Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1318/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 138 kpa, art. 111 par. 1 a kpa
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art.104, art.138 Kodeksu postepowania administracyjnego oraz art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 39 ust. 1, 2, art.106 ust.1, 3, 4, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 930), dalej: u.p.s., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 sierpnia 2014, przyznał J. C. pomoc społeczną w postaci celowego zasiłku pieniężnego w wysokości [...] zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków na miesiąc [...] r.

W uzasadnieniu decyzji organ opisując dotychczasowy przebieg postępowania wywołanego wnioskiem J.C. z dnia 1 sierpnia 2014 r. wskazał, że na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego oraz zebranych dokumentów wydał decyzję Nr [...] r. odmawiającą przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję.

Na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kolegium jeszcze raz przeanalizowało materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, uznało skargę za zasadną i uchyliło zaskarżoną decyzję własną nr [...] r. oraz decyzję organu I instancji Nr [..] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Organ ponownie przeanalizował sytuację wnioskodawcy i wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...] odmawiającą przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. J.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 3.03.2016r. (sygn. akt II SA/Sz 1128/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. uznając, że odmowa przyznania pomocy na zakup leków niweczy skutek udzielanej dotychczas pomocy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku z wyrokiem WSA , organ przyznał stronie pomoc w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztu zakupu leków. Organ ustalił bowiem, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej, zamieszkuje w lokalu socjalnym o powierzchni [..] m2, legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe, a od [..] r. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym okresowo do [..] r., ma wskazania do pracy lekkiej, bez narażania na hałas oraz w warunkach pracy chronionej. Wnioskodawca oświadczył, że choruje przewlekle. Według zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. ze względu na przewlekłe schorzenia wymaga systematycznego przyjmowania leków i stosowania diety lekkostrawnej, ubogo cholesterolowej.

Na podstawie oświadczeń o dochodzie złożonych podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] r. ustalono, że wnioskodawca kwalifikował się do wnioskowanej pomocy w miesiącu [...] r., przy czym w dniu [...]r. złożył ponowne oświadczenia o dochodach za [...] r. oraz za [...] r. W miesiącu [...] r. wnioskodawca miał również możliwość złożenia oświadczeń o sytuacji materialno - bytowej, ale nie skorzystał z niej, po czym w dniu [...] r. wyraził taką chęć, a następnie oświadczył na piśmie, iż został przymuszony do złożenia oświadczeń. Mimo takiej postawy organ, jak wskazał w uzasadnieniu decyzji, rozstrzygnął sprawę na korzyść, strony zgodnie z wyrokiem WSA.

Organ I instancji ustalił ponadto, że w dniu [...] r. J.C. dostarczył pracownikowi socjalnemu kserokopie recept z wydrukowanymi lekami wraz z wyszczególnionymi cenami leków (ceny wpisane odręcznie), gdzie na jednej z recept dopisano odręcznie jeden lek. Łączną kwotę wartości wykupu leków w wysokości [...] zł na receptach wpisał odręcznie, natomiast zgodnie z wyliczeniem leki oryginalnie zapisane na recepcie opiewały zgodnie ze wskazanymi cenami na łączną kwotę [...] zł.

Dalej organ wyjaśnił, że pracownik socjalny poinformował stronę o możliwości uzyskania wsparcia w zakupie leków w Towarzystwie, gdzie realizowano program " ". Celem programu było wsparcie bezgotówkowego zakupu leków oraz materiałów medycznych za pomocą kart płatniczych przekazywanych przez fundację. Pomoc była udzielana na podstawie złożonego wniosku, a jej wysokość i proporcje zależne od sytuacji osoby ubiegającej się o wsparcie. Organ ustalił, że osoby ubiegające się o pomoc z w/w programu mogły liczyć na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków (dopłacały 50% kosztu leków zakupionych przez Fundację), a osoby znajdujące się w szczególnie trudnych sytuacjach nawet na całkowite pokrycie kosztu zakupu leków. Program ten nie zakładał nigdy uzyskania pomocy po wcześniejszym wykupieniu leków przez osobę i przedstawieniu faktury, na podstawie której zwracano poniesione koszty. Pomimo zobowiązywania wnioskodawcy przez pracownika socjalnego do dokonywania potwierdzeń zakupu leków, na które otrzymywał pomoc poprzez okazanie faktur lub rachunków, jedynie parokrotnie przedstawił dowody ich zakupu.

