Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 276/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. M. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] nakazującą małżonkom G. B. i Z. M. rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego na posesji przy ul. [...] w O., składającego się z garażu oraz wiaty, dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego usytuowanego jak na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik Nr 1 do decyzji, którą należało wykonać przez rozbiórkę samowolnie wykonanych elementów zaznaczonych na szkicu stanowiącym załącznik Nr 2 do decyzji.

Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu akt sprawy administracyjnej wynikało, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., w następstwie pisma T. L. z dnia 5 lipca 2001 r., wszczął postępowanie administracyjne w zakresie budowy obiektu budowlanego na posesji przy ul. [...] , o czym zawiadomił pismem z dnia 13 lipca 2001 r.

W sprawie tej orzeczenia organów nadzoru budowlanego podlegały już trzykrotnie ocenie sądowej. Każdorazowo Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylał z mocy art. 145 § 1 pkt. 1 litera c P.p.s.a. decyzje organów pierwszej i drugiej instancji.

W szczególności wyrokiem z dnia 9 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 97/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, uchylił decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 2 sierpnia 2001, nr [...], nakazującą G. i Z. M. rozbiórkę budowanego garażu na posesji przy ul. [...] w O. W wyroku tym Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie organów nie czyni zadość wymaganiu sformułowania go precyzyjnie, jasno i wyczerpująco, w sposób niedopuszczający możliwości różnej interpretacji. Przyjmując jako bezsporne, iż roboty budowlane objęte postępowaniem prowadzone były bez pozwolenia, czy też zgłoszenia oraz wskazując, iż w toku postępowania organy ustaliły, że dokonano wybudowania muru w granicy działki oraz dwóch ścian, a także położono belki (krokwie) i dachówki, jako istotne naruszenie Sąd wskazał, brak sprecyzowania w treści nakazu które z wybudowanych elementów zostały przez organy uznane w trybie art. 3 Prawa budowlanego za obiekt nazwany garażem i które w jego ocenie zostały wybudowane bez zezwolenia. Określając, iż jednym z elementów jest wybudowany w granicy działki mur o wysokości 1,85 m, Sąd zauważył, iż zgodnie z przepisami Prawa budowlanego obowiązującymi od dnia 24 grudnia 1997 r. żadne ogrodzenia nie wymagają pozwolenia na budowę, natomiast zgłoszenia wymaga jedynie budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy). Dalej powołując się na art. 48 Prawa budowlanego wskazał na możliwość nakazania rozbiórki tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niemożność nakazania rozbiórki całego obiektu w razie ustalenia, że tylko pewna jego cześć została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie do tego stwierdził, iż z treści zaskarżonej decyzji nie wynika czy nałożony obowiązek dotyczy całego muru, czy jedynie jego części, a ponadto nie dokonano kwalifikacji pod kątem ustalenia czy mur wzniesiony w granicy działki w całości, czy w części, stanowi ogrodzenie.

Po ponownym postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego, wyrokiem z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 463/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, uchylił decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 19 sierpnia 2005 r., nr [...], nakazującą Z. i G. M. rozbiórkę pokrycia dachu, konstrukcji dachu nad powierzchnią między ścianą budynku mieszkalnego a murem ogrodzenia oraz tych elementów obiektu budowlanego, które powodują zmianę sposobu użytkowania przestrzeni pomiędzy ścianą budynku, a murem ogrodzenia, jako pomieszczenia garażowego. Powołując treść i zakres regulacji art. 48 Prawa budowlanego jako bezsporne Sąd wskazał, że ogrodzenie w granicy działki (mur) spełniało wymagania Prawa budowlanego, a pozostałe roboty były prowadzone bez pozwolenia na budowę. Ponadto, jak zaznaczył, inwestorzy nie przedłożyli żądanych dokumentów w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego, co w konsekwencji uniemożliwiło zastosowanie procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego i uprawniało organ do nakazania rozbiórki w oparciu o art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Przyjmując, iż rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji winno być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę Sąd uznał, iż treść nakazu sformułowana w zaskarżonej decyzji nie jest jasna, albowiem nie precyzuje, które z wybudowanych elementów zostały przez organy uznane za obiekt nazwany garażem i które dokładnie należy rozebrać. Z uwagi na stwierdzone naruszenie Sąd uchylił zaskarżone decyzje.

