Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3274/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.17 ust. 1 pkt 1 zw. z art. 3 pkt 22
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art.138 § 1pkt 1, art. 6, 7,77 § 1, art.8,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.2 i art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 187 § 2, art. 141 § 4, art.151, art.184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 95/14 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt: II SA/Sz 95/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, oddalił skargę.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Burmistrz N. działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 6, pkt 22, art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 2 ust. 1 ustawy o z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, odmówił M. L. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem J. L.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 28 czerwca 2013 r. M. L. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem Jakubem, do którego dołączył orzeczenie o niepełnosprawności syna wraz ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wydane na okres do dnia 31 sierpnia 2013 r. przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. oraz oświadczenie własne z dnia 26 czerwca 2013 r. o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Organ wskazał, że z wywiadu środowiskowego wynika, że M. L. zamieszkuje w O. wspólnie z żoną oraz z dzieckiem. Z uwagi na prowadzenie gospodarstwa rolnego w miejscowości W. gmina O., wnioskodawca widywany jest bardzo sporadycznie w miejscu zamieszkania. Żona M. L. pracuje zawodowo, a opiekę nad synem sprawuje wnioskodawca, który zawozi i odwozi dziecko do przedszkola i zajmuje się dzieckiem w godzinach popołudniowych.

M. L. przedstawił dowody wskazujące, że jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,3215 ha przeliczeniowych, a od ojca dzierżawi 9,5632 ha przeliczeniowych. Ponadto otrzymuje dotację z Unii za uprawianą ziemię oraz podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS.

Zdaniem organu powyższe oznacza, że M. L. nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż mimo że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to ma inne źródło utrzymania i nie ma tu znaczenia wielkość osiąganych dochodów. Organ uznał zatem, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne na syna J. L.

Od powyższej decyzji M. L. wniósł odwołanie zarzucając jej naruszenie art. 6, art. 11 w związku z art. 107 § 1 i 3, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołujący się wskazał, że osoba będąca rolnikiem pracująca w gospodarstwie rolnym nie jest osobą zatrudnioną lub wykonującą inną pracę zarobkową w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że rolnik, który nie wykonuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zdefiniowanej w art. 3 pkt 22, niezależnie od wielkości gospodarstwa rolnego, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż spełnia warunek zawarty w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 22 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 17 ust. 1 oraz art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Nadto Kolegium powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 oraz wyrok tego Sądu z dnia 22 lutego 2013 r., I OSK 3057/12, w których stwierdzono, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy, organ stwierdził, że bezspornie M. L. posiada gospodarstwo rolne, stanowiące źródło utrzymania jego i rodziny, a także jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników. W świetle powołanej uchwały świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem nie może być przyznane, niezależnie od tego jaki jest zakres tej opieki.

Powyższą decyzję M. L. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W skardze powtórzono zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu instancji instancji, wskazując na naruszenie art. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wprowadzenie do systemu prawa polskiego w procesie stosowania prawa norm prawnych, które nie zostały wysłowione w przepisie prawnym, z przekroczeniem granic wykładni rozszerzającej, a w konsekwencji uczynienie z orzeczenia sądowego źródła prawa powszechnie obowiązującego, podczas gdy w zamkniętym katalogu źródeł prawa, zawartym w Konstytucji RP, nie wskazano, że orzeczenie sądowe stanowi źródło prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za niezasadną wskazując, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały uregulowane w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

- osobie, która zrezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną;

- osobie, która pozostaje w stosunku bliskości wobec osoby niepełnosprawnej (świadczenie przysługuje bowiem tylko: matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności);

- osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że małoletni syn M. L. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności spełniającym wymagania przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a niepełnosprawność datuje się od jego urodzenia. Spełniona jest również przesłanka pozostawania wnioskodawcy i osoby niepełnosprawnej w stosunku bliskości. Natomiast trafnie organy ustaliły, że w przypadku skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

W ocenie Sądu przy stosowaniu powyższego przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych niezbędne jest wskazanie na treść art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumieć należy "wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej".

Interpretacja przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w kwestii czy osobie będącej rolnikiem i prowadzącej gospodarstwo rolne może być przyznane świadczenie rodzinne do niedawna budziła wiele wątpliwości, a w orzecznictwie sądów administracyjnych istniało wiele rozbieżności w stosowaniu tego przepisu.

