Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 121/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4a ust 1 pkt 1, art.6 ust 1 pkt 2-8 i ust 2
journal: Dz.U. 1983 nr 45 poz 207
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] r., znak:[...] , Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r., znak:[...] , i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Z uzasadnienia ww. zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt 2405/10, Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum Wydział II Cywilny stwierdził nabycie spadku po zmarłym w dniu [...] r. P. R. na podstawie ustawy, z dobrodziejstwem inwentarza w 1/3 części przez brata, tj. K. R.. Postanowienie uprawomocniło się 23 grudnia 2011 r.

Dalej wskazano, że w dniu 5 września 2012 r. wpłynęło do [...] Urzędu Skarbowego pismo podatnika - K. R. wraz z zeznaniem podatkowym o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-3, w którym wyjaśnił, że nie posiadał wiedzy o procedurze, terminach składania zeznań podatkowych, zaś Sąd nie wydał postanowienia niezwłocznie oraz nie pouczył o następstwach i obowiązkach spoczywających na osobie przyjmującej spadek po zmarłym członku rodziny, wskazując przy tym, że postanowienie o stwierdzeniu spadku otrzymał 24 sierpnia 2012 r. W związku z powyższym wnosi o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia spadku po zmarłym bracie.

Wskazano, że ww. postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych nabytych w drodze spadku po zmarłym [...] r. bracie P. R., uzasadniając odmowę, że postanowienie o nabyciu praw do spadku uprawomocniło się dnia 23 grudnia 2011 r., a termin do złożenia zgłoszenia nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku ma charakter nieprzywracalny. Strona zaś nie dopełniła warunku zgłoszenia majątku w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu, zatem nie jest możliwe skorzystanie przez stronę ze zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Termin ten – jak dalej wskazano - nie może być przywrócony w oparciu o przepisy art. 162 ustawy - Ordynacja podatkowa, stanowiących podstawę do przywrócenia terminów prawa procesowego.

Jak wskazał organ odwoławczy, na powyższe postanowienie spadkobierca K. R. wniósł w dniu [...] r. do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. Przyznał przy tym, że od momentu uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, tj. 23 grudnia 2011 r. minął okres 6 miesięcy, w którym to czasie mógł powiadomić właściwy urząd skarbowy o nabyciu spadku. Przyznał także, że organ podatkowy, kierując się przepisami Ordynacji podatkowej, zajął właściwe dla sytuacji stanowisko, zaznaczając przy tym jednak, że nie posiadał wiedzy dotyczącej zgłoszenia spadku po zmarłym bracie do właściwego urzędu skarbowego a takiej informacji nie przekazał uczestnikom postępowania przewodniczący Sądu Rejonowego w Szczecinie. Informację w tym przedmiocie powziął z prasy na początku sierpnia 2012 roku. Odwołując się do poczucia sprawiedliwości społecznej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, uchylił ww. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. odmawiające podatnikowi przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia spadku po zmarłym P. R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując przy tym, że zaskarżone postanowienie obarczone było wadami, które przesądziło o braku możliwości pozostawienia go w obrocie prawnym.

Organ odwoławczy wskazał, że podstawą podjęcia rozstrzygnięcia uchylającego była okoliczność, iż termin złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych wskazany został w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn i z uwagi na swój materialnoprawny charakter nie podlega przywróceniu. Niedopuszczalne zatem – zdaniem organu odwoławczego - jest rozstrzyganie przez organ podatkowy I instancji w kwestii dotyczącej zarówno jego przywrócenia, jak i odmowy przywrócenia. Niewłaściwe jest więc prowadzenie postępowania mającego na celu badanie okoliczności uzasadniających lub nie uzasadniających przywrócenie tego terminu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej , podatnik wniósł w skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie, wyjaśniając przy tym, że dopiero w sierpniu 2012 r. z doniesień prasowych dowiedział się o konieczności zgłoszenia do urzędu skarbowego faktu nabycia praw do mieszkania po zmarłym bracie. Jak się okazał został przekroczony termin 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku, co uniemożliwiło mu uzyskanie zwolnienia z płacenia podatku z tego tytułu. Wskazał, że żaden z jego argumentów nie został wzięty pod uwagę, w tym o braku informacji po ogłoszeniu postanowienia w Sądzie, ani o sytuacji materialnej. Wniósł do urzędu skarbowego prośbę o przywrócenie terminu złożenia wniosku, lecz Naczelnik Urzędu Skarbowego podtrzymał swoje stanowisko. Dyrektor Izby Skarbowej również nie odniósł się do jego prośby, stwierdził jedynie nieprawidłowości działania proceduralnego urzędu skarbowego. Skarżący nadto wyjaśnił, że gdyby Sąd w grudniu 2011 roku przekazał mu taką informację (pouczenie) o konieczności zgłoszenia faktu nabycia spadku do właściwego urzędu, z pewnością wniosek do urzędu złożony zostałby w terminie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wskazując przy tym, że w obecnym stanie sprawy podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniu ostatecznym z dnia [...] r.