Rozpatrując niniejszą sprawę po raz kolejny, decyzją z dnia 18 kwietnia 2007 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nakazał inwestorom G. B. i Z. M., rozebranie obiektu budowlanego, formułując rozstrzygnięcie jako nakaz rozebrania "obiektu budowlanego wybudowanego na posesji przy ul. [...] w O., powstałego na skutek: wybudowania muru w granicy działki na długości północnej elewacji budynku mieszkalnego, wybudowania dachu wspartego na istniejącej konstrukcji dachu budynku mieszkalnego oraz na wybudowanym murze w granicy działki i słupie drewnianym, wybudowania ścian poprzecznych wraz z bramą garażową użytkowanego, w części zamkniętej jako garaż, a w części otwartej jako wiata". Określił przy tym, iż o wykonaniu nakazu należy powiadomić inspektorat przedkładając oświadczenie osoby posiadającej uprawnienia budowlane i należącej do właściwej Izby Samorządu Zawodowego. Decyzja wydana została na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż w trakcie postępowania ustalono, że inwestor wykonał roboty budowlane polegające na wybudowaniu wymienionych w sentencji decyzji elementów obiektu budowlanego, co w konsekwencji doprowadziło do powstania budynku użytkowanego w części zamkniętej jako garaż, a w części otwartej jako wiata. Stwierdził, iż obiekt ten wykonany został etapowo na przestrzeni 2001- 2003 r. Jednocześnie organ podał, iż podczas oględzin w dniu 20 marca 2007 r. stwierdzono, że mur usytuowany w granicy pomiędzy działkami posesji nie stanowi jednolitego elementu, ponieważ w miejscu gdzie kończy się ściana, a zaczyna mur ogrodzeniowy widoczna jest pionowa spoina. Poddając w wątpliwość twierdzenie inwestora (Z. M.), że mur wykonany został w całości jako ogrodzenie, a dopiero później dobudowano do niego inne elementy, organ jako wiarygodne uznał oświadczenie T. L., iż istniejący mur ogrodzenia wybudowano znacznie później niż garaż. Przyjął tym samym, iż mur ogrodzenia powstał niezależnie, chociaż w linii stanowiącej przedłużenie ściany garażu. Wskazując na brak koniecznego pozwolenia na budowę oraz stwierdzając brak przesłanek do zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, jako zasadne organ uznał nakazanie rozbiórki obiektu, z pominięciem "dostawionej" części muru ogrodzenia, którego jak zaznaczył, wybudowanie w obecnym kształcie nie narusza przepisów techniczno- budowlanych.

W odwołaniu od decyzji G. B. wniosła o uchylenie decyzji i podjęcie rozstrzygnięcia zgodnego z jej wnioskiem, tj. ograniczenie rozbiórki dachu jedynie do jego pokrycia, a nie całej konstrukcji z belek drewnianych. Odnosząc się do wcześniejszych decyzji podniosła, iż działania podejmowane przez organy w postępowaniu dowodowym były pozorne i miały na celu zmianę decyzji bez narażania się na zarzut z art. 139 K.p.a. W sposób rażący i oczywisty naruszały one jednak, zdaniem odwołujacej, art. 8, art. 139, art. 11 i art. 15 K.pa. Formułując zarzut braku wyjaśnienia w zakresie nakazu rozbiórki ścian prostopadłych i bramy garażowej oraz kwestionując zmianę stanowiska, co do istnienia ogrodzenia, odwołująca jako wymagające uzasadnienia wskazała twierdzenie o braku przesłanek zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na ustalenia dokonane w toku postępowania organ odwoławczy podał, iż bezsprzecznie powstały obiekt budowlany mający postać garażu stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, którego wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Za bezsporne uznał, iż wykonany on został bez wymaganego pozwolenia. Jako kwestię sporną wskazał z kolei ustalenia, czy wszystkie wykonane przez inwestorów roboty budowlane podlegały rygorom określonym w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Powołując zakres regulacji art. 48 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego, mających zastosowanie do samowolnej budowy obiektu budowlanego oraz powołując się na stanowisko wyrażone w sprawie przez sąd, organ odwoławczy stwierdził, iż wymagalność pozwolenia na budowę musi być analizowana w stosunku do obiektu budowlanego, a nie w odniesieniu do jego poszczególnych elementów. Zakres nakazu rozbiórki musi przy tym zawsze odpowiadać zakresowi samowolnie wykonanych robót budowlanych. Organ uznał, iż nakazanie rozbiórki tylko części obiektu jest możliwe wyłącznie, gdy organ nadzoru budowlanego ingeruje w trakcie realizacji samowolnej budowy. Wówczas to, nakaz rozbiórki odnosi się do tych części samowolnego obiektu budowlanego, które inwestor "zdążył" wybudować do momentu wydania decyzji o rozbiórce. Stosownie do tego organ wskazał, iż skoro w niniejszej sprawie budowa została już zakończona, a sporny obiekt jest użytkowany, nakaz niewątpliwie musi być wydany na cały obiekt garażu. Wskazując, iż materiał dowodowy potwierdza, że zadaszenie (konstrukcja i pokrycie) oraz ściany prostopadłe do budynku mieszkalnego (w tym bramy) są elementami samowolnego garażu, organ odwoławczy stwierdził, iż wątpliwości dotyczące ściany północnej garażu wyjaśniły oględziny przeprowadzone w dniu 20 marca 2007 r. Ujawniając, iż pomiędzy ścianą, a częścią ogrodzenia istnieje pionowa spoina potwierdziły one zdaniem organu, że zarówno mur postawiony przy granicy działki, jak i ściana do niego dobudowana, powstały w czasie późniejszym. To zaś wskazywać może na dobudowanie do istniejącego ogrodzenia ściany garażu. Wobec dokonanych ustaleń, zdaniem organu przyjąć należy, że elementy obiektu budowlanego powstały w ramach samowoli budowlanej, której stwierdzenie nie wymaga aby roboty budowlane wykonane były w jednym czasie. Odnosząc się do argumentów odwołania, organ wskazał, iż wcześniejsza bierna postawa inwestorów w zakresie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 24 marca 2005 r., całkowicie przekreśliła możliwość legalizacji spornego obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego.

W skardze sądowoadministracyjnej Z. M. zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego) i przepisów postępowania (art. 8 K.p.a. , art. 138 § 2 K.p.a., art. 139 K.p.a. ).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił skargę, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Uchylając decyzje organów obu instancji wyrokiem z dnia 3 grudnia 2007 r. w sprawie II SA/Op 440/07 i wskazując na uregulowanie art. 153 P.p.s.a. Sąd podzielił ocenę przepisów prawa materialnego wyrażoną we wcześniejszych wyrokach. W szczególności między innymi stwierdził, że nieprzedłożenie przez inwestorów w wymaganym terminie, żądanych przez organ nadzoru budowlanego dokumentów, określonych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, uniemożliwiło natomiast dokonanie legalizacji tych robót w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. W wyniku uchybienia wyznaczonemu terminowi strona utraciła przyznane jej ustawowo prawo do legalizacji samowoli budowlanej. Jak stanowi bowiem przepis art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, niespełnienie w określonym terminie obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3, skutkuje nakazem rozbiórki, o którym mowa w ust. 1.

Stosownie do tego, jako prawidłowe przyjąć należy, wydanie w niniejszej sprawie, przez organy nadzoru budowlanego, decyzji w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Niemniej jednak dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia uznano, iż podejmując rozstrzygnięcie organy nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszej sprawie, w wyroku z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 463/05. Podzielając poglądy wyrażone w powołanym wyroku stwierdzono iż rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji stanowi jeden z najistotniejszych jej elementów. Musi być ono zatem tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny, jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę. Obowiązek ten, winien przy tym być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Jest to niezbędne ze względu na ewentualną potrzebę poddania takiej decyzji wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym.

Orzekając nakaz rozbiórki organ winien zatem w rozstrzygnięciu, a nie w uzasadnieniu decyzji, precyzyjnie określić przedmiot rozbiórki. Obowiązany jest tym samym szczegółowo opisać w rozstrzygnięciu obiekt podlegający rozbiórce, poprzez określenie m.in. poszczególnych jego elementów oraz wskazanie materiałów z których zostały one wykonane. W przypadku skomplikowanych stanów faktycznych, opis przedmiotu rozbiórki może przy tym nastąpić np. poprzez odesłanie do załącznika graficznego. Konieczne jednak jest, aby odesłanie to zawarte zostało w samym rozstrzygnięciu, a nie w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie, w przypadku nakazu rozbiórki dotyczącego jedynie części obiektu, bądź w przypadku ustalenia, iż roboty budowlane doprowadziły do powstania dwóch odrębnych, ale połączonych ze sobą obiektów, z których jeden spełnia wymagania prawa budowlanego, rozstrzygnięcie winno określać parametry techniczne elementów objętych nakazem rozbiórki, takie jak chociażby ich wymiary.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie czynią zadość wskazanym wymaganiom. Odnosząc się do ustaleń dotyczących stanu faktycznego, stwierdzono, iż treść nakazu nie została wystarczająco jasno i precyzyjnie sformułowana.

Z rozstrzygnięcia nakazującego rozbiórkę obiektu budowlanego nie wynika czy obejmuje on dach spornego obiektu, czy również elementy konstrukcji, na której dach został wsparty. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że dach spornego obiektu wsparty jest na drewnianym słupie oraz połączony jest z dachem budynku mieszkalnego, nieobjętego postępowaniem, w taki sposób, że stanowi jego przedłużenie. Brak precyzji rozstrzygnięcia w odniesieniu do parametrów technicznych dachu podlegającego rozbiórce, może zatem nasuwać istotne wątpliwości przy wykonywaniu decyzji. Ponadto wskazanie w rozstrzygnięciu, iż nakaz rozbiórki obejmuje obiekt budowlany "powstały na skutek wybudowania muru w granicy działki na długości północnej elewacji budynku mieszkalnego", szczególnie wobec stwierdzenia połączenia tej części muru, z pozostałą jego częścią, uznaną przez organy za wykonaną legalnie, bez określenia rozmiarów muru, uzasadnia wątpliwości co do tego w jakiej części, tj. na jakiej długości oraz wysokości ewentualnie należałoby go rozebrać.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 107 K.p.a. Podejmując rozstrzygnięcie organy nie wyjaśniły bowiem i nie uwzględniły w rozstrzygnięciu, okoliczności mających istotny wpływ na zakres, wynikającego z art. 48 Prawa budowlanego, obowiązku rozbiórki.

Dodatkowo odnosząc się do uznanego przez organy za udowodniony faktu, iż mur usytuowany w granicy działki nie stanowi jednego elementu, a ściana ogrodzenia została "doklejona" do ściany garażu zauważono, iż nie istnieją przeszkody, aby nakazać rozbiórkę części obiektu w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, jak i niezależna od pozostałej części obiektu wybudowanego zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 788/05, System Informacji Prawnej LEX nr 209457). Ocena w tym zakresie oraz rozstrzygnięcie winny być jednak podjęte po wyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Motywy takiego rozstrzygnięcia winny przy tym zostać dokładnie wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji.

W niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 23 marca 2006 r. Sąd za bezsporne uznał, iż ogrodzenie w postaci muru wykonane zostało legalnie. Stwierdzony w ponownym postępowaniu fakt, iż w murze widoczna jest pionowa spoina, nie przesądza natomiast jeszcze o tym, iż mur jako całość nie stanowi odrębnego obiektu budowlanego, którego część została następnie wykorzystana jako jedna ze ścian garażu. Wykonanie muru w formie dwóch, wykonanych w różnym czasie, połączonych części, nie wyłącza bowiem uznania go za jeden odrębny obiekt budowlany.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...] nakazał G. B. oraz Z. M. rozbiórkę obiektu budowlanego, składającego się z pomieszczenia garażowego oraz z wiaty, dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego na posesji przy ul. [...] w O. Rozbiórkę tę, zgodnie z treścią decyzji, należało dokonać poprzez demontaż samowolnie wybudowanych elementów, zaznaczonych szczegółowo na szkicu sytuacyjnym oraz przekroju poprzecznym obiektu, stanowiących integralną część decyzji.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przeprowadzając postępowanie wyjaśniające ściśle według wskazówek przedstawionych w trzech wyrokach Sądu administracyjnego, ustalił, iż budowa muru, stanowiącego ogrodzenie w granicy działki, spełnia wymogi prawa budowlanego, natomiast pozostałe roboty budowlane skutkujące postawieniem garażu oraz wiaty, prowadzone były bez pozwolenia na budowę. Nieprzedłożenie przez skarżących wymaganych dokumentów, uniemożliwiło natomiast organom nadzoru budowlanego zalegalizowanie już powstałego obiektu budowlanego.

Organ wskazał, że nieścisłości, które pojawiły się w treści poprzednich rozstrzygnięć były wynikiem błędnej interpretacji, prawidłowo przeprowadzonych pomiarów. Rozbieżność w zakresie wysokości spornej ściany bocznej, której wysokość raz była określona jako 1,85 m, a następnie na 2,13 m, była konsekwencją tego, iż pomiar wykazujący wartość 1,85 m nie obejmował murłaty o wysokości 14 cm oraz wysokości krokwi (14 cm), których suma daje łącznie 2,13 m. Różnice w długości ściany bocznej wynikały natomiast z tego, iż obmiar był dokonywany zarówno od zewnątrz, jak i od wewnątrz, przy czym w tym ostatnim przypadku, nie wzięto pod uwagę szerokości ściany frontowej i tylniej.

Rozważając kwestię tego, czy ściana boczna garażu może być potraktowana jako dalsza część ogrodzenia i w związku z tym, czy istnieje możliwość wyłączenia jej z obowiązku rozbiórki, organ uznał, że takie potraktowanie tego muru jest wykluczone. Przyczyną tego jest stwierdzenie, iż ściana boczna oraz ściana tylnia i frontowa stanowią jedną całość, są zespolone konstrukcyjnie, powstały w jednym czasie, w ramach realizacji jednej inwestycji. Natomiast ściana stanowiąca obecnie ogrodzenie – jak wynika z porównania protokołu oględzin dokonanych w sierpniu i listopadzie 2001 r. – powstała w późniejszym czasie i została dostawiona do ściany bocznej garażu i połączona z nią widoczną spoiną. Nakazanie zatem rozbiórki jedynie ściany frontowej oraz tylniej spowodowałoby naruszenie konstrukcji ściany bocznej, podczas gdy demontaż całego obiektu budowlanego, w postaci garażu z wiatą, nie naruszy konstrukcji muru ogrodzenia, który może być odcięty wzdłuż istniejącej spoiny. Organ zaznaczył, iż wbrew pozorom nie byłoby słusznym pozostawienie ściany bocznej w zakresie, w jakim nie zostanie ona naruszona poprzez rozbiórkę ścian przedniej i tylniej, pomimo że skarżący mógłby, nawet bez dokonywania zgłoszenia, postawić na swej posesji tego typu ogrodzenie. Takie sformułowanie decyzji byłoby bowiem sprzeczne z zasadą restytucji, wyrażoną w przepisie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, stanowiącego podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tą zasadą rozbiórce podlegają wszystkie samowolnie wybudowane elementy obiektu budowlanego, mimo, że niektóre z nich mogłoby powstać legalnie w tym samym miejscu.

Podejmując polemikę z twierdzeniami inwestora, że garaż jest jedynie zadaszonym miejscem postojowym, ściana z bramą – fragmentem wewnętrznego ogrodzenia, a konstrukcja dachu – ozdobnymi belkami, organ wskazał, iż takie interpretowanie postawionej budowli jest sprzeczne z definicjami ustawowymi, technicznymi, jak i językiem terminów budowlanych. Organ nie zgodził się także, z uwagą inwestora, iż dla doprowadzenia istniejącej budowli do stanu zgodnego z prawem, wystarczającym byłoby nakazanie rozbiórki jedynie dachu. Organ podniósł, że posiadanie dachu nie jest warunkiem niezbędnym do uznania, że dany obiekt jest budowlą, która może podlegać nakazowi rozbiórki, ponieważ decyzja o tej treści może odnosić się nawet do obiektów nieukończonych lub z zasady nie posiadających dachu. Organ wskazał także, że poszycie dachowe mogłoby być z łatwością ponownie odtworzone, co rodziłoby konieczność ponownej interwencji organów.

