Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 357/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 143 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2,  ust. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Julia Szczygielska /sprawozdawca/ Sędziowie: Sędzia NSA – Andrzej Wawrzyniak Asesor WSA – Olga Białek Protokolant: Kamila Zawiślan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki kominka w lokalu mieszkalnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z [...]r., Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz B. W. kwotę 50,00 zł (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. W. jest w/w decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r., Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...]r., Nr [...], nakazująca skarżącemu rozbiórkę kominka w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. P. S. [...] w G .

W uzasadnieniu, wskazano, iż w toku czynności procesowych przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji ustalono, że inwestor – B. W., zrealizował w sposób samowolny, bez wymaganego pozwolenia na budowę, kominek z otwartą komorą spalania. Na budowę nie wyraził zgody zarządca budynku, Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w G., który zakazał użytkownikom lokali w budynku palenia w piecach kaflowych i kominkach, z uwagi na zainstalowane ogrzewanie gazowe. Zgodnie bowiem z opinią kominiarską, wszystkie istniejące piece kaflowe i kominki należy rozebrać, ponieważ część przewodów spalinowych przystosowana została na przewody wentylacyjne.

Ponadto ustalono, że inwestor nie posiada stosownej opinii kominiarskiej, ani odbioru prawidłowości podłączenia kominka. Stwierdzono również, iż dalsze funkcjonowanie przedmiotowego urządzenia jest niemożliwe, z uwagi na podłączenie go do przewodu wentylacyjnego, z którego korzysta najemca lokalu nr [...] na parterze. W czasie korzystania przez inwestora z ogrzewania kominkowego, z przewodu wentylacyjnego w mieszkaniu nr [...] wydobywają się kłęby dymu.

Organ I instancji stwierdził również, iż przedmiotowa inwestycja pozostaje w sprzeczności z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ budynek mieszkalny posiada 5 kondygnacji naziemnych i ponad 12 m wysokości, w sytuacji gdy przepis § 132 ust. 3 regulacji dopuszcza instalowanie kominków z otwartą komorą spalania wyłącznie w niskich budynkach wielorodzinnych, o których mowa w § 8 pkt 1- do 4 kondygnacji naziemnych i do 12 m wysokości.

Inwestycja nie spełnia również wymogu z § 145 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi o możliwości podłączenia kominka wyłącznie do samodzielnego przewodu dymowego, który to warunek nie został w niniejszym przypadku spełniony.

Nie spełniono także wymogu z § 132 pkt 4b rozporządzenia, zgodnie z którym w pomieszczeniach z tego typu kominkiem należy zapewnić dopływ powietrza do paleniska kominka, zapewniając prędkość przepływu nie mniejszą, niż 0,2 m/s.

W związku z tak kształtującym się materiałem dowodowym w sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał dnia [...]r. decyzję Nr [...], którą nałożył na inwestora – B. W., nakaz rozbiórki kominka w lokalu mieszkalnym nr [...], w budynku mieszkalnym przy ul. P. S. [...] w G., w terminie 2 tygodni od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna.

Rozstrzygnięcie niniejsze zostało w terminie prawem przewidzianym zaskarżone przez stronę zobowiązaną.

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, iż bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest fakt realizacji przedmiotowych robót budowlanych w sposób samowolny, bez dopełnienia obowiązków nakazanych przez ustawę - Prawo budowlane, w postaci uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obowiązek taki nakłada na inwestora przepis art. 28 ust. 1 prawa budowlanego.

Nie budzi wątpliwości również sposób rozstrzygnięcia - organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił, iź niemożliwa jest legalizacja samowoli budowlanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, dlatego też zachodzi konieczność orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowego kominka na podstawie dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Zgodnie bowiem z wolą ustawodawcy wyrażoną w w/w regulacji - niemożność konwalidacji popełnionego przez inwestora naruszenia prawa w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 skutkuje automatycznie sankcją w postaci: zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź nakazu rozbiórki obiektu lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Konstrukcja przedmiotowego przepisu wskazuje na związanie organu orzekającego zaistniałym stanem faktycznym, w którym jest on zobowiązany do zastosowania jednej z wymienionych sankcji - w badanym stanie faktycznym - sankcji rozbiórkowej. Powołana regulacja art. 51 ust. 1 pkt 1 nie daje bowiem organowi nadzoru budowlanego możliwości orzeczenia na zasadzie uznaniowości.

W postępowaniu odwoławczym uznano zatem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za słuszne zarówno z punktu widzenia celowości, jak i użytej podstawy prawnej.

Zarzuty odwołania uznane zostały w postępowaniu II instancji za bezzasadne.

W szczególności, bez znaczenia dla sprawy zdaniem organu pozostaje okoliczność w postaci gotowości dostarczenia przez stronę ekspertyzy kominiarskiej, ponieważ zgromadzone w postępowaniu dowody jednoznacznie wskazują na niemożność dalszego funkcjonowania inwestycji. Inwestycja ta pozostaje bowiem w nieusuwalnej sprzeczności z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy rozporządzenia nie przewidują możliwości instalowania kominków w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, wyższych niż 12 m i posiadających więcej niż 4 kondygnacje naziemne, a przedmiotowy budynek nie spełnia powyższych wymogów. Niemożliwe jest nadto dalsze funkcjonowanie kominka podłączonego do instalacji wentylacyjnej, z której korzysta użytkownik innego lokalu mieszkalnego. Taki stan rzeczy powoduje bowiem zagrożenie dla zdrowia i życia osób zamieszkujących w lokalu nr [...], położonego bezpośrednio pod lokalem inwestora.

Biorąc pod uwagę wyżej powiedziane organ odwoławczy orzekł jak wyżej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. W. zarzucił organom brak obiektywizmu przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Skarżący stwierdził, iż bezsporny jest fakt, że to w Jego mieszkaniu czynny przewód dymowy wpięto się z instalacją wentylacyjną w mieszkaniu przy ul. P. S. [...], mimo iż szef firmy wykonującej montaż CO i najemca tegoż mieszkania zostali poinformowani, że przewód ten dymowy będzie nadal wykorzystywany przez skarżącego.

Podkreślił, iż budynek w którym mieszka jest budynkiem 4 kondygnacyjnym z częściową adaptacją poddasza. Adaptacja części strychu w Jego pionie rozpoczęła się w [...] roku.

Kominek postawił zaś w miejscu czynnego pieca kaflowego, w [...] roku, wykorzystując istniejące podłączenie. Nadmienił przy tym, że kominek nie jest jeszcze wykończony i docelowo będzie kominkiem z paleniskiem zamkniętym. Kominek posiada samodzielny przewód dymowy.

Kubatura pomieszczenia, w którym znajduje się kominek to 104 m3. Zdaniem skarżącego kominek ten spełnia wszystkie warunki techniczne jakim powinien odpowiadać.

Sprawą zaś niedopuszczalną jest w Jego ocenie podłączenie się z wentylacją w mieszkaniu nr [...] do Jego przewodu dymnego.

Zgodnie z opinią kominiarską nr [...] dokonaną przez S. S., brakujące przewody należało dobudować. Nie uczyniono tego a istniejącą w mieszkaniu nr [...] instalację wentylacyjną odłączono i wpięto się w komin dymny skarżącego.

Nadto oświadczył, że kominek jest jedynym źródłem ciepła w mieszkaniu, ponieważ ze względów zdrowotnych nie może korzystać z ogrzewania CO.

Oświadczył również przy tym iż w najbliższym czasie dostarczy ekspertyzę kominiarską.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. 153, poz.1269/ w związku z art.3 § 2 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.145 lub art.151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Niesporne jest w rozpatrywanej sprawie, że podstawę materialno-prawną decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...]r., Nr [...], stanowił przepis art.51 ust.1 pkt.1 w związku z art.51 ust.7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm./ . Stosownie do tegoż przepisu, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego .

Istotny jest jednak przy tym również przepis art.51 ust.1 pkt.2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, a która to czynność organu jest alternatywą do czynności organu określonych w cyt. art.51 ust.1 pkt.1 Prawa budowlanego.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie przyjęte zostało, iż decyzja mająca swe oparcie w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazująca rozbiórkę czy też nakładająca obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem (pkt 2) ma charakter uznaniowy /por. wyrok NSA z dnia 25.10.2001r., sygn.akt SA/Rz 261/00,Palestra 2002/7-8/207/.

Oznacza to zatem, że organ wydając w oparciu o cyt. wyżej przepis art.51 ust.1 pkt.1 Prawa budowlanego decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu lub jego części, winien w sposób bezwzględny wykazać, poprzez zgromadzony materiał dowodowy, iż ustalony stan faktyczny uniemożliwiał prowadzenie postępowania z zastosowaniem przepisu art.51 ust.1 pkt.2 Prawa budowlanego.

Lektura akt niniejszej sprawy pozwala zaś na stwierdzenie, iż orzekające w sprawie organy nie ustaliły pełnego stanu faktycznego, naruszając tym samym nie tylko przepis art.7, 75 § 1 , 77 § 1 k.p.a., lecz także przepis art.107 § 3 k.p.a.

I tak organ pierwszej instancji przyjął, że budynek, w którym znajduje się zajmowany przez skarżącego lokal mieszkalny, a w nim sporny kominek, nie odpowiada wymogom § 132 ust.3 w związku z § 8 pkt.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie / Dz.U.Nr 75, poz..690 ze zm./. Organ ten nie wskazał na jakim dowodzie oparł swe stwierdzenie, gdy zaś w przedłożonej do skargi przez skarżącego kserokopii "Karty ewidencyjnej obiektu" / k.19/ znajduje się zapis, że przedmiotowy budynek jest budynkiem czterokondygnacyjnym.

Podobnie ma się sprawa ze stwierdzeniem przez organ, iż nie jest spełniony wymóg z § 132 ust.3 pkt.4 b w/w rozporządzenia . Z akt sprawy nie wynika zaś, by w sprawie przeprowadzony był dowód z opinii, bądź, specjalistycznych badań /ekspertyza/ na okoliczność, czy w pomieszczeniu, w którym znajduje się sporny kominek możliwy jest dopływ powietrza do paleniska kominka w ilości zapewniającej nie mniejszą prędkość przepływu powietrza w otworze komory spalania niż 0,2 m/s, jak również na dowód taki nie powołują się orzekające organy .

Nadto organ powołując się na przepis § 145 ust.1 omawianego rozporządzenia, zgodnie z którym kominki z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym o wielkości otworu paleniskowego kominka do 0,25 m2 mogą być przyłączone wyłącznie do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego posiadającego co najmniej wymiary 0,14x0,14 m lub średnicę 0,15 m, a w przypadku trzonów kuchennych typu restauracyjnego oraz kominków o większym otworze paleniskowym - co najmniej 0,14x0,27 m lub średnicę 0,18 m, przy czym dla większych przewodów o przekroju prostokątnym należy zachować stosunek wymiarów boków 3:2, stwierdził, że w sprawie nie jest spełniony wymóg przyłączenia kominka do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego.

Organ pominął podnoszoną przez skarżącego okoliczność, iż w miejscu, gdzie jest usytuowany sporny kominek znajdował się piec ogrzewający zajmowane przez skarżącego mieszkanie, wpięty do tegoż przewodu kominowego.

Pominięcie przez organ tej kwestii z równoczesnym zaniechaniem rozważenia nałożenia w trybie art.81 c ust.2 Prawa budowlanego na skarżącego jako inwestora obowiązku dostarczenia określonych ocen technicznych lub ekspertyz, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art.7, 75 § 1 k.p.a. i art.77 § 1 k.p.a.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, iż działania organu w trybie art.81c ust.2 Prawa budowlanego zmierzają do wyjaśnienia kwestii technicznych, których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy /wyrok NSA z 28 czerwca 2005r., OSK 1780/04, LEX nr 179100/.

Podkreślić w tym miejscu również należy, że w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie można ocenić czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. W takim przypadku brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ administracji jest w konsekwencji wadliwe /por. wyrok NSA z 6 listopada 1984r., sygn. akt I S.A. 508/84, ONSA 2/84, poz.100/.

Nadto Sąd stwierdził, iż organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie czynił to z naruszeniem postanowień art.79 k.p.a., jak i art.81 k.p.a. naruszając tym samym gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony – skarżącego w postępowaniu.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...]r. przed organem pierwszej instancji słuchany był w charakterze świadka S. S. oraz K. K . O mających się odbyć tych czynnościach nie został zawiadomiony skarżący. Z przesłuchania w/w osób w charakterze świadków sporządzono protokoły, z którymi także nie zapoznano skarżącego.

Podkreślić należy, że przepis art.79 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych i oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona zaś ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu oraz składać wyjaśnienia /art.79 § 2 k.p.a./.

Uprawnień wynikających z cyt. wyżej przepisu art.79 k.p.a. nie może pozbawić strony organ przez nie zawiadomienie jej o przeprowadzanym dowodzie. Czynność ta nie jest pozostawiona uznaniu organu, lecz jest to obowiązek organu, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu.

O wzięciu bowiem udziału w przeprowadzaniu dowodu może decydować wyłącznie strona, a nie organ przed którym toczy się postępowanie administracyjne. Naruszenie zaś tego obowiązku, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym wpływ na wynik sprawy /por. wyrok NSA z 13 lutego 1986r., sygn.akt II S.A. 2015/85, ONSA 1986, Nr 1, poz.13/.

Okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, nie mogą być uznane za udowodnione /art.81 k.p.a./.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art.145 § 1 pkt.1 lit. c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I i II sentencji.

Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 w/w ustawy.