Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 772/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151,153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.
article: art. 45
journal: Dz.U. 1992 nr 32 poz 140
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1992 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku.
article: art. 76
journal: Dz.U. 1982 nr 40 poz 268
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnie na własność działki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta, decyzją z dnia [...] r. nr[...] , wydaną na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071zezm.),zwanej w dalszej części uzasadnienia "K.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku J. G., o uwłaszczenie działki pod budynkiem ID:[...] , odmówił przyznania na jej rzecz nieodpłatnie na własność działki nr [...] o powierzchni 0,02 ha położonej w obrębie [...] , gmina [...] .

Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że J. G. precyzując swój wniosek podała, że ubiega się o uwłaszczenie części działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...] i [...] , obręb [...] , w trybie art. 6 ustawy.

W oparciu o znajdujące się w teczce gospodarstwa rolnego dokumenty Starosta ustalił, iż w skład gospodarstwa rolnego małżonków G. wchodziły działki o nr[...] , [...] , [...] o łącznej powierzchni [..] ha. Takie też gospodarstwo rolne K. i J. G. przekazali na własność Państwa.

Organ podkreślił, że skoro złożony w przedmiotowej sprawie wniosek odnosi się do działek, które nie wchodziły w skład gospodarstwa rolnego przekazanego na rzecz Państwa, brak jest podstaw do jego uwzględnienia.

Kwestionując powyższą decyzję J. G. złożyła od niej odwołanie,

w którym podniosła, że jej zdaniem w skład gospodarstwa rolnego otrzymanego aktem nadania Nr [...] z dnia [...] r. wchodził budynek gospodarczy "garaż (kurnik)" i właśnie o działkę, na której był zlokalizowany, teraz się ubiega.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr[...] , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją J. G. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 530/11 uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r.

Sąd wyjaśnił, że będący podstawą zaskarżonych decyzji przepis art. 6 ustawy określający warunki podmiotowe i przedmiotowe do uzyskania prawa własności gruntu przyznaje prawo właścicielom budynków, którzy są podmiotem tej normy, a budynki muszą znajdować się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, co odnosi się do przedmiotu jej unormowania. Oznacza to, że aby ubiegać się o prawo nieodpłatnego nabycia własności działki należy legitymować się tytułem własności do budynków - być zatem ich właścicielem oraz wykazać, że znajdują się one na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu.

W dalszej części uzasadnienia Sąd podał, że J.G. składając wniosek w niniejszej sprawie dołączyła do niego kopię aktu nadania z dnia [...] r., nr[...] , dotyczącego gospodarstwa rolnego w J. na rzecz K. G., w którego skład wchodziły, między innymi, grunty "około 2 ha ogółem; budynki: dom mieszkalny - na współwłasność, chlew oraz garaż (kurnik)". Z treści samego aktu nadania nie wynika, jakie oznaczenia ewidencyjne posiadały działki gruntu, na których położone było gospodarstwo rolne, w tym budynki.

Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że w aktach organu I instancji znajduje się kserokopia wyciągu z dnia [...] r. z [...] nr [...] z której wynika, że K. G. jest właścicielem nieruchomości rolnej z zabudowaniami na działkach nr [..] , [...] , [...] , [..] o obszarze 2,40 ha, położonej we wsi [...] , gmina [...] . W aktach tych znajdują się także kserokopie trzech mapek ewidencyjnych (brak daty ich sporządzenia i poświadczenia za zgodność z oryginałem). Z pierwszej z nich wynika, że garaż (kurnik) położony jest na działkach 52 i 54, z kolejnych dwóch wynika inny kształt i obszar działki nr [...] oraz położenie garażu (kurnika) na działkach [...] i [...] .

Dodatkowo Sąd ustalił, na podstawie złożonego na rozprawie oświadczenia skarżącej, że przed laty, bez udziału strony, zostały przeprowadzone zmiany granic gruntu oznaczonego obecnie jako działki nr [...] i [..] , jednak przez cały czas, od nadania gospodarstwa, aż do chwili obecnej, przedmiotowy budynek – garaż (kurnik) stanowił własność skarżącej.

W ocenie Sądu, powyższa kwestia nie została przez organy wyjaśniona, pomimo powoływania się przez stronę na akt nadania, z którego bezsprzecznie wynika fakt nadania na własność budynku garażu (kurnika), powyższe stanowiło o dokonaniu ustaleń faktycznych z naruszeniem art.7 i 77 § 1 K.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił J. G. przyznania nieodpłatnie na własność działki nr [...] o powierzchni 0,02 ha położonej w obrębie [...] , gmina [...] .

