Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1032/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Rektora Politechniki P. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii utrzymał w mocy decyzję podpisaną przez Prodziekana Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu Politechniki P. z dnia [...] września 2021 r. o skreśleniu Ł. S. nr [...] z listy studentów kierunku Lotnictwo i Kosmonautyka z dniem [...] września 2021 r.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją upoważnionego przez Rektora Dziekana Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu z dnia [...] października 2020 r. Ł. S. został skreślony z listy studentów stacjonarnych Politechniki P. na kierunku "Lotnictwo i kosmonautyka" o specjalności pilotażu statków powietrznych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Ł. S..

Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2020 r. o skreśleniu Ł. S. z listy studentów Politechniki P. Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Ł. S. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. IV SA/Po 265/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2020 r. o skreśleniu Ł. S. z listy studentów Politechniki P. Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że akta są niepełne i zawierają braki. Wskazano, że zaskarżona decyzja została podpisana przez Prorektor ds. studenckich i kształcenia Politechniki P. , a z akt sprawy nie wynika, czy Prorektor posiadał upoważnienie do działania w imieniu Rektora. Dalej Sąd wskazał, że w uzasadnieniach decyzji organy obu instancji w sposób lakoniczny, a wręcz szczątkowy, opisały stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że podstawy prawne zaskarżonych decyzji są rozbieżne, a w przypadku decyzji I instancji nie opisano w jakikolwiek sposób stanu faktycznego sprawy. Sąd zaakcentował, że skoro skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej, to zastosowanie do całego postępowania znajdują przepisy K.p.a. Decyzja o skreśleniu z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Odpowiednie stosowanie K.p.a polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, co oznacza chociażby, że uzasadnienie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów powinno odpowiadać dwóm kryteriom, a mianowicie pozwolić studentowi na obronę jego interesów, zaś sądowi na przeprowadzenie skutecznej kontroli sądowadministracyjnej. Przy czym wskazano, że skreślenie z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ma charakter fakultatywny i uznaniowy. W tym przypadku z uwagi na uznaniowość decyzji wymaga ona szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sprawy i rzetelnego, dokładnego uzasadnienia decyzji zawierającego pełne ustalenie stanu faktycznego, wskazującego prawidłową podstawę prawną jej wydania oraz wyjaśniającego szczegółowo motywy i przesłanki na podstawie których organ wydał taką, a nie inną decyzję .

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2021 r. orzeczono o skreśleniu Ł. S. nr [...] z listy studentów kierunku Lotnictwo i Kosmonautyka z dniem [...] września 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Ł. S. rozpoczął studia [...] października 2016 r. i kontynuował naukę do dnia skreślenia, tj. do dnia [...] października 2020 r. Wyjaśniono, że w dniu 15 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2020 r. o skreśleniu Skarżącego z listy studentów Politechniki P. Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu - sygnatura akt IV SA/Po 265/21. Wskazano, że skreślenie nastąpiło z powodu nieuzyskana zaliczenia semestru w określonym terminie. Wskazano, że na podstawie § 33 pkt 1 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. warunkiem dopuszczenia do egzaminu dyplomowego jest uzyskanie liczby punktów ECTS potwierdzających osiągnięcie efektów kształcenia przewidzianych w programie studiów oraz zaliczenie wszystkich wymaganych zajęć o charakterze informacyjnym. Wskazano ponadto, że Skarżący nie zaliczył przedmiotów: "Technika pilotażu i symulatory lotu" (1 ECTS), "Seminarium dyplomowe" (20 ECTS) oraz nie złożył pracy dyplomowej inżynierskiej.

Podkreślono, że niezliczony przedmiot "Technika pilotażu i symulatory lotu" jest podstawą oceny umiejętności praktycznych studenta i opisano proces szkolenia. Dalej wskazano, że termin złożenia pracy dyplomowej upłynął [...] stycznia 2020 r., ale Ł. S. kilkukrotnie wnioskował o przedłużenie terminu oddania pracy dyplomowej - pierwotnie do: [...] marca 2021 r. (uzyskał zgodę); następnie do [...] czerwca 2020 r. (ponownie uzyskał zgodę); po raz kolejny do [...] września 2020 r. (uzyskał zgodę po raz trzeci). Po raz czwarty Skarżący wystąpił o przedłużenie terminu oddania pracy do [...] września 2020 r. i - po raz czwarty - zgody na przedłużenie terminu oddania pracy dyplomowej nie uzyskał.

Skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Ł. S. wskazał na naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 10, 11,61, 77, 107 k.p.a. oraz art. 108 § 2 pkt 3 PSWN oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (k. 142 akt sąd.).

Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii utrzymał w mocy decyzję podpisaną przez Prodziekana Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu Politechniki P. z dnia [...] września 2021 r. o skreśleniu Ł. S. nr [...] z listy studentów kierunku Lotnictwo i Kosmonautyka z dniem [...] września 2021 r. (k. 51 akt sąd.).

Uzasadniając wydaną decyzję Rektor wskazał, że decyzja organów uczelni - w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych - nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego, a minimum procedury administracyjnej, niezbędne do załatwienia sprawy, zostało przez Organ zachowane (wyrok NSA z 13 października 2011 r., I OSK [...], CBOSA). Wskazano, że zgodnie z § 33 ust. 1 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. warunkiem dopuszczenia do egzaminu dyplomowego jest: uzyskanie liczby punktów ECTS potwierdzających osiągnięcie efektów uczenia się przewidzianych w programie studiów oraz zaliczenie wszystkich wymaganych zajęć o charakterze informacyjnym, a nadto złożenie pracy dyplomowej. Dalej wyjaśniono, że Ł. S. nie zaliczył przedmiotu "Technika pilotażu i symulatory lotu" (1 pkt. ECTS), będącego podstawą oceny praktycznych umiejętności studenta na specjalności "Pilotażu statków powietrznych" na kierunku studiów Lotnictwo i kosmonautyka oraz "Seminarium dyplomowego" (20 pkt. ECTS). Wskazano też, że Ł. S. nie złożył pracy dyplomowej w wymaganym terminie określonym w § 31 ust. 10 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. . Tym samym Ł. S. nie uzyskał zaliczenia 7 semestru. Wyjaśniono, że w myśl § 31 ust. 12 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. student, który nie złożył pracy dyplomowej w wymaganych terminach lub nie uzyskał liczby punktów ECTS przewidzianej w programie studiów zostaje skreślony z listy studentów. Podkreślono, że Ł. S. podczas studiów szkolił się do licencji ATPL(A) - Airline Transport Pilot License (Aeroplane) w ramach szkolenia zintegrowanego. Celem takiego szkolenia jest uzyskanie licencji pilota samolotowego liniowego. ATPL(A) to najwyższa cywilna kategoria licencji pilota statku powietrznego. Osoby posiadające ATPL(A) mogą pełnić rolę dowódcy statków powietrznych o masie całkowitej powyżej 5700 kg lub zabierających na pokład ponad 9 pasażerów. Szczegółowo opisano, że zgodnie z systemem obowiązującym pod nadzorem EASA (Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego) podmiotem, który bierze odpowiedzialność za umiejętności i wiedzę kandydata nabyte w trakcie szkolenia jest ATO (Approved Training Organisations), w tym konkretnym przypadku Centrum Kształcenia Lotniczego Politechniki P. , co zostało wprost wyrażone w przepisie zawartym w [...] "Z wyjątkiem przypadków wydawania licencji pilota liniowego, osoba wnioskująca o przystąpienie do egzaminu praktycznego jest kierowana do tego egzaminu przez instytucję/osobę odpowiedzialną za szkolenie, po ukończeniu tego szkolenia. Dokumentacja szkolenia jest udostępniana egzaminatorowi" Dz.U.UE.L.2011.3.11.1 z dnia 2011.11.25. zaakcentowano, że to ośrodek szkolenia prowadzi szkolenie kandydata, instruktorzy ATO faktycznie realizują szkolenie a HT (kierownik szkolenia) bierze odpowiedzialność za całokształt działań. Jeżeli instruktor i HT uznają, że kandydat prawidłowo realizuje program szkolenia oraz osiągu odpowiednie postępy, to po zakończeniu szkolenia wydają mu rekomendację do przystąpieniu do egzaminu. Wyjaśniono, że podczas samego egzaminu, ze względu na krótki czas jego trwania, nie ma możliwości sprawdzenia umiejętności egzaminowanego w każdej możliwej sytuacji. Co innego szkolenie lotnicze, które w trakcie jego trwania pozwala na dokładną obserwację ucznia-pilota i wyciągnięcie odpowiednich wniosków. Dlatego też taki nacisk został położony na organizacje szkoleniowe, które są odpowiedzialne za przygotowanie studenta ucznia-pilota do wykonywania czynności lotniczych. Dlatego też, jak wskazano, nie można traktować szkolenia lotniczego jako kursu, który zawsze musi zakończyć się pozytywną weryfikacją jego uczestnika. W Zaakcentowano, ze w załączniku IV do rozporządzenia (UE) 2018/1139 (Dz.U.UE.L.2018.212.1 z dnia 2018.08.22) zostały określone zasadnicze wymogi dotyczące załogi. Dalej wskazano, że zgodnie z pkt. 1.4. Zasadniczych wymogów "Pilot musi nabywać i utrzymywać umiejętności praktyczne, stosownie do pełnionych przez siebie funkcji na pokładzie statku powietrznego". W trakcie szkolenia lotniczego podmiotem odpowiedzialnym za weryfikację nabywanych umiejętności jest właśnie ATO, na którym spoczywa obowiązek przeprowadzenia szkolenia w sposób dający gwarancję nabycia umiejętności wymaganych programem szkolenia. Dlatego też ATO ma nie tyle prawo, co obowiązek do dokonania oceny studenta ucznia-pilota w zakresie jego postępów, a w konsekwencji możliwości przystąpienia do egzaminu. Ocena jest dokonywana przez instruktorów a także przez osoby nominowane (CFI - szef instruktorów szkolenia praktycznego, CTKI - szef instruktorów wyszkolenia teoretycznego i HT - również posiadających uprawnienia instruktorskie) na podstawie ich obserwacji i doświadczenia. Wymóg weryfikacji ucznia-pilota wynika m.in. z faktu posiadania przez organizację certyfikatu ATO, który zobowiązuje Centrum Kształcenia Lotniczego Politechniki P. do dochowywania najwyższej staranności w trakcie prowadzonych szkoleń. Wskazano, że jeżeli student (uczeń) nie spełnia wymaganych programem szkolenia warunków, to ATO nie ma prawa zakończyć szkolenia z wydaniem pozytywnej rekomendacji do przeprowadzenia egzaminu. W takich sytuacjach wdrażane są procedury określone w Instrukcji Szkolenia, które mają na celu w pierwszej kolejności zidentyfikować problem i jego przyczynę a następnie podjąć działania w celu wyeliminowania problemu. W ostateczności uczeń-pilot może zostać skreślony ze szkolenia. W trakcie szkolenia pojawiały się wątpliwości co do poziomu przyswajania umiejętności pilotażu, w szczególności w lotach IFR (Instrument Flight Rules - oznacza lot wykonywany zgodnie z przepisami dla lotów według wskazań przyrządów) jak i praktycznych umiejętności posługiwaniem się językiem angielskim, przy czym wszystkie uwagi były wskazywane w Karcie Szkolenia Praktycznego.

Podkreślono, że Ł. S. nie miał rocznej przerwy w lotach. We wskazanym przez Ł. S. okresie cały rocznik studiów wykonywał ćwiczenia na symulatorze a nie w locie, co wynika z Instrukcji Szkolenia CKL PP. Zaakcentowano też, że Ł. S. nie został zawieszony w szkoleniu wbrew jego twierdzeniom. Wyjaśniono, że Ł. S. nie zaliczył - po raz trzeci -Ćwiczenia z Etapu 4 Zadania 2 Szkolenie w lotach według przyrządów - moduł zaawansowany tzn. nie spełniał kryteriów zaliczenia Ćwiczenia i nie osiągnął minimalnego poziomu umiejętności wymaganego do bezpiecznego wykonania lotu. Wobec powyższego zastosowanie miała procedura określona w [...] Instrukcji Szkolenia, tj. zaprzestanie szkolenia do czasu identyfikacji źródła niezadowalającego poziomu i podjęcie działań naprawczych. Podkreślono, że nie jest to w żadnym razie procedura zawieszenia w szkoleniu.

W dalszej kolejności zaakcentowano, że Ł. S. od rozpoczęcia szkolenia nie miał nigdy rocznej przerwy w szkoleniu. Szkolenie w zakresie Etapu 2 Zadanie 1 Szkolenie w lotach według przyrządów - moduł podstawowy zakończył w dniu [...] października 2018 r. Szkolenie w zakresie Etapu 2 Zadanie 2 Szkolenie w lotach według przyrządów - moduł zaawansowany na symulatorze rozpoczął w dniu [...] marca 2019 r., a zakończył w dniu [...] listopada 2019 r. szkolenie na samolocie Zlin 242 rozpoczął w dniu [...] grudnia 2019 r., następnie został skierowany ponownie na szkolenie na symulatorze, ze względu na brak zaliczenia Ćwiczenia 5 i niedostateczny postęp w szkoleniu, ponowne szkolenie symulatorowe odbył w dniach [...] i [...] lutego 2020 r. Następnie kontynuował szkolenie na samolocie od [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r. kiedy to po raz trzeci nie zaliczył Ćwiczenia w Etapie 4 Zadaniu 2. Została zastosowana więc procedura określona w [...] Instrukcji Szkolenia.

Wyjaśniono ponadto, że podstawą skierowania na badania lotniczo-lekarskie było stosowanie procedury określonej w [...] Instrukcji Szkolenia, tj. konieczność identyfikacji problemu w wykonywaniu ćwiczeń w powietrzu przez studenta. Wobec opinii instruktorów prowadzących szkolenie, student przejawiał zachowania, które rodziły wątpliwość co do jego sprawności psychofizycznej i możliwości percepcji. Ponieważ instruktor szkolenia lotniczego nie jest specjalistą w dziedzinie medycyny lotniczej, HT zdecydował o skierowaniu studenta na dodatkowe badania, w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Wszystkie zastrzeżenia były podyktowane troską o bezpieczeństwo zarówno operacji lotniczych wykonywanych w trakcie szkolenia jak i niedopuszczeniu do sytuacji, kiedy uczeń- pilot zostałby dopuszczony do egzaminu mimo braku opanowania w odpowiednim stopniu umiejętności praktycznych pilotażu.

W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że niezaliczony przedmiot "Technika pilotażu i symulatory lotu" jest podstawą oceny praktycznych umiejętności studenta na specjalności "Pilotaż statków powietrznych" na kierunku studiów "Lotnictwo i kosmonautyka". Szkolenie zintegrowane ATP(A) w ramach przedmiotu odbywało się zgodnie z założeniami programu realizowanego przez Centrum Kształcenia Lotniczego Politechniki P. . Program szkolenia nie został zakończony przez Ł. S. ze względu na brak postępu w praktycznym szkoleniu, co jest zgodne z Instrukcją szkolenia Centrum Kształcenia Lotniczego Politechniki P. . Zgodnie z wytycznymi EASA, Zintegrowane szkolenie lotnicze trwa 36 miesięcy nieprzerwanie i w związku z powyższym Ł. S. nie spełnia wyżej wymienionych wymogów, co skutkuje nie zaliczeniem przedmiotu.

Dalej wyjaśniono, że zgodnie z Regulaminem studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich (Uchwała Senatu Akademickiego Politechniki P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.), § 9 pkt. 8 na pierwszych zajęciach prowadzący informuje o warunkach zaliczenia przedmiotu. Biorąc pod uwagę liczbę wniosków o przedłużenie złożonych przez Ł. S. argument o braku informacji dotyczących zaliczenia "Seminarium dyplomowego" Rektor uznał za bezzasadny. Podkreślono, że regulaminowy termin złożenia pracy dyplomowej upłynął [...] stycznia 2020 r. a Ł. S. kilkukrotnie wnioskował o przedłużenie oddania pracy dyplomowej pierwotnie do [...] marca 2020 r. uzyskując zgodę i następnie do [...] czerwca 2020 r., gdzie również została wyrażona zgoda oraz raz jeszcze do [...] września 2020 r. udzielono zgody, po czym na kolejny wniosek do [...] listopada 2020 r. odmówiono dnia [...] października 2020 r. zgody w tym zakresie i w konsekwencji skreślono studenta z listy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Ł. S. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 108 § 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez rażące naruszenie przepisów procedury administracyjnej przy rozpoznawaniu sprawy, w ramach której wydano zaskarżoną decyzję;

- art. 6 K.p.a. w zw. z art. 75 ust. 1 p.s.w.n. oraz § 42 ust. 1 Regulaminu Studiów poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez organ do tego nieuprawniony, tj. przez Prorektora ds. studenckich i kształcenia Politechniki P. , podczas gdy organem uprawnionym do wydania zaskarżonej decyzji był wyłącznie Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, a z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, ażeby Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii udzielił upoważnienia Prorektorowi ds. studenckich i kształcenia do wydania zaskarżonej decyzji w trybie określonym w art. 268a K.p.a.;

- art. 8 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2021 r. z rażącym naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej’

- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącemu możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, w ramach którego wydana została zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2021 roku, w tym w szczególności poprzez brak zawiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia go z listy studentów, o zebraniu w sprawie dowodów oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

- art. 11 K.p.a. poprzez: brak wyjaśnienia przesłanek wszczęcia względem Skarżącego postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów, w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania w oparciu o którąkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 108 ust. 2 p.s.w.n. ma charakter fakultatywny; brak wyjaśnienia wpływu niezaliczenia po raz trzeci Ćwiczenia z Etapu 4 Zadania 2 na wynik studniów; brak wyjaśnienia skarżącemu przesłanek skreślenia go z listy studentów;

- art. 70 ust. 5 Konstytucji RP poprzez samowolne przyznanie sobie uprawnienia do niestosowania lub stosowania w ograniczonym zakresie przepisów prawa procesowego administracyjnego przy wydawaniu decyzji administracyjnej, co stanowi rażące naruszenie zasady autonomii szkół wyższych;

- art. 61 § 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zawiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia go z listy studentów;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegającego na: dokonaniu wybiórczej oceny materiału dowodowego, który winien zostać zgromadzony w aktach postępowania, wbrew obowiązku ciążącemu na organie na mocy art. 77 § 1 K.p.a.; przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu i w uzasadnieniu przyczyn nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie; przyjęciu - wbrew będącym w posiadaniu organu - dokumentom, że skarżący nie posiada praktycznych umiejętności posługiwania się językiem angielskim;

- art. 67 ust. 1 p.s.w.n. poprzez faktyczne ustalenie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji o dokument określany w treści decyzji jako "Instrukcja szkolenia", podczas gdy wzorcem kontrolnym, służącym ustalaniu tego, czy Skarżący uzyskiwał odpowiednie postępy w studiach mógł być wyłącznie program studiów, uchwalony przez Senat Akademicki Politechniki P. , a dokumenty normujące przebieg dodatkowych szkoleń odbywanych przez Skarżącego obok studiów mogły mieć co najwyżej charakter służebny, względem programu studiów;

- art. 68 ust. 1 p.s.w.n. poprzez uznanie, że standardy kształcenia (wynikające z uregulowań podmiotów określanych w treści decyzji jako "CKL PP", "EASA" oraz "ATO") mogą wpływać na sposób oceny kształcenia studenta, pomimo że zawód "pilota" ani "członka załogi w zarobkowym przewozie lotniczym" nie są wymienione w katalogu określonym w art. 68 ust. 1 p.s.w.n.;

- art. 85 ust. 1 pkt 7 p.s.w.n. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości powtórzenia zajęć z zakresu "seminarium dyplomowego" oraz "Technika pilotażu i symulatory lotu";

- art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. w zw. z § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na przesłance polegającej na "stwierdzeniu braku postępów w nauce", podczas gdy jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, przesłanką skreślenia z listy studentów nie był brak postępów w studiach, ale w szkoleniu lotniczym, który dodatkowo został wywołany przez działania i zaniechania organu oraz podległych mu jednostek organizacyjnych;

- art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP poprzez pozbawienie Skarżącego prawa do nauki i dostępu do wykształcenia, poprzez uniemożliwienie mu ukończenie szkolenia lotniczego i zakończenia studiów na kierunku "Lotnictwo i kosmonautyka".

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Pełnomocnikowi Skarżącego zawiadomienie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne wraz z informacją o możliwości złożenia ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, doręczono skutecznie w dniu 20 stycznia 2022 r. (k. 137 akt sąd.).

Stosownie do treści przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -- Prawo o postępowaniu przed sądami (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.

Uprzedzając zasadnicze rozważania, należy stwierdzić że w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, która czyniłaby nieaktualnymi poglądy prawne wyrażone w ostatnim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. IV SA/Po 265/21.

Poczynić trzeba zastrzeżenie, że Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się - tylko i wyłącznie - do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II FSK 1057/11 z dnia 20 października 2011 r.; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe zastrzeżenie jest o tyle znaczące w okolicznościach badanej sprawy, że złożona w niniejszej sprawie skarga stanowi w istocie powtórzenie skargi, która była rozpatrywana przez Sąd pod sygnaturą IV SA/Po 265/21. Już wówczas Skarżący podnosił, że nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia go z listy studentów, podnosząc zarzut naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu, powtórzonego w rozpatrywanej aktualnie skardze, należy zauważyć, że Sąd w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku nie zobowiązał organu do podjęcia jakichkolwiek kroków zmierzających do zawiadomienia Ł. S. o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia go z listy studentów. Oznacza to, że naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie zostało ocenione przez Sąd sprawę rozpoznający po raz pierwszy, za pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Postępowanie toczące się po uchyleniu decyzji przez Sąd nie jest natomiast nowym postępowaniem, o którego wszczęciu należałoby zawiadamiać strony. Skoro zatem w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. Sąd nie zobowiązał organu, do tego aby zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania, to bezzasadny jest zarzut braku powiadomienia Skarżącego o toczącym się postępowaniu w sytuacji, gdy - aktualnie - postępowanie nie było wszczynane "od nowa", lecz kontynuowane po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu decyzji obydwu instancji.

Z tych samych przyczyn za bezzasadny trzeba uznać zarzut dotyczący wydania zaskarżonej decyzji przez organ do tego nieuprawniony, tj. przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia Politechniki P. . Po pierwsze – zarówno w sprawie zarejestrowanej pod sygn. IV SA/Po 265/21, jak i w sprawie aktualnie rozpoznawanej, zaskarżona decyzja została podpisana przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia Politechniki P. . W wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. IV SA/Po 265/21 Sąd nie zakwestionował właściwości tego organu, a jedynie wskazał, że "z akt sprawy nie wynika czy prorektor posiadał upoważnienie do działania w imieniu Rektora". W okolicznościach badanej sprawy, zaskarżona decyzja została również podpisana przez Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia Politechniki P. , w osobie prof. [...]. Do akt sprawy złożono pełnomocnictwo udzielone [...] września 2020 r. prof. [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, obejmujące umocowanie do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących procesu kształcenia oraz w sprawach dotyczących studentów. Pełnomocnictwo jest ważne do dnia [...] sierpnia 2024 r. Kserokopia tego pełnomocnictwa została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez reprezentującego Rektora radcę prawnego (k. 47 akt adm.). Zarzut skargi dotyczący umocowania do wydania zaskarżonej decyzji jest zatem bezzasadny.

Jednocześnie – obydwie decyzje pierwszoinstancyjne - z [...] października 2020 r. oraz z dnia [...] września 2021r. zostały wydane przez działającą z upoważnienia Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii Prodziekan Prof. [...]. Do akt aktualnie rozpoznawanej sprawy złożono upoważnienie udzielone [...] września 2020 r. prof. [...] przez Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, obejmujące podpisywanie decyzji o skreśleniu z listy studentów. Upoważnienie jest ważne do dnia [...] sierpnia 2024 r. Kserokopia tego upoważnienia również została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez reprezentującego Rektora radcę prawnego (k. 48 akt adm.).

W wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. IV SA/Po 265/21 Sąd wskazał, że skreślenie z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ma charakter fakultatywny i uznaniowy. W tym przypadku z uwagi na uznaniowość decyzji wymaga ona szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sprawy i rzetelnego, dokładnego uzasadnienia decyzji zawierającego pełne ustalenie stanu faktycznego, wskazującego prawidłową podstawę prawną jej wydania oraz wyjaśniającego szczegółowo motywy i przesłanki na podstawie których organ wydał taką decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę Ł. S. w obydwu instancjach, w podstawie prawnej powołano przepis art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021, poz. 478 – dalej jako: "Prawo o szkolnictwie wyższym") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735 – dalej jako: "k.p.a.").

Na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że Skarżący nie zaliczył przedmiotów: "Technika pilotażu i symulatory lotu" (1 ECTS), "Seminarium dyplomowe" (20 ECTS) oraz nie złożył pracy dyplomowej inżynierskiej. Ustalenia te pozostają udokumentowane w Karcie okresowych osiągnięć studenta Ł. S. w semestrze 7 , której wydruk aktualny na dzień 10 grudnia 2021 r., potwierdzony za zgodność oryginałem przez reprezentującego Rektora radcę prawnego został złożony do akt sprawy (k. 148 akt sąd.).

Odnosząc się do argumentacji skargi należy zauważyć, że zaistnienie przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym pozostaje bezsporne. Bezspornie Skarżący nie zaliczył bowiem przedmiotów: "Technika pilotażu i symulatory lotu" oraz "Seminarium dyplomowe" i nie złożył pracy dyplomowej. Jak wynika z załączonego do akt (k. 152 akt sąd.) "Opisu kierunku studiów" warunkiem zaliczenia semestru na kierunku "Lotnictwo i kosmonautyka" jest uzyskanie oceny co najmniej dostatecznej ze wszystkich zajęć przewidzianych w programie studiów oraz zaliczenie, bez ocen, praktyk, zajęć z wychowania fizycznego i wymaganych szkoleń (§ 25 ust. 1 "Opisu kierunku studiów"). Przebieg studiów jest dokumentowany w semestralnych kartach okresowych osiągnięć studenta sporządzanych w postaci wydruków danych elektronicznych z systemu informatycznego Uczelni (§ 25 ust. 2 pkt 2 "Opisu kierunku studiów").

Podkreślić trzeba, że zasady uzyskiwania zaliczeń z zajęć, składania zaliczeń poprawkowych oraz zaliczeń komisyjnych zostały uregulowane § 21-23 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. . Również przepis § 27 ust. 3 "Opisu kierunku studiów – "Lotnictwo i kosmonautyka" stanowi, że studentowi, który w wyniku bieżącej kontroli stopnia uzyskania efektów kształcenia otrzymał ocenę niedostateczną przysługuje prawo jednokrotnego zaliczenia poprawkowego do końca sesji egzaminacyjnej.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący, skutecznie nie skorzystał z przewidzianych Regulaminem instrumentów, służących uzyskaniu zaliczeń przedmiotów: "Technika pilotażu i symulatory lotu" oraz "Seminarium dyplomowe". Brak uzyskania przez Ł. S. zaliczeń z przedmiotów: "Technika pilotażu i symulatory lotu" oraz "Seminarium dyplomowe" pozostaje - aktualnie - okolicznością obiektywną, która nie może być już skutecznie kwestionowana na etapie postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów. Sam ustawodawca, z przyczynami braku uzyskania zaliczeń - literalnie - nie wiąże bowiem zaistnienia przesłanek określonych w art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Bezsporne pozostaje też, że Ł. S. nie złożył pracy dyplomowej w wymaganym terminie określonym w § 31 ust. 10 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. . Przepis ten stanowi, że student ma obowiązek złożyć pracę dyplomową, w określonej formie do 31 stycznia (studia stacjonarne pierwszego stopnia). Dziekan może na wniosek promotora lub studenta przesunąć termin złożenia pracy dyplomowej, nie więcej niż o 2 miesiące, w razie długotrwałej choroby studenta, potwierdzonej zaświadczeniem; niemożności wykonania pracy dyplomowej w obowiązującym terminie z uzasadnionych przyczyn (§ 31 ust. 11 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. – k. 64 akt sąd.). Na podstawie § 31 ust. 12 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. student, który nie złożył pracy dyplomowej w terminach określonych w ust. 10 i ust. 11 lub nie uzyskał liczby punktów ECTS przewidzianej w programie studiów, zostaje skreślony z listy studentów.

Nie ulega wątpliwości, że decyzja wydawana na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym jest decyzją uznaniową, a to rodzi po stronie organu konkretne obowiązki. Decyzja uznaniowa oznacza, że norma prawna nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku prawnego, lecz pozostawia – w sposób wyraźny – dokonanie takiego wyboru organowi administracji, pozostawiając jemu wybór następstwa prawnego. Szczególnie kształtuje się przy tym zakres kontroli legalności decyzji administracyjnych sprawowany przez sądy administracyjne. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Z tego też powodu kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydawaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 505).

W okolicznościach badanej sprawy nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji uznaniowej w trybie art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym było dopuszczalne. Rozpoznające sprawę organy nie tylko udokumentowały istotne dla sprawy ustalenia faktyczne, ale przedstawiły również uzasadnienie zaskarżonych decyzji, odpowiadające standardom określonym w k.p.a. i wiążącym wytycznym Sądu zawartym w wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. IV SA/Po 265/21.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo opisano cel szkolenia do licencji ATPL(A) - Airline Transport Pilot License (Aeroplane) w ramach szkolenia zintegrowanego, podstawy prawne i procedury związane z jego realizacją i jego znaczenie w procesie kształcenia studentów na kierunku "Lotnictwo i kosmonautyka". Odniesiono się do zarzutów Skarżącego i wskazano, że Ł. S. przejawiał zachowania, które rodziły wątpliwość co do jego sprawności psychofizycznej i możliwości percepcji, a to zadecydowało o skierowaniu Skarżącego na badania lotniczo-lekarskie, w celu identyfikacji problemu w wykonywaniu przez niego ćwiczeń w powietrzu. Podkreślić trzeba, że w skardze stanowiska Organu, w tym zakresie, nie zakwestionowano.

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego wskazano natomiast, że nie miał on rocznej przerwy w lotach, bowiem we wskazanym przez Ł. S. okresie cały rocznik studiów wykonywał ćwiczenia na symulatorze a nie w locie, co wynika z Instrukcji Szkolenia CKL PP. Wyjaśniono, że Ł. S. nie zaliczył - po raz trzeci -Ćwiczenia z Etapu 4 Zadania 2 Szkolenie w lotach według przyrządów - moduł zaawansowany tzn. nie spełniał kryteriów zaliczenia Ćwiczenia i nie osiągnął minimalnego poziomu umiejętności wymaganego do bezpiecznego wykonania lotu. Wobec powyższego zastosowanie miała procedura określona w [...] Instrukcji Szkolenia, tj. zaprzestanie szkolenia do czasu identyfikacji źródła niezadowalającego poziomu i podjęcie działań naprawczych. Wskazano, że nie jest to w żadnym razie procedura zawieszenia w szkoleniu.

Reasumując, Skarżący, który szkolił się do uzyskania licencji pilota statku powietrznego, nie osiągnął minimalnego poziomu umiejętności wymaganego do bezpiecznego wykonania lotu. Ustalenia w tym zakresie oparto na niekwestionowanym fakcie, że Skarżący nie zaliczył - trzykrotnie -Ćwiczenia z Etapu 4 Zadania 2 Szkolenie w lotach według przyrządów – moduł zaawansowany. Ponadto, Skarżący nie sprostał obowiązkowi terminowego przygotowania pracy dyplomowej. Pomimo, że termin złożenia pracy dyplomowej upływał z dniem [...] stycznia 2020 r. Skarżący nie podołał temu obowiązkowi nawet w terminie dodatkowym, który - trzykrotnie - przedłużany upłynął z dniem [...] września 2020 r.

Powyższe okoliczności wskazują, że stwierdzone w toku procesu kształcenia Ł. S. wątpliwość co do jego sprawności psychofizycznej i możliwości percepcji nie tylko były uzasadnione, ale mają również charakter długotrwały. To z kolei, powoduje, że nie ma wątpliwości czym kierował się Organ podejmując decyzję o skreśleniu Skarżącego z listy studentów na kierunku Lotnictwo i kosmonautyka. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają standardom prawem przewidzianym.

Należy podkreślić raz jeszcze, że decyzja Rektora jest decyzją uznaniową, a więc Sąd nie może oceniać jej celowości. Z opisanych powyżej przyczyn bezzasadne pozostają zarzuty skargi dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.