W złożonym 9 maja 2008 r. odwołaniu Z. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnianiu wskazał na naruszenie przepisów art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a oraz art. 2, art. 7, art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Ponadto zaznaczył, iż art. 48 prawa budowlanego dopuszcza także nakazanie rozbiórki jedynie części obiektu budowlanego, a co za tym idzie organ powinien był ograniczyć się zaledwie do nakazania rozbiórki dachu, gdyż już wówczas osiągnięty zostałby cel w postaci doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Obowiązek rozebrania całego obiektu budowlanego stanowi natomiast nieuzasadnioną karę za samowolę budowlaną.

Decyzją z dnia [...] Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Argumentując swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy podał, że postępowanie administracyjne toczyło się zgodnie z przepisami procedury, a strony postępowania nie kwestionowały faktu, iż obiekt budowlany w postaci garażu oraz wiaty, został wykonany bez uzyskania pozwolenia na budowę i jako taki stanowił samowolę budowlaną. Spór, w ocenie organu, dotyczył natomiast tego, czy wszystkie wykonane przez inwestorów roboty podlegały rygorowi wskazanemu w treści art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w szczególności zaś ściana boczna garażu. Organ wyjaśnił, że restytucyjny cel przepisu art. 48 Prawa budowlanego zostanie osiągnięty, tylko wówczas gdy wszystkie elementy samowolnie wybudowanego obiektu zostaną zalegalizowane lub rozebrane. Wymagalność pozwolenia na budowę musi zatem odnosić się do obiektu budowlanego jako do całości, nie zaś do jego poszczególnych części, jakby życzył sobie tego skarżący. Możliwość nakazania rozbiórki tylko części obiektu budowlanego odnosi się natomiast tylko do sytuacji, w której ingerencja organu nadzoru budowlanego następuje w trakcie realizacji inwestycji i obowiązek demontażu odnosi się do tej części zamierzenia inwestycyjnego, którą zdążono wybudować. Z tego względu decyzja organu I instancji, która nakazem rozbiórki obejmowała cały obiekt budowlany w postaci garażu oraz wiaty, nie zaś np. jedynie dach, była zgodna z przepisami K.p.a. oraz Konstytucji RP.

W skardze do Sądu administracyjnego z dnia 28 lipca 2008 r. Z. M. wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucił naruszenie przez te organy przepisów art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że traktuje kwestionowaną przez siebie decyzję, jako karę za uporczywe odwołania wnoszone do organów. Z. M. wskazał, że niczym nie uzasadniona jest nagła zmiana stanowiska przez organy, które początkowo uznały, że ściana boczna garażu stanowi ogrodzenie i nie ma konieczności dokonywania jej rozbiórki, podczas gdy obecnie potraktowano ją jako integralną część obiektu budowlanego. W jego ocenie tak różna interpretacja przepisów w ramach jednego postępowania toczącego się sześć lat narusza nałożony na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Skarżący podniósł także, iż wykładnia przepisu art. 48 prawa budowlanego jest nadmiernie restrykcyjna, ponieważ nie tylko mur, stanowiący obecnie ścianę boczną garażu, ale także betonowa wylewka, istniały już wcześniej i dla swej budowy nie wymagały uzyskania zezwolenia, podczas gdy w chwili obecnej objęte są one obowiązkiem rozbiórki. Z tego względu decyzja obejmować powinna tylko elementy stanowiące nadbudowę do istniejącej legalnie ściany i posadzki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Na rozprawie skarżący wskazał, że jego sprawa jest rozpatrywana przez Sąd już czwarty raz i po każdym orzeczeniu jego sytuacja ulega pogorszeniu, ponieważ pierwotnie nie była kwestionowana legalność wylewki betonowej oraz muru w granicy.

Uczestnik postępowania T. L. wnosząc o oddalenie skargi podniósł, że sporna inwestycja jest garażem, a konstrukcja dachu prowadzi do systematycznego zalewania jego posesji wodami opadowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Ponieważ strony nie były w sprawie reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego wypada rozpocząć od wskazania na przepisy regulujące zakres kognicji sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Dlatego od razu trzeba zaznaczyć, że nawet przy uwzględnieniu skargi Sąd nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznie załatwiających postępowanie administracyjne.

Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zasada zawarta w przepisie art. 153 p.p.s.a. oznacza w istocie, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające zarówno poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane, jak i poza zakres poprzedzającego je postępowania administracyjnego. Zasięgiem jego oddziaływania zostaje bowiem objęte także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, jakie nastąpi w razie uchylenia zaskarżonego aktu. Zasada ta oznacza również, że w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd (np. w razie wniesienia skargi na rozstrzygnięcie wydane w powtórnym postępowaniu, prowadzonym po uchyleniu przez Sąd poprzednio wydanej decyzji), sąd administracyjny będzie nadal związany oceną prawną wyrażoną w wydanym wcześniej wyroku, jeżeli nie zmieniły się okoliczności sprawy powodujące nieaktualność tej oceny. Wyłączenie związania przewidzianego w art. 153 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie w przypadku zmiany przepisów prawnych stanowiących podstawę oceny w danej sprawie lub w razie zmiany stanu faktycznego sprawy, albo uchylenia orzeczenia w prawem określonym trybie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 364-366 oraz wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSP 1999, z. 5, poz. 101 i uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 czerwca 1999 r., sygn. akt OPS 4/99, ONSA 1999, nr 4, poz. 118).

