Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 595/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] grudnia 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: "kpa"), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.), § 3 ust. 1 pkt 8, § 5 ust 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o nałożeniu na E. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: E. (dalej także: "skarżący" lub "strona") kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu [...] września 2014 r. w miejscowości S. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował skarżący, który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem piasku na trasie D. - S. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 26,75 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co stanowiło przekroczenie o 7,75 t dopuszczalnej wartości (40,78 %),

- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 39,75 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę), co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 7,75 t (24,21 %),

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] września 2014 r.

W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2014 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej i dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego.

Strona odwołała się od powyższej decyzji. Zarzuciła decyzji organu I instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie za wiarygodne odczytów z urządzeń pomiarowych nieposiadających legalizacji i zamontowanych w samowolnie zorganizowanym punkcie kontroli, naruszenie art. 107 kpa przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Zdaniem skarżącego miejsce, gdzie przeprowadzono pomiary samochodu ciężarowego jest "inwestycją nielegalną", wykonaną prowizorycznie, bez koniecznych "odbiorów". Skarżący zwrócił uwagę na treść rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, w kontekście usytuowania punktu kontrolnego na którym dokonano ważenia pojazdu. Mając to na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II o nr fabrycznych 856700 i 856701, które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urzędu Miar w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2014 r., w zw. z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 90/2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. z okresem ważności na okres 3 lat.

W ocenie organu odwoławczego fakt, iż zastosowano do przedmiotowej kontroli przenośne wagi do pomiarów statycznych powoduje, że miejsce, gdzie przeprowadzono kontrolę, nie musiało podlegać ocenie pod kątem zgodności z wymogami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 188, poz. 1345). Jednakże kontrolę w przedmiotowej sprawie przeprowadzono na miejscu do tych czynności przeznaczonym. Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, ze z punktu widzenia przedmiotowego postępowania bez znaczenia jest czy dany punkt pomiarów posiadał konstrukcję zgodną z prawem budowlanym, lecz to czy spełniał wymogi producenta wag. Za przygotowanie miejsca kontroli pojazdów odpowiada bowiem zarządca drogi i ewentualne wątpliwości w tym zakresie powinny być kierowane do tego podmiotu. W konsekwencji organ odwoławczy uznał z punktu widzenia niniejszego postępowania, iż nie jest to okoliczność mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że instrukcja obsługi wag typu SAW 10C/II w pkt 2.1 stanowi, iż eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Instrukcja jednocześnie stanowi, iż jeżeli niemożliwe jest jednoczesne zważenie kół mostów dwu - lub trzyosiowych, należy zrównoważyć różnicę wysokości przy pomocy płyt pomocniczych. Z wykorzystania ślepych podkładek (płyt pomocniczych) można zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzenia pomiarów, w których można umieścić wagę SAW, co nastąpiło w niniejszym przypadku. Tabela w pkt 2.5 ww. instrukcji przedstawia propozycje ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza to ważenia pojazdów czteroosiowych. Każdą oś waży się osobno, a wyniki osi wielokrotnych uzyskuje się przez ich sumowanie. Poza tym z instrukcji wynika, iż proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby: albo jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami), albo ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia). W takim przypadku każda ważona oś jest osobno, a dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu. To, że w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne nie oznacza, że instrukcja nie dopuszcza od takiego sposobu dokonywania pomiarów odstępstw. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki (nr 2.4. instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji), co miało miejsce w przypadku spornej kontroli.

W ocenie organu II instancji taki sposób ważenia pozostaje zgodny z instrukcją producenta. Pojazd jest ważony przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych. Pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu. Wagi, które zastosowano do pomiarów zostały zaliczone do klasy dokładności IIII (dokładność zwykła) i zostały dopuszczone do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia stosownymi dokumentami. Organ wskazał, że rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152) m in. określa wagi o klasie dokładności od I do IIII. Ponadto dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 wskazuje na możliwość wykorzystania wag nieautomatycznych do określania m.in. masy pojazdów w celu nałożenia kary. W załączniku nr 1 dyrektywy, w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej pojazdów.

Z uwagi na powyższe, w ocenie organu odwoławczego obowiązujące przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do dokonywania pomiarów celem ustalenia masy pojazdów do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy). Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzone za zgodność z oryginałem świadectwo zgodności wag użytych do kontroli, z którego wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności, czyli wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W załączniku do Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz.U. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, dodatkowo określono błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż w największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia " błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia".

W przypadku przedmiotowej sprawy oznacza to błąd graniczny w wysokości 150 kilogramów, tymczasem od uzyskanego wyniku pomiaru odjęto jeszcze 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę na podstawie zarządzenia nr 50/2011 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zasad prowadzenia kontroli przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Zarządzenia wewnętrze nie stanowią powszechnie obowiązującego źródła prawa, lecz są wydawane dla kontrolujących inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, celem usprawnienia przebiegu czynności kontrolnych. Organ podkreślił, że obowiązek odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 w górę został wprowadzony ww. zarządzeniem na korzyść stron postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że obecnie obowiązuje zarządzenie nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, a rzeczywisty wynik pomiaru mógłby powodować nałożenie surowszej kary pieniężnej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem organu II instancji zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 kpa. Decyzja ta zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

W związku z powyższym organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie za wiarygodne odczytów z urządzeń pomiarowych nieposiadających legalizacji i zamontowanych w samowolnie zorganizowanym punkcie kontroli pojazdów ciężarowych niezgodnie z obowiązującymi przepisami,

2) naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Z tego względu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r.

Skarżący wskazał, że w tej sprawie pierwszoplanowe znaczenie ma legalność urządzenia pomiarowego służącego do określenia wagi pojazdu i nacisku na osie. W jego ocenie fakt, że organy administracji obu instancji wskazywały, iż wagi użyte do ważenia pojazdu oznaczone symbolami 856701, 856700 mają dopuszczenie do ważenia Urzędu Miar, to sam punkt pomiarowy zorganizowany w miejscowości S. jest inwestycją nielegalną. W szczególności prowizoryczne wykonanie tego punktu bez koniecznych odbiorów w żaden sposób nie zapewnia prawidłowych odczytów umieszczanych na nim wag. Do prawidłowego odczytu legalizowanej wagi konieczne jest bowiem odpowiednie wypoziomowanie miejsca, gdzie wagi są ustawiane oraz zachowanie odpowiedniej geometrii ustawianych wag. Tymczasem jak wynika z informacji uzyskanych przez stronę w Starostwie Powiatowym ww. punkt kontroli samochodów ciężarowych, pomimo rygorystycznych wymogów co do jego budowy i dopuszczenia do eksploatacji jest wykonany w S. w sposób samowolny, bez jakiekolwiek projektu i późniejszego odbioru stwierdzającego prawidłowość jego wykonania.

Skarżący zauważył, ze zgodnie z § 110 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43 poz. 430) droga w zależności od potrzeb może być wyposażona w obiekty i urządzenia obsługi uczestników ruchu. Do obiektów tych i urządzeń zalicza się w szczególności (...) punkty kontroli samochodów ciężarowych. Obiekty budowlane - zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych - winny być usytuowane w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni w przypadku dróg powiatowych co najmniej 8 m w terenie zabudowy i 20 m poza terenem zabudowy. Ponadto, utwardzony plac wraz z wagą samochodową należy traktować jako obiekt budowlany w rozumieniu ustawy prawo budowlane, którego realizacja jest możliwa jedynie po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

W związku z powyższym skarżący stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie kontrola Inspekcji Transportu Drogowego została dokonana w prowizorycznie zaaranżowanym i samowolnie zorganizowanym punkcie kontroli samochodów ciężarowych, które nie spełniało podstawowych wymagań zawartych w ww. przepisach (brak należytej odległości od krawędzi jezdni, brak uzyskanego pozwolenia na budowę, brak dopuszczenia punktu kontroli pojazdów ciężarowych do użytkowania). Urządzenia pomiarowe i ich usytuowanie nie spełniały podstawowych warunków do tego, aby odczyty z tych urządzeń mogły być wiarygodnym materiałem dowodowym do wydania przedmiotowej decyzji. W konsekwencji skoro odczyty z urządzeń pomiarowych były niewiarygodne decyzja wydana na ich podstawie powinna być uchylona.

Skarżący ponadto zauważył, że zarówno przed wydaniem decyzji przez organ I instancji jak i II instancji, organy administracji całkowicie zlekceważyły obowiązek wynikający z art. 10 § 1 kpa i nie poinformowały go, iż w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody zostanie wydana decyzja. Brak pouczenia skarżącego, iż może zapoznać się z zebranymi dowodami i materiałami oraz wypowiedzieć się na ich temat, stanowiące rażące naruszenie art. 10 § 1 kpa, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem strona skarżąca została pozbawiona prawa czynnego udziału w postępowaniu. W szczególności, skarżący nie miał możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami w postaci świadectwa zgodności wagi oraz operatu geodezyjnego punktu pomiarowego. Z tego względu skarżący został pozbawiony możliwości odniesienia się do tych dowodów, które z uwagi na istotę sporu mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, ma miejsce kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności podejmowanych przez organy rozstrzygnięć.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwaną dalej "p.p.s.a.".

Dokonując oceny prawnej według wyżej wymienionych kryteriów Sąd uznał, iż skarga okazała się zasadna.

Skarżący w toku postępowania administracyjnego, jak i wniesionej do Sądu skardze konsekwentnie podnosił dwa zasadnicze zarzuty, dotyczące wadliwości stanowiska do ważenia pojazdów oraz użytych w trakcie kontroli wag, podważając wyniki dokonanych pomiarów w zakresie stwierdzonego naruszenia dopuszczalnych norm przewozu drogowego.

W ocenie Sądu za najistotniejszy należało uznać zarzut dotyczący sposobu dokonanego ważenia pojazdu podczas spornej kontroli.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zakwestionował prawidłowość ustaleń dokonanych w czasie spornej kontroli w przedmiocie dokonanego ważenia pojazdu, w związku z czym podnosił, że wagi użyte do ważenia kontrolowanego pojazdu nie nadawały się w szczególności do określenia jego dopuszczalnej masy całkowitej.

Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że w czasie kontroli użyto wag typu SAW 10 C/II o dokładności IIII. Wagi nieautomatyczne służące do określenia masy stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) służą do obliczania masy będącej podstawą obliczenia kar lub podobnych typów opłat. Wagi te klasy dokładności IIII zgodnie z § 24 rozporządzenia mogą być stosowane w położeniu pochylnym i wówczas nie mogą być wrażliwe na ten stopień pochylenia. Rozporządzenie określa więc możliwość dokonywania pomiarów masy pojazdu (dmc) w celu ustalenia kary za ich przekroczenie.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) w § 2 pkt 2 nawiązuje do wag nieautomatycznych wprowadzonych do użytkowania pod warunkiem stwierdzenia, że spełniają wymagania zgodności. Ze świadectw homologacji wag użytych do kontroli i ze świadectw legalizacji ponownej wynika, ze wagi te spełniały stosowne wymagania zgodności z dyrektywa WE nr 90/384/EWG. Zgodnie z § 3 pkt 1 tego rozporządzenia wagi spełniające wymagania zgodności, jako wagi nieautomatyczne są przyrządami pomiarowymi służącymi do określania masy oraz mogącymi służyć do określania innych, związanych z masą wielkości, ilości, parametrów (...) wymagającymi udziału operatora podczas ważenia. Powołane rozporządzenie także nie wyłącza wag użytych w czasie kontroli od dokonywania pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów. W rozporządzeniu tym (§ 6 ust. 2 i załącznik) wskazano dopuszczalne błędy graniczne dla wag nieautomatycznych i błędy te zostały w czasie kontroli uwzględnione. Stąd adnotacja kontrolującego o odjęciu możliwych błędów ważenia w określeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Odnosząc się do zasadności użycia w przypadku spornej kontroli wag typu SAW 10 C serii II i o klasie dokładności IIII, podkreślić trzeba, że każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania były rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta tych przyrządów kontrolnych. W tym celu kanadyjski producent wag typy SAW serii II wydał dla przedmiotowych wag Instrukcję Obsługi, na którą wskazywał także organ odwoławczy odwołując się do homologacji tych wag załączonej do ich Instrukcji Obsługi.

Zgodnie z ustaleniami organu administracji kontroli poddano pojazd samochodowy o czterech osiach z dwoma osiami kierowanymi, a naruszenie dopuszczalnego nacisku na oś stwierdzono na podwójnej osi napędowej pojazdu. Pomiaru dokonano dwoma wagami SAW 10 C/II o dokładności IIII (zwykłej).

Zgodnie z pkt 2.5 (rubryka pierwsza) Instrukcji Obsługi wag typu SAW serii II (znanej Sądowi z urzędu), a więc i wag użytych do kontroli (SAW 10 C/II) o klasie dokładności IIII, jedną parą wag można pomierzyć następujące typy pojazdów: ciężarówkę lub ciągnik o dwóch osiach, przyczepę lub naczepę o dwóch osiach – z użyciem dwóch płyt równoważących wysokość – oraz ciężarówkę lub ciągnik o trzech osiach i przyczepę lub naczepę o trzech osiach – z użyciem czterech płyt równoważących wysokość. Zgodnie z warunkami lokalizacji wag (pkt 5.1 Atestu do wag SAW serii II) mogą być one używane we wnękach, gdzie jest skutecznie odprowadzana woda i wówczas Atest nie przewiduje płyt wyrównawczych.

Jak wynika jednak z rubryki czwartej pkt 2.5 Instrukcji Obsługi przedmiotowych wag, dla dokonania pomiaru ciężarówki z czterema osiami, należy użyć cztery pary tych wag, a kontrolę pojazdu czteroosiowego wykonano dwoma wagami.

Powyższe uwagi zostały pominięte przez organ administracji publicznej pozostawiając bez wyjaśnień, z jakich powodów, z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów podanych w Instrukcji Obsługi wag SAW serii II, doszedł do wniosku, że odstąpienie od tych zasad pozwalało na prawidłowe ustalenie wyników uzyskanych w czasie kontroli. Brak stosownego wyjaśnienia stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), które w rezultacie mogło prowadzić do naruszenia także przepisu art. 80 k.p.a., a naruszenia te, w ocenie składu Sądu orzekającego w sprawie, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać ponadto trzeba, że w kwestii dokonywania ważenia pojazdów wieloosiowych o liczbie osi większej niż trzy jedną parą wag SAW 10 C o dokładności pomiaru I-IIII wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowo w wyrokach: z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt: II GSK 3124/13 oraz z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt: II GSK 1342/14), w których uznał za nieprawidłowy sposób dokonywania ww. pomiarów z wykorzystaniem jednej pary wag tego typu.

Istotność powyższego naruszenia koresponduje z kolejnymi zarzutem strony skarżącej dotyczącym stanu stanowiska ważenia pojazdów, gdzie odbyła się przedmiotowa kontrola. W ocenie Sądu zarzut ten nie został przez organ zbadany w zakresie, w jakim stanowisko ważenia pojazdów odpowiadało wymogom Instrukcji obsługi wag SAW 10C/IIII (takie zostały zgodnie z przedstawionymi świadectwami legalizacji ponownej użyte do kontroli), ani z zarządzeniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 czerwca 2014 r. nr 16/2014 w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli (...). Ponadto skarżący wskazywał, iż stanowisko to nie odpowiadało obowiązującym wymaganiom ze względu na niezgodność z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Organ administracji w trakcie przeprowadzonego postępowania nie dokonał oględzin stanowiska do ważenia pojazdów usytułowanego w miejscowości S. przy drodze powiatowej [...], ani też nie zbadał jego zgodności z ww. przepisami, stwierdzając jedynie, że nie dotyczy to przedmiotowego postępowania.

Takiego stanowiska organu nie można zaakceptować i uznać, że stan faktyczny stanowiska ważenia pojazdów, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nie mógł mieć znaczenia dla jej wyniku, zwłaszcza w przypadku przewozu ładunku sypkiego – jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie – i możliwości zastosowania regulacji art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd, skutkującej umorzeniem postępowania wobec przewoźnika, jakim jest skarżący. W tej sytuacji błąd spowodowany, w szczególności stanem miejsca ważenia pojazdów, mógł mieć bezpośredni wpływ na wynik ważenia, a tym samym na powstanie lub brak obowiązku nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej.

Mając zatem na uwadze, że stanowisko do ważenia pojazdów spełnia szczególną rolę w kontroli pojazdów pod względem ich normatywności, w sytuacji gdy w rozpatrywanej sprawie nie zostało zbadane czy faktycznie nie spełniało ono określonych w dniu spornej kontroli, w ocenie Sądu organy Inspekcji Transportu Drogowego dokonały ustaleń stanu faktycznego sprawy bez pełnej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także wskazuje na naruszenie art. 80 k.p.a. przekładając się na złamanie zasady z art. 107 § 3 k.p.a. Przyjęty przez orzekające w sprawie organy stan faktyczny pozostaje daleko niewystarczający dla stwierdzenia, że skarżący dokonał naruszenia obowiązujących norm transportu drogowego, dlatego też nie może on z tego tytułu ponosić odpowiedzialności w postaci sankcji administracyjnej.

W tym miejscu można także wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2014 r. (sygn. akt: VI SA/Wa 2558/13) oraz utrzymujący go w mocy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r. (sygn. akt: II GSK 1833/14), w którym zaprezentowano podobny pogląd prawny.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji, odnosząc się do wskazanych uwag powinien wyjaśnić powyższe kwestie uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107, jak również działając zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Należy bowiem zauważyć, iż pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez brak możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, może stanowić samoistną podstawę uchylenia przez Sąd rozstrzygnięcia organu administracji, zwłaszcza w przypadku dowiedzenia przez stronę skarżącą jego istotnego wpływu na wynik postępowania.

W konkluzji stwierdzając naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd nie wypowiadał się w kwestii zgodności wydanych decyzji z przepisami prawa materialnego, gdyż do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez organ administracji przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest w pełni prawidłowy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" orzekł jak w sentencji wyroku.