Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 597/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska – Szostak, Protokolant Referent stażysta Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2021 r., sprawy ze skargi Z. P., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z M. z dnia [...] r., nr. [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją - po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym - Dyrektor Oddziału Regionalnego (dalej: Dyrektor OR) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego (dalej: Kierownik BP) ARiMR w M. z/s w S. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania Z. P. (dalej: strona/skarżący) płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019. Jako podstawę prawną decyzji podał m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej: k.p.a.) i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( tekst jedn. Dz. U. z 2020, poz. 217 ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że 28 maja 2019 r skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2019 na rok 2019 w którym zadeklarował realizację wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne. Powierzchnia deklarowana do płatności w ramach przedmiotowego wariantu wynosiła 68,49 ha. Do wniosku strona dołączyła oznaczone załączniki graficzne.

Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik BP wydał decyzję, mocą której przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2019. Ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku producenta. W przypadku działki ewidencyjnej nr 397/12, na której zadeklarowano działkę rolną F do płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 68,49 ha stwierdzono w oparciu o zdjęcia ortofotomapy z dnia 27 czerwca 2019 r., że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 60,78 ha. Zatem dla działki ewidencyjnej nr 397/12, na której stwierdzono pojedyncze zakrzaczenia oraz teren nieużytkowany rolniczo na całej działce, wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO 7,71 ha.

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej wyniosła 12,69 %. Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r. str. 48, z późn. zm.), w przypadku gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub 2 ha, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 7,71 ha.

Organ przedstawił również matematyczne wyliczenie różnicy powierzchniowej i procentowej, którego wyniki zadecydowały o wysokości przyznanej płatności.

W odwołaniu od decyzji Kierownika BP strona poinformowała, iż składając wniosek oparła się na informacji otrzymanej z ARiMR dotyczącej powierzchni MKO zadeklarowanej działki rolnej. Skarżący nie zgodził się z wykluczeniem z płatności części powierzchni działki ewidencyjnej nr 397/12. Według strony liczne drzewa znajdujące na działce rolnej 397/12 należy zaliczyć do elementów krajobrazu, które mogą być zaliczone do płatności. Ponadto skarżący stwierdził, iż ww. działka jest spójna, natomiast Agencja dokonała jej podziału na drugą działkę oznaczoną symbolem T/Tl. Do odwołania został dołączony materiał graficzny wygenerowany dla działki nr 397/12 dokumentujący stan faktyczny na rok 2016.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor OR decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP. Przywołując ramy prawne sprawy, organ odwoławczy dostrzegł m.in., że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2019 jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2015r., poz. 415 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym.

Organ II instancji uznał, że ustalenia Agencji były prawidłowe i brak jest podstaw do ich zmiany. Wskazał, że przy weryfikacji wniosków o płatność państwa członkowskie zobligowane są do wykorzystywania tzw. "zintegrowanego systemu", a przy przyznawaniu płatności wykorzystywać dane w nim zawarte, w tym ortoobrazy, o których mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L47 z 20.12.2013 r., s. 549). Mając powyższe na uwadze podkreślił, że zasady przeprowadzana kontroli administracyjnej wniosków, w tym w zakresie weryfikacji powierzchni zadeklarowanych we wnioskach w oparciu o dane zawarte w bazie referencyjnej LPIS, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i szczegółowymi wytycznymi Komisji Europejskiej, obowiązującymi we wszystkich państwach członkowskich. W trakcie kontroli powierzchni przeprowadzana jest wizualizacja działek i dokonuje się pomiarów powierzchni, a w przypadku stwierdzenia rozbieżności, producent rolny wzywany jest do złożenia wyjaśnień. Natomiast w przypadku, gdy dane zawarte w bazie referencyjnej LPIS jednoznacznie wskazują na nieprawidłową deklarację rolnika, tak jak to jest w przypadku działki ewidencyjnej nr 397/12 (działki rolne F i T) zadeklarowanej przez stronę, w świetle przytoczonych powyżej przepisów, nie ma podstaw do uznania powierzchni deklarowanej, jako kwalifikującej się do płatności.

