Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 256/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] przyznał H.K. świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na miesiąc 11-12. 2014 r. oraz na miesiąc 01-02 2015 r. w łącznej kwocie 480 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zacytował przepisy prawne obowiązujące w tym zakresie i i wyjaśnił powody swojego rozstrzygnięcia.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. H.K. stwierdził, że pomoc została mu przyznana od listopada 2014 r., a w dniu 30.10.2014 r. wnosił prośbę o przyznanie zasiłku celowego na żywność, ale prośba ta nie została zapisana w protokole.

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną m.in. na art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r, poz. 267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że strona pismem z dnia 30.10.2014r. zwróciła się o przyznanie zasiłku celowego na zwrot za zakupione leki od 07-10.2014 r. Organ I instancji w dniu 04.11.2014 r. przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego H.K. wniósł dodatkowo o przyznanie zasiłku celowego na zakup środków czystości oraz przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłku. Organ I instancji ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe ,strona otrzymuje zasiłek stały w wysokości 529zł, choruje przewlekle na jaskrę.

Organ podniósł, że w myśl art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodne zaś z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78i, 91, przysługuje:

osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł

osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Kolegium wskazało, że zgłoszoną potrzebę na zakup żywności organ I instancji rozpatrzył również w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Podkreśliło, że uchwałą nr XL/858/2014 Rady Miejskiej w G. z dnia 06.02.2014 r. podwyższono kryterium dochodowe do 150% kryterium ustawowego. Ponieważ strona spełnia powyższe kryterium, organ I instancji zaskarżoną decyzją przyznał stronie świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na miesiąc 11-12. 2014r. oraz na miesiąc 01-02. 2015r. w łącznej kwocie 480 zł.

Kolegium wyjaśniło stronie, że winna mieć świadomość, iż decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego lub zasiłku celowego specjalnego jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że może on podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, ponieważ z jednej strony należy brać pod uwagę niezbędną pomoc umożliwiającą zaspokojenie potrzeb zainteresowanego , a z drugiej strony możliwości finansowe pozwalające na zaspokojenie tych potrzeb. W sytuacji kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, rzeczą właściwą organów jest wyważenie przyznawanej pomocy. Zgodnie z. art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wynika z tego że organ I instancji przyznając zasiłki celowe musi brać pod uwagę swoje możliwości finansowe, aby je tak wykorzystać żeby zaspokoić niezbędne potrzeby jak największej liczby potrzebujących. Ograniczone możliwości finansowe budżetu państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej są faktem powszechnie wiadomym, o którym szeroko informują środki masowego przekazu.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji zaznaczył, że zgodnie z zasadami przyznawania świadczeń obowiązującymi w OPS w G. ze względu na ograniczone środki , kwotę świadczenia na zakup posiłku lub żywności ustala się wysokości 3,50 zł dziennie na osobę w rodzinie i 4 zł dziennie dla osoby samotnie gospodarującej.

Kolegium odnosząc się do odwołania strony wskazało, że stosownie do art. 106. ust.3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności strona złożyła w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 04.11.2014 r. Natomiast w piśmie z dnia 30.10.2014 r. strona wnioskowała tylko o przyznanie zasiłku celowego na zwrot za zakupione leki od 07-10. 2014r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący H.K. wskazał, że nie zgadza się z wyżej opisaną decyzją. Skarga nie zawiera żadnych zarzutów merytorycznych dotyczących decyzji Kolegium.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz.1647) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach.

W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby.

Bez wątpienia te warunki przyznania stronie skarżącej pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są jej należne i to w żądanej wysokości.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie będące przedmiotem kontroli sądowej wszczęte zostało w następstwie wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłku.

Z treści wywiadu środowiskowego wynikało, że strona skarżąca mieszka samotnie, a jedynym jej dochodem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc był zasiłek stały w kwocie 529 zł. W chwili orzekania przez organ I instancji ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł.

Godzi się tu zaznaczyć, że zgłoszoną potrzebę na zakup żywności organ I instancji rozpatrzył również w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Uchwałą nr XL/858/2014 Rady Miejskiej w G. z dnia 06.02.2014 r. podwyższono kryterium dochodowe do 150% kryterium ustawowego.

Stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 § 2 w/w ustawy).

Niewątpliwie w świetle wyżej przywołanego przepisu potrzeba zgłoszona przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie mieści się w katalogu potrzeb zaspokajanych w drodze tego rodzaju świadczenia. Zatem strona skarżąca mogła oczekiwać, że jej potrzeba zostanie zaspokojona.

Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że organ pomocowy biorąc pod uwagę to, że strona spełnia kryterium dochodowe, występującą u skarżącego dysfunkcję oraz analizę budżetu przyznał stronie skarżącej pomoc w postaci świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na miesiąc 11-12. 2014 r. oraz na miesiąc 01-02 2015 r. w łącznej kwocie 480 zł.

Nie mniej jednak dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji niezbędne będzie przywołanie treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazane unormowanie znajduje się w przepisach dotyczących zasad ogólnych pomocy społecznej. Zatem unormowanie to posiada charakter uniwersalny i musi być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu każdej sprawy. Zgodnie z nim organ pomocy społecznej zobowiązany jest uwzględniać potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z unormowania tego wynika, że nie każda niezbędna potrzeba zgłoszona przez osobę potrzebującą będzie zaspokojona, albowiem uzależnione to będzie także od posiadanych przez te organy środków na ich zaspokojenie.

Nie sposób także nie zauważyć, że organ I instancji zaznaczył, że zgodnie z zasadami przyznawania świadczeń obowiązującymi w OPS w G., ze względu na ograniczone środki, kwotę świadczenia na zakup posiłku lub żywności ustala się wysokości 3,50 zł dziennie na osobę w rodzinie i 4 zł dziennie dla osoby samotnie gospodarującej, a zatem organ ten przy przyznawaniu pomocy kieruje się zasadą jednolitego i równego traktowania wszystkich osób ubiegających się o pomoc (k. 21 akt administracyjnych).

Nie sposób przy tym nie zaznaczyć, że nie jest konieczne precyzyjne wskazanie, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 3 ust. 4, art. 39 ust. 1 i 2 omawianej ustawy, czy też z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (patrz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 483/11,wyrok NSA z dnia 02 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 107/110 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

Należy tu zauważyć, że z powołanych wyżej przepisów wynika, iż przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a.. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), czy też nie uwzględnienia w pełni żądań strony, jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia.

W ocenie Sądu wsparcie finansowe udzielane stronie skarżącej jest odpowiednie do jej sytuacji i zasadniczo zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe oraz z drugiej strony uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, który co już wykazano wyżej posiada bardzo ograniczone środki finansowe. Strona objęta jest bieżącą pomocą ośrodka pomocy społecznej w formie zasiłku stałego.

Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Strona skarżąca, jak już wyżej zaznaczono otrzymała i otrzymuje od organów pomocy społecznej pomoc finansową, która pozwala jej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka, a zatem w opinii Sądu udzielana stronie pomoc jest adekwatna do możliwości finansowych MOPS.

Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie.

Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc nie została jej przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na marginesie, godzi się wskazać, że brak jest w sprawie jakichkolwiek dowodów na to, że skarżący w dniu 30.10.2014 r. wnosił prośbę o przyznanie zasiłku celowego na żywność, za czym przemawia treśc protokołu z tego dnia (k. 11 akt administracyjnych).

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.