Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 487/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: poz 5 załącznika
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 66 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 178 ust.1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art.235 § 1, art. 237 § 1 pkt 3-6
journal: Dz.U. 2016 poz 1053
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 766/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...], 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] na rzecz [...] kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 31 października 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 766/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej "PWIS") z [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] maja 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej "PPIS") nie stwierdził u [...] choroby zawodowej: przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEVI) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. Decyzja została wydana na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego wynika, że Skarżący w latach 1969 – 2002 był zatrudniony w różnych zakładach pracy na stanowiskach spawacza, ślusarza, spawacza-ślusarza. W 2002 r. Skarżący zakończył pracę zawodową i przeszedł na rentę, a następnie na emeryturę. W czasie pracy zawodowej Skarżący wykonywał spawanie elektryczne i gazowe i był narażony na pyły i dymy spawalnicze. W trakcie pracy Skarżący stosował także środki ochrony indywidualnej (maski, przyłbice, okulary ochronne).

Skarżący odbył badania dotyczące wymienionej wyżej choroby zawodowej w Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. Wymieniona jednostka orzecznicza I stopnia wydała w dniu [...] grudnia 2016 r. orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania wymienionej choroby zawodowej. Jednostka orzecznicza I stopnia wskazała, że Skarżący nie był narażony na działanie czynników szkodliwych w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne.

Ponadto w ocenie jednostki w rozwoju przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli o Skarżącego dominującą rolę odgrywa wieloletnie palenie tytoniu. W trakcie badania w jednostce orzeczniczej Skarżący podał, że palenie tytoniu zakończył w 1980 r. W ocenie jednostki orzeczniczej I stopnia pozostaje to w sprzeczności z danymi ujętymi w kartach informacyjnych z licznych hospitalizacji Skarżącego (w latach 2012 – 2013).

Skarżący odwołał się od orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia do Kliniki Chorób Zawodowych IMP w [...] w celu ponownego wykonania badań. Jednostka orzecznicza II stopnia wydała w dniu [...] kwietnia 2017 r. orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Jednostka II stopnia wskazała, że nie ma wątpliwości co do znacznego i trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc. Dokumentacja z przeprowadzonych na stanowiskach pracy pomiarów czynników szkodliwych dowodzi jednak, że nie wykazano przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń w 30% pomiarów, wymaganych do spełnienia higienicznego kryterium rozpoznania choroby zawodowej.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowody PPIS uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia u Skarżącego wymienionej choroby zawodowej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarżący, podważając wyniki pomiarów czynników szkodliwych w zakładach pracy.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego PWIS stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i decyzją z [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

PWIS wskazał, że orzeczeń jednostek I i II stopnia wynika, że w sprawie brak jest higienicznych kryteriów do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej.

Ponadto zdaniem organu nie zachodzi przesłanka okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, który w sprawie wynosi 1 rok. Pierwsze rozpoznanie wymienionej choroby u Skarżącego miało bowiem miejsce w 2005 r., a więc 3 lata po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Brak jest dokumentacji potwierdzającej, że Skarżący chorował na wymienioną chorobę w okresie zatrudnienia lub rok po jego zakończeniu. Ponadto organ II instancji odwołał się do stanowiska jednostki orzeczniczej II stopnia, że dominującą rolę w rozwoju choroby odgrywa długoletni nikotynizm Skarżącego.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego o braku zaufania do przeprowadzonych pomiarów, organ odwoławczy wskazał, że pomiary zostały wykonane przez dwa niezależne laboratoria tj. laboratorium PWIS w [...] i laboratorium "[...]". Wobec faktu, że pomiary wykonywane na przestrzeni lat przez wymienione podmioty były do siebie podobne, organ II instancji uznał je za wiarygodne.

Skargę na powyższą decyzję PWIS wniósł Skarżący.

Skarżący wskazał, że organ nie uwzględnił w całości jego dokumentacji medycznej oraz ponownie podważył sposób przeprowadzenia pomiarów pyłów i dymów spawalniczych.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy oraz dokonały jego wszechstronnej oceny.

Sąd podkreślił, że w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego stwierdzono brak podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do zakwestionowania opinii jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Jednostki te wyjaśniły w sposób wyczerpujący i klarowne swoje orzeczenia. Ponadto wymienione orzeczenia zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia Skarżącego oraz analizą zgromadzonej dokumentacji przy aktywnym udziale Skarżącego.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, iż materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Dalej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, iż Rada Ministrów działając w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych i którego postanowienia obowiązywały w chwili wydawania przez organy kontrolowanych decyzji. Rozporządzenie to zawiera zarówno normy materialnoprawne, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zdaniem Sądu I instancji nie ulegało wątpliwości, że choroba zawodowa w postaci, przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, została ujęta w wykazie chorób zawodowych w poz. 5, jednakże u skarżącego w toku prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli choroby, wymienionej w poz.5 wykazu chorób zawodowych.

Powyższe wynikało z tego, że warunkiem koniecznym do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej, są udokumentowane dane o przekroczeniu normatywów higienicznych w miejscu pracy w co najmniej 30 % przeprowadzonych pomiarów w ostatnim 10-leciu zatrudnienia , oraz trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem wskaźnika EEV1 poniżej 60% wartości należnej. W przypadku skarżącego nie ma wątpliwości co do znacznego i trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc , jednakże dokumentacja z przeprowadzonych na stanowiskach pracy pomiarów czynników szkodliwych dowodzi, że nie wykazano przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń w 30% pomiarów, wymaganych do spełnienia higienicznego kryterium rozpoznania POChP jako choroby zawodowej.

Sąd I instancji podkreślił, iż dokonana przez organ odwoławczy ocena opinii lekarskich nie ma cech dowolności, skoro opinie te są uzasadnione w sposób czytelny i wyczerpujący. Wskazano nadto, że tak organ administracyjny, jak i Sąd nie posiada wiedzy fachowej, specjalistycznej, która jest niezbędna do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Wiedzę taką posiadają jedynie uprawnione jednostki wydające w tym zakresie orzeczenia lekarskie. Rzeczą organów administracyjnych, a w dalszej kolejności Sądu jest wyłącznie badanie prawidłowości wydania danego orzeczenia lekarskiego, rzetelności jego uzasadnienia i zgodności z prawem, a nie ocena merytoryczna.

W ślad za organami, aczkolwiek niejako na marginesie rozważań o charakterze zasadniczym Sąd I instancji zauważył również, że jedną pozazawodowych przyczyn wpływających na rozwój choroby Skarżącego może być nikotynizm.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając:

1. w granicach wskazanych art.174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego tj. poz. 5 zał. do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) poprzez uznanie, że Skarżący kasacyjnie nie ma choroby zawodowej: przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEVl) poniżej 60% wartości należnej .wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenie najwyższych dopuszczalnych stężeń;

2. w granicach art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. przyjęcie, że Skarżący kasacyjnie zachorował na obturacyjne zapalenie oskrzeli po upływie 3 lat od zakończenia stosunku pracy, gdy tymczasem

z dokumentu medycznego tj. z treści orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej II stopnia wynika, że już w 2002 r. Skarżący kasacyjnie po raz pierwszy leczony był z powodu spastycznego zapalenia oskrzeli, co wyklucza wniosek o rozpoczęciu choroby po upływie 3 lat od zakończenia pracy;

b. przyjęcie, że główną przyczyną choroby skarżącego jest nikotynizm w oparciu jedynie o treść epikryzy której źródłem miała być wypowiedź Skarżącego kasacyjnie w warunkach ciężkiego stanu medycznego o paleniu papierosów w dalekiej przeszłości i w ograniczonym czasie, a ponadto bez uwzględnienia wniosku dowodowego Skarżącego kasacyjnie o przesłuchanie świadków na okoliczność czasokresu palenia papierosów;

c. przyjęcie za podstawę negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie choroby zawodowej jedynie zapisów z karty oceny narażenia zawodowego o braku zagrożenia bez podjęcia próby zbadania warunków w jakich wyniki te uzyskano, w tym bez uwzględnienia wniosku Skarżącego kasacyjnie o przesłuchanie świadków m.in. na okoliczność badań przy wyłączonych maszynach, a także bez uwzględnienia istotnej okoliczności, że w niektórych latach badań nie było.