W toku postępowania organ ustalił, w oparciu o wykonane przez uprawnionego geodetę wznowienie granic wnioskowanej przez stronę działki nr [..] - że budynek – garaż (kurnik) nadany aktem nadania, pod którym znajduje się wnioskowany przez stronę grunt do uwłaszczenia nigdy nie znajdował się na działce nr [...] – która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego przez K. i J. G. na rzecz Państwa w zamian za emeryturę. Organ stwierdził, że skoro przedmiotowy budynek znajduje się częściowo na działkach nr 53 i 54, które nigdy nie należały do przekazanego przez małżonków gospodarstwa rolnego, zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania nieodpłatnie na własność działki nr 54.

Kwestionując powołane rozstrzygnięcie J. G. wniosła od niego odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [....] r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji podnosząc nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego co do istoty sprawy oraz brak ustosunkowania się do twierdzeń odwołującej się, że z mapy ewidencyjnej sporządzonej dnia 23 lutego 2009 r. wynika bezspornie, że wydzielenie działki nr [...] nastąpiło z działki nr [...] .

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił J. G. przyznania nieodpłatnie na własność działki nr [...] położonej w obrębie [...] , gmina [...] .

W motywach rozstrzygnięcia swojej decyzji organ powołując się na uzupełniony materiał dowodowy sprawy, stwierdził, że działka nr [..] nigdy nie wchodziła w skład gospodarstwa rolnego J. i K. G. przekazanego na rzecz Państwa, zatem brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku J. G. i przyznania jej tej działki na własność.

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją J. G. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz przyznanie przedmiotowej działki na własność, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Odwołująca się zarzuciła zaskarżonej decyzji brak uwzględnienia wykładni Sądu wyrażonej w wyroku w sprawie II SA/Sz 530/11, zgodnie z którą przedmiotowy budynek położony był na działkach oznaczonych numerami [...] i [...] tak więc organ pominął fakt nadania na własność budynku garażu/kurnika oraz nie udowodnił, w jakich okolicznościach doszło do zmiany granic działek nr [...] i [..] .

Rozpoznając złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze

decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W oparciu o decyzję Naczelnika Gminy z dnia [...] r. Kolegium ustaliło, że K. i J. małż. G. przekazali na rzecz Państwa gospodarstwo rolne położone w J. gm. [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz udział do [...] w działce nr [...] o powierzchni 0,11 ha bez budynków, zapisane w ewidencji gruntów pod numerem[...] .

Z decyzji tej wynika, że działka nr [...] stanowi służebność gruntową w zakresie niezbędnym do korzystania z wyłączonych spod przejęcia budynków, które stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności, a ponadto, iż dotychczasowi właściciele gospodarstwa mają prawo do bezpłatnego użytkowania działki nr [...] o powierzchni [...] ha działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działki nr [...] o powierzchni [..] ha.

Dodatkowo organ stwierdził, powołując się na znajdujące się teczce gospodarstwa rolnego małżonków G. dokumenty, że w skład gospodarstwa wchodziły działki oznaczone numerami: [...] o łącznej powierzchni [..] i takie też gospodarstwo rolne małżonkowie przekazali na własność Państwa. Nadto z aktu nadania z dnia [...] r. nr [...] wynikało, że Państwowa Komisja Ziemska w [...] nadała K. G. gospodarstwo rolne położone w J., obejmujące m.in. grunty o powierzchni około [...] ha ogółem, chlew oraz garaż (kurnik), a także dom mieszkalny jako współwłasność. Z kolei rozstrzygnięcie decyzji z dnia [...] r. nr [...] Urzędu Rejonowego wskazuje na nieodpłatne przyznanie na rzecz J. i K. G. prawo własności gruntu rolnego położonego w obrębie ewidencyjnym [...] , gmina [...] w działkach nr [...] o pow.[..] ha, nr [...] o pow. [..] ha i nr [...] o pow. [...] ha.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [..] r.

nr [...] Zarząd Gminy [...] orzekł o przeniesieniu własności gruntu pod budynkami w udziale [..] działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w obrębie [...] na rzecz J, i K. G..