Uchwałą z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 podjętą w trybie art. 15 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w składzie siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął stanowisko, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywanej pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z prowadzeniem, jak i zarządzaniem gospodarstwem. Zatem przy odpowiedniej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Ma możliwość planowania pracy, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym do swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wskazał również, że rezygnacja z zatrudnienia o której mowa w komentowanym przepisie nie może budzić wątpliwości, a więc osoba rezygnująca z zatrudnienia musi rezygnować z aktualnego zatrudnienia i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w myśl przepisu art. 187 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów jest wiążąca w sprawie, w której zapadła. Jednak z treści art. 269 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że jeśli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale.

Zauważono także, że szeroka moc wiążąca uchwał NSA ma zagwarantować jednolitość orzecznictwa, konieczną chociażby dlatego, że orzeczenia sądu administracyjnego powodują określone konsekwencje nie tylko dla uczestników postępowania sądowoadministracyjnego, ale także dla pewnej polityki stosowania prawa przez organy administracji publicznej. Należy bowiem mieć na uwadze, że obok wskazanego w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formalnego związania uchwałami NSA, uchwały te wiążą w rzeczywistości również organy administracji i innych uczestników obrotu prawnego, bowiem w oparciu o nie podejmowane są różnorakie działania prawne (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r., II OSK 853/09; wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., I OSK 254/07; wyrok NSA z dnia 4 września 2012 r., II FSK 1719/10; wyrok NSA z dnia 7 września 2011 r., I OSK 1533/10).

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie ani Sąd, ani też organy administracji nie mogły uchylić się od zastosowania przywołanej wcześniej uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12. Zaznaczono przy tym, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie zostały naruszone powołane w skardze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ich właściwe zastosowanie nie może z kolei stanowić o naruszeniu art. 2 i 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjni orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt: II SA/Sz 95/14 wywiódł M. L. zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, tj. naruszała następujące przepisy prawa:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy naruszającej prawo decyzji organu pierwszej instancji;

- art. 6 k.p.a. statuującego zasadę legalizmu poprzez wydanie decyzji w oparciu o uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., OPS 5/12, wydaną na podstawie nieobowiązującego już stanu prawnego i nieuwzględnienie przy orzekaniu zmiany art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. i stanowiła podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a także nieuwzględnienie przy orzekaniu, że przywołana wyżej uchwała wydana została na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy u świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca roku 2012, zaś od dnia 1 stycznia 2013 r. przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymał nową treść;

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenia zasady zaufania i wydanie rozstrzygnięcia przez SKO w S. niejako "automatycznie", na podstawie uchwały NSA wydanej w nieobowiązującym już stanie prawnym, bez jakiejkolwiek refleksji nad tym, czy uchwała ta zachowuje aktualność w nowym stanie prawnym, czy też ją utraciła, co zdecydowanie nie budzi zaufania do organów władzy publicznej;

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób zupełny materiału dowodowego w sprawie, nierozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego i nie podjęcie czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy zarówno w zakresie rzeczywistego sprawowania przez skarżącego opieki nad synem i zakresu tej opieki, jak i w odniesieniu do okoliczności, czy niepełnosprawność syna uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych,

- art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 oraz art. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

b) art. 187 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów jest wiążąca nawet wtedy, gdy przepis, którego ona dotyczy został zmieniony;

c) art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niespełniającego wymagań ustawowych, w tym poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi (w tym zarzutu dotyczącego nakazu rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść skarżącego).

