Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 365/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba, Sędziowie NSA Jan Grabowski, Małgorzata Korycińska (spr.), Protokolant Aleksandra Kuc, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 2278/04 w sprawie ze skargi H. S. W. W. "W." w G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia 14 października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie obrót hurtowy napojami alkoholowymi 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od H. S. – W. W. "W." na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2005 r. stwierdził nieważność decyzji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 14 października 2004 r. nr [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 9 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie pogorszenia jakości wina "W." oraz orzekł że nie podlegają one wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku podano między innymi, że w toku kontroli w W. W. "W." należącej do H. S., inspektorzy Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, działający na podstawie stosownego upoważnienia, pobrali próbki m.in. wina "W.", które następnie dostarczono do laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu w Zielonej Górze, celem przeprowadzenia badań laboratoryjnych. Badanie pobranych próbek co do zawartości cukru, kwasowości lotnej i kwasowości ogólnej przeprowadzono w dniu 27 maja 2004 r. w Centralnym Laboratorium w Poznaniu. Z badania wina "W." sporządzono sprawozdanie nr 496/2004 z którego wynika, że w winie "W." zawartość cukru wyniosła 83,8 g/l, a kwasowość lotna jako kwas octowy wyniosła 1,9 g/l co oznaczało, że wino "W." przekroczyło parametry wymagane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2003 r. w sprawie szczegółowego sposobu produkcji fermentowanych napojów winiarskich oraz szczegółowych wymagań organoleptycznych, fizycznych i chemicznych tych napojów (Dz. U. z 2003 r., Nr 25, poz. 223). W związku z tym organ wszczął postępowanie w sprawie wprowadzenia do obrotu wina o zaniżonych parametrach jakościowych, a właścicielowi wytwórni nakazał: 1/ wzmocnić kontrolę higieny przy produkcji win, 2/ klasyfikować produkty zgodnie z obowiązującymi przepisami, 3/ wprowadzać do obrotu wina o jakości wymaganej przepisami, 4/ wyciągnąć sankcje służbowe w stosunku do osób odpowiedzialnych za wprowadzenie do obrotu win o nieodpowiedniej jakości.

Decyzją z dnia 9 lipca 2004 r. Lubuski Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach ( Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) w związku z art. 29 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 44 ze zm.), ustalił, że wino owocowe półsłodkie "W." w ilości 3456 sztuk zostało sprzedane nieznanemu odbiorcy mimo, że jakość była niezgodna z obowiązującymi przepisami tj. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2003 r. w sprawie szczególnych rodzajów fermentowanych napojów winiarskich oraz szczegółowych wymagań organoleptycznych, fizycznych i chemicznych tych napojów. Wojewódzki Inspektor wskazał, że badania laboratoryjne wykazały kwasowość lotną wyrażoną jako kwas octowy 1,9 g/l, co według obowiązujących przepisów dopuszczających kwasowość lotną nie więcej niż 1,3 g/l jest cechą dyskwalifikującą wino owocowe. W badanym winie stwierdzono także zawyżoną zawartość cukrów w ilości 83,8 g/l, co klasyfikuje wino jako słodkie.

W odwołaniu od powyższej decyzji, H. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zakwestionował wyniki badań i wskazał ich niezgodność z wynikami przeprowadzonymi w laboratorium zakładowym. Zdaniem odwołującego się, wyniki badań stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji są nieprawdopodobne, w związku z czym winny być ponowione z zabezpieczonych wtórników próbek.

Powtórzone badanie próbek wina "W.", wyprodukowanego w dniu 27 kwietnia 2004 r., wykazały kwasowość lotną na poziomie 1,5 g/l, przy niepewności pomiaru ± 0,1.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w oparciu o wynik powyższego badania potwierdzający przekroczenie dopuszczalnej przepisami kwasowości lotnej badanego wina, decyzją z dnia 14 października 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 9 lipca 2004 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. S., kwestionując wyniki przeprowadzonych badań i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, jako wydanych bez podstawy prawnej. Sąd I instancji wskazał, że podany jako podstawa prawna decyzji organu I instancji przepis art. 29 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie mógł stanowić prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ponieważ żadna z okoliczności przewidzianych w powyższym przepisie, uprawniająca do wydania przez właściwy organ decyzji administracyjnej, nie miała miejsca. Jak ustalono, cała partia wina "W." po przejściu badań w laboratorium zakładowym i stwierdzeniu, że odpowiada polskiej normie, została sprzedana natychmiast po wyprodukowaniu, przed wydaniem zaskarżonych decyzji. W tej sytuacji, jak wyjaśnił Sąd, nie można już było zrealizować zakazu wprowadzania wina do obrotu, poddania wina określonym zabiegom ani zniszczenia produktu. Nie można też było przeklasyfikować wina do niższej klasy, bowiem jako nie zachowujące parametrów przewidzianych rozporządzeniem z 4 lutego 2003 r. w sprawie szczególnych rodzajów fermentowanych napojów winiarskich oraz szczegółowych wymagań organoleptycznych, fizycznych i chemicznych dla tych napojów (Dz. U. Nr 272 poz. 2696) i posiadające kwasowość lotną powyżej 1,3 g/l, nie nadawało się w ogóle do spożycia.

W sprawie nie mógł znaleźć zastosowania także przepis art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach, ponieważ, jak wyjaśnił Sąd, gdyby nawet przyjąć prawidłowość badań, których wiarygodność może być podważana, w sytuacji gdy kolejne wyniki badań próbek różnią się o 21%, to badane wino nie nadawało się w ogóle do spożycia, gdyż miało większą kwasowość lotną (powyżej 1,3 g/l) od poziomu dopuszczalnego. Badane wino nie mogło być towarem, którego cenę przedsiębiorca powinien obniżyć, bowiem na skutek podwyższonej kwasowości lotnej w ogóle nie nadawało się ono do obrotu.

Jak wyjaśnił Sąd, warunki i procedura obniżki ceny produktu z powodu nieposiadania cech deklarowanych oraz wad i uszkodzeń nie mają zastosowania do sytuacji, kiedy produkt w ogóle nie nadaje się do spożycia. Art. 11 ust. 4 ustawy o cenach odnosi się do sytuacji, kiedy obniżka ceny jest możliwa i może zostać zastosowana. Wykładnia rozszerzająca i stosowanie przepisu do sytuacji, kiedy w ogóle nie powinno dojść do wprowadzenia towaru do obrotu nie znajduje uzasadnienia w jego treści, jest to bowiem przepis, który reguluje powiązanie jakości z ceną, nie odnosi się on zaś do konsekwencji wprowadzenia do obrotu towarów nie nadających się do spożycia.

W konkluzji Sąd stwierdził, iż ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych zawiera stosowne uregulowania dotyczące konsekwencji wprowadzania do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej wynikającej z przepisów prawa i deklarowanej przez producenta. Powołane przez orzekające organy przepisy art. 29 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i art. 11 ust. 4 ustawy o cenach nie znajdowały zastosowania do sytuacji, w której decyzje te zostały wydane, co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności.

W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. zarzucił:

1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U z 2001 r., Nr 97, poz. 1050 z późniejszymi zmianami), polegającą na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że na podstawie tego przepisu nie jest możliwa obniżka ceny o 100% w sytuacji, kiedy towar nie powinien trafić do obrotu, podczas, gdy dyspozycja tego przepisu zobowiązuje organ nadzoru, w przypadku stwierdzenia wad i uszkodzeń, o których mowa w art. 11 ust. 1, do wydania decyzji określającej stopień i rodzaj wad i uszkodzeń towaru, co w żaden sposób nie ogranicza wydawania decyzji na podstawie art. 11 ust. 4 tylko do tych przypadków, gdy stopień wad i uszkodzeń jest na poziomie niższym niż 100%,

2/ naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. polegającego na uznaniu, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, albowiem przedmiotowa decyzja wydana została bez podstawy prawnej, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o cenach Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych została ustanowiona organem nadzoru a tym samym posiada kompetencje do wydawania decyzji określonych w art. 11 ust. 4 ustawy o cenach.

Uzasadniając powyższe zarzuty, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wskazał, że interpretacja Sądu I instancji, zdaniem którego nie jest możliwa obniżka ceny, o której mowa w art. 11 ustawy o cenach, w sytuacji kiedy stopień wad i uszkodzeń towaru został ustalony na 100% i nie powinien trafić on do obrotu, jest nieprawidłowa i pozbawia konsumentów urzędowej ochrony prawnej.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, gdyby przyjąć, że dyspozycja art. 11 ust. 4 cyt. ustawy nie obejmuje przypadków, gdy producent (sprzedawca) wprowadził do obrotu produkt, który ze względu na przekroczenie dopuszczalnych parametrów nie powinien się w nim znaleźć, osiągając tym samym kwotę nienależną w wysokości wartości sprzedanego towaru, konsument nie ma możliwości w drodze urzędowej odzyskania kwoty nienależnej a budżet państwa kwoty dodatkowej. Brak jest podstaw, w ocenie skarżącego, by uznać, że intencją ustawodawcy było promowanie nieuczciwych producentów i sprzedawców wprowadzających do obrotu towar nie posiadający wymaganych prawem cech jakościowych - przekraczający dopuszczalne normy ustanowione przepisami prawa. Z samego przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o cenach nie wynika przy tym, aby miał on zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy stopień wad i uszkodzeń jest na poziomie niższym niż 100%.

W rozpoznawanej sprawie nie było możliwe zastosowanie innych środków przewidzianych w art. 29 ustawy z 21 grudnia 2001 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych np. zakazanie wprowadzenia do obrotu, poddanie go określonym zabiegom, przeklasyfikowanie (z powodu zawyżonej zawartości cukrów redukujących), zniszczenie towaru, albowiem wino "W." zostało wprowadzone do obrotu przed uzyskaniem wyników laboratoryjnych badań. W sprawie nie było możliwe także określenie innego stopnia wad i uszkodzeń niż na 100%, z uwagi na kategoryczne brzmienie przepisu regulującego parametry jakościowe produktu, zawartego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 grudnia 2004 r. w sprawie szczególnych rodzajów fermentowanych napojów winiarskich oraz szczegółowych wymagań organoleptycznych, fizycznych i chemicznych dla tych napojów ( Dz. U. Nr 272 poz. 2696).

Skarżący zwrócił także uwagę na to, iż wykładnia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastosowana w rozpoznawanej sprawie powoduje zróżnicowanie traktowania przedsiębiorców (sprzedawców) na gruncie ustawy o cenach. Producent, sprzedawca sprzedający towar o nieznacznie pogorszonych parametrach jakościowych i nie obniżający z tego powodu ceny znajdzie się bowiem w gorszej sytuacji od tego podmiotu, który wprowadza do obrotu towar, który w ogóle nie powinien się w nim znaleźć.

W konkluzji wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że przepis art. 11 ust. 4 ustawy o cenach nie ogranicza wydawania decyzji przez organ nadzoru tylko do tych przypadków, gdy stopień wad i uszkodzeń jest na poziomie niższym niż 100%, co powoduje, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem Inspekcja, jako organ nadzoru ma kompetencje do wydawania decyzji określonych w art. 11 ust. 4 ustawy o cenach.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. S. wniósł o jej oddalenie. Zdaniem wnoszącego odpowiedź na skargę kasacyjną jedynym instrumentem prawnym pozostającym w gestii Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w przypadku ustalenia stopnia pogorszenia jakości wina, gdy produkt został już sprzedany, jest art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, który wyraźnie stanowi, że kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej wynikającej z przepisów o jakości handlowej oraz deklarowanej przez producenta lub wprowadzającego do obrotu, podlega karze grzywny. Wnoszący odpowiedź zwrócił ponadto uwagę na dużą różnicę w wynikach przeprowadzonych badań wina. Badania obarczone tak dużym błędem nie powinny być podstawą do wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. Oparcie decyzji na wynikach tak niepewnych oznacza, że decyzja wydawana jest bez właściwego ustalenia stanu faktycznego. Z oczywistych powodów narusza to zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.) i podważa zaufanie obywateli do działań organów administracji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, gdyż podnoszone w niej zarzuty wskazują na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050 z późn. zm.), zwana dalej ustawą o cenach, przez błędną jego wykładnię i uznanie, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania odnośnie stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie przez organ nadzoru.

Brak w świetle stanowiska Sądu I instancji tej podstawy materialnoprawnej do wydania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, zwanego dalej organem nadzoru, oraz stwierdzenie przez ten Sąd, że nie występuje żadna inna podstawa prawna w przepisach ustawy o cenach oraz przepisach ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 5, poz. 44 z późn. zm.), zwana dalej ustawą o jakości, do wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, doprowadził Wojewódzki Sąd Administracyjny do konkluzji, że wydana ona została bez podstawy prawnej i z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest ona nieważna i dlatego zapadło rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej zwaną p.p.s.a.

Zdaniem tego Sądu, jedynym środkiem prawnym w zaistniałym stanie faktycznym mogło być skierowanie sprawy na drogę postępowania karnego na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości.

Po przeanalizowaniu wszystkich przepisów obu ustaw o cenach i jakości, a ponadto przepisów ustawy z dnia 22 stycznia 2004 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. Nr 34, poz. 292 - art. 14 ust. 2 pkt 1, art. 37) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lutego 2003 r. w sprawie szczególnych rodzajów fermentowanych napojów winiarskich oraz szczegółowych wymagań organoleptycznych, fizycznych i chemicznych dla tych napojów (Dz. U. Nr 25, poz. 223) i dokonaniu pełnej wykładni w szczególności przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o cenach i art. 29 ustawy o jakości, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że kategoryczne stwierdzenie zawarte w zaskarżonym wyroku o braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie budzi bardzo poważne wątpliwości z następujących powodów.

Przede wszystkim nie kwestionowane są uprawnienia organu nadzoru i podległych mu wojewódzkich inspektorów do kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w tym jakości win w produkcji i obrocie, gdyż wynika to wprost z przepisów art. 17 ust. 2 pkt 1 lit. c, art. 23 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ustawy o jakości.

W sprawie niniejszej, Sąd I instancji założył nawet, że wyniki kontroli poddanej badaniu partii wyprodukowanego wina są prawidłowe i wskazują, że badane wino nie nadawało się w ogóle do spożycia, gdyż miało większą kwasowość lotną, mimo zakwestionowania tych wyników przez producenta wina.

Jednakże rozważania w tym zakresie nie zostały podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na nieobjęcie ustaleń stanu faktycznego zarzutem skargi kasacyjnej.

Należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji rozważając zagadnienia materialnoprawne i zastosowanie określonych przepisów prawa materialnego do objętego sprawą stanu faktycznego, nie powinien mieć wątpliwości co do ustaleń organu administracji w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia.

Zakładając, że przedmiotowy artykuł z uwagi na przekroczenie parametrów jakościowych, szczególnie kwasowości (występował drugi czynnik dyskwalifikujący jakość tego wina – zawyżona zawartość cukrów), nie nadawał się do obrotu (a nie do spożycia, jak podaje WSA), należało wnikliwie ocenić prawidłowość rozumowania WSA odnośnie niemożliwości zastosowania przepisów art. 11 ust. 4 ustawy o cenach i art. 29 ustawy o jakości do towarów, które z uwagi na pogorszenie swojej jakości w takim stopniu, że nie nadają się do obrotu.

Jeżeli chodzi o przepis art. 29 ustawy o jakości, to niewątpliwie do takich towarów mogłyby mieć zastosowanie środki prawne przewidziane w art. 29 ust. 1 pkt 1, 5, w sytuacji gdyby te towary nie zostałyby jeszcze wprowadzone do obrotu.

W niniejszej sprawie niewątpliwie kontrolowana partia wina została sprzedana przed uzyskaniem wyników kontroli. Zatem stosowanie wprost sankcji z tego przepisu byłoby co najmniej wątpliwe.

