Wyrok NSA, sygn. akt II SA 169/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 325
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych.
Teza: Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ można odmówić zezwolenia na import towarów spożywczych i przemysłowych na potrzeby pośrednictwa handlowego, jeżeli taką działalność prowadzą krajowe podmioty nie korzystające ze zwolnień od opłat i podatków, zaspokajając całkowicie potrzeby rynku wewnętrznego.

TEZY

Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ można odmówić zezwolenia na import towarów spożywczych i przemysłowych na potrzeby pośrednictwa handlowego, jeżeli taką działalność prowadzą krajowe podmioty nie korzystające ze zwolnień od opłat i podatków, zaspokajając całkowicie potrzeby rynku wewnętrznego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił na podstawie art. 207 par. 6 Kpa w części dotyczącej gier losowych, a w pozostałej części oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Spółki "B" na decyzję Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych z dnia 9 listopada 1990 r. w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na prowadzenie gier losowych w automatach oraz importu towarów spożywczych i przemysłowych.


UZASADNIENIE

W dniu 10 lutego 1990 r. Przedsiębiorstwo Turystyczne "W.-T." i Michael K. wystąpili do Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych o wydanie zezwolenia na utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z udziałem podmiotu zagranicznego, która miała zajmować się organizacją i obsługą szeroko pojętego ruchu turystycznego, w tym również prowadzeniem działalności "rozrywkowej w postaci dyskotek, salonów gier i kasyn".

W zezwoleniu z dnia 6 kwietnia 1990 r., wydanym przez Prezesa Agencji, uwzględniono propozycje zawarte we wniosku z wyjątkiem cytowanego fragmentu o działalności rozrywkowej,

Utworzona spółka "B." wystąpiła w dniu 20 kwietnia 1990 r. o uściślenie zezwolenia w ten sposób, że " w ramach działalności rozrywkowej mieszczą się m.in. dyskoteki, salony gier oraz kasyna". Decyzją z dnia 31 maja 1990 r. Prezes Agencji nadał spornemu fragmentowi swojego zezwolenia z dnia 6 kwietnia 1990 r. następujące brzmienie: "2. Organizowanie i obsługa ruchu turystycznego, jak biura podróży, prowadzenie działalności gastronomicznej, rozrywkowej - z wyjątkiem gier losowych i totalizatorów",

W dniach 10 i 31 października 1990 r. skarżąca spółka przesłała do Prezesa Agencji dwa wnioski: pierwszy z nich ponownie nawiązywał do umożliwienia jej prowadzenia działalności rozrywkowej w formie "prowadzenia gier losowych w automatach", drugi dotyczył prowadzenia importu towarów spożywczych i przemysłowych oraz sprzedaży tych towarów w prowadzonych przez spółkę hurtowniach i sklepach,

Prezes Agencji decyzją z dnia 9 listopada 1990 r. Nr BI-II-MJ/1251/B/34/90 oba wnioski załatwił odmownie,

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka wniosła o uchylenie tej decyzji z powodu naruszenia art. 5 ust. 2 pkt 3 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325/. Zdaniem skarżącej, uniemożliwienie importu towarów jest sprzeczne z dążeniem ustawodawcy do poprawy zaopatrzenia rynku wewnętrznego w nowoczesne i wysokiej jakości artykuły, gdy nie występuje żadna z sytuacji przewidzianych w art. 6 ust. 1 tej ustawy. Ponadto skarżąca zaakcentowała, że po eliminacji w kodeksie cywilnym pojęcia jednostek gospodarki uspołecznionej uległa zrównaniu sytuacja prawna wszystkich podmiotów gospodarczych i nie ma dotychczasowych ograniczeń w ubieganiu się o zezwolenie na prowadzenie gier losowych,

Prezes Agencji wniósł o oddalenie skargi. W sprawie odmowy wydania zezwolenia na prowadzenie gier losowych w automatach wyjaśnił, że ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o grach losowych i totalizatorach /Dz.U. nr 19 poz. 122 ze zm./ nadal obowiązuje i na określony w niej tryb wydawania zezwoleń nie wpłynęło zniesienie w kodeksie cywilnym, zresztą nie całkiem konsekwentne, pojęcia jednostki gospodarki uspołecznionej. Co do drugiego przedmiotu rozstrzygnięcia, w ocenie Prezesa Agencji uwzględniono w zaskarżonej decyzji art. 6 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy. Interesy gospodarcze państwa, ze względu na ich dynamiczny charakter i złożoną strukturę, powinny być indywidualizowane w określonym czasie i w nawiązaniu do konkretnej sprawy. Skoro obecnie występuje nasycenie rynku towarami importowanymi przez polskie podmioty, które nie są zwolnione z opłat i zobowiązań podatkowych, to szkodę dla interesów gospodarczych państwa oznaczałoby udzielenie zezwolenia na taką działalność spółkom z udziałem podmiotów zagranicznych, korzystającym ze szczególnych preferencji finansowych. Okoliczności te, łącznie z korzystnymi dla spółek warunkami transferu zysku i wewnętrznej wymienialności polskiej waluty, powodują dotkliwe dla interesów gospodarczych państwa zerwanie związku między korzyściami osiąganymi przez spółki z udziałem podmiotów zagranicznych a korzyściami osiąganymi przez państwo. W ocenie Prezesa Agencji, w rozpoznawanej sprawie chodzi o takie właśnie zjawiska, a nie o przewidzianą w art. 5 ust. 2 pkt 1 3 cytowanej wcześniej ustawy poprawę zaopatrzenia rynku, połączoną z wdrażaniem nowoczesnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych,

