Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 751/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Ewa Rynczak Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2004 r., znak: [...], Wojewoda M. na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46. póz. 543 z późn. zm. ) oraz art. 138 par. l pkt l k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania K. W., A. W., G. S., L. S. i A. M. oraz odwołania M. J., J. S. i K. S. - od decyzji Starosty K. z dnia [...] 2004 r. nr [...] (sprostowanej z urzędu postanowieniem Starosty K. z dnia [...] 2004 r. nr [...]) orzekającej w pkt l o odmowie zwrotu części działki nr 965/62 położonej w M. gm. W. w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej 1. kat. [...] o pow. 0.5936 ha położonej w b. gm. kat. M. na rzecz K. W. i A. W. w pkt 2 o odmowie zwrotu części działki nr 965/62 położonej w M. gm. W. w granicach wywłaszczonych parcel gruntowych 1. kat. 1629/29.1. kat. 1629/30.1. kat. 1629/31 i 1. kat. 1629/32 o łącznej powierzchni 2.1956 ha pół. w b. gm. kat. M. na rzecz K. W., A. W., K. S., J. S., M. J., G. S., L. S. i A. M. - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda M. stwierdził, co następuje: Pismem z dnia [...] 2001 r. K. W. wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej przedmiotowej nieruchomości, a do jego wniosku pismami z dnia [...] i z dnia [...] 2002 r. przyłączyli się; A. W., K. S.,. J. S., M. J., G. S., L. S. i A. M.

Starosta K. w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wydał w dniu [...] 2004 r. zaskarżoną decyzję o odmowie zwrotu wymienionych w jej osnowie działek. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta wskazał, iż parcele, których zwrotu domagają się wnioskodawcy zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa, jako niezbędne na cel określony jako "przyszłościowy wykup terenu M.Z.D.Z.", zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] 1965 r. Nr [...] wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Powołana decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] ustalała lokalizację szczegółową terenów wojskowych położonych na "[...]" powiat K., a teren tzw. "[...]" przeznaczono pod urządzenie obiektu wojskowego, placu ćwiczeń. Zgodnie z informacją zawartą w piśmie Ministerstwa Obrony Narodowej kierowanym do Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w K., kompleks "[...]" został zakwalifikowany jako perspektywiczny dla potrzeb obrony narodowej oraz jako niezbędny dla potrzeb obronności i bezpieczeństwa Państwa, a przyjęte rozwiązania w zakresie dyslokacji jednostek i instytucji wojskowych w Krakowie, przewiduj ą j ego utrzymanie jako garnizonowego placu ćwiczeń.

Starosta ustalił, że teren, na którym znajdują się wnioskowane do zwrotu nieruchomości stanowi zwarty kompleks zadrzewiony i zakrzewiony głównie drzewami samosiejkami. przez który przechodzą drogi gruntowe wysypane kamieniem. Na terenie tym występuję naturalne cieki wodne i jest trudno dostępny. Od południowo-wschodniej strony graniczy z obiektami: stacja "[...]" wyodrębniona ogrodzeniem z drutu kolczastego oraz nieczynne magazyny podziemne pokryte darniną, ogrodzone ogrodzeniem z drutu kolczastego na słupkach betonowych. Po stronie północnej parcel znajduje się otwarty teren porośnięty trawą, stanowiący miejsce ćwiczeń wojskowych (makiety wozów pancernych, tory przeszkód itp.). Z oględzin nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie opisywanego terenu wynika, że znajduje się tam obiekt szkoleniowy dla spadochroniarzy -urządzenie o konstrukcji metalowej trwale związanej z gruntem. W dniu dokonywania oględzin urządzenia nie były użytkowane.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Starosta uznał, że na przedmiotowych nieruchomościach został zrealizowany cel wywłaszczenia; teren działek ten nie tylko był ale nadal jest, wykorzystywany na ten sam cel przez Wojsko Polskie. W wyniku tej konstatacji powołaną na wstępie decyzją Starosta odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości na rzecz spadkobierców ich poprzednich właścicieli.

