Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 166/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a pkt 1 lit. c art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 17 par. 20 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Asesor WSA Alicja Palus (spraw.), Protokolant Magda Mikus, po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007r. sprawy ze skargi F. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. działając na podstawie § 17 ust. 1 w związku z § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) odmówił F. N. przyznania renty strukturalnej.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ orzekający wyjaśnił, że z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, iż F. N. – wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] do dnia złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, czyli na dzień składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej tj. [...] nie wypełniał warunku pięcioletniego okresu ubezpieczenia.

Następnie organ ten wskazał, że zgodnie z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.04.2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 r., nr 114 poz. 1191 z późniejszymi zmianami), rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącemu na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Producent rolny powinien spełniać warunek prowadzenia takiej działalności przez okres 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z Art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zmianami) organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania oraz umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Informacja o przysługującym prawie została Producentowi przedstawiona w piśmie z dnia [...] (zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu [...]).

W odwołaniu wniesionym od opisanej powyżej decyzji F. N. zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 21 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 z późn. zm.) oraz niewłaściwą interpretację art. 4 i art. 16 ust. 1 tej ustawy, a ponadto oświadczył, że do chwili złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej był ubezpieczony w kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przez okres 20 kwartałów i 27 dni tj. 5 lat i 27 dni.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] stosując przepis art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 1994 r. nr 1, poz. 2, ze zm.), art. 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), oraz 4 pkt 2, § 18 ust. 5 w zw. z § 19 ust. 3 i 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy podał, że w dniu [...] F. N. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku złożone zostały wymagane załączniki, m. in. zaświadczenie z Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w B. K. z dnia [...], świadczące o tym, że Pan F. N. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od [...] do nadal.

W dniu [...] do akt sprawy dołączono zaświadczenie z PT KRUS w B. K. z dnia [...], iż F. N. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od [...] do nadal. Potwierdzono także, że w dniu [...] wpłacono składkę za pełny III kwartał 2001 r. (tj. lipiec, sierpień, wrzesień) i wpłatę tą pobrano zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25, ze zm.). Do powyższego zaświadczenia dołączono dowód wpłaty w/w składki. Dołączono także aneks do umowy dzierżawy A. i K. K., odpis skrócony aktu małżeństwa J. i F. N.

W dniu [...] wystosowano do Placówki Terenowej KRUS w B. K. zapytanie, dotyczące F. N., czy podlegał on ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...], kiedy to wystąpił z wnioskiem o objęcie go w/w ubezpieczeniem czy też od początku III kwartału 2001 roku, za który jest opłacona składka w pełnej wysokości. Drugie pytanie brzmiało czy w dniu [...] F. N. podlegał ubezpieczeniu przez okres min. 20 pełnych kwartałów. W odpowiedzi z dnia [...] na powyższe pismo, Placówka Terenowa KRUS w B. K. poinformowała, że F. N. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] do nadal, natomiast składka za III kwartał 2001 roku została opłacona w pełnej wysokości zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., nr 7, poz. 25, ze zm.).

Dnia [...] do producenta rolnego wysłano wezwanie do usunięcia braków formalnych we wniosku, które zostały uzupełnione przez stronę w dniu [...].

Dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego w K. poinformował F. N. o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji dotyczącej renty strukturalnej i wyznaczył termin na złożenie dodatkowych oświadczeń w w/w sprawie. Zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) termin ten służy umożliwieniu stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona w odpowiedzi wysłała pismo, w którym stwierdza, że zgodnie z art. 21 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., nr 7, poz. 25, ze zm.) przy ustalaniu liczby kwartałów podlegania ubezpieczeniu zalicza się cały kwartał, w którym powstało ubezpieczenie. To samo dotyczy kwartału, w którym ubezpieczenie ustało. Zgodnie z tym przepisem F. N. stwierdza, że przed złożeniem wniosku podlegał ubezpieczeniu społecznym rolników 5 lat i 27 dni. Ponadto strona przyznała, że do [...] była ubezpieczona w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w K.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...], z dnia [...], w której odmówił F. N. przyznania renty strukturalnej ze względu na niespełnienie warunków wymaganych do przyznania renty strukturalnej.

Producent rolny w dniu [...] odwołał się od powyższego rozstrzygnięcia do Dyrektora D. Oddziału Regionalnego we W. podnosząc, że w dniu składania wniosku o rentę strukturalną był ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ponad 5 lat.

Organ II instancji powiadomił producenta rolnego o wszczęciu postępowania w jego sprawie, o możliwości składania wyjaśnień i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W dniu [...] od producenta rolnego wpłynęło zaświadczenie z Placówki Terenowej KRUS w B. K., dotyczące okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, okresów podlegających zaliczeniu oraz wysokości opłacanych składek. Z powyższego zaświadczenia jednoznacznie wynika, że F. N. opłacił składkę za III kwartał 2001 roku w całości, jednakże samemu ubezpieczeniu podlegał w okresie od [...] do nadal.