Przechodząc na grunt przepisów Prawa budowlanego odnotować należy, że w razie naruszenia przez inwestora przepisów szeroko rozumianego prawa budowlanego, w trakcie budowy obiektów budowlanych, dochodzi do zawiązania się między organem nadzoru budowlanego a inwestorem stosunku prawnego, z którego wynika możliwość nałożenia przez organ na inwestora określonych obowiązków, mających doprowadzić wykonany obiekt do stanu zgodnego z prawem. Obecnie stosunek ten regulowany jest przez zespół norm zawartych w art. 48 – 49b Prawa budowlanego (budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub wymaganego zgłoszenia albo mimo wniesienia sprzeciwu) oraz zespół norm przewidzianych przepisami art. 50 – 51 Prawa budowlanego (przypadki inne, niż określone w art. 48 ust.1 lub art. 49b ust.1). Obie te regulacje wskazują na wyodrębnienie dwóch spraw administracyjnych: sprawy samowoli budowlanej i sprawy innych naruszeń prawa budowlanego podczas wykonywania robót budowlanych. W trakcie załatwiania obu tych spraw przewidziana jest możliwość wydawania więcej, niż jednego aktu administracyjnego kończącego postępowanie administracyjne. W sprawie samowoli budowlanej jest to np. postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust.2), postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust.1). W trakcie zaś procedury przewidzianej przepisami art. 50 – 51 Prawa budowlanego organ może wydać m.in. postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych (art. 50 ust.1) albo decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust.1 pkt 2). Zakończenie postępowań przewidzianych we wcześniejszych etapach załatwiania sprawy samowoli, czy też sprawy innych naruszeń, nie wywołuje skutku w postaci załatwienia sprawy w znaczeniu materialnoprawnym.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych nakaz rozbiórki obiektu budowlanego oceniany jest jako najsurowszy sposób likwidacji skutków samowoli budowlanej, który powinien mieć miejsce w sytuacjach kiedy niemożliwe jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem.

Zanim ta najbardziej dolegliwa sankcja za naruszenie przepisów Prawa budowlanego zostanie zastosowana, organ winien wcześniej rozważyć wszystkie inne możliwości przewidywane przez prawo i w pierwszej kolejności sięgać do łagodniejszych, niż nakaz rozbiórki form reagowania na samowolę budowlaną.

Należy pamiętać o tym, ze nakaz rozbiórki ma charakter restytucyjny, a nie represyjny.

Nakaz rozbiórki nielegalnie wykonywanego obiektu budowlanego nie może być traktowany jako kara za popełnienie samowoli budowlanej, bo temu służą przepisy karne np. art. 90 Prawa budowlanego (por. wyrok T.K z dnia 26 marca 2002 r., sygn. SK 2/01, opubl. OTK – A 2002/2/15; wyroki NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. IV SA 394/98, opubl. OSP 2001/7-8/107; z dnia 8 października 2007 r., sygn. II OSK 1318/06 niepubl.).

Przy takich zastrzeżeniach należy podzielić pogląd cytowanych wcześniej orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 marca 2006 r. i z dnia 3 grudnia 2007 r., że materialnoprawną podstawą, na której zostały oparte zaskarżone decyzje organów obu instancji są przepisy ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( t.j. Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz.2016 ze zm.), w szczególności art. 48 ustawy. Powołany przepis art. 48 ust. 1 stanowił w dacie wydania zaskarżonej decyzji odwoławczej, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 określa jedną z przesłanek legalizacji samowoli budowlanej tj. wskazuje sytuacje, kiedy jest możliwe odstąpienie przez organ nadzoru budowlanego od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Legalizacja jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy budowa jest zgodna z określonymi w odpowiednich aktach zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Natomiast zmieniony ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 888) art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego doprecyzowuje zasady przeprowadzenia postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej w trybie określonym w art. 48 ust. 2.

Jeżeli zachodzą przewidziane prawem przesłanki, właściwy organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Ich dalsze prowadzenie przez inwestora – naturalnie o ile budowa nie została jeszcze ukończona – jest uzależnione od uzyskania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych (art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego). Jednym z warunków uzyskania takiej decyzji jest przedstawienie przez inwestora, w wyznaczonym terminie, zaświadczenia potwierdzającego zgodność obiektu budowlanego z wymogami planowania i zagospodarowania przestrzennego, drugi zaś warunek uzyskania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę na podstawie art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego, dotyczy wymogu przedstawienia organowi nadzoru budowlanego określonych w przepisie dokumentów. Zmieniony przepis art. 48 ust. 3 pkt 2 posługuje się przy sprecyzowaniu listy dokumentów odesłaniem do art. 33 Prawa budowlanego, który między innymi określa listę dokumentów, które należy dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę wydawanego na podstawie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Należy zauważyć, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w cytowanym przepisie jest traktowane jako wniosek o wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.

Natomiast jeżeli przedłożenie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w Prawie budowlanym wówczas zastosowanie znajduje dyspozycja art. 48 ust. 4 , zgodnie z którym to przepisem, w przypadku niespełnienia w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego w treści postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, o których mowa w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, wydawana jest decyzja o nakazie rozbiórki całości lub części obiektu budowlanego w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W przypadku, gdy budowa została już zakończona, przedłożenie dokumentów jest traktowane jako wniosek o wydanie decyzji o zatwierdzeniu robót budowlanych.

W konsekwencji, niedotrzymanie przedstawienia dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy lub uchybienie wymaganiom dotyczącym zabezpieczenia budowy stanowią przesłanki wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego.

