Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2235/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 1, art. 66
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2235/17

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2017 r. po rozpoznaniu odwołania P. S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak [...], którą organ I instancji odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie tuczami wraz z infrastrukturą przeznaczoną do chowu 1980 szt. tuczników oraz ujęcia wód podziemnych o maksymalnej wydajności 36m3/godz., zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. C. planowanej przez P. S.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. P. S. zwrócił się do Wójta Gminy C. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

Obwieszczeniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Wójt Gminy C. poinformował o terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa. Obwieszczeniem z dnia [...] stycznia 2015 r. organ pierwszej instancji poinformował społeczeństwo o możliwości składania uwag i wniosków w zakreślonym terminie. W dniu [...] lutego 2015 r. sprzeciw przeciwko planowanej inwestycji złożyli mieszkańcy [...], w dniu [...] marca 2015 r. M. S. i J. Z., w dniu [...] marca 2015 r. mieszkańcy wsi W., w dniu [...] lutego 2015 r. mieszkańcy wsi T. Petycję w sprawie protestu przeciwko budowie tuczami złożyli także mieszkańcy Domu Pomocy Społecznej [...] w [...]. Kolejne protesty wpłynęły od mieszkańców [...] Państwa: M. K., K. K., Z.K., L. S. i J. S., Państwa J. i Z. K.

Pismem z dnia [...] marca 2015 r. organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika inwestora do złożenia wyjaśnień w odniesieniu do gospodarki wodno-ściekowej. Aneks do raportu został złożony przy piśmie z dnia [...] marca 2015 r.

W dniu [...] marca 2015 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Wójt Gminy [...] odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. S. reprezentowany przez r. pr. M. M.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 234/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Kolegium. Ustalenie to jednak jest nieprawidłowe, gdyż chodzi o wyrok z dnia

Organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wezwał Inwestora do uzupełnienia braków raportu poprzez określenie wpływu planowanej inwestycji na [...] nr [...] oraz dokonanie analizy kumulacji oddziaływań planowanej inwestycji z planowaną inwestycją na działce nr [...] oraz istniejącą w odległości ok. [...] m inwestycją zrealizowaną na działce o nr ew. [...]. W dniu 1 lutego 2016 r. do akt sprawy wpłynęło pismo wnioskodawcy, przy którym przekazał opinię hydrogeologiczną, sporządzoną w styczniu 2016 r. W zakresie analizy kumulacji wnioskodawca wskazał, iż brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do żądania przeprowadzenia skumulowanego oddziaływania planowanej inwestycji z innymi przedsięwzięciami, dla których nie wydano jeszcze decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto Wnioskodawca podał, iż w zakresie istniejącej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...] inwestycji nie zachodzi skumulowane oddziaływanie.

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ I instancji wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o dokonanie ponownej analizy przedłożonych dokumentów.

W dniu [...] kwietnia 2016 r. do akt sprawy wpłynęło postanowienie RDOŚ w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak [...], którym uzgodniono realizację przedsięwzięcia i określono warunki jego realizacji.

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. organ I instancji wystąpił do PPIS o ponowne przeanalizowanie zgromadzonej dokumentacji.

Pisemne stanowisko PPIS w [...] wpłynęło do akt sprawy w dniu [...] lipca 2016 r., w którym ww. organ podtrzymał wydaną w sprawie opinię sanitarną z dnia [...] lutego 2015 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak [...] Wójt Gminy [...] odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia.

Odwołanie od ww. decyzji złożył P. S.

Kolegium zwróciło się do organu I instancji o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie uzupełnienia treści raportu o oddziaływaniu na środowisko. Organ odwoławczy wskazał, iż raport o oddziaływaniu na środowisko powinien zostać uzupełniony w następującym zakresie: 1. Opis krajobrazu, w którym dane przedsięwzięcie ma być zlokalizowane; 2. Dokładny i precyzyjny opis analizowanych wariantów w tym: a) racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z wyczerpującym i kompleksowym uzasadnieniem ich wyboru. Przedłożona dokumentacja winna uwzględniać określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko wszystkich analizowanych wariantów; 3. Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko; 4. Ocena skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wraz z istniejącymi i planowanymi przedsięwzięciami zlokalizowanymi na działkach:

- nr [...] i [...], gdzie znajduje się gospodarstwo rolne z hodowlą trzody chlewnej o łącznej ilości [...], - nr [...] (przed podziałem), gdzie prowadzona jest hodowla drobiu o łącznej obsadzie [...], - nr [...], gdzie planowana jest inwestycja polegająca na budowie dziesięciu obiektów inwentarskich do hodowli brojlera kurzego o obsadzie [...] szt. każdy o obsadzie [...] - w zakresie powietrza i klimatu akustycznego określonym rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. 2012, poz. 1031), rozporządzeniem z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. 2010, Nr 16, poz. 87) oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku , (Dz. U. z 2014 r. poz. 112); 5. Analiza możliwych (istniejących) konfliktów społecznych związanych | planowanym przedsięwzięciem.

Ponadto Kolegium wskazało na konieczność jednoznacznego wyjaśnienia ilości powstałego obornika oraz areału potrzebnego do zagospodarowania obornika. Przedstawienie w sposób wyczerpujący możliwości zagospodarowania powstałego obornika oraz dołączenie umów podpisanych przez P. S. na odbiór obornika oraz wykazanie areału gruntów rolnych "innych rolników"; którym ma być przekazywany obornik. Jeżeli obornik ma być zagospodarowany na gruntach własnych konieczne jest szczegółowe wykazanie tych gruntów jak też gruntów, na których aktualnie jest zagospodarowany obornik powstały w wyniku prowadzenia działalności na nieruchomościach nr [...], [...], [...] (przed podziałem), nr [...] w miejscowości T. oraz gruntów, na których zagospodarowany ma być obornik z planowanej inwestycji na działce nr [...] z podaniem powierzchni gruntów i ilości wytwarzanego obornika.

W dniu [...] maja 2017 r. do akt sprawy wpłynęło pismo organu I instancji, przy którym przesłał do Kolegium poświadczone za zgodność z oryginałem wezwanie z dnia [...] marca 2017 r. skierowane do Inwestora wraz z kopią zwrotnego poświadczenia odbioru pisma, informując przy tym, iż do dnia udzielania odpowiedzi do organu I instancji nie wpłynęło pisemne stanowisko Inwestora.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując przedmiotową sprawę ustaliło i zważyło, co następuje:

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa inwestycja została zaliczona do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 2016.71 ). Oznacza to, że dla planowanego przedsięwzięcia przeprowadzenie oceny | oddziaływania na środowisko jest obligatoryjne, a wniosek zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Autor raportu bezwzględnie obowiązany jest do uwzględnienia wszystkich z możliwych sfer oddziaływania j inwestycji na środowisko i przyjęcia do swoich wyliczeń każdego z możliwych źródeł emisji, również i i tych znajdujących się w sąsiedztwie. Nie do zaakceptowania zdaniem organu jest sytuacja, jak w rozpoznawanej sprawie, iż autor raportu z niewiadomych przyczyn nie uwzględnia przy wyliczeniach żadnych z występujących w sąsiedztwie - czy to istniejących, czy planowanych instalacji, które są źródłami emisji do środowiska.

Kolegium podkreśliło, iż raport o oddziaływaniu na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania wyjaśniającego, mającego na celu wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Stanowi on zasadniczy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia. W konsekwencji, organy administracji mają obowiązek ocenić, na podstawie art. 80 k.p.a., jego wartość dowodową. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych. Raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach (por. wyrok NSA z 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, [w:] CBOSA).

W niniejszej sprawie został przedłożony przez Inwestora raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko sporządzony przez M.P Sp. z o.o. Raport był następnie uzupełniany poprzez złożenie aneksu z dnia [...] marca 2015 r. oraz opinii hydrologicznej ze stycznia 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zauważyło, analiza przedłożonego raportu oraz jego uzupełnień prowadzi do wniosku, że nie zawiera on elementów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3a, pkt 5 i 6, pkt 8, pkt 15 ustawy.