Na podstawie przedstawionych faktur ustalono, że na leki w [...] r. J.C. wydał we: [...] zł, w: [...] zł, w [...] zł, w [...] zł. Natomiast w [...]r. potwierdził zakup leków w: [...] zł, w: [...]zł, we [...] zł, w [...] zł, w [...] zł. W [...] r. wnioskodawca otrzymywał regularnie pomoc finansową na zakup leków w kwocie po [...] zł miesięcznie od [...] oraz w wys. [...] zł w [...] r., a w [...] r. Ośrodek wypłacał stronie regularnie co miesiąc po [...] zł na ten cel, przy czym wnioskodawca sporadycznie potwierdzał zakup leków poprzez okazanie dowodów zakupów.

Powołując się na treść art. 39 ust. 1 u.p.s., organ wyjaśnił, że decyzje w tym zakresie wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z powyższego wynika, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, który organ administracji publicznej musi przyznać tylko dlatego, że wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria, lecz ma charakter fakultatywny.

Prezydent Miasta a powołał się także na art. 4 u.p.s. określający istotę i cel współdziałania osób ubiegających się o pomoc społeczną z organem pomocy społecznej oraz wskazał na skutki braku takiego współdziałania określone w art. 11 u.p.s. Według organu, pomimo biernego zachowania strony, tj. niewykorzystywania możliwości uzyskania wsparcia w zakupie leków w Fundacji oferującej taką pomoc, organ przyznał pomoc na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków.

W ocenie organu, korzystanie z instytucji zasiłku celowego nie może polegać na żądaniu od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Pomoc społeczna ze swej natury jest jedynie przejściowym uzupełnieniem budżetu wnioskodawcy i nie może stanowić w nieskończoność źródła zaspokajania potrzeb. Ponadto, podopieczni Ośrodka nie mogą skutecznie oczekiwać, że świadczenia z pomocy społecznej pokryją ich wszystkie potrzeby, bowiem z uwagi na ograniczone środki finansowe tut. Ośrodek racjonalnie gospodarując posiadanymi środkami nie może zaspokajać wszystkich zgłaszanych potrzeb wnioskodawcy (nawet tych o charakterze elementarnym), powodując jednocześnie, że jeden podopieczny otrzymuje stale kilka świadczeń, a inny z braku możliwości tut. Ośrodka nie otrzyma ich w ogóle. W ocenie organu, niedopuszczalne jest przyznanie pomocy bez wzięcia pod uwagę biernej, roszczeniowej postawy wobec pracowników socjalnych (utrudnianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego) i braku wykazywania choćby minimalnej aktywności w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej.

Organ wskazał ponadto, że środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie pozwalają na zaspokojenie w pełni wszystkich potrzeb strony bez jej przejawu jakiejkolwiek aktywności i współpracy. W związku z tym organ musiał uwzględnić wysokość przyznanej już pomocy. Ponadto Ośrodek dokonuje stosownego dzielenia środków finansowych tak, by nie odbywało się to rażąco kosztem innych równie potrzebujących podopiecznych współpracujących w rozwiązywaniu swoich problemów.

Od wyżej opisanej decyzji J.C. wniósł odwołanie kwestionując wysokość przyznanego zasiłku. Zdaniem strony, wysokość zasiłku powinna być nie mniejsza aniżeli w okresie poprzednim i powinna uwzględniać wzrost cen leków. Jednocześnie zarzucił niewyjaśnienie stanu faktycznego, wykroczenie poza granice zaskarżenia ustalonego przez WSA i obrazę wyroku z dnia 3 marca 2016 r., sygn. Il SA/Sz 1128/15 poprzez nie zastosowanie oceny prawnej wyrażonej przez Sąd i wniósł o zmianę decyzji poprzez przyznanie mu zasiłku celowego na zakup leków w kwocie [...]. po [...], miesięcznie za okres od [...] r. z ustawowymi odsetkami ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej : k.p.a., oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji odwołało się do zasad ogólnych ustawy o pomocy społecznej wyrażonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, wskazując, że w przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej, Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania jej sytuacji, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.