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na wadliwym uznaniu, że osoba posiadająca gospodarstwo rolne nie ma prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie rezygnuje z prowadzenia gospodarstwa rolnego;

b) art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i wadliwe przyjęcie, że skarżący nie spełnił przesłanki niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podczas gdy skarżący, w celu sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem J. L., legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji:

- nie podjął zatrudnienia ani nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą,

- nie wykonuje pracy ani nie świadczy usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także

- nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej,

czyli spełnił powyższą przesłankę właśnie w celu sprawowania opieki nad małoletnim J. L. i opiekę tę rzeczywiście sprawuje, zatem zaistniały wszystkie przesłanki pozytywne do zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

c) art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię tych przepisów i w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie w sprawie polegające na wadliwym uznaniu, że:

- osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego nie może być uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

- przepis ten zawiera normę, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego,

- rezygnacja z zatrudnienia i nie podejmowanie zatrudnienia w stosunku do rolnika oznaczałoby rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego,

podczas gdy przepis ten nie wyraża żadnej przesłanki negatywnej, zaś wyłącznie przesłanki pozytywne, które w niniejszej sprawie zostały spełnione;

d) art. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wprowadzenie do systemu prawa polskiego w procesie stosowania prawa norm prawnych, które nie zostały wysłowione w przepisie prawnym, z przekroczeniem granic wykładni rozszerzającej, a w konsekwencji uczynienie z orzeczenia sądowego źródła prawa powszechnie obowiązującego, podczas gdy w zamkniętym katalogu źródeł prawa zawartym w Konstytucji RP nie wskazano, że orzeczenie sądowe stanowi źródło prawa.

Mając na uwadze powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości wyroku WSA w Szczecinie z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt: II SA/Sz 95/14 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

Skarżący kasacyjnie nie zgodził się z wyrokiem WSA w Szczecinie i wskazał, że WSA w Szczecinie pominął, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, wydana została na podstawie innego stanu prawnego, niż ten, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Mianowicie przywołana wyżej uchwała wydana została na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca roku 2012. Ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r., nadano nowe brzmienie art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie pominął również, że SKO w S. w zaskarżonej decyzji przyjęło i przepisało do uzasadnienia własnej decyzji niejako "automatycznie" fragmenty uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dokonało żadnej własnej oceny niniejszej sprawy, nie ustosunkowało się również w żaden sposób do zarzutów odwołania. Co więcej, SKO w S. nie dokonało żadnej oceny argumentów przywołanej uchwały w odniesieniu do tego, czy ewentualnie w zmienionym stanie prawnym, zachowuje ona nadal aktualność. Kolegium w S. postąpiło oportunistycznie uchylając się od dokonania własnej oceny niniejszej sprawy. Brak rozważenia zarzutów odwołania połączony z bezkrytycznym przepisaniem znacznych fragmentów uzasadnienia powoduje, że podniesione w skardze uchybienia były zasadne i miały istotny wpływ na wynik sprawy. Rozważenie sprawy wraz z dokonaniem prawidłowej wykładni mających zastosowanie przepisów, doprowadziłoby SKO do odmiennych wniosków, że spełniono wszystkie przesłanki wymagane do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego (naruszenie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 6 i art. 8 k.p.a. oraz naruszenia art. 187 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Podniesiono, że na zakres prowadzonego postępowania dowodowego ma wpływ przyjęty przez organ stosujący prawo zakres zastosowania normy prawnej (okoliczności te stanowią istotne dla rozstrzygnięcia fakty). Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2012 r., I OSK 64/12, w którym stwierdzono, że "fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, o ile może być on pogodzony z zagwarantowaniem należytej osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego" i stanowi okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, którą pominęło SKO przy rozstrzyganiu. WSA w Szczecinie w sposób nieuprawniony uznał, że postępowanie dowodowe przed organami prowadzone było w sposób prawidłowy. SKO w S. uchybiło zatem przepisom postępowania w zakresie postępowania dowodowego poprzez niezebranie w sposób zupełny materiału dowodowego w sprawie, nierozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego i niepodjęcie czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy zarówno w zakresie rzeczywistego sprawowania przez skarżącego opieki nad synem i zakresu tej opieki, czy może być ona pogodzona z zagwarantowaniem należytej osobistej opieki, jak i w odniesieniu do okoliczności, czy niepełnosprawność syna uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy (naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a.). WSA w Szczecinie nietrafnie uznał, że postępowanie dowodowe było prowadzone zgodnie z zasadami jego prowadzenia.