Dokonując oceny przedłożonego raportu Kolegium stwierdziło, że w pkt 7 raportu (str. 45-47) wskazano na opis analizowanych wariantów przedsięwzięcia, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Analiza treści tej części raportu, w kontekście brzmienia całego raportu, prowadzi do wniosku, iż zawiera ona jedynie opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Brak jest opisu wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, gdyż jak wynika z raportu - "Zaproponowany "powyżej wariant budowy tuczami w systemie bezściółkowym utrzymania na rusztach betonowych z zastosowaniem jednych z najnowocześniejszych instalacji i urządzeń, wydaje się być najkorzystniejszy pod względem oddziaływania inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi" (str. 47 raportu). W odniesieniu do racjonalnego wariantu alternatywnego, z raportu wynika, iż mógłby to być chów innych zwierząt gospodarczych, np. krów, kur lub macior w tej samej albo zbliżonej wielkości w przeliczeniu na djp (str. 45 raportu). Ponadto autor raportu wskazał, iż alternatywny wariant rozważany przez inwestora to budowa jednego budynku o takim samym przeznaczeniu, lecz w innej lokalizacji. Autor raportu poprzestał na wskazaniu, iż wariant ten nie zmieni sposobu oddziaływania na środowisko (str. 45-46 raportu).

W ocenie organu w przedstawionym raporcie tak naprawdę autor opisał tylko i wyłącznie wariant inwestorski. W raporcie konieczne jest wskazanie i szczegółowe opisanie wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz oczywiście wariantu najkorzystniejszego dl środowiska {por. wyroki NSA z dnia 26"marca 2014 r., sygn. akt ll OSK'2599/12, z dnia 20 maja 2014 r" sygn. akt II OSK 2999/12, z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2594/12 oraz z dnia 20 marca 2014 r" sygn. akt !l OSK 2564/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Gd 864/10). Co do zasady przyjmuje się zatem, że w raporcie sporządzonym dla potrzeb postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedstawione winny być minimum trzy analizowane warianty: racjonalny wariant alternatywny, wariant najkorzystniejszy dla środowiska oraz wariant wybierany, proponowany przez wnioskodawcę. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez organ.

W ocenie Kolegium w raporcie brak jest szczegółowo opisanego wariantu alternatywnego, który w niniejszej sprawie mógłby wiązać się z propozycją odmiennego - od proponowanego w wariancie inwestora - usytuowania poszczególnych obiektów, budynków w ramach planowanego - przedsięwzięcia, czy wykorzystania innego rodzaju urządzeń, maszyn, być może kilku mniejszych w miejsce jednej instalacji itp. Typy alternatywne przedsięwzięcia to, różne warianty inwestycji, które mogą zakładać istnienie różnych rozwiązań, z których każde będzie prowadzić do realizacji tego samego celu. W wyroku z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1606/13, NSA wskazał, że warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty przedsięwzięcia nie mogą odbiegać od siebie w takim stopniu, który oznaczałby swoistą zmianę tożsamości tego przedsięwzięcia poprzez przekształcenie jego konstytutywnych, fundamentalnych parametrów i prowadziłby w rezultacie do zaproponowania do realizacji kilku różnych przedsięwzięć tego samego rodzaju. Powinny one poprzestać na korekcie parametrów dokonywanych w ramach jednego przedsięwzięcia. (J. Śliwa, Raport oddziaływania na środowisko jako dowód w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, pub!. ST 2015/9/23-41). Stąd też, w ocenie Kolegium w żadnym przypadku za wariant alternatywny nie może być uznana hodowla lub chów inny zwierząt, niż te, które zostały objęte wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej.

Kolegium w sposób szczególny zaakcentowało fakt, iż opis wariantów musi być jednocześnie opisem dokładnym i wyjaśniającym wszystkie istotne aspekty przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko, co służy zarówno jego ocenie przez organ, jak i realizacji celu, jakiemu służy ocena oddziaływania na środowisko, tj. wyborowi rozwiązania najbardziej optymalnego z punktu widzenia interesu inwestora oraz zasad ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 293/11, wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r" sygn. akt I! OSK 548/11).

W ocenie organu wyjaśnienia zawarte w raporcie, iż wariant przedstawiony przez wnioskodawcę jest jednocześnie wariantem najbardziej racjonalnym nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kolegium stwierdziło, że tego rodzaju uchybienie raportu jak brak opisu wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz racjonalnego wariantu alternatywnego musi być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania i wymagającą uzupełnienia.

Zdaniem Kolegium przedłożony w niniejszej sprawie raport o oddziaływaniu wnioskowanego przez P. S. przedsięwzięcia nie zawiera w istocie oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko. i

Z analizy treści raportu wynika, iż jego autor nie uwzględnił w wyliczeniach możliwego skumulowanego oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego objętego wnioskiem z inwestycjami już zrealizowanymi i funkcjonującymi, bądź też z inwestycjami dla których sporządzono raport o oddziaływaniu na środowisko. Autor raportu konsekwentnie wskazuje w jego treści, iż obszar oddziaływania przedsięwzięcia ograniczony zostanie do terenu wnioskowanej nieruchomości. Stąd też uznał, iż nie wystąpi skumulowane oddziaływanie dla przedmiotowej inwestycji pomimo występowania w sąsiedztwie inwestycji budynków inwentarskich o podobnym charakterze. Zdaniem organu odwoławczego w przedłożonym raporcie nie została przeprowadzona żadna analiza na temat szkodliwych substancji jak też hałasu z istniejących inwestycji i ich ewentualnej j kumulacji z substancjami instalacji objętej planowanym przedsięwzięciem, a tym samym analiza zakresu negatywnego oddziaływania "wszystkich inwestycji na środowisko a w tym i na ludzi. Poza ogólnym stwierdzeniem, iż "nie wystąpi skumulowane" oddziaływanie, dokumenty zamieszczone w aktach sprawy, a w szczególności przedłożony do akt raport, nie zawierają żadnych wyliczeń, analizy rysunków izolinii stężeń oraz izofon pod kątem ewentualnego nakładania się emisji. Brak danych w zakresie kumulacji oddziaływań czyni ocenę oddziaływania skumulowanego nierzetelną i nie opartą na konkretnych danych. Braki w tym zakresie pozwalają przyjąć, iż przedłożony raport, pomimo wezwania do jego uzupełnienia, nie zawiera w istocie oceny oddziaływania skumulowanego odnośnie powietrza i klimatu akustycznego, co czyni go nieodpowiadającym wymogowi art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że podziela jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie, iż w sytuacji potencjalnej możliwości kumulacji oddziaływań planowanej inwestycji z innymi, należy dokonać analizy i wyliczeń tych oddziaływań łącznie (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 9 października 2013 r" sygn. akt II SA/Bk 212/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 667/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 315/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r" sygn. akt II SA/Lu 444/15 i inne, dostępne na stronie www.orzeczeniamsa.gov.pl).

Kolejnym obligatoryjnym elementem, który powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jest analiza możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Kolegium zauważyło, że przedłożony przez Inwestora raport w części odnoszącej się do analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem (str. 99-100) w zasadzie w ogóle nie przewiduje możliwości wystąpienia konfliktów społecznych w aspekcie obowiązujących norm prawnych w zakresie ochrony środowiska. Zdaniem autora raportu planowane przedsięwzięcie nie powinno być powodem uzasadnionych merytorycznych skarg i konfliktów społecznych, bowiem zawarte w projekcie wszelkie założenia dotyczące ograniczenia uciążliwości mogących powstawać w związku z eksploatacją instalacji Inwestora powinny być argumentem dla społeczeństwa, że Inwestor planując tuczarnię w pełni liczy się z potrzebami i zdaniem pobliskiej ludności oraz próbuje znaleźć porozumienie w sprawie inwestycji.

