Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt SA/Lu 583/94
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1994-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 1, art. 6, art. 11
journal: Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 29 lipca 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym.
article: art. 175 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Zobowiązanie z tytułu podatku obrotowego od towarów sprowadzonych lub nadesłanych z zagranicy /tzw. "podatek graniczny" lub "importowy"/ powstaje w sposób wskazany w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

2. Decyzja korygująca, wydana w trybie art. 175 par. 1 Kpa nie jest decyzją ustalającą zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i w związku z tym jej wydanie nie rodzi skutków, o których mowa w art. 29 ust. 2 tejże ustawy.

TEZY

1. Zobowiązanie z tytułu podatku obrotowego od towarów sprowadzonych lub nadesłanych z zagranicy /tzw. "podatek graniczny" lub "importowy"/ powstaje w sposób wskazany w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

2. Decyzja korygująca, wydana w trybie art. 175 par. 1 Kpa nie jest decyzją ustalającą zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i w związku z tym jej wydanie nie rodzi skutków, o których mowa w art. 29 ust. 2 tejże ustawy.


SENTENCJA

skargę oddala.


UZASADNIENIE

J.K., właściciel Przedsiębiorstwa, we wniosku z 3.11.1993 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego wystąpił o zwrot kwoty 161.125.000 zł z tytułu odsetek od nienależnie pobranych kwot podatku obrotowego "granicznego".

Powołując się na treść art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, wnioskodawca wyjaśnił, że nadpłata podatku pobranego przez Urząd Celny została zwrócona w dniach 13 i 22.10.1993 r. przez Urząd Skarbowy, jednakże bez odsetek, które liczone być powinny od dnia pobrania podatku.

Urząd Skarbowy odmówił zwrotu żądanej kwoty odsetek, zaś w uzasadnieniu decyzji argumentował, że obowiązek zapłaty oprocentowania na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych powstaje jedynie wówczas, gdy nadpłata powstała w związku w uchyleniem lub zmianą decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, a więc uchyleniem decyzji wydanej w trybie art. 5 ust. 1. Oprocentowanie nadpłat podatku nie jest, zdaniem urzędu, możliwe w sytuacji nadpłaty powstałej w wyniku decyzji korygującej obliczenie podatku przez płatnika, wydanych na podstawie art. 175 Kpa, a w tym trybie wydane zostały decyzje Urzędu na rzecz Przedsiębiorstwa z 6, 7 i 20.10.1993 r. i na ich podstawie dokonano zwrot podatku nadpłaconego.

W odwołaniu J.K., polemizując z argumentacją decyzji Urzędu Skarbowego, wywodził, iż decyzje dotyczące wysokości podatku "granicznego" zawarte są w jednolitych dokumentach SAD i są one decyzjami ustalającymi wysokość zobowiązania podatkowego, gdyż Urząd Skarbowy jako organ podatkowy nie wydaje żadnej innej decyzji w sprawie podatku granicznego, jeżeli decyzja zawarta w dokumencie SAD jest prawidłowa.

Zdaniem odwołującego się odmienne wnioskowanie prowadziłoby do konkluzji, że w sprawie brak było decyzji w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a to by znaczyło, iż zobowiązanie podatkowe nie powstało, co jest wnioskiem nielogicznym. W związku z tym, a także uwzględniając okoliczność, że decyzje zawarte w dokumentach SAD zostały zmienione, Urząd Skarbowy powinien zwrócić nadpłatę podatku wraz z odsetkami.

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z następującym uzasadnieniem:

Z chwilą sprowadzenia z zagranicy towaru przez Przedsiębiorstwo J.K., powstało w stosunku do tego podmiotu zobowiązanie podatkowe wynikające z art. 1 ust. 5 i 6 oraz art. 2 ustawy o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./. Urząd Celny, działający jako płatnik na podstawie art. 11 ustawy o podatku obrotowym, zobowiązany był do obliczenia i pobrania podatku i wpłacenia na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych płatnik nie jest organem podatkowym w znaczeniu art. 1 Kpa a czynności przez niego wykonywane mają charakter czynności materialno-technicznych, nie wszczynają więc postępowania podatkowego. Decyzje korygujące wydane w trybie art. 175 Kpa nie są decyzjami ustalającymi zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, stąd nie można tych decyzji uznać za decyzję, o których mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.K. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skarżący wskazuje, iż jego zdaniem decyzje zawarte w jednolitych dokumentach administracyjnych SAD również w części dotyczącej podatku "granicznego", a nie tylko wymiaru cła, są decyzjami ustalającymi wysokość zobowiązania podatkowego. W tym zakresie podtrzymuje argumentację zawartą w odwołaniu, gdyż wyłączenie zastosowania art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w sytuacjach nadpłat powstałych w wyniku poboru podatku przez płatnika, wymagałoby, zdaniem skarżącego, wyraźnego zaznaczenia w tym przepisie.