W konsekwencji nastąpiło naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez niedochowanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Łodzi oraz decyzji PWIS w [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych) oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną PWIS w [...] wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie wnosił i wywodził, jak w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie okazały się trafne wszystkie podniesione w niej zarzuty.

Odnosząc się do zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów na wstępie wskazać należy, iż choć nie zostały one powiązane ze wskazaniem naruszeniem konkretnej jednostki redakcyjnej art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który to punkt dzieli się przecież na dotyczące odrębnych zagadnień litery od a do c, to jednak zgodnie z uchwałą NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09 nie dyskwalifikuje to samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów.

Przechodząc do rozpoznania poszczególnych zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać trzeba, iż nie okazały się trafne zarzuty naruszenia przepisów postępowania oznaczone w skardze kasacyjnej nr 2a i 2b, a sprowadzające się do zarzucenia Sądowi I instancji zaaprobowania dokonanych przez organy naruszeń art. 7, 77 i 80 K.p.a. polegających na błędnych ustaleniach co do tego, że główną przyczyną choroby skarżącego jest nikotynizm oraz, iż Skarżący kasacyjnie zachorował na obturacyjne zapalenie oskrzeli po upływie 3 lat od zakończenia stosunku pracy.

Zauważyć bowiem trzeba, iż – czego zdaje się nie zauważać autor skargi kasacyjnej – zasadniczą przesłanką oddalenia przez Sąd I instancji skargi było ustalenie, że niewątpliwie występujące u [...] przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli nie może być uznane za chorobę zawodową ze względu na brak spełnienia wynikającego z definicji tej choroby zawodowej zawartej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, warunku by w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. Sąd I instancji wprost stwierdził bowiem, iż w przypadku skarżącego nie ma wątpliwości co do znacznego i trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc, jednakże dokumentacja z przeprowadzonych na stanowiskach pracy pomiarów czynników szkodliwych dowodzi, że nie wykazano przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń w 30% pomiarów, wymaganych do spełnienia higienicznego kryterium rozpoznania POChP jako choroby zawodowej. Okoliczność ta była wyłączną przyczyną oddalenia skargi przez WSA w Łodzi.

Jednocześnie Sąd I instancji nie dokonywał jakichkolwiek ocen prawidłowości ustaleń organów co do czasu wystąpienia u skarżącego udokumentowanych objawów chorobowych, zaś okoliczność nikotynizmu skarżącego podniósł jedynie ubocznie, wskazując, że zdaniem organów sanitarnych może być ona pozazawodową przyczyną wpływającą na rozwój skarżącego.

Z powyższego wynika, iż okoliczności faktyczne, prawidłowość ustalenia których skarżący kasacyjnie kwestionuje w zarzutach oznaczonych nr 2a i 2b nie miały jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Co za tym idzie ewentualne naruszenia przez orzekające w sprawie organy wskazanych przepisów postępowania, dotyczące ustalania tych okoliczności faktycznych nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, co w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. stanowi przesłankę skutecznego zgłoszenia zarzutu kasacyjnego opartego na naruszeniu przepisów postępowania.

Trafne okazały się natomiast zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty oznaczone nr 1 i nr 2c.

Przystępując do omówienia tych zarzutów wskazać należy, iż zakres postępowania wyjaśniającego jest uwarunkowany przesłankami prawa materialnego. Prawidłowa wykładnia prawa materialnego stanowi podstawę prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. To przepisy prawa materialnego określają bowiem przesłanki zastosowania odpowiednich regulacji, a więc przesądzają o tym jakie okoliczności faktyczne są istotne prawnie dla rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Co za tym idzie bez uprzedniej wykładni prawa materialnego nie można ocenić, czy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, czy też wymaga uzupełnienia.