Autor raportu ponadto podaje, że pomimo tego, iż inwestor prowadzi obecnie gospodarstwo w innej części wioski, zlokalizował planowaną inwestycję na terenie działki jak najbardziej oddalonej od terenów zamieszkałych. Autor raportu nie wspomina natomiast w ogóle o nowej planowanej zabudowie (inwestycja OHZ Messa Sp. z o.o. na działce oddalonej o kilkanaście metrów od przedmiotowej inwestycji). Kolegium zaznaczyło, że na początkowym etapie procedowania o wydanie decyzji środowiskowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy załącznikiem do wniosku jest raport o oddziaływaniu na środowisko (przy przedsięwzięciach mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko) takie stanowisko uznać można za uzasadnione. Niemniej jednak Kolegium wskazuje, iż w niniejszej sprawie konflikty społeczne ujawniły się po przedstawieniu wniosku o wydanie decyzji wraz z raportem w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa. Składane liczne skargi i sprzeciwy przeciwko planowanej inwestycji oraz przeprowadzona przez Wójta Gminy [...] w dniu [...] marca 2015 r. rozprawa administracyjna świadczą o istnieniu konfliktu społecznego w związku z planowaną inwestycją. W przedmiotowej sprawie nie tylko nie odniesiono się do tej kwestii w raporcie oraz w wyjaśnieniach do raportu, ale w ogóle nie dostrzeżono i nie odnotowano konfliktu społecznego, wobec czego zabrakło wymaganej przez art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy analizy, nie tylko możliwego, ale wręcz istniejącego konfliktu. Zdaniem Kolegium nieprzeprowadzenie analizy możliwości wystąpienia : konfliktu społecznego w raporcie nie pozwala na przyjęcie, iż raport sporządzony został zgodnie z wymaganiami prawa.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu nie została także wyjaśniona kwestia gospodarki nawozami naturalnymi, a zwłaszcza wielkości areału, na którym ma być zagospodarowany obornik powstały przy planowanej hodowli. Z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przy planowanej obsadzie [...] sztuk tuczników powstanie [...] m3/rok gnojowicy. Przy uwzględnieniu produkcji w drugim z gospodarstw rolnych, prowadzonych przez P. S., łącznie powstanie [...] gnojowicy rocznie oraz [...] kg azotu. W ocenie sporządzającego raport obornik w powyższej ilości powinien zostać zagospodarowany na [...] ha gruntów. Natomiast organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na dane wynikające z Opinii Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowego Instytutu Badawczego w P. z której wynika, że Inwestor nie dysponuje wystarczającą ilością własnych gruntów, na których mógłby zagospodarować wytworzony obornik. W raporcie brak jest potwierdzenia posiadania wskazanej ilości gruntów przez Inwestora oraz brak jest szczegółowych informacji na temat gruntów posiadanych przez "innych rolników" i podpisanych z nimi umów na odbiór obornika. Nie bez znaczenia jest fakt, iż Inwestor prowadzi już inną działalność, która generuje powstawanie obornika i konieczne było kompleksowe zbadanie i bezsporne ustalenie, czy nie zachodzi kumulacja zagospodarowania obornika na tych samych gruntach rolnych. Zdaniem Kolegium kwestia zagospodarowania obornika, w tym powierzchnia gruntów ornych, na jakie będzie wywożona gnojowica powinna być wyczerpująco wyjaśniona. Na powyższe wskazał między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 6 listopada 2014 r" sygn. akt I! SA/Bk 404/15 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 113/15.

Kolegium wyjaśniło, że, dostrzegając braki w materiale dowodowym - w tym konkretnym przypadku braki w treści raportu, dotyczące kompleksowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, podjęło czynności dowodowe w trybie art. 136 k.p.a., zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Inwestor, działający przez pełnomocnika r. pr. M. M., nie uzupełnił raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Organ podkreślił, że zgodnie z przepisami art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., w rozpoznawanej sprawie dążył do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i ocenienia właśnie na jego podstawie, czy dana okoliczność została udowodniona. Z tego też powodu Kolegium zleciło przeprowadzenie w sprawie częściowego, uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie uprzednio zgromadzonego w akiach materiału dowodowego przez organ I instancji.

Analiza raportu oddziaływania na środowisko prowadzi do wniosku, że przedłożony do akt niniejszej sprawy raport oraz jego uzupełnienie nie spełniają wymagań, o których mowa w art. 66 ustawy. Raport nie zawiera: opisu krajobrazu (art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy), prawidłowego opisu wariantowania planowanej inwestycji (art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy), oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy), analizy możliwych konfliktów społecznych (art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy) oraz kompleksowych i wiarygodnych wyjaśnień dotyczących gospodarki wyprodukowanym obornikiem. Braki te, pomimo wezwań organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego, nie zostały uzupełnione przez Inwestora. Istota stwierdzonych uchybień polega na tym, że ze względu na wady raportu nie można ocenić, czy faktycznie przyjęty w niniejszej sprawie opis planowanego przedsięwzięcia jest optymalny z punktu widzenia proporcjonalnego wyważenia interesów Inwestora oraz wymogów wynikających z potrzeby ochrony środowiska.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium wyjaśniiło, że fakt zaakceptowania raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko przez dwa wyspecjalizowane organy tj. przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] nie świadczy o tym, iż w toku postępowania wyjaśniającego zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy nie mogą dokonywać oceny przedłożonego raportu pod kątem przesłanek wynikających z art. 66 ustawy. Wynik postępowania uzgodnieniowego nie zwalnia organu właściwego do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach od obowiązku dokonywania weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, skoro to organ występujący o uzgodnienie ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 3074/15).

Obowiązek uwzględniania powiązań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć na ten sam obszar wynika wprost z treści art. 63 ust. pkt 1 b ustawy. Fakt planowania na działce sąsiedniej nr [...] inwestycji polegającej na budowie dziesięciu obiektów inwentarskich do hodowli brojlera kurzego o obsadzie 60 000 szt. każdy o obsadzie [...] DJP oraz prowadzenie na działkach nr [...] i [...] oraz na działce [...] (przed podziałem) hodowli nie może pozostawać bez wpływu na kumulację oddziaływań. Skumulowane oddziaływania na środowisko dotyczą zmian w środowisku, które są spowodowane wpływem danego przedsięwzięcia w połączeniu z innymi przyszłymi i obecnymi przedsięwzięciami. Ocena oddziaływań skumulowanych ma na celu uwzględnienie wszystkich przedsięwzięć funkcjonujących na danym terenie i generujących podobne oddziaływania na środowisko (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt. II OSK 1472/15).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył inwestor działający przez pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, to jest art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j. Dz. U. 2016 r. poz. 353 ze zm., dalej: ustawa OOŚ) poprzez jego błędną wykładnię, w tym naruszającą obowiązek prounijnej wykładni implementowanych przepisów prawa poprzez przyjęcie, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie przedstawia wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz przedstawione wariantowanie przedsięwzięcia nie spełnia wymogów tego przepisu, a także zawarcie w uzasadnieniu decyzji wytycznych w zakresie obowiązku przedstawienia wariantowania nie mających podstaw w obowiązujących przepisach prawa, podczas gdy wariant przedstawiony do realizacji przez wnioskodawcę jest jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska,

2) art. 66 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy OOŚ poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko błędnie ocenia analizę braku skumulowanych oddziaływań oraz zawarcie w uzasadnieniu decyzji wytycznych w zakresie obowiązku ustalenia występowania skumulowanych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z innymi projektowanymi i realizowanymi przedsięwzięciami, dla których nie wydano chociażby ostatecznej decyzji środowiskowej, czym rażąco naruszył wskazane przepisy poprzez ich błędną wykładnię,

3) art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy OOŚ poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, iż ujawnione w toku postępowania z udziałem społeczeństwa w ramach postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej konflikty społeczne winny znaleźć się w treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, podczas gdy złożone w trakcie postępowania z udziałem społeczeństwa uwagi i wnioski winny być rozpatrzone przez organ wydający decyzję środowiskową,