Interpretacja przyjęta przez Izbę Skarbową narusza zdaniem skarżącego konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, gdyż w jej wyniku skarżący jest w gorszej sytuacji niż na przykład osoba płacąca podatek od spadku, której niewłaściwie naliczono podatek w decyzji Urzędu Skarbowego, a następnie decyzję tę uchylono lub zmieniono.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymuje argumentację zaskarżonej decyzji i dodatkowo wyjaśnia, że nadpłata podatku została zwrócona w ustawowym terminie, zaś żądanie skarżącego może być przedmiotem sporu cywilnoprawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych organami podatkowymi są stosownie do ich właściwości rzeczowej: urzędy skarbowe, izby skarbowe, organy gminy oraz, w zakresie określonym ustawami, także inne organy.

Urzędy Celne, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./, obowiązane są obliczać należny podatek obrotowy od towarów sprowadzonych lub nadesłanych z zagranicy i przekazywać pobrany podatek na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę urzędu celnego.

Zakres tak określonych obowiązków ciążących na urzędach celnych wyczerpuje dyspozycję art. 3 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, która wskazuje, iż osoba obowiązana do obliczenia i pobrania podatku od podatnika oraz wpłacenia na właściwy rachunek jest płatnikiem.

Organami administracji celnej w sprawach z zakresu wymiaru cła, czyli sprawach administracyjnych, o których mowa w art. 1 par. 1 pkt 1 Kpa, są - na podstawie art. 45 ust. 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ - dyrektorzy urzędów celnych, a więc zgodnie z ustawową kompetencją mogą w drodze decyzji administracyjnych rozstrzygać jedynie sprawy należności celnych.

Art. 5 ustawy o zobowiązaniach podatkowych normuje dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych: w ustępie 1 wskazuje, że zobowiązanie powstaje poprzez wydanie i doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego; w ustępie 2 - że zobowiązanie powstaje poprzez zaistnienie okoliczności, z którymi prawo łączy powstanie takiego zobowiązania. Zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku obrotowego od towarów sprowadzonych lub nadesłanych z zagranicy powstaje z chwilą sprowadzenia z zagranicy towaru i realizowane jest w momencie dokonania odprawy celnej towaru, zaś wysokość tego zobowiązania obliczają wykonujące funkcje płatnika urzędy celne /art. 11 ust. 1 i 2 w. cyt. ustawy o podatku obrotowym/. W związku z tym zobowiązanie podatkowe, w tym podatku, powstaje w sposób wskazany w art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a co za tym idzie brak jest podstaw prawnych do wydania konstytutywnej /ustalającej/ decyzji w przedmiocie wymiaru należności podatkowej.

Dla takich sytuacji, gdy obliczenia i poboru podatku dokonuje płatnik, ustawodawca przewidział w art. 175 par. 1 Kpa tryb skorygowania obliczeń płatnika. Jednakże korekta obliczeń płatnika dokonywana w tym trybie nie powoduje zmiany w ustawowo określonym sposobie powstania zobowiązania podatkowego, a tym samym decyzja korygująca nie rodzi skutku w postaci powstania zobowiązania podatkowego, nie jest więc decyzją ustalającą wysokość zobowiązania.

Odmienne uprawnienia podatników związane ze zwrotem nadpłat podatków /z oprocentowaniem lub bez/, ustawodawca uzależnił od przyczyn powstania nadpłaty. W art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ustalił, iż prawo do odsetek od nadpłaconych podatków przysługuje w trybie tej ustawy od organu podatkowego jedynie w sytuacji, gdy organ ten wadliwie ustali wysokość zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie zasadną była odmowa wypłaty odsetek od zwróconej nadpłaty podatku, stąd zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.