Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1121/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 10, art. 30, art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 51.
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 122 ust. 1pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 152, art. 363
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie legalności robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...]r. Burmistrz Miasta K. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB) o przeprowadzenie kontroli stanu technicznego oraz zgodnej z przepisami prawa budowlanego lokalizacji przydomowej oczyszczalni ścieków, którą wybudował A. S. na nieruchomości przy ul. [...] w K.

Decyzją z dnia [...] r. PINB umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu podał, że na wskazanej przez Burmistrza K. nieruchomości wybudowana została przydomowa oczyszczalnia ścieków typu [...] firmy "A" z siedzibą w K.. Oczyszczalnia ta została zrealizowana na przełomie [...] i [...] roku w oparciu o zgłoszenie z dnia [...] roku. PINB ustalił, że osadnik gnilny oczyszczalni został usytuowany w odległości 6 m od budynku mieszkalnego właściciela nieruchomości oraz 2,20 m od granicy z sąsiednią działką stanowiącą własność W. N. Studzienka rozdzielcza została zlokalizowana w odległości 6 m od osadnika. Na nieruchomości wykonany został także drenaż rozsączający o długości 30 m, przy czym jeden z odcinków tego drenażu, o długości 10 m został umieszczony w odległości 2,2 m od granicy działki E. J. Organ ustalił także, że w dołączonym do zgłoszenia budowy załączniku graficznym nie została określona lokalizacja przedmiotowej oczyszczalni wraz z jej urządzeniami towarzyszącymi. W dalszej części uzasadnienia decyzji PINB zauważył, że przepisy rozporządzenia z dnia [...]r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm. - dalej zwane – rozporządzenie w sprawie warunków technicznych) nie określają zasad sytuowania przydomowych oczyszczalni ścieków w stosunku do granic sąsiednich działek. W tej sytuacji pomocniczo znajdą tutaj zastosowanie przepisy dotyczące lokalizacji bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe. Jednocześnie organ ten stwierdził, że usytuowanie przedmiotowej oczyszczalni pozostaje w zgodzie z przewidzianymi dla zabudowy jednorodzinnej zasadami lokalizacji tego typu obiektów, wynikającymi z § 36 ust. 2 tego rozporządzenia. W jego ocenie lokalizacja osadnika gnilnego przydomowej oczyszczani oraz przewodów rozsączających nie narusza także przepisów § 37 i § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Inwestor uzyskał wreszcie opinię Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Okręgu C. S.A., z której wynika, że jego oczyszczalnia jest umieszczona poza strefami ujęć ochronnych wodociągów. W tym stanie rzeczy organ uznał, że brak jest podstaw do kontynuowania postępowania w sprawie legalności oraz zgodności wykonania z przepisami prawa budowlanego przedmiotowej oczyszczalni.

Odwołanie od tej decyzji do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej [...]WINB) wniósł E. J. współwłaściciel sąsiedniej działki. Zarzucił jej wydanie z naruszeniem art. 5 i art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), § 34 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, art. 122 ust. 3 pkt 1 (w uzasadnieniu odwołania jest mowa o art. 122 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) i wreszcie § 11 ust. 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U., Nr 137, poz. 984 ze zm. ). Uzasadniając podniesione zarzuty wskazał, że ustawodawca jako regułę traktuje obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Rozpatrując kwestię legalności budowy przydomowej oczyszczalni ścieków PINB winien tym samym zwrócić uwagę, że w odległości ok. 30 m od nieruchomości inwestora biegnie miejska sieć kanalizacyjna. Organ nie ustalił także, że A. S. był wzywany do podłączenia się do tej sieci. Porównanie dat budowy sieci kanalizacyjnej ([...] r.) oraz przedmiotowej oczyszczalni ([...] r.) wyklucza jednocześnie zastosowanie normy pierwszeństwa zezwalającej na wyposażenie nieruchomości, która ma podłączenie do sieci kanalizacyjnej, w przydomową oczyszczalnię. Odwołujący się zarzucił także, że inwestor nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego uprawniającego go do budowy przydomowej oczyszczalni oraz przystępując do jej eksploatacji nie dokonał wymaganego zgłoszenia. W ocenie odwołującego się decyzja PINB została wreszcie wydana z naruszeniem szeregu przepisów postępowania administracyjnego, a to: art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77, art. 81 , art. 105 i art. 107 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] roku [...]WINB uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Za uzasadniony [...]WINB uznał zarzut naruszenia przez organ pierwszoinstncyjny przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 10 § 1 w związku z art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie odwołującemu się udziału w oględzinach i co zatem idzie możliwości zadawania stronie oraz organowi pytań, składania wniosków oraz zarzutów. Organ odwoławczy jednocześnie uznał za bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów prawa materialnego wskazując, że rozstrzygnięcie podniesionych przez odwołującego się kwestii nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego.