4) art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy OOŚ poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie do wymogów raportu o oddziaływaniu na środowisko podczas gdy przepis ten ma zastosowanie do etapu oceny czy istnieje podstawa do nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia,

5) art. 80 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 77 ust. 1 ustawy OOŚ oraz art. 80 ust. 1, 2 i 3 ustawy OOŚ poprzez dokonanie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych tymi przepisami,

6) przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 107 § 3, a także art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm, dalej: k.p.a.) poprzez przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego dotyczącego raportu środowiskowego na etapie postępowania odwoławczego oraz dokonanie dowolnych oraz wybiórczych, a nie swobodnych ustaleń w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymagań określonych przepisami ustawy OOŚ, oraz bezpodstawne żądanie jego uzupełnienia,

7) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez brak powołania biegłego do oceny merytorycznej zawartości raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w j sytuacji gdy organ kwestionuje raport o oddziaływaniu na środowisko, i którego sporządzenie wymaga wiadomości specjalnych,

8) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zamiast uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji gdy organ odwoławczy stwierdził konieczność uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,, co wiązać się musiało z koniecznością uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części - to jest ponownego uzyskania uzgodnienia RDOŚ i opinii PPIS oraz ponownego przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa,

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, a także zobowiązanie organu, do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt sprawy, wskazując sposób załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji środowiskowej zgodnej z wnioskiem skarżącej, to jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi w szczególności podniesiono, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Przesłanki odmowy polegać mogą wyłącznie na: niezgodności lokalizacji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy OOŚ), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ustawy OOŚ), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy (art. 81 ust. 1 ustawy OOŚ), wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ustawy OOS), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (art. 81 ust. 3 ustawy OOŚ). O ile zatem żadna z wymienionych wyżej okoliczności me zachodzi organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Ocena raportu środowiskowego wymaga przeprowadzenia weryfikacji określonego procesu myślowego i wnioskowania autora raportu, w dodatku opartego o wiedzę specjalistyczną. Co więcej - nie w każdym wypadku wyniki tego wnioskowania mogą być naukowo sprawdzalne. Mogą zdarzyć się także sytuacje, w których nie da się całą pewnością określić przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Przyjęta w polskim orzecznictwie administracyjnym i sądowoadministracyjnym teza, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jedynym środkiem dowodowym w postępowaniu w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko, jest niezgodna z zobowiązaniami płynącymi z art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92 z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE z dnia 8.1.2012 r., L 26/1, dalej: dyrektywa OOŚ). Podkreślić należy, iż w razie wątpliwości co do tego, czy inwestycja może być prawnie dopuszczona, to na organie ciąży obowiązek udowodnienia, że oddziaływania przedstawione przez inwestora naruszą dopuszczalne normy (op. cit., s. 295).

Zaskarżona decyzja organu odwoławczego świadczy również o braku zrozumienia systematyki ustawy OOŚ. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 67 pkt 1 i 2 ustawy OOŚ, dopiero raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzany w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącej część postępowania w sprawie m.in. wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (ponowna ocena oddziaływania) powinien zawierać informacje, o których mowa w art. 66, określone ze szczegółowością i dokładnością odpowiednio do posiadanych danych wynikających z projektu budowlanego i innych informacji uzyskanych po wydaniu dla danego przedsięwzięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz pozostałych wydanych decyzji. o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy OOŚ. jeżeli informacje te nie mogły być w tym zakresie przedstawione odpowiednio w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz określać stopień i sposób uwzględnienia wymagań dotyczących ochrony środowiska, zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i decyzjach, o których mowa w art. 72 ust. 1, jeżeli były już wydane dla danego przedsięwzięcia.

Nie można zatem wymagać na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach m.in. legitymowaniem się przez inwestora tytułem prawnym do areału nieruchomości pozwalających na zagospodarowanie obornika z planowanego dopiero przedsięwzięcia. Wymaganie takie jest bezprawne, raz z powodu tego, iż inwestor nie może zaciągać zobowiązań przed uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem takie działanie byłoby nieracjonalne i nieuzasadnione, a po wtóre w przypadku podjęcia realizacji inwestycji inwestor musi spełnić powyższy wymóg dysponowania potrzebnym areałem bo obowiązek taki nakładają wprost przepisy ustawy o nawozach i nawożeniu, a nie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nic oczywiście nie stoi na przeszkodzie aby decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach taki wymóg nakładała, ale będzie to jedynie zbędne powtórzenie regulacji ustawowej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w uzasadnieniu decyzji, a dotyczących uciążliwości inwestycji dla okolicznych mieszkańców, należy wyraźnie podkreślić, że przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bada się możliwość realizacji planowanej inwestycji w zakresie odnoszącym się do zasad ochrony środowiska przed nadmiernym i negatywnym oddziaływaniem tejże inwestycji, nie dokonuje się natomiast szczegółowej analizy kwestii rozpatrywanych na dalszym etapie procesu inwestycyjnego, w tym utrudnień związanych z możliwością zainwestowania działek sąsiednich, czy też podnoszonej okoliczności spadku wartości tych nieruchomości, bądź możliwości dyskomfortu okolicznych mieszkańców.

Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach nie mogło samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Stąd ocena raportu dotyczy w szczególności kwestii, czy jest on wyczerpujący (kompletny) i spójny, czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości (treści) w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy OOŚ, a więc nie może to być ocena merytoryczna. Gdyby organ chciał takiej merytorycznej oceny dokonać powinien powołać dowód z uzupełniającej opinii biegłego, posiadającego wiadomości specjalne z tej dziedziny wiedzy. Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu.

Zdaniem skarżącego inwestor, o ile nie proponuje wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, jest obowiązany przedstawić w raporcie przesłanki przemawiające za realizacją preferowanego wariantu, w tym np. analizy ekonomicznej realizacji przedsięwzięcia w innych wariantach, identyfikację kosztów społecznych (np. wyburzenia budynków itp.), szacunek rentowności przedsięwzięcia w wybranym wariancie (np. jak w rozpatrywanym przypadku - lokalizacyjnym), to znaczy okoliczności potwierdzające zasadność dokonanego wyboru. Kwestie te w takim przypadku podlegają, co do meritum ocenie organu właściwego w sprawie wydania decyzji środowiskowej, jako istotne dla sposobu rozpatrzenia sprawy.

Wbrew temu co bezpodstawnie twierdzi organ odwoławczy, wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być jednocześnie wariantem przedstawionym przez wnioskodawcę. Organ winien przy tym zbadać rzeczywistą treść raportu, a nie poprzestawać na dowolnych ustaleniach nie mających poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Ponadto Kolegium całkowicie błędnie dokonuje interpretacji przedmiotowego przepisu dotyczącego wariantowania planowanego przedsięwzięcia. Prezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko nie ma żadnego poparcia w obowiązujących przepisach prawa i jest jedynie subiektywnym zapatrywaniem organu.

Skarżący zauważył, że zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej dotyczącymi procedury tzw. scopingu, czyli właściwej oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, za warianty przedsięwzięcia uważa się po prostu różne sposoby osiągnięcia celu zakładanego przez inwestora, na przykład rozważenie innego typu inwestycji, lokalizacji czy technologii oraz projektu. W bardziej szczegółowym ujęciu inne warianty mogą również przedstawiać przedstawienie sposobów ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. W szczególności Komisja Europejska dopuszcza tak dalekie wariantowanie jak m.in. przedstawienie zupełnie innych metod dojścia do założonego celu, np. zamiast poszerzenia drogi w celu zwiększenia jej przepustowości dla transportu prywatnego jako alternatywę dla takiego przedsięwzięcia dopuszcza się rozwój transportu publicznego (tak: Guidance on EIA. Scoping. Luxemburg 2001, s. 21, dostęp: http://ec.europa.eu/environment/archives/ eia/eia-guidelines/g-scoping-full- text.pdf).

