Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 310/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 115 pkt 4, art. 120, art 149 par. 1 i 1a, art 151, art 200 i art 205 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Monika Sawa, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. T., M. T., D. T., L. M., K. M. i M. M. na przewlekłe prowadzenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich postępowania rozpoznawczego w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2008 r. nr [...] oraz z [...] lutego 2008 r. nr [...] zmienionych decyzjami z [...] lipca 2012 r. nr [...] oraz z [...] lipca 2012 r. nr [...] 1. zobowiązuje Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich do wydania decyzji w sprawie [...] w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2008 r. nr [...] oraz z [...] lutego 2008 r. nr [...] zmienionych decyzjami z [...] lipca 2012 r. nr [...] oraz z [...] lipca 2012 r. nr [...] - w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich postępowania rozpoznawczego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz: Z. T., M. T., D. T., L. M., K. M. i M. M. solidarnie kwotę 682 (sześćset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 25 sierpnia 2021 r. (data prezentaty) Z. T., M. T., D. T., L. M., K. M. i M. M.(dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na: "postępowanie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "Komisja") polegające na dopuszczeniu się przewlekłości w sprawie nieruchomości [...] przy ul. [...], hip. nr [...]".

Przedmiotowa nieruchomość przy ul. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret warszawski". Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r.

o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.

Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] lutego 2008 r. oraz nr [...] z [...] lutego 2008 r., ustanowił prawo użytkowania wieczystego do części

zabudowanego gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...],oznaczonego hip. nr [...], stanowiącego obecnie dz. ew. nr [...] I dz. ew. nr [...] z obrębu [...] na rzecz spadkobierców przeddekretowych właścicieli nieruchomości.

W wyniku wcześniejszego wadliwego wyodrębnienia sprzedanego lokalu nr [...], doszło do błędnego wyliczenia udziałów w nieruchomości, co determinowało również nieprawidłowe określenie udziałów następców prawnych przeddekretowych właścicieli nieruchomości w ww. decyzjach z [...] lutego 2008 r. W związku z powyższymi błędami co do wysokości udziałów, Prezydent [...] decyzjami nr [...] z [...] lipca 2012 r. i nr [...] z [...] lipca 2012 r. - w trybie art. 155 k.p.a. - zmienił powyższe decyzje z 2008 r. poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] w [...] na rzecz spadkobierców przeddekretowych właścicieli ze wskazaniem prawidłowo wyliczonych udziałów.

Postanowieniem z [...] października 2018 r. sygn. akt [...] - działając na podstawie art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2267) dalej: "u.s.d.r." - Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] lutego 2008 r. oraz nr [...] z [...] lutego 2008 r., zmienionych decyzjami nr [...] z [...] lipca 2012 r. i nr [...] z [...] lipca 2012 r. dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...].

Pismem z 7 czerwca 2021 r. skarżący wnieśli ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komisję w niniejszej sprawie

Następnie zaś wystąpili ze skargą do Sądu - zarzucając Komisji rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 36 i art. 37 § 2 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wobec powyższego wnieśli o:

1. zobowiązanie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich do wydania decyzji merytorycznej w przedmiotowej sprawie w terminie określonym przez Sąd,

2. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komisję miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenie Komisji grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4. przyznanie od Komisji na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 §6 p.p.s.a.,

5. zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

6. rozpoznanie sprawy wszczętej z niniejszej skargi w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, że podczas ponad dwuipółletniego (ponad dwa lata i dziesięć miesięcy) okresu prowadzenia niniejszego postępowania organ administracji w siedemnastu zawiadomieniach o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy ograniczył się jedynie do jednozdaniowego i lakonicznego wskazywania na skomplikowanie sprawy oraz obszerność materiału dowodowego.

Podnieśli też, iż w przedmiotowej sprawie od zawiadomienia Komisji z 27 maja 2019 r. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i uczynienia tego przez skarżących w piśmie z 11 czerwca 2019 r. - Komisja nie podejmowała żadnych innych czynności procesowych uzasadniających tak ekscesywną długość postępowania poza umieszczaniem w BIP kolejnych zawiadomień o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Przed majem 2019 r. Komisja zawiadomiła inną stronę postępowania o jego wszczęciu, poinformowała inne organy i sądy, wystąpiła do Rady Społecznej o opinię i wreszcie wezwała świadków do złożenia zeznań na piśmie. Zatem należy stwierdzić, że kwalifikowana postać przewlekłości w niniejszej sprawie wynika z braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód do jej ukończenia co najmniej od czerwca 2019 r.

W tym bowiem momencie organ dysponował już wystarczającym materiałem dowodowym, zeznaniami świadków, a także stanowiskiem skarżących wyrażonym w piśmie z 11 czerwca 2019 r. Wobec powyższego, sporządzane seryjnie po czerwcu 2019 r. zawiadomienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, świadczą jedynie o pozorności i nadzwyczajnej opieszałości prowadzonego przez Komisję postępowania.

Dodali, iż sam fakt toczenia się postępowania przed Komisją podaje w wątpliwość tytuł prawny skarżących do przedmiotowej nieruchomości - co istotnie utrudnia administrowanie i zarządzanie nią, zaś ponad dwuipółletni okres prowadzenia tego postępowania nad wyraz pogłębia stan niepewności prawnej i utrudnia wszelkie działania właścicielskie, w tym w szczególności remonty i planowane przez skarżących inwestycje na nieruchomości, a zatem naraża jej współwłaścicieli na realną szkodę majątkową. W tych okolicznościach stwierdzenie przewlekłości przedmiotowego postępowania z rażącym naruszeniem prawa jest ze wszech miar usprawiedliwione.

W związku z powyższym skarżący stwierdzili, że należy podjąć dodatkowe środki, które zmobilizują Komisję do zakończenia niniejszego postępowania.

Tego rodzaju środkiem dyscyplinująco - represyjnym jest grzywna. Powinna być ona stosowana w szczególnie nagannych przypadkach przewlekłości organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto wymierzona organowi administracji publicznej grzywna ma stanowić dlań karę za tenże szczególnie naganny przypadek przewlekłości.

Nie ulega więc wątpliwości, iż wskazane powyżej okoliczności sprawy uzasadniają wymierzenie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich grzywny w wysokości określonej przez Sąd, adekwatnej do "ciężaru" naruszenia.

Nie można również zapomnieć, że tego rodzaju rażące naruszenie przez Komisję przepisów procedury administracyjnej, odnoszących się do terminów załatwienia sprawy, wywołało u skarżących poczucie krzywdy oraz bezsilności. Ich sytuacja prawna jako następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości pozostaję niejako w zawieszeniu. Powyższe jest tym bardziej istotne - biorąc pod uwagę zaawansowany wiek niektórych skarżących oraz wynikający z niego stan zdrowia.

Z powyższych względów uzasadniony jest również wniosek o przyznanie od Komisji na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty stanowiącej dziesięciokrotne przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Ponadto przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., pełni także funkcję represyjno-prewencyjną, a tym samym służy wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających przewlekłemu prowadzeniu postępowań. Celem zastosowania tego środka (poza funkcją kompensacyjną, o której mowa powyżej) jest zdyscyplinowanie organu do podjęcia realnych kroków ukierunkowanych na załatwienie sprawy. Także z powyższych względów zasadnym jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. - co niewątpliwie zmobilizuje Komisję do zakończenia niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o oddalenie skargi w całości z uwagi na jej bezzasadność -zgodnie z art. 151 p.p.s.a.

Wskazała, że wbrew twierdzeniom skarżących, podejmowała po zawiadomieniu w trybie 10 k.p.a. czynności w sprawie. Polegały one na analizie dotychczas zebranego materiału, jak również uzyskaniu kolejnych informacji od lokatorów budynku przy ulicy [...]. Jako uzupełnienie zebranego materiału dowodowego zwrócono się do lokatorów budynku o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące nieruchomości.

Mimo skierowania do stron zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i informując strony o zakończeniu czynności dowodowych - Komisja powzięła wątpliwości, których rozstrzygnięcie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na chwilę skierowania ww. zawiadomienia do stron Komisja nie mogła uniemożliwiać zapoznania się z pełnym materiałem dowodowym, ponieważ naruszałoby to wyrażone w art. 10 § 1 k.p.a. prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Dodała, że brak jest przepisu, który uniemożliwia organowi podjęcia dalszej analizy i dalszego gromadzenia materiału dowodowego - mimo wystosowania do stron zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami. Poza tym oczywistym jest, iż po zakończeniu kolejnych czynności w sprawie organ będzie zobowiązany ponownie zawiadomić strony o możliwości zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym.

Zauważyła też, że zasada szybkości postępowania, jakkolwiek bardzo istotna, nie może być uznana za nadrzędną. W szczególności nie można uznać, że jest ona nadrzędną nad zasadą prawdy obiektywnej. Celem postępowania administracyjnego nie jest bowiem załatwienie sprawy szybko, lecz załatwienie jej poprawnie, tj. zgromadzenie całego materiału dowodowego, wyjaśnienie wszelkich wątpliwości i wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia na podstawie kompletnego materiału dowodowego.

Kierując się tak rozumianą zasadą, Komisja w toku postępowania rozpoznawczego podejmowała szereg czynności i wnikliwą analizę materiału dowodowego, prowadzących do rzetelnego rozpatrzenia sprawy. Przy czym nie ulega wątpliwości, że sprawy dotyczące nieruchomości warszawskich należą do spraw, które znajdują się na styku różnych dziedzin prawa. Wymagają zatem starannego zbadania materiału dowodowego oraz przeanalizowania wszelkich okoliczności.

Na zakończenie wskazała, iż w uzasadnieniu skargi niedostatecznie wyjaśniono kwestię dotyczącą wymierzenia organowi grzywny. Uzasadnienie skargi sprawia, że brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny, jak również przyznania skarżącym sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - nawet w przypadku uznania że miała miejsce przewlekłość postępowania.

Podsumowując swoje stanowisko Komisji uznała, że brak jest podstaw do zobowiązania jej do wydania decyzji w określonym terminie. Odgórne zobowiązanie Komisji do wydania decyzji w określonym terminie może bowiem skutkować wydaniem decyzji wadliwej, co zapewne zostanie następnie podniesione w potencjalnych skargach na decyzję Komisji w niniejszej sprawie.

Do dnia 10 czerwca 2022 r.(data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa

w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym

na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich złożyli do tej Komisji ponaglenie - w trybie art. 37 § 1 k.p.a. - z uwagi na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca,

a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu - § 5 ww. art.

Natomiast w myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są

do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia

- stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Zatem z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje więc opieszałe, niesprawne

i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Do przewlekłości postępowania dojdzie w przypadku prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub czynności pozornych, zbędnych i powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce również wtedy, gdy czynności organu będą nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy i nie będą prowadziły do ustalenia jakiejkolwiek istotnej w sprawie okoliczności

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich dopuściła się przewlekłego prowadzenia postępowania - bowiem do dnia wyrokowania nie zakończyła przedmiotowej sprawy.

Przedmiotem kontroli, w ramach realizacji zadań Komisji zakreślonych w art. 3 ust. 2 u.s.d.r. - związanych z wyjaśnieniem nieprawidłowości i uchybień w działalności organów i osób prowadzących postępowania w przedmiocie decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich - były decyzje Prezydenta [...] nr [...] z [...] lutego 2008 r. oraz nr [...] z [...] lutego 2008 r., zmienione decyzjami nr [...] z [...] lipca 2012 r. i nr [...] z [...] lipca 2012 r. - dotyczące ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części zabudowanego gruntu nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...],oznaczonego hip. nr [...], stanowiącego obecnie dz. ew. nr [...] I dz. ew. nr [...] z obrębu [...] na rzecz spadkobierców przeddekretowych właścicieli nieruchomości.

Wobec powyższego działania procesowe Komisji winny być ukierunkowane na rekonstrukcję stanu faktycznego i prawnego wówczas istniejącego i mającego znaczenie prawne przy podejmowaniu tego orzeczenia - dotyczące spełnienia przesłanek z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (takich jak kwestia dochowania terminu złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 dekretu, legitymacja osób go składających, czy przeznaczenie planistyczne nieruchomości w dacie wydania decyzji).

Tymczasem, oceniając całokształt podejmowanych przez organ działań, Sąd uznał, że w zakresie zainteresowania Komisji - zamiast powyższych okoliczności relewantnych dla oceny legalności ww. decyzji reprywatyzacyjnych - pozostawały zupełnie inne kwestie - związane przede wszystkim z przekazaniem w zarząd spadkobiercom dawnych właścicieli części budynków (oficyny i budynku frontowego) oraz związanej z tym sytuacji lokatorów.

Świadczy o tym treść pism z 21 marca 2019 r. skierowanych do kilku lokatorów z prośbą o złożenie zeznań na piśmie odnośnie przebiegu reprywatyzacji tej nieruchomości oraz o udzielenie odpowiedzi na 16 konkretnie sprecyzowanych pytań.

Te zaś okoliczności w żaden sposób nie mogą determinować rozstrzygnięcia w sprawie, której przedmiotem są powyższe decyzje reprywatyzacyjne. Konsekwencją z kolei tak ukierunkowanej aktywności organu jest - obecnie już ponad trzyletnia - zwłoka w załatwieniu sprawy. Materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji Komisja zgromadziła już w pierwszej połowie 2019 r. - zawiadomienie z 27 maja 2019 r. o zakończeniu postępowania rozpoznawczego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych roszczeń - zaś 4 lipca 2019 r. otrzymała także opinię Społecznej Rady wieńczącej postępowania rozpoznawcze i poprzedzającej wydanie w nim decyzji (art. 11 ust. 1 u.s.d.r. oraz § 34 ust. 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 kwietnia 2018 r. w sprawie regulaminu działania Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich - MP poz. 166).

Jednakże decyzji tej nie podejmowała, a jedynie jeszcze (do czasu przekazania akt Sądowi) 14 razy przedłużała termin w jakim ma to nastąpić (ostatnim zawiadomieniem z 24 sierpnia 2021 r. Komisja wyznaczyła termin załatwienia sprawy na dzień 29 października 2021 r.) - co czyni zarzut przewlekłości przy procedowaniu sprawy w pełni zasadnym. Również po przekazaniu akt do Sądu Komisja wyznaczała kolejne nowe terminy - zawiadomieniem z 4 maja 2022 r. wyznaczyła termin zakończenia sprawy na dzień 4 lipca 2022 r.

Przy czym należy podkreślić, że między zawiadomieniem o wyznaczeniu terminu z 15 lipca 2019 r. a zawiadomieniem z 9 października 2020 r. - jak ewidentnie wynika z akt sprawy - Komisja nie podjęła żadnej czynności w sprawie. Dopiero pismami z października i listopada 2020 r. oraz stycznia 2021 r. zwróciła się do lokatorów (tych samych co w pismach z 21 marca 2019 r.) o wskazanie, czy nowi właściciele utrudniali im korzystanie z zajmowanych mieszkań, a jeżeli tak, to w jaki sposób, czy składali oni skargi do organów inspekcji budowlanej lub sanitarnej oraz czy toczyły się wobec nich postępowania sądowe i eksmisyjne z udziałem komornika.

Były to ostatnie czynności (poza zawiadomieniami), jakie podjęła Komisja w przedmiotowej sprawie, do czasu przekazania akt do Sądu.

Takie postępowanie Komisji świadczy o tym, że uchybiła ona wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych,

a także naruszyła wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Ponadto podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Analizując akta sprawy Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komisję miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, iż formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Taka zaś sytuacja - jak już wskazano wyżej - miała miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, sposób działania Komisji w niniejszej sprawie, stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.), jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.).

Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie wszczęte przez Komisję postanowieniem z 16 października 2018 r.

prowadzone jest przez ponad 3,5 roku i nadal nie jest zakończone. Zdaniem Sądu, okres ten jest wystarczający, aby zakończyć nawet niezwykle skomplikowaną sprawę.

Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.

Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin trzymiesięczny na rozpoznanie sprawy będzie adekwatny i realny.

Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni samo stwierdzenie, iż Komisja dopuściła się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Oddalił też skargę w zakresie przyznania od Komisji na rzecz skarżących sumy pieniężnej, uznając to żądanie za nieuzasadnione.

Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego artykułu oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.

Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością postępowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wymienione w skardze powody żądania przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej nie uzasadniają jej przyznania. Z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku z przewlekłością postępowania krzywdy, którą należałoby zrekompensować.

Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań Komisji jako przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.

Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 151 orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.