W odwołaniu od powyższej decyzji Starosty K.; K. W., A. W., G. S., L. S., A. M., M. J., J. S. i K. S. wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zarzucając; że materiał dowodowy został zebrany w sposób tendencyjny, a postępowanie administracyjne nie doprowadziło do rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem odwołujących się wywłaszczony areał na cele wojskowe stracił przydatność odkąd częścią gruntów zadysponowała Agencja Mienia Wojskowego przenosząc ich własność na rzecz Spółki "[...]" S.A. zajmującej się hurtowym obrotem produktów rolnych, co nie pozostaje w żadnym związku ze szkoleniem żołnierzy. Powołana w uzasadnieniu decyzji ogólnikowa informacja (bez daty i numeru), pochodząca z Ministerstwa Obrony Narodowej, a skierowana do Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w K., o zakwalifikowaniu kompleksu "[...]" dla potrzeb Obrony Narodowej, wymaga wyjaśnienia, a w szczególności wystąpienia z odpowiednim pytaniem do Ministerstwa Obrony Narodowej. Informacja ta stanowiła dla Starosty podstawę odmowy zwrotu działek. Zdaniem odwołujących się wywłaszczone tereny stały się zbędne dla celów wojskowych, a oględziny nie wyjaśniły, czy z obiektu tego ktoś nadal korzysta, i czy będzie korzystał.

Wojewoda M., po rozpatrzeniu odwołania i analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, stwierdził brak istnienia przesłanki zwrotu nieruchomości w postaci jej zbędności na cel określony przy wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, definiującego pojęcie zbędności. Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji, przeprowadził starannie postępowanie wyjaśniające, w efekcie którego zgromadził obszerny materiał dowodowy z okresu sprzed i po wywłaszczeniu. W oparciu o te materiały dokonał ustalenia celu, na jaki została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość, a następnie dokonał prawidłowej oceny w kwestii jej zbędności odniesieniu do tegoż celu. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji znajduje pełne potwierdzenie w okolicznościach sprawy, - gdyż decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] 1965 r. Nr [...] ustalała lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie położonym w "[...]" pow. K., a obecnie przedmiotowa działka znajduje się na terenach oznaczonych symbolem planu IS -tereny specjalne MON. Na nieruchomościach objętych żądaniem zwrotu, nie tylko, że rozpoczęto prace związane z realizacją celu w terminie 7 lat od dnia wywłaszczenia, ale go zrealizowano. Przedmiotowy teren był i jest niezmiennie wykorzystywany na ten sam cel, jako plac ćwiczeń wojska. Tym samym nie można uznać przedmiotowych nieruchomości za zbędne w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzec o ich zwrocie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., skarżący: K. W., A. W., G. S., L. S., A. M. i K. S. wnieśli uchylenie decyzji Wojewody M. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub: o orzeczenie o zwrocie wywłaszczonych parcel gruntowych.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów art. 136 i art. 137 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami przez niewłaściwą ich wykładnię i zastosowanie, a ponadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, powtarzając argumenty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności skarżący podnieśli, że organy obu instancji poczyniły błędne ustalenia faktyczne, które stały się podstawą negatywnego rozstrzygnięcia, a zwłaszcza nie uwzględniły faktu przeniesienia własności znacznej części obszaru wydzielonego z wywłaszczonego kompleksu areału, przez Agencję Mienia Wojskowego na rzecz Giełdy Rolno - Spożywczej "[...]" S.A. w K. Oznacza to w sposób jednoznaczny, że tereny poligonu stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Jeżeli pozostają jeszcze na przedmiotowych działkach urządzenia wojskowe, to zwrotowi podlegają te części nieruchomości, na których nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, a ponadto nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania a to:

Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. na rozprawie w dniu [...] 2007 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że sporne działki leżą w centralnej części poligonu. Natomiast działki zbyte na rzecz Spółki "[...]" S. A., leżą poza granicą zachodnią poligonu w sąsiedztwie autostrady. Istniejący przedmiotowy poligon jest jedynym placem ćwiczeń Garnizonu K. Na spornych działkach znajdują się transzeje i inne tego typu urządzenia do ćwiczeń wojskowych.

Uczestniczka M. J. popierając skargę wyraziła pogląd, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i nie mogła być przez Sąd uwzględniona.

Jak wynika z akt sprawy i co jest bezsporne, Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, dwoma aktami notarialnymi zdziałanymi tego samego dnia [...] 1968 r. w PBN w K., nieruchomości, które zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...]1965 r. Nr [...] znajdowały się na terenie przeznaczonym jako "przyszłościowy wykup terenu M.Z.D.Ż." a to:

I / nieruchomość obj. Iwh 905 składającą się z parcel gr. ozn. 1. kat 1629/29, 1. kat 1629/30, 1. kat 1629/31 i 1. kat 1629/32 o łącznej pow. 2 ha 19 a 56 m2 , położoną w M. od spadkobierców J. S. tj. W. S., M. S. i A. W.