Powyższe skutkuje tym, iż wbrew reprezentowanemu w orzecznictwie NSA, co do zasady trafnemu poglądowi, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, bowiem do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, w realiach niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie odgrywa rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, którego istota sprowadza się do zakwestionowania wyrażonego przez organy, a zaaprobowanego przez Sąd I instancji poglądu prawnego, iż w świetle poz. 5 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych brak jest podstaw dla rozpoznania choroby zawodowej postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli u osoby, co do której w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków nie stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów i gazów drażniących.

Rozpoznając powyższy zarzut kasacyjny przypomnieć należy, iż przywołany powyżej przepisem zawarty w poz. 5 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowi, że za chorobę zawodową może być uznane przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, przy czym do rozpoznania tej choroby zawodowej upoważnia wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w ciągu roku zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

Analiza powyższej regulacji wskazuje, iż zawiera ona zarówno przesłanki o charakterze medycznym - to jest wskazanie choroby w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli oraz stopnia nasilenia tegoż schorzenia w postaci wskazania wartości trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc jak i przesłanki o charakterze nie medycznym lecz wiążącym się z udokumentowaniem występowania na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów lub gazów drażniących działanie, których wywołało tą chorobę.

Powyższe jest o tyle istotne, że w kontrolowanej sprawie Sąd I instancji zaaprobował decyzje odmawiające stwierdzenia u [...] choroby zawodowej właśnie ze względu na brak spełnienia przesłanki występowania na stanowisku pracy w ostatnich 10 latach pracy zawodowej przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów lub gazów drażniących działanie, których wywołało tą chorobę, w sytuacji gdy w okresie tychże 10 lat pomiary w miejscu pracy przeprowadzone były jedynie kilkukrotnie w latach 1997, 1998 ,1999 i 2002 i wykazywały wtedy podwyższony, aczkolwiek nieprzekraczający dopuszczalnych norm poziom zapylenia, a dla lat 1992, 1995, 1996, 2000 i 2001, a więc blisko połowy wymaganego przepisem okresu brak jest wyników pomiarów. Jakichkolwiek badań brak także dla lat 1993 i 1994, kiedy to jak wynika z karty oceny narażenia zawodowego [...] pracować miał między innymi jako robotnik budowlany.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż definicję legalną choroby zawodowej zawiera art. 2351 Kodeksu pracy zgodnie, z którym za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Przepisy Kodeksu pracy nie zawierają definicji legalnej pojęcia choroby, jednakże odwołać się w tym zakresie należy do wykładni językowej. W języku polskim choroba oznacza zaś dynamiczną reakcję ustroju na działanie czynnika (lub wielu czynników) chorobotwórczych prowadząca do zaburzeń naturalnego współdziałania tkanek i narządów, a w następstwie do zaburzeń czynnościowych i zmian w funkcjonowaniu poszczególnych narządów i całego ustroju człowiek, przy czym w języku potocznym choroba przeciwieństwo zdrowia, chorobą nazywa się proces patologiczny wywołujący zaburzenia czynnościowe organizmu (por. Encyklopedia PWN dostępna pod adresem https://encyklopedia.pwn.pl/), czy też po prostu nieprawidłowe funkcjonowanie organizmu lub jego części (por. Słownik języka polskiego PWN, dostępny pod adresem https://sjp.pwn.pl).

Dalej wskazać należy, iż delegację ustawową do wydania rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zawiera art. 237 § 1 pkt 3-6 oraz § 11 Kodeksu pracy z godnie z którymi Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych - uwzględniając aktualną wiedzę w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierując się koniecznością zapobiegania występowaniu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz wskaże w drodze rozporządzenia instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej oraz termin, w którym ma ono być przesłane, mając na uwadze specjalizację instytutu oraz rodzaj prowadzonych w nim badań.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Wykonawczy charakter rozporządzeń w stosunku do ustaw, jak również wydawanie ich na podstawie ustawowego upoważnienia bez możliwości formułowania tzw. upoważnień blankietowych jest poglądem powszechnie akceptowanym (vide: M.Haczkowska, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, LexisNexis 2014; orzeczenie TK z dnia [...] lutego 1993r. sygn. akt [...] ([...]). Z tego też powodu przyjmuje się, że upoważnienie do wydania rozporządzenia musi mieć charakter szczegółowy pod względem: 1) podmiotowym (winno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia); 2) przedmiotowym (ma wskazywać zakres spraw przekazanych do uregulowania); 3) treściowym (musi wskazywać wytyczne dotyczące treści aktu). Ze względu na hierarchiczną budowę systemu prawa powszechnie obowiązującego należy podkreślić, że treść rozporządzenia nie może naruszać norm Konstytucji RP, ustawy, na podstawie której zostało wydane, a także żadnych innych obowiązujących ustaw, które regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia. Naruszenie to w szczególności może polegać na przekroczeniu zakresu delegacji ustawowej.

Taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie, czego nie dostrzegł jednakże Sąd I instancji.

Prawodawca, z naruszeniem wytycznych zawartych w art. 237 § 1 pkt 3-6 oraz § 11 Kodeksu pracy w pozycji 5 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych odnośnie choroby zawodowej w postaci wywołanego narażeniem na pyły lub gazy drażniące przewlekłego obturacyjnego zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej zamieścił bowiem regulacje dotyczące sposobu oceny narażenia zawodowego poprzez władcze określenie w oparciu o jakie dowody można stwierdzić, że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Umieszczenie w pozycji 5 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zapisu, iż wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli o określonej intensywności może być uznane za chorobę zawodową, tylko jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, nie odnosi się bowiem tak do samego upośledzenia funkcjonowania organizmu, czy też jego przyczyn, a jedynie określa wymóg dowodowy, co do udokumentowania określonego przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i okresu ich występowania i wprowadza nieznaną ustawie przesłankę konieczną uznania, że dane schorzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Określenie takiej dodatkowej przesłanki do uznania danego schorzenia za chorobę zawodową (w postaci stwierdzenia w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków przekroczenia na stanowisku pracy najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów i gazów), wykracza poza zakres delegacji ustawowej, która precyzyjnie wskazuje, iż Rada Ministrów może ustalić jedynie wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych oraz instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej oraz termin, w którym ma ono być przesłane, mając na uwadze specjalizację instytutu oraz rodzaj prowadzonych w nim badań.

Biorąc bowiem pod uwagę definicję legalną choroby zawodowej oraz znaczenie pojęcia choroby w języku polskim nie sposób przyjąć, by upoważnienie do ustalenie wykazu chorób obejmowało także kompetencje do ustalania przesłanek o jakich mowa w art. 2351 Kodeksu pracy, to jest przesłanek upoważniających organ do przyjęcia, że w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że dana choroba została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Sposób skonstruowania art. 237 § 1 pkt 3 wskazuje wyraźnie, iż deleguje on jedynie kompetencję do ustalenia wykazu chorób, czyli określonych procesów patologicznych wywołujących zaburzenia czynnościowe organizmu, a nie do ustalania pozamedycznych kryteriów upoważniających do uznania danego schorzenia za chorobę zawodową.

Za powyższym przemawia zarówno zasada, iż upoważnienie ustawowe do wydania aktu wykonawczego musi być szczegółowe i precyzyjne i co za tym idzie nie można interpretować go rozszerzająco, jak i zasada racjonalności prawodawcy, który w art. 237 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy wprost upoważnił Radę Ministrów do ustalenia w rozporządzeniu innej przesłanki o charakterze dowodowym, to jest okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, a jednocześnie nigdzie nie zawarł upoważnienia dla ustalenia w akcie wykonawczym sposobów, czy też minimalnych wymagań pozywających na stwierdzenie, iż praca wykonywana była w narażeniu zawodowym, a do tego sprowadza się przecież wymóg stwierdzenia w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków przekroczenia na stanowisku pracy najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów i gazów.