Za prawidłowe zatem uznał organ odwoławczy wykluczenie obszaru: o powierzchni 7,71 ha dla działki ewidencyjnej 397/12 (F,T) na której widać liczne pasy zadrzewień grupowych oraz przebiegające wzdłuż nich rowy, co powoduje nie zakwalifikowanie tych obszarów do płatności nawet, jeśli zagęszczenie rozmieszczone na całej działce byłoby mniejsze niż 100 drzew/ha ponieważ utrudniają one prowadzenie działalności rolniczej.

Dalej organ odwoławczy wywodził, że ustawodawca unijny w przypadku różnic pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do płatności a zatwierdzoną nakazuje stosowanie odpowiednich zmniejszeń i kar przewidzianych w art. 19 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014. Owa różnica pomiędzy tymi powierzchniami bezsprzecznie w omawianej sprawie występuje, zatem organ I instancji zobowiązany był do zastosowania bezwzględnie obowiązującego art. 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 640/2014. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. z/s w S. prawidłowo ustalił zmniejszenie płatności obliczone jako 2 - krotność stwierdzonej różnicy tj. 15,42 ha z związku zawyżeniem deklaracji obszaru kwalifikującego się do płatności. Wobec powyższego zobligowany był do zastosowania art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez zmniejszenie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Podsumowując, Dyrektor OR uznał decyzję organu I instancji za wydaną zgodnie z prawem.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, 7, 8, 77 i 80 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wykluczenie z płatności obszaru, który na dzień składania wniosku kwalifikował się do płatności oraz prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W uzasadnieniu wskazał, że nie zgadza się, że na działkach nie była prowadzona produkcja rolna. To, że część upraw nie widać wynika z faktu, że to są łąki i trawy i tylko kontrola terenowa pozwoli stwierdzić jaki jest stan faktyczny. Strona wskazuje, że organ przez wiele lat nie kwestionował MKO działek.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2021 r. skarżący przedłożył operat geodezyjny z którego wynika, że powierzchnia działki nr 397/12 użytkowana rolniczo różni się od obszaru stwierdzonego przez ARiMR i wynosi 64,9462. Dodatkowo wskazał, że w styczniu 2021 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu przez pracowników ARiMR z której wynika, że powierzchnia użytkowana rolniczo tej działki jest większa niż stwierdzona w ramach MKO i wynosi 62,13 ha. Załączył protokół z oględzin działki z 19 stycznia 2021 r.

Na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2021 r. skarżący oświadczył, że zmniejszono mu areał do płatności z powodu nie tylko zadrzewienia ale także nie skoszenia łąki, tymczasem skarżący podkreślił, że ortofotomapa przedstawiona skarżącemu ma datę 27 czerwca 2019 r. natomiast skarżący miał termin do skoszenia tej działki do końca lipca 2019 r. Skarżący podkreślił, że w 2020 r. jak i w latach poprzedzających 2019 r. płatności były przyznawane skarżącemu zgodnie z jego wnioskami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że zaistniały podstawy do zakwestionowania stanowiska organu administracji wyrażonego w tej decyzji. Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie, w którym uchybiono regułom procesowym.

Należy wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rsk, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje:

1) użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi":

a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu,

b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,

c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225 z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014.

Z kolei użytki rolne gospodarstwa rolnego, definiuje się jako każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013.

Wskazane powyżej regulacje stanowią podstawę wyznaczenia dla działek referencyjnych maksymalnych kwalifikowalnych obszarów, do których przysługują płatności do gruntów rolnych, w tym - stosownie do brzmienia cytowanego wyżej § 15 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego - płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna.

Na działce ewidencyjnej o numerze 397/12, na której zadeklarowano działkę rolną F1 do płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego organ I instancji stwierdził powierzchnię wykluczoną, z powodu tego że "na działce występują liczne pojedyncze zakrzaczenia oraz teren nieużytkowany rolniczo na całej działce". Z kolei organ II instancji powołuje się na wykluczenia z płatności z powodu "zadrzewień, które stanowią nie pojedyncze porozrzucane drzewa a zwarte enklawy." Następnie organ odwoławczy powołuje się na brzmienie § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew (Dz. u. 2015, poz. 338), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2020, poz. 1341), który określa maksymalne zagęszczenie drzew, o którym mowa w art. 9 ust. 3 akapit pierwszy lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), które nie może przekroczyć 100 drzew na hektar.

