Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1751/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3  ust. 1 i 3, 6  ust. 1, 16  ust. 2 i 3, 17 ust. 1 i 3, 19,  21  ust. 1, 23  ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1 pkt 4, 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2008 r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta K. oraz K. J. s. W., W. J., E. J., M. J. i K. J. s. J. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych oddala skargi.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosków Prezydenta Miasta K. oraz K. J. syna W., W. J., E. J., M. J., K. J. syna J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2006 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r., nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. w b. gm. kat. [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, objętej [...] oraz stwierdzającą nieważność wyżej wymienionych decyzji, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Naczelnik Dzielnicy K. decyzją z dnia [...] sierpnia 1978 r. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. b. gm. kat. [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, objętej Lwh [...], stanowiącej własność W. J. i nieustalonych spadkobierców po A. J. oraz ustalił na rzecz W. J. i spadkobierców A. J. odszkodowanie w wysokości [...] zł.

Prezydent Miasta K., na skutek odwołania J. J., decyzją z dnia [...] września 1978 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r.

Wnioskiem z dnia 13 września 2005 r. K. J. i W. J. spadkobiercy po A. J. i W. J. wystąpili do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r., podnosząc iż decyzja wywłaszczeniowa została wydana z naruszeniem ówczesnego prawa, bowiem "punkt skupu [...] to nie zorganizowane budownictwo mieszkaniowe, co oznacza, że decyzja wywłaszczeniowa traci podstawy prawne".

Pismem z dnia 22 listopada 2005 r., nr RR.VII.MW.7724-545-05 Wojewoda Małopolski przesłał wniosek K. J. i W. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] 08.1978 r. według właściwości do Ministra Transportu i Budownictwa.

Pismem z dnia 25 marca 2006 r. K. J. i W. J. poinformowali Ministra Transportu i Budownictwa, że również decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r. traktują jako nieważną i rażąco naruszającą prawo wobec niedoręczenia jej W. J. i pozostałym spadkobiercom A. J.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2006r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r., w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz stwierdził nieważność decyzji, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli K. J. syn W., W. J., E. J., M. J. i K. J. syn J.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Prezydent Miasta K.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu organ, po ponownej wnikliwej analizie akt sprawy, stwierdził, że sprawa rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] września 2006 r. zawiera wyczerpującą ocenę prawną wniosku K. J. i W. J. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia wskazane w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy na obszarze miasta lub gminy mogła być wywłaszczona nieruchomość z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych, o ile to było uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie dla tych organizacji mógł ubiegać się terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego lub powiatowego na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej. Organ ustalił, że pismem z dnia 20 czerwca 1977 r., nr