Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 880/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 2,§ 3
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej S.T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor OR ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako Kierownik BP ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] i przyznaniu S.T. (skarżącej) dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnym ograniczeniami (określanych dalej jako płatności ONW).

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., w skrócie: "k.p.a.") § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 - dalej określanego jako "rozporządzenie ONW").

Z uzasadnienia decyzji wynikało, iż zapadła ona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 8 maja 2015 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2015. Skarżąca ubiegała się w nim o przyznanie płatności do 11 działek rolnych o łącznej powierzchni 13,41 ha.

Poddając ww. wniosek kontroli administracyjnej Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż trzy spośród zgłoszonych działek (o nr. ewid. [...]) położone w [...], zadeklarowane do płatności przez S.T. zostały zadeklarowane również we wniosku innego producenta rolnego, tj. A.H..

Wobec powyższego obie wnioskodawczynie wezwano do złożenia wyjaśnień.

A.H. podała, że na wszystkich trzech działkach w 2015 roku wykonane były trzy zabiegi talerzowania, w marcu, w kwietniu i w maju, a z początkiem września były stosowane opryski.

Pełnomocnik skarżącej oświadczył natomiast, że na części konfliktowych działek posiany był owies, a część stanowiły trwałe użytki zielone. Owies miał zostać zebrany na przełomie lipca i sierpnia, a następnie wykonano zabieg talerzowania.

Po przeprowadzeniu kontroli na miejscu i rozprawy administracyjnej Kierownik BP ARiMR w dniu [...] maja 2016 r. wydał decyzję przyznającą skarżącej płatności, do wszystkich zadeklarowanych do płatności gruntów. Łączna powierzchnia do jakiej została przyznana płatność wynosiła 13,41 ha.

W toku postępowania prowadzonego w sprawie z wniosku A.H. Kierownik BP ARiMR przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe oraz przeprowadził rozprawę administracyjną.

Ostatecznie ustalił, że S.T. w roku 2015 nie mogła w sposób całkowicie swobodny korzystać ze spornego gruntu (działki nr [...]), albowiem inny producent, tj. A.H. również dokonywała na tym obszarze zabiegów agrotechnicznych. Zatem S.T. i A.H. naprzemiennie wykonywały zabiegi agrotechniczne na spornych działkach, pozbawiając się tym samym możliwości swobodnego korzystania ze spornego gruntu rolnego. Zdaniem Kierownika BP ARiMR w odniesieniu do działek zadeklarowanych przez S.T. nie występował element fizycznego władztwa nad rzeczą, składającego się na istnienie posiadania w rozumieniu art. 336 k.c., gdyż konieczną przesłanką przyznania płatności jest posiadanie gruntów rolnych, a więc faktyczne władanie nimi.

Dnia 15 marca 2017 r. Kierownik BP ARiMR, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie administracyjne dotyczące przyznania S.T. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015, wskazując na ujawnienie nowych, istotnych dowodów w sprawie jakimi były zeznania świadków przesłuchanych na okoliczność prowadzonego postępowania odwoławczego w sprawie przyznania płatności A.H..

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Kierownik BP ARiMR uchylił swoją decyzję z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] i przyznał S.T. płatność ONW w kwocie 835,93 zł. Organ ustalił, iż stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych do płatności ONW wyniosła 4,67 ha. Było to konsekwencją wykluczenia z deklaracji ujętej we wniosku S.T. powierzchni konfliktowych działek ewidencyjnych nr [...] (dz. rolna B o pow. 0,60 ha), nr [...] (dz. rolna Ł o pow. 3,90 ha) i nr [...] (dz. rolna M o pow. 4,24 ha).

Organ wyjaśnił, że w świetle nowych dowodów ujawniających nieznane wcześniej okoliczności, S.T. nie spełniała warunków przyznania płatności do trzech spornych działek ewidencyjnych. W związku z tym z deklaracji ujętej we wniosku o przyznanie płatności Pani S.T. wykluczono powierzchnię 8,74 ha. Jednocześnie Kierownik BP ARiMR wskazał, że wykluczenia powierzchni dokonano bez nakładania kar administracyjnych, albowiem wystąpiły przesłanki z art. 64 ust. 2 lit. d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 549 – dalej jako rozporządzenie nr 1306/2013), zgodnie z którym nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby.

