Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2877/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 135; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 ust. 1, 3, 4 i 5
journal: Dz.U. 2014 poz 752
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jednolity
article: art. 169 §1; art. 187 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Anna Falkiewicz - Kluj, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Protokolant: sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. K. G. A. O. Spółki jawnej z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) sierpnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z (...) czerwca 2014 r. nr (...) ; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz M. K. G., A. O. Spółki jawnej z siedzibą w G. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez M. K. G., A. O. Spółka jawna w G. jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 20 sierpnia 2014r., nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z (...) czerwca 2014 r., nr (...) w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego.

Wnioskiem z (...) kwietnia 2014 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu o zwrot podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ośmiu samochodów, w tym siedmiu marki K. S. i jednego marki N. Q. w wysokości 17. 900 zł.

Pismem z (...) maja 2014 r. organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia złożonego wniosku o: oryginał dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytych wewnątrzwspólnotowo samochodów osobowych niezarejestrowanych wcześniej na terytorium kraju lub kopię tego dokumentu zawierającą oświadczenie podmiotu dokonującego wewnątrzwspólnotowych nabyć pojazdów o posiadaniu przez ten podmiot oryginału tego dokumentu, oryginał dokumentu potwierdzającego dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodu osobowego marki N. Q. oraz pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi do reprezentowania Spółki.

Wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych, zgodnie z art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wezwanie to doręczono 14 maja 2014 r.

W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca przy piśmie nadanym 21 maja 2014 r. przesłała protokół zdawczo - odbiorczy dotyczący odbioru przez W. GmbH samochodu marki N. Q. nr V. (...) oświadczenie firmy R. C. dotyczące posiadania kopii dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy za przedmiotowy samochód N. Q. oraz pełnomocnictwo. Ponadto poinformowała, że z uwagi na konieczność otrzymania dokumentów, na które oczekuje od jednego ze swoich kontrahentów, czyli firmy D. G. P. K. zobowiązuje się dosłać je niezwłocznie po ich otrzymaniu, nie później niż do dnia (...) czerwca 2014 r.

Postanowieniem z 10 czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu pozostawił bez rozpatrzenia wniosek o zwrot podatku akcyzowego z tytułu dokonanej dostawy wewnątrzwspólnotowej ośmiu samochodów osobowych.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby zaskarżonym postanowieniem z 20 sierpnia 2014r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu badając warunki formalne wniosku, stwierdził braki formalne, tj. brak dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od ośmiu samochodów i brak dokumentu potwierdzającego dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodu osobowego marki N. Q. nr V. S. W wykonaniu wezwania Naczelnika do usunięcia braków, skarżąca nadesłała dokumenty dotyczące zapłaty akcyzy za samochód N. Q., dowód jego odbioru przez kontrahenta zagranicznego w wyniku dokonania jego dostawy wewnątrzwspólnotowej oraz pełnomocnictwo. Strona nie przesłała w wyznaczonym terminie dokumentów potwierdzających zapłatę akcyzy od pozostałych samochodów będących przedmiotem wniosku o jej zwrot.

Dyrektor zauważył, że procedura zwrotu akcyzy zapłaconej z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap sprowadza się do złożenia wniosku na formularzu według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego (Dz.U. nr 32, poz. 246) wraz z dowodem zapłaty akcyzy na terytorium kraju lub fakturą z wykazaną kwotą akcyzy oraz dokumentami potwierdzającymi dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej (w szczególności są to dokumenty przewozowe, celne, faktura i specyfikacja dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą), o których mowa w art. 107 ust. 3 u.p.a.

Dyrektor Izby podkreślił, że dopiero po tak przygotowanym wniosku oraz przedłożonych, po dokonaniu dostawy dokumentów, organ może przejść do kolejnego etapu postępowania. W tej fazie organ podatkowy przeprowadza postępowanie, którego celem jest weryfikacja tych dokumentów oraz rozpoznanie sprawy.

W ocenie Dyrektora, Spółka przy wniosku nie złożyła dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju 8 samochodów a dopiero w wykonaniu wezwania przedstawiła poświadczone za zgodność z oryginałem oświadczenie o zapłacie akcyzy dotyczące samochodu o nr (...) wraz z pełnomocnictwem. Organ wyjaśnił, że skarżąca miała siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych i jest to termin zawity. Termin do usunięcia braków wniosku upłynął 21 maja 2014 r. lecz Spółka nie złożyła dowodów zapłaty akcyzy w odniesieniu do siedmiu samochodów.

Dyrektor podkreślił, że w związku ze stwierdzeniem nawet jednego braku formalnego wniosku organ podatkowy I instancji, był zobowiązany w ramach czynności wstępnych do zastosowania trybu przewidzianego w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ II instancji stwierdził, że podanie skarżącej nie spełniało formalnych wymagań przewidzianych przepisami prawa. Zaznaczył przy tym, że nieusunięty w terminie brak co do wymogów formalnych, powoduje bezskuteczność podania, co skutkuje tym, że nie wywołuje ono skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania i merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Skarżąca złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1/ naruszenie art. 233 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 169 § 1 i art. 169 § 4 poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji o pozostawieniu wniosku strony bez rozpoznania w sytuacji gdy strona uzupełniła w terminie i zgodnie z wymogami prawa dokumenty, do których uzupełnienia została wezwana,

2/ naruszenie art. 121, art. 122,art. 187 i art. 191 (op – dop. Sądu) poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę dowodów przedstawionych przez stronę na potwierdzenie faktu zapłaty akcyzy,

3/ naruszenie art. 169 § 1 w zw. z art. 187 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) poprzez żądanie od strony uzupełnienia dokumentu, który został wydany przez organ I instancji i powinien być organowi znany z urzędu,

4/ naruszenie art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 op poprzez błędne uznanie, że uzasadnienie organu I instancji spełnia wymagania przewidziane przepisami prawa w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia:

1/ art. 109 ust. 3c i ust. 3d ustawy o podatku akcyzowym poprzez ich zastosowanie w przedmiotowej sprawie w sytuacji gdy przepisy te znajdują zastosowanie jedynie dla celów związanych z rejestracją samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, natomiast nie mają zastosowania w postępowaniu o zwrot akcyzy,

2/ art. 107 ust. 3 upa w zw. z art. 82 ust. 4 pkt 1 poprzez błędne rozumienie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy i w konsekwencji uznanie, że strona nie jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających zapłatę akcyzy za samochody objęte wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy organ podatkowy mógł pozostawić wniosek strony o zwrot podatku akcyzowego bez rozpoznania ze względu na nieuzupełnienie wniosku o dokumenty wskazane w wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r.

Mając na uwadze taki przedmiot zaskarżenia, na wstępie należy zdefiniować co jest brakiem formalnym powodującym pozostawienie wniosku bez rozpoznania sprawy.

Należy stwierdzić, że braki formalne są to braki, które powodują, że podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Brak formalny może dotyczyć określonego elementu treści pisma. Przykładem może być odwołanie niespełniające wymagań określonych w art. 222 Ordynacji podatkowej. Brak formalny może również odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania. Niespełnienie przez pismo wymogów przewidzianych przepisami prawa nie ogranicza się jedynie do przepisów ordynacji podatkowej (uchwała NSA z dnia 26 maja 2003 r., FPK 3/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 125). Jako brak formalny na gruncie art. 169 Ordynacji podatkowej traktuje się również niezałączenie do podania pełnomocnictwa (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 641/97, LEX nr 33427).

Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie wnioskowi właściwego biegu. Słusznie podkreślano w orzecznictwie, że instytucja wzywania do usunięcia braków ma służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94, ONSA 1997, nr 3, poz. 114, glosa: E. Bojanowski, OSP 1997, nr 7-8, poz. 136).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organ I instancji wezwał spółkę do przedstawienia: oryginału dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytych wewnątrzwspólnotowo samochodów osobowych niezarejestrowanych wcześniej na terytorium kraju lub kopię tego dokumentu zawierającą oświadczenie podmiotu dokonującego wewnątrzwspólnotowych nabyć pojazdów o posiadaniu przez ten podmiot oryginału tego dokumentu, oryginału dokumentu potwierdzającego dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodu osobowego marki Nissan QASHQAI nr VIN SJNFAAJ10U2674629 oraz pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi do reprezentowania Spółki

Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.a. podmiotowi, który nabył prawo rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, i który dokonuje dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym samochodu osobowego, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju, lub jeżeli w jego imieniu ta dostawa albo eksport są realizowane, przysługuje zwrot akcyzy na wniosek, złożony właściwemu naczelnikowi urzędu celnego w terminie roku od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego.

Ustawodawca ponadto postanowił, że podmiot, o którym mowa w art. 107 ust. 1 u.p.a., jest obowiązany posiadać dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu, którymi są w szczególności: dokumenty przewozowe, celne, faktura i specyfikacja dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą wewnątrzwspólnotową albo eksportem (art. 107 ust. 3 u.p.a.).

