Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 404/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1,2,  art. 46a  ust. 1 i 7,  art. 46b,  art. 56  ust.  2 i 8
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lipca 2010r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 404/10

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wójt Gminy S., na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2, art. 46a ust. 1 i 7 pkt 4, art. 46b oraz art. 56 ust. 2 i 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł, po rozpoznaniu wniosku R. W., o określeniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu stawu rybnego o powierzchni 28750 m2 na działce o numerze ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości K., gmina S. oraz dokonaniu rozbudowy stawu o powierzchnię 9037 m2 na działce o numerze ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości K., gmina S. Decyzja powyższa wydana została po uzgodnieniu z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w B. (postanowienie z dnia [...] nr [...]) oraz po uzgodnieniu z Wojewodą [...] (postanowienie z dnia [...] nr [...]).

W decyzji określone zostały: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko, stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, a także warunki do spełnienia których wnioskodawca został zobowiązany.

Jak podano w uzasadnieniu decyzji w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność sporządzenia raportu i oddziaływaniu na środowisko. W przedmiotowym postępowaniu zapewniono ponadto udział społeczeństwu, w związku z czym uczestnictwo zgłosiło Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N. w Ś., Koło Terenowe K.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli wnioskodawca R. W., uczestnik postępowania Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N. w Ś., Koło Terenowe K.c, a także uczestnicy postępowania Z. i R. G.

Wnioskodawca zarzucił wydanej decyzji jej niewykonalność, a także sprzeczność z decyzją o warunkach zabudowy. Uczestnicy, Z. i R. G. podnieśli, że realizacja planowanego przedsięwzięcia spowoduje dalsze obniżanie się poziomu wody gruntowej na należącej do nich działce, wskazując jednocześnie, iż nie byli zawiadomieni o postępowaniu toczącym się w przedmiotowej sprawie. Jak natomiast wynika z odwołania Stowarzyszenia Ekologicznego P. Z. N. w Ś., w przedmiotowej decyzji brak jest, zdaniem odwołującego się, zapisu o lokalizacji przedsięwzięcia na obszarze objętym Programem Natura 2000, dotyczącym obiektu "Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego" (PLB300001) oraz projektowanego specjalnego obszaru "Dolina Noteci" (PLH300004). Odwołujący się, odnosząc się do uzgadniającego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], zwrócił uwagę, iż w postanowieniu tym wymienia się, jako występujący na przedmiotowym terenie gatunek kukułki krwistej, w związku z czym obszar występowania gatunku wyłączony być winien z planowanej inwestycji, zauważając jednocześnie sprzeczność pojęć występujących w akcie uzgadniającym.

Jednocześnie Stowarzyszenie podniosło, iż nie otrzymało uzgadniającego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...]. Uczestnik zwrócił ponadto uwagę na występujący w decyzji zapis dotyczący zagospodarowania torfu wydobytego podczas kopania stawów, wskazując, że pozostała po zrealizowaniu przedsięwzięcia powierzchnia działki będzie zbyt mała, ażeby móc ją zagospodarować. Wreszcie Stowarzyszenie podniosło, iż należy wyjaśnić kwestię pozwolenia wodno-prawnego, na które powołuje się w decyzji Wójt Gminy.

Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję. W wyniku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przez Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N. w Ś., sąd ów, wyrokiem z dnia 8 września 2009 r., wydanym w sprawie II SA/Bd 316/09 uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając jednocześnie, iż nie podlega ona wykonaniu. Od powyższego orzeczenia nie został złożony przysługujący stronom środek zaskarżenia, w związku z czym, od dnia 17 listopada 2009 r. wyrok, o którym mowa uzyskał walor prawomocności.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 106 § 5 K.p.a., w związku z art. 46 ust. 1 pkt 2, art. 46 a ust. 1 i 7 oraz pkt 4, art. 46b a także art. 56 ust. 2 i 8 ustawy Prawo ochrony środowiska, w związku z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 127 ze zm.), po ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ponownie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy zauważył, że postanowienie uzgadniające Wojewody [...] zostało doręczone wszystkim stronom postępowania i przez żadną ze stron nie zostało zakwestionowane. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia, decyzja pierwszoinstancyjna wydana została z uwzględnieniem stanowisk organów współdziałających, a także wymagań określonych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, opracowanego przez osobę wyspecjalizowaną na zlecenie inwestora. Kolegium wskazało, że po ponownym przeanalizowaniu sprawy stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe przed organem pierwszej instancji przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący, w związku z czym nie zachodzi potrzeba przeprowadzania uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniach, organ wskazał na podnoszoną kwestię negatywnego oddziaływania wydobywania torfu, w związku z czym wskazano na specjalistyczną opinię, z której wynika, ze budowa i eksploatacja stawów nie spowoduje zmiany reżimu hydrologicznego i nie spowoduje stepowienia przyległych terenów i użytków zielonych oraz nie zostanie w wyniku realizacji inwestycji zakłócona równowaga biologiczna obszaru objętego Siecią Ekologiczną Natura 2000. Organ wskazał ponadto, że zapis o lokalizacji przedsięwzięcia na obszarze podlegającym ochronie zawarty jest w pkt 8 charakterystyki całego przedsięwzięcia, stanowiącego załącznik do decyzji.