W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest sprzeczne z uzasadnieniem decyzji organu I instancji. Organ I instancji jako powód wykluczenia z płatności powołuje się na liczne pojedyncze zakrzaczenia oraz teren nieużytkowany rolniczo na całej działce, natomiast organ II instancji powołuje się na enklawy zadrzewień. W świetle tak przedstawionych motywów rozstrzygnięć przez organy obu instancji niemożliwe jest ustalenie powodu wykluczenia powierzchni działki z płatności.

W tym miejscu należy wskazać, że kwestia dopłat ma na celu właściwe rolnicze wykorzystywanie areału co wynika z przepisów unijnych. Zatem zasadniczą kwestią w sprawie jest ustalenie, czy skarżący spełnia warunki do przyznania wnioskowanych płatności. W warunkach tych zasadniczo mowa jest o prowadzeniu na gruntach działalności rolniczej. Organ I instancji wykluczając z płatności grunt z powodu nieużytkowania rolniczego nie wyjaśniły na czym to nieużytkowanie polega.

Jest przecież oczywiste, że podstawowym warunkiem wydania niewadliwego orzeczenia w danej sprawie, jest prawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności stanu faktycznego, mających znaczenie (istotnych) do prawidłowego załatwienia tejże sprawy.

"Kwalifikujący się hektar" w myśl art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 oznacza m.in. wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej.

Stosownie do art. 4 ust 1 lit e rozporządzenia nr 1307/2013 "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe.

Podkreślenia wymaga, że wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, zobowiązane są do ustanowienia Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS).

Zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki.

W myśl art. 5 rozporządzenia nr 640/2014 system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia nr 1307/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie (art. 5 ust 1). Państwa członkowskie zobowiązane są do określenia w odniesieniu do każdej działki referencyjnej maksymalnego kwalifikowalnego obszaru do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (art. 5 ust 2 lit. a).

Ponadto na Państwa Członkowskie nałożono obowiązek ustanowienia systemu, którego rolą jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat, tzw. maksymalnego obszaru kwalifikowalnego (MKO).

Postępowanie w sprawie przyznania płatności rozpoczyna się na wniosek rolnika. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne. Jednakże podkreślenia wymaga, że stosownie do treści art. 3 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), dalej w skrócie "k.p.a.", chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1).

Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 – 4 ustawy, w postępowaniach w sprawie płatności bezpośrednich organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W postępowaniu tym nie stosuje się przepisów art. 79 a oraz art. 81 k.p.a.

Z powyższego wynika, że w postępowaniu którego przedmiotem jest. przyznanie płatności, niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego zostały wyłączone lub ograniczone. Jednakże organ administracyjny nie został zwolniony z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i dokonania jego oceny zgodnie z art. 80 k.p.a.

Organ I instancji weryfikując złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności, w uzasadnieniu decyzji jako przyczynę wykluczenia z płatności dla działki nr 397/12 wskazał poza zakrzaczeniem m.in. że teren jest nieużytkowany rolniczo. Nie wskazując jakich zabiegów nie dokonał skarżący aby uznać, że działki te przez skarżącego nie były użytkowane rolniczo.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji dodając, że zdjęcia satelitarne potwierdzają, że na wykluczonym areale poza licznymi zadrzewieniami nie jest prowadzona działalność rolnicza tj. rolnik nie wykonał zabiegów agrotechnicznych.

Zarówno organ I jak i II instancji nie wyjaśniły czy powodem wykluczenia powierzchni z płatności było zakrzaczenie czy zadrzewienie czy też nieużytkowanie terenu rolniczo..

Z ustaloną przez organ powierzchnią działek zakwalifikowanych do płatności, w szczególności z powierzchnią działki o nr 397/12 nie zgodził się skarżący podnosząc w odwołaniu, że działki te są użytkowane rolniczo. Na rozprawie skarżący wskazywał dodatkowo, że zmniejszono mu areał działki nie tylko z powodu zadrzewienia ale także nie skoszenia łąki, tymczasem skarżący podkreślił, że ortofotomapa przedstawiona skarżącemu ma datę 27 czerwca 2019 r. natomiast skarżący miał termin do skoszenia tej działki do końca lipca 2019 r.

Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Przy czym obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oznacza wykorzystanie przy ocenie wniosku wszelkich informacji i danych, którymi organ dysponuje z urzędu, z uwagi na dane zawarte w zintegrowanym systemie działek i producentów rolnych. W ocenie Sądu organ odwoławczy rozpatrując niniejszą sprawę nie wykonał należycie tych obowiązków. Nie rozpatrzył jednak wszechstronnie całego materiału dowodowego.

Wskazać należy, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania, w szczególności zarzutu dotyczącego użytkowania przez skarżącego działek rolniczo i wykonywania przez niego zabiegów agrotechnicznych.

Ponadto w piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2021 r. skarżący wskazał, że w jego gospodarstwie była przeprowadzona na działce 397/12 kontrola na miejscu przez pracowników ARiMR, podczas której stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 62,13 ha zatem większą niż ustalona podczas kontroli administracyjnej, która wskazywała na powierzchnię 60,78 ha.

Ustalenia faktyczne organu odwoławczego dokonywane były wyłącznie na podstawie zdjęć satelitarnych bez odniesienia się do zarzutów odwołania w zakresie użytkowania przez skarżącego działek rolniczo.

W ocenie Sądu, skoro skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosił zarzuty dotyczące błędów w ustaleniu powierzchni działki, organ odwoławczy winien był szczegółowo przeanalizować wszystkie dostępne mu dane i dokumenty i wyjaśnić nasuwające się wątpliwości. Wyniki tej analizy powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści wydanej decyzji. Sporządzone przez organ uzasadnienie w zakresie powierzchni uprawnionej do płatności jest ogólnikowe, nie wskazano w nim, jakie konkretne dane i które dokładnie części działki, przesądziły o wiążącym ustaleniu kwalifikowalnej powierzchni tej konkretnej działki. Świadczy to o niedostatecznym wyjaśnieniu podstawy faktycznej oraz podstawy prawnej decyzji, co wskazuje na naruszenie przez organ art. 107 § 3 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że wartości kwalifikowalnej powierzchni działki uprawniające producenta rolnego do przyznania płatności wynikać powinny jasno ze znajdujących się w aktach administracyjnych dowodów. Zauważyć należy, że dane zawarte w bazie LPIS stanowią podstawę do określenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności obszarowej, jednakże nie oznacza to, że nie podlegają one weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami podlegają one ocenie, a w sytuacji gdy nie odpowiadają stanowi faktycznemu powinny zostać odpowiednio zmodyfikowane. Podkreślić należy, że organy na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy oraz przepisów prawa unijnego, w tym art. 59 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014, str. 69), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014", mają obowiązek weryfikowania poprawności danych zawartych w LPIS. Stosownie zaś do art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu na podstawie art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013. Na mocy art. 36 ust. 1 ustawy organ przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi, że właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie w przypadku, gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu.

Jak wskazano powyżej, organ w swoich rozważaniach w odmienny sposób niż organ I instancji jako wykluczenie z płatności powierzchni działki wskazywał liczne zadrzewienia oraz pominął zarzuty odwołania w zakresie użytkowania terenu rolniczo. Ponadto jak wynika z wyżej przytoczonych regulacji, organ ma obowiązek weryfikować, w razie wątpliwości, posiadane przez siebie dane w systemie LPIS właśnie za pomocą kontroli na miejscu, tj. w gospodarstwie osoby ubiegającej się o otrzymanie płatności.

Braki dostrzeżone przez sąd nie pozwalają na uznanie prawidłowości zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja nie czyni również zadość wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania, której celem jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ dokona pełnych i jednoznacznych ustaleń w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle obowiązujących przepisów normujących warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz ustalenia obszaru gruntów uprawnionych do tej płatności w oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego i ewentualne jego uzupełnienie. W szczególności w przypadku konieczności dokonania pomniejszeń wskaże, które dokładnie części działki rolnej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 wyłączono z powierzchni podlegającej dopłatom i z jakiego to uczyniono powodu. Wydając zatem decyzję w sprawie organ stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. precyzyjnie wyjaśni podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia, w tym w zakresie sposobu ustalenia powierzchni zakwalifikowanych do przyznania płatności.

Biorąc zatem wzgląd na stwierdzone i omówione naruszenia prawa, których dopuściły się orzekające w sprawie organy administracji, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - uchylił obie wydane w sprawie decyzje. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy.