Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 325/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a)
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 92 ust. 1, art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 7 ust. 4, art. 37
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędziowie Janusz Drachal NSA Janusz Zajda Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 816/06 w sprawie ze skargi I. L. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 816/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uwzględnił skargę I. L. i uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 2006 r. o nr [....] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej, a także zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uchylona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2006 r. o nr [...], którą odmówiono I. L. przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Sąd pierwszej instancji wskazał w rozstrzygnięciu na ustalenia faktyczne organów administracji, które stwierdziły, że w dniu [...] marca 2005 r. I. L. złożyła wniosek o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego położonego w R. w gminie K. Z dołączonego przez skarżącą do odwołania i sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2006 r. odpisu z Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. – V Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że I. L. jest współwłaścicielem (w 11/12 częściach) gruntów o powierzchni 2,3841 ha, zaś współwłaścicielem pozostałej części (1/12) jest jej małoletni syn – A. L. Skoro z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.) wynika, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, zaś I. L. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w 11/12 częściach, to organy administracji uznały, że wnioskodawczyni nie spełnia jednego z podstawowych warunków do uzyskania przedmiotowej płatności.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odnoszące się do dopłat dla gospodarstw niskotowarowych przepisy prawa europejskiego, które obowiązują wprost na terenie Polski, tj. rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26 czerwca 1999 r., str. 80 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie 1257/1999) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. WE L 74 z dnia 15 marca 2002 r., str. 1 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie 445/2002), nie zawierają szczegółowych warunków w zakresie własności gospodarstwa rolnego, jakie muszą spełniać podmioty uprawnione do pomocy na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. W związku z tym szczegółowe zasady przyznawania przedmiotowych dopłat polski prawodawca uregulował w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.; dalej jako: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz w wydanym dla jej wykonania rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., którego § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) stanowił podstawę rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko Konstytucją oraz ustawami. Oznacza to, że sąd nie jest związany sprzecznymi z ustawą przepisami podustawowymi, które może zakwestionować. Z powyższego wynika, że sąd ma obowiązek ocenić, czy przepis rozporządzenia, będący materialnoprawną przesłanką wydanej decyzji, jest zgodny z ustawą oraz Konstytucją RP. Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji uznał, że § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jest niezgodny z ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawia producenta rolnego będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z małoletnim dzieckiem prawa do uzyskania przedmiotowych płatności, a zatem Sąd odmówił zastosowania wspomnianego przepisu rozporządzenia w rozpoznawanej sprawie. Artykuł 2 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, zaś zgodnie z art. 32 Konstytucji RP, wszyscy są równi wobec prawa, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. W ocenie Sądu pierwszej instancji zakwestionowane przepisy rozporządzenia naruszają wspomniane przepisy ustawy zasadniczej przez zróżnicowanie podmiotów, prowadzące do gorszej sytuacji prawnej wdowy wychowującej małoletnie dzieci od sytuacji małżonków. Na gruncie wspomnianych zasad konstytucyjnych nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której małżonkowi nie przysługuje uprawnienie do pomocy finansowej tylko z tego powodu, że odziedziczył po zmarłym współmałżonku część gospodarstwa rolnego wraz z małoletnim dzieckiem.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odmowa zastosowania przepisu rozporządzenia powoduje, iż zastosowanie znajdą przepisy ustawy, na mocy której akt wykonawczy został wydany. W ocenie Sądu ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w odmienny sposób uregulowała kwestię podmiotów uprawnionych do dopłat z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnych, bowiem w art. 1a tej ustawy wskazano, iż pomoc udzielana jest na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów (...). Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.; dalej jako: ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów) producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Z powyższego wynika, że ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez odesłanie do ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, określa, że podmiotem uprawnionym do ubiegania się o pomoc jest producent rolny, którym może być również współposiadacz gospodarstwa rolnego. Oznacza to, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że skoro w rozpoznawanej sprawie skarżąca była współposiadaczem gospodarstwa rolnego na dzień składania wniosku, to przysługiwało jej uprawnienie do domagania się pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

W skardze kasacyjnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na:

1) błędnej wykładni art. 249 akapit 2 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą w zw. z treścią art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, iż mimo bezpośredniego stosowania prawa europejskiego, sędziowie orzekający mogli badać zgodność przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. z przepisami ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, mimo iż w sprawie bezpośrednio powinni zastosować przepisy prawa wspólnotowego – rozporządzenia 1257/1999, rozporządzenia 445/2002, poprzez przyjęcie, iż przepisy te nie zawierają szczegółowych warunków, jakie muszą spełniać podmioty uprawnione do pomocy na wspieranie gospodarstw niskotowarowych w zakresie własności gospodarstwa rolnego;

2) błędnej wykładni art. 2 i art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż mimo akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Wspólnot Europejskich nie mają zastosowania bezpośrednio przepisy prawa europejskiego, co skutkuje badaniem zgodności przepisów ustaw, rozporządzeń tylko z przepisami Konstytucji bądź ustaw, nie zaś również prawa wspólnotowego o charakterze samowykonalnym;

3) błędnej wykładni § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. poprzez przyjęcie, iż Państwo Członkowskie nie może zgodnie z treścią art. 7 i art. 37 rozporządzenia 1257/1999 ustanowić bardziej restrykcyjnych warunków dla przyznawania pomocy, podczas gdy dodatkowe warunki określone przez ustawodawcę zgodne są z celami i wymaganiami zawartymi w cytowanym rozporządzeniu;

4) błędnej wykładni ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez przyjęcie, iż przepisy rozporządzenia wydane zostały z przekroczeniem delegacji ustawowej określonej w art. 5 ustawy;

5) błędnej wykładni § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. poprzez przyjęcie, iż jest niezgodny z Konstytucją RP;

6) błędnej wykładni art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko Konstytucją oraz ustawami, podczas gdy związani są bezpośrednio stosowanymi przepisami rozporządzeń wspólnotowych;

- naruszenie przepisów prawa procesowego polegające na:

naruszeniu art. 229 oraz art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej jako: k.p.c.) w zw. z art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że Sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 178 Konstytucji RP zbadał zgodność przepisów rozporządzenia z ustawą, mimo iż pojęcie producenta rolnego nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy. Konsekwencją członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej jest bezpośrednie stosowanie przez organy administracji aktów normatywnych wydawanych przez organy UE w randze rozporządzeń. Wobec faktu, że pojęcie gospodarstwa zdefiniowane jest dla potrzeb wspólnych zasad dla systemu wsparcia dla rolników w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, orzeczenie Sądu pierwszej instancji wydane zostało z naruszeniem tych przepisów.

Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził ponadto, że uprawnienie dla Rzeczypospolitej Polskiej do określenia bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania pomocy wynika bezpośrednio z art. 7 i art. 37 rozporządzenia 1257/1999, zaś warunki te nie są sprzeczne z celami określonymi w rozporządzeniu.

Z przywołanej przez Sąd pierwszej instancji zasady państwa prawnego wynika poszanowanie dla źródeł prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu tę zasadę narusza, gdyż stawia obywatela w sytuacji, w której sąd przy orzekaniu może odmówić stosowania rozporządzeń europejskich.

Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził ponadto, że § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jest zgodny zarówno z ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jak i Konstytucją RP, a także z art. 7 i art. 37 rozporządzenia 1257/1999. Badanie zgodności rozporządzenia krajowego powinno odnosić się ewentualnie do przepisów rozporządzenia 1257/1999, ale o takiej zgodności w świetle art. 178 Konstytucji RP nie jest uprawniony orzekać Wojewódzki Sąd Administracyjny.

I. L. nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Podjętym na rozprawie postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 262/07, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie uznając, że na jej rozpoznanie będzie miało wpływ rozpoznanie przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2007 r. o stwierdzenie niezgodności § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z dnia 24 marca 2009 r. (sygn. akt U 6/07) o umorzeniu postępowania w sprawie ze wspomnianego wniosku, ustała przyczyna zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, a zatem postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 262/07, Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie. Sprawa została ponownie zarejestrowana pod sygnaturą II GSK 325/09.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą środek zaskarżenia, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Wymóg określenia podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia obejmuje wskazanie, które przepisy prawa zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takie wymagania stawiane skardze kasacyjnej, przewidziane w powołanej wyżej ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, są adekwatne do ustanowionego w tej ustawie przymusu adwokacko-radcowskiego do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata czy radcy prawnego należy oczekiwać i egzekwować stosownego poziomu profesjonalnego.

W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż co do zasady zarzuty naruszenia prawa materialnego są przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny w sprawie jest prawidłowo ustalony, bądź jest niekwestionowany.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczy naruszenia art. 229 oraz art. 233 k.p.c. w związku z art. 106 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Powyższy zarzut nie może być uwzględniony. Przede wszystkim autor skargi kasacyjnej powołując się na naruszenie art. 106 p.p.s.a. nie wskazał, która norma zawarta w tym przepisie została naruszona i jaki miało to wpływ na wynik sprawy. Ponadto, ani bezpośrednio w zarzucie, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano, na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów przez Sąd pierwszej instancji. Z faktu powołania art. 229 i art. 233 k.p.c. może wynikać, że autorowi skargi kasacyjnej chodziło o art. 106 § 3 p.p.s.a., jednakże nie zostało wykazane, iż Sąd bezzasadnie pominął dowód z dokumentu. Wobec powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Pierwszy z zarzutów dotyczy naruszenia art. 229 akapit 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, sporządzonego w Rzymie dnia 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.; dalej jako: TWE) w zw. z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, sporządzonego w Atenach dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864; dalej jako: Akt dotyczący warunków przystąpienia) przy czym naruszenie to miało polegać na przyjęciu przez Sąd,że możliwe jest badanie zgodności § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. z przepisami ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, mimo iż w sprawie w zakresie własności gospodarstwa rolnego należało zastosować przepisy prawa wspólnotowego – rozporządzenia 1257/1999, rozporządzenia 445/2002 i wskazanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozporządzenia 1782/2003, które to przepisy, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, zawierają szczegółowe warunki, jakie muszą spełniać podmioty uprawnione do pomocy na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Powyższy zarzut jest niezasadny. Art. 249 akapit 2 TWE stanowi, że rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Z kolei zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w niniejszym Akcie. Powołane wyżej przepisy umów międzynarodowych nie wykluczają możliwości badania zgodności przepisów rozporządzenia krajowego z ustawą, w wykonaniu której to rozporządzenie wydano, a zatem dokonanie takiego badania przez Sąd pierwszej instancji nie naruszyło art. 249 akapit 2 TWE i art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie naruszył także powyższych przepisów poprzez niezastosowanie bezpośrednio przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej rozporządzeń wspólnotowych. W omawianym zarzucie skargi kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną nie wskazała konkretnych przepisów rozporządzeń wspólnotowych, które miał naruszyć Sąd pierwszej instancji poprzez ich niezastosowanie. Jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na art. 7 i art. 37 rozporządzenia 1257/1999 stwierdzając, że pierwszy z tych przepisów gwarantuje Państwom Członkowskim ustalenie limitów dla inwestycji uprawnionych do wsparcia, zaś na podstawie drugiego z przepisów (a konkretnie ustępu 4 tego przepisu – którego autor skargi kasacyjnej nie wskazał) Państwa Członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z przywołanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów rozporządzenia 1257/1999 nie określa sztywno limitów dla inwestycji uprawnionych do wsparcia, ani warunków przyznawania wsparcia dla rozwoju wsi. Powołany art. 7 rozporządzenia 1257/1999 nie odnosi się do kwestii, komu Państwo Członkowskie może przyznać pomoc, zaś art. 37 tegoż rozporządzenia jest jedynie przepisem kompetencyjnym, pozwalającym tylko Państwom Członkowskim na określenie bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania pomocy. Bezpośrednie stosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie nie jest zatem możliwe.

Nie jest zasadny także drugi zarzut naruszenia prawa materialnego, dotyczący błędnej wykładni art. 2 i art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że nie mają zastosowania bezpośrednio przepisy prawa europejskiego, "co skutkuje badaniem zgodności przepisów ustaw, rozporządzeń tylko z przepisami Konstytucji bądź ustaw, nie zaś również prawa wspólnotowego o charakterze samowykonalnym". Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie dokonał wykładni powołanych wyżej przepisów Konstytucji RP w sposób, który wyłączałby bezpośrednie stosowanie przepisów wspólnotowych. Jak już wyżej zaznaczono, powołane w skardze kasacyjnej konkretne przepisy rozporządzeń wspólnotowych nie miały w niniejszej sprawie bezpośredniego zastosowania.

Trzeci zarzut skargi kasacyjnej wskazuje na błędną wykładnię § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. poprzez przyjęcie, że Państwo Członkowskie nie może zgodnie z art. 7 i art. 37 rozporządzenia 1257/1999 ustanowić bardziej restrykcyjnych warunków dla przyznawania pomocy, które byłyby zgodne z celami i wymaganiami zawartymi we wspomnianym rozporządzeniu wspólnotowym. Trzeba zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował możliwości określenia ostrzejszych niż wynikające z prawa europejskiego kryteriów przyznawania pomocy. Określenie takie powinno jednakże nastąpić w drodze ustawy, a nie rozporządzenia krajowego. Stanowisko takie wyraził Trybunał Konstytucyjny, który odniósł się do kwestionowanego przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w postanowieniu z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt U 6/07. Wprawdzie postanowieniem tym Trybunał umorzył postępowanie ze względu na fakt wyczerpania przez wspomniany przepis mocy obowiązującej. Jednakże w uzasadnieniu postanowienia Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że skoro "zakres podmiotowy pomocy dla gospodarstw niskotowarowych nie został określony w obowiązujących bezpośrednio aktach prawa UE (....), należało stwierdzić, że materia ta nie może być przedmiotem samoistnej regulacji w akcie wykonawczym i dokonać odpowiedniej nowelizacji ustawy". Trybunał stwierdził ponadto, że "określenie zakresu podmiotowego świadczeń z definicji należy do materii ustawowej i nie może być zakwalifikowane jako regulacja z zakresu <> udzielania pomocy dla gospodarstw niskotowarowych".

Z tego powodu niezasadny jest także jeden z kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczący błędnej wykładni § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. polegającej na przyjęciu, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich w sposób odmienny niż w kwestionowanym przepisie rozporządzenia krajowego uregulowała kwestię podmiotów uprawnionych do dopłat, wyraził tym samym pogląd, który podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną, że § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. przekroczył upoważnienie ustawowe. Z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że rozporządzenie może być wydane tylko i wyłącznie na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu wykonania tej ustawy. Nie można za wykonanie ustawowego upoważnienia do określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy dla gospodarstw niskotowarowych uznać określenia w rozporządzeniu podmiotowego zakresu pomocy dla tych gospodarstw, na co także zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej orzeczeniu. Z tego powodu za chybiony uznać należy także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnej interpretacji ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez przyjęcie, iż przepisy rozporządzenia zostały wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. narusza ponadto art. 2 i art. 32 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawia producenta rolnego będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z małoletnim dzieckiem możliwości uzyskania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że kwestionowany przepis narusza zasady określone we wspomnianych przepisach Konstytucji RP poprzez zróżnicowanie podmiotów uprawnionych do uzyskania przedmiotowej pomocy finansowej w taki sposób, że współmałżonek dziedziczący wraz z małoletnim dzieckiem po zmarłym małżonku gospodarstwo rolne jest w gorszej sytuacji prawnej niż gdyby to gospodarstwo dziedziczył sam.

Ostatni zarzut w ramach podstawy naruszenia prawa materialnego sprowadza się do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości związani są tylko Konstytucją oraz ustawami, podczas gdy są także związani bezpośrednio stosowanymi przepisami rozporządzeń wspólnotowych. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, jakoby Sąd pierwszej instancji przyjął założenie, że sędziowie nie są związani tego rodzaju przepisami wspólnotowymi. Sąd dokonał prawidłowej wykładni językowej wspomnianego przepisu Konstytucji RP. Natomiast podnoszone w skardze kasacyjnej związanie sędziów także bezpośrednio stosowanymi przepisami wspólnotowymi wynika z innych przepisów, m.in. z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia i w zw. z art. 249 tiret 2 TWE. Jednakże, jak to już zostało wykazane wcześniej, brak jest przepisów wspólnotowych jednoznacznie regulujących kwestię będącą przedmiotem niniejszego postępowania i w związku z tym Sąd pierwszej instancji nie stosował w tym zakresie prawa wspólnotowego. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie przepisy krajowe regulujące przedmiotową materię, a uznając, że będący przepisem podustawowym § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jest niezgodny z Konstytucją RP, Sąd na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP był uprawniony do odmowy zastosowania wspomnianego przepisu rozporządzenia Rady Ministrów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.