Wskazać należy, że również w wyniku uchybienia terminu strona traci przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej, i w efekcie sprawa zostaje załatwiona w trybie zwykłym, tj. przez wydanie nakazu rozbiórki.

Organ inspekcji budowlanej ustaliwszy, że roboty były prowadzone bez pozwolenia na budowę wydał na podstawie art. 48 ust.3 Prawa budowlanego postanowienie o nałożeniu obowiązku przedłożenia przez inwestorów określonych dokumentów. Postanowienie to stało się ostateczne.

Również nie jest sporną okolicznością w sprawie, że inwestorzy nie przedłożyli żądanych dokumentów w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego. W konsekwencji, takie zachowanie inwestorów uniemożliwiło zastosowanie procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego i uprawniało organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie zachodzi zatem zarzucane w skardze naruszenie przepisów Prawa budowlanego a to art. 48 ust. 1 i 2.

Nie można podzielić także zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a to art. 77 i 80 K.p.a. w związku z art. 8 K.p.a. Naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa skarżący dopatruje się w zmianie interpretacji przepisów prawa w toku postępowania tak administracyjnego, jak i sądowego, co naraziło go na szkodę w postaci objęcia nakazem rozbiórki nakładów na "zalegalizowane" wcześniej elementy spornego obiektu (tynki, brama garażowa). Tymi "legalnymi elementami" miały być ściana boczna garażu nazywana przez skarżącego ogrodzeniem i wylewka betonowa. Odpowiadając na ten zarzut skarżącego warto przypomnieć ewolucję jego wyjaśnień składanych w toku postępowania administracyjnego, w szczególności w czasie oględzin dokonywanych przez pracowników organu I instancji i w toku przesłuchania w charakterze strony.

W szczególności skarżący wyjaśnił, że :

a) Gdy z pisma T. L. wynikało, że inwestorzy G. i Z. (małżonkowie) M., po zlikwidowaniu garażu wbudowanego w posiadany budynek mieszkalny, budują pomiędzy domem a istniejącym ogrodzeniem drewnianym (parkanem) garaż na 2 stanowiska samochodowe, a inspektorzy PINB w O. stwierdzili "wybudowanie ściany w granicy sąsiada o długości około 15 m a wysokości 2,13 i odległości od ściany budynku mieszkalnego około 3 m", oraz położenie na ścianie "belki drewnianej o przekroju 14 x 14 cm, na której oparto belki drewniane (krokwie) o rozstawie 1,10 m, które na drugim końcu oparto na konstrukcji budynku mieszkalnego", zaś "prostopadle do tej ściany wymurowano przegrody, jedną pełną o długości 3 m, a drugą przesklepianą nad garażem", inwestor Z. M. oświadczył, że "wykonane konstrukcje stanowią ogrodzenie działki".

b) W odwołaniu od decyzji z dnia 22 sierpnia 2001 r. nakazującej rozbiórkę garażu, Z. M. oświadczył, że na jego posesji nie jest i nie była prowadzona budowa garażu. Zakwestionowane roboty budowlane określił jako "zespół ogrodzeń i krat" nie wymagających pozwolenia, ani zgłoszenia w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a Prawa budowlanego. Zarzucane mu przez organy prowadzenie budowy garażu określił jako przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów.

c) W protokole oględzin z dnia 19 listopada 2001 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Opolu odnotowali wyjaśnienie Z. M., że krokwie (belki) i łaty stanowią elementy kraty, do której będą przymocowane donice z kwiatami. W kolejnym protokole oględzin z dnia 17 listopada 2004 r. inspektorzy odnotowali uzupełnienie poprzednich robót o pokrycie dachówkami całej połaci dachu nad garażem i wiatą oraz metalowej bramy garażowej.

d) W skardze sądowoadministracyjnej z dnia 7 listopada 2005 r. w sprawie II SA/Op 463/05 skarżący wywodził, że bez pozwolenia i zgłoszenia może na swojej działce wydzielić miejsca do parkowania samochodów i odgrodzić to miejsce bramą, czyli urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego.

Z tych samych przyczyn może połączyć belkami ogrodzenie z dachem budynku mieszkalnego. Dlatego nakazem rozbiórki może być objęty tylko "dach miejsca postojowego samochodów".

e) W toku kolejnych oględzin nieruchomości z dnia 17 października 2006 r. Z. M. oświadczył, że "część pokrycia dachowego (pomieszczenia w którym przechowuje samochód) stanowi pokrycie dachowe istniejącego wcześniej budynku mieszkalnego".

f) W protokole przesłuchania strony z dnia 8 marca 2007 r. Z. M. na pytanie o czas i kolejność budowy elementów garażu oświadczył, że jest to "miejsce postojowe dla samochodów, zadaszone. W pierwszym etapie wykonano wylewkę betonową w 1984 r., w drugim etapie wybudowano ogrodzenie murowane w granicy działki na wiosnę 2001 r., następnie przy remoncie dachu budynku mieszkalnego w celu zabezpieczenia elewacji budynku wydłużono okap dachu przez przedłużenie istniejących krokwi. Natomiast ściany poprzeczne między ogrodzeniem a budynkiem mieszkalnym wykonano w celu odgrodzenia posesji przed dostępem osób trzecich.