Organ podniósł, że nie dokonał zmian w związku z postanowieniem uzgadniającym Wojewody, o wyłączeniu 30% obszaru, z uwagi na występowanie kukułki krwistej, dokonał jedynie, po zasięgnięciu specjalistycznej opinii, doprecyzowania warunków zawartych w postanowieniu Wojewody.

Podobnie SKO nie zgodziło się z argumentem dotyczącym sprzeczności pojęć, bowiem zabudowę rozumieć należy w kontekście przedsięwzięcia jako rozbudowę.

Kwestia sposobu zagospodarowania torfu została, jak zauważył organ odwoławczy, zaproponowana przez sporządzającego raport biegłego i zaakceptowana przez organ współdziałający.

Odnośnie zarzutu wnioskodawcy, sprzeczności inwestycji z decyzją o warunkach zabudowy, organ wskazał na odrębność tych dwóch postępowań, wyrażającą się w niezależnym od siebie ich prowadzeniu i odmiennej podstawie prawnej. SKO zakwestionowało wreszcie zarzut, że określone w decyzji stawy nie będą spełniać założeń gospodarczych. W kwestii pozwolenia wodno-prawnego, Kolegium zauważyło, że uzyskanie przez inwestora pozwolenia będzie kolejnym etapem postępowania.

Na decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosło Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N. w Ś.

Skarżący po raz kolejny podniósł, że postanowienie uzgadniające Wojewody [...] nie zostało mu doręczone, mimo wymienienia Stowarzyszenia jako strony w rozdzielniku organu pierwszej instancji. Stowarzyszenie wskazało, że postanowienie doręczone zostało do wiadomości Zarządowi w Ś., natomiast nie otrzymało go Koło Terenowe w K.. Skarżący wskazał ponadto na niezgodność z prawdą zawartego w zaskarżonej decyzji twierdzenia, iż strony miały możliwość zaskarżenia postanowień uzgadniających, lecz z uprawnienia tego nie skorzystały.

Skarżący podniósł, ze organ odwoławczy ponownie oparł się jedynie na ustaleniach zawartych w decyzji pierwszej instancji, nie uwzględniając zarzutów zawartych w odwołaniu, co w wyroku z dnia 8 września 2009 r. wskazane zostało jako błąd postępowania.

Skarżący wskazał na mylność ustaleń będących podstawą wydania decyzji obu instancji, zauważył, iż pozwolenie wodno-prawne o którym mowa w decyzji Wójta Gminy nie dotyczyło miejscowości K., lecz K. Staw zatem, jak zauważyło Stowarzyszenie, wykonany został bez decyzji udzielającej pozwolenia wodno-prawnego.

Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca narusza art. 33 ustawy o ochronie przyrody, ponieważ przedsięwzięcie planowane jest na Obszarze Specjalnej Ochrony Ptaków w ramach Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, w związku z czym kopanie stawów na tym terenie to, zdaniem skarżącego, bezpowrotne zniszczenie miejsc lęgowych i bytowania ptaków.

Skarżący wskazał na naruszenie zarówno prawa krajowego, jak i prawa europejskiego (Dyrektywa Ptasia nr 70/409/EWG).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji i negatywnie odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna, jednakże głównie z innych powodów niż to podają skarżący.