W toku ponownie prowadzonego postępowania PINB dokonał powtórnych oględzin nieruchomości A. S. W oględzinach tych wziął udział E. J. oraz jego zięć A. B. występujący w roli jego pełnomocnika. Organ przeprowadził także rozprawę administracyjną z udziałem E. J. i A. B. Z uwagi na podnoszone w pismach stron oraz w trakcie prowadzonych czynności procesowych kwestie, które w ocenie organu nie były związane bezpośrednio z prowadzonym postępowaniem, PINB wydał w dniu [...] roku dwa postanowienia oparte na przepisie art. 65 § 1 k.p.a. Postanowieniem nr [...] przekazał Burmistrzowi Miasta K. sprawę dotyczącą nieprawidłowości związanych ze zgłoszeniem przez A. S. przydomowej oczyszczalni ścieków do eksploatacji. Postanowieniem nr [...] PINB przekazał zaś do Starosty K. sprawę dotyczącą nieprawidłowości, jakie miały miejsce przy przyjęciu zgłoszenia budowy przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków. Następnie decyzją z dnia [...] roku organ ten ponownie umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie legalności oraz zgodności z przepisami prawa wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działkach nr 1 i 2 położonych w K. przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji PINB podał, że zanalizował przekazaną mu ze Starostwa Powiatowego w K. dokumentację zgłoszenia przez A. S. budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Ustalił, że termin przystąpienia do robót budowlanych objętych dokonanym zgłoszeniem rozpoczął swój bieg w dniu [...]roku. Stwierdził, że na dołączonej do zgłoszenia mapie sytuacyjno-wysokościowej inwestor nie oznaczył miejsca usytuowania przedmiotowej oczyszczalni wraz z urządzeniami towarzyszącymi. Z ustaleń poczynionych w terenie wynika jednak, że wskazana w poprzedniej decyzji tego organu lokalizacja osadnika gnilnego, studzienki rozdzielczej oraz drenażu rozsączającego nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Odwołanie od tej decyzji wniósł E. J. działający przez pełnomocnika A. B.. Ponownie zarzucił naruszenie przez PINB przepisów postępowania administracyjnego ( art. art. 7, 9, 10, 11, 65, 77, 81, 105, 107 k.p.a.). Podkreślił, że wydanie przez organ I instancji postanowień opartych na przepisie art. 65 § 1 k.p.a. "miało na celu uwolnienie się organu od strony skarżącej, która wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania". Zdaniem odwołującego się przekazanie sprawy Staroście K. nastąpiło z naruszeniem art. 30, art. 50 ust. 1 pkt 2,3 i 4 oraz art. 51 Prawa budowlanego, a także art. 65 k.p.a., bowiem organ ten wyrażając "milczącą zgodę" stracił uprawnienie do weryfikacji dokonanego zgłoszenia budowy oczyszczalni. Dodał także, że wszelkie nieprawidłowości wykryte po upływie 30 dniowego terminu od dokonania zgłoszenia mogą zostać usunięte wyłącznie przez organ nadzoru budowlanego, który został wyposażony w kompetencje do nadzorowania i naprawiania procesu inwestycyjnego prowadzonego na podstawie zgłoszenia. W ocenie E. J. przekazując sprawę do załatwienia Burmistrzowi Miasta K. PINB naruszył art. 50 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 Prawa budowlanego, a ponadto przepisy art. 152, art. 153 i art. 378 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.). Przyjęcie przez organ ochrony środowiska zgłoszenia podjęcia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków pozbawiło bowiem także ten organ kompetencji do ingerowania w zakończony proces zgłoszeniowy. Dodał, że w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zawarta została norma wskazująca na sytuację zagrożenia środowiska, a przez przepisy, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, należy rozumieć także przepis art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska. W dalszej części uzasadnienia odwołania pełnomocnik E. J. powtórzył i uzupełnił zarzuty podniesione w odwołaniu wniesionym od poprzedniej decyzji PINB. W szczególności ponownie wskazał, że budowa kwestionowanej przydomowej oczyszczalni ścieków naruszyła przepisy:

- ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez brak nałożenia na A. S. obowiązku przyłączenia jego nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacyjnej,

- ustawy Prawo wodne poprzez brak pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie urządzenia wodnego, jakim jest przydomowa oczyszczalnia ścieków oraz na wprowadzanie ścieków do ziemi.

Ponadto zdaniem odwołującego się organ nadzoru budowlanego winien był zbadać, czy budowa oczyszczalni odbyła się zgodnie z wymogami aprobaty technicznej dołączonej do tego urządzenia, bowiem naruszenie jej postanowień należy rozpatrywać pod kątem przepisów art. 5 i art. 10 Prawa budowlanego. W szczególności PINB winien ustalić czy budowa była prowadzona pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane oraz czy w jej trakcie zachowane zostały wskazane w aprobacie technicznej wymagane odległości dotyczące drenaży, wentylacji, posadowienia i.t.p.

W piśmie z dnia [...] roku E. J. skierował pod adresem organu listę żądań dotyczących uzupełnienia prowadzonego postępowania dowodowego. Żądania te stanowiły w większości przypadków powtórzenie wcześniej zgłoszonych zarzutów, ponadto domagał się:

- powołania biegłego posiadającego wiedzę specjalistyczną w zakresie budowy i eksploatacji przydomowych oczyszczalni ścieków,

- przeprowadzenia badań ścieków wprowadzanych i wyprowadzanych z oczyszczalni A. S. pod kątem spełniania przez nie wymogów wynikających z przepisów rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego,

- kontroli likwidacji bezodpływowego zbiornika na ścieki oraz zbadania możliwości jego połączenia z przydomową oczyszczalnią,

- kontroli wykonania przedmiotowego urządzenia zgodnie z wymogami aprobaty technicznej w zakresie wykonania wymaganych kominków wentylacyjnych oraz wypuszczenia włazów oczyszczalni ponad powierzchnię ziemi w celu uniknięcia ich zalewania przez wody opadowe.

Zaskarżoną decyzją [...]WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...]toku. Uzasadniając to orzeczenie organ odwoławczy wskazał, że stanowiąca przedmiot postępowania przydomowa oczyszczalnia ścieków została wybudowana w oparciu o dokonane zgłoszenie oraz w terminie wymaganym przepisem art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wadliwości dokonanego zgłoszenia [...]WINB stwierdził, że Starosta Kłobucki uznał je za kompletne, nie nałożył bowiem na inwestora obowiązku uzupełnienia dołączonych do niego dokumentów. W ocenie organu II instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego, gdyż wykonana oczyszczalnia nie narusza przepisów Prawa budowlanego i warunków technicznych oraz została wykonana zgodnie z dokonanym zgłoszeniem. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem PINB, że inwestor ponosi ryzyko związane z niezastosowaniem się do zaleceń producenta dotyczących wykonania montażu oczyszczalni oraz stwierdzeń zawartych w aprobacie technicznej. Wskazał, że zalecenia producenta nie stanowią obowiązującego prawa i organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do kontrolowania ich wykonania. Wreszcie organ II instancji zauważył, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności 0,75 m³ /d nie wymagała pozwolenia wodnoprawnego, a jedynie zgłoszenia. Zgodnie zaś z § 26 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie była także wymagana pozytywna opinia inspektora ochrony środowiska. Tym samym skoro PINB ustalił, że wykonanie przedmiotowej oczyszczalni ścieków było zgodne z prawem to zasadnie uznał, że dalsze prowadzenie postępowania w tej sprawie było bezprzedmiotowe.