W uzasadnieniu odpowiedzi wskazał, że skarżący zasadniczo powtarza w skardze argumentację zażalenia, a następnie przypomniał przebieg postępowania w sprawie.

Wskazał, że jak wynika z ustaleń, postanowieniem sądowym o sygn. akt II Ns 2405/10, K. R. w udziale do 1/3 części nabył prawo do spadku po zmarłym w dniu 30 lipca 2008 r. P. R. na podstawie ustawy, wraz z dobrodziejstwem inwentarza. Postanowienie sądowe to uprawomocniło się w dniu 23 grudnia 2011 r., zaś w dniu 5 września 2012 r. strona skarżąca złożyła w organie podatkowym zeznanie SD-3 w związku z nabyciem spadku, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia podatkowego i zastosowanie zwolnienia od podatku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Organ przytoczył art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Organ odwoławczy wskazał, że wymieniony termin do złożenia zgłoszenia, umieszczony jest w przepisach materialnego prawa podatkowego, zatem nie należy do przepisów procesowych, o których mowa w art. 162 do art. 164 Ordynacji podatkowej, mimo tego organ podatkowy postanowieniem z dnia [...] r. odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego zgłoszenia podatkowego, dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej, mając na uwadze, że termin złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych wskazany został w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, tym samym z uwagi na swój materialnoprawny charakter termin ten nie podlega przywróceniu. Stąd, zdaniem organu odwoławczego, niedopuszczalne jest rozstrzyganie przez organ podatkowy I instancji w kwestii zarówno jego przywrócenia, jak i odmowy przywrócenia. Niewłaściwe jest bowiem prowadzenie postępowania w celu zbadania okoliczności uzasadniających lub nie uzasadniających przywrócenie tego terminu, na poparcie czego przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych, tj. wyroki z dnia: 13 maja 2009 r. - sygn. akt III SA/Wa 205/09; 7 lipca 2011 r. - sygn. akt II FSK 377/10, 9 lutego 2012 r. - sygn. akt I SA/Sz 910/11, 26 września 2012 r. - sygn. akt III SA/Po 464/12).

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna, zaskarżone bowiem postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. A zatem tylko stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie (decyzja) dotknięte jest przynajmniej jedną z powyższych wad skutkuje jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Nadto, należy wskazać na regulację wynikającą z art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zaskarżenie orzeczenia organu podatkowego skutkuje tym, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest tylko ta kwestia, która w tym orzeczeniu została rozstrzygnięta.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie uchylające postanowienie organu I instancji rozstrzygające w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia nabycia prawa w drodze spadku po zmarłym bracie wniesienia odwołania i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania. A zatem, tylko w tych granicach jest ona merytorycznie rozpoznawana.

Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. Podatek od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r., Nr 93, poz. 768 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o podatku od spadków i darowizn", zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Z treści dyspozycji przytoczonego wyżej art. 4a ust.1 pkt 1 wprost zatem wynika, że dochowanie wskazanego terminu jest warunkiem koniecznym dla nabycia prawa do zwolnienia od podatku od spadków i darowizn.

W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy prawidłowo ocenił udokumentowane okoliczności faktyczne występujące w sprawie co do uchybienia 6 – miesięcznego terminu do zgłoszenia nabycia praw w drodze spadku po zmarłym bracie. P. R., przewidzianemu art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zasadnie również organ odwoławczy uznał, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu, gdyż jako termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu, a tym samym nie ma do niego zastosowania przepis art. 162 Ordynacji podatkowej (zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy), gdyż przepis ten ma zastosowanie tylko do przepisów procesowych, a takim terminem nie jest 6-miesięczny termin, o jakim mowa w art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Taki pogląd reprezentuje jednolita linia orzecznicza (np. wyrok NSA z dnia 27.02.1998 r., I SA/Łd 115/96; wyrok z dnia 07.07.2011 r., II FSK 377/10

Dowody zgromadzone w rozpoznawanej sprawie jednoznacznie świadczą, że zgłoszenie nabycia prawa do spadku po zmarłym bracie ze strony skarżącego nastąpiło po upływie ustawowego terminu przewidzianego art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Tej okoliczności nie kwestionuje również strona skarżąca. Tym samym brak podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie uchybiło obowiązującym przepisom prawa. Inne okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą, w tym, że nikt nie poinformował skarżącego o jego obowiązkach ustawowych czy o trudnej sytuacji materialnej, nie mają znaczenia prawnego dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co oznacza, że nie mają wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie organu, jak wyżej bowiem wskazano, nie narusza ono obowiązującego porządku prawnego.

Z tych też względów Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie dopatrzył się naruszeń w tym zakresie i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.