Uzasadniając podstawy naruszenia prawa materialnego wskazano, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: 1) możliwość zaliczenia do określonej kategorii osób (m.in. matka/ojciec); 2) stwierdzenie niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (przy czym definicję legalną "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zawiera art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych); 3) niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji; 5) powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki w określonym czasie; 6) niewystąpienie przesłanki negatywnej, której katalog zamknięty zawiera ust. 5 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Do przyznania danej osobie świadczenia pielęgnacyjnego wystarcza stwierdzenie spełnienia wszystkich przesłanek pozytywnych oraz nie stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z wyraźnie wskazanych w ustawie przesłanek negatywnych.

Zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jeżeli mowa w ustawie o "zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej" oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Do przyjęcia, że danej osobie przyznać należy świadczenie pielęgnacyjne, wystarczy stwierdzenie, że: 1) osoba ta nie podejmuje lub rezygnuje z wykonywania na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą; 2) osoba ta nie wykonuje pracy ani nie świadczy usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także 3) osoba ta nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej - w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Podniesiono, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki pozytywne, przy prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zostały przez skarżącego spełnione. Dodatkowo nie występuje w sprawie żadna ze wskazanych w art. 17 ust. 5 ustawy przesłanek negatywnych.

Skarżący kasacyjnie wskazał przy tym, że przywołane wyżej przepisy nie zawierają przesłanki negatywnej w postaci prowadzenia lub posiadania gospodarstwa rolnego przez rolnika, jako wykluczającej przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego. Przywołany wyżej art. 3 pkt 22 ustawy wyraźnie i jednoznacznie stanowi wyłącznie o "nieprowadzeniu działalności pozarolniczej" i nie jest możliwe przełamanie w ramach wykładni rozszerzającej tak jednoznacznej treści tego przepisu i wyinterpretowanie, że przesłanką jest również "nieprowadzenie gospodarstwa rolnego". Przy interpretacji przepisów należy się kierować zasadą racjonalnego prawodawcy, która wymaga przyjęcia, że wyraźną wolą ustawodawcy było wprowadzenie tylko takiej a nie innej regulacji. Stosowanie prawa nie powinno tworzyć norm prawnych, które nie wynikają z przepisu. O ile jest to błąd ustawodawcy, to powinien być naprawiony w drodze zmiany przepisu (a nie jego interpretacji). SKO w S., a poprzednio organ pierwszej instancji, jako organy władzy publicznej powołane do stosowania prawa, nie powinny przełamywać jednoznacznej językowo normy prawnej, ponieważ wykraczające poza zakres wykładni rozszerzającej wyinterpretowanie z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywnej przesłanki, która nie została wyrażona w przepisie, godzi w sposób rażący w podstawy demokratycznego państwa prawa, narusza również konstytucyjną zasadę zamkniętego katalogu źródeł prawa (podobnie jak opieranie rozstrzygnięcia na orzeczeniu sądowym), jest w istocie tworzeniem prawa a nie jego stosowaniem.

Wskazano nadto, że NSA w uzasadnieniu prawnym wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r., I OSK 64/12, wskazał, że "fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, o ile może być on pogodzony z zagwarantowaniem należytej osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego". Dalej, że: "gdyby wolą ustawodawcy był wymóg rezygnacji bądź niepodejmowania działalności polegającej na prowadzeniu gospodarstwa rolnego, wówczas niewątpliwie w definicji zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy zostałaby taka działalność wprost wymieniona. Z kolei gdyby wolą ustawodawcy było pozbawienie prawa do takiego świadczenia właścicieli gospodarstw rolnych, wówczas w art. 17 ust. 5 wprost wskazałby, że świadczenie to nie przysługuje właścicielom gruntów rolnych". Wyrok ten potwierdza, że brak ustanowienia jako przesłanki negatywnej posiadania lub prowadzenia gospodarstwa, nie może stanowić podstawy dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne się nie należy, i jest mocno uzasadniony w założeniu o racjonalnym prawodawcy.

Uznając natomiast, że art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wynikiem błędu ustawodawcy, nie jest jednoznaczny i może wywoływać wątpliwości interpretacyjne, należy przyjąć wykładnię korzystniejszą dla jego adresata (tu skarżącego). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem wątpliwości interpretacyjne na gruncie przepisów należy tłumaczyć na korzyść jego adresata.