W skardze E. J. domagał się uchylenia decyzji [...]WINB oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie zaskarżoną decyzją:

- art. 5, art. 30, art. 50 ust. 1 pkt 2, 3 i 4, art. 51 Prawa budowlanego i § 26, § 34 i § 123 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez ich niezastosowanie i błędną wykładnię,

- art. 122 ust. 3 ustawy Prawo wodne i § 11 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego poprzez ich niezastosowanie,

- art. 152, art. 153 i art. 378 Prawa ochrony środowiska przez ich niezastosowanie,

- art. 7, art. 9., art. 10, art. 11, art. 65, art. 77, art. 81, art. 105 i art. 107 k.p.a. przez ich niezastosowanie i błędną wykładnię.

W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi powtórzona została większość argumentów podniesionych już w obu odwołaniach od decyzji PINB. Uzasadniając zarzuty naruszenia art. 30, art. 50 ust. 1 pkt 2,3 i 4 oraz art. 51 Prawa budowlanego skarżący podniósł, że [...]WINB bezpodstawnie uznał prawidłowość prowadzenia przez Starostę K. postępowania zgłoszeniowego i nie uwzględnił jego żądania dotyczącego zastosowania środków przewidzianych w art. 51 Prawa budowlanego. Podniósł, że przydomowa oczyszczalnia ścieków stanowi urządzenie wodne, a zatem stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego jej budowa wymagała pozwolenia wodnoprawnego. Organ nie zbadał także czy inwestor uzyskał pozwolenie na wprowadzanie ścieków do ziemi. Naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska skarżący upatrywał w pominięciu przez [...]WINB kwestii braku zgłoszenia przez inwestora podjęcia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków. Przystąpienie do eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków bez zgłoszenia organowi ochrony środowiska spowodowało, w jego ocenie, sytuację zagrożenia środowiska i nałożyło na organy nadzoru budowlanego obowiązek uruchomienia postępowania w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący opisał dokonane w toku montażu przydomowej oczyszczalni ścieków odstępstwa od instrukcji oraz aprobaty technicznej i wskazał w tym kontekście na naruszenie z art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. Powtórzył także argumentację dotyczącą obowiązku podłączenia sąsiedniej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Skarżący powołał się wreszcie na wyniki badań ścieków odprowadzanych przez sąsiada do ziemi, które przeprowadziło w dniu [...] roku Centralne Laboratorium Badania Wody i Ścieków PWiK S.A. w C. Wyniki te wskazują, że ścieki wychodzące z przedmiotowej oczyszczalni nie są oczyszczone. Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego skarżący stwierdził, że naruszone zostało jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz zasada prawdy obiektywnej. W szczególności badanie wprowadzanych do ziemi ścieków dowodzi, że organ winien uwzględnić jego wniosek o powołanie biegłego posiadającego specjalistyczną wiedzę w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Zarzucił także wydanie decyzji przez organ I instancji przed rozpatrzeniem przez [...]WINB wniesionych zażalaleń na postanowienia o przekazaniu części sprawy do rozpatrzenia innym organom.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty

skargi [...]WINB wskazał, że organ nadzoru budowlanego nie jest władny ocenić prawidłowości przebiegu postępowania zgłoszeniowego, a jedynie może podjąć czynności na postawie art. 50 ust. 3 i ust. 4 Prawa budowlanego, o ile roboty budowlane są wykonywane niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem bądź przepisami. Organ nadzoru budowlanego nie ma też uprawnień do oceny prawidłowości przyjętego zgłoszenia i może jedynie podjąć działania, gdy zgłoszenie zostało dokonane z naruszeniem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. [...]WINB wyjaśnił również, że przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego dotyczą prowadzonych robót budowlanych, a nie eksploatacji zrealizowanego obiektu. Podkreślił, że do kompetencji organów nadzoru budowlanego nie należy także orzekanie na podstawie ustaw: Prawo wodne, Prawo ochrony środowiska i o utrzymaniu porządku i czystości w gminach oraz rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy odprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. W ocenie organu odwoławczego, skoro inwestor nie naruszył przepisów ustawy Prawo budowlane oraz przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, należało uznać postępowanie w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków za bezprzedmiotowe i umorzyć postępowanie. Zdaniem [...]WINB stronom zapewniono także czynny udział w postępowaniu, a odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego była uzasadniona, bowiem jej przedmiotem nie była okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy.

