Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1003/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. i A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 marca 2002r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej l. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zarządu Miasta z 10 stycznia 2002 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 stycznia 2002 r. nr [...] Zarząd Miasta ustalił opłaty adiacenckie z tytułu wybudowania sieci gazowej w ulicy [...] dla H. i A. małżonków R. w kwocie 400 złotych. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepis art. 144 u. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. (D.U. 46/00 poz. 543 z późno zm.). W uzasadnieniu organ podał, iż H. i A. małżonkowie R. są współwłaścicielami w 2/3 części nieruchomości o powierzchni [...], położonej w W. przy ulicy [...] [...] i zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Organ wskazał, iż w marcu 1999 r. ulica została wyposażona w instalację gazową, w związku z czym wystąpił obowiązek partycypowania w kosztach budowy tego urządzenia. Wysokość opłaty adiacenckiej ustalona została w opracowanej przez biegłego opinii szacunkowej. Organ nadto wskazał, iż opłata ta może zostać rozłożona raty roczne płatne w okresie do 10 lat.

W swym odwołaniu H. R., A. R. podnieśli, iż w myśl art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji, albo stworzenia warunków do podłączenia do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. W związku z tym wskazali, iż w odniesieniu do nich termin ten upłynął w grudniu 2001 roku, bowiem instalacja gazowa została założona w czwartym kwartale 1998 r., a nie jak wskazał organ pierwszej instancji w - marcu 1999 r. Ponadto zgodnie z art. 148 ust. 4 ustawy, na poczet opłaty adiacenckiej zalicza się wartość świadczeń wniesionych przez właściciela w gotówce lub w naturze na rzecz budowy urządzenia infrastruktury technicznej. Świadczenie takie zostało przez nich poniesione, gdyż zapłacili 100 % ceny za wykonaną usługę przyłączenia gazu do budynku, nie korzystając z żadnej dotacji. Odwołujący zarzucili, iż ich świadczenie nie zostało uwzględnione przy ustalaniu opłaty adiacenckiej.

Decyzją z dnia 7 marca 2002 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ, powołując się na treść art. 144 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podniósł, iż partycypowanie w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie opłat adiacenckich jest obligatoryjne i nie jest uzależnione od tego, czy osoba zobowiązana do wniesienia opłaty adiacenckiej bezpośrednio korzysta z tych urządzeń. Przesłanką ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej, a także podstawą określenia jej wysokości jest wzrost wartości nieruchomości spowodowany wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej. Podstawą ustalenia wysokości opłaty, w myśl art. 146 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, jest uchwała Rady Gminy określająca jej stawki procentowe i - w niniejszej sprawie- stawka ta została ustalona na podstawie uchwały Rady Miejskiej z dnia 27 kwietnia 2001 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat adiacenckich - na poziomie 50 0/0 różnicy wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu tych urządzeń. Organ odwoławczy podkreślił. iż uprawniony rzeczoznawca określił wzrost wartości nieruchomości dla H. i A. R. na kwotę 800 złotych, a zatem wysokość opłaty adiacenckiej stanowi kwotę 400 złotych. Ponadto organ wskazał, iż błędne jest powoływanie się przez strony na treść art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przyłączenie do sieci gazowej nie jest obligatoryjne, lecz związane z wyborem strony, która chce z gazociągu skorzystać. Nie jest więc uzasadnionym zaliczenie tych kosztów na poczet opłaty adiacenckiej. Nadto, organ podał, że z akt sprawy wynika, iż -wybudowanie gazociągu wraz z przyłączami nastąpiło do dnia 29 marca 1999 r., tj. od dnia końcowego odbioru obiektu. W tej sytuacji za nieuzasadniony uznać należy zarzut odwołujących się, że nastąpiło przedawnienie prawa do ustalenia opłaty adiacenckiej.

W skardze na powyższą decyzję A. i H. R. stwierdzili, iż w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wyjaśniono, co należy rozumieć przez termin "stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do określonego urządzenia infrastruktury technicznej", a także kiedy zachodzi moment pozwalający organom ustalić opłatę adiacencką związaną z tym urządzeniem. Wskazując na treść art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami skarżący podali, że poniesione przez nich koszty związane z doprowadzeniem gazu do budynku są świadczeniem na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu tego przepisu i jako takie winny być zaliczone na poczet opłaty adiacenckiej. Nadto podali, iż w 1998 r. w ulicy wybudowano kanał gazowy bez odgałęzień, zaś oni zlecili wykopanie przyłącza gazu do swojego budynku mieszkalnego, za którą to usługę zapłacili 100 % ceny. W ocenie skarżących, wykonanie przyłącza gazowego na koszt właściciela może być traktowane jako jego udział w budowie gazociągu. Wskazali, iż w chwili podejmowania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej nie byli już właścicielami przyłącza, gdyż zgodnie z obowiązującym prawem przekazali przyłącze nieodpłatnie w dniu 4 maja 1999 r. na rzecz A S.A. w Warszawie O Z G w B. Zdaniem skarżących. uczestniczą oni dwukrotnie w kosztach budowy gazociągu - raz w postaci opłat adiacenckich, zaś drugi raz - w postaci pokrycia kosztów budowy przyłącza. Skarżący, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. wskazali, że warunki do podłączenia nieruchomości do sieci gazowej nie zostały stworzone, gdyż brak jest podłączenia do budynku, które umożliwiłoby przyłączenie urządzeń gazowych zainstalowanych w budynku.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Kwestię uczestniczenia w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej regulują przepisy rozdziału 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zmianami), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z treścią art. 143 ust. 1 ustawy, przepisy tego rozdziału stosuje się do nieruchomości bez względu na ich rodzaj i położenie, jeżeli urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne i leśne. Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się urządzenie albo modernizację drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. W tak rozumianych kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej właściciele nieruchomości uczestniczą przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich (mi. 144 ust. 1 ustawy). Zgodnie z treścią art. 145 ust. 1 i 2 ustawy, zarząd gminy może, w drodze decyzji. ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie i wysokość tej opłaty zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej (art. 146 ust. l ustawy). Z kolei, zgodnie z treścią art. 148 ust. 4 ustawy na poczet opłaty adiacenckiej zalicza się wartość świadczeń wniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w gotówce lub w naturze, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

