Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1706/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1 i art. 219 § 1, art. 221, art. 233
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 2, art. 7, art. 87 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 179 oraz art. 180 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie Kazimierz Brzeziński (spr.) NSA Jerzy Sulimierski Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. P. Spółki z o.o. w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Go 282/06 w sprawie ze skargi S. P. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. odrzucił skargę S. P. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z dnia [...] września 2005 r. Nr [...], którą organ ten uznał zgłoszenie celne z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i statystycznej pozycji, podstawy naliczenia cła i podatku od towarów i usług, kwoty należnego podatku od towarów i usług oraz dokonał ponownego ich ustalenia. Określił podatek w niższej wysokości ustalając, że w wyniku niedoliczenia rabatu uzyskanego od sprzedawcy wartość celna towaru została zawyżona w konsekwencji powstała nadpłata podatku w wysokości 11882,70 PLN.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że skarżąca została wezwana pismem z dnia 10 marca 2006 r. do uzupełniania w terminie 7 dni braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu sporu pod rygorem odrzucenia skargi.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, radca prawny reprezentujący skarżącą wyjaśnił, że przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna w rozumieniu art. 216 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., ani w rozumieniu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie wpisów, ponieważ obniżenie wartości celnej importowanych towarów nie wiąże się ze zwiększeniem obciążeń celnych (należności finansowych) po stronie skarżącej.

Sąd zgodził się z powyższym stanowiskiem skarżącej stwierdzając, że wniesiona skarga podlegała wpisowi stałemu w wysokości 500 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 13 rozporządzenia w sprawie wpisów. Wpis ten powinien być uiszczony przy wniesieniu do sądu skargi. (art. 219 § 1 p.p.s.a.)pod rygorem jej odrzucenia (art. 221 p.p.s.a.). Sąd podzielił pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 sygn. akt FZ 462/04 (niepubl.), iż przepis art. 221 p.p.s.a. pozostaje w kolizji z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisów wskazując, że w tym wypadku zastosowanie ma reguła kolizyjna lex superior derogat legi interiori, zgodnie z którą akt prawny wyższy rangą "uchyla" sprzeczne z nim postanowienia aktu prawnego niższego rangą.

W przedmiotowej sprawie art. 221 p.p.s.a. jest przepisem rangi ustawowej, nie może więc budzić wątpliwości, iż znajduje on pierwszeństwo w zastosowaniu przed § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu.

Sąd wskazał, że z godnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko Konstytucją oraz ustawami. Oznacza to, że w sytuacji gdy przed sądem orzekającym w konkretnej sprawie wyłoni się kwestia niezgodności podustawowego aktu normatywnego (np. rozporządzenia) z Konstytucją, to w konsekwencji może on w tej sprawie samodzielnie zadecydować o pominięciu określonej normy prawnej aktu podustawowego przy podejmowaniu swego rozstrzygnięcia, które w takim przypadku wydaje wyłącznie na podstawie przepisów Konstytucji i ustaw. Zdaniem Sadu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie dlatego też Sąd na podstawie art. 221 p.p.s.a. odrzucił skargę.

S. P. Spółka z o.o. w P., na podstawie art. 173 § 1 i 2 oraz art. 177 § 1 p.p.s.a., zaskarżyła skargą kasacyjną powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając mu:

I mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez Sad przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszenie:

1. § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisów w związku z art. 233 p.p.s.a.;

2. art. 221 w związku z art. 54 § 1 i art. 219 § 1 p.p.s.a.

II naruszenie prawa materialnego przez Sad przez niewłaściwe jego zastosowanie, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj:

1. art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja RP w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisów i art. 233 p.p.s.a. oraz w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP;

2. art. 2 Konstytucji RP w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisów i art. 233 p.p.s.a.;

3. art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 179 oraz art. 180 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w G. W. do ponownego rozpatrzenia (tj. merytorycznego rozpoznania skargi) na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.;

2. zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sadowego na rzecz skarżącej na postawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 166 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie odrzucające skargę z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego przy jej wniesieniu wydane zostało z oczywistym naruszeniem przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu. Przepis ten utracił moc z dniem opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05, co miało miejsce w dniu 17 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 45, poz 322) zatem obowiązywał zarówno w dniu wniesienia skargi przez skarżącą do organu, który wydał zaskarżoną decyzję (27 stycznia 2006 r. ), jak i w dniu wpłynięcia do Sadu skargi wraz z odpowiedzią organu na skargę i aktami sprawy, a także w dniu doręczenia skarżącej wezwania Sądu dotyczącego uzupełniania braków formalnych skargi (10 marca 2006 r.). W dacie wniesienia skargi do Sądu, tryb wnoszenia opłaty z tytułu wpisu sądowego od skargi uregulowany był nie tylko przepisem art. 221 p.p.s.a., lecz również przepisem § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu, który stanowił, że uiszczenie wpisu następuje na wezwanie po przekazaniu skargi sadowi.

Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie nie występowała wartość przedmiotu zaskarżenia (przedmiot zaskarżenia nie był należnością pieniężną) zatem w świetle § 2 ust. 3 pkt 13 rozporządzenia w sprawie wpisu należny był wpis stały w wysokości 500 zł, co Sad potwierdził w zaskarżonym postanowieniu. Właściwym trybem pobraniu wpisu sadowego w tej sytuacji było wezwanie przez Sąd pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego, a następnie wpłata dokonana w zgodzie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wpisu. Sąd nie zastosował jednak tego trybu, ponieważ nie wezwał skarżącej do uiszczenia wpisu sadowego i odrzucił skargę.

Brak zastosowania przez Sąd przy wydaniu zaskarżonego postanowienia jako podstawy rozstrzygnięcia przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu w związku z art. 233 p.p.s.a., zdaniem skarżącej, wypełnia znamiona naruszenia prawa przez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd zastosował ten przepis, to nie przyjąłby, że jest uprawniony do odrzucenia skargi, lecz zobowiązałby skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego. W takiej zaś sytuacji zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi nie zostałoby w ogóle wydane, a więc wynik sprawy byłby zupełnie inny od obecnego.

Zarzucając naruszenie art. 221 w związku z art. 54 § 1 i art. 219 § 1 p.p.s.a. skarżąca podniosła, że pismem, o którym mowa w przepisie art. 221 p.p.s.a., a które winno być odrzucone w przypadku nieuiszczenia przez stronę reprezentowaną przez radcę prawnego opłaty stałej od tego pisma, jest wyłącznie pismo, które jest wnoszone wprost do sądu, a nie za pośrednictwem organu, tak jak ma to miejsce w przypadku wnoszenia skargi na ostateczną decyzję administracyjną. Zgodnie bowiem z art. 219 § 1 p.p.s.a., wniesienie pisma za pośrednictwem organu nie rodzi jeszcze konieczności uiszczenia opłaty sądowej przez skarżącego. Jedynie w przypadku bezpośredniego wniesienia pisma do sądu, podlega ono natychmiastowej opłacie. W przypadku, gdy pismo składane jest za pośrednictwem organu, reguła ta nie ma zastosowania. Tymczasem, jak stanowi art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis art. 221 p.p.s.a. nie obejmuje swoją hipotezą wniesienia skargi, jako pisma, które nie jest wnoszone bezpośrednio do sądu, lecz za pośrednictwem organu administracji. Zdaniem skarżącej, nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa możliwość utożsamienia dwóch różnych z punktu widzenia uiszczania opłaty sądowej sytuacji: wniesienia pisma bezpośrednio do sądu oraz wniesienia pisma kierowanego do sądu poprzez jego wysłanie do organu administracji (za pośrednictwem organu).

Za rozróżnieniem tych sytuacji i w konsekwencji odmiennym ich traktowaniem w zakresie terminu uiszczania oraz sposobu pobierania wpisu sądowego przemawia, zdaniem skarżącej, również fakt, iż wprowadzenie regulacji przewidującej wnoszenie skargi na rozstrzygnięcie organu administracji za pośrednictwem tego organu umożliwia organowi weryfikację wydanego przez siebie rozstrzygnięcia w świetle argumentacji przedstawionej przez stronę postępowania (tryb tzw. samokontroli). W przypadku skarg na ostateczne rozstrzygnięcie organu administracji (co ma miejsce w niniejszej sprawie), uprawnienie takie przysługuje organowi na mocy art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozprawy. Biorąc pod uwagę, iż zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., organ ma 30 dni od dnia wniesienia skargi na przekazanie akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeszcze w okresie między wniesieniem skargi do organu a przekazaniem jej do sądu organ może uwzględnić w całości wniesioną skargę. W takim zaś wypadku konieczność wniesienia przez skarżącego opłaty tytułem wpisu sądowego wraz z wniesieniem skargi do organu byłaby, zdaniem skarżącej, przedwczesna, w sytuacji, gdy akta nie trafiły jeszcze do sądu i w przypadku skorzystania z trybu samokontroli postępowanie sądwoadministracyjne de facto może nie zostać przeprowadzone.

Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącej, przepis art. 221 p.p.s.a., który stanowił podstawę wydania zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w R., został przez Sąd naruszony, gdyż w istocie regulacja w nim zawarta nie odnosi się do pism, które są wnoszone do sądu za pośrednictwem organu administracji. Skarżąca zwróciła uwagę, iż wyrażony przez nią pogląd znajduje uzasadnienie również w doktrynie.

Zdaniem skarżącej omawiane naruszenie prawa miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, ponieważ gdyby Sąd zastosował się do przedstawionej wyżej wykładni, to wezwałby skarżącą do uiszczenia stałego wpisu sądowego od wniesionej skargi i tym samym nie wydałby zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Naruszenie art. 7 Konstytucji RP w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu i art. 233 p.p.s.a. oraz w związku art. 87 ust. 1 Konstytucji RP polegało, zdaniem skarżącej, na niezastosowaniu w sprawie powołanego rozporządzenia w sprawie wpisu przy dokonywaniu czynności związanych z poborem opłat sądowych należnych w niniejszej sprawie. Wydając zaskarżone postanowienie, Sąd naruszył normę wyrażoną w przepisie art. 7 Konstytucji RP, czego konsekwencją stało się wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z obowiązującymi w dniu wniesienia skargi do Sądu przepisami, wypełniające znamiona niewłaściwego zastosowania prawa. Zastosowanie przepisu art. 7 Konstytucji RP w sprawie było obowiązkiem Sądu, podobnie jak zapewnienie realizacji prawa skarżącej do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak również respektowanie katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa określonego w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Niedopuszczalne w kontekście tych przepisów było ograniczenie skarżącej prawa do sądu w oparciu o techniczną przesłankę braku uiszczenia wpisu sądowego, sformułowaną wbrew powszechnie obowiązującemu przepisowi prawa określającemu tryb pobierania wpisu.

Zarzucając naruszenie art. 2 Konstytucji RP w związku z § 5 ust 2 rozporządzenia w sprawie wpisu i art. 233 p.p.s.a. skarżąca podniosła, że wnosząc do Sądu za pośrednictwem organu celnego skargę, działała w zaufaniu do obowiązującej wówczas normy wyrażonej w przepisie § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu, zgodnie z którą wpis stały powinien być uiszczony na wezwanie sądu. Tymczasem działanie Sądu w niniejszej sprawie nie uwzględniło istnienia powołanego przepisu, wywodząc z jego niezgodności z ustawą konsekwencje wyjątkowo niekorzystne dla skarżącej, pozbawiające ją de. facto drogi sądowej zagwarantowanej przepisem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca zwróciła uwagę, że działając w zgodzie z powszechnie obowiązującym przepisem prawa, nie była w stanie przewidzieć, że spotkają ją negatywne konsekwencje.

Skarżąca podkreśliła, że w świetle art. 2 Konstytucji RP zastosowanie się przez nią do obowiązującego w dniu wniesienia skargi przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu nie może powodować negatywnych dla niej konsekwencji. Przeciwne podejście Sądu, którego przejawem stało się wydanie zaskarżonego postanowienia, jest oczywiście sprzeczne z konstytucyjnym, wynikającym z zasady demokratycznego państwa prawnego, obowiązkiem ochrony zaufania obywatela do organów państwa.

Skarżąca podkreśla ponadto, że wynikająca z art. 2 Konstytucji RP zasada demokratycznego państwa prawnego jest jedną z gwarancji pewności prawa i ochrony interesów w toku prowadzonych przez podmioty gospodarcze. W demokratycznym państwie prawnym podmioty gospodarcze nie mogą być bowiem zaskakiwane nowymi interpretacjami obowiązujących od dawna przepisów prawa, skutkującymi uznaniem, że podjęte przez, te podmioty w przeszłości działania okazują się obecnie nieprawidłowe. Zwróciła uwagę, że wnosząc skargę w niniejszej sprawie działała w zaufaniu do powszechnej praktyki sadów administracyjnych co do trybu pobierania wpisu sadowego od skarg i powołała przykłady wzywania przez sądy administracyjne do uiszczenia wpisów stałych od skarg wniesionych przez radcę prawnego.

Naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 179, art. 180 ust. 1 oraz art. 180 ust. 2 Konstytucji RP polegało, zdaniem skarżącej na wydaniu zaskarżonego postanowienia przez asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. czyli przez osobę, która nie może zostać uznana za sędziego w myśl odpowiednich postanowień Konstytucji RP, regulujących tryb sprawowania wymiaru sprawiedliwości, co w ocenie skarżącej, stanowi odstępstwo od zagwarantowanego w przepisie art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP prawa do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu. Wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego jest więc niezbędne w celu zadośćuczynienia normie wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznania w pierwszej kolejności wymaga zarzut naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji RP przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez asesora sądowego. Zarzut ten dotyczy bowiem kwestii związanej z nieważnością postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w G. W. z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – skład sądu orzekającego sprzeczny z przepisami prawa, którą Naczelny Sad Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 p.p.s.a.), a zaistnienie której prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia także z urzędu (art. 186 p.ps.a.), bez względu na granice i zarzuty skargi kasacyjnej.

Z uzasadnienia tego zarzutu skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca zakwestionowała konstytucyjność art. 26 § 2 i art. 29 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zakresie w jakim przepisy te upoważniają Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do powierzenia asesorowi sądowemu pełnienia czynności sędziowskich.

W ustosunkowaniu się do tego zarzutu wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt SK 7/06 stwierdził, że przepis art. 135 § 1 ustawy − Prawo o ustroju sądów powszechnych jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i orzekł jednocześnie, że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dz. U. z dnia 5 listopada 2007 r., Nr 204, poz. 1482.

Trybunał Konstytucyjny podniósł, że wyrok dotyczy przepisów ustrojowych, z których korzystano przy wydawaniu wszystkich rozstrzygnięć z udziałem asesorów. Rozważając związek między faktem niekonstytucyjności przepisu ustrojowego a skutecznością wyroków dotychczas wydanych przez asesorów podkreślił, że wyroki wydane w okresie, w którym, z punktu widzenia obowiązującego standardu konstytucyjnego, powierzenie asesorom orzekania nie było zakwestionowane, nie mogą być kwestionowane. Podkreślił, że w szczególności błędem byłoby dopatrywanie się jakiejkolwiek analogii z sytuacją, gdy rozstrzygnięcie zostało wydane przez organ niewłaściwy, źle legitymizowany lub niewłaściwie obsadzony. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że do czasu upływu osiemnastomiesięcznego terminu odroczenia, rozstrzygnięcia wydawane przez asesorów są z konstytucyjnego punktu widzenia dopuszczalne.

Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego ze względu na podobieństwo regulacji zawartych w art. 135 ust. 1 ustawy − Prawo o ustroju sądów powszechnych i w art. 26 § 2 ustawy − Prawo o ustroju sądów administracyjnych, uznał, że w rozpoznawanej sprawie wydanie zaskarżonego postanowienia przez asesora sądowego, któremu powierzone zostało pełnienie czynności sędziowskich, nie stanowi przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 184 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu nie może być uwzględniony z przyczyn wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05 (ogłoszonego w Dzienniku Ustaw z dnia 17 marca 2006 r. Nr 45, poz. 322, uzasadnienie ogłoszone w zbiorze OTK-A 2006, nr 3, poz. 27). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 219 § 2 i art. 221 p.p.s.a. są zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie są niezgodne z art. 77 ust. 2 Konstytucji, a także stwierdził, że § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu jest niezgodny z art. 221 p.p.s.a.

