Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 128/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Asesor sądowy WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 stycznia 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako organ, organ odwoławczy albo organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej jako skarżący), utrzymało w mocy decyzję Starosty L. (dalej jako organ I instancji) z 23 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z [...] lipca 2020 r., sygn. akt I K 226/20 orzeczono wobec A. B. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (z wyłączeniem kategorii C i E) na okres 5 lat, licząc początek kary od dnia zatrzymania dokumentu - od dnia 17 stycznia 2020 r. do 17 stycznia 2025 r. włącznie.

Starosta L. decyzją z 1 października 2020 r. orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T (dokument o nr [...], druk W nr [...]).

W dniu 22 października 2020 r. skarżący złożył wniosek o zwrot uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, C+E, nieobjętych zakazem prowadzenia pojazdów.

Starosta L. decyzją z 23 października 2020 r. z odwołaniem do regulacji art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., dalej jako "ustawa o kierujących pojazdami" lub "ustawa") odmówił skarżącemu zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 12 stycznia 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, powołując się na przepisy ustawy o kierujących pojazdami, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ponadto ustawowy zakaz wydania prawa jazdy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz kategorii C+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Kolegium podkreśliło, że celem omawianych regulacji ustawy o kierujących pojazdami jest zapobieganie sytuacjom zagrażającym bezpieczeństwu na drodze.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Skazanie kierowcy i orzeczenie wobec niego środka karnego może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Organ II instancji podkreślił, że odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w art. 12 ust 2 ustawy. Kolegium zwróciło również uwagę, że adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił:

1) naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez ich błędne zastosowanie i niewłaściwą interpretację, polegającą na uznaniu, że skarżący jest osobą ubiegającą się u wydanie dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E, w sytuacji gdy skarżący posiadał już prawo jazdy w tym zakresie, uprawnienia tych kategorii nie zostały mu cofnięte, a sąd karny orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych rodzajowo innej kategorii;

2) naruszenie art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich wadliwą interpretację oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji przy dokonywaniu wykładu przepisów prawa w niniejszej sprawie, a w konsekwencji zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami w odniesieniu do skarżącego pomimo ich oczywistej sprzeczności z powołanymi przepisami Konstytucji RP, co doprowadziło w istocie do pozbawienia skarżącego uprzednio posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, tj. prawa jazdy kat. C+E, a co w konsekwencji stanowi wbrew zasadzie ne bis in idem podwójne ukaranie skarżącego za ten sam czyn;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji i mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że:

- skarżący nie spełnia wymogu przewidzianych w przepisach prawa do zwrotu dokumentu prawa jazdy kat. C, C+E w sytuacji, gdy skarżącemu nie zostały cofnięte uprawnienia w tym zakresie, prawomocny wyrok karny wprost stwierdza, że zakaz prowadzenia pojazdów nie obejmuje uprawnień w zakresie kat. C oraz E, zatem odmowa zwrotu w tym zakresie prawa jazdy skutkuje nieuprawnionym rozszerzeniem przez organ administracji zakazu prowadzenia pojazdów;

- niezasadnym uznaniu, że skoro strona ma orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów z wyłączeniem kategorii C i C+E, to nie może być jej wydany dokument stwierdzający uprawnienia do prowadzenia innych pojazdów (nieobjętych zakazem), ponieważ ich prowadzenie także może zagrażać bezpieczeństwu na drodze, w sytuacji gdy skarżący nie stwarza sytuacji zagrażających bezpieczeństwu na drodze, a sąd karny, uwzględniając wszelkie okoliczności sprawy, w tym również postawę sprawcy, jego warunki i właściwości osobiste, orzekając obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów wyłączył spod tego zakazu uprawnienia w zakresie kat. C oraz E;

4) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak też prowadzenie postępowania w sposób nieuwzględniający słusznego interesu skarżącego, brak oceny materiału dowodowego w sposób wszechstronny, procedowanie wbrew zasadzie nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, czego wyrazem jest odmowa zwrotu prawa jazdy kat. C, C+E pomimo tego, że o zakresie zakazu prowadzenia pojazdów nie decyduje organ administracyjny, tylko sąd karny rozpatrujący sprawę, a organ administracji nie jest uprawniony do jego modyfikacji;

- wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi skarżącego poprzez uniemożliwienie mu korzystania z uprawnień do kierowani pojazdami kategorii C i E. pomimo posiadania przez niego uprawnień;