W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Kolegium powołało się na ustalenia dokonane przez organ I instancji, który wyjaśnił, że kwestia zmian granic działek [..] i [...] została spowodowana skorygowaniem błędu polegającego na nieprawidłowym oznaczeniu granic działki nr [...] i [...] na mapie ewidencyjnej z [...] roku. Dodatkowo podał, że na zlecenie Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w [...] r. zostało przeprowadzone – przez uprawnionego geodetę - wznowienie granic działki nr[...] , w wyniku których geodeta stwierdził, że budynek garażu (kurnika), znajdujący się uprzednio na działkach nr [...] i[...] , faktycznie znajduje się na działkach nr [..] i[...] , które nigdy nie należały do gospodarstwa rolnego J. i K. G.. Ponadto geodeta ustalił, że rzeczywista granica działki nr [...] przebiega inaczej, niż zostało to ujawnione w dokumentacji z lat poprzednich, obecnie znajdującej się w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego.

Odnosząc się do wątpliwości dotyczących braku udziału J. G.

w postępowaniu o wznowienie granic działki nr [..] organ podał, że faktycznie nie brała ona udziału w tej czynności, gdyż w [...] roku nie była właścicielem żadnej

z przyległych do niej nieruchomości, bowiem działka oznaczona nr [...] w [...] roku była własnością Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych, z kolei działka nr [...] była własnością Skarbu Państwa, zaś działka [..], była własnością osób prywatnych i wszyscy właściciele przyległych nieruchomości zainteresowani wznowieniem granic działki nr [...] brali udział w czynności wznowienia granic.

Starosta wyjaśnił, że rozbieżność pomiędzy mapą zasadniczą,

a mapą ewidencyjną wynikała z tego, że na mapie zasadniczej z [...] roku widniał błąd spowodowany tym, że mapa ta została sporządzona w tym samym roku, w którym dokonano wznowienia granic. Aktualnie do mapy zasadniczej zostały wprowadzone zmiany wynikające ze wznowienia granic działki oznaczonej nr [...] .

Kolegium powołując się na ustalenia organu I instancji, który we własnym zakresie zlecił wykonanie wznowienia granic działki nr [..] – z uwagi na rozbieżność między mapą ewidencyjną a mapą zasadniczą, w wyniku których ustalono, że granice działki nr [..] od strony działek nr [...] i[...] zostały błędnie skartowane – a budynek garażu (kurnika) faktycznie znajduje się na działkach oznaczonych numerami [..] i[..] , stwierdziło, że ww. działki nigdy nie należały do gospodarstwa rolnego J. i K. G..

Odnosząc się do argumentu odwołującej się, dotyczącego wydzielenia działki

nr [..] z działki nr [..] , organ I instancji wyjaśnił, że obie działki stanowiły odrębne od siebie nieruchomości, bowiem z informacji widniejących w rejestrze gruntu z [..] r. wynika, że działki oznaczone numerami: [...] stanowiły własność K. G., z kolei działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa.

W tych okolicznościach w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji zebrał wszystkie istotne dla sprawy dowody, które następnie prawidłowo ocenił, a wywody Starosty uznał za logiczne, spójne i konsekwentne.

Jednocześnie organ odwoławczy powołując się na stanowisko wyrażone

w wyroku Sądu w sprawie II SA/Sz 530/11 stwierdził, że stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 6 ustawy przyznaje roszczenie – nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, na której zostały wzniesione budynki - każdemu właścicielowi budynku, bez względu na to kiedy i jak je nabył, o ile budynki te znajdują się na działce wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu.

W oparciu o analizę znajdujących się w aktach dokumentów Kolegium stwierdziło, że działka nr [..] nigdy nie wchodziła w skład gospodarstwa rolnego J. i K. G., a jedynie sam budynek garażu (kurnika) został im nadany aktem nadania nr [...] i stanowi on nadal własność skarżącej.

W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, skoro budynek nie znajdował się na działce gruntu wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego na rzecz państwa, zatem w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca możliwość nieodpłatnego przyznania na własność działki nr [...] . Wbrew argumentom strony,

z zebranego materiału dowodowego nie wynika położenie spornego budynku na działkach nr [...] i [...] .

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją J. G. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i 77 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieustalenie całego materiału dowodowego, pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów – takich jak akt nadania gospodarstwa rolnego - świadczących o tym, że garaż (kurnik) wchodził w skład gospodarstwa rolnego.

J. G. zarzuciła dodatkowo naruszenie art. 6 ustawy poprzez bezzasadną odmowę uwłaszczenia nieodpłatnie działki nr 54 położonej pod spornym budynkiem garażu (kurnika), a także naruszenie przepisów ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm.) poprzez niezrealizowanie wytycznych zawartych w wyroku Sądu w sprawie II SA/Sz 530/11.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył,

że skarżąca o tym, że nie jest właścicielką garażu dowiedziała się od właściciela działki nr [...] , który nabył tą nieruchomość od Agencji Nieruchomości Rolnej. Z uwagi na to, że skarżąca ma [...] lat, jeździ na wózku i nie wychodzi z domu – nie brała udziału w czynnościach przeprowadzanych na gruncie przez geodetę. Skarżąca nie podejmowała też żadnych czynności zmierzających do podważenia granic nieruchomości ustalonych przez geodetę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Wniesiona skarga okazała się niezasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 6 ustawy z dnia

24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym

(Dz. U. Nr 10, poz. 53 ze zm.), zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.