W niniejszej sprawie inwestor prowadzący działalność rolniczą polegającą na hodowli zwierząt zagrodowych, planuje budowę tuczami wraz z infrastrukturą przeznaczoną do chowu [...] tuczników oraz ujęcia wód podziemnych, a jako racjonalny - wariant alternatywny przedstawił możliwość hodowli innych zwierząt gospodarczych. Skarżący wskazał, iż dyrektywa 00Ś jednoznacznie określa w art. 5 ust. 3 lit. d, iż wnioskodawca ma wskazać "zarys zasadniczych alternatywnych rozwiązań rozważanych przez wykonawcę, łącznie ze wskazaniem głównych powodów dokonanego przez niego wyboru, uwzględniającego skutki środowiskowe" i w żaden sposób nie zrównuje go w stopniu szczegółowości z wariantem przedsięwzięcia wnioskowanym do realizacji. Wykładnia polskich przepisów dokonana przez organ odwoławczy po raz kolejny jest całkowicie błędna i narusza zatem obowiązek ich prounijnej wykładni, zgodnej z obowiązującą dyrektywą 00Ś.

Skarżący podniósł, że brak jest jakichkolwiek podstaw w obowiązującym stanie prawnym by żądać przeprowadzenia skumulowanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z innymi planowanymi przedsięwzięciami dla których nie wydano chociażby decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Obowiązek taki wprowadzi z dniem 1 stycznia 2017 r. ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r., poz. 1936).

Obowiązek ten jednak dotyczy stanu prawnego po 1 stycznia 2017 r., poza tym dotyczy przedsięwzięć dla których wydano już decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach i tylko w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. W obowiązującym stanie prawnym ocenę wystąpienia skumulowanego odziaływania dokonuje się w oparciu o istniejące i funkcjonujące obiekty i instalacje, a taka ocena została przeprowadzona w przedłożonym raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Organ błędnie ocenił stan faktyczny i prawny sprawy i bezpodstawnie przyjął, iż może wystąpić w sprawie skumulowane oddziaływanie z innym przedsięwzięciami. Nie zachodzi możliwość kumulowania się planowanego przedsięwzięcia z istniejącym przedsięwzięciem z istniejącymi przedsięwzięciami położonymi w odległości 1400 i 1600 metrów od planowanego przedsięwzięcia. Nie wiadomo w oparciu o jakie kryteria organ w ogóle dopuszcza możliwość kumulowania się oddziaływań w stosunku do tak odległych przedsięwzięć.

Bezpodstawnym jest w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego przyjęcie przez Kolegium, iż na działce nr [...] planowana jest przez innego inwestora budowa hodowli brojlera kurzego. Sprawa ta w chwili wniesienia niniejszej skargi zakończyła się ostateczną decyzją o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a zatem przedsięwzięcie to nie może zostać zrealizowane. Okoliczność sporządzenia raportu dla powyższego przedsięwzięcia nigdy nie była i nie jest żadną podstawą do oceny jego skumulowanego oddziaływania. Inne zapatrywanie na powyższą"" sprawę jest pozbawione jakichkolwiek podstaw prawny, a organy administracji publicznej działają wyłącznie na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Organ bezpodstawnie żąda przedstawiania bliżej nieokreślonych izolinii stężeń oraz izofon pod kątem "nakładania się" emisji, nie wskazując o jakie stężenia i jaki oraz przez kogo generowany hałas chodzi. Zupełnie przy tym ignoruje jednoznaczne ustalenie raportu, iż oddziaływania mieszczą się na terenie nieruchomości na której planowane jest przedsięwzięcie i nie będą poza jej teren wykraczać.

Kolegium nie wskazało na jakiej zatem podstawie przyjęło potencjalną możliwość kumulacji oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z innymi. Ustalenia Kolegium w tym przedmiocie są dowolne, a przypuszczenia Składu Orzekającego, który z uwagi na posiadane wykształcenie wymagane przez członków samorządowych kolegiów odwoławczych, nie pozwalają na polemikę z wiedzą specjalistyczną autora raportu. Istotnym przy tym jest, iż. wskazanych w decyzji braków raportu nie stwierdził Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], a są to organy wyspecjalizowane z zakresu ochrony środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. RDOŚ również jest organem wydającym decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach dla skomplikowanych technologicznie przedsięwzięć (por. art. 75 ust. 1 ustawy OOŚ). Mało tego, RDOŚ w wydanym przez siebie postanowieniu uzgadniającym mógł w oparciu o przedstawiony raport środowiskowy i zgromadzony materiał dowodowy nałożyć wymagania, które organy prowadzące postępowanie główne winny przenieść do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopatrzyło się również naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy OOŚ, poprzez brak analizy konfliktów społecznych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które ujawniły się w toku procedury oceny oddziaływania na środowisko przeprowadzanej w ramach postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej. Stanowisko to jest błędne i niepoparte obowiązującymi regulacjami prawnym. Konflikt społeczny to typ stosunku społecznego występujący wówczas, gdy jednostki lub grupy społeczne (np. klasy, warstwy) rywalizują o różnego rodzaju dobra. Istotą konfliktu społecznego jest nie tylko dążenie do uzyskania dostępu do danego dobra, lecz także do neutralizacji, osłabienia lub wyeliminowania rywali. W rozumieniu powyższej definicji słownikowej, w sprawie niniejszej nie występują konflikty społeczne, a jedynie tzw. efekt NIMBY, który ujawnia się zawsze po wszczęciu postępowania zmierzającego do uzyskania decyzji zezwalającej na realizację przedsięwzięcia. Są to postawy pewnych osób, które wyrażają swój sprzeciw wobec inwestycji w swoim najbliższym sąsiedztwie, choć nie zaprzeczają, że jest ona potrzebne w ogóle (osoby te nabywają przecież tanie mięso wieprzowe w sieciach handlowych pochodzące z tego typu hodowli). Są więc za jej powstaniem, ale w zupełnie innym miejscu, z dala od ich domostw. Sprzeciw wobec inwestycji wiąże się też z obawą, że jej powstanie spowoduje spadek cen nieruchomości, choć ten element nigdy nie był i nie jest przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko.

Interesy osób zgłaszających w toku postępowania swoje uwagi i wnioski winien wziąć pod uwagę organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w odpowiedni sposób nakładając obowiązki na inwestora.

Skarżący podniósł także, że w art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ wskazane zostały kryteria środowiskowe, jakimi powinien kierować się organ administracji nakładający obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. A zatem ten przepis nie może mieć zastosowania do oceny raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ mają charakter ogólny i choć organ musi je wszystkie przeanalizować to nie oznacza, że przy każdej planowanej inwestycji one zaistnieją. Nie każde bowiem przedsięwzięcie będzie związane z wykorzystaniem zasobów naturalnych, czy też będzie występowało ryzyko jego awarii. Dlatego oczywistym jest, że pomimo sformułowania, że należy "uwzględnić łącznie" wskazane uwarunkowania, ich ocena ograniczy się tylko do tych, które realnie występują w danej sprawie.

Wskazane przez organ odwoławczy uchybienia są w istocie własnymi, dowolnymi projekcjami organu odwoławczego jak powinien wyglądać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ odwoławczy nie wyjaśnia bowiem przesłanek swojego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza okoliczności, która karze mu kwestionować specjalistyczne ustalenia autora raportu. Dywagacje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dotyczące m.in. sposobu wykazania istnienia skumulowanych oddziaływań dobitnie wskazują, iż ich użycie w niniejszej sprawie miało charakter schematyczny i nie jest poparte analizą materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Samorządu Odwoławczego w [...], jak też utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy [...] nie naruszają przepisów prawa, w stopniu który uzasadniałby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Dostrzeżone przez sąd naruszenie związane z nieuwzględnieniem w niewielkim zakresie oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 310/16 uznanej za prawidłową przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2126/16 nie miało wpływu na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą lub ustawą u.o.u.i.ś.

Nie jest sporne, że planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 2016 poz. 71), zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana. Planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się więc do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest obligatoryjny. W postępowaniu, ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc pozytywna decyzja wskazująca, iż planowane przez inwestora przedsięwzięcie może być realizowane na warunkach w niej określonych jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione wymogi określone w art. 80 ust. 1 ustawy u.o.u.i.ś.