- załatwienie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie interesu społecznego, słusznego interesu obywatela oraz słusznego interesu skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi, że odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E (nieobjętych sądowym zakazem) stanowi nieuprawnione rozszerzenie zakazu orzeczonego przez sąd karny oraz narusza zasadę zakazu ponownego karania za to samo zdarzenie. Skarżący podniósł, że w przypadku zastosowania orzeczenia przez sąd powszechny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli oczywiście uprzednio je posiadała. Zdaniem skarżącego to sądowi powszechnemu, który wymierza karę, ustawodawca pozostawił rozstrzygnięcie czy wobec sprawcy w konkretnym stanie faktycznym należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, czy też z uwagi na wszelkie okoliczności konkretnej sprawy, w tym dotyczące samego kierującego, ograniczyć zakres tego zakazu. Sąd powszechny rozpatrując sprawę bada motywację sprawcy, jego warunki osobiste, postawę i w kontekście całokształtu okoliczności sprawy wymierza karę i środki karne, które może modyfikować w zakresie jakim dopuszcza to kodeks karny (w tym ograniczając zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie konkretnych kategorii). Skarżący wskazał, że jest zawodowym kierowcą, dla którego od ok. 20 lat praca w tym zawodzie jest głównym źródłem utrzymania jego i jego rodziny. Podniósł, że przez wszystkie lata był nienagannym kierowcą.

Skarżący podniósł również, że odmowa zwrotu (wydania) dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, pomimo wyłączenia przez sąd karny poszczególnych kategorii prawa jazdy stanowi niedopuszczalne rozszerzenie zakresu dolegliwości poza granice określone prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego i narusza zasadę zakazującą ponownego karania obywatela za ten sam czyn za jaki wymierzona mu została już uprzednio kara przez sąd powszechny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie art.12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.

Według przepisu art. 12 ust. 2 ustawy, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Okolicznością bezsporną jest, że skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, C1, C, C1+E, C+E, T (dokument o nr [...], druk W nr [...]. Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z [...] lipca 2020 r., sygn. akt II K 226/20 orzeczono wobec A. B. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (z wyłączeniem kategorii C, C+E) na okres 5 lat.

Bezpośrednią konsekwencją orzeczonego wobec skarżącego w postępowaniu karnym środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych było jego wykonanie. Nastąpiło to w postępowaniu administracyjnym, decyzją ostateczną Starosty L. z 1 października 2020 r., nr [...], którą cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T.

W dniu 22 października 2020 r. skarżący złożył natomiast wniosek o zwrot prawa jazdy w zakresie kat. C, C+E.

Skarżący stoi na stanowisku, że skoro orzeczony przez sąd środek karny nie obejmował zakazu kierowania pojazdami tej właśnie kategorii, to w tym zakresie może on skutecznie domagać się zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.

Istota sporu sprowadza się do oceny zgodności z prawem odmowy zwrócenia skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E w sytuacji prawomocnego orzeczenia wobec skarżącego środka karnego dotyczącego uprawnień kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T.

Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C, C+E (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii.

W powołanym wyżej art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami zostały wymienione okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez uznanie skarżącego za osobę ubiegającą się o prawo jazdy kategorii C, C+E, jest bezzasadny.

W tym miejscu i dla porządku wyjaśnić należy, że art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie został wprowadzony do porządku prawnego na skutek zmiany tego przepisu ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970) poprzez dodanie sformułowania "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Ponadto zgodnie z przepisem przejściowym (art. 3 ww. ustawy) - przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Tym samym regulacja powyższej normy prawnej nie budzi już wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też odwoływanie się w skardze, do orzeczeń zapadłych na tle uprzedniego brzmienia art. 12 ust. 2 ustawy, czy też, w których wyrok sądu karnego zapadł przed wejściem w życie ustawy zmieniającej (np. wyrok w sprawie II SA/Bd 1522/13) nie może znaleźć odniesienia do okoliczności sprawy niniejszej. Z kolei powoływane przez skarżącego np. wyroki w sprawach sygn. akt II SA/Bd 815/13, czy II SA/Op 338/13 zostały przez NSA uchylone (zob. wyroki w sprawach o sygn. akt: I OSK 678/14 i I OSK 382/14 - orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że organ odmawiając skarżącemu zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E w sposób nieuprawniony rozszerzył zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia możliwości zwrotu prawa jazdy i korzystania z uprawnień innych kategorii. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno byłoby przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych, ciężarowych z przyczepą czy autobusów (kategorii C, C+E). Przepisy omówione powyżej służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie (vide wyroki NSA: z 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14 – CBOSA). Odebranie zatem skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w powołanym wyżej przepisie art. 12 ust. 2 ustawy. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w okolicznościach przewidzianych w przepisie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Analiza przepisu art. 12 ust. 2 ustawy prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ nie mógł zatem zwrócić skarżącemu dokumentu prawa jazdy kategorii C, C+E, w okresie obowiązywania orzeczonego przez Sąd Rejonowy zakazu prowadzania pojazdów obejmującego uprawnienia, m.in. w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T.