W piśmie procesowym z dnia [...] roku M. J. – B. zgłosiła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Wskazała, że jest współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...] w K., a zatem wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Do pisma został dołączony skrócony odpis z księgi wieczystej Kw. Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w K. Z odpisu tego wynika, że skarżący E. J. wraz z żoną A. J. są właścicielami we wspólności majątkowej małżeńskiej ½ nieruchomości oznaczonej numerami [...] i nr [...], zaś M. J.– B. jest współwłaścicielką pozostałej ½ części tej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie zarzuty podniesione przez skarżącego zasługiwały na uwzględnienie. Wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...) (art. 1 § 1). Kontrola o jakiej mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2) i polega na zbadaniu czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Powyższych ustaleń Sąd dokonuje według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi < Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.>).

W pierwszym rzędzie zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja PINB nie mogły się ostać z uwagi na niezapewnienie udziału w postępowaniu współwłaścicielkom nieruchomości oznaczonej numerami [...] i nr [...], a to M.J.-B. oraz A. J. Obu tym współwłaścicielkom nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji, w oparciu o przepis art. 28 k.p.a., przysługiwał bez wątpienia przymiot stron postępowania toczącego się w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Stosownie zaś do przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała w nim udziału. Z kolei z art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny z urzędu winien uchylić zaskarżony akt administracyjny, gdy stwierdzi wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że dla konieczności zastosowania przywołanego przepisu nie ma znaczenia okoliczność, czy strona, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, złożyła wniosek o jego wznowienie. Podzielić tutaj trzeba w całej rozciągłości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku dnia 27 marca 2009 roku, II OSK 151/09, (w: LEX nr 486351), że w każdym przypadku sąd powinien uwzględnić wystąpienie przesłanki stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, w tym także tej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zauważyć należy wreszcie, że w sprawie nie brał udziału także W. N., który zgodnie z uzasadnieniem decyzji PINB był właścicielem drugiej nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji.

Analizę przepisów prawnych regulujących kwestie związane z budową przydomowej oczyszczalni ścieków rozpocząć należy od art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, który zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m³ na dobę. Inwestor jest natomiast zobowiązany dokonać zgłoszenia takiej budowy organowi administracji architektoniczno-budowlanej na 30 dni przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Postępowanie administracyjne uruchomione zgłoszeniem dokonanym w oparciu o przepis art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, poza przypadkami wniesienia przez organ w drodze decyzji sprzeciwu lub nałożenia na inwestora w drodze postanowienia obowiązku uzupełnienia brakujących dokumentów, nie kończy się żadnym aktem administracyjnym. Organ, który nie wniósł sprzeciwu w 30 dniowym terminie liczonym od dnia doręczenia mu zgłoszenia, ani też nie nałożył obowiązku uzupełnienia dokumentów, traci także kompetencje do dalszego działania w sprawie. W szczególności nie może on pozbawić inwestora uprawnienia do wykonywania zgłoszonych robót budowlanych poprzez uruchomienie jednego z przewidzianych w procedurze administracyjnej nadzwyczajnych trybów postępowania. Jeżeli w postępowaniu toczącym się w trybie art. 30 Prawa budowlanego doszło natomiast do naruszenia przepisów, niektóre z tych naruszeń mogą zostać usunięte przez organ nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W toku tego postępowania organ ten jest uprawniony do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych wykonywanych: w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2), na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (art. 50 ust. 1 pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4). W przypadku natomiast, gdy roboty budowlane zostały już zrealizowane w sposób, o którym mowa wyżej, organ nadzoru budowlanego może na podstawie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego zastosować odpowiednio przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust 3 tej ustawy. Zgodzić się w tym miejscu należy ze stanowiskiem [...]WINB, że w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wskazana w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, bowiem obejmuje ona przypadki realizacji robót budowlanych w oparciu o dokonane zgłoszenie w sytuacji, gdy wymagały one uzyskania pozwolenia na budowę, co jak wyżej wykazano nie miało miejsca.