Stosownie do treści art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Według wymagań określonych przez ustawodawcę organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in. ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Organ wydający decyzję środowiskową opiera więc swoje ustalenia i oceny w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 ustawy właśnie na treści raportu. Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem zawartości wyszczególnionej w art. 66 ustawy. Raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Raport powinien być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, a pojawienie się wątpliwości co do jego kompletności czy rzetelności ocen w nim przedstawionych zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy. W przypadku zaś, który miał miejsce w przedmiotowej sprawie, a zatem nieuzupełnienia braków raportu przez wnioskodawcę (a w konsekwencji niekompletne ustalenia raportu, niepozwalające wyjaśnić charakteru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko), zachodzi samoistna przesłanka do odmowy wydania pozytywnej decyzji środowiskowej.

Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej organ odwoławczy dokonał więc prawidłowej oceny, że zachodziła podstawa do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właśnie ze względu na treść art. 80 ust. 1 pkt ustawy, w sytuacji gdy raport przedstawiony przez inwestora uniemożliwił analizę planowanego przedsięwzięcia pod kątem zagrożeń i uciążliwości dla środowiska.

Oceny tej nie zmienia, wyrażane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że organ ma obowiązek wydać pozytywną decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia właśnie wtedy, gdy spełnione są wymogi wniosku i nie zachodzą podstawy do odmowy jego uwzględnienia. Skoro według art. 74 ust. 1 ustawy elementem koniecznym wniosku w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, poddawany jak wskazano już kompleksowej ocenie organu, nie może być wątpliwości, że wymagania określone w zakresie raportu są wymaganiami stawianymi wobec wniosku inwestora.

W ocenie sądu określone wprost w ustawie podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej (art. 80 ust. 2, art. 81 ustawy) nie mają charakteru wyczerpującego, a dotyczą przypadków, gdy decyzja negatywna wydawana jest mimo tego, że nie ma wątpliwości co do kompletności wniosku i stanowiącego jego podstawę raportu oddziaływania na środowisko. Dlatego też nie jest słuszny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 80 ustawy.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że przedstawiony przez wnioskodawcę raport wraz z dokonanym uzupełnieniem nie spełnia wszystkich obowiązkowych wymogów określonych w art. 66 ustawy. Raport nie zawiera bowiem opisu krajobrazu (art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy), prawidłowego opisu wariantowania (art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy), oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy), a także analizy możliwych konfliktów społecznych (art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy).

Rzeczywiście analiza treści raportu w części dotyczącej przedstawionych przez inwestora wariantów wskazuje, że raport zawiera w istocie jedynie opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, a brak jest w nim opisu wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, jak też wariantu alternatywnego. Dla spełnienia ustawowego wymogu przedstawienia opisu 3 wariantów w raporcie nie jest wystarczające stwierdzenie przez wnioskodawcę, że zaproponowany przez niego wariant, w związku z zastosowaniem najnowocześniejszych instalacji i urządzeń wydaje się być najkorzystniejszy pod względem oddziaływania na środowisko. Jest to jedynie subiektywna opinia inwestora, która nie znajduje oparcia w treści sporządzonego raportu, bowiem nie wynika tak naprawdę z analizy obiektywnych przesłanek. Treść art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy niewątpliwe zakłada konieczność przedstawienia, jak też uzasadnienie wyboru i określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.

Ustawodawca zakłada zatem wynikającą z istnienia potencjalnej możliwości przedstawienia różnych wariantów planowanej inwestycji, konieczność ich analizy przez inwestora i przedstawienia w taki sposób, by organ wydający środowisko dysponował materiałem do dokonania własnej analizy, który z tych wariantów jest możliwy do realizacji z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska. Inwestor nie może więc z góry ograniczać możliwości analizy oddziaływań na środowisko wynikających z różnych wariantów planowanego przedsięwzięcia przez przedstawienie opisu tylko jednej wersji, przy wyborze której kierował się na dodatek jako decydującym czynnikiem ekonomicznym. Założenie ustawodawcy wydaje się wskazywać, że obiektywnie zawsze istnieje możliwy do realizacji wariant korzystniejszy dla środowiska niż ten proponowany przez inwestora, dla którego przecież względy ekonomiczne, a więc mniejsze wydatki na realizację przedsięwzięcia, a następnie jego eksploatację mają niewątpliwie największe znaczenie. Zawsze więc przy tego rodzaju przedsięwzięciu polegającym na hodowli zwierząt można zaproponować wariant, który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko. Te alternatywy mogą wiązać się przykładowo ze zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowaniem inwestycji, zastosowaniem innej technologii hodowli, zastosowaniem różnej generacji urządzeń.

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że z tego punktu widzenia inwestor nie przedstawił w raporcie także alternatywnego wariantu przedsięwzięcia. Inwestor z jednej strony podał zdawkową informację, że wariantem takim mógłby być chów innych zwierząt gospodarczych o tej samej albo zbliżonej wielkości, z drugiej strony, że rozważanym wariantem alternatywnym mogłaby być budowa jednego budynku o takim samym przeznaczeniu, lecz w innej lokalizacji. Inwestor nie spełnił więc wskazanych w ustawie wymogów dotyczących przedstawienia wariantu alternatywnego. To lakoniczne stwierdzenie o istnieniu potencjalnych innych możliwości nie wystarcza, by uznać, że inwestor sam dokonywał jakiejkolwiek analizy możliwych rozwiązań, do czego jest zobowiązany, ale też, że przedstawił informacje, które pozwoliłyby na taką ocenę organowi, skoro brak jest opisu i oddziaływań dla środowiska zasugerowanych tylko rozwiązań. Podkreślić również należy, że stwierdzenie o możliwości chowu innych zwierząt gospodarskich dotyczy w istocie możliwości realizacji zupełnie innego przedsięwzięcia, a nie przedsięwzięcia planowanego, tylko w innym wariancie.

Nie ma racji skarżący zarzucając naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 w zw. z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Stanowisko skarżącego o braku uzasadnienia dla żądania realizacji przez inwestora wynikających ze wskazanych przepisów prawa krajowego obowiązków jest nieuprawnione.

Należy zauważyć, że rzeczywiście ze względu na treść art. 3 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniającej dyrektywę 2011/52/UE w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, który stanowi przepis przejściowy, do przedmiotowej sprawy zastosowanie znalazłyby wymogi wyszczególnione w art. 5 zmienianej dyrektywy.

Stosownie bowiem do art. 3 ust. 2 dyrektywy z 16 kwietnia 2014 r. przedsięwzięcia podlegają obowiązkom, o których mowa w art. 3 i art. 5–11 dyrektywy 2011/92/UE przed jej zmianą niniejszą dyrektywą, jeśli, przed dniem 16 maja 2017 r.:

a) rozpoczęto procedurę dotyczącą opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/92/UE; lub

b) dostarczono informacje, o których mowa w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2011/92/UE.

Istotnie w art. 5 ust. 3 dyrektywy 2011/92/UE zawarto wymóg, by informacje, które mają być dostarczone przez wykonawcę zgodnie z ust. 1, zawierały co najmniej:

a) opis przedsięwzięcia zawierający informacje o miejscu, projekcie i wielkości przedsięwzięcia;

b) opis środków przewidzianych w celu uniknięcia, zmniejszenia i, jeżeli to możliwe, naprawienie poważnych niekorzystnych skutków;

c) dane wymagane do rozpoznania i oszacowania głównych skutków, które mogą być spowodowane w środowisku przez to przedsięwzięcie;

d) zarys zasadniczych alternatywnych rozwiązań rozważanych przez wykonawcę, łącznie ze wskazaniem głównych powodów dokonanego przez niego wyboru, uwzględniającego skutki środowiskowe;

e) podsumowanie w języku nietechnicznym informacji, o których mowa w lit. a)–d).