Ponieważ skargę wniosła organizacja społeczna rozważania należy rozpocząć od przypomnienia elementów formalnych.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej P.p.s.a.) jednym z podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi jest organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Przepis ten określa warunki wniesienia skargi do sądu administracyjnego: jest nim uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym i szczególna legitymacją, którą jest zakres statutowej działalności organizacji społecznej. Skarga ta musi mieścić się w zakresie statutowej działalności organizacji wnoszącej skargę. Organizacja społeczna, wbrew poglądom skarżącego, nie jest stroną postępowania administracyjnego ani sądowoadministracyjnego. Jest podmiotem działającym na prawach strony, podobnie jak prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich.

Skarga organizacji społecznej pozbawiona jest aspektu materialno-prawnego. Organizacja społeczna składa bowiem skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób. Sytuacja prawna organizacji społecznej określona jest także w art. 9 P.p.s.a., który stanowi, iż organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności, może brać udział w postępowaniu w przypadkach, wymienionych w "niniejszej ustawie" a więc w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W postanowieniu z dnia 28 września 2009 r. sygn. II GZ 55/09 (ONSA/WSA 2010 r., nr 2, poz. 23) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "istotą udziału organizacji społecznej zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, nie jest zaspokojenie "partykularnych interesów" samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. W literaturze podnosi się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może spowodować naruszenia sfery prywatności innej osoby – strony postępowania administracyjnego. Strony powinny być chronione przed swoistym "wścibstwem" organów takiej organizacji czy też chęcią wywarcia presji przez bezpodstawne upublicznienie sprawy (J.Borkowski (w:) B. Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. CH Beck, Warszawa 2009, s. 207-208). Nie ma żadnych przeszkód, aby pogląd ten – prezentujący istotę udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym – odnieść do postępowania sądowoadministracyjnego. Także w tym postępowaniu, bowiem udział organizacji społecznej w charakterze uczestnika tego postępowania, niezależnie od tego, że ustawodawca w art. 33 § P.p.s.a. sformułował jako przesłankę wyłącznie warunek, aby sprawa dotyczyła zakresu statutowej działalności takiej organizacji, musi służyć kontroli społecznej nad postępowaniem.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela ten pogląd, mający odpowiednie zastosowanie do skargi wniesionej przez organizację społeczną.

Sąd uznaje, że skarga organizacji społecznej musi służyć kontroli społecznej nad postępowaniem. Inny słowy, skarga musi realizować interes publiczny. Przy takich założeniach nie jest możliwe kwestionowanie przez organizację społeczną efektywności inwestycji prowadzonej przez R. W. Nie jest rzeczą organizacji społecznej rozważanie, czy inwestycja jest opłacalna czy też nie i rozważanie czy stawy nadają się do produkcji ryb, czy nie nadają się. Nie wydaje się także, aby uzasadnione było kwestionowanie przez organizację społeczną określonych rozwiązań techniczno- inwestycyjnych, jeżeli ich uciążliwość zamyka się w graniach działki.

Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N. w Ś. jest wpisane do rejestru stowarzyszeń. Wójt Gminy S. na mocy postanowienia z dnia [...] dopuścił Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N., Koło Terenowe w K. do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym. Stowarzyszenie złożyło odwołanie od decyzji organu I instancji, a zatem obecnie wnosząc skargę wyczerpało dyspozycję art. 50 § 1 P.p.s.a.

Jak trafnie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze osobowość prawną posiada Stowarzyszenie, a nie Koło Terenowe w K.. Statut stowarzyszenia nie przewiduje możliwości uzyskania przez terenową jednostkę organizacyjną osobowości prawnej z czego wynika, że będące taką jednostką Koło Terenowe w K. nie jest odrębnym od stowarzyszenia podmiotem prawa i nie przysługuje mu przymiot organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 K.p.a. Sąd podziela pogląd, że do postępowania zostało dopuszczone Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N. w Ś., nie zaś terenowa jednostka organizacyjna tego stowarzyszenia – Koło Terenowe w K.

Skarga do Sądu została wniesiona przez Koło Terenowe w S. W związku z powyższym Sąd pismem z dnia [...] wezwał Stowarzyszenie Ekologiczne P. Z. N. w Ś. (zwane dalej Stowarzyszeniem) Koło Terenowe K. do nadesłania odpisów skargi oraz złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej. W odpowiedzi na to pismo nadesłano tą samą skargę podpisaną przez wszystkich członków zarządu Stowarzyszenia. Tym samym Sąd uznaje, że został uzupełniony brak formalny skargi w postaci braku podpisu pod skargą i tym samym wniesienie skargi należy uznać za dopuszczalne.