W odwołaniu od decyzji Kierownika BP ARiMR S.T. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, iż sprawowała fizycznego władztwa nad nieruchomością. Zakwestionowała ocenę dowodów, która doprowadziła do ustaleniu, że zabiegi agrotechniczne na spornych działkach wykonywane były naprzemiennie przez S.T. i A.H., podczas gdy z zeznań świadków wynika, że A.H. nie mogła w 2015 roku korzystać ze spornego gruntu, albowiem wycofała się z ubiegania o płatności, a wspomniane zeznania były interesowne i niespójne. Zdaniem odwołującej umowa dzierżawy, którą dysponuje jest jedynie prawnie wiążąca i skuteczna, natomiast A.H. nie ma względem przedmiotowych nieruchomości żadnych praw, gdyż nigdy nie użytkowała w/w nieruchomości w sposób, który uprawniałby ją do uzyskiwania jakichkolwiek płatności dystrybuowanych przez ARiMR.

Powołaną na wstępie decyzją Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor OR ARiMR wskazał na regulacje rozporządzenia ONW oraz ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349 ze zm. - dalej określanej jako ustawa PROW).

Dyrektor wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW posiadanie działek zgłoszonych przez rolnika do płatności jest warunkiem niezbędnym do przyznania płatności. Dla zdefiniowania czym jest posiadanie, organ odwołał się do art. 336 k.c. Stwierdził jednak, iż dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Uprawnionym do płatności jest właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela, dzierżawca gruntu rolnego oraz posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę). Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda co do podejmowania decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy, gdzie i komu je sprzedawać.

Dyrektor OR ARiMR oceniając prawidłowość zaskarżonego doń rozstrzygnięcia uznał, iż prawidłowo przyjęto, że zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania wobec ujawnienia okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...] maja 2016 r. Podzielił również ustalenia organu I instancji, że S.T. w roku 2015 nie mogła w sposób swobodny korzystać z przedmiotowego gruntu rolnego, nie posiadała statusu posiadacza tych gruntów, a w konsekwencji nie spełniła koniecznych przesłanek określonych w ustawie o płatnościach. Oceniając materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie organ uznał za spójne zeznania dotyczące stanu agrotechnicznego spornych działek, według których były one silnie zarośnięte lub też przypominały nieużytki, natomiast w zakresie rodzaju prowadzonej uprawy i rodzaju zabiegów agrotechnicznych przeprowadzanych na konfliktowych działkach, oświadczenia stron i zeznania wskazanych świadków nie pokrywają się ze sobą, czy też wzajemnie się wykluczają.

Organ odwoławczy stwierdził, że ani skarżącej ani A.H. nie można przypisać statusu posiadacza spornych działek prowadzącego na nich działalność rolniczą. Organ stwierdził, iż skoro obie te osoby naprzemiennie prowadziły działania agrotechniczne na spornych gruntach, to w konsekwencji żadna z nich nie mogła swobodnie decydować o tym, w jaki sposób te grunty rolniczo użytkować. Z materiału dowodowego wynika, że w 2015 roku działania A.H. ukierunkowane były na poprawę stanu agrotechnicznego omawianych działek (talerzowanie, opryski), natomiast działania S.T. ukierunkowane były na uprawę owsa (na działkach nr [...]) oraz koszenie i zbiór biomasy (na działce nr [...]). W ocenie organu odwoławczego brak było możliwości uznania - w oparciu o zgromadzone dowody, że zamierzone cele zostały przez strony konfliktu osiągnięte. Zdjęcia z przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2015 r. kontroli na miejscu ukazywać miały brak resztek pożniwnych, a ponadto silnie zachwaszczenie i przerośnięcie gruntów trawami. Brak ten potwierdzać miały również zeznania części świadków, którzy stwierdzili że na spornym obszarze nie znajdowała się jednolita uprawa zboża z rodzaju owies.