Analiza treści powołanego przepisu wskazuje, że określa on warunki podmiotowe i przedmiotowe do uzyskania prawa własności gruntu. Prawo to służy właścicielom budynków, jeśli idzie o podmiot tej normy, a budynki muszą znajdować się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, co odnosi się do przedmiotu jej unormowania.

Wynika z tego przepisu zatem, że aby ubiegać się o prawo nieodpłatnego nabycia własności działki trzeba się wylegitymować tytułem własności do budynków – być zatem ich właścicielem oraz wykazać, że znajdują się one na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Nie ma przy tym znaczenia, jak i kiedy właściciel budynków je nabył, o ile budynki znajdują się na działce przekazanej Państwu jako gospodarstwo rolne oraz to, czy wnioskodawcą jest osoba przekazująca gospodarstwo rolne na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., czy też jego spadkobierca. Innych przesłanek ubiegania się o prawo własności działki art. 6 ustawy nowelizacyjnej nie stawia (por. wyroki NSA z dnia 30.08.2006 r.

II OSK 1136/05 i z dnia 30 września 2010 r. II OSK 1374/09- dostępne na http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że budynek określony jako "garaż (kurnik)" został przekazany mężowi skarżącej K. G. aktem nadania nr [...] oraz decyzją o poświadczeniu prawa własności nieruchomości z dnia [...] r. wydaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej- Państwową Komisją Ziemską. Z dokumentów tych wynika bowiem, że wynika, że K. G. nadano grunty o pow. około [...] ha ogółem, bez geodezyjnego oznaczenia działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz dom mieszkalny na współwłasność, chlew i garaż ( kurnik).

Usytuowanie budynku "garażu (kurnika)" na działkach początkowo nr [..] i nr [...], a następnie - po wznowieniu granic - na działkach nr [...] i nr [..] wynika z map ewidencyjnych załączonych do akt administracyjnych sprawy.

W decyzji z dnia [...] r. Naczelnika Gminy [...] o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego K. G. i jego żony J., położonego w J. gmina [...] wskazano, że przedmiot przejęcia stanowią grunty o pow[...] ha oraz udział do [..,] w działce n [...] o pow. 0,11 ha bez budynków, zapisane w ewidencji gruntów pod nr [...] , [...] . Z decyzji wynikało również, że dotychczasowi właściciele gospodarstwa mają prawo do bezpłatnego użytkowania działki nr [..] o pow. 0,11 ha, działki nr [..] o pow. [...] ha i działki nr [...] o pow.[...] ha. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis wniosku skierowanego przez Naczelnika Gminy [...] do Państwowego Biura Notarialnego w [...] o ujawnienie w księdze wieczystej nr [...] wpisów dotyczących przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności położonego we wsi [...] w gminie [...] zabudowanego gospodarstwa rolnego o obszarze [...] ha w działkach nr [...] oraz wykreślenie ciężaru realnego na rzecz Skarbu Państwa w kwocie [..[ ,[..] żyta z tytułu spłaty ceny tego gospodarstwa.

Sporządzony przed wydaniem decyzji o przekazaniu na rzecz Skarbu Państwa ww. gospodarstwa rolnego w dniu [...] r. wyciąg z księgi wieczystej nr [...] wskazywał na wpis w Dziale I: "Nieruchomość rolna z zabudowaniami w działki

nr [...] o obszarze [...] ha położona we wsi [...] gm.[...] ." Z kolei

z wypisu z księgi wieczystej Kw Nr [...] sporządzonego na dzień [...] r. wynikało, że Dział I zawierał wpis "Gospodarstwo rolne z zabudowaniami w działki nr [...] o obszarze [...] arów położone we wsi [...] gmina[...] ."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 sierpnia

2011 r. sygn. akt II SA/Sz 530/11, którym to wyrokiem organy administracji oraz sąd orzekający w niniejszej sprawie są związane na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Starostę do wyjaśnienia w oparciu o wyjaśnienie strony złożone na rozprawie oraz zawarte w aktach administracyjnych mapy ewidencyjne kwestii usytuowania budynku garażu (kurnika) w kontekście treści aktu nadania, z którego niespornie wynikało prawo własności męża skarżącej do tego budynku.