Należy nadmienić, że postanowienie Wójta Gminy S. o dopuszczeniu Stowarzyszenia do postępowania administracyjnego oparte jest na niewłaściwej podstawie prawnej. W postanowieniu wskazano na przepisy art. 31 § 1, 2 w związku z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., podczas gdy zgodnie z art. 46a ust. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ze zm.) w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stosuje się art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że organizacja ekologiczna nie może brać udziału w tym postępowaniu. Uprawnienie takie zawiera art. 33 Prawa ochrony środowiska, który stanowi, że organizacje ekologiczne, które, uzasadniając to miejscem swego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa i złożyły uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony; przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 3 pkt 16 przez organizację ekologiczną rozumie się organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona środowiska. Ponieważ podstawa prawna dopuszczenia organizacji ekologicznej do postępowania obiektywnie istnieje, złe podanie podstawy prawnej w decyzji Wójta z [...] nie ma znaczenia istotnego dla sprawy. Jednym z warunków udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu administracyjnym jest to, aby było to postępowanie wymagające udziału społeczeństwa. I ten warunek został spełniony, albowiem zgodnie z art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzony jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Raport taki w tej sprawie został sporządzony. Wśród drobnych uchybień prawnych należy także zauważyć, że w obwieszczeniu Wójta Gminy z [...] powołało się na art. 46 ust. 4 pkt 1, który został uchylony.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach musi odpowiadać wymogom wskazanym w art. 56 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Określając obowiązki inwestora organ I instancji uwzględnił postanowienia organów współdziałających oraz wymagania określone w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a także opinię hydrogeologiczną i hydrologiczną opracowaną przez prof. Uniwersytetu Techniczno - Przyrodniczego dr hab. M. K. K.

Stowarzyszenie w dalszym ciągu podnosi, że nie otrzymało postanowienia uzgadniającego Wojewody [...] z dnia [...]. Po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy sygn. II SA/Bd 316/09, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do Wojewody [...] o nadesłanie akt związanych z wydanym postanowieniem uzgadniającym. Akta zostały zbadane, co doprowadziło Kolegium do wniosków zawartych w decyzji, a mianowicie, że postanowienie zostało doręczone Stowarzyszeniu Ekologicznemu P. Z. N. w Ś. Jak to już zaznaczono wyżej, także w ocenie Sądu do postępowania zostało dopuszczone Stowarzyszenie. SKO podniosło, że Stowarzyszenie w treści pism podawało adresy zarówno w Ś., jak i w S., przy czym żaden z tych adresów nie został wskazany jako adres do doręczeń. Faktem bezspornym jest to, że Stowarzyszenie zostało powiadomione i nie skorzystało ze środków odwoławczych. Nawet ewentualne pominięcie Koła nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia ze względu nie tylko na potencjalną, ale i faktyczną możliwość podnoszenia zarzutów na dalszych etapach postępowania. Nie bez znaczenia jest także treść pełnomocnictwa Stowarzyszenia dla Koła Terenowego w gminie S. Zakres tego pełnomocnictwa jest jasno określony – przed władzami gminy S i Starostą B. Pełnomocnictwo to nie obejmuje postępowania przed Wojewodą.

Sąd podziela pogląd, że kwestia legalności wybudowania stawu na działce ewidencyjnej nr [...] w K. jest odrębnym postępowaniem i nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Nowelizacją ustawy Prawo ochrony środowiska przez ustawę z 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954) wprowadzono nowy instrument prawny pod postacią decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, której wydanie wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko stało się odrębnym wyodrębnionym postępowaniem, kończącym się wydaniem decyzji. Uzyskanie tej decyzji jest konieczne przed wydaniem decyzji m.in. pozwolenia na budowę. Ustalenia zawarte w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach musi uwzględni projektant (art. 20 ust. 1 pkt Prawa budowlanego). Także organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego musi sprawdzić projekt m.in. pod kątem zgodności z wymaganiami ochrony środowiska, w szczerości określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, o której mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.