Skarżący kasacyjnie wskazał, że w wyroku z dnia 10 maja 2005 r., FSK 1704/04, NSA przypomniał utrwaloną w orzecznictwie zasadę, że podatnik nie może ponosić skutków błędów popełnionych przez ustawodawcę. Nadto - jeżeli interpretowany przepis nasuwa wątpliwości, należy przyjmować wykładnię najbardziej korzystną dla podatnika - w myśl zasady in dubio pro tributario. Podobnie w wyroku z dnia 17 grudnia 2008 r., II FSK 1348/07, NSA przyjął, że jeżeli rozbieżność orzecznictwa została spowodowana redakcją przepisu, dopuszczającą możliwość różnej jego - a przy tym uzasadnionej - interpretacji, to, nie wypowiadając się, która z nich jest prawidłowa, w takiej sytuacji, w myśl utrwalonych zasad, należy dać pierwszeństwo tej interpretacji, która jest dla podatnika korzystniejsza (in dubio pro tributario). Pomimo, że powyższe wyroki zapadły na gruncie prawa podatkowego, w ocenie skarżącego kasacyjnie zasada z nich wynikająca powinna zostać bezpośrednio zastosowana również w okolicznościach niniejszej sprawy i skutkować przyznaniem mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano także, że Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął istotę zarzutu skargi w powyższym zakresie, a w uzasadnieniu uznał w sposób ogólnikowy, że prawidłowe zastosowanie przepisów nie mogło naruszyć art. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Stanowi to o naruszeniu art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Prawidłowa wykładnia przywołanych wyżej przepisów doprowadziłaby WSA w Szczecinie do innych wniosków, mianowicie że spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne, a nie spełniono żadnej z przesłanek negatywnych. Przy takim stanie rzeczy nieprzyznanie przez organy świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że spełnione zostały przesłanki jego przyznania, stanowi naruszenie przepisów prawa, uzasadniające uchylenie obu zaskarżonych w toku administracyjnym decyzji. Naruszenia tego nie dostrzegł natomiast WSA w Szczecinie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do istoty zasadniczego problemu w niniejszej sprawie eksponowanego w skardze kasacyjnej, tj. do poprawności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej do tego sądu decyzji przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) i opartych na jej podstawie wniosków, że osoba posiadająca gospodarstwo rolne nie ma prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie rezygnuje z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a także że osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego nie może być uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ponieważ przepisy te zawierają normę, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy przepis te nie wyrażają żadnej przesłanki negatywnej, zaś wyłącznie przesłanki pozytywne, które w niniejszej sprawie zostały spełnione.

Rozważając powyższe zagadnienie należy mieć na uwadze stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji oraz – w zakresie oceny zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanych wyżej przepisów - przyjęty przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny, w tym zwłaszcza okoliczność, że skarżący kasacyjnie jest nie tylko osobą posiadającą gospodarstwo rolne, lecz również osobą prowadzącą to gospodarstwo. Taki stan faktyczny ustalony przez organy został zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, a w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano tych ustaleń. Już chociażby z tego względu podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego koncentrujące się na kwestii "posiadania gospodarstwa rolnego" nie mogły odnieść skutku, skoro Sąd pierwszej oceniał podstawy do uzyskania przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego jako osoby nie tylko posiadającej, lecz i prowadzącej gospodarstwo rolne.

