Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 981/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 48, 52
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łoboz, Sędzia WSA Joanna Człowiekowska, , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L., M. S. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 czerwca 2020 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz M. L. i M. S. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki w dniu 26 listopada 2018 r. wydał decyzję nr [...], znak: ROIK [...], którą nakazał A. B., zarządzającemu działką nr [...] obręb [...], rozbiórkę dwustronnej podświetlanej reklamy zlokalizowanej na działce nr [...] obręb [...] przy autostradzie A4, km 413 + 090 jezdnia prawa w m. K., o powierzchni zabudowy 12,80 m2, wraz z odciągami zakotwionymi w gruncie, usytuowanej w sposób niezgodny z zapisami ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 poz. 2222 ze zm.).

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186), dalej "P.b." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z dnia 9 grudnia 2017 r., Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. Rejon w K. wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki reklamy dwustronnej, podświetlanej stale związanej z gruntem (...) zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 50,0 m od krawędzi jezdni autostrady A4, km 413 + 090 jezdnia prawa w m. K., poza obszarem zabudowanym na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...]. W dniu 21 lutego 2018 r. upoważnieni pracownicy PINB w K. - Powiat Grodzki przeprowadzili czynności kontrolne podczas których ustalono, iż przedmiotowa reklama znajduje się w pasie drogowym autostrady A4. Jak wskazano w protokole z czynności kontrolnych, reklama będąca przedmiotem niniejszego postępowania zlokalizowana jest w odległości mniejszej niż 50 m od krawędzi drogi. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzono protokół, który wraz z dokumentacją fotograficzną został dołączony do akt sprawy.

Zawiadomieniem z dnia 15 czerwca 2018 r., w oparciu o art. 61 K.p.a., organ I instancji poinformował strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie realizacji reklamy zlokalizowanej przy autostradzie A4, km 413 + 090 jezdnia prawa w m. K., na działce [...], obręb [...] bez uzyskania pozwolenia właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej. Jednocześnie w w/w zawiadomieniu z dnia 15 czerwca 2018r. organ I instancji, działając na podstawie art. 10 K.p.a., poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami postępowania.

W dniu 26 listopada 2018r. PINB w K. - Powiat Grodzki wydał skarżoną decyzję nr [...] nakazującą rozbiórkę.

Od powyższej decyzji odwołanie zostało wniesione przez wspólników firma A. w K..

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 18 czerwca 2020 roku, znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 K.p.a., art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że PINB w K. - Powiat Grodzki dokonał prawidłowej kwalifikacji przedmiotu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie w stanie faktycznym niniejszej sprawy miała miejsce budowa wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego. Wolnostojące, trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe na terenie działki nr [...] obręb [...], położonej w K., wymagało przed jego realizacją pozwolenia na budowę.

W toku postępowania ustalono, iż przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany bez uzyskania stosownej zgody organu administracji architektoniczno - budowlanej. W konsekwencji, skoro wykonanie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego wymagało pozwolenia na budowę, organ I instancji zasadnie prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy przedmiotowego obiektu w trybie art. 48 P.b. Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej określone zostały w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Z brzmienia powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż ewentualny nakaz rozbiórki zostaje poprzedzony postępowaniem mającym na celu ustalenie istnienia możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Zgodnie z art. 48 ust. 2 i ust. 3, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, wymaganych dokumentów. Orzeczenie nakazu rozbiórki należy zatem traktować jako przepis wyjątkowy, stanowiący odstępstwo od ogólnej zasady, a nie jako jedyną i ostateczną decyzję. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Spełnienie zaś wskazanych przesłanek art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane powoduje, że organ nadzoru budowlanego powinien, w drodze postanowienia skierowanego do inwestora, rozpocząć procedurę legalizacyjną.

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania odstąpił od wdrożenia procedury legalizacyjnej przed orzeczeniem nakazu rozbiórki. PINB uznał bowiem, że stwierdzona niezgodność samowolnie zrealizowanego obiektu z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa ma charakter nieusuwalny i jedynym sposobem likwidacji skutków stwierdzonego bezprawia budowlanego pozostaje wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowej budowli.

W toku postępowania ustalono, iż lokalizacja przedmiotowego obiektu jest sprzeczna z treścią bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

W piśmie z dnia 9 grudnia 2017 r. Generalna Dyrekcja Dróg K. i Autostrad Oddział w K. Rejon w K. poinformowała, iż przedmiotowa reklama znajduje się w odległości mniejszej niż 50,0 m od krawędzi jezdni autostrady A4, km 413 + 090 jezdnia prawa w m. K., poza obszarem zabudowanym na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...].