II/ nieruchomość obj. Kw [...] składającą się z działki ozn. Nr [...] o pow. 59 a 36 m2 położonej w M., stanowiącą własność A. W.

Skarżący są wykazanymi spadkobiercami poprzednich właścicieli.

Przedmiotowe nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa w zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej, a miejscowym planie ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy W. są na terenach oznaczonych symbolem IS - tereny specjalne MON.

Zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy na podstawie art. 136 ust. 3 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997 r. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ pierwszej i drugiej instancji stanowił, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej czesi , jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zaś przepis art. 137 ust. l stanowił, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzją o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany

Zatem podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości stosownie do postanowień przytoczonych wyżej w dosłownym brzmieniu przepisów art. 136 ust. 3 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany ustalić czy przesłanka ta zaistniała, a poczynione ustalenia determinują rozstrzygnięcie sprawy. Punktem wyjścia dla oceny zbędności jest ustalenie celu wywłaszczenia nieruchomości o ile nie został on precyzyjnie określony w decyzji ( tu; umowie). Dopiero wówczas gdy cel wywłaszczenia jest precyzyjnie ustalony, możliwa jest ocena przy zastosowaniu ustawowych kryteriów z art. 137 ustawy; czy został on zrealizowany, czy też nieruchomość stała się dlań zbędna. Stwierdzenie, że przesłanka zbędności nie zaistniała prowadzi do wydania decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości.

Trzeba stwierdzać, że cel nabycia nieruchomości nie został określony w umowie w sposób precyzyjny, nie wynika on wprost z jej treści. Należało zatem sięgnąć do powołanej w umowie decyzji lokalizacyjnej dla ustalenia tego celu. Organy orzekające w sprawie, trafnie więc uznały, że cel nabycia nieruchomości został określony w decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] 1965 r. nr[...]. Decyzja ta ustalała lokalizację terenów wojskowych na terenie "[...]", w granicach określonych na mapie katastralnej stanowiącej do niej załącznik graficzny. Z załącznika tego wynika, iż teren przedmiotowych p.gr. ozn.l.kat [...], l.kat. [...], l.kat [...] i I. kat [...] objęty lokalizacją terenów wojskowych, zgromadzonych w aktach materiałów archiwalnych wynika ponadto, że teren "[...]" przeznaczono pod urządzenie obiektu wojskowego - placu ćwiczeń, odtworzonego w zamian za zlikwidowany obiekt i plac ćwiczeń "[...]", w związku z realizacja na jego terenie wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego. Z pisma z dnia [...] 1972 r. adresowanego do PWRN - Wydział budownictwa Urbanistyki i Architektury znak:[...] dotyczącym lokalizacji szczegółowej nr [...] dla obiektów specjalnych wynika, że realizacja obiektów kubaturowych została zakończona 1970 r., - (a wiec w dwa lata od nabycia przedmiotowych nieruchomości) - a na pozostałe tereny przeznaczone na plac ćwiczeń są użytkowane wg dotychczasowego stanu, istniejącego. W protokołach oględzin z dnia [...] 2001 r. i z dn. [...] 2001 r. znajduje się opis stanu wywłaszczonych działek, który potwierdza, że wchodzą one w skład terenu stanowiącego woskowy plac ćwiczeń - poligon. Opis urządzeń i istniejących obiektów wojskowych na tym terenie, potwierdza okoliczność, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w sposób trwały, skoro nadal znajdują się na nim te urządzenia i obiekty służące do ćwiczeń i szkolenia wojska, a teren ten nadal pozostaje poligonem Garnizonu K. Co więcej, również perspektywicznie teren poligonu został sklasyfikowany, jako niezbędny dla wojska na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, a przyjęte rozwiązania w zakresie dyslokacji jednostek i instytucji wojskowych w K. przewidują jego utrzymanie nadal, jako garnizonowego placu ćwiczeń, /k.- 99 akt adm./

Zatem konstatacja organów obu instancji, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i nie zachodzi stan zbędności przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. l ustawy jest poprawna.

W świetle powyższego zarzut skarżących o nieprzydatności wywłaszczonego terenu dla Wojska na cele poligonu w związku ze zmniejszeniem się jego powierzchni na skutek przeniesienia prawa własności części gruntów na rzecz Spółki "[...]" S. A. w K., nie mógł odnieść żadnego skutku, wobec braku materialnoprawnej przesłanki zbędności w odniesieniu do przedmiotowych, wywłaszczonych nieruchomości, a ustalanie wielkości terenu dla potrzeb poligonu rzecz jasna nie należy do skarżących.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł jak w sentencji wyroku , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm/