Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1637/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2012 poz 1061
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg  wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których  mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.
article: art. 2 pkt 35b, art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 62 ust. 2, art. 64 ust. 2, ust. 3, art. 64a-64g, art. 140aa ust. 4 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej "GITD") decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a."), art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej: "P.r.d.") oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej: "u.d.p."), po rozpatrzeniu odwołania [...] M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. S. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych.

[...] października 2013 r., w miejscowości K., na drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli pojazd członowy złożony z ciągnika samochodowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którym kierował M. J. Ustalono, że pojazdem wykonywany był w imieniu Strony krajowy transport drogowy rzeczy z C. do S., a przedmiotem przewozu były dachówki ceramiczne (ładunek podzielny), po częściowym rozładunku towaru w O. W wyniku dokonanych pomiarów ustalono, przy nacisku drugiej osi pojazdu silnikowego 11,0 tony, na drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10,0 ton, przekroczenie o 1,0 tony (przekroczenie o 10 %). Tym samym stwierdzono naruszenie art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Kierowca zeznał w trakcie kontroli, że towar został załadowany w C.[...] października 2013 r., następnie po dojechaniu do O., część towaru została [...] października 2013 r. rozładowana, ok. 3 palety dachówek ceramicznych. Podczas kontroli pojazd został doprowadzony do stanu normatywnego w wyniku przeładowania części towaru.

Po zawiadomieniu Strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, Strona [...] listopada 2013 (data wpływu) złożyła wyjaśnienia w sprawie podnosząc, że po częściowym rozładunku towaru w O. brak było możliwości stwierdzenia, że zdjęcie niewielkiej ilości towaru (2 palety towaru, ok 2 t.) znacznie zwiększy nacisk na oś. Firma, w której odbył się rozładunek nie posiada sprzętu do pomiarów i ważenia samochodów. Według Strony, kierowca dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem do drugiego miejsca rozładunku.

Organ, po rozpatrzeniu całości zgromadzonego materiału dowodowego nie znalazł podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania w trybie art. 140aa ust 4 P.r.d. Organ stwierdził, że Strona nie dochowała należytej staranności przy realizacji przewozu. Wyniki nacisków na potrójną oś naczepy (18,5 t) przy dopuszczalnym dla niej łącznym nacisku 24 t., przy jednoczesnym przeciążeniu pojedynczej osi napędowej wskazują na istotny błąd przy rozmieszczeniu towaru po jego częściowym rozładunku. Organ przyjął, że pojazd był normatywny po załadunku [...] października 2013 r., w C. Jednak dla przedsiębiorcy wykonującego zawodowo przewozy drogowe winny być znane zasady manipulowania ładunkiem, tak aby zapobiegać naruszeniom.

W związku z powyższym organ, decyzją z [...] stycznia 2014 r., nałożył na Stronę karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 P.r.d., w wysokości: 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii lll-VI, w związku z art. 140ab ust. 2 tej ustawy.

W odwołaniu z [...] stycznia 2014 r., Strona zwróciła się o umorzenie postępowania z uwagi na fakt, że przekroczony nacisk osi napędowej nie był spowodowana celowym działaniem. Strona podniosła, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. W sytuacji, gdy waga załadunku została zmniejszona trudno było przypuszczać, że może mieć to wpływ na zwiększenie nacisku. Strona dodała, że podczas kontroli Inspektorzy nie poinformowali kierowcy o możliwości drugiego ważenia. Organ też w trakcie postępowania administracyjnego nie postarał się o uzyskanie wyjaśnień załadowcy.

GITD, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ wskazał, że na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2012 r. poz. 1061), droga krajowa nr [...] na odcinkach GRANICA PAŃSTWA - –[...] - GRANICA PAŃSTWA została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton.

Na podstawie art. 2 ust. 35 lit. b) P.r.d., ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości, zdaniem organu, co do podzielności przewożonego ładunku. Organ uznał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV.

Organ dodał, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych: [...] i [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 28 lutego 2014 r. dla wagi o nr [...] i do 31 października 2014 r. dla wagi o nr [...]. Dokumenty te zostały okazane kierującemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] października 2013 r.