Niewątpliwie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w dacie wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji była aktem zmodyfikowanym w stosunku do jej brzmienia uwzględnionego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12. Należy jednak mieć na uwadze, że przedmiotem analizy przeprowadzonej w powyższej uchwale były przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy, które zachowały dotychczasowe brzmienie w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Z uzasadnienia uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 wynikają argumenty stanowiące podstawę przyjęcia tezy, zgodnie z którą prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jak wskazał NSA, podstawowe znaczenie dla zdekodowania normatywnego pojęcia: "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" użytego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma definicja legalna pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" sformułowana w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która stanowi, że pojęcie to oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawodawca ustalił definicję zatrudnienia w stylizacji enumeratywnej pozytywnej wskazującej, że wyraz definiowany "zatrudnienie, inna praca zarobkowa" odnosi się wyłącznie do podstaw zarobkowania wyliczonych w art. 3 pkt 22 ustawy, co oznacza, że nie miał na celu posługiwanie się tym pojęciem w szerokim, funkcjonalnym znaczeniu. Przepis art. 3 pkt 22 ustawy, podając definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie wymienił expressis verbis prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. W przepisie definicyjnym ustawodawca ograniczył pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" generalnie do wykonywania pracy przez pracowników najemnych, którzy są związani z pracodawcą różnego rodzaju umowami oraz w ramach spółdzielni produkcyjnych i usługowych. Definicja ustawowa odnosi się expressis verbis m. in. do działalności gospodarczej o charakterze pozarolniczym, co wskazuje na celowy i świadomy zamiar nieobjęcia tym pojęciem działalności rolniczej. Jakkolwiek przepis art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się wprost do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, których nie podejmuje lub z których rezygnuje, osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a nie do tego jaką działalność prowadzi ta osoba, to jednak ratio legis tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy, polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że prowadzenie gospodarstwa rolnego, oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wykładnia logiczna i systemowa postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skłania do zajęcia stanowiska, że rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to konieczność rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skoro praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych to oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Wreszcie NSA podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w postanowieniach art. 17 ust. 5 określa katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wprost nie wymieniono w nim osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, jako rolnicy. Jednakże wyłączenia zawarte w przepisie art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie odnoszą się do jakiś określonych grup zawodowych czy społecznych, lecz ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy z uwagi na posiadanie przez nie różnego rodzaju dochodów z tytułu ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, bądź umieszczenia w rodzinie zastępczej lub pobytu w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Jest to rozwiązanie w pełni racjonalne, jako że świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić dla sprawującego opiekę rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tak więc, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi po pierwsze spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a po drugie nie może być beneficjentem dochodów wymienionych w ust. 5 tegoż przepisu. Treść art. 17 ust. 5 ustawy pozwala także skonstruować obowiązującą normę prawną, z której wynika, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy zatem zaakceptować pogląd prezentowany w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA: z dnia 13 listopada 2015 r., I OSK 1175/14; z dnia 9 października 2015 r., I OSK 652/14; z dnia 10 listopada 2015 r., I OSK 1156/14), że do czasu nowelizacji ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567) przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r., tj. od dnia 1 stycznia 2013 r., jeśli chodzi o przesłanki uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego zasadniczo nie zmieniły rozumienia określenia "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Oznacza to, że na gruncie znowelizowanego stanu prawnego będącego podstawą wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji przydatne pozostają argumenty zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, w tym stanowisko, że praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu tego gospodarstwa. W realiach rozpoznawanej sprawy aktualne pozostawało również stanowisko NSA wyrażone w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12, że gdy chodzi o katalog wyłączeń przewidzianych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to wyłączenia zawarte w tym przepisie nie odnoszą się do określonych grup zawodowych, czy społecznych, lecz ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Określony podmiot więc, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne musi – po pierwsze spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1, a po drugie – nie może być beneficjentem dochodów wymienionych w ust. 5 tego przepisu.

Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) przyjęta przez Sąd pierwszej instancji była zatem prawidłowa i zasadnie stanowiła podstawę do zaakceptowania stanowiska organu o braku podstaw do przyznania skarżącemu – jako osobie prowadzącej gospodarstwo rolne – świadczenia pielęgnacyjnego.

Nie można również podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie co do naruszenia art. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wprowadzenie do systemu prawa polskiego w procesie stosowania prawa norm prawnych, które nie zostały wysłowione w przepisie prawnym, z przekroczeniem granic wykładni rozszerzającej, a w konsekwencji uczynienie z orzeczenia sądowego źródła prawa powszechnie obowiązującego, podczas gdy w zamkniętym katalogu źródeł prawa zawartym w Konstytucji RP nie wskazano, że orzeczenie sądowe stanowi źródło prawa. Należy zwrócić uwagę, że ani z treści zaskarżonej decyzji ani z treści uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji nie wynika, aby uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., OPS 5/12 traktowana była przez organ, jak i Sąd jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia. Uchwała ta zastała przywołana jako argument przemawiający za trafnością przyjętej wykładni stosowanych w sprawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Nie doszło zatem do oparcia rozstrzygnięcia na normach prawnych nie wynikających z źródeł prawa powszechnie obowiązującego wymienionych w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Wszechstronna, pełna wykładnia stosowanych w sprawie przepisów, nieograniczająca się do bezrefleksyjnego poprzestania wyłącznie na rezultatach wykładni językowej – zaprezentowana w uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., OPS 5/12 – odpowiada zasadzie demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji RP

W tym stanie rzeczy nie mogły osiągnąć skutku również zarzuty naruszenia przepisów postępowania bezpośrednio powiązane z zarzutami naruszenia prawa materialnego, które okazały się nieuzasadnione. Należy przy tym podkreślić, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116).