Do wniosku o zwrot załącza się dowód zapłaty akcyzy na terytorium kraju lub fakturę z wykazaną kwotą akcyzy oraz dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu, o których mowa w art. 107 ust. 3 u.p.a. (art. 107 ust. 4 u.p.a.)

Mając powyższe na względzie skarżąca, aby otrzymać zwrot akcyzy winna złożyć wniosek o jej zwrot (na odpowiednim formularzu - rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego (Dz.U. Nr 32, poz. 246, dalej) do właściwego naczelnika urzędu celnego wraz z dowodem zapłaty akcyzy na terytorium kraju lub fakturą z wykazaną kwotą akcyzy oraz dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy. Dokumentami potwierdzającym dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu będą w szczególności: dokumenty przewozowe, celne, faktura i specyfikacja dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą wewnątrzwspólnotową albo eksportem.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca nadesłała żądane dokumenty dotyczące samochodu marki Nissan QASHQAI nr VIN SJNFAAJ10U2674629 oraz pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki, natomiast nie nadesłała dokumentów dowodzących zapłaty akcyzy od siedmiu samochodów marki Kia Sportage.

W tym stanie rzeczy Sąd jest zdania, że brak jest podstaw prawnych do stosowania instytucji pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia w wypadku stwierdzenia braków formalnych w odniesieniu tylko do niektórych pojazdów objętych wnioskiem. W ocenie Sądu w takiej sytuacji organ powinien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie a nie formalnie.

W powyższym kontekście odrębną kwestią będzie, czy załączone dokumenty dają podstawę do pozytywnego dla strony skarżącej rozpoznania sprawy, tj. zwrotu akcyzy. Jednakże jest to już ocena merytoryczna wniosku i załączników a nie ocena formalna.

W konsekwencji Sąd uznał, iż Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie błędnie zastosował art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Zatem brak było podstaw do pozostawienie wniosku skarżącej spółki o zwrot akcyzy bez rozpatrzenia.

Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i jako takie uprawnia do uchylenia zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia go poprzedzającego w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Uprawnienie do uchylenia postanowienia I instancji wynika z treści przepisu art. 135 p.p.s.a. stanowiącego, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie. Rozpoznając ponownie sprawę organ celny I instancji uwzględni powyższe stanowisko Sądu i merytorycznie rozpozna wniosek skarżącej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wskazuje, ze nie podziela stanowiska Spółki dotyczącego naruszenia przez organy treści art. 169 § 1 w zw. z art. 187 § 3 op poprzez żądanie od niej uzupełnienia dokumentów ( dowodów zapłaty akcyzy), którymi organ I instancji dysponował, i które powinny być mu znane z urzędu.

W odniesieniu do tej kwestii należy wskazać, że przepis art.187§3 ordynacji podatkowej stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Jednak przepis art. 107 ust.4 ustawy o podatku akcyzowym, nakładający na wnioskodawcę obowiązek załączenia do wniosku o zwrot akcyzy między innymi dowodu zapłacenia akcyzy, należy uznać za przepis szczególny w stosunku do przepisu art.187§3 ordynacji podatkowej. Za takim stanowiskiem przemawia treść art.107 ust.4 w powiązaniu z ustępem 5 tego artykułu, który stanowi, że organami podatkowymi właściwymi w sprawie zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju, są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej, u których dokonano rozliczenia i zapłaty akcyzy z tytułu ostatniej czynności podlegającej opodatkowaniu, której przedmiotem był ten samochód osobowy. Z zestawienia przywołanych ust.4 i ust.5 art.107 wynika, że ustawodawca w jednym artykule postanowił, że organem właściwym w sprawie zwrotu podatku akcyzowego jest ten organ, u którego dokonano zapłaty lub rozliczenia podatku akcyzowego (ust.5) oraz, że do wniosku należy dołączyć dowód zapłaty akcyzy (ust.4), a więc dokument wystawiony przez organ, do którego składany jest wniosek.

Bez znaczenia dla rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Sąd są natomiast pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego odnoszące się do ustalenia stanu faktycznego w sprawie i oceny przedstawionych dokumentów jako, że sprawa nie była rozpoznawana merytorycznie zatem na tym etapie jej rozpoznania, nie mogły one mieć zastosowania. Nadto taki zarzut jak dotyczący nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia nie miał wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej istotnego wpływu a więc nie mógł przyczynić się do uwzględnienia skargi.

Ze względu na powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające naruszają prawo procesowe, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 490).