Podzielić należy także stanowisko orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego, że w toku postępowania naprawczego toczącego się w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego nie mogły one zweryfikować wszystkich nieprawidłowości, jakie miały miejsce w toczącym się przed starostą postępowaniu zgłoszeniowym. Organy nadzoru budowlanego nie mają bowiem uprawnień do domagania się uiszczenia opłaty skarbowej od dokonanego zgłoszenia, czy przedłożenia oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Sądu w trakcie omawianego postępowania naprawczego organ nadzoru budowlanego nie jest także uprawniony do weryfikacji zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków także z punktu widzenia zgodności takiej inwestycji z przepisami art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Organ nadzoru budowlanego nie posiada również kompetencji do rozstrzygania w przedmiocie negatywnego oddziaływania na środowisko przydomowej oczyszczalni ścieków zrealizowanej w oparciu o zgłoszenie. Uprawnienia takie w stosunku do osób fizycznych przysługują bowiem na mocy art. 363 ustawy Prawa ochrony środowiska burmistrzowi, wójtowi lub prezydentowi miasta. Organy nadzoru budowlanego nie są wreszcie uprawnione do kontrolowania czy zgłoszono zamiar przystąpienia do eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków, który to obowiązek został nałożony na podmiot prowadzący taką instalację przepisem art. 152 ust. 4 Prawa ochrony środowiska. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zaniechanie tego obowiązku pociąga za sobą odpowiedzialność wynikającą z art. 342 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, a orzekanie w tej kwestii, stosownie do art. 361 ustawy, następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Zdaniem Sądu stanowiąca przedmiot postępowania budowa przydomowej oczyszczalni ścieków pozostawała także w zgodzie z przepisami ustawy Prawo wodne. Wprowadzanie do ziemi oczyszczonych ścieków w ilości do 5 m³ na dobę stanowi bowiem zwykłe korzystanie z wód (argument a contrario z art. 36 ust. 3 pkt 4 Prawa wodnego), a zatem nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wynikającego z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Także budowa przydomowej oczyszczalni ścieków nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego ( w skardze omyłkowo wskazano na nieistniejący przepis art. 122 ust. 3 pkt 1 tej ustawy), bowiem nie mieści się ona w ustawowej definicji urządzenia wodnego zawartej w art. 9 pkt 19 Prawa wodnego. Brak obowiązku ubiegania się przez inwestora o pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie do ziemi ścieków pochodzących przydomowych oczyszczalni o wydajności do 5 m³/dobę wynika także z tabeli B umieszczonej w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia ( Dz. U. Nr 283, poz. 2839).