Organ wskazał, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 P.r.d. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o powyższą regulację. GITD stwierdził, że podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku który podjął się przetransportować powinien był podjąć kroki celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny na całej trasie przejazdu. W gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.

GITD stwierdził, że strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd. Stosownie do treści 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Stosownie do art. 140ab ust. 2 P.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przepis art. 64 ust. 2 P.r.d., ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Ponadto treść ust. 2 i 3, 5 art. 61 P.r.d., jasno wskazuje, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z [...] kwietnia 2014 r., Skarżący podniósł, że podczas załadunku towaru w C. nie odnotowano przekroczenia nacisku osi ani masy całkowitej. W C. załadowca – firma "E." Sp. z o.o. dokonała zważenia całego zestawu pojazdu wraz z ładunkiem. [...] października 2013 r. w O. zostały wyładowane dwie palety o wadze ok. 2 ton, które znajdowały się w tylnej części naczepy. W tej sytuacji mimo obniżenia łącznej wagi przypuszczalnie mogło dojść do zmiany wartości nacisku na poszczególnych osiach. W sytuacji, gdy waga załadunku została zmniejszona trudno było przewidzieć, że może mieć to wpływ na zwiększenie nacisku. W tej sytuacji Skarżący stwierdził, że dochował wszelkiej staranności w realizacji czynności związanych z transportem.

Skarżący dodał, że podczas kontroli Inspektorzy nie poinformowali kierowcy o możliwości drugiego ważenia. Nie jest wykluczone, że pomiar został wykonany przez funkcjonariuszy w sposób błędny, bowiem Inspektorzy nie ważą w sposób kompleksowy na wadze, tylko zliczają wartość poszczególnych osi, które są ważone pojedynczo. W takich sytuacjach, w tak niewielkich przeważeniach na niekorzyść przedsiębiorstwa ważenie powinno się obligatoryjnie powtórzyć. Skarżący zarzucił również, że nie postarano się o uzyskanie wyjaśnień od załadowcy – firmy "E." Sp. z o. o., na okoliczność potwierdzenia, że przed wyjazdem na drogi publiczne zespół pojazdów został zważony i nie miało miejsce naruszenie dopuszczalnych norm. Skarżący stwierdził, że nałożona kara jest zbyt wysoka w stosunku do naruszenia, tym bardziej, że nie było ono spowodowane w sposób celowy, świadomy.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Analizując sprawę pod kątem powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości stan faktyczny ustalony przez organ I instancji w zakresie przekroczenia dopuszczalnego nacisku drugiej osi zatrzymanego do kontroli pojazdu członowego o jedną tonę, na drodze krajowej nr [...], po której mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi do 10 ton, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2012 r. poz. 1061).

Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że powyższe przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi stanowiło naruszenie art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zezwolenie kategorii I, w świetle załącznika nr 1 do ustawy P.r.d., lp. 1, dotyczy dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich, podczas gdy przedmiotowa sprawa dotyczy drogi krajowej, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

Przewożonym ładunkiem były dachówki ceramiczne stanowiące zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunek podzielny, czyli ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Pojazd natomiast w świetle art. 2 pkt 35a P.r.d., stanowił pojazd nienormatywny, czyli pojazd, którego nacisk pojedynczej osi wraz z ładunkiem był większy od dopuszczalnych, przewidzianych dla przedmiotowej drogi w przepisach o drogach publicznych.

Organy Inspekcji Transportu Drogowego, prawidłowo ustaliły wysokość nałożonej kary. Z art. 140ab ust. 2 P.r.d. wynika, iż w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, iż ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Organ I instancji nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d., karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii III – VI, prawidłowo uznając, że w świetle lp. 4 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwoleniem odpowiadającym parametrom pojazdu, zatrzymanego do kontroli w niniejszej sprawie, jest zezwolenie kategorii IV.

Skarżący nie kwestionuje wskazanych powyżej ustaleń faktycznych i prawnych organów Inspekcji Transportu Drogowego. Skarżący kwestionuje, iż organy te nie uznały okoliczności częściowego rozładowania towaru w O., w wyniku czego doszło, zdaniem Skarżącego, do nierównomiernego rozłożenia ładunku i nienormatywnego obciążenia osi, za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność Skarżącego za naruszenie, o której mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.d. Jak wynika z tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący podniósł, że w wyniku wyładowania, znajdujących się w tylnej części naczepy, dwóch palet ładunku o wadze ok. 2 ton, mimo obniżenia całkowitej masy pojazdu, mogło dojść do zmiany wartości nacisku na poszczególnych osiach. Skarżący stwierdził, że trudno było przewidzieć taki skutek częściowego rozładunku, dlatego nienormatywność pojazdu nie była wynikiem celowego i świadomego działania i wymóg należytej staranności został przez Skarżącego dochowany.

Sąd podziela w tej kwestii stanowisko organów Inspekcji Transportu Drogowego. Należy zauważyć, że z art. 61 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 P.r.d. wynika, iż ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę i powinien on być zabezpieczony przed zmianą położenia. Z jednoznacznego brzmienia tych przepisów, trudno wysnuć wniosek, iż obowiązki z nich wynikające odnoszą się tylko do określonego etapu dokonywanego przewozu, w niniejszej sprawie, do momentu częściowego rozładunku towaru, a na dalszym etapie przewozu, normy wynikające z przytoczonych przepisów nie mają zastosowania. Z art. 140aa ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 P.r.d., w niniejszej sprawie w związku z art. 140ab ust. 2 i art. 62 ust. 2 tej ustawy, wynika, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych z ładunkiem podzielnym nakłada się karę pieniężną na podmiot wykonujący przejazd. Podmiot wykonujący przejazd ponosi zatem odpowiedzialność administracyjną za nienormatywność pojazdu na każdym etapie przejazdu. Należy podkreślić, że do częściowego rozładowania ładunku w postaci dwóch palet z tylnej części naczepy nie doszło wbrew woli i wiedzy podmiotu wykonującego przewóz. Rozładunek towaru w O. był zaplanowany, nie można mu więc nadawać znaczenia nadzwyczajnego, które uzasadniałoby wystąpienie okoliczności z art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.p. Po dokonaniu częściowego rozładunku, ładunek nadal powinien być umieszczony na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę i powinien on być zabezpieczony przed zmianą położenia. Skarżący mógł i powinien przewidzieć, iż w wyniku dokonanych działań może dojść do nierównomiernego rozłożenia ciężaru i nienormatywnego obciążenia osi, powinien więc również, w miejscu rozładunku, zapewnić lub uzgodnić z odbiorcą towaru, warunki pozwalające na zapewnienie normatywności pojazdu na dalszych etapach przejazdu. Nie można zatem uznać, że Skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Z tych względów, Sąd nie stwierdza naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.d., przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, w niniejszej sprawie.

Sąd nie stwierdza również, zarzucanego przez Skarżącego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł, że kierowca nie został podczas kontroli poinformowany o możliwości drugiego ważenia, a przy tak niewielkim przeważeniu drugie ważenie powinno być obligatoryjny, tym bardziej, że inspektorzy nie ważą w sposób kompleksowy lecz zliczają wartości poszczególnych osi, ważonych pojedynczo. Ponadto, organy nie przeprowadziły, wnioskowanego przez Skarżącego, dowodu z przesłuchania załadowcy, na okoliczność prawidłowego rozłożenia ładunku w momencie jego załadowania w C.

Należy zauważyć, że w aktach administracyjnych znajduje się protokół z kontroli zawierający podpisane przez kierowcę oświadczenie o tym, że został pouczony o prawie żądania drugiego ważenia. Wyniki ważenia zostały ustalone po dokonaniu odliczenia 2% wartości wagi, jako marginesu błędu, a stwierdzone naruszenie dotyczy przekroczenie dopuszczalnego nacisku na jedną oś, co zostało ustalone w wyniku ważenia nacisku tej osi, a nie w wyniku zliczania wartości wyników ważenia nacisków poszczególnych osi. Ponadto, organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania, nie kwestionowały normatywności pojazdu w chwili jego załadunku w C., dlatego też zbędnym byłoby przeprowadzanie, wnioskowanego przez Skarżącego, dowodu z przesłuchania załadowcy.

Sąd nie stwierdził zatem w niniejszej sprawie naruszenia przez organy Inspekcji Transportu Drogowego przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.