Prawo ochrony środowiska nie przewidywało uprzedniego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy. Wyjątek dotyczył tylko decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na zalesieniu. Oznacza to, że postępowania te mogły toczyć się równolegle. Również inwestor składając wniosek nie był zobowiązany dołączyć do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach decyzji o warunkach zabudowy (art. 46a ust. 4 Prawa ochrony środowiska). Inwestor obowiązany był jednak do przedstawienia we wniosku, rodzaju, skali i usytuowania przedsięwzięcia (art. 49 ust. 3 w związku z art. 46a ust. 4 pkt 4 Prawo ochrony środowiska). Przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ zobowiązany jest stwierdzić zgodność realizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Można doszukać się pewnych wspólnych funkcji między planem zagospodarowania przestrzennego a decyzjami w sprawie warunków zabudowy. Oba te akty określają sposób zagospodarowania terenu, który ma być zgodny z dotychczasowym ładem przestrzennym. Warunki zabudowy, podobnie jak i plan zagospodarowania przestrzennego, limitują inwestycję. Nie ma racji uzasadniających odmienne potraktowanie decyzji o warunkach zabudowy od planu zagospodarowania przestrzennego z punktu widzenia limitowania inwestycji.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy nie uwzględniły istotnej okoliczności jaką jest decyzja o warunkach zabudowy. W aktach sprawy znajduje się decyzja nr [...] Wójta Gminy S. z dnia [...] ustalająca dla R. W. warunki zabudowy dla zmiany zagospodarowania terenu, polegającej na budowie stawu rybnego o powierzchni [...] m2 na terenie działki nr [...] w K. i rozbudowie stawu rybnego do powierzchni 9035m2 na terenie działki nr [...] w K. Rodzaj inwestycji i szczegółowe warunki zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z obowiązujących przepisów, analizy faktycznego i prawnego przedmiotowego terenu określono w załączniku nr 1.

W załączniku nr 1 do decyzji o warunkach zabudowy Wójta Gminy S. z dnia [...] wynika (pkt 5), że przy budowie stawów obowiązują następujące uzgodnienia, m.in. w punkcie c): maksymalna powierzchnia stawu nie może przekroczyć 70% powierzchni działki.

W świetle wypisu z ewidencji gruntów nie budzi wątpliwości, że działka nr [...] posiada powierzchnię 2.9000 ha. Zgodnie z warunkami zabudowy, powierzchnia stawu może wynosić 70% działki nr [...] czyli 20300 m. Tymczasem postępowanie w sprawie toczyło się w stosunku do powierzchni stawu 28 750 m2. W świetle decyzji o warunkach zabudowy, taki staw nie może być wybudowany.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę reprezentuje pogląd, że organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach jest związany obszarem inwestycji określonym w decyzji o warunkach zabudowy.

Poglądy tego nie zmienia fakt, że w przepisie art. 56 ust. 1b wskazuje się jakie elementy uwzględnia organ wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Wśród tych elementów nie wymienia się decyzji o warunkach zabudowy, ale z drugiej strony w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ określa rodzaj inwestycji, pod to którym pojęciem należy rozumieć także obszar inwestycji. Inaczej bowiem będą wyglądały uzgodnienia oraz oceny oddziaływania na przyrodę przy budowie stawów rybnych o powierzchni przykładowo 20 ha, 10 ha czy 0,5 ha.

Decyzja o warunkach zabudowy zdaje się być niewykonalna. W sentencji decyzji mówi się o budowie stawu rybnego o powierzchni 28750 m2, wyraźnie wskazując przy tym działkę. Nie chodzi o jakieś inne czy połączone działki, ale wyraźnie o działkę nr 6. Tymczasem w załączniku do decyzji o warunkach zabudowy wskazuje się na następujące ustalenia:

a) nieprzekraczalne linie zabudowy (linie brzegowe stawów) od drogi i pozostałych granic – 6 m,

b) obwałowania stawów nie mogą wykraczać poza granice działek,

c) maksymalna powierzchnia stawu nie może przekraczać 70 % powierzchni działki,

d) głębokość stawów do 5 metrów,

e) w projekcie należy określić sposób zagospodarowania ziemi wydobytej z terenu przeznaczonego pod staw.

