dowiedziały, że powinny być stronami, w terminie 1 miesiąca od dowiedzenia się, że są stronami tego postępowania zaskarżyły. Skarżący do dnia [...].06.2012 r. nie wiedzieli, że postanowienie powinni otrzymać i mają prawo zaskarżyć.

3) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 w związku z art. 106 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie przez Sąd, że brak podstaw do wznowienia postępowania, które mogłyby skutkować przyjęciem spełnienia przesłanek. Sąd dlatego tak uznał, ponieważ pominął przypadek działanie Burmistrza K. wbrew przepisom proceduralnym kwalifikowany jako rażące naruszenie prawa przez całkowite pozbawienie 280 stron, w tym skarżącą możności obrony swych praw, w tym prawa własności. Sąd oddalił skargę w przedmiocie odmowy wznowienia, pomimo iż istniały podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § pkt 4 i art. 148 w związku z art. 106 k.p.a. poprzez rażące naruszenie praw strony, świadomości strony co do daty dowiedzenia się o postanowieniu i zachowania terminu złożenia wniosku o wznowienie, zasad postępowania administracyjnego w szczególności praworządności art. 6-8, 10 w związku z art. 28, 106 k.p.a. i rażące naruszenie praworządności art. 2, 7 Konstytucji RP i rażące naruszenie prawa do zaskarżenia orzeczeń art. 78 Konstytucji przez co skarżący zostali pozbawieni możności obrony swych praw, i doszło do naruszenie prawa unijne-dyrektywy wodnej, ponieważ postanowienie i koncesja została wydana bez żadnych ekspertyz z dziedziny hydrogeologii, a jak się okazuje jest realne zagrożenie dla wód pitnych w nieokreślonej i niewyobrażanej skali i odległościach. Złoża węgla brunatnego leżą pomiędzy [...] i jej rzeką podziemną a [...] i rzeką [...] w dorzeczu środkowej [...]. Sprawą obecnie zajmuje się Komisja Europejska w przedmiocie naruszenia przepisów unijnych przy wydawaniu skarżonych postanowień i koncesji, Komisja Europejska w dniu [...] marca 2015 r. wysłuchała skarżących na swym posiedzeniu nie zamykając petycji i ze skierowaniem pisma do państwa Polskiego o wyjaśnienie naruszeń, w tym prawa własności skarżących. Obecnie ekspertyzę hydrogeologiczną wydali profesorowie Uniwersytetu Adama Mickiewicza na zlecenie firm członków Stowarzyszenia, w tym koncernu [...], [...], [...] i wielu innych zaniepokojonych działaniami władz. Ustawodawca w art. 148 § 2 k.p.a. nie wskazuje tak jak to czyni Sąd, że strona dowiedziała się z innego postępowania o postanowieniu Burmistrza K.. Każdy mając interes prawny ma zagwarantowane prawo uznania przez Burmistrza bycia stroną postępowania opiniującego przeprowadzonego bez 280 stron. Przy czym Sąd całkowicie pominął, że aby być stroną postępowania opiniującego trzeba mieć świadomość, że jest się stroną i tę świadomość musi mieć organ albo przez doręczenie, zawiadomienie, a nie przez domniemanie. Także brak świadomości Burmistrza K., że w postępowaniu opiniującym powinno brać udział 280 stron. Zasada praworządności art. 6 k.p.a. i 7 Konstytucji nakłada na organy publiczne obowiązek działania na podstawie przepisów prawa. Sąd w oparciu o orzecznictwo dokonał rekonstrukcji normy prawnej ustanowionej przez ustawodawcę zawartej w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. i art. 148 k.p.a. czym naruszył przepis art. 7 i 78 Konstytucji przez przyjęcie, że pozbawienie możności obrony swych prawa i całkowite pominięcie 280 stron w postępowaniu opiniodawczym nie może stanowić przesłanki do wznowienia postępowania. Sąd uznał, że całkowite pominięcie przepisów proceduralnych i w ogóle ich niezastosowanie, brak świadomości, że skarżący są stronami postępowania opiniującego, naruszenie zasady praworządności, pozbawienie prawa do zaskarżenia orzeczenia i tym samym pozbawienia możności obrony swych praw prawa własności nie stanowi przesłanek do wznowienia, bo wyrok oparł na domniemaniu, że strona dowiedziała się z koncesji Ministra Środowiska, o postanowieniu Burmistrza i od tej daty biegł termin miesięczny, ale nie wziął pod rozwagę, że skarżący nie mieli świadomości, że powinni być stronami postępowania opiniującego, o czym dowiedzieli się później i w terminie 1 miesiąca złożyli wniosek o wznowienie.

Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznawaniu .

Skarżąca podnosiła od samego początku, że o ile przepisy prawa materialnego Burmistrz zastosował, to w ogóle nie zastosował przepisów proceduralnych, pominął 280 stron, które nie brały udziału, nie doręczył wydanego postanowienia, pouczył o środkach zaskarżenia ale pozbawił 280 stron, w tym skarżącą prawa do zaskarżenia, poznania treści postanowienia opiniującego i możności obrony swych praw.

Z 280 stron nikt nie poznał treści postanowienia Burmistrza pozytywnie opiniującego koncesję Ministra Środowiska.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

Uczestnik postępowania A. Spółka z o.o. w K. w piśmie z [...] stycznia 2016 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczone są wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec takich regulacji podkreślenia wymaga, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest jedynie odniesienie się do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób przedstawienia przytoczonych wyżej obszernych zarzutów skargi kasacyjnej w powiązaniu z jej uzasadnieniem uzasadnia ich łączne rozpoznanie. Zarzuty te sprowadzają się do uzasadnienia stawianej przez skarżących kasacyjnie tezy, że "sama wiedza o treści postanowienia Burmistrza K. z [...] lutego 2011 r. nie jest wystarczająca dla uznania wystąpienia przesłanek z art. 148 § 2 k.p.a.". Zgodnie z zaakceptowanymi przez Sąd I instancji ustaleniami, których skarżący kasacyjnie nie kwestionują, dowiedzieli się oni o postanowieniu Burmistrza K. z [...] lutego 2011 r. w przedmiocie zaopiniowania decyzji o udzieleniu koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla brunatnego najpóźniej w dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r., kiedy to odebrali decyzje koncesyjne. W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo przyjęły, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było to, że co najmniej od tej daty osoby zainteresowane uzyskały dokładną i pewną wiedzę, że przed Burmistrzem K. toczyło się postępowanie w sprawie uzgodnienia koncesji. Skutkiem przyjętego stanu faktycznego było uznanie, że nie został zachowany miesięczny termin do żądania wznowienia postępowania w przedmiocie wydania opinii.

Wnoszący skargę kasacyjną stoją na stanowisku, że fakt, kiedy strona dowiedziała się o postanowieniu Burmistrza K. wydanym w postępowaniu opiniodawczym nie ma decydującego znaczenia w sprawie - wadliwie pominięto bowiem brak świadomości skarżących kasacyjnie, że powinni być stroną tego postępowania.

Ustosunkowując się do tak sformułowanych zarzutów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast w myśl art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Na gruncie przytoczonych regulacji zasadnie przyjmuje się, że w przypadku gdy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w pierwszej kolejności bada się zachowanie terminu do jego wniesienia określonego art. 148 § 2 k.p.a.

Nie powinno jednocześnie budzić wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie znajdował zastosowanie art. 148 § 2 k.p.a. - skoro zasadność podania o wznowienie postępowania upatrywano w tym, że strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania opinii.

Z literalnego brzmienie art. 148 § 2 k.p.a. wynika zaś, że ocena czy nie uchybiono terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania wymaga ustalenia terminu, w którym strona dowiedziała się o postanowieniu. Podkreślenia wymaga przy tym, że przepisy regulujące postępowanie w sprawie wznowienia postępowania – jako postępowania nadzwyczajnego – muszą być interpretowane ściśle, dokonywanie ich wykładni rozszerzającej nie więc jest dopuszczalne.