Takie posadowienie obiektu jest sprzeczne z przepisem art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, stosownie do którego poza obszarami zabudowanymi, obiekty budowlane przy drogach oraz niebędące obiektami budowlanymi reklamy umieszczone przy drogach powinny być usytuowane w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni co najmniej 50 m w przypadku autostrady na odcinku - tak jak w analizowanym przypadku - poza terenem zabudowy. Z przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o drogach publicznych wynika w sposób jednoznaczny, że poza terenem zabudowy zakaz sytuowania reklam w odległości mniejszej niż wynikająca z przepisu ust. 1 ma charakter bezwzględny i nie może być liberalizowany poprzez ubieganie się o zgodę zarządcy, o której mowa w ust. 2 art. 43 ustawy.

W realiach analizowanego przypadku, sporna reklama usytuowana jest poza terenem zabudowy. Sporne urządzenie reklamowe położone jest jednocześnie w odległości mniejszej niż 50 metrów od zewnętrznej krawędzi autostrady A4. W efekcie lokalizacja tego samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego pozostaje sprzeczna z omówionymi powyżej przepisami ustawy o drogach publicznych. Niezgodność ta osiągnęła przy tym stopień uniemożliwiający doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, bowiem ewentualne przesunięcie reklamy (o ile byłoby to nawet technicznie możliwe) na przewidzianą prawem odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni autostrady A4, oznaczałoby w istocie budowę nowego obiektu budowlanego, a nie legalizację już istniejącej reklamy.

Zdaniem MWINB organ I instancji prawidłowo wskazał jako adresata orzeczonego nakazu rozbiórki zarządzającego działką nr [...] obręb [...] - A. B..

Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 52 P.b., zależnie od stanu faktycznego: Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48. Prawodawca w art. 52 wymienia następujące kategorie podmiotów: inwestora, właściciela, zarządcę obiektu budowlanego.

W orzecznictwie wskazuje się, że wymienienie trzech kategorii podmiotów

zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. Utarty jest pogląd, że w pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, chyba że w okolicznościach sprawy podmiot ten w dacie orzekania już nie istnieje bądź nie ma tytułu do nieruchomości lub obiektu, który upoważniałby do wykonania czynności nakazanych decyzją. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy obiekt jest budowany na terenie, do którego inwestor nie ma żadnego tytułu prawnego, i inwestycja jest realizowana bez zgody właściciela nieruchomości bądź gdy inwestor zbył nieruchomość, której dotyczy przedmiot postępowania, na rzecz innych osób (por. wyroki NSA: z 6.03.2008 r., II OSK 158/07, LEX nr 468723; z 10.05.2013 r., II OSK 66/12, CBOSA; z 15.05.2012 r., II OSK 338/11).

MWINB wskazał, że PINB w K. - Powiat Grodzki miał uzasadnione podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 48 P.b. W przypadku art. 48 chodzi o całkowite zignorowanie władczych uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia pozwolenia na jego realizację. Jak wskazano w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 9 maja 2018 r., przedmiotowa reklama usytuowana jest w odległości ok. 15 m od krawędzi autostrady A4. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, iż reklama będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest zlokalizowana w odległości mniejszej niż dopuszczalna minimalna odległość wskazana w art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Powyższe znajduje również potwierdzenie w adnotacji służbowej dołączonej do pisma z dnia 9 grudnia 2017 r., znak: [...] Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. Rejon w K., w której wskazano, iż reklama na działce nr [...] obręb [...] usytuowana jest w odległości 16,50 m od krawędzi jezdni.

W piśmie z dnia 9 grudnia 2017r., znak: [...] Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. Rejon w K. poinformowała, iż przedmiotowa reklama znajduje się w odległości mniejszej niż 50,0 m od krawędzi jezdni autostrady A4, km 413 + 090 jezdnia prawa w m. K., poza obszarem zabudowanym na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...].

Ponadto podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych przez upoważnionych pracowników PINB ustalono, iż przedmiotowa reklama ma długość 16 m, wysokość 8 m oraz szerokość 0,8 m, co świadczy że jest trwale związany z gruntem. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że to wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy jest to obiekt wolnostojący trwale związany z gruntem, czy też wolnostojący nietrwale związany z gruntem. Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce (vide: wyrok NSA z 25 maja 2007r. II OSK 1509/06, wyroki WSA we Wrocławiu sygn. II SA/Wr 726/07, sygn. II SA/Wr 583/07, II SA/Wr 576/07).