Na działce nr [...] nie jest możliwe wybudowanie stawu rybnego o powierzchni 28750 m2, który stanowiłby 70 % powierzchni działki nr 6. W tej sytuacji należy rozważyć celowość podjęcia działań z urzędu zmierzających do eliminacji decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] nr [...]. Po wydaniu prawidłowej decyzji, która może pomijać w sentencji określoną powierzchnię stawu albo ją określać, tą powierzchnię (wynikającą z sentencji decyzji albo załącznika do niej) należy przyjąć przy opracowywaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Inne są bowiem środowiskowe uwarunkowania dla obszaru stawów 28 750 m2, a inne mogą być dla obszaru 20.300 m2. Ingerencja w środowisko wydaje się w tym przypadku mniejsza. W rozpatrywanej sprawie powiększa się m.in. miejsce odkładania ziemi.

Ponieważ postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia, Sąd uznaje za stosowne wezwanie przez organ I instancji inwestora do określenia obszaru inwestycji. Dalsze postępowanie należy prowadzić w stosunku do powierzchni stawów, które można na tej działce wybudować.

Sieć obszarów Natura 2000 obejmuje: 1)obszary specjalnej ochrony ptaków, 2) specjalne obszary ochrony siedlisk (art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Zabrania się podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, z zastrzeżeniem art. 34. (art. 36 ust. Ustawy o ochronie przyrody). Nie jest zatem całkowicie wyłączona działalność gospodarcza na tym obszarze, jednakże nie może ona "w znaczący sposób" pogarszać stan siedlisk przyrodniczych, siedlisk gatunków roślin i zwierząt czy też wpływać na gatunki, dla ochrony których został wyznaczony obszar Natura 2000. Wpływanie "w znaczący sposób" ma charakter ocenny i wymaga każdorazowego wyważenia. W zakresie ochrony ptaków nie bez znaczenia jest stwierdzenie dr inż. P.I., że wśród 6 chronionych gatunków ptaków wpisanych do załącznika nr 1 Dyrektywy Ptasiej dla żadnego z tych gatunków teren planowanej inwestycji nie jest miejscem lęgowym ani miejscem regularnej ich koncentracji.

Z akt sprawy wynika, że budowa stawu rybnego ma nastąpić w specjalnym obszarze ochrony Dolina Noteci (PLH300004) oraz na obszarze Doliny Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego. Stwierdzono, że na planowanym obszarze wybudowania stawów występuje kukułka krwista.

Kukułka (storczyk) – wszystkie gatunki Dactylorhiza spp. wymieniana jest w załączniku I (poz. 386) do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko rosnących roślin objętych ochroną (Dz. U. Nr 168, poz. 1764). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia, w stosunku do dziko występujących roślin należących do gatunków, wprowadza się następujące zakazy: 1/ zrywania, niszczenia i uszkadzania; 2/ niszczenia ich siedlisk i ostoi; 3/ dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej i gleby w ostojach; 4/ pozyskiwania, zbioru, przetrzymywania, posiadania, preparowania i przetwarzania całych roślin i ich części; 5/ zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany i darowizny roślin żywych, martwych przetworzonych i spreparowanych, a także ich części i produktów pochodnych; wwożenia z zagranicy i wywożenia poza granicę państwa roślin żywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych, a także ich części i produktów pochodnych.

W ocenie Sądu, ochrona kukułki krwistej nie została należycie zapewniona w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Co prawda w decyzji organu I instancji określono, że obszar występowania kukułki krwistej obejmuje teren działki nr 6, w związku z czym obszar występowania kukułki krwistej powinien by w 30% wyłączony z planowanej inwestycji. Tym samym faktycznie ograniczono obszar stawu. Taka ochrona wydaje się jednak iluzoryczna jeśli uwzględni się fakt, że torf i piasek z kopanego stawu będzie składowany na tej samej działce, co będzie skutkować zniszczeniem siedliska kukułki krwistej. W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko podniesiono, że obszar występowania Dactylorhiza incarnata powinien być wyłączony z planowanej inwestycji. Okoliczności tej nie rozważano. Należy zatem poszukiwać takich rozwiązań, które nie doprowadzą do zniszczenia tego gatunku dziko występującego objętego ochroną ścisłą. Wymagane będzie przedstawienie w tym zakresie specjalistycznych opinii.

Należy mieć przy tym na uwadze, że "stan ochrony gatunków", jak to określa dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. U. UE L. 92.206.7 ze zm.) oznacza sumę oddziaływań na te gatunki, mogących mieć wpływ na ich długofalowe rozmieszczenie i obfitość ich populacji w obrębie terytorium UE. Stan ochrony gatunków zostanie uznany za "właściwy" jeśli:

-dane o dynamice liczebności populacji rozpatrywanych gatunków wskazują, że same utrzymują się w skali długoterminowej jako trwały składnik swoich siedlisk przyrodniczych,

- naturalny zasięg gatunków nie zmniejsza się ani nie ulegnie zmniejszeniu w dającej się przewidzieć przyszłości, oraz

- istnieje i prawdopodobnie będzie istnieć siedlisko wystarczająco duże, aby utrzymać swoje populacje przez dłuższy czas.

Nie ma przeszkód, aby te kryteria uwzględnić w ocenie ochrony kukułki krwistej.

Rozpatrując powyższą sprawę należy mieć na uwadze także ogólne warunki ochrony przyrody i jej zasady. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 ze zm.), ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody m.in. dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów. Celem ochrony przyrody jest:

1) utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów;

2) zachowanie różnorodności biologicznej;

3) zachowanie dziedzictwa geologicznego i paleontologicznego;

4) zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony;

5) ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień;

6) utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody;

7) kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody.

Organizacja ekologiczna, wyrażając swój sprzeciw wobec zamierzonej inwestycji, pominęła niektóre ustalenia raportu oddziaływania na środowisko wskazujące na pozytywne aspekty wybudowania stawów rybnych. W raporcie podkreślono, z czym się Sąd w pełni zgadza, że charakter planowanej inwestycji jest przyjazny środowisku, szczególnie w zakresie poprawy stosunków wodnych mających wpływ na lokalną retencję wody oraz możliwość wykorzystania wody do celów przeciwpożarowych. Wybudowane zbiorniki – stawy rybne, przy prawidłowej eksploatacji będą przykładem pożądanego retencjonowania i racjonalnego wykorzystania zasobów wód powierzchniowych i gruntowych. Wskazano także, że przedsięwzięcie nie wykazuje żadnych elementów szkodliwych mających wpływ na miejscowe środowisko przyrodnicze, w tym na wyznaczony obszar Natura 2000 Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego oraz planowany obszar specjalnej ochrony siedlisk Natura 2000 – Dolina Noteci. Z dostępnej literatury przedmiotu (Obszary Natura 2000 w województwie kujawsko – pomorskim – P. Indykiewicz i E. Krasicka-Korczyńska) wynika, że najpoważniejszym zagrożeniem zarówno dla Doliny Środkowej Noteci jak i Specjalnego Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków, jak i Doliny Noteci jako Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk i Zwierząt – a zatem dla całego ekosystemu, jest zmiana reżimu hydrologicznego oraz nieodpowiedni sposób użytkowania ziemi.

Z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika także, że powstanie siedlisk wodnych zainicjuje tworzenie się roślinności wodnej i zbiorowisk szuwarowych, co powinno przyczynić się do liczniejszej populacji płazów i większej ilości ptaków. Interes społeczny, jaki reprezentuje organizacja ekologiczna, będzie w tym wypadku polegał na uwzględnieniu w swoich działaniach wszystkich postanowień ustawy o ochronie przyrody.

Wśród dalszych nieprawidłowości postępowania należy wymienić wady uzasadnienia decyzji organu I instancji (decyzja z dnia [...]) W uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach musi się znaleźć ustosunkowanie się do wszystkich stanowisk organów zaangażowanych w postępowaniu, w tym uwag organizacji ekologicznej. Tymczasem w zaskarżonej decyzji przytoczono jedynie uwagi organizacji ekologicznej, bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do nich. Jest to niezgodne z art. 9 K.p.a. stanowiącym, że organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, art. 107 § 3 K.p.a. stanowiącym, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, natomiast uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, art. 56 ust. 7 i 8 Prawa ochrony środowiska, zgodnie z którym uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów K.p.a., powinno zawierać informacje o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa.

Dalsze postępowanie winno zmierzać do eliminacji wskazanych wad postępowania.

Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie jak w sentencji.