W uzasadnieniu wyroku z 18 września 2014 r. sygn. akt II OSK 674/13 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że użyty w art. 148 § 2 k.p.a. zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tą ostatnią informację, to nie jest tu konieczne aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy. Ważne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja. Natomiast w wyroku z 10 września 2014 r. sygn. akt OSK 247/13 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że na gruncie przepisu art. 148 § 2 k.p.a. okoliczności dowiedzenia się o decyzji, istotnej z punktu widzenia zachowania terminu do żądania wznowienia postępowania, nie można łączyć ze zdolnością strony do czynności prawnych. Dowiedzenie się nie jest wszak typowym elementem działań procesowych. Dowiedzenie się oznacza powzięcie wiadomości o wydaniu rozstrzygnięcia, jest to pewne zdarzenie określane jako akt wiedzy. Zatem, wbrew twierdzeniom strony, w tym wypadku nie ma znaczenia sama świadomość, że powinno się być stroną danego postępowania ale akt wiedzy, iż takie postanowienie zostało wydane.

Idąc tym tokiem rozumowania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niewadliwie uznał, że przy prawidłowo poczynionych ustaleniach stanu faktycznego, co do daty i okoliczności powzięcia informacji dotyczących wydania postanowienia przez Burmistrza K. z [...] lutego 2011 r., nie można zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania. Natomiast argument skargi kasacyjnej, że postanowienie Burmistrza K. z uwagi na jego niedoręczenie wszystkim uczestnikom nie weszło do obrotu prawnego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem przedmiotem oceny Sądu I instancji było postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania, czyli postępowanie nadzwyczajne, nie zaś postępowanie, którego dotyczył wniosek o wznowienie, czyli postępowanie uzgodnieniowe.

W świetle dotychczasowych rozważań nie są również zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące pominięcia stanu świadomości skarżących kasacyjnie, co do tego, iż powinni być uczestnikami postępowania w przedmiocie wydania opinii. Istotą sprawy była właśnie okoliczność, że skarżący - choć powinni - nie brali udziału w postępowaniu o wydanie opinii przez Burmistrza K., ale dowiedzieli się o wydaniu postanowienia z decyzji koncesyjnej, którą im doręczono. W przeciwnym wypadku, a mianowicie gdyby skarżący kasacyjnie brali udział w postępowaniu uzgodnieniowym nie powstałaby w ogóle potrzeba korzystania z przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwiają też pozostałe zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, stawiane w powiązaniu z zarzutami naruszenia przepisów postępowania, które mimo swej obszerności, sprowadzają się do kwestionowania przyjętej daty rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisu art. 148 § 2 k.p.a. Jak już wyżej wskazano odkodowując normę z art. 148 § 2 k.p.a., zasadnie uznano, że istota sprawy wymagała ustalenia dnia powzięcia przez strony wiedzy o wydanym akcie, nie zaś ustalenia stanu wiedzy, że winna być stroną postępowania w przedmiocie wydania opinii. Prawidłowo zatem Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg najpóźniej z chwilą doręczenia decyzji koncesyjnej.

Odnośnie poruszanych w skardze kasacyjnej kwestii, związanych ze skutkami wydanej decyzji koncesyjnej dla mieszkańców regionu, z przyczyn proceduralnych wyjaśnienia wymaga, że skoro okoliczności te nie dotyczą istoty sprawy - sprowadzającej się do oceny zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, to tym samym okoliczności te nie mogły być przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w wyroku z 18 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 1195/15 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w sprawie toczącej się również z udziałem skarżących o zbliżonym stanie faktycznym.

Wobec powyższego, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a.

O zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi kasacyjnej oraz od skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. W tej sprawie wpis od skargi kasacyjnej wynosił 100 zł .Tymczasem strona wnosząca skargę kasacyjną uiściła wpis od tej skargi w wysokości 1000 zł. Różnica między wpisem pobranym a wpisem należnych w wysokości 900 zł podlega zwrotowi z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.