Nie można również uznać za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.

Wbrew argumentom skarżącego, zastosowanie sankcji karnej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorii oraz sankcji administracyjnej w postaci zakazu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w odniesieniu do prawa jazdy kategorii odmiennych niż objęte zakazem wynikającym z wyroku karnego nie stanowi naruszenia zasady ne bis in idem. Zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu (zob. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje także szersze rozumienie zasady ne bis in idem, które obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny, pełniąc de facto funkcję sankcji karnej. Wskazać należy, że sankcja administracyjna realizuje przy tym cele prewencyjne i zabezpieczające. Należy również zwrócić uwagę na zupełnie odmienny przedmiot sankcji karnej i administracyjnej. O ile wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o tyle decyzja o odmowie wydania prawa jazdy lub o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma za przedmiot jedynie uprawnienie do uzyskania lub odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Nie ma zatem w tym zakresie tożsamości sankcji o identycznym (represyjnym) i skierowanym na te same uprawnienia charakterze (vide wyroki NSA: z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1612/18; z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1172/20).

Podkreślić w tym miejscu należy, że bezpieczeństwo publiczne jest wartością chronioną konstytucyjnie, co wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji, dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa. Jak wskazano już wyżej, regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu publicznemu (bezpieczeństwu ruchu drogowego). Z punktu widzenia chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, która swoim działaniem (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym) stwarza realne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, mogłaby nadal być użytkownikiem ruchu drogowego prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona.

W rozpoznawanej sprawie organ rozpatrzył złożony przez skarżącego wniosek o zwrot prawa jazdy kategorii C, C+E w zakresie swojej kompetencji ustawowej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie skarżącego, że odmowa wydania prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną sankcji orzeczonej wyrokiem sądu karnego. Wymaga zwrócenia uwagi w tym miejscu, że chociaż odmowa wydania prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E nastąpiła na skutek orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, to decyzja nie została wydana w wykonaniu wyroku Sądu Rejonowego w P. z [...] lipca 2020 r., sygn. akt II K 226/20. Te kwestie zostały bowiem uregulowane w decyzji Starosty L. z 1 października 2020 r. w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Nie można zatem uznać, że art. 12 ust. 2 ustawy narusza zasady państwa prawnego i trójpodziału władz. Organ działający na podstawie tego przepisu nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. Nie zmienia niczego w tym wyroku, co więcej, gwarancja przestrzegania zasady podziału władz jest fakt, że to właśnie prawomocny wyrok sądu karnego orzekający zakaz prowadzenia pojazdów leży u podstaw możliwości zastosowania art. 12 ust. 2 ustawy, a sfera jego stosowania nie dotyczy sprawy sankcji karnej, lecz odrębnej, o czym była wyżej mowa, choć powiązanej funkcjonalnie, sprawy rozstrzygnięcia w sferze prawa administracyjnego o uprawnieniach do prowadzenia pojazdów. Sposób orzekania sądu karnego w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów jest determinowany specyfiką sankcji karnej, która musi być bardzo ściśle powiązana z zachowaniem sprawczym. Stosowanie natomiast art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami przez organy administracji publicznej, jak już wyjaśniono opiera się na ochronnie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Mając powyższe na względzie należało uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały niebudzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z powołanych przepisów wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C, C+E. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii C, C+E. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższych kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Decyzja o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E nie wkracza bezpośrednio w sferę nabytych przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami powyższej kategorii. Decyzja ta konkretyzuje jedynie względem niego ustawowy zakaz zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C, C+E (por. też wyroki NSA w sprawach sygn. akt: I OSK 1301/20 i I OSK 1985/17, CBOSA).

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.