Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 237/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. U. N. i G. – P. I. B. w P. R. Z. D. w Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Będąca przedmiotem niniejszej sprawy skarga A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2017 r. wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 5 marca 2012 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623), nakazał skarżącemu usunąć, w terminie do dnia 31 sierpnia 2012 r., nieprawidłowości w stanie technicznym części budynku pałacu, obejmującej przybudówkę wraz z tarasem, zlokalizowaną na działce nr [..] w miejscowości Ż. gmina P. poprzez: demontaż wadliwie usytuowanych rynien oraz zamontowanie rury spustowej Ø 12 wys. 1,0 m z blachy ocynkowanej gr. 0,55 mm na rynnie dachu płaskiego oraz zamontowanie rury spustowej Ø 12 wys. 4,5 m z blachy ocynkowanej gr. 0,55 mm na rynnie dachu płaskiego po stronie zachodniej z powierzchniowym odprowadzeniem wody; demontaż pasa pokrycia dachu z papy termozgrzewalnej oraz pasa pokrycia dachu z blachy płaskiej przy zdemontowanych rynnach; demontaż pasa z blachy wchodzącego w rynny; rozebranie pokrycia z desek dachu przy zdemontowanych rynnach oraz uzupełnienie nowymi deskami; demontaż opierzenia gzymsów oraz wykonanie nowego opierzenia z blachy ocynkowanej gr. 0,55 mm; wykonanie konstrukcji na krokwiach budynku na szer. 0,5 m podnoszących okap budynku na 20 cm ponad poziom gzymsu, na którym będzie położona rynna; zamontowanie na gzymsie rynny leżącej Ø 18 z blachy ocynkowanej gr. 0,55 mm oraz pasa nadrynnowego szer. 0,25 m z blachy ocynkowanej gr. 0,55 mm; uzupełnienie pokrycia dachu z blachy ocynkowanej płaskiej gr. 0,55 mm; naprawę zniszczonych gzymsów, zniszczonego okapu drewnianego; uzupełnienie wyposażenia czyszczaków rur spustowych; uzupełnienie ubytków schodów zewnętrznych; usunięcie zacieków tynku elewacji o pow. 70 m2; wykonanie stropu piwnicy pod tarasem na pow. 15 m2; skucie uszkodzonych i pokrytych pleśnią tynków w lokalu oraz usunięcie zacieków na ścianach i sufitach za pomocą odpowiedniego preparatu; przeróbkę instalacji wodociągowo-kanalizacyjnej; wykonanie wentylacji wywiewnej w pomieszczeniu kuchni, łazienki i przedsionka (byłe WC); wykonanie prac malarskich poprawiających estetykę pomieszczeń; naprawę instalacji elektrycznej w przedmiotowym lokalu mieszkalnym poprze usunięcie usterek wskazanych w protokole z dnia 14 listopada 2011 r., wymianę zabezpieczenia przed licznikowego 25A oraz uporządkowanie wygrzanej puszki p/t w korytarzu i przewodu wystającego w tynku, który zasila zabezpieczenie przed licznikowe; wykonanie podziału instalacji elektrycznej na obwody zasilania oświetlenia i gniazd 230V; naprawę licznika pomiarowego oraz założenie plomby na listwie zaciskowej, zgodnie z przedłożoną ekspertyzą techniczną lokalu mieszkalnego oraz protokołem ze sprawdzenia skuteczności działania środków ochrony przeciwporażeniowej, samoczynnego szybkiego wyłączenia, pomiarów rezystencji uziomów oraz pomiaru rezystencji izolacji przewodów roboczych instalacji z dnia 14 listopada 2011 r. Decyzją tą organ I instancji orzekł jednocześnie o zakazie użytkowania przedmiotowej części pałacu obejmującej przybudówkę wraz z tarasem do czasu wykonania ww. robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia przedmiotowej przybudówki do odpowiedniego stanu technicznego.

Upomnieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał skarżącego do dobrowolnego wykonania, w terminie 7 dni obowiązku wynikającego z przywołanej decyzji z dnia 5 marca 2012 r. Upomnienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 stycznia 2014 r.

Z uwagi na niewykonanie przez skarżącego obowiązków określonych w decyzji z dnia 5 marca 2012 r., organ I instancji w dniu 26 marca 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy, który został doręczony skarżącemu w dniu 31 marca 2014 r.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. skarżący poinformował organ I instancji o wykonaniu następujących prac remontowych na zewnątrz budynku: demontaż wadliwie zamontowanych rynien oraz zamontowanie rury spustowej; demontaż pasa pokrycia dachu z papy termozgrzewalnej oraz pasa pokrycia dachu z blachy płaskiej przy zdemontowanych rynnach; demontaż pasa z blachy wchodzącego z rynny; rozebranie pokrycia z desek dachu przy zdemontowanych rynnach oraz uzupełnienie nowymi deskami; demontaż opierzenia gzymsów oraz wykonanie nowego opierzenia z blachy ocynkowanej; wykonanie konstrukcji na krokwiach budynku podnoszących okap budynku ponad poziom gzymsu, na którym będzie położona rynna; zamontowanie na gzymsie rynny leżącej z blachy ocynkowanej oraz pasa nadrynnowego z blachy ocynkowanej; uzupełnienia pokrycia dachu z blachy ocynkowanej płaskiej; naprawa zniszczonych gzymsów i zniszczonego okapu drewnianego; uzupełnienie wyposażenia czyszczaków rur spustowych. Skarżący poinformował jednocześnie, że prac wewnątrz budynku nie może wykonać, ponieważ lokatorzy nie chcą opuścić lokalu.

W dniu 20 maja 2015 r. organ I instancji przeprowadził oględziny robót budowlanych wykonanych na nieruchomości w Ż. działka nr [..], podczas których stwierdził, że skarżący wykonał część obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 5 marca 2012 r.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 23 października 2015 r., wydanym na podstawie art. 119 i art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z przywołanej decyzji z dnia 5 marca 2012 r. i wezwał do jej wpłacenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz wezwał do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.

Uzasadniając wydane postanowienie, organ I instancji wskazał, że skarżący nie wykonał całego nałożonego na niego obowiązku decyzją z dnia 5 marca 2012 r. a nałożona grzywna jest wystarczająco wysoka, aby skarżący wykonał ten obowiązek. Nałożony środek egzekucyjny jest przy tym, w ocenie organu, mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Wymierzając grzywnę, organ kierował się ponadto, jak wskazał, rozmiarem ciążącego na zobowiązanym obowiązku oraz jego postawą, dającą podstawę do stwierdzenia, iż celowo dąży on do uchylenia się od wykonania obowiązku i przedłużania toczącego się postępowania.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, domagając się jego zmiany poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego określonego w art. 141 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. odebrania i opróżnienia lokalu oraz usunięcia osób zajmujących część nieruchomości, której dotyczy nakaz usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Skarżący zarzucał, że postanowienie organu I instancji wydane zostało z naruszeniem: art. 119 w zw. z art. 33 § 1 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez nałożenie grzywny w celu wykonania obowiązku, który jest częściowo niewykonalny, gdyż jego realizacja pozostaje w gestii osób trzecich, na które zobowiązany nie ma wpływu oraz poprzez zastosowanie nieefektywnego środka egzekucyjnego, który to nie przyczyni się do wykonania całości obowiązków określonych w tytule egzekucyjnym; art. 141 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez niezastosowanie i nieorzeczenie środka egzekucyjnego określonego w tym przepisie, a który może spowodować wykonanie całości obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 14 marca 2017 r., wydanym na podstawie art. 121 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku oraz w części dotyczącej terminu uiszczenia nałożonej grzywny, ustalając w tych kwestiach nowy termin do dnia 30 września 2017 r., a w pozostałej części utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy, nie znajdując podstaw prawnych do jego uchylenia lub zmiany.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy i wskazał, że organy egzekucyjne nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym a w konsekwencji, w sytuacji gdy ostateczną decyzją organu nadzoru budowlanego orzeczono rozbiórkę obiektów budowlanych, organ egzekucyjny może podjąć czynności wyłącznie w odniesieniu do osoby zobowiązanej w takiej decyzji. Prawidłowo zatem postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w niniejszej sprawie wobec skarżącego. Organ podkreślił także, że art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dla jednostek organizacyjnych takich jak skarżący grzywnę w wysokości 50 000 zł, ale ponieważ skarżący wykonał część nakazanych mu decyzją z dnia 5 marca 2012 r. robót budowlanych, nałożenie grzywny w wysokości 10 000 zł było słuszne. Taki środek przymusu jest skuteczny i racjonalny, przy uwzględnieniu upływu czasu od dnia nałożenia obowiązku. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ wyjaśnił zaś, że art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczy zarzutu do tytułu wykonawczego, który należało zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania tytułu wykonawczego a przedmiotem obowiązku nie było wydanie nieruchomości tj. części istniejącego pałacu czy jego rozbiórka ale nieodpowiedni stan techniczny tej części pałacu, dlatego też przepis art. 141 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mógł mieć tu zastosowania.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący domagał się uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, podnosząc, że wydane zostały one z naruszeniem:

- art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. z art. 140 k.p.a. – poprzez zaniechanie zamieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej a także poprzez nieodniesienie się do argumentów podniesionych w odwołaniu a w szczególności zarzutu częściowego wykonania zadanych w decyzji robót budowlanych;

- art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, iż zobowiązany nie wykonał w całości obowiązku określonego w tytule wykonawczym;

- art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - polegającym na zaniechaniu częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do części obowiązku wykonanego przez zobowiązanego w trakcie postępowania;

- art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku, który dla zobowiązanego jest częściowo niewykonalny, gdyż ich realizacja pozostaje w gestii osób trzecich, na których zobowiązany nie ma wpływu;

- art. 141 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez niezastosowanie i nieorzeczenie jedynego środka egzekucyjnego, który może spowodować wykonanie całości obowiązków wskazanych w tytule egzekucyjnym, tj. odebrania i opróżnienia nieruchomości, celem realizacji obowiązku polegającego na odstąpieniu od użytkowania tej części budynku, której dotyczą roboty budowlane określone w tytule wykonawczym;

- art. 59 § 1 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez niezastosowanie i zaniechanie częściowego umorzenia postępowania w zakresie części obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, tj. zakazu użytkowania części budynku, która ma być objęta robotami budowlanymi.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2017 r. jest zgodne z prawem.

Stan faktyczny sprawy uzasadniał, w świetle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wynikających z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 marca 2012 r. nr [..] w wysokości 10 000 zł.

Art. 6 § 1 tej ustawy stanowi bowiem, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zgodnie zaś z art. 15 § 1 tej ustawy egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei, zgodnie z art. 26 § 1 organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 5 marca 2012 r., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał skarżącemu usunąć, w terminie do dnia 31 sierpnia 2012 r., nieprawidłowości w stanie technicznym części budynku pałacu, obejmującej przybudówkę wraz z tarasem, zlokalizowaną na działce nr [..] w miejscowości Ż. gmina P., określając szczegółowo zakres koniecznych do wykonania robót budowlanych. Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Zauważyć w tym miejscu należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze. Art. 29 § 1 ustawy stanowi bowiem, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 945/11, LEX nr 1233913). Organ egzekucyjny nie jest władny podejmować żadnych działań ingerujących w treść decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie zakazano organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ponieważ - wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku - organ egzekucyjny podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Skutkowałoby to sytuacją, w której organ egzekucyjny byłby niejako trzecią instancją rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązek podlegający egzekucji został określony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 303/99, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt sprawy wynika również, że skarżący, pomimo upływu terminu określonego w decyzji z dnia 5 marca 2012 r., uchylił się od wykonania w całości nałożonego na niego tą decyzją obowiązku. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma skarżącego z dnia 24 kwietnia 2014 r., jak i protokołu oględzin robót budowlanych na nieruchomości w Ż. działka nr [..] z dnia 20 maja 2015 r., wynika bowiem, że skarżący wykonał tylko część nałożonych na niego decyzją z dnia 5 marca 2012 r. obowiązków, a pozostała część nakazanych do wykonania robót budowlanych nie została przez niego wykonana. Są to okoliczności w niniejszej spranie bezsporne.

W ocenie Sądu, częściowe wykonanie obowiązku nie uzasadnia zaś odstąpienia od zastosowania środka egzekucyjnego w celu wymuszenia wykonania obowiązku w pozostałym zakresie (zob. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 184/17, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 7 § 3 ustawy stanowi bowiem, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Środek egzekucyjny powinien być więc stosowany także mimo częściowego wykonania obowiązku. Jedynie wykonanie obowiązku w całości bądź też jego bezprzedmiotowość stanowi o niedopuszczalności stosowania środka egzekucyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 944/07, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt sprawy wynika także, że w dniu 3 stycznia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego upomniał skarżącego do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 5 marca 2012 r. Upomnienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 stycznia 2014 r. a w dniu 26 marca 2014 r. organ I instancji wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy, który skarżący otrzymał w dniu 31 marca 2014 r.

Zasadne przy tym było, w ocenie Sądu, nałożenie na skarżącego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla skarżącego.

Zgodnie z art. 1a pkt 12b ustawy środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Przy czym, art. 119 ustawy wyjaśnia, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Zgodnie zaś z art. 120 § 1 grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Art. 122 § 2 pkt 2 wskazuje z kolei, że postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać m.in. wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

W art. 122 § 2 pkt 2 ustawy zawarto więc zasadę, zgodnie z która w sprawach obowiązków z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego. W sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu prawa budowlanego, oczywiste jest, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym niż wykonanie zastępcze. W sprawach tego rodzaju nie można zatem kwestionować zastosowania grzywny w celu przymuszenia, twierdząc, że jest ona zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym jest bez wątpienia środkiem mniej uciążliwym niż pozostałe środki egzekucyjne stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, które są środkami zaspokajającymi (zob. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydanie VII, WK 2015, LEX/el). Przede wszystkim wykonanie zastępcze jest środkiem zaspokajającym, który generuje siłą rzeczy bezzwrotne, nierzadko znaczne koszty dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia natomiast, nawet pomimo jej uiszczenia może zostać w razie wykonania obowiązku zwrócona dłużnikowi na zasadzie art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie dodatkowej presji na zobowiązanego w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku. Presja ta ustaje z chwilą wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Możliwość umorzenia lub zwrotu grzywny w celu przymuszenia sprawia, że dolegliwość tego środka egzekucyjnego w przypadku wykonania obowiązku jest znikoma. Z kolei w przypadku zastosowania wykonania zastępczego skutki dla zobowiązanego (obowiązki wskazane w art. 129 ustawy, konieczność pokrycia kosztów poniesionych przez wykonawcę zastępczego) powstają natychmiast i ulegają one stopniowemu zwiększeniu wraz z zaawansowaniem prac wykonawcy zastępczego. Ewentualne przystąpienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku nie niweczy tych skutków.

Wbrew zarzutom skargi, orzekające w sprawie organy nie miały zaś podstaw do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości, opróżnienia lokalu i innych pomieszczeń. Art. 141 § 1 ustawy stanowi bowiem, że jeżeli egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia, stosuje się środek egzekucyjny prowadzący do odebrania zobowiązanemu nieruchomości albo usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu lub pomieszczenia, w celu wydania tej nieruchomości lub opróżnionego lokalu (pomieszczenia) wierzycielowi. Dotyczy to również obowiązku wydania nieruchomości na oznaczony okres czasu. W niniejszej sprawie nie był zaś egzekwowany ani obowiązek wydania nieruchomości, ani też obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia. Decyzją z dnia 5 marca 2012 r. nałożono na skarżącego obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym części budynku pałacu obejmującego przybudówkę wraz z tarasem na działce nr [..] w Ż., zakazując jednocześnie użytkowania części pałacu obejmującej przybudówkę wraz z tarasem do czasu wykonania wskazanych robót budowlanych, niezbędnych do doprowadzenia tejże przybudówki do odpowiedniego stanu technicznego.

Wysokość nałożonej na skarżącego grzywny jest zgodna z przepisami prawa i została przez orzekające w sprawie organy przekonująco uzasadniona. Art. 121 ustawy wskazuje, że grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (§ 1). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (§ 2). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (§ 4). W ocenie Sądu, grzywna w wysokości 10 000 zł wydaje się być efektywna, przy uwzględnieniu częściowego wykonania już przez skarżącego obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 5 marca 2012 r.

Grzywna w celu przymuszenia prawidłowo nałożona została przy tym na skarżącego. Z treści art. 119 § 1 ustawy wynika wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nakładana jest na zobowiązanego (zob. R.D. Kijowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Wydanie II , Lex 2015). Zgodnie zaś z treścią art. 1a pkt 20 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Decyzją z dnia 5 marca 2012 r. nałożono obowiązki właśnie na skarżącego.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły ponadto wskazywane przez skarżącego przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Art. 59 § 1 wskazuje bowiem, że postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny.

Jak już wyżej wyjaśniono, wymagalny od skarżącego obowiązek, nałożony decyzją z dnia 5 marca 2012 r., nie został wykonany w całości i nie można go uznać za niewykonalny. Wykonanie obowiązku w części nie stanowi bowiem podstawy do umorzenia stosownej części postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1478/09, LEX nr 694836). Ponadto, przesłanką uznania decyzji za niewykonalną nie mogą być trudności w wyegzekwowaniu decyzji, wiążące się z niezadowoleniem adresatów decyzji lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 1986 r., sygn. akt III SA 1146/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 12) albo uwarunkowane względami ekonomicznymi i finansowymi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1984 r., sygn. akt I SA 804/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 123). Niewykonalność obowiązku stanowi przykład obiektywnej niemożności jego zrealizowania. Obiektywny charakter niewykonalności oznacza, że w świetle aktualnego stanu techniki i wiedzy nikt nie może wykonać obowiązku. Niewykonalność obowiązku może być trwała lub tylko czasowa, przy czym tylko przy trwałej niewykonalności istnieje podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. D. R. Kijowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Warszawa 2010, s. 510). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet w przypadku uwzględnienia aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia lokalu zastępczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 509/05, publ. LEX nr 196712). Przesłanką uznania decyzji za niewykonalną nie mogą być trudności w wyegzekwowaniu decyzji, wiążące się z niezadowoleniem adresatów decyzji lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy albo uwarunkowane względami ekonomicznymi i finansowymi, a obowiązek jest niewykonalny w przyczyn faktycznych, jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, LexisNexis, Warszawa 2003, s. 131-132).

Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), oddalił skargę jako niezasadną