Wyrok NSA, sygn. akt II SA 235/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Prawo miejscowe
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 91 poz. 578
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym.
Teza: Powiatowy akt prawa miejscowego nie wchodzi w życie /nie obowiązuje/ przed upływem 14 dni od jego ogłoszenia.

TEZY

Powiatowy akt prawa miejscowego nie wchodzi w życie /nie obowiązuje/ przed upływem 14 dni od jego ogłoszenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Powiatu C. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody M. z dnia 16 grudnia 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Powiatu C. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rada Powiatu C. uchwałą (...) z dnia 15 listopada 1999 r. dokonała zmian w załączniku nr 4 do Statutu Powiatu C., postanawiając w par. 3 tej uchwały, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia, z mocą od 1 stycznia 1999 r. i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa M.

Wojewoda M. rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 16 grudnia 1999 r. stwierdził nieważność tej uchwały. W uzasadnieniu podał, że postanowienie mówiące o wejściu w życie uchwały z dniem jej podjęcia, z mocą od 1 stycznia 1999 r. jest sprzeczne z prawem, ponieważ według art. 43 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym akty prawa miejscowego wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że ustawa lub przepis powiatowy stanowi inaczej. Uchwała rady powiatu nie może zatem wejść w życie z datą wsteczną.

Powiat C. zaskarżył to rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżącego przepis art. 43 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym pozwala drogą przepisu powiatowego czynić wyjątki od zasady ustawowej określającej datę wejścia w życie przepisów prawa miejscowego. Praktyka stanowienia prawa miejscowego potwierdza korzystanie z tych możliwości. Takie uchwały wchodzące w życie z terminem znacznie nieraz poprzedzającym datę ich ogłoszenia są rejestrowane w dziennikach urzędowych i nie były kwestionowane przez organy nadzoru. Zdaniem strony skarżącej wprowadzenie zmian do statutu z mocą wsteczną było uzasadnione koniecznością dostosowania statutu powiatu do zmian następujących z dniem 1 stycznia 1999 r., w związku z reformą ustrojową państwa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż rada powiatu może jedynie postanowić o wejściu w życie uchwały z datą późniejszą niż 14 dni od jej ogłoszenia, a nie z terminem wcześniejszym od terminu ustawowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. nr 91 poz. 578 ze zm./ akty prawa miejscowego, z wyjątkiem przepisów porządkowych, ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Dzień wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego jest dniem ogłoszenia aktu prawa miejscowego /art. 43 ust. 3 tej ustawy/. Akt prawa miejscowego wchodzi zaś w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, chyba że ustawa lub przepis powiatowy stanowi inaczej /art. 43 ust. 4 ustawy/.

Spór między stronami powstał na tle interpretacji tego ostatniego przepisu ustawy o samorządzie powiatowym /art. 43 ust. 4/. Zdaniem organu nadzoru przewidziana tam możliwość odstępstwa od zasady określającej wejście w życie prawa miejscowego obejmuje jedynie zmianę terminu wejścia w życie takiego prawa liczonego bez wyjątku od dnia ogłoszenia. Nie pozwala natomiast na wprowadzenie w życie przepisu powiatowego z datą poprzedzającą jego ogłoszenie. Dlatego ustalenie, że uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia jest sprzeczne z prawem.

Strona skarżąca utrzymuje natomiast, iż przepis art. 43 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym pozwala organowi uchwałodawczemu na większą swobodę w zakresie decydowania o terminie wprowadzenia w życie przepisów powiatowych. Upoważnia zarówno do wydłużenia vacatio legis, jak i do nadawania tym przepisom mocy z dniem podjęcia, czy nawet z mocą wsteczną.

Trzeba przyznać, iż art. 43 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym nie został sformułowany w sposób najbardziej szczęśliwy. Niemniej jednak jego interpretacja musi uwzględniać ogólną, konstytucyjną zasadę dotyczącą obowiązywania prawa. Według art. 88 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Z przepisu tego wynikają - zdaniem Sądu - dwa wnioski: 1/ przepis prawny nieogłoszony nie wchodzi w życie /nie obowiązuje/ i 2/ data ogłoszenia przepisu prawnego jest datą początkową, od której może on wejść w życie /obowiązywać/. Obowiązywanie przepisu prawnego oznacza wywieranie określonych w nim skutków prawnych. W świetle tych uwag przepisy powiatowe, wymagające ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym mogą uzyskać moc obowiązującą /wywierać skutki prawne/ najwcześniej po upływie 14 dni od ich ogłoszenia. Przepis art. 43 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym może być więc interpretowany tylko jako upoważnienie do wydłużenia vacatio legis prawa powiatowego, a nie do jego skracania poniżej przewidzianych 14 dni. W szczególności zaś nie można widzieć w nim przyzwolenia na rezygnację z vacatio legis lub na nadawanie prawu miejscowemu mocy z datą poprzedzającą jego wydanie.

Trzeba dodać, że posługiwanie się vacatio legis przy stanowieniu prawa jest uznawane za jeden z istotnych kanonów państwa prawnego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w związku z tym wielokrotnie podnoszono, że obowiązywanie prawa niepublikowanego, czy obowiązywanie prawa z datą poprzedzającą jego publikację godzi w zasadę lojalności państwa wobec obywateli, zasadę jawności prawa oraz zasadę zaufania do prawa i pewności prawa /np. W 3/90, K 15/91/.

Mając to wszystko na uwadze skargę nie uwzględniono i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzeczono, jak w sentencji.