Natomiast nie można podzielić poglądu Sądu I instancji, że zdyskwalifikowanie artykułu handlowego w stopniu, w jakim to dokonał organ nadzoru, uniemożliwiało zastosowanie art. 11 ust. 4 ustawy o cenach, który stanowi, że organ nadzoru stwierdzając w wyniku przeprowadzonej kontroli wady lub uszkodzenia, o których mowa w ust. 1, oraz jednoczesny brak odpowiedniej obniżki ceny, określa ich rodzaj i stopień w formie decyzji.

Przepis ten miałby na pewno zastosowanie w przypadku sprzedaży zdyskwalifikowanej w wyniku kontroli partii towaru, z uwagi na dalsze konsekwencje prawne decyzji opartej na tym przepisie wynikające z art. 13 ustawy o cenach, przy czym istotnie przepisy art. 11 ust. 1, 2, 4, art. 13 omawianej ustawy o cenach mówią o obniżeniu ceny w stopniu odpowiadającym zaistniałym wadom lub uszkodzeniom.

Pozostaje zatem pytanie, czy artykuł, który zgodnie z przepisami jakościowymi nie nadawał się do obrotu, a został sprzedany za cenę ustaloną przez producenta - sprzedawcę, może być objęty przepisami art. 11 i 13 ustawy o cenach, czy też przepisy tej ustawy mają zastosowanie tylko do towarów niepełnowartościowych, które mogą być dopuszczone do obrotu po obniżeniu ceny w stopniu odpowiadającym zaistniałym wadom.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można odrzucić a limine zastosowania przepisów ustawy o cenach względem towarów wprowadzonych do obrotu, mimo że nie posiadały one cech i jakości wymaganej przepisami szczególnymi, które z uwagi na przekroczenie parametrów jakościowych określonych w tych przepisach stanowią, że takie artykuły nie powinny być dopuszczone do obrotu.

Interpretując treść przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o cenach należy zwrócić uwagę, że głównym zadaniem organu nadzoru stwierdzającego w wyniku przeprowadzonej kontroli wady lub uszkodzenia towaru oraz jednoczesny brak obniżki ceny, określa ich rodzaj i stopień, tak jak uczyniono to w zaskarżonej decyzji organu nadzoru.

Przepis ten nie ogranicza stopnia wad lub uszkodzenia towaru, a zatem określenie stopnia utraty jakości w 100 % nie stoi w sprzeczności z treścią tego przepisu.

Również sprzedaż towarów, które z uwagi na niezastosowanie parametrów jakościowych z mocy szczególnych przepisów podlegałyby zakazowi wprowadzania do obrotu, nie powinna eliminować stosowania przepisu art. 11 ust. 4 i art. 13 ustawy o cenach.

Gdyby założyć, że dla tego rodzaju przypadków przewidziana została przez ustawodawcę jedynie odpowiedzialność karna producenta na podstawie art. 40 pkt 2 ustawy o jakości, która wyklucza możliwość stosowania przepisów art. 11 ust. 4 ustawy o cenach, a dla konsumenta – nabywcy tego towaru pozostawałaby ochrona prawna wynikająca jedynie z przepisów kodeksu cywilnego o odszkodowaniu z tytułu umowy sprzedaży, a nie przysługiwałaby możliwość skorzystania z ochrony wynikającej z art. 13 ustawy o cenach, to stawiałoby zarówno producentów jak konsumentów w odmiennej sytuacji prawnej tylko z tego powodu, że stopień utraty jakości towarów byłby tak znaczny, że towar nie powinien znaleźć się w obrocie.

Należy zauważyć, że przepis art. 40 ust. 1 ustawy o jakości nie wyklucza stosowania przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o cenach, gdyż mówi on o odpowiedzialności karnej za wprowadzanie do obrotu artykułów nieodpowiadających jakości handlowej wynikającej z przepisów o jakości handlowej oraz deklarowanej przez producenta lub wprowadzającego do obrotu. Nie jest on zatem przewidziany jedynie dla osób wprowadzających towary nie nadające się do obrotu z mocy szczególnych przepisów.