Organ II instancji wnikliwie rozpatrzył przekazany materiał dowodowy w sprawie i w związku z wykrytymi uchybieniami postanowił w dniu [...] uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego w K. w dniu [...] poinformował stronę, zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, ze zm.), o toczącym się postępowaniu w sprawie decyzji dotyczącej renty strukturalnej i wyznaczył stronie termin na zapoznanie się z aktami i na złożenie dodatkowych oświadczeń w sprawie.

W odpowiedzi strona przesłała pismo z dnia [...], w którym stwierdza, że była ubezpieczona w KRUS od 20 kwartałów do dnia złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Ponadto producent rolny wyraził swoje niezadowolenie z błędnej, w jego opinii, interpretacji okresu podlegania przez 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS. Następnie w dniu [...] wpłynęło kolejne pismo strony, w którym producent rolny ponownie stwierdził, że był ubezpieczony w KRUS 5 lat i 27 dni.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...], z dnia [...], w której odmówił F. N. przyznania renty strukturalnej ze względu na niespełnienie warunku pięcioletniego okresu podlegania ubezpieczeniu emerylatno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Producent rolny odwołał się od powyższego rozstrzygnięcia do Dyrektora D. Oddziału Regionalnego we W. podnosząc, że w dniu składania wniosku o rentę strukturalną po opłaceniu 20 składek był ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ponad 5 lat.

Organ II instancji powiadomił producenta rolnego o wszczęciu postępowania w jego sprawie, o możliwości składania wyjaśnień i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Paragraf 4 rozporządzenia rentowego stanowi, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

|1) |ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia |

| |społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; |

|2) |prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających |

| |złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w |

| |przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; |

|3) |w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; |

| |przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; |

|4) | |

|5) |zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; |

|6) |wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych |

| |oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; |

|7) |nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. |

Dokumenty w sprawie F. N. wskazują jednoznacznie, iż strona w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat. Owszem, producent rolny miał opłaconych 20 składek ubezpieczenia emerytalno-rentowemu, co było związane z obowiązkiem nałożonym przez art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, ze zm.), który stanowi, że obowiązek opłacenia składki powstaje z pierwszym dniem kwartału, w którym powstało ubezpieczenie, a ustaje z ostatnim dniem kwartału, w którym ustało ubezpieczenie. Natomiast § 4 pkt 2 rozporządzenia rentowego, na podstawie którego strona ubiega się o przyznanie renty strukturalnej z ARiMR, nie stanowi o ilości opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, natomiast wyraźnie mówi o co najmniej pięcioletnim okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z § 18 ust. 5 w zw. z § 19 ust. 3 i 4 rozporządzenia rentowego, jako dokument potwierdzający podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, do wniosku dołącza się zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Wszystkie zaświadczenia wydane przez Placówkę Terenową KRUS w B. K. poświadczają fakt podlegania przez F. N. ubezpieczeniu społecznym rolników od dnia [...], zatem w sposób bezsporny organ I instancji ustalił, na podstawie zaświadczenia Placówki Terenowej KRUS w Bystrzycy Kłodzkiej, okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu jako krótszy niż wymagane przepisami 5 lat. Zarzuty strony podnoszone w odwołaniu, a dotyczące interpretacji przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zależności między ilością opłaconych składek a datą podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu mogą być kierowane tylko i wyłącznie do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organ II instancji, jako organ administracji publicznej w myśl art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) zobowiązany jest do działania zgodnie z prawem. Działanie organu administracji zostanie, zatem zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wówczas, gdy zostało ono podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do tego działania.

Podstawą prawną w przypadku podejmowania decyzji o przyznanie renty strukturalnej jest w/w rozporządzenie, które w sposób jednoznaczny określa wymóg dotyczący okresu podlegania ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Renty strukturalne stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, natomiast wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował F. N. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.

W uzasadnieniu skargi zawarte zostały zarzuty i argumentacja zbieżna w swojej istocie z przedstawionymi wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo wskazał, że organy podejmujące czynności procesowe w sprawie w postępowaniu instancyjnym wybiórczo stosowały przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...] Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Istotne również jest, że w ustawowo określonych ramach kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ustawodawca nie uwzględnił uprawnienia tych sądów do merytorycznego orzekania w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym, co sprawia, że zasadność skargi skutkuje jedynie wydaniem orzeczenia kasacyjnego lub o innej szczególnej treści, wynikającej z przepisów art. 145 – 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Mając na względzie wskazanej wcześniej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie przy orzekaniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej powyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 135 tej regulacji.