W pierwszej kolejności skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 138 § 1 pk 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Zarzuty te nie są uzasadnione.

Organ odwoławczy akceptując pełną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dokonaną zgodnie z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego przez NSA w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r., OPS 5/12 i opierając rozstrzygnięcie na odkodowanej w ten sposób z art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych normie prawno-materialnej, zasadnie w realiach niniejszej sprawy utrzymał w mocy odmowną decyzję organu pierwszej instancji, a zatem nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej zaskarżona decyzja została oparta na obowiązujących w chwili jej wydania normach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, o czym świadczy przytoczona przez organ w uzasadnieniu decyzji treść stosowanych przepisów. Ponadto – jak wyżej już wskazano - ani z treści zaskarżonej decyzji ani z treści uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji nie wynika, aby uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., OPS 5/12 traktowana była przez organ, jak i Sąd jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia. Uchwała ta zastała przywołana jako argument przemawiający za trafnością wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, co nie może być traktowane jako wyraz automatycznego wydania rozstrzygnięcia na podstawie tej uchwały. Jak już wyżej sygnalizowano, przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r., tj. od dnia 1 stycznia 2013 r., jeśli chodzi o przesłanki uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego zasadniczo nie zmieniły rozumienia określenia "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", co oznacza, że dopuszczalne było w ramach prezentowanej argumentacji odwoływanie się motywów uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12. Nietrafny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. Skoro stwierdzenie negatywnej przesłanki w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącego determinowało treść decyzji rozstrzygającej sprawę, to nie było konieczności czynienia ustaleń co do rzeczywistego sprawowania przez skarżącego opieki nad synem i zakresu tej opieki, jak i co do tego, czy niepełnosprawność syna uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zresztą spełnienia przez skarżącego przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ani organ, ani Sąd pierwszej instancji nie kwestionowały. Oznacza to, że również nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w jego kształcie sformułowanym w skardze kasacyjnej.

Nie mógł w niniejszej sprawie osiągnąć zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku zarzut naruszenia art. 187 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów jest wiążąca nawet wtedy, gdy przepis, którego ona dotyczy został zmieniony.

W odniesieniu do tego zarzutu należy stwierdzić, że skoro przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r., tj. od dnia 1 stycznia 2013 r., jeśli chodzi o przesłanki uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego zasadniczo nie zmieniły rozumienia określenia "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a to stanowiło istotę problemu w niniejszej sprawie, to w tym zakresie – w dacie wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji - uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., OPS 5/12 zachowała swoją moc wiążącą.