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ nie podlegały zaskarżeniu do sądu administracyjnego decyzje odmawiające wydania zezwolenia na działalność gospodarczą z udziałem podmiotów zagranicznych. Przepis ten utracił moc po wejściu w życie ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 34 poz. 201/. Zgodnie z jej art. 2 i 4 można obecnie skarżyć decyzje wcześniej wyłączone spod kontroli sądu administracyjnego, jeżeli postępowanie w tych sprawach zostało wszczęte po dniu 26 maja 1990 r. Chodzi tu oczywiście o datę wszczęcia postępowania w trybie zwyczajnym. W rozumieniu art. 61 par. 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi rozstrzygającemu sprawę,

Wniosek o zezwolenie na założenie spółki, zawierający specyfikację planowanej działalności spółki, był opatrzony datą 10 lutego i wpłynął do Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych w dniu 12 marca 1990 r. Przedmiotem żądania tego wniosku było także zezwolenie na prowadzenie działalności rozrywkowej w postaci salonów gier i kasyn; żądanie to powtórzono w piśmie skarżącej spółki z dnia 20 kwietnia, które do Agencji wpłynęło w dniu 4 maja 1990 r. Nie ulega więc żadnej wątpliwości, że późniejsze uściślenie żądania - dotyczące zezwolenia na prowadzenie gier losowych w automatach - mieściło się w pierwotnym ogólniejszym pojęciu prowadzenia salonów gier będącego przedmiotem sprawy administracyjnej, w której postępowanie było wszczęte przed dniem 27 maja 1990 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 6 Kpa w tej części skargę odrzucił.

Drugie żądanie natomiast zgłoszono po raz pierwszy w dniu 31 października 1990 r. i skarga na tę część decyzji podlega rozpatrzeniu przez sąd,

Z porównania art. 20 ust. 5 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ i art. 6 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych wynika, że możliwości odmowy udzielenia zezwolenia na działalność gospodarczą podmiotom krajowym są bardziej ograniczone niż w wypadku jednostek z udziałem podmiotów zagranicznych. Na rodzajowo porównywalnej płaszczyźnie można odmówić zezwolenia w pierwszym wypadku "ze względu na zagrożenie ważnego interesu gospodarki narodowej", w drugim - gdy prowadzenie działalności gospodarczej "nie byłoby celowe ze względu na zagrożenie interesów gospodarczych państwa". W odniesieniu więc do podmiotów krajowych obowiązek wydania zezwolenia sięga granicy, za którą pojawia się już stan zagrożenia, i to nie dla zwykłego, lecz dla ważnego interesu gospodarki narodowej. Przy działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych natomiast przewidziano ocenę celowości jej prowadzenia mierzonej zagrożeniem interesów gospodarczych państwa, bez jakiegokolwiek stopniowania lub ukierunkowania w inny sposób,

Przy dynamicznie zmieniających się zjawiskach ekonomicznych zainteresowanie państwa określonymi preferencjami dla różnych podmiotów musi być kształtowane rachunkiem ekonomicznym. O wzajemnych korzyściach można mówić, gdy na przykład preferencyjna działalność podmiotów zagranicznych ożywia dodatkowo rynek krajowy przez wdrażanie nowoczesnych technologii, organizacji produkcji i sprawnego obrotu towarowego. Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ natomiast można odmówić zezwolenia na import towarów spożywczych i przemysłowych na potrzeby pośrednictwa handlowego, jeżeli taką działalność prowadzą podmioty krajowe nie korzystające ze zwolnień od opłat i podatków, całkowicie zaspokajając potrzeby rynku wewnętrznego. Odmowa wydania zezwolenia jest w takim wypadku uzasadniona ze względu na zagrożenie interesów gospodarczych państwa. Nie ma tu bowiem stosownej relacji wzajemnych korzyści państwa i jednostek z udziałem podmiotów zagranicznych,

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja Prezesa Agencji została przekonująco i trafnie uzasadniona i dlatego na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzeczono o oddaleniu skargi,