Materialnoprawną podstawą orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.), wydanego z upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.).

Treść § 17 ust. 1 i 21 ust. 1 wskazanego powyżej rozporządzenia, w których postanowiono o wydawaniu w sprawach regulowanych tym aktem decyzji administracyjnych pozwala uznać, że mają do nich – jako do spraw administracyjnych - zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Działania procesowe organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie administracyjnej i do podejmowania orzeczeń podporządkowane są przede wszystkim zasadzie praworządności zawartej w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto uwzględnionej jako jedna z zasad podstawowych w art. 4 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji.

Wymaga ona zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym czynności orzeczniczej podejmowanej przez organ administracji publicznej, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi.

W doktrynalnym ujęciu postępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla orzeczenia, poprzez które następuje załatwienie sprawy, stanowiące cel postępowania.

W literaturze przedmiotu w etapach zorganizowanego procesu stosowania prawa wyróżnia się min. ustalenie, jako norma obowiązuje w zakresie niezbędnym dla potrzeb rozstrzygnięcia oraz uznanie – przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów procesowych i przyjętej teorii dowodów – za udowodniony (lub nie udowodniony) fakt, objęty stosowaną normą (np. J. Wróblewski: Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972: B. Adamiak, J. Borkowski : KPA Komentarz, Warszawa 2006).

Elementem dokonywanych w pierwszym zakresie czynności jest ustalenie rozumienia normy prawnej przy zastosowaniu odpowiedniego modelu wykładni i właściwych dyrektyw interpretacyjnych.

Prawo administracyjne posługuje się wprawdzie powszechnie stosowanymi i wypracowanymi przez teorię prawa zasadami wykładni, ale w nauce wskazano pewne założenia interpretacji prawa szczególnie charakterystyczne dla tej dziedziny, artykułując w nich przede wszystkim niedopuszczalność interpretacji normy prawnej z pominięciem kontekstu właściwej dla przedmiotu postępowania ustawy i w sposób, który przeczy literze prawa (por. J. Starościak, Źródła prawa administracyjnego).

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w postępowaniu instancyjnym oceniały możliwość uwzględnienia złożonego przez F. N. w dniu [...] wniosku o przyznanie renty strukturalnej, stanowiące szczególne świadczenie właściwe dla obszarów wiejskich, wynikające z przynależności Rzeczypospolitej Polskiej do struktur Unii Europejskiej.

Warunki przyznawania renty strukturalnej określone zostały w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzednio powołanego.

W ustalonym w tym przepisie katalogu przesłanek determinujących pozytywne rozstrzygnięcie zawarty został wymóg podlegania przez wnioskodawcę – producenta rolnego przez okres co najmniej 5 lat, mieszczących się w dziesięcioleciu bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej, ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników (§ 4 pkt 2 in fine powołanego wcześniej rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 sierpnia 2006 r.).

Dokonując oceny w tym zakresie organy orzekające w sprawie uznały, że F. N. podlegał wymaganemu ubezpieczeniu od [...], zatem w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej tj. w dniu 28 lipca 2006 r. nie spełniał przesłanki określonej w § 4 pkt 2 wskazanego rozporządzenia, bowiem nie podlegał przez co najmniej 5-letni okres ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w oznaczonym normatywnie przedziale czasowym.

Przyjmując taki pogląd organy kierowały się treścią zaświadczenia Oddziału Regionalnego w W. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Placówka Terenowa w B. K.) z dnia [...] oraz [...], zaświadczenia tej samej jednostki z dnia [...] oraz pisma tej jednostki z dnia [...], w których podano, że F. N. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] do nadal oraz, że składka za trzeci kwartał 2001 r. została opłacona w pełnej wysokości stosownie do przepisu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, wcześniej powoływanej.

Należy też zwrócić uwagę, że z treści § 18 ust. 5 pkt 3 powoływanego wcześniej rozporządzenia wynika, że do wniosku w sprawie przyznania renty strukturalnej, wszczynającego postępowanie w sprawie, złożonego przez rolnika ubiegającego się o to świadczenie należy dołączyć dokument potwierdzający podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, kwalifikowany jako jeden z dokumentów potwierdzających spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej. Z kolei relewantny przepis § 19 ust. 4 omawianego aktu wykonawczego stanowi, że dokumentem potwierdzającym te okoliczności jest zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Zważyć jednak należy, że zaświadczenia są wyłącznie pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i nie mogą kreować sytuacji prawnej danego podmiotu. Mają znaczenie wyłącznie dowodowe i podlegają ocenie organu uprawnionego do prowadzenia postępowania i podjęcia orzeczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA 4182/03, Lex w 191994).

Ponadto istotne w sprawie jest, że z treści § 20 powoływanego rozporządzenia wynika, że kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazany jako organ dysponujący kompetencję decyzyjną, weryfikuje wniosek o przyznanie renty strukturalnej, a w ramach tych czynności ustala m.in. spełnienie warunków określonych w § 4 pkt 1-3, 6 i 7. Oznacza to zatem, że ustalenia, do dokonania których pracodawca zobligował ten organ obejmują również kwestię podlegania przez co najmniej 5-letni okres ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w czasie wskazanym przez omawiane rozporządzenie. Z akt sprawy wynika, że organy decyzyjne tę powinność niejako scedowały na właściwą jednostkę organizacyjną kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, domagając się w piśmie skierowanym do tej jednostki w dniu 3 sierpnia 2006 r. odpowiedzi na pytania: czy F. N. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od 16 września 2001 r. kiedy to wystąpił z wnioskiem o objęcie go w/w ubezpieczeniu, czy też od początku trzeciego kwartału 2001 r. na który jest opłacona składka w pełnej wysokości oraz czy w dniu [...] F. N. podlegał ubezpieczeniu przez okres przynajmniej 20 kwartałów.

Zdaniem Sądu okoliczności te, a szczególnie wskazane w drugim pytaniu powinny być samodzielnie ustalone i ocenione przez organ oznaczony w § 17 ust. 1 powoływanego rozporządzenia, jako organ dysponujący kompetencją do merytorycznego i władczego rozstrzygnięcia sprawy, niezależnie od informacji w tym przedmiocie podanej w zaświadczeniu o jakim mowa w § 19 ust. 4 omawianego aktu wykonawczego. Zadośćuczynienie temu wymogowi nie wymagało zresztą przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających, ale dokonania wyłącznie procesu myślowego z elementami ocennymi, zastosowaniem reguł wykładni i wykorzystaniem komplementarnej wiedzy prawniczej.

W warunkach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy nie jest to – zdaniem Sądu – niedozwolone przejmowanie kompetencji innego organu, ale realizowanie ustawowej powinności stosowania prawa, przyjętej w doktrynalnym ujęciu zasady praworządności.

W ocenie Sądu odstąpienie organów orzekających w sprawie od tych czynności, mimo normatywnie sformułowanych wymogów, stanowi kwalifikowane naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, obligujące do wyeliminowania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z obrotu prawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ decyzyjny powinien podjąć samodzielnie czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawca – producent rolny spełnia warunek określony w § 4 pkt 2 (in fine) powoływanego rozporządzenia, co wymaga m.in. dokonania właściwej interpretacji przepisu art. 21 a powoływanej wcześniej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiącego, że: "Przy ustalaniu liczby kwartałów podlegania ubezpieczeniu zalicza się cały kwartał, w którym powstało ubezpieczenie. To samo dotyczy kwartału, w którym ubezpieczenie ustało" oraz przepisu art. 6 pkt 14 tej ustawy, w którym wyjaśniając treść pojęcia "okresy podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu" ustawodawca postanowił, że należy rozumieć przez to takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba, że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek.

Rozważyć także w toku tych czynności należy tezę wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 22 maja 1996 r. (sygn. akt III Akr 189/96; OSA 1997/9/34), w której Sąd ten stwierdził, że: "Termin "okres podlegania ubezpieczeniu" nie jest tożsamy z pojęciami "objęcia ubezpieczeniem" i "ustania ubezpieczenia" i jest pojęciem szerszym, skutkującym rozciągnięcie ubezpieczenia na okres, za jaki została opłacona składka".

Zdaniem Sądu w obowiązującym stanie prawnym właściwe również byłyby – w przypadkach sporu co do kwestii warunkującej przyznanie renty strukturalnej, a uwzględnionej w zaświadczeniu odpowiedniej jednostki – pouczenie wnioskodawcy – producenta rolnego, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 9 kpa o możliwości zwrócenia się do właściwego organu lub jednostki organizacyjnej z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o konkretnej, oczekiwanej przez wnioskodawcę treści (art. 217 kpa). Odmowa wydania takiego zaświadczenia następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie, a w dalszej kolejności skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Stwarza to podmiotowi ubiegającemu się o zaświadczenie możliwość poddania kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej zasadności odmowy wydania zaświadczenia o określonej treści (np. o podleganiu ubezpieczeniu w oznaczonym we wniosku o wydanie zaświadczenia okresie), a organowi uprawnionemu do orzekania w sprawie o przyznanie renty strukturalnej ułatwia postępowanie wyjaśniające i dodaje waloru legalności zaświadczeniom włączonym do materiału dowodowego.

Mając na względzie przedstawione wcześniej okoliczności faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające podjęte zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnienie skargi przepisu art. 152 wskazanej powyższej ustawy.