Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 26/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. K. (dalej zwana: Skarżącą) reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej zwany: Kolegium, SKO, Organem II instancji, Organem odwoławczym) z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem W. K.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że 5 maja 2021 r. W. K., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem W. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] czerwca 2004 r.

W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że W. K. znajduje się w kręgu osób, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem męża. W. K. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że W. K. pomaga mężowi w codziennych czynnościach domowych. W. K., decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] ma ustalone prawo do renty rolniczej od dnia [...] marca 2021 r.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] odmówił W. K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem W. K., wskazując, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia, a także fakt, że osoba sprawująca opiekę posiada prawo do renty rolniczej.

Od powyższej decyzji W. K., reprezentowana przez pełnomocnika złożyła odwołanie, wnioskując o uwzględnienie odwołania oraz uchylenie w całości decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie W. K. prawa do wnioskowanego świadczenia. Pełnomocnik Skarżącej zarzucił zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111; dalej: u.ś.r.) bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, w którym doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a także błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą renty rolniczej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu 28 października 2021 r. pełnomocnik Skarżącej przesłał do SKO w [...] akt zgonu W. K., który zmarł [...] października 2021 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskazał, że Organ I instancji oparł odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia na fakcie, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał uznał, że regulacja zawarta w w/w przepisie doprowadziła do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, które nie mają konstytucyjnego uzasadnienia. Stosując właściwy sposób wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych należy przyjąć, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. - jako zgodny z Konstytucją - winien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Tak samo będzie w przypadku, kiedy nie jest możliwe precyzyjne ustalenie daty powstania niepełnosprawności. Wobec powyższego wbrew twierdzeniu Organu I instancji, nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten może być stosowany, lecz z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała inna negatywna przesłanka wynikająca z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., uniemożliwiająca ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. posiadanie przez osobę sprawującą opiekę prawa do renty. Organ II instancji wyjaśnił, że posiadanie prawa do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., w tym przypadku renty rolniczej, wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z punktu widzenia w/w przepisu wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość renty.

SKO podkreśliło, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt OTK-A 2019/36 uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał orzekł, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., we wskazanym zakresie, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W zdaniu odrębnym do wyroku wskazano, że wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna - rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zwłaszcza jeżeli świadczenia tego nie pobierają. Wskazana konkluzja jest na tyle generalna, że można ją skierować do wykluczenia z świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, o których mowa w art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Można też na takim poziomie ogólności formułować twierdzenie przeciwne i uzasadniać konstytucyjność wykluczenia określonych osób z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza, gdy uwzględni się pomocniczy charakter pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie, skoro art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wskazuje na niemożność pobierania dwóch świadczeń, zasadnym jest przyjęcie stanowiska o możliwości zawieszenia renty w celu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

W. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na w/w decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], w której zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie W. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpoznania; o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty rolniczej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że Organy obu instancji poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęły, że skoro Skarżąca ma ustalone prawo do renty rolniczej, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Z utrwalonej linii orzecznictwa wynika, że interpretowanie przywołanego przepisu nie może się ograniczać tylko do wykładni literalnej, ale powinien zostać rozszerzony o dyrektywę wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do wymienionego art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. Z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. zostały zawarte dwa przypadki, w których osobie sprawującej opiekę nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, a mianowicie w punkcie oznaczonym literą a) gdy ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego; natomiast w punkcie oznaczonym literą b) gdy ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Podmioty mające ustalone prawo do świadczeń zawartych w pkt 1a zostały pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, natomiast grupa podmiotów uprawnionych do świadczeń wymienionych w pkt 1b pozostawiono możliwość wyboru świadczenie pielęgnacyjne, poprzez wybranie jednego ze świadczeń pozostających w zbiegu. Zdaniem pełnomocnika, Organom obu instancji umknął fakt, że kwestia zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowana została w art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 174), zgodnie z którymi w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Końcowo pełnomocnik powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, w którym wskazał, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Ponadto pełnomocnik powołał się na orzeczenie TK z 25 lutego 1997 r., sygn. K 21/95 i wskazał, że w swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny stoi konsekwentnie na stanowisku, że obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie prawa, które będzie urzeczywistniało zasadę sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli WSA uczyniono w niniejszej sprawie decyzję SKO o odmowie przyznania Skarżącej stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem – W. K. Organy obu instancji swe decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek strony skarżącej oparły na literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Wobec tego wyjaśnić tu przyjdzie, iż w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Przyznanie świadczenia, o jakim mowa w świetle powyższej regulacji wykluczone jest także w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było ustalenie SKO, iż strona skarżąca posiada prawo do renty. Z przesłanych do WSA akt sprawy wynika, że Skarżąca jest uprawniona do renty rolniczej – fotokopia pisma KRUS z dnia [...] marca 2021 r. o wysokości renty rolniczej przysługującej W. K. Wydane w sprawie decyzję poprzedzało zgromadzenie i rozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego, co pozwalało na zastosowanie wobec strony przepisów prawa materialnego w sposób określony w kwestionowanych decyzjach administracyjnych. Innymi słowy nie naruszono zasady prawdy materialnej wyrażonej przez ustawodawcę w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.

Negatywne rozstrzyganie przez organy administracji o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego osób o ustalonym prawie do emerytury lub renty jest powszechnie podważane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się bowiem, iż brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zwłaszcza w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (renta skarżącej jest niższa niż ustawowa wysokość świadczenia pielęgnacyjnego). Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić.

Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż prawo do renty czy emerytury nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przyznać rację temu poglądowi, który zauważa brak równego traktowania tej grupy osób oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionym do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające prawo do emerytury i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA, LEX).

Dlatego warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Takiego wyboru nie przewiduje jednak art. 27 ust. 5 u.ś.r., którego treść nie wymienia zarówno emerytury jak i renty. Nie można jednak pomijać, iż art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53; zwana dalej u.e.r.FUS.), stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. renty na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Skarżąca w niniejszej sprawie pobiera rentę rolniczą w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne, co nie wykluczało względem niej możliwości zastosowania istniejącej w przepisach u.e.r.FUS. instytucji zawieszenia prawa do emerytury. Otóż w myśl art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2020 r. poz. 174 ze zm.; zwana dalej u.s.r.), prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, czyli przytoczonych przepisach u.e.r.FUS.

Zawieszenie prawa do w/w świadczeń z sytemu zabezpieczenia społecznego na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, aby mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska,

Według Sądu, takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Trafny jest zatem wniosek, iż zawieszenie prawa do emerytury lub renty należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Z tych względów w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy powinny były poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i przedstawienia decyzji Prezesa KRUS. Obowiązek ten wynika z art. 79a K.p.a., który stanowi: W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przesłanką zależną od strony w ustalonym układzie prawno – faktycznym było do chwili śmierci jej męża zawieszenie prawa do renty, co odblokowałoby możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W niniejszej sprawie skarżącą działająca poprzez fachowego pełnomocnika nie została skutecznie pouczona przez Organ I instancji o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie. Nie zostały ponadto wyjaśnione przyczyny przyznania renty przez KRUS. Jeżeli bowiem renta została przyznana Skarżącej z powodu niezdolności do wykonywania pracy, to nie można byłoby potwierdzić spełnienia przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednakże SKO nie mogło z korzyścią dla strony naprawić zaniechania Organu i wezwać odwołującej się strony do wyjaśnienia tych kwestii, w tym przedłożenia stosownej decyzji Prezesa KRUS, skoro uzyskało informację na etapie rozpoznawania środka odwoławczego o śmierci niepełnosprawnego męża Skarżącej. Złożenie takiej decyzji KRUS wobec śmierci w/w nie usuwałoby bowiem negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego, gdyż rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie działałoby z mocą wsteczną obejmującą okres czasu, w którym wnioskodawczyni sprawowała opiekę nad swym mężem. Tylko sprawowanie opieki w momencie wywoływania skutków prawnych decyzji o zawieszeniu prawa do renty, otwierałoby perspektywę dla przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego.

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zależne jest od sprawowania wymaganej przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieki nad niepełnosprawnym członkiem najbliższej rodziny. Jeżeli taka opieka przestała być sprawowana w toku prowadzonego postępowania (np. na skutek śmierci niepełnosprawnego), to niemożliwe staje się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pomimo wydania przez organ rentowy decyzji o zawieszeniu prawa do świadczenia pozostającego w zbiegu. Decyzja o zawieszeniu prawa do renty nie może obejmować swymi skutkami prawnymi w tym znoszącymi negatywna przesłankę przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., czasu sprzed jej wydania obejmującego sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Otóż w myśl art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.F.U.S. wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa. Taką okolicznością jest w świetle art. 103 ust. 2 ww. ustawy złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Natomiast według art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.F.U.S. wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe; (...). Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego może zostać wydana z mocą wsteczną, czyli od chwili wstrzymania wypłaty emerytury, jednakże pod warunkiem sprawowania opieki.

Ponieważ w niniejszej sprawie niepełnosprawny mąż skarżącej zmarł w toku postępowania dnia [...] października 2021 r., to przedłożenie przez stronę decyzji KRUS o zawieszeniu prawa do renty z KRUS nie mogłoby doprowadzić do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skoro opieka z przyczyn naturalnych nie mogła być już sprawowana. Wymaganie od skarżącej decyzji o zawieszeniu renty naraziłoby ją na utratę środków do życia, bez szansy na uzyskanie wnioskowanego świadczenia rodzinnego. Dlatego wobec istnienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pobierania renty rolniczej w chwili wydawania decyzji przez Organ I instancji i braku możliwości skutecznego usunięcia tej przeszkody na etapie postępowania odwoławczego, rozstrzygnięcie SKO o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie świadczenia pielęgnacyjnego nie narusza prawa w stopniu mogącym prowadzić do uwzględnienia skargi.

Jednocześnie rację należało przyznać SKO co do dostrzeżonego przez Kolegium naruszenia przez Organ pierwszej instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. Otóż Burmistrz odmówił uwzględnienia wniosku Skarżącej powołując się na przepis uznany przez TK za nieodpowiadający wzorcom ustawy zasadniczej. Nastąpiło to na mocy wyroku Trybunału z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Słusznie dostrzega Kolegium, wskazując przy tym na utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, na nielegalność decyzji motywowanej treścią normy niezgodnej z Konstytucją RP. Sąd stoi na stanowisku, że skutkiem wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, jest zmiana obszaru zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II SA/Rz 1090/19, CBOSA, LEX). Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mająo[p obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r. o sygn. II SA/Bd 364/20, LEX, wyrok WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., sygn. III SA/Gd 436/20, LEX, oraz z 25 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 519/20, LEX). Zatem Kolegium słusznie uznało naruszenie przez Organ I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych Organu II instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzja SKO z uwagi wyłożone wyżej korelacje czasu śmierci podopiecznego skarżącej oraz prospektywne skutki decyzji organu rentowego o zawieszeniu prawa do renty, powinna zatem pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.