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja PINB, poza wskazaną już na wstępie okolicznością, nie mogły się ostać jednak także z powodu ich wydania z obrazą art. 7, art. 77 § 1 art. 80 , a w konsekwencji również z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu wydana w sprawie decyzja umarzająca wszczęte postępowanie była bowiem co najmniej przedwczesna. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine Prawa budowlanego stosowany w związku z art. 51 ust. 7 tej ustawy nakazuje bowiem organom nadzoru budowlanego zbadanie czy roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo 49 b, zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Podzielając ustalenia organów, że lokalizacja stanowiącej przedmiot postępowania przydomowej oczyszczalni ścieków nie narusza przepisów działu II rozdziału 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, Sąd nie mógł jednak zaakceptować stanowiska, iż ustalenia te wyczerpują hipotezę art. art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine Prawa budowlanego. W szczególności zauważyć należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit c i d Prawa budowlanego obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy (...) budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej zapewniając bezpieczeństwo użytkowania i odpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne oraz ochronę środowiska. W przypadku budowy przydomowej oczyszczalni ścieków wymóg jej realizacji w zgodzie z wiedzą techniczną obejmuje m.in. przestrzeganie w toku jej montażu instrukcji dostarczonej przez producenta, która zatwierdzona została aprobatą techniczną. Tym samym Sąd nie mógł zaaprobować stanowiska orzekających w sprawie organów wskazujących na brak podstaw prawnych do badania zgodności montażu przydomowej oczyszczalni ścieków z instrukcją producenta oraz stwierdzeniami zawartymi w aprobacie technicznej. Podkreślić należy, ze znajdująca się w aktach sprawy aprobata techniczna rozwiązania zaproponowanego przez producenta przydomowej oczyszczalni ścieków firmę "A" została zaakceptowana przez Instytut Ochrony Środowiska w W. na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o wyrobach budowlanych ( Dz. U. Nr 92, poz. 8810) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2004 r. w sprawie aprobat technicznych oraz jednostek organizacyjnych upoważnionych do ich wydawania ( Dz. U. Nr 249, poz. 2497). Między innymi do tych aktów prawnych ustawodawca odwołuje się w art. 10 Prawa budowlanego. W świetle tego przepisu bowiem wyroby wytworzone w celu zastosowania w obiekcie budowlanym w sposób trwały, o właściwościach użytkowych, umożliwiających prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym spełnianie wymagań podstawowych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 można stosować przy wykonywaniu robót budowlanych wyłącznie, jeżeli wyroby te zostały wprowadzone do obrotu zgodnie z przepisami odrębnymi. Tym samym skoro wskazana wyżej aprobata techniczna zezwoliła na wprowadzenie do obrotu przydomowej oczyszczalni ścieków pod warunkiem zachowania przewidzianej przez producenta instrukcji jej montażu, to nieuzasadnione było negowanie obowiązku zbadania przez organ kontrolujący legalność wykonanych robót budowlanych, czy instrukcja ta była w trakcie tych robót przestrzegana. Wskazać należy, że mimo dwukrotnie przeprowadzanych oględzin PINB nie poczynił jakichkolwiek ustaleń dotyczących zgodności wykonania przedmiotowej oczyszczalni z instrukcją jej montażu, w tym m. in. prawidłowości wykonania przewodów wentylacyjnych .

Stosownie do art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego oraz organy administracji architektoniczno-budowlanej, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W kontrolowanej sprawie skarżący w oparciu o wyniki badań przeprowadzonych przez "B" w C. wykazał, że ścieki wprowadzane do ziemi przez właściciela sąsiedniej działki nie są w wystarczającym stopniu oczyszczone. Wyniki tych badań nakazywały organowi nadzoru budowlanego rozważenie, czy nie jest to okoliczność powodująca uzasadnioną wątpliwość co do prawidłowości montażu przydomowej oczyszczalni. W przypadku gdyby okazało się, że prawdopodobną przyczyną nienależytego oczyszczania ścieków wchodzących do studzienki rozdzielczej były błędy popełnione w trakcie budowy oczyszczalni, organ winien nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia ekspertyzy, rozstrzygającej kwestię prawidłowości wykonanych przez niego robót budowlanych oraz stanu technicznego tej oczyszczalni. Dopiero w oparciu o taką ekspertyzę organ mógł wydać w sprawie stosowną decyzję w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego, bądź ewentualnie umorzyć wszczęte postępowanie. PINB winien także rozważyć, czy w sprawie nie powinien znaleźć zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Wskazania dotyczące dalszego postępowania w sprawie wynikają wprost z przeprowadzonych rozważań. W szczególności PINB ponownie przeprowadzi oględziny nieruchomości A. S., w których toku ustali, w miarę posiadanych możliwości, zgodność wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków z instrukcją jej montażu. Ponownie rozpatrując sprawę PINB powinien także uwzględnić wynik toczącego się równolegle przed Burmistrzem Miasta K. postępowania w trybie art. 363 Prawa ochrony środowiska. W przypadku zas uzasadnionych wątpliwości dotyczących prawidłowości realizacji przedmiotowej oczyszczalni organ ten nałoży na inwestora, w oparciu o art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązek przedłożenia stosownej ekspertyzy. PINB zapewni także czynny udział w postępowaniu wszystkim jego stronom.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylić decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1348 ze zm.).