Mimo to jednak skarżący nie ma racji twierdząc, że wymóg przedstawienia jedynie zarysu zasadniczych alternatywnych rozwiązań nie zobowiązuje go do przedstawienia tak dokładnego opisu wariantowania, jak w sposób nieuprawniony oczekuje tego od niego organ na podstawie przepisów prawa krajowego. Stanowisko to jest nieuprawnione, bowiem skarżący nie zauważa, że choć wskazany przepis zakłada przez użycie sformułowania "co najmniej" niezbędne minimum w zakresie przedstawienia informacji o alternatywnych rozwiązaniach, to jednak nie wyłącza zasadności spełnienia obowiązku w szerszym zakresie. Podstawą do rozszerzenia zakresu obowiązków przy implementacji przepisów dyrektywy do prawa krajowego jest pkt 3 preambuły. Zawarto w nim ustalenie, że zasady oceny skutków środowiskowych powinny być zharmonizowane, szczególnie w odniesieniu do przedsięwzięć, które powinny podlegać ocenie, podstawowych obowiązków wykonawców oraz do zawartości oceny. Państwa członkowskie mogą ustanowić bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące ochrony środowiska.

Określone więc w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy u.o.u.i.ś. wymogi dotyczące przedstawienia w raporcie alternatywnych rozwiązań, niezrealizowane przez inwestora nie zostały wprowadzone z naruszeniem postanowień wskazanej dyrektywy.

Niewątpliwie przedstawiony przez inwestora raport nie zawiera w istocie oceny skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że takie skumulowane oddziaływanie nie wystąpi. Wymóg zawarcia takiej oceny wbrew twierdzeniu skarżącego wynikał już z przepisów ustawy u.o.u.i.ś. sprzed jej zmiany obowiązującej od 1 stycznia 2017 r. Znajdował wyraz zarówno w treści art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy zgodnie z którym raport ma zawierać m.in. opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, jak też w art. 63 ust. 1 pkt 1b ustawy. Ten ostatni przepis choć dotyczy stwierdzanego w drodze postanowienia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, to jednak określa jakie kryteria brane są pod uwagę przy dokonywaniu takiej oceny. Między innymi nakazuje uwzględnić jako kryterium powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że ocena oddziaływania była obowiązkowo wymagana, a raport powinien być odzwierciedleniem podlegających ocenie zagadnień. Kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych stanowi więc konieczny element przeprowadzanej oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy zachodzi jakakolwiek wątpliwość co do możliwości kumulacji oddziaływań, a taka z pewnością zaistnieje, gdy w pobliżu planowanej inwestycji zostały już zrealizowane lub są planowane przedsięwzięcia.

Takie ostrożne podejście do oddziaływań na środowisko jest odzwierciedleniem wynikających z art. 6 ustawy Poś zasad przezorności i zapobiegania znajdujących swoje źródło zarówno w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (polityka Unii opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego), a także w postanowieniach przywoływanej wyżej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko.

Według art. 2 ust. 1 tego aktu prawnego - państwa członkowskie zobowiązane są do stosowania wszystkich koniecznych działań w celu zapewnienia, aby skutki przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, m.in. ze względu na swój charakter, rozmiary i położenie, zostały poddane ocenie, zanim zostanie udzielone im zezwolenie na przeprowadzenie tych przedsięwzięć.

Postanowienia dyrektywy nie pozostawiają wątpliwości, że podejmowania działań o charakterze prewencyjnym w pierwszej kolejności zostały zobowiązane państwa członkowskie, w drugiej natomiast podmioty podejmujące działalność mogącą oddziaływać negatywnie na środowisko - ponieważ bez tego nie uzyskają niezbędnych zezwoleń. Temu właśnie służy obowiązek przedstawienia rzetelnych informacji o planowanym przedsięwzięciu i możliwych skutkach dla środowiska. Sformułowanie obowiązku przewidywania i zapobiegania negatywnego oddziaływania na środowisko, ma na celu zapobieganie przed nieodwracalnymi i nieznanymi skutkami degradacji środowiska w skali globalnej, regionalnej i lokalnej. Wszelkie więc czynności związane z korzystaniem ze środowiska, powinny uwzględniać zasadę przezorności, nawet przy założeniu tylko hipotetycznych zagrożeń dla środowiska. Nakreślenie możliwych zagrożeń na etapie planowania przedsięwzięcia, a następnie kierowanie się przezornością, pozwala podjąć właściwe środki zapobiegawcze.

W przedmiotowej sprawie w związku z istnieniem w pobliżu już funkcjonujących przedsięwzięć związanych z hodowlą zwierząt na działkach nr [...] i [...], a także na działce nr [...] (przed podziałem), jak też istnieniem na terenie gminy dużej liczby tego typu inwestycji, jak najbardziej uzasadniona była potrzeba oceny potencjalnie występującego zagrożenia dla środowiska, zdrowia i warunków życia ludzi w związku z możliwością wystąpienia kumulacji oddziaływań. Kumulacja ta mogła dotyczyć zarówno emisji amoniaku i siarkowodoru, hałasu, uciążliwości zapachowej czy też zagrożeń związanych z przenawożeniem gruntów w wyniku unieszkodliwiania gnojowicy lub obornika z okolicznych przedsięwzięć na tych samych gruntach.

Takie stanowisko wyraził w swoim wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt II OSK 2126/16 wydanym w tej sprawie. Stosownie do treści art. 153 P.p.s.a zarówno organ administracji, jak też sąd stanowiskiem tym jest związany. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wówczas, że " ... okoliczność, iż zgodnie z raportem odziaływania inwestycji na środowisko, jej oddziaływanie zamknie się w granicach nieruchomości na której będzie zlokalizowana, nie niweczy możliwych wątpliwości co do ewentualnego oddziaływania skumulowanego w sytuacji gdyby planowane na sąsiedniej czy pobliskiej nieruchomości przedsięwzięcie, wykraczałoby oddziaływaniem poza granice danej nieruchomości".

Co istotne Naczelny Sąd Administracyjny wyraził także pogląd, że " Nie sposób pominąć w aspekcie zweryfikowania kumulacji oddziaływań podnoszonych w toku postępowania uzasadnionych wątpliwości stron, organizacji społecznej oraz społeczeństwa – chociażby kwestii związanej z regulacjami ustawy o nawozach i nawożeniu, stosownego eksploatowania i zagospodarowania nawozów naturalnych powstających w procesie hodowli zwierząt – wobec planowania w pobliżu przedsięwzięć o podobnym charakterze oddziaływania czyli planowanej hodowli trzody chlewnej w ilości 1980 sztuk (na granicy wielkości wprowadzającej dodatkowe wymogi ustawowe) oraz wnioskowanej hodowli brojlera kurzego o obsadzie 60 000 sztuk (2400 DJP)".

Tak więc skarżący nie ma racji wywodząc, że nie ma przesłanek przemawiających za koniecznością zawarcia w raporcie oceny skumulowanego oddziaływania nie tylko ze względu na planowane w pobliżu przedsięwzięcie na działce nr [...], ale także przez wzgląd na istniejące już przedsięwzięcia.

Z pewnością zasadnie organ odwoławczy wzywał do uzupełnienia braków raportu także w tym zakresie. Jednak zważywszy na ocenę wyrażoną w przytaczanym już uzasadnieniu wyroku NSA raport powinien zostać uzupełniony o ocenę występowania skumulowanych oddziaływań z przedsięwzięciami już istniejącymi w pobliżu (do czego organ wzywał), z pominięciem planowanego przedsięwzięcia na działce nr [...] bowiem nie została wydana decyzja środowiskowa dla tego przedsięwzięcia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 czerwca 2016 r. IV SA/Wa 310/16 wywiódł, że w obowiązującym stanie prawnym przy badaniu skumulowanych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia należy brać pod uwagę przedsięwzięcia, co do których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem znany jest już wówczas dokładnie zakres danego przedsięwzięcia oraz jego wpływ na środowisko. Odmienne stanowisko organu odwoławczego, mimo związania wskazanymi wyrokami nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro w pozostałym zakresie żądanie uzupełnienia raportu było prawidłowe, a inwestor tych braków nie uzupełnił.