Do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i oświadczeń inwestora konieczne jest wskazanie, że zgodnie z art. 30 ust.1 pkt 3 budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia. Jednakże roboty budowlane wykonane przez inwestora w granicy z działką uczestnika postępowania tylko częściowo spełniają wymogi pojęcia ogrodzenia. Dotyczy to tylko tej części muru wybudowanego w granicy, która mieści się pomiędzy granicą działki od ul. [...] a ścianą frontową garażu. Tylko tego odcinka ogrodzenia dotyczyły wcześniejsze wypowiedzi organów i Sądu uznające mur za wybudowany legalnie. Natomiast co do wylewki betonowej stanowiącej podłoże powstałego obiektu to wbrew twierdzeniom skarżącego żadna z wypowiedzi organów i Sądu nie uznała ją za legalną. To co wymaga natomiast podkreślenia to zmiana stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza na etapie wydawania pierwszych decyzji administracyjnych, kiedy garaż i wiata były w toku budowy.

Ponieważ po bezskutecznej ostatecznie procedurze legalizacyjnej samowolnej budowy spornego obiektu budowlanego organy wydając decyzje w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego błędnie, albo bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, albo nieprecyzyjnie określały przedmiot i zakres rozbiórki, nie zachodziła w sprawie sytuacja naruszenia art. 139 K.p.a. (zakaz wydawania decyzji na niekorzyść odwołującego się), albo art. 153 P.p.s.a. (związanie oceną prawną co do zakresu nakazu rozbiórki).

Skoro wcześniejsze orzeczenia Sądu administracyjnego stwierdzały naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § pkt 1 lit. c P.p.s.a.) to właściwe procedowanie uwzględniające zasady z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.k. prowadząc do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych wymagało przełożenia na sformułowanie poprawnej sentencji decyzji nakazującej rozbiórkę, a to także w celu jednoznacznego określenia przedmiotu samowoli budowlanej dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego. W efekcie na akceptację zasługuje pogląd przyjęty przez organy, że obiekt powstały na działce inwestorów pomiędzy budynkiem mieszkalnym, a granicą z nieruchomością uczestnika T. L. nie stanowi zespołu elementów będących ogrodzeniem i przegrodami lecz jest w zakwestionowanej części garażem i wiatą wybudowanymi samowolnie.

Sąd w pełni akceptuje pogląd organów, że przewiązanie ściany bocznej obiektu ze ścianami poprzecznymi (frontową i tylną) oraz przykrycie tych ścian dachem opartym na więźbie dachowej i słupie tworzy garaż i wiatę, co wyklucza traktowanie ściany wymurowanej przy granicy na odcinku powstałego nielegalnie obiektu jako ogrodzenia. Ten pogląd należy odróżnić od słusznego przyjęcia organów, że ogrodzenie będące murem powstałym od ściany frontowej garażu do granicy z ulicą [...] powstało legalnie o czym świadczy spoina oddzielająca tą część muru od ściany garażu. Oczywiście mur ogrodzeniowy o wysokości do 2,20 m uznany byłby za legalny nawet gdyby wybudowano go w kilku częściach, pod warunkiem, że nie straciłby charakteru ogrodzenia. Tymczasem inwestycja prowadzona przez małżonków M. doprowadziła do powstania garażu i wiaty jako obiektu budowlanego którego częścią jest ściana wybudowana w granicy z nieruchomością uczestnika na zakwestionowanej przez organy i wyrażonej w załączniku graficznym nr 2 długości 11,55 m.

W pełni też Sąd podziela ustalenia organów obu instancji , że wykładnia przepisów Prawa budowlanego wynikająca z pism procesowych skarżącego sprowadzałaby się do zaakceptowania, że obiekty budowlane powstają w sposób przypadkowy niezamierzony i tylko inwestor jest uprawniony do oceny efektu prowadzonych robót budowlanych a umocowanie do takiej wyłącznej oceny wynika z prawa własności i jego ochrony zapisanych w Konstytucji RP. Tymczasem organy nadzoru budowlanego do wykonywania zadań wynikających z przepisów Prawa budowlanego mają prawo i obowiązek stosownie do zebranego materiału dowodowego oceniać roboty budowlane i obiekty powstałe w ich wyniku stosownie do pojęć ustawowych np. zawartych w art. 3 pkt. 1 art. 30 ust.1 pkt. 3 oraz przepisach technicznych.

Jako właściwy należy ocenić pogląd organów, że rozbiórce muszą podlegać wszystkie samowolnie wybudowane elementy obiektu budowlanego tworzącego całość i nie ma znaczenia, że niektóre z tych elementów powstały wcześniej a inne później albo, że mogłyby legalnie powstać w tym samym miejscu. Samowola budowlana jest stanem trwałym, nie przedawnia się. Nie ma znaczenia czy popełnił ją obecny, czy poprzedni właściciel nieruchomości jako inwestor. Dlatego słusznie ocenie organów podlegał efekt wykonywanych na przestrzeni wielu lat od 1984 - 2004 r. robót budowlanych, którym okazał się garaż i wiata opisane szczegółowo w decyzji rozbiórkowej i załącznikach graficznych stanowiących jej integralną część.

Z tych wszystkich względów Sąd nie podzielił zarzucanego w skardze naruszenia zaskarżonymi decyzjami przepisów prawa materialnego i przepisów procesowych a w konsekwencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.