Zatem jak jest przyjęte w polskim systemie prawa, odpowiedzialność karna za popełnione przestępstwa nie wyłącza odpowiedzialności administracyjnej na podstawie przepisów prawa administracyjnego za ich naruszenie w postaci sankcji administracyjno-prawnych.

Nie można więc stwierdzić, że dla wprowadzającego do obrotu towary, które z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych parametrów nie powinny się w nim znaleźć, w świetle omówionych wyżej przepisów prawa administracyjnego, przewidziana została jedynie sankcja karna wynikająca z art. 40 pkt 2 ustawy o jakości.

Nie wydaje się, aby ustawodawca świadomie uprzywilejował sytuację takich producentów, którzy wprowadzili do obrotu towary niespełniające parametrów jakościowych, które dyskwalifikują te towary do wprowadzenia do obrotu, względem tych producentów, którzy wprowadzają do obrotu towary niepełnowartościowe, nieodpowiadające jakości handlowej, ale nie w takim stopniu, że z mocy przepisów szczególnych objęte są zakazem wprowadzenia do obrotu.

W tym miejscu należałoby odwołać się również do zasady równości wszystkich wobec prawa oraz prawa do równego traktowania przez władze publiczne, wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Przyjęcie tezy, że przepisy art. 11 ust. 4 i w konsekwencji art. 13 ust. 1 i 2 nie miałyby zastosowania do sytuacji wprowadzenia do obrotu towarów niespełniających parametrów jakościowych w takim stopniu, że towar ten nie powinien znaleźć się w obrocie z mocy szczególnych przepisów, a tylko mają zastosowanie do towarów naruszających parametry jakościowe w takim stopniu, że uzasadniało to częściowe obniżenie ceny do pewnej kwoty (nawet w nieznacznym stopniu), ale dopuszczonych do wprowadzenia do obrotu – jak formułował Sąd I instancji, wywołuje zróżnicowanie traktowania producentów i konsumentów na gruncie ustawy o cenach.

Trudno odmówić racji skarżącemu organowi nadzoru, że producent – sprzedawca towaru o nieznacznie pogorszonych parametrach jakościowych i nie obniżający z tego powodu ceny znajdzie się w gorszej sytuacji od tych, którzy wprowadzają do obrotu towar, który w ogóle nie powinien znaleźć się w obrocie. Tych pierwszych ominęłyby sankcje prawo-administracyjne (ekonomiczne) z ustawy o cenach.

W świetle powyższych rozważań, które wynikały z zastosowania nie tylko gramatycznej wykładni przepisu art. 11 pkt 4 ustawy o cenach, ale również systemowej, logicznej i funkcjonalnej, nie można uznać, że przepis ten nie może mieć zastosowania do towarów, które mimo niezachowania parametrów jakościowych w takim stopniu, że z mocy przepisów szczególnych nie powinny być wprowadzone do obrotu handlowego, znalazły się w tym obrocie.

Dlatego też zaskarżony wyrok stwierdzający nieważność kwestionowanej decyzji z powodu braku podstawy prawnej do wydania tej decyzji należało uchylić na podstawie art. 185 p.p.s.a. i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie.

Nie było możliwości rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., gdyż stan faktyczny, który przyjął Sąd I instancji w swoim założeniu nie został dotychczas jednoznacznie wyjaśniony, szczególnie w zakresie wyników kontroli, które były przez skarżącego - producenta kwestionowane.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zachodziłaby konieczność zbadania zarzutów skarżącego – producenta dotyczących rozbieżnych wyników analizy chemicznej pobranych próbek partii wina, co podważa ich wiarygodność.

Dopiero po dokonaniu prawidłowych ustaleń stanu faktycznego Sąd I instancji powinien ponownie rozważyć jaką podstawę prawno-materialną należałoby zastosować do tak ustalonego stanu faktycznego i mając na uwadze dokonaną przez NSA wykładnię przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o cenach w nawiązaniu również do przepisu ustawy o jakości, a w szczególności art. 29 tej ustawy.

Z tych wszystkich względów należało orzec jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje swoje uzasadnienie w przepisie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.