Słusznie zauważył organ odwoławczy, że poza ogólnym sformułowaniem opartym wyłącznie na analizie braku ponadnormatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia poza terenem inwestycji (w zakresie stężenia amoniaku, siarkowodoru, emisji hałasu) raport nie zawiera żadnej analizy i żadnych danych pozwalających ocenić czy nie dojdzie do skumulowanego oddziaływania emisji z planowanej inwestycji z emisjami z przedsięwzięć już istniejących, a zatem ich nakładania się i tym samym negatywnego oddziaływania tak na środowisko, jak też warunki życia ludzi. Raport nie zawiera także żadnych informacji pozwalających ocenić czy nie dojdzie do skumulowanego oddziaływania tych przedsięwzięć w zakresie zagospodarowywania nawozów naturalnych powstających w procesie hodowli zwierząt. Raport nie wyjaśnia także możliwości skumulowania uciążliwości odorowej. Oddziaływanie obiektów inwentarskich na jakość powietrza w rejonie w którym występują zabudowania mieszkalne może mieć istotny wpływ na pogorszenie jakości życia ludzi, gdy dojdzie do kumulacji uciążliwości odorowej.

Trzeba podkreślić, że art. 62 pkt 1 lit. a) u.o.u.i.ś. nie odwołuje się do obowiązujących dopuszczalnych norm - substancji szkodzących środowisku, lecz nakazuje ogólną ocenę wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i warunki ich życia oraz ocenę środków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu.

Sąd podziela stanowisko NSA, że w przedmiotowej sprawie kwestia zagospodarowania nawozów naturalnych, które pochodzić mają z planowanej inwestycji powinna zostać wyjaśniona właśnie z punktu widzenia oddziaływania skumulowanego tej inwestycji z przedsięwzięciami już istniejącymi. Raport nie zawiera danych umożliwiających dokonanie takiej oceny, co oznacza, że inwestor nawet nie próbował poddać analizie tego zagrożenia dla środowiska. Przedstawione w raporcie informacje dotyczą warunków zagospodarowania wytwarzanej już w gospodarstwie wnioskodawcy gnojowicy, jak też ilości nawozu który będzie wytwarzany w związku z eksploatacją planowanej inwestycji i wskazują, że dotychczasowy zasób gruntów (znajdujących się w posiadaniu inwestora ) nie jest wystarczający do zagospodarowania takiej ilości nawozu. O ile więc można zgodzić się, że tym samym raport wskazuje na jakich warunkach odbywać się może zagospodarowanie gnojowicy w sposób niestanowiący zagrożenia dla środowiska, co byłoby wystarczające do oceny wpływu na środowisko planowanego pojedynczego przedsięwzięcia. O tyle nie jest to wystarczająca informacja w przedmiotowej sytuacji, w której dla inwestora powinno być oczywiste, że zachodzi potrzeba oceny skumulowanych oddziaływań co najmniej z istniejącymi już przedsięwzięciami także w zakresie zagospodarowywania nawozu. W ocenie sądu inwestor w takim przypadku powinien wykazać, że na gruntach na których zamierza neutralizować gnojowicę (własnych i dzierżawionych) nie jest zagospodarowywany nawóz z innych inwestycji, w tym dużego przedsięwzięcia prowadzonego na działce nr [...] (przed podziałem), której właścicielem jest spółka [...] sp. z o.o, której udziałowcami są członkowie jego rodziny, jak też że ma możliwość zagospodarowywania gnojowicy na takich gruntach w okolicy, które nie są w ten sposób jeszcze wykorzystywane lub wykazać, że dysponuje możliwością przekazania nadmiaru gnojowicy do zakładu gospodarowania odpadami. Konieczność wykazania braku takiego zagrożenia spoczywa na inwestorze i może okazać się, że dla wykluczenia negatywnej oceny oddziaływania na środowisko konieczne będzie przedstawienie chociażby umów zobowiązujących do zawarcia z konkretnymi podmiotami umów dzierżawy gruntu lub zagospodarowywania nawozu, mimo że inwestor nie ma pewności uzyskania pozytywnej decyzji środowiskowej.

Stawiana przez autora raportu i inwestora teza o braku skumulowanego odziaływania planowanej inwestycji z innymi jest nieuprawniona, nierzetelna, a brak danych i analizy w tym zakresie upoważnia do stwierdzenia, że raport wymaganej oceny oddziaływania skumulowanego nie zawiera. Nie spełnia więc wymogu wynikającego z art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy.

Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego co do tego, że raport jest również nierzetelny w odniesieniu do ustawowego wymogu analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, a więc został sporządzony z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy u.o.u.i.ś. Autor raportu w oderwaniu od sytuacji faktycznej, a więc istniejących w pobliżu przedsięwzięć tego rodzaju, zakłada że założenia dotyczące ograniczenia uciążliwości inwestycji powinny być argumentem dla społeczeństwa, że inwestor liczy się z jego potrzebami. Jednocześnie nie wyjaśnia na czym ograniczenia uciążliwości miałyby polegać poza wskazaniem, że inwestor zdecydował się wybrać lokalizację najbardziej oddaloną od terenów zamieszkanych. Przedstawiony opis jest wyrazem oczekiwań inwestora i jego deklaracji na przyszłość, nie zaś analizą rzeczywistego nastawienia okolicznych mieszkańców. Nie ma wątpliwości, że nastawienie to jest zdecydowanie negatywne, o czym świadczą pisemne stanowiska mieszkańców zgłaszane w toku postępowania, a także przeprowadzona rozprawa administracyjna. Nietrudno było w ocenie sądu takie negatywne nastawienie przewidzieć i przedstawić rzeczywistą analizę problemu, w oparciu o doświadczenie wynikające z funkcjonowania w tej miejscowości i gminie podobnych inwestycji. Zwłaszcza, że inwestor sam prowadzi już tuczarnię, a członkowie jego rodziny są udziałowcami w spółce będącej właścicielem kurników. Tymczasem autor raportu właściwie nie zakłada możliwości wystąpienia konfliktu społecznego, w jednym zdaniu tylko wskazując, że emisja związków złowonnych może stać się przyczyną sprzeciwów lokalnej społeczności. To nie jest rzetelna analiza do przedstawienia której zobowiązany jest inwestor, niezależnie od tego, że wnioski i uwagi społeczeństwa bierze pod uwagę organ wydający decyzję środowiskową.

W ocenie sądu organ wydając zaskarżoną decyzję bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie dopuścił się naruszenia art. 84 § 1 kpa, bowiem do oceny czy raport spełnia określone w przepisach ustawy wymagania powołany jest organ nie zaś biegły. Organ odwoławczy nie oceniał sporządzonego raportu pod kątem prawidłowości jego merytorycznej zawartości lecz dostrzeżonych braków, co nie wymaga wiedzy specjalistycznej, ani sporządzenia opinii.

Sąd podziela stanowisko organu, że pozytywne stanowisko organów uzgadniającego i opiniującego nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie główne od samodzielnej oceny kompletności raportu, a także weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to organ główny odpowiada za wydanie rozstrzygnięcia. Jak wskazano wcześniej braki raportu mogą stanowić samoistną przesłankę do odmowy wydania pozytywnej decyzji środowiskowej.

Zdaniem sądu organ nie naruszył art. 138 § 2 kpa, gdyż nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu. Skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania jest tylko wówczas uzasadnione, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Takie okoliczności w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły, gdyż organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, wskazywany przez organy konieczny do uzupełnienia zakres sprawy nie wymagał dalszego wyjaśniania, bowiem wnioskodawca nie był zainteresowany uzupełnieniem braków raportu.

W ocenie sądu nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Organ odwoławczy dokonał niezbędnych w sprawie czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego i rozpoznania sprawy, dokonał jego wszechstronnej oceny i przedstawił logiczną argumentację wyjaśniającą wyrażone w sprawie stanowisko.

Z tych przyczyn sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.