Przepis § 5 ust. 2 powyższego rozporządzenia obowiązywał formalnie w dacie wniesienia skargi w tej sprawie i w przeważającej większości był stosowany w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych jako niepozostający w sprzeczności z art. 221 p.p.s.a. Zatem oczekiwanie przez pełnomocnika skarżącej na wezwanie do uiszczenia wpisu stałego od skargi na decyzję w sprawie celnej o obniżeniu wartości celnej towarów importowanych było usprawiedliwione przed wejściem w życie powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mimo że zapadały również odmienne orzeczenia i wyrażano w tej kwestii krytyczne poglądy w piśmiennictwie prawniczym. Przepis ten przestał obowiązywać z dniem 17 marca 2006 r. Nie może więc od tej daty być podstawą wzywania adwokatów i radców prawnych do uiszczenia wpisu stałego od skarg wnoszonych do wojewódzkich sądów administracyjnych za pośrednictwem organu administracji. Podstawą taką nie może być także art. 221 p.p.s.a., gdyż stwierdzona powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sprzeczność § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia z art. 221 p.p.s.a. została stwierdzona dlatego, że według Trybunału art. 221 p.p.s.a. nie pozwala różnicować sytuacji w zależności od tego czy chodzi o skargę na decyzję organu administracji wnoszoną za pośrednictwem organu administracji do wojewódzkiego sądu administracyjnego, czy o skargę kasacyjną od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Od daty wejścia w życie cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotychczasowe orzeczenia sądów administracyjnych oparte na wykładni art. 221 p.p.s.a. różnicującej te sytuacje straciły aktualność.

Tak więc, jeżeli do daty wejścia w życie cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego adwokat lub radca prawny nie został wezwany do uiszczenia wpisu stałego od skargi na decyzję i wpisu tego nie uiścił, to od tej daty nie ma już podstawy prawnej do takiego wezwania. Dalsze więc oczekiwanie przez adwokata lub radcę prawnego na takie wezwanie przestało być usprawiedliwione. Pełnomocnik powinien w terminie siedmiu dni od daty ogłoszenia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (od 17 marca 2006 r.) wystąpić z wnioskiem od wojewódzkiego sądu administracyjnego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i uiścić w tym terminie należny wpis stały.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 221 w związku z art. 54 § 1 i art. 219 § 1 p.p.s.a. należy podkreślić, że wniesienie skargi uruchamia postępowanie przed sądem administracyjnym. Z chwilą wniesienia skargi między skarżącym a organem, którego działanie lub bezczynność została zaskarżona został rozpoczęty spór o legalność zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny od chwili wniesienia skargi jest "gospodarzem" postępowania, w którym organ administracji publicznej staje się stroną sporu o legalność podjętego przez siebie aktu.

Konstrukcji, że wniesienie skargi automatycznie wszczyna postępowanie sądowoadministracyjne, nie zmienia fakt, że zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z doręczeniem skargi organowi wiążą się określone skutki prawne. Wniesienie skargi nakłada bowiem na organ administracyjny obowiązek przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.), ale jednocześnie umożliwia organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono uwzględnienie skargi w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (art. 54 § 3 p.p.s.a.).

Treść przytoczonych postanowień art. 54 p.p.s.a. nie może uzasadniać wniosku, że postępowanie sądowoadministracyjne w wypadku wnoszenia skargi za pośrednictwem organu rozpoczyna się dopiero w momencie przekazania sądowi administracyjnemu skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę. W konsekwencji przyjęcia takiego wniosku należałoby uznać, że w okresie między wniesieniem skargi a jej przekazaniem sądowi administracyjnemu nie toczy się żadne postępowanie bądź też, że w tym okresie istnieje swoiste postępowanie administracyjne "pozainstancyjne". Obie konstrukcje nie są możliwe do przyjęcia przede wszystkim dlatego, że wniesienie skargi rodzi określone prawa i obowiązki dla stron postępowania sądowoadministracyjnego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Wydawnictwo Prawnicze, Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 248-249).

Powyższe względy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przemawiają za przyjęciem poglądu, że "pismo", o którym mowa w art. 221 p.p.s.a. dotyczy także skargi do sądu administracyjnego wnoszonej za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Skarga taka, jeżeli została wniesiona przez adwokata lub radcę prawnego w wypadku gdy nie zostanie należycie opłacona podlega, odrzuceniu bez wezwania do uiszczenia opłaty stałej.

Zarzuty naruszenia art. 7 Konstytucji RP w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu i art. 233 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, a także naruszenia art. 2 Konstytucji RP w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu i art. 233 p.p.s.a., nie mogą zostać uwzględnione z tych samych przyczyn, z powodu których nie mogły być uwzględnione zarzuty dotyczące naruszenia § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wpisu w zw. z art. 233 p.p.s.a. oraz art. 221 w zw. z art. 54 § 1 i art. 219 § 1 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny w na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.