Dyrektor OR ARiMR uznał jednak, że na konfliktowych gruntach były podejmowane pewne działania agrotechniczne. Widoczne są bowiem bruzdy po talerzowaniu. W ocenie organu obie strony konfliktu prowadziły pewne działania agrotechniczne na spornych działkach, jednak zabiegi te miały charakter działań pozorowanych, ponieważ nie doprowadziły do konkretnego i zamierzonego przez strony celu, co dokumentują wyniki z wizytacji terenowej i dokumentacja fotograficzna. W ocenie organu nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, że S.T. była w dniu 31 maja 2015 roku posiadaczem trzech działek, a zatem nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek przyznania płatności ONW. Organ zauważył, że według oświadczeń skarżącej i A.H. w roku 2015 działania agrotechniczne na konfliktowych działkach prowadzone były naprzemiennie. Tym samym władanie gruntem w roku 2015 przez nie nie było stanem trwałym. Jak wynikać miało z poczynionych ustaleń, z uwagi na zły stan agrotechniczny przedmiotowych działek, A.H. zadecydowała o podjęciu działań zmierzających do jego poprawy, a w związku z tym na przedmiotowych gruntach zastosowano talerzowanie i opryski. Tym samym S.T. nie miała pełnej swobody, co do sposobu uprawy działek, została pozbawiona możności korzystania z przedmiotowego gruntu zgodnie z jej wolą, a brak tego czynnika uniemożliwia przyznanie statusu posiadacza przedmiotowych nieruchomości w 2015roku. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR działalność rolnicza prowadzona przez obu producentów miała pozorowany charakter, ponieważ nie doprowadziła do konkretnego i zamierzonego celu. Wizytacja terenowa przeprowadzona przez przedstawicieli ARiMR nie potwierdziła deklarowanych przez nie upraw. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego nie można było przypisać S.T. statusu posiadacza przedmiotowych działek w roku 2015, ponieważ zamierzone przez stronę działania nie zostały zamanifestowane w widoczny dla otoczenia sposób.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że do kompetencji Kierownika BP ARiMR w postępowaniu w sprawie wniosku o przyznanie płatności nie należy badanie, czy wnioskodawca legitymuje się ważnym tytułem prawnym do działek gruntu rolnego, gdyż taki wymóg nie został określony w obowiązujących przepisach prawa. Organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał weryfikacji przesłanek przyznania płatności, przede wszystkim posiadania działek gruntu rolnego. Organ podkreślił, że z ogółu zeznań wszystkich powołanych świadków wynika jednoznacznie, że sporne działki gruntu rolnego były w roku 2015 silnie porośnięte chwastami.

Pismem z [...] sierpnia 2017 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR zarzucając organowi:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że w dniu 31 maja 2015 r. skarżąca nie była posiadaczem konfliktowych działek, a tym samym nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek przyznania płatności,

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, że władztwo faktyczne skarżącej nad działkami konfliktowymi nie było władztwem stałym w zakresie w jakim odmówiono jej przyznania płatności na łączną powierzchnię 13,31 h. ograniczając tę płatność tylko do 4,67 h, podczas gdy prawidłowe ustalenia winny prowadzić do przyznania stronie płatności za całość dzierżawionej przez niej nieruchomości, w tym także za działki [...],

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłową ocenę dowodów wyrażający się w ustaleniu, iż S.T. i A.H. naprzemiennie wykonywały zabiegi agrotechniczne na w/w działkach, podczas gdy z zeznań świadków zawnioskowanych przez A.H. wynika, iż nie mogła ona w 2015 roku korzystać ze spornego gruntu, albowiem zeznania te były interesowne i niespójne, a nadto w toku postępowania wycofała się ona z ubiegania o płatności do działek oznaczonych jak wyżej,

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I i II instancji wszelkich niezbędnych czynności koniecznych do dokładnego wyjaśnienia sprawy,

- art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wskutek czego nie dokonano ponownego rozpatrzenia sprawy.

- art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uchylenia.

Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego aktu w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja naruszała prawo.

Zapadła ona w trybie wznowienia postępowania i utrzymano nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, którą z kolei organ ten uchylił własną decyzję przyznającą skarżącej płatności ONW oraz przyznał płatności w innej - niższej kwocie. Wskazano, iż postępowanie wznowiono wobec ujawnienia nowych, nieznanych organowi, a istniejących w dacie wydania decyzji pierwotnej okoliczności faktycznych. Dotyczyły one przesłanek przyznania płatności, a mianowicie kwestii posiadania gruntów rolnych oraz prowadzenia na nich działalności rolniczej. Nie budzi wątpliwości, iż podstawą wznowienia postępowania musiał być w tej sytuacji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Spośród wynikających z tego przepisu przesłanek wznowienia postępowania w sposób niewątpliwy spełniona była przesłanka ostateczności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] maja 2015 r. nr [...]. Nie było również wątpliwości co do tego, iż w chwili wydawania tej decyzji nie istniały dowody z zeznań zgromadzonych w ramach postępowania w sprawie z wniosku A.H. o przyznanie płatności do trzech spośród działek zgłoszonych do płatności ONW przez skarżącą (działek oznaczonych we wniosku skarżącej jako "B", "M" i "Ł").

Należy jednak zauważyć, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania ma na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją ujętych w formie podstaw wznowienia. Wystąpienie podstawy wznowienia nie może być pretekstem do ponownego rozpoznania sprawy w całości, bez względu na stwierdzone uchybienia. Jednocześnie podkreślić należy, iż w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ przede wszystkim powinien ocenić nowe dowody i okoliczności nieznane organowi w dacie orzekania w sprawie oraz ich wpływ na poprawność rozstrzygnięcia i stwierdzić, czy nowe okoliczności faktyczne bądź nowe dowody są istotne, tzn. czy dają podstawy do zrewidowania stanowiska zajętego w pierwotnej decyzji czego procesowym wyrazem jest uchylenie decyzji pierwotnej i wydanie - stosownie do poczynionych ustaleń - nowego rozstrzygnięcia w sprawie.

W niniejszej sprawie zakres koniecznych ustaleń faktycznych determinowała treść § 2 rozporządzenia ONW określającego podmiotowy i przedmiotowy zakres wsparcia.

Zgodnie z § 2 ust. 1 tego aktu płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1. spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2. łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie zaś z § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

W myśl wreszcie § 2 ust. 3 rozporządzenia płatność przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do kwestii czy skarżąca była posiadaczem w rozumieniu powołanych wyżej przepisów rozporządzenia ONW. Organy ARiMR przyjęły, iż pierwotna decyzja przyznająca skarżącej płatności do trzech wymienionych działek była błędna dlatego, że wadliwie przyjęto wówczas, iż skarżąca była posiadaczką gruntów zgłoszonych do płatności, podczas gdy z dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu wynikało, iż skarżącej posiadania przypisać nie można, a to wobec korzystania z działek także przez innego rolnika – A.H.. Takie stanowisko nie może być uznane za uzasadnione.

Dyrektor ARiMR trafnie poszukując prawnego znaczenia pojęcia posiadania w przepisach Kodeksu cywilnego, odwoływał się do braku zamanifestowania przez skarżącą zewnętrznie zamiaru faktycznego władania rzeczą, czyli braku po jej stronie tzw. psychicznego elementu posiadania (animus cum rem sibi habendi). Należy jednak zauważyć, iż taki zamiar cechuje posiadanie samoistne, czyli jeden z dwóch typów posiadania rozróżnionych w art. 336 § 1 k.c. Tymczasem skarżąca nie opierała swojego wniosku o przyznanie płatności ONW o twierdzenie, iż jest samoistnym posiadaczem. Przeciwnie: w toku postępowania wskazywała, iż jest posiadaczem zależnym przedkładając umowę dzierżawy nieruchomości. Należy też zauważyć, iż zgodnie z ugruntowanym rozumieniem pojęcia posiadania, polega ono na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Dla istnienia posiadania nie jest jednak konieczne - jak przyjęto to w zaskarżonej decyzji - rzeczywiste, a więc efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy. Istotna jest sama możność takiego korzystania (zob. wyroki SN z 3 czerwca 1966 r., III CR 108/66, OSPiKA 1967, nr 10, poz. 234 z 16 czerwca 1972 r., III CRN 121/72, LEX 7096). Posiadacz może w stosunku do rzeczy przejściowo nie wykonywać władztwa i pomimo tego nie utraci jej posiadania. Istotne jest bowiem nie to czy posiadacz wykonuje względem rzeczy konkretne czynności, lecz to, czy ma możliwość ich wykonywania bez potrzeby wytaczania np. powództwa o przywrócenie posiadania (zob. post. SN z 1 kwietnia 2011 r. III CSK 184/10 LEX nr 863394).

Należy też dostrzec, iż zgodnie art. 340 k.c. przewiduje domniemanie ciągłości posiadania, a zgodnie z art. 345 k.c. posiadanie przywrócone uznaje się za nieprzerwane. Przewidziana w art. 345 k.c. fikcja ciągłości posiadania znajduje zastosowanie w tych przypadkach, gdy posiadanie zostało przywrócone w sposób legalny. Legalne przywrócenie posiadania następuje bądź na skutek dobrowolnego zwrotu rzeczy posiadaczowi, bądź też na skutek zastosowania przez posiadacza dozwolonej samopomocy (art. 343 § 2 k.c.), czy wreszcie na skutek wykonanego orzeczenia o przywróceniu poprzedniego stanu posiadania (art. 344 § 1 k.c.). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca konsekwentnie powoływała się na dobrowolne odstąpienie przez A.H. nie tylko od posiadania przedmiotowych działek ale także od ubiegania się o płatności.

Jeżeli chodzi o rolnicze wykorzystywanie w 2015 r. spornych działek nr [...], to uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie przekonuje o właściwej ocenie przeprowadzonych przez skarżącą zabiegów agrotechnicznych na tych działkach. Mianowicie organ II instancji stwierdził, że miały one charakter działań pozorowanych, ponieważ nie doprowadziły do konkretnego i zamierzonego celu. Organ odwołał się w tym zakresie do wyników wizytacji terenowej i dokumentacji fotograficznej. Jednak w aktach sprawy brak jest rzetelnej dokumentacji z przeprowadzonej wizytacji terenowej, a dwie załączone do akt fotografie przedstawiają tylko działkę [...], przy czym brak jest opisu odnoszącego te fotografie do mapy tej działki.

Wobec tak ograniczonego materiału dowodowego, wskazać należy, że organ winien szczegółowo, odrębnie dla każdej z trzech kwestionowanych działek, wykazać brak zabiegów agrotechnicznych.

Ustawa PROW wprowadza pewne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a. Bezsporne przy tym jest, że na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy PROW zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a. Należy jednak podkreślić, że w tych samych przepisach ustawodawca zdecydował, iż organ ma stać na straży praworządności, wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz, na żądanie stron, udzielać im niezbędnych informacji i zapewnić czynny udziału w postępowaniu.

Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony.

Organ winien zatem ustalić brak rolniczego wykorzystania w 2015 r. spornych działek z uwzględnieniem wszystkich obowiązujących w tym względzie przepisów, a w szczególności, powołanego wyżej art. 27 ust. 1 ustawy PROW, który nakazuje wyczerpujące rozpatrzenie przez organ orzekający całego materiału dowodowego. Organ decydujący o wysokości płatności ma przy tym obowiązek odniesienia się do zgłaszanych przez rolnika w trakcie postępowania twierdzeń.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że określona art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji ma zastosowanie także w sprawach płatności na rzecz rolników. Jej przestrzeganie jest szczególnie istotne w sytuacjach, kiedy organ uznaje, że obszar zgłoszony do pomocy jest niezgodny z rzeczywistą powierzchnią uprawnioną do płatności (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2015 r., II GSK 824/14, LEX nr 1775180). Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie płatności i opierając rozstrzygnięcie o ustalenia poczynione w wyniku kontroli, które są kwestionowane, jest zobowiązany wyjaśnić rolnikowi powody, dla których istnieje rozbieżność pomiędzy poprzednimi wynikami kontroli, a ustaleniami obecnej kontroli. Obowiązek ten wynika z treści art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r., II GSK 2351/13).

Ustalenia w powyższym zakresie przedstawione w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały, powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tak jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji w powiązaniu ze znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym, nie pozwala na pełną weryfikację poprawności stanowiska organów o braku posiadania przez skarżącą w 2015 r. spornych działek nr [...] i braku ich rolniczego wykorzystania, należało uznać, że w sprawie doszło do naruszenia przytoczonych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, oraz w oparciu o już zgromadzony materiał dowodowy ponownie oceni, czy skarżącej można przypisać status posiadacza spornych działek w rozumieniu § 2 rozporządzenia ONW oraz czy spełniony był w jej przypadku warunek prowadzenia działalności rolniczej.

Ostatecznie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. (punkt I wyroku). Orzeczenie o kosztach postępowanie znajdowało podstawę prawną w art. 200 p.p.s.a. (punkt II wyroku).