Kolegium na podstawie akt sprawy ustaliło, że J. C. mieszka samotnie w lokalu socjalnym, Posiadał w okresie, którego dotyczy decyzja, orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem do pracy lekkiej, bez narażania na hałas. Posiada wykształcenie zawodowe. Nie podejmuje jednak żadnej pracy nawet dorywczej, czyli nie podejmuje żadnych prób poprawy swojej sytuacji bytowej. Jest zarejestrowany w PUP jako bezrobotny od [..] r. bez prawa do zasiłku. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. wynika, że ze względu na przewlekłe schorzenia ma przyjmować systematycznie leki i stosować dietę lekkostrawną. Dostarczone kserokopie recept, z odręcznie wpisanymi cenami leków opiewały na kwotę [...] zł, a po doliczeniu ceny odręcznie dopisanego leku na kwotę [...] zł. - łącznie na [...] zł. Również od roku [...] jest beneficjentem pomocy społecznej. Do roku [...] otrzymał pomoc w kwocie [...] tyś. zł. a średnia wysokość miesięcznej pomocy wyniosła [...] zł.

Podczas wywiadu środowiskowego w dniu 7 sierpnia 2014 r., ustalono, że wnioskodawca otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. przyznany na okres od [...] r. oraz dodatek energetyczny w kwocie [..] zł, przyznany na okres od [...] r. W [...] r. uzyskał pożyczkę od znajomych, jak wynika z oświadczenia z dnia [...]r., w kwocie około [...]zł. W trakcie przeprowadzania wywiadu złożył dwa sprzeczne ze sobą oświadczenia - w jednym wskazał na uzyskanie pożyczki w kwocie około [...]zł, natomiast w drugim nie wymienił uzyskanej pożyczki jako uzyskanego przez siebie dochodu. Mimo kilkukrotnie kierowanych do niego wezwań nie sprecyzował kwoty uzyskanej pożyczki,

Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. po kolejnym rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 sierpnia 2014 r., po uchyleniu przez WSA zarówno decyzji Kolegium jak i organu I instancji, przyznał stronie zasiłek pieniężny z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztu zakup leków w kwocie [...] zł. na [...] r. W uzasadnieniu stwierdził, ze strona kwalifikowała się do przyznania jej pomocy na ten cel jak też wskazał, że orzekając kierował się również możliwościami finansowymi Ośrodka oraz brał pod uwagę brak wykorzystania, przez J. C. własnych możliwości w celu poprawy sytuacji bytowej.

W wyroku z dnia 3 marca 2016 r. Sąd potwierdził, iż osoby ubiegające się o przyznanie świadczeń z opieki społecznej muszą liczyć się, że nie każdy wniosek i nie w pełnym zakresie, zostanie automatycznie uwzględniony. Sąd podkreślił też, że zasiłek celowy przyznawany jest na podstawie uznania administracyjnego, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na tę pomoc. W ocenie Sądu, organy obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego przy ocenie hierarchii potrzeb, odmawiając pomocy na leki, które powinny być przyjmowane regularnie, przez osoby przewlekle chore, a taką osobą jest J. C.

Kolegium wyjaśniło dalej, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za niezbędną potrzebę bytową, o której jest mowa w art. 39 u.p.s., należy uznać taką, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 116/10) wskazał, iż w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2-4 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 cyt. ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, jakim jest m.in. zasiłek celowy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art 7 ust. 2-15 ustawy lub wystąpienia innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Za dochód dla celów pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.

Kolegium stwierdziło, że we wniosku z dnia 1 sierpnia 2014 r. strona wniosła o przyznanie: zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup leków, zasiłku na zakup jednego gorącego posiłku. Po rozpatrzeniu wniosku organ przyznał decyzją z dnia [...] r. zasiłek na zakup gorącego posiłku w wysokości po [...] zł. miesięcznie na okres od m-ca [..], zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności w łącznej kwocie [...] zł, po [...] zł. miesięcznie na okres od sierpnia do [...] r. oraz zasiłek okresowy w kwocie po [...] zł miesięcznie na okres od [...]r. Strona otrzymała w roku [...] zasiłek w kwocie [...] zł. na zakup leków za m-c [...] wypłacony w lutym [...] r. oraz za [...], przyznany decyzją z dnia [...].

W ocenie Kolegium, osoba ubiegająca się o pomoc powinna mieć świadomość, że wsparcie organu pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym, z drugiej zaś strony organ przyznając pomoc winien mieć na uwadze fakt, że pomoc ta spełnia swój ustawowy cel określony w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze uznaniowym, którego przyznanie zależy od wielkości posiadanych przez Ośrodek środków finansowych i od okoliczności sprawy. Brak współpracy strony przy ustalaniu jej sytuacji dochodowej stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia. Nie należy zapominać, że to właśnie kryterium dochodowe jest podstawowym elementem decydującym o uzyskaniu pomocy i wsparcia. Poza tym, co należy podkreślić, pomoc społeczna w swej istocie jest pomocą przejściową a nie stałą i nie może zabezpieczać w pełni wszystkich potrzeb starających się o tę pomoc a z drugiej strony , ze względu na jej fakultatywność, nie daje podstaw do domagania się aby przyznano ją w żądanym rodzaju, formie i rozmiarze. A zatem strona nie może domagać się ażeby w każdym miesiącu roku organ przyznawał zasiłki.

Pracownik socjalny poinformował wnioskodawcę o możliwości skorzystania z pomocy przy zakupie leków w Towarzystwie, Kolegium nie ma podstaw do negowania prawdziwości tego zapisu. Z twierdzenia J. C., że Towarzystwo udziela przedmiotowej pomocy w pierwszej kolejności swoim podopiecznym tj. osobom bezdomnym, wynika, że jednak informacja ta do niego dotarła jednak z niej nie skorzystał. Jak wynika bowiem z pisma Towarzystwa z dnia [...]r. udzielało ono w 2014 r. pomocy w zakupie leków osobom ubogim, a nie tylko bezdomnym.

Wbrew twierdzeniom strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w cyt. wyżej wyroku nie nakazywał ani organowi odwoławczemu, ani też organowi I instancji przyznania odwołującemu się pomocy na zakup leków za okres od [...] r., ani też nie określił wysokości tej pomocy. Sąd stwierdził jedynie, że organy obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego przy ocenie hierarchii potrzeb, odmawiając pomocy na leki.

W ocenie Kolegium, przyznając stronie [...] zł. na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków na [...] r. organ I instancji, działając w ramach uznania administracyjnego przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic określonych przepisami i właściwie uzasadnił rozstrzygniecie. Należy podkreślić, że wnioskodawca, będąc osobą samotnie gospodarującą i dysponującą comiesięcznym stałym dochodem - w postaci zasiłku okresowego, zasiłku na zakup posiłku i żywności i dysponując dodatkiem mieszkaniowym na pokrycie opłaty za lokal, miał potencjalne możliwości zaspokojenia objętej wnioskiem potrzeby (zakup leków) z otrzymanych środków. W ocenie Kolegium, przyznanie w tym przypadku pomocy we wnioskowanym rozmiarze i czasokresie spowodowałoby jednocześnie zmniejszenie możliwości wsparcia dla osób znajdujących się w trudniejszych sytuacjach, co byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, Jak już wyżej wspomniano, strona dotychczas systematycznie otrzymywała znaczną pomoc np. do [..] zł. miesięcznie.

Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Z żadnego natomiast przepisu prawa nie wynika obowiązek organu pomocy społecznej do całościowego pokrywania kosztów utrzymania strony.

Jednocześnie Kolegium zauważyło, że wniosek strony z dnia [...] r., zawierał ogólnie prośbę o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków, w związku z czym organ I instancji nie miał obowiązku orzekając w sprawie ustosunkowywać się do innych okresów; organ przyznał określoną kwotę na [...] r. jednocześnie wskazując, że zostało to podyktowane m.in. ograniczonymi środkami finansowymi- co jest powszechnie znane - i koniecznością zabezpieczenia środków dla innych osób potrzebujących pomocy.

Co do kwestionowanego w odwołaniu wskazania w podstawie prawnej decyzji organu I instancji art.138 K.p.a. Kolegium stwierdziło, że jest to zwykła pomyłka nie mająca wpływu na istotę sprawy.

J.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisana decyzję ostateczną zarzucając:

1. nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez poprzeinaczanie faktów i dowodów w postaci decyzji Prezydenta Miasta a, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. - znanych kolegium z urzędu - ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego sygn. akt SKO.[...] r. mających powagę dowodów osądzonych.

2. niewypowiedzenie się dlaczego Kolegium nie przeprowadziło i odmówiło mocy dowodowej materiałom dowodowym wnioskowanym w pkt. 3. i pkt. 4. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] wydanej w sprawie realizacji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 03 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1128/15

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] roku wraz z poprzedzającą decyzją Prezydenta Miasta a z dnia [..] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I-ej instancji,

ewentualnie

2. orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uchylenie i zmianę skarżonej decyzji w ten sposób, że: skarżącemu przyznaje się zasiłek celowy na częściowe pokrycie zakupu leków w łącznej kwocie [...] zł (] zł) za okres m-c [...] r. do m-c [...] zł miesięcznie.

3. dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony skarżącej, na okoliczność złożenia w towarzystwie, recept do wykupienia.

4. dopuszczenie dowodów z załączonych dokumentów na okoliczność, podniesione w skardze.