W orzecznictwie ugruntował się już pogląd, wypracowany na tle spraw dotyczących podłączenia budynków do sieci kanalizacyjnej, ale mający na zasadzie analogii zastosowanej w niniejszym stanie faktycznym, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do odpowiedniego urządzenia infrastruktury technicznej, umożliwiających wymierzenie przez zarząd gminy opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy, to wykonanie tego urządzenia wraz z przyłączami (przykanalikami) do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia (por. uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. OPK 4/00, opublikowana w ONSA 2000/4/143). Innymi słowy, odnosząc powyższy pogląd do budowy sieci gazowej oznacza to, że jednostkę samorządu terytorialnego obciążać powinny koszty nie tylko wybudowania samego rurociągu gazowego głównego ale także i przyłączy gazowych, które pozwolą na bezpośrednie podłączenie nieruchomości do tegoż rurociągu. Zatem stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do sieci gazowej polega na doprowadzeniu stosownego odgałęzienia od rurociągu głównego do zaworu położonego przy granicy nieruchomości nieruchomości. Jeśli część lub całość kosztów czynności służących doprowadzeniu instalacji do granicy nieruchomości poniósł jej właściciel to koszty te zgodnie z mi. 148 ust. 4 ustawy powinny zostać zaliczone na poczet opłaty adiacenckiej.

Odnosząc się natomiast do zarzutu przedawnienia podnoszonego w skardze należy wskazać, że możliwość podłączenia nieruchomości do sieci gazowej powstaje niewątpliwie z chwilą formalnego zakończenia inwestycji, a zatem po dokonaniu wymaganych przepisami odbiorów. Skoro tak, to termin przedawnienia rozpoczął się w powołanej przez organ dacie uwidocznionej w protokole odbioru. a nie w dacie faktycznego zakończenia prac budowlanych przy budowie instalacji.

Z załączonych przez stronę do akt sprawy dokun1entów, zwłaszcza rachunku uproszczonego nr [...] wynika, iż w dniu 22 października 1998r. skarżący zlecili wykonanie przyłącza gazu do budynku przy ulicy [...] w W. Za powyższą usługę, wykonaną w grudniu 1998 r., skarżący A. R. zapłacił kwotę 2049,20 zł. Wyjaśnienia wymagał zatem wykonanych na zlecenie skarżącego, działającego w imieniu swoim lub wszystkich współwłaścicieli nieruchomości robót. Gdyby bowiem okazało się, że przyłącze, o którym mowa w on1awianym rachunku prowadzi do granic nieruchomości należącej do skarżących, to oczywiście zgodnie z art.148 ust. 4 ustawy, świadczenie poniesione przez nich na ten cel powinno podlegać w całości zaliczeniu na poczet opłaty adiacenckiej. Gdyby natomiast uiszczona kwota stanowić miała także zapłatę za czynności dotyczące budowy sieci gazowej w obrębie nieruchomości skarżących, to zaliczeniu na poczet opłaty adiacenckiej podlegałaby jedynie ta część poniesionych przez skarżących kosztów, która związana jest z doprowadzeniem sieci do granic ich nieruchomości.

Słusznie argumentują skarżący, że przyjęcie stanowiska, które w niniejszej sprawie zajęły organy administracji, 'prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel nieruchomości dwukrotnie uczestniczyłby w kosztach budowy rurociągu gazowego: raz w postaci pokrycia kosztów budowy przyłączy - wskutek wybudowania samego rurociągu, a drugi raz - w postaci opłat adiacenckich. Rozstrzygające sprawę organy administracji naruszyły zatem przepisy postępowania - a konkretnie art. 7 i 77 k.p.a. w ten sposób, że nie ustaliły, czy i w jakim zakresie wykazywane przez skarżących, poniesione przez nich koszty budowy instalacji gazowej obejmują budowę tej części inwestycji, która wykonana na koszt gminy - zgodnie z powyższymi rozważaniami.

Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powinna zostać w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę określił, iż zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji winny ustalając wysokość opłaty adiacenckiej ocenić. Czy i w jakim zakresie poniesione przez skarżących koszty budowy instalacji gazowej dotyczą tej jej części, której wykonanie było w myśl powyższych rozważań rzeczą gminy. Wynik dokonanych ustaleń powinien zostać uwzględniony przy wymiarze opłaty adiacenckiej zgodnie z art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.