Przypomnieć jednak należy, że zgodnie z treścią art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r., osoba ubiegająca się o przyznanie nieodpłatnie na własność działki winna wylegitymować się tytułem własności do budynków – być zatem ich właścicielem oraz wykazać, że znajdują się one na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu.

Zauważyć również trzeba, że przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu przez małżonków G. nastąpiło na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Zgodnie z art. 51 ust. 1 tej ustawy, z gospodarstwa przekazanego Państwu rolnik mógł wyłączyć budynki lub niektóre z nich. Budynki te stanowiły odrębny przedmiot własności, z którą związana była służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z nich. Ustawa ta, podobnie jak poprzednie uregulowania dotyczące zaopatrzenia emerytalnego rolników, przewidywała więc wyjątek od zasady superficies solo cedit, sformułowanej w art. 46 § 1 k.c. Taki stan prawny istniał do dnia 1 stycznia 1983 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia

14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268), która w art. 76 uchyliła poprzednio obowiązującą ustawę. Nowa ustawa powróciła do zasady superficies solo cedit, stanowiąc w art. 51, że z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu rolnik może wyłączyć i zachować własność działki gruntu, na której wzniesione są budynki lub ich części. Po wejściu w życie tej ustawy nastąpiło zatem zróżnicowanie sytuacji prawnej rolników

w zależności od tego, w jakiej dacie wydano decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa; jeżeli nastąpiło to przed dniem 1 stycznia 1983 r., mogli zachować jedynie własność budynków, jeżeli po tej dacie - własność działki wraz z wzniesionymi na niej budynkami. Dostrzeżenie tego dualizmu przez ustawodawcę znalazło wyraz w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53), zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki wzniesiono. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej.

Budynek garażu (kurnika), który na własność przyznano K. G., co jednoznacznie wynika z map ewidencyjnych, nie był usytuowany na jednej nieruchomości, obejmował bowiem bądź to działki nr [...] i nr [...] lub nr [...] i nr [...] . Działka nr [..] , co wynika z akt sprawy i której przekazania na własność domagała się skarżąca nigdy nie była własnością małż. G. i nie wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu w [...] r. Z tego powodu skarżąca nie może skutecznie ubiegać się o przekazanie jej na własność działki nr [...] . Z kolei działka nr [...] , którą skarżąca i jej mąż przekazali na rzecz Państwa, i na której w części położony był budynek garażu (kurnika), posiadała- co ustalił Starosta niewłaściwie określone granice i dopiero przeprowadzenie postępowania w przedmiocie wznowienia znaków granicznych ujawniło, że ww. budynek położony jest na nieruchomości, która nigdy w skład gospodarstwa rolnego skarżącej nie wchodziła. Dodać należy, że istotą wznowienia znaków granicznych jest ich fizyczne odtworzenie, a więc przywrócenie stanu, jaki istniał przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Tak pojmowanego przez ustawodawcę wznowienia znaków granicznych nie dokonuje się w postępowaniu administracyjnym, lecz w wyniku czynności materialno-technicznej podmiotu uprawnionego do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych - na zlecenie, a więc i na koszt zainteresowanych osób. W razie istnienia sporu co do położenia znaków przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem, spór taki nie jest rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym lecz sądowym. Skarżąca w trybie postępowania sądowego nie kwestionowała wznowienia znaków granicznych.

Reasumując, jakkolwiek istotą postępowania na podstawie art. 6 ustawy z dnia

24 lutego 1989 r. jest realizacja zasady superficies solo cedit, to jednak postępowanie przeprowadzone przed organami obu instancji wykazało, że skarżąca nie może skutecznie ubiegać się o uwłaszczenie gruntu pod budynkiem garażu (kurnika), albowiem budynek ten- jakkolwiek przyznany na własność aktem nadania, nie znajdował się na gruncie wchodzącym w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Nie można bowiem wykluczyć, że budynek przyznany K. G. aktem nadania, przy jednoczesnym braku określenia w tym akcie działek wchodzących w skład gospodarstwa, a jedynie jego powierzchni, był posadowiony na gruncie cudzym, a skarżąca i jej mąż w dobrej wierze ten grunt użytkowali. Okoliczność ta – w świetle powołanego wyżej przepisu- nie legitymuje skarżącej do przyznania jej nieodpłatnie prawa własności gruntu pod budynkiem,

co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania tego prawa.

Skoro zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.