W uzasadnieniu skargi J.C. podniósł, że Kolegium w zasadzie powieliło uzasadnienie do swojej trzeciej decyzji z [...] r.

Błędne i niezgodne z stanem faktycznym jest twierdzenie SKO, że po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 1 sierpnia 2014 r., organ przyznał decyzją z dnia [...] r. zasiłek na zakup gorącego posiłku w wysokości [..] zł miesięcznie na okres od m-ca, zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności w łącznej kwocie [...] zł na okres od [..] r. oraz zasiłek okresowy w kwocie po [...] zł na okres od [...] r.

Wymienione i opisane, przez Kolegium, decyzje z dnia [...] r. zostały wydane przez Prezydenta Miasta a po rozpoznaniu podania z dnia [...] r., zostały szczegółowo opisane w skardze z dnia [...] r. na decyzje [...], a postępowanie zostało zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 03 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1128/15. Zdaniem skarżącego, Kolegium obraża decyzję [...] r. uchylającą decyzję [..] r. oraz wyrok Sądu Administracyjnego uchylający decyzję SKO z dnia [...]. Skarżący szczegółowo opisał wydane na jego wniosek z dnia 2 lipca 2014 r. decyzje organu I instancji, rodzaj i wysokość przyznanych nimi świadczeń, a także rozstrzygnięcia organu odwoławczego negatywnie oceniającego postępowanie organu I instancji.

Skarżący odwołał się także do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydanej w trybie autokontroli, w której Kolegium uzasadniając swoje stanowisko, "uznało, iż środki finansowe strony są bardzo niskie, a stan zdrowia wymaga przyjmowania leków by nie spowodować zagrożenia życia. Tym samym uwzględniając argumenty skargi uznało skargę za zasadną uwzględniając ją w całości."

Zdaniem strony, SKO błędnie na podstawie uzasadnienia do wyroku WSA sygn. akt II SA/Sz 1128/15 wyprowadziło wniosek, że skarżący nie skorzystał z pomocy bo twierdził, że Towarzystwo udziela przedmiotowej pomocy w pierwszej kolejności swoim podopiecznym tj. osobom bezdomnym. Skarżący już w 2013 r., zwrócił się o taką pomoc do Towarzystwa, krótko po wyjściu ze szpitala, na zakup opatrunków, które trzeba było zmieniać dwa razy dziennie i to przez kilka miesięcy, prezes Towarzystwa i kierownik schroniska odmówili. Skarżący nigdy nie twierdził, że niewiadomym mu było, o udzielaniu pomocy finansowej przez Towarzystwo, wiedział o tym, że jest to pomoc dla ludzi mało majętnych, skorzystał z Internetu i dowiedział się dla kogo przeznaczona jest pomoc którą dysponuje Towarzystwo prowadzące schronisko dla bezdomnych. Przez niecałe 4 miesiące przebywał w tym ośrodku, MOPS płacił za noclegi, a mimo to, Towarzystwo pobierało od skarżącego opłaty za noclegi i ma niemalże 100% pewność, że właśnie tam został zakażony - leczenie nie zakończone - nadal przyjmuje antybiotyki, i chirurg naczyniowy stwierdził dysfunkcję stałą.

SKO nie zbadało w trybie art. 58 k.c. w zw. z art. 8. ust. 3 ustawy o pomocy społecznej czy nie mamy do czynienia z obejściem prawa i tym samym pokrzywdzeniem skarżącego. Nie ustaliło i nie zważyło z jakich powodów organ I instancji nie wszczął postępowania wyjaśniającego, czy skarżący składał wniosek do Towarzystwa o przyznanie pomocy finansowej na wykup leków, jeżeli tak to kiedy i jak załatwiono sprawę, jeżeli nie, to dlaczego. Skarżący stwierdził dalej, że to od niego pracownicy socjalni dowiadywali się na czym polega cała pomoc i kto komu faktycznie pomaga Towarzystwo, czy potrzebującym pomocy, czy ubiegający się o pomoc wspomaga Towarzystwo oraz wskazał, że na posiedzeniu Sądu ujawni sposób udzielania pomocy. W aktach sprawy brak jest dowodu z przesłuchania lub wysłuchania skarżącego w przedmiocie ubiegania się pomoc w Towarzystwie na zakup leków. Brak też notatki służbowej w tym przedmiocie, nawet pracownik socjalny w styczniu 2016 roku nie odważyła się takowej notatki sporządzić, to ten pracownik w przeszłości twierdził, że pokrywają w całości koszty zakupu.

Kwestionując stanowisko SKO, że średnia pomoc za rok [...] zł/m-c co stanowi 82% kryterium dochodowego skarżący podniósł, że jeżeli kwotę [...] zł/m-c pomniejszymy o zasiłek pieniężny wypłacany w ramach "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" na lata [...] to % będzie dużo niższy niż sugeruje to Kolegium.

Następnie skarżący opisał okoliczności związane ze swoim pobytem w szpitalu oraz udzielana mu pomoc medyczną zaistniałe wskutek, jak stwierdził, braku środków na zakup leków. Na dowód pogorszenia się jego stanu zdrowia przywołał Orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] oraz dnia [...] o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do [...] r.

Według skarżącego, Kolegium nie zweryfikowało i nie wyważyło czy skarżący w miesiącach [...] r. spełniał warunki do przyznania pomocy na zakup leków ponieważ organ I instancji nie wypowiedział się czy takowe warunki były spełnione. Kolegium nie zauważa, że jak powszechnie wiadomo, dodatek mieszkaniowy i energetyczny płatny jest wprost na konto zarządcy lokalu i skarżący choćby chciał to tego świadczenia nie mógł przeznaczyć na zakup leków, z akt sprawy wynika jednoznacznie, że w [...] r. pomoc finansowa został wypłacona do jego rąk, a ta przyznana decyzjami z dnia [...] r. została wypłacona dopiero w końcu września. SKO nie wyważyło w sposób obiektywny faktów jak i dowodów na których organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie, tymczasem możliwość zarobkowania należało rozpatrywać uwzględniając stan zdrowia po przebytej chorobie zakaźnej i 17 dniowym pobycie w szpitalu.

Na koniec skarżący zarzucił Kolegium, że twierdzi, iż zastosowanie niewłaściwego przepisu prawnego, to oczywista omyłka pisarska, lecz nie dokonuje jej sprostowania z urzędu.

Na rozprawie Sąd oddalił postanowieniem wydanym na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej p.p.s.a., zawarty w skardze wniosek dowodowy o przesłuchanie strony, gdyż taki dowód w postępowaniu sądowo-administracyjnym nie został w ustawie przewidziany. Sąd natomiast umożliwił J. C. złożenie wyjaśnień w ramach ustnego uzupełnienia skargi. Ponadto Sąd przeprowadził dowód z dokumentów przedłożonych przez skarżącego.

Skarżący wyjaśnił na rozprawie, że Towarzystwo receptę przedłożoną przez osobę ubiegającą się o pomoc realizuje nie badając w której aptece można nabyć lek taniej. W rezultacie zdarzyło się, że na skutek błędu lekarza, który nie zaznaczył w recepcie, że odpłatność za lek wynosi 30 %, skarżący musiał dopłacić Towarzystwu różnicę w kwocie [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W związku z zarzutami i wywodami skargi należy wyjaśnić, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi wniesionej na ostateczną decyzję administracyjną i uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności następuje tylko wówczas, gdy decyzja ta dotknięta jest i wadami prawnymi, określonymi w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że:

"§ 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach."

W świetle wyżej cytowanego przepisu zarzucane skargą naruszenia przepisów postepowania administracyjnego są skuteczne tylko wówczas, gdy mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała aby akt ten naruszał prawo materialne lub przepisy postepowania administracyjnego w sposób i w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Na wstępie należy zauważyć, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku celowego, o tę bowiem formę pomocy wniósł skarżący we wniosku z dnia 1 lipca 2014 r. Zaskarżona decyzja nie została natomiast wydana w przedmiocie "wykonanie wyroku sądu administracyjnego", jak błędnie to pojmuje skarżący. Okoliczność, że zaskarżona decyzja wydana została po uchyleniu przez sąd decyzji SKO z dnia [..] r. r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nie zmienia przedmiotu sprawy administracyjnej, a jedynie wiąże organy ponownie rozstrzygające sprawę w zakresie jaki wynika z art. 153 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Analiza treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1128/15, którym WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta a z dnia [...] r. prowadzi do wniosku, że chybiony jest zarzut skargi jakoby organy orzekające w sprawie obu instancji nie wykonały ww. wyroku. Skarżący najwyraźniej błędnie zrozumiał ten wyrok, uznając, że obligował on organy do przyznania mu zasiłku celowego w takiej wysokości, która zaspokoiłaby wszystkie zgłoszone przezeń potrzeby w tym zakresie. Tymczasem nic takiego ze wskazanego wyroku nie wynika. Sąd w wyroku tym stwierdził, że:

"Organy pomocy społecznej odmawiając przyznania pomocy na leki osobom przewlekle chorym winny mieć na uwadze, że pozbawienie tego rodzaju wsparcia w istocie prowadzi do zniweczenia skutków pomocy udzielanej dotychczas, albowiem może wpłynąć na znaczne pogorszenie stanu zdrowia, ogólnej sprawności podopiecznych czy całkowitego wyeliminowania z rynku pracy co przeczy idei pomocy społecznej oraz szeroko pojętej zasadzie subsydiarności".

W zaleceniach co do dalszego postępowania Sąd wskazał:

"Organy ponownie rozpatrując sprawę wezmą pod uwagę ocenę prawna wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności zaś rozważą możliwość udzielenia skarżącemu pomocy w zakupie leków w zakresie leczenia chorób przewlekłych w ramach własnych możliwości finansowych z uwzględnieniem hierarchii potrzeb osoby ubiegającej się o pomoc w postaci zasiłku celowego."

Z powyższego wynika, że Sąd w żaden sposób nie określił jak daleko ma sięgać pomoc w zakresie wnioskowanego zasiłku celowego ani pod względem kwoty, ani co do czasookresu na jaki ma być przyznany. Co więcej, sąd w żaden sposób nie "nakazał" przyznania tego świadczenia, a jedynie zobligował organ decyzyjny do "rozważenia możliwości" udzielenia skarżącemu pomocy w zakupie leków, a przy tym określił trzy wyróżniki determinujące kierunek tych rozważań. Wskazał po pierwsze, na rozważenie udzielenia pomocy w zakupie leków w zakresie leczenia chorób przewlekłych, po drugie odniósł to możliwości finansowych organu pomocy społecznej ("w ramach własnych możliwości finansowych") i po trzecie, wskazał na potrzebę uwzględnienia hierarchii.

W świetle takich wytycznych sądu, brak jest podstaw do twierdzenia, że organy orzekające obu instancji wytycznych tych nie respektowały i nie wykonały.

Przede wszystkim w zaskarżonej decyzji należycie zdiagnozowano sytuacje rodzinną, dochodową i zdrowotną skarżącego. Co prawda organ nie ustrzegł się błędów w ustaleniach faktycznych, ale wykazane w skardze błędy nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy, w rozumieniu wyżej wskazanego art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ponieważ dotyczyły okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak bowiem zakwalifikować trzeba wskazanie, że innego rodzaju pomoc społeczna (dodatek mieszkaniowy, zasiłek stały, pomoc w zakresie dożywiania) udzielona została skarżącemu na jego wniosek z dnia 1 lipca 2014 r. podczas gdy faktycznie wniosek pochodził z dnia 2 lipca 2014 r. Losy decyzji przyznających tę pomoc i termin ich wykonania, szczegółowo opisane w skardze, dla prawnej oceny zaskarżonej decyzji, nie miały również istotnego znaczenia. Sam skarżący przyznaje, że tego rodzaju pomoc otrzymał, chociaż, jak wynika z treści skargi, umniejsza przyjęte przez organ odwoławczy znaczenie tej pomocy dla ustalenia zakresu pomocy społecznej świadczonej na rzecz skarżącego w 2014 r. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika jedynie, że decyzje te zostały przywołane dla wykazania, że skarżący był beneficjentem pomocy społecznej i że nie był pozostawiony przez właściwe organy bez pomocy. Eksponowana przez skarżącego w skardze oraz podczas rozprawy sądowej kwestia sposobu świadczenia pomocy przez Towarzystwo, którego działalność organ I instancji wskazał, jako alternatywną i wspomagającą formę uzyskania pomocy, również nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Nawet bowiem przy przyjęciu, jak wywodzi skarżący, że była to dla niego pomoc iluzoryczna, to roztrząsanie tej kwestii miałoby jakikolwiek sens tylko wówczas, gdyby organ odmówił przyznania pomocy pieniężnej na zakup leków z uzasadnieniem, że wnioskodawca powinien o pomoc zwrócić się do tegoż Towarzystwa. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a przeciwnie, organ wyraźnie stwierdził, że mimo niewykorzystania przez skarżącego możliwości ubiegania się o pomoc finansową na zakup leków w Towarzystwie, przyznaje skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na ten cel. Z tego względu, zarzucany brak aktywności organów orzekających w opisanym w skardze zakresie, dotyczącym ustaleń związanych z możliwościami uzyskania przez skarżącego pomocy na zakup leków nie ma wpływu na wynik sprawy. Co do tej kwestii oraz zarzutu naruszenia art. 58 kc, zauważyć też należy, że w postepowaniu administracyjnym właściwe organy stosują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Kodeksu cywilnego.

Jest poza sporem, że skarżący nie posiada stałego źródła dochodu, posiadał w momencie złożenia wniosku orzeczenie stwierdzające lekki stopień niepełnosprawności, a w dacie wydania zaskarżonej decyzji orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co ewidentnie ogranicza jego możliwości zarobkowe.

W ocenie sądu, organy obu instancji w uzasadnieniach faktycznych swoich decyzji prawidłowo ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności dotyczące stanu majątkowego, dochodów, sytuacji rodzinnej i zdrowotnej oraz możliwości zarobkowych skarżącego. Okoliczności te zostały, wbrew odmiennym wywodom skargi, należycie wyważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organy przyznały, że w świetle tych ustaleń skarżący kwalifikuje się do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Nie oznacza to jednak, że organ pomocy społecznej miał obowiązek zaspakajać wszystkie potrzeby bytowe skarżącego.

Decyzja organu I instancji z jednej strony mieści się w zaleceniach sądu zawartych w wyroku uchylającym, skoro po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych przyznaje zasiłek celowy, a z drugiej strony wykazuje racjonalnie, odwołując się do braku własnych możliwości finansowych zaspokojenia wszystkich potrzeb strony oraz do faktów uzyskania przez zainteresowanego rożnego rodzaju pomocy społecznej w 2014 r. i w latach następnych, że decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Nie naruszył zatem organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując te decyzję w mocy.

W realiach niniejszej sprawy niesatysfakcjonująca skarżącego wysokość przyznanego zasiłku oraz przyznanie świadczenia tylko na miesiąc nie stanowi argumentu wskazującego na niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Skarżący nie dostrzega, że zasiłek celowy jest formą pomocy społecznej przyznawanej na podstawie ustawy o pomocy społecznej o charakterze fakultatywnym, tak co do faktu jego przyznania jak i co do wysokości. Przy ocenie legalności decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, należy ocenić czy decyzja taka mieści się w granicach uznania administracyjnego, wyznaczanych nie tylko przez materialnoprawne przesłanki wnioskowanego świadczenia oraz potrzeby wnioskodawcy i możliwości finansowe konkretnego ośrodka pomocy społecznej, ale także przez cele pomocy społecznej określone w przepisach ustawy stanowiących zasady ogólne pomocy społecznej. Należy pamiętać, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie z art. 3 u.p.s. "1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. 2. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. 3. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. 4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej."

Jak z powyższych przepisów wynika, pomoc społeczna, jak sama nazwa wskazuje, jest środkiem pomocy państwa w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych osób i rodzin, ale nie jest formą utrzymania tych osób. Pomocy społeczna ma charakter subsydiarny, a zatem jej celem nie jest wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszystkich niezbędnych potrzeb i zapewnienia stronie stałego źródła dochodu.

W myśl art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W świetle przywołanego przepisu wskazującego na fakultatywny charakter zasiłku celowego, a ponadto wobec pomocniczego charakteru pomocy społecznej, należy przyjąć, ze okoliczność spełnienia przez stronę kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie, że organ zobligowany jest do przyznania stronie świadczenia i to w wysokości oraz w granicach czasowych zgodnych z jej oczekiwaniami.

Zdaniem sądu organy obu instancji w uzasadnieniach prawnych swoich decyzji dały wyraz właściwego zrozumienia wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1128/15 i należycie rozważyły wszystkie istotne okoliczności sprawy w kontekście celów pomocy społecznej oraz przesłanek materialnych świadczenia będącego przedmiotem niniejszej sprawy.

Dlatego, biorąc pod uwagę ustalone w zaskarżonej decyzji wszystkie istotne okoliczności sprawy, należało uznać, że zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego rozumianego tak, jak to zostało wyżej wskazane, a zatem prawa nie narusza.

Co do zarzutu niesprostowania przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji w zakresie przywołanego w jej podstawie prawnej art. 138 k.p.a. należy wyjaśnić, że po pierwsze, sąd uznał za racjonalne stanowisko Kolegium stwierdzające, że jest to wynik omyłki pisarskiej. Po drugie, jak wynika to z art. 111 § 1a k.p.a., omyłkę pisarską może sprostować wyłącznie organ, który wydał decyzję, a nie organ drugiej instancji.

Z tych wszystkich względów należało, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalić skargę, jako nie zasługującą na uwzględnienie.