Kwestia ta była przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych sprawach dotyczących odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego decyzjami wydanymi w 2013 r. W wyroku z dnia 10 listopada 2015 r., I OSK 1156/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w zakresie wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych "stanowisko zajęte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, wiąże wszystkie sądy administracyjne. Wynika to z brzmienia przepisu art. 269 § 1 Prawa o postępowaniu administracyjnym, jest utrwalone w doktrynie i judykaturze. Przeto nie ma tu miejsca na jakiekolwiek jego oceny, co nie jest wynikiem normatywnej działalności sądów, do której oczywiście nie są one powołane, a jest skutkiem konieczności przyjęcia danej interpretacji przepisu prawa powszechnie obowiązującego, realizującej zasadę jednolitości orzecznictwa. Zatem nie istnieje prawna możliwość jej podważenia, poza trybem wskazanym w przywołanym przepisie, potrzeby której Sąd Kasacyjny w tym składzie nie dostrzega. (...) W uchwale tej postanowiono, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ma ono zastosowanie w sprawie, gdyż odnosi się do brzmienia przepisu obowiązującego w dacie orzekania w sprawie, a taki stan prawny podlega uwzględnieniu, zatem odnosi się do sytuacji prawnej skarżącego kasacyjnie. Wypada w tym miejscu wskazać, że dopiero ustawą z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567) z dniem 15 maja 2014 r. w ustawie o świadczeniach rodzinnych zostały wprowadzone zmiany polegające m.in. na dodaniu art. 17b regulującego warunki ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez rolników, małżonków rolników bądź domowników. Tymczasem decyzje i zaskarżony wyrok zapadły wcześniej. Brak przepisów przejściowych oznacza działanie tej regulacji na przyszłość, nadto uprawnienie do świadczenia uzależniono w niej od zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego". Podobnie w wyroku z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 783/14 Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do sytuacji prawnej wnioskodawcy ubiegającego się w 2013 r. o świadczenie pielęgnacyjne a prowadzącego gospodarstwo rolne podkreślił, że stanowisko wyrażone w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym w zakresie, w jakim uchwała ta odnosi się do sytuacji prawnej rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, straciły natomiast aktualność te rozważania zawarte w uzasadnieniu uchwały I OPS 5/12, które odnosiły się do opłacania ze środków publicznych składek na ubezpieczenie społeczne. Jak wskazano, "uchwała I OPS 5/12 została podjęta w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. Zmiana wprowadzona ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), obowiązująca od 1 stycznia 2013 r. wprowadziła obok świadczenia pielęgnacyjnego także inny rodzaj świadczenia, jakim jest specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Wprowadzając w miejsce dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego dwa inne świadczenia, ustawodawca odmiennie ukształtował kryteria i negatywne przesłanki ich przyznania. Dla rozstrzyganej kwestii znaczenie ma fakt, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego, zgodnie z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przysługuje on osobie podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu rentowemu i emerytalnemu z innych tytułów. Takiego wyłączenia nie zawiera art. 17 ustawy, w związku z czym w orzecznictwie dostrzeżono, że wobec zmiany stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2013 r. podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu stało się z punktu widzenia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego prawnie irrelewantne i w tym zakresie utraciły aktualność te rozważania zawarte w uzasadnieniu uchwały I OPS 5/12, które odnosiły się do opłacania ze środków publicznych składek na ubezpieczenie społeczne (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 905/14)".

Argumentacja powyższa – którą należy podzielić – zachowuje aktualność w realiach niniejszej sprawy, w której kwestia opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze nie była rozstrzygającą przesłanką uznania wnioskodawcy za rolnika prowadzącego gospodarstwo. Jak wyżej wskazano, stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji nie został w skardze kasacyjnej objęty zarzutami i zakwestionowany, a według ustaleń organu zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji skarżący faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w powołanym powyżej wyroku NSA z 13 stycznia 2015 r., I OSK 905/14, że przy ustalaniu treści norm prawnych podlegających zastosowaniu mogą niekiedy jako argument interpretacyjny, służyć odniesienia do zmian ustawodawczych. Zmiany takie mogą potwierdzać cele i intencje prawodawcy w stosunku do uprzednich uregulowań, jeżeli odnoszą się do bliźniaczych instytucji. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567) dokonano zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodając do niej art. 17b. Przepis ten stanowi, że jeżeli o specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, świadczenia te przysługują rolnikowi w przypadku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Warunek ten usuwa dotychczasowe kontrowersje związane z interpretacją art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza prawidłowość stanowiska wyrażonego w uchwale I OPS 5/12 w stosunku do rolników prowadzących gospodarstwo rolne. Przesądza to nie tylko o niezasadności zarzutu naruszenia art. 187 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, lecz uzupełnia również argumentację wykazującą niezasadność zarzutu skargi kasacyjnej błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.)

Niezasadny okazał się wreszcie zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niespełniającego wymagań ustawowych, w tym poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi (w tym zarzutu dotyczącego nakazu rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść skarżącego).

W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia [...] sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jakie znaczenie normy prawnej wynikającej z 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) przyjął Sąd pierwszej instancji, i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Sąd ocenił stanowisko skarżącego nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., II FSK 2204/11, LEX nr 1351331). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.