Upoważnienia do wprowadzenia tego rodzaju dodatkowego wymogu nie sposób dopatrzeć się także w art. 237 § 1 pkt 5 Kodeksu pracy, który dotyczy jedynie sposobu i tryb postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a nie wprowadzania wymogów dotyczących stwierdzania określonej ilości przypadków przekroczenia na stanowisku pracy najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów i gazów, w przeszłości w trakcie zatrudnienia w warunkach narażania zawodowego.

Zauważyć wreszcie trzeba, iż przyjęta w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych konstrukcja pozycji 5 załącznika powoduje, że przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli jest jedyną chorobą zawodową w stosunku do której okolicznością decydującą o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową byłaby kwestia występowania w środowisku pracy wyłącznie ponadnormatywnego stężenia gazów i pyłów drażniących. Z przepisów zawierających delegację ustawową do wydania przedmiotowego aktu wykonawczego nie sposób zaś wyprowadzić kompetencji do takowego modyfikowania odnośnie tego konkretnego schorzenia ogólnych wymogów ustawowych warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej.

Podsumowując tą część rozważań stwierdzić należy, iż wprowadzenie w pozycji 5 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zapisu "jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń" narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, jako prowadzący - bez umocowania w wytycznych - do niedopuszczalnego ograniczenia orzekających w sprawie organów w samodzielnej ocenie zaistnienia przesłanki uznania danej choroby za chorobę zawodową w postaci stwierdzenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Powyższe na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP stanowiącego, iż sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom, która to została powtórzona w art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) upoważniało sąd administracyjny do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu aktu wykonawczego, który narusza Konstytucję lub ustawy.

Dokonując takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisu pozycji 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Sąd I instancji winien odmówić stosowania tegoż przepisu w zakresie zawartego w nim zapisu, iż warunkiem uznania choroby rozpoznanej u skarżącego w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli za chorobę zawodową jest stwierdzenie na stanowisku pracy w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń gazów i pyłów, czego jednakże nie dokonał ograniczając się jedynie do ścisłej, językowej wykładni regulacji zawartej w pozycji 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, która jednakże nie była w kontrolowanej sprawie wystarczająca.

Dodatkowo wskazać należy, iż w kontrolowanej sprawie stwierdzenie przez jednostkę orzeczniczą braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, które to stanowisko zostało następnie recypowane do rozstrzygnięć organów i zaaprobowane przez Sąd I instancji, było przede wszystkim wynikiem braku danych umożliwiających obiektywną ocenę poziomu narażenia w miejscu pracy, w tym w szczególności braku dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie, iż na stanowisku pracy skarżącego kasacyjnie w ostatnich 10 latach jego pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków zaistniały przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń gazów i pyłów. Tak lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych, jak i organ obu instancji przeszły przy tym do porządku nad zarzutami skarżącego tak co do prawidłowości przeprowadzanych w zakładzie pracy, w jakim był zatrudniony badań poziomu stężeń gazów i pyłów, które zbliżały się do maksymalnych dopuszczalnych poziomów, jak i przede wszystkim co do braku wykonywania tego rodzaju badań i pomiarów w większości spośród ostatnich 10 lat jego pracy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalną jest sytuacja, gdy odpowiedzialność za brak niezbędnej dokumentacji, czy też w ogóle za brak realizacji w zakładzie pracy koniecznych pomiarów ponosi pracownik, względnie były pracownik.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jedynie z powodu braku dokumentacji, którą obowiązany był prowadzić pracodawca i za który to brak nie ponosi odpowiedzialności pracownik, pozostaje zatem w sprzeczności z także z konstytucyjną zasadą zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy wyrażoną w art. 66 ust. 1 Konstytucji RP.