M. S. i M. Ł. – wspólnicy firma A w K. - wnieśli na powyższą decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 48 ust. 1 w związku z art. 52 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niewłaściwie zastosowanie, a to poprzez orzeczenie nakazu rozbiórki urządzenia reklamowego wobec zarządcy nieruchomości A. B., podczas gdy w toku postępowania organ ustalił dane inwestora będącego właścicielem urządzenia reklamowego, który powinien być adresatem przedmiotowej decyzji;

- art. 6 w związku z art. 8 oraz art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i praworządności, a także zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz niewykonanie obowiązku wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, w wyniku których wydano decyzję naruszającą słuszny interes skarżących, w szczególności nie wykazano podstaw do przyjęcia, że adresatem przedmiotowej decyzji winien być zarządca nieruchomości;

- art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez rezygnację z realizacji obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

- art. 107 § 1 oraz § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia;

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., podczas gdy decyzja ta podlegała uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ l instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust.3).

W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem z 27 października 2020 r. wyznaczył posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów.

Na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758, ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. - Dz.U. z 2020 r. poz. 1829 oraz ze zmianą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. – Dz.U. z 2020 r. poz. 1871), zaliczono cały kraj do tzw. czerwonej strefy. Zatem przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, w trybie wyżej opisanym, nie wymaga zgody stron postępowania, a dokonywane jest jednoosobowo przez Przewodniczącego Wydziału. Nadto zgodnie z § 1 pkt. 1 zarządzenia nr 61 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2020 r., z dniem 17 października, w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie odwołane zostały rozprawy przy jednoczesnym utrzymaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. Zarządzenie dostępne jest na stronie internetowej WSA w Krakowie. Z tego względu nie było możliwości wyznaczenia rozprawy.

Zdaniem Sądu skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących i uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożone skargi i inne pisma procesowe.

Z tych względów, Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki nakazującą A. B., zarządzającemu działką nr [...] obręb [...], rozbiórkę dwustronnej podświetlanej reklamy zlokalizowanej na działce nr [...] obręb [...] przy autostradzie A4, km 413 + 090 jezdnia prawa w m. K., o powierzchni zabudowy 12,80 m2, wraz z odciągami zakotwionymi w gruncie. Organy adresatem decyzji rozbiórkowej uczyniły zatem zarządcę nieruchomości, na której znajduje się urządzenie reklamowe, co było istotą sporu miedzy stronami.

Należy podkreślić, że prawidłowe określenie podmiotu zobowiązanego do rozbiórki jest, obok precyzyjnego określenia obiektu objętego postępowaniem (zakresu rozbiórki), kluczową kwestią podlegającą dokładnemu ustaleniu przez organ nadzoru budowlanego w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie nakazu rozbiórki. Prawidłowe określenie podmiotu zobowiązanego do rozbiórki zależy w każdym przypadku od okoliczności faktycznych danej sprawy. Nie jest przy tym wykluczone w szczególnych sytuacjach, że obowiązek taki może zostać nałożony solidarnie na inwestora i właściciela nieruchomości, czy też następców prawnych tych podmiotów, przy czym w takim przypadku istotne będzie uwzględnienie stanu faktycznego sprawy i wynikającej z niego realnej możliwości wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki, a także tego, że obowiązkiem tym w pierwszej kolejności powinien być obciążony sprawca samowoli budowlanej (por. wyrok WSA w Opolu z 17 lutego 2015 r., sygn. II SA/Op 559/14, LEX nr 1810393). Stosownie do art. 52 P.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 P.b. Na gruncie tej regulacji w orzecznictwie wskazuje się, że kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. Utrwalony jest pogląd, że w pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności wskazanych w tym przepisie jest inwestor. Kluczowa bowiem rola inwestora w procesie budowlanym, skutkująca przyjęciem odpowiedzialności za legalność jego przebiegu sprawia, że to właśnie inwestor powinien być w pierwszej kolejności adresatem wskazanego aktu. Dotyczy to także sytuacji, kiedy inwestor nie jest właścicielem terenu, na którym popełniono samowolę, bez zgody, czy choćby aprobaty właściciela. W takim bowiem przypadku podkreśla się, że nałożenie obowiązku rozbiórki na właściciela nieruchomości, gdy sprawcą samowoli (inwestorem) jest inny podmiot, byłoby nieuzasadnionym obciążaniem tym obowiązkiem właściciela nieruchomości, narażałoby go na koszty i dolegliwości proceduralne, a przy tym stanowiłoby zarazem nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i z tego tytułu powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 lutego 2018 r., sygn. II SA/Kr 1449/17 i powołane tam orzecznictwo, wyrok NSA z 18 października 2018 r., sygn. II OSK 2623/16, LEX nr 2582325).

Dopiero zatem obiektywne trudności w ustaleniu inwestora samowoli budowlanej (w tym jeżeli nie można jednoznacznie ustalić, kto faktycznie i w jakim zakresie był inwestorem lub nie można ustalić jego miejsca pobytu, siedziby albo też gdy inwestor już nie istnieje), wynikłe z rzetelnie i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego w tym zakresie, mogą uzasadniać skierowanie nakazu rozbiórki do kolejnych - poza inwestorem - podmiotów określonych w katalogu z art. 52 P.b., tj. do właściciela nieruchomości lub zarządcy obiektu budowlanego.

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę w realiach niniejszej sprawy nałożenie nakazu rozbiórki na zarządcę nieruchomości należy uznać za nieprawidłowe w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz w świetle stanowiska organu zajętego w znanej Sądowi z urzędu sprawie między tymi samymi stronami, o sygn. akt II SA/Kr 1118/20.

Należy tu wskazać, że w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1118/20 przedmiotem kontroli było postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2020 roku, znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki nr [...] z dnia 29 listopada 2019 roku, znak: [...], którym - na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane - wymierzono skarżącym M. S. i M. Ł., jako inwestorom przedmiotowego urządzenia reklamowego, karę w wysokości 25.000zł z tytułu nielegalnego użytkowania dwustronnie podświetlanej reklamy zlokalizowanej na działce nr [...] obr. [...] przy autostradzie A4 km 413 +090 jezdnia prawa w m. Krakowie, o powierzchni zabudowy 12,80 m2, wraz z odciągami zakotwionymi w gruncie.

W niniejszej zaś sprawie organy orzekające adresatem decyzji rozbiórkowej dotyczącej tego samego urządzenia reklamowego uczyniły zarządcę nieruchomości A. B., a nie ustalonych inwestorów M. S. i M. Ł.. Już samo to stwierdzone uchybienie organów uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji obu instancji. W sytuacji ustalenia przez organy inwestorów przedmiotowej samowoli budowlanej takie działanie jest niekonsekwentne, niezrozumiałe i nie zasługuje na aprobatę. Z jednej strony organy uznały skarżących za stronę i przyznały skarżącym status inwestora przedmiotowego urządzenia, co zresztą w pismach złożonych w toku postępowania skarżący sami potwierdzili. Jednocześnie jednak na etapie ustalania adresata nakazu rozbiórki organy obu instancji zaprzeczyły swoim pierwotnym ustaleniom pomijając skarżących jako rzekomo nie posiadających tytułu prawnego ani do nieruchomości, ani do obiektu. Organy obu instancji nie zbadały w ogóle prawa skarżących do nieruchomości. Nie sposób więc uznać, by postępowanie dowodowe w tym zakresie zostało przeprowadzone stosownie do wymogów określonych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji by uzasadnienie decyzji odpowiadało wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Nawet pewne obiektywne trudności dowodowe w zakresie ustalania istotnych dla sprawy okoliczności nie mogą prowadzić do obciążenia nakazem rozbiórki podmiotu, który może być zobowiązany do tej czynności dopiero w dalszej kolejności.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ nadzoru budowlanego winien wziąć pod uwagę zaprezentowane wyżej wskazania Sądu i w razie potrzeby przeprowadzić konieczne postępowanie dowodowe celem rzetelnego ustalenia, kto był inwestorem spornego obiektu. W przypadku ustalenia, że są nim skarżący, na nich właśnie winien zostać nałożony obowiązek rozbiórki.

W związku powyższym, z uwagi na niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. - orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, mając też na uwadze, że przepis art. 135 P.p.s.a. zawiera uprawnienie sądu administracyjnego do orzekania w głąb sprawy, pozwalając na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych niezgodnie z prawem.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na solidarnie na rzecz skarżących 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 480 zł kosztów zastępstwa procesowego, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 500 zł tytułem uiszczonego należnego wpisu od skargi.