Nie sposób bowiem zaaprobować takiego wyniku wykładni, który w sytuacji gdyby pracodawca nie prowadził jakichkolwiek pomiarów a priori uniemożliwiałby stwierdzenie u pracownika wykonującego pracę w warunkach narażenia zawodowego, choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenie oskrzeli i to bez jakichkolwiek ustaleń czy choroba ta bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Powyższe jest szczególnie wyraźnie widoczne na gruncie kontrolowanej sprawy gdzie dla 5 lat przypadających w ostatnich 10 latach pracy skarżącego kasacyjnie w narażeniu zawodowym organy nie ujawniły jakichkolwiek wyników pomiarów. Ograniczyły się zatem jedynie do badania czy przekroczenia dopuszczalnych stężeń pyłów i gazów zaistniały w tych latach, dla których pomiary były wykonywane.

Co za tym idzie uznać należy, iż trafny okazał się zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji pozycji 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, która to regulacja stanowiła materialnoprawną przesłankę wydania zaskarżonego wyroku.

Konsekwencję uznania przepisu pozycji 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych za - we wskazanym wyżej zakresie - niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej, stanowi ustalenie, że odmowa stwierdzenia u [...] choroby zawodowej jedynie z powodu braku stwierdzenia w ostatnich 10 latach jego pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń gazów i pyłów na zajmowanym przez niego stanowisku pracy opłaty nie znajduje oparcia w prawie i musi być uznana za przedwczesną.

W świetle powyższych rozważań za trafny uznać także należało oznaczony nr 2c zarzut kasacyjny naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez przyjęcie za podstawę negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie choroby zawodowej jedynie zapisów z karty oceny narażenia zawodowego, bez podjęcia próby zbadania warunków w jakich wyniki te uzyskano, a także bez uwzględnienia istotnej okoliczności, że w niektórych latach badań nie było.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Wystarczające jest samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały.

Powyższe oznacza, iż w sytuacji, gdy u [...] wystąpiło schorzenie w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli o określonej w przepisach intensywności i skutkach rzeczą organów było procesowe zweryfikowanie twierdzeń strony co do rzetelności przeprowadzanych w zakładzie pracy pomiarów stężeń gazów i pyłów, przyczyn nie przeprowadzania tych pomiarów w większości z ostatnich 10 lat pracy oraz ustalenia warunków pracy skarżącego kasacyjnie w okresach, w których pomiary te nie były wykonywane i dokonanie w oparciu o taki kompletny materiał dowodowy oceny dowodów w ich wzajemnym powiązaniu celem ustalenia, czy w danym konkretnym przypadku spełnione zostało wynikające z art. 2351 Kodeksu pracy kryterium bezspornego lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenia, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Podkreślić z całą stanowczością należy, iż zebrania możliwie kompletnego materiału dowodowego i wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności związanych z co najmniej uprawdopodobnieniem w wysokim stopniu związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym w jakim pracę wykonywał skarżący kasacyjnie, a schorzeniem jakie u niego stwierdzono nie może zastąpić jedynie powołanie się na okoliczność, iż w dokumentacji, którą dysponuje organ, a która (niezależnie od zgłaszanych pod jej adresem zastrzeżeń) obejmuje jedynie 4 spośród ostatnich 10 lat pracy skarżącego kasacyjnie, nie ujawniono co najmniej 30% przypadków zaistnienia przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń gazów i pyłów.

Jeżeli bowiem organy administracyjne odmówiły stwierdzenia występowania u [...] choroby zawodowej, winny były wykazać, iż upośledzenie w funkcjonowaniu układu oddechowego nie jest związane z warunkami wykonywanej przez niego pracy. Nie jest przy tym konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały - wystarczy natomiast samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika. Organy administracyjne obowiązane są podejmować wszelkie niezbędne i możliwe działania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu II instancji wskazać w tym miejscu należy, iż w świetle art. 2351 Kodeksu pracy nie ma żadnych podstaw aby możliwość ustalenia, że w środowisku pracy występują warunki szkodliwe dla zdrowia pracownika uzależniona była od przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia. Nie ma także żadnych podstaw aby natężenie działania jakiegoś czynnika ustalać z uwzględnieniem zastosowanych indywidualnych środków ochrony, a tym bardziej czynić przypuszczenia co do następstw stosowania środków ochrony indywidualnej, jako ograniczających narażenie zawodowe na pyły i gazy o działaniu drażniącym. Praca w narażeniu na pyły i gazy poniżej najwyższych dopuszczalnych stężeń nie oznacza – w świetle dokonanej powyżej wykładki poz. 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, iż jest ona wykonywana w bezpiecznym środowisku pracy.

Brak dostrzeżenia powyższych uchybień proceduralnych w postaci naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez Sąd I instancji, zasadnym czynił zatem przypisanie temuż Sądowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z wskazanymi wyżej przepisami administracyjnymi. Stwierdzone naruszenia mogły mieć bowiem niewątpliwy wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok jako wydany tak z naruszeniem przepisów prawa materialnego jak i mających istotny wpływ na wynik sprawy regulacji procesowych.

Jednocześnie uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. rozpoznał skargę.

Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji uzasadnione jest brakami przeprowadzonego przez organy Inspekcji Sanitarnej postępowania dowodowego.

Braki te dotyczą zarówno opisanych wyżej zagadnień związanych z zebraniem kompletnego materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, czy w stosunku do [...] zachodzą przesłanki dla uznania, iż stwierdzone u niego schorzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowane zostało działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, jak i okoliczności związanych z ustaleniem czasu wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych i ewentualną pozazawodową etiologią stwierdzonej u niego choroby.

Odnośnie dwóch ostatnich kwestii zauważyć należy, iż choć okoliczności te nie były istotne dla oceny prawidłowości zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku, a to z powodu przyjętej w tymże wyroku wykładni przepisów prawa materialnego dotyczącej wymogu stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń gazów i pyłów, to mają one istotne znaczenie w sytuacji przyjęcia, iż wymóg ten wprowadzony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych z przekroczeniem delegacji ustawowej i co za tym idzie z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, a nadto z naruszeniem art. 66 ust. 1 Konstytucji RP.

Podzielić w tym zakresie należy stanowisko strony skarżącej, iż organy obu instancji co najmniej przedwcześnie przyjęły, iż nie zachodzi przesłanka okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, który w sprawie wynosi 1 rok, bowiem pierwsze rozpoznanie wymienionej choroby u skarżącego miało miejsce w 2005 r., a więc 3 lata po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym.

Jak trafnie wskazuje się bowiem w skardze kasacyjnej tego rodzaju wniosek można wprawdzie wyprowadzić z treści orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia, jednakże pozostaje ono w sprzeczności z orzeczeniem jednostki orzeczniczej II stopnia, gdzie wskazano, iż [...] po raz pierwszy leczony był z powodu spastycznego zapalenia oskrzeli od października 2002 r., a następnie od 2004 r. z rozpoznaniem astma oskrzelowa.

Już proste zestawienie treści tych dwóch orzeczeń lekarskich wskazuje, iż organy dla ustalenia tej istotnej prawnie okoliczności winny usunąć wszelkie wątpliwości co do ich treści i rozbieżności pomiędzy nimi, chociażby w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Brak wyjaśnienia tej okoliczności i oparcie się w tym zakresie jedynie na treści orzeczenia jednostki I stopnia uzasadniania przyjęcie, iż tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analogicznie jako przedwczesne ocenić należy stanowisko organów co do pozazawodoej etiologii schorzenia skarżącego kasacyjnie, jako spowodowanego jego nikotynizmem. Domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie - może zostać obalone wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że etiologia choroby ma charakter wyłącznie pozazawodowy. Nie jest zatem wystarczające wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych.

Opisane wyżej naruszenia przepisów postępowania mogły mieć ze względu na swoja kluczową dla rozstrzygnięcia wagę, istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ja poprzedzającej na podstawie art. 193 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 135 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zastosują się do poglądów prawnych i wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w niniejszym wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania sądowego składa się opłata za czynności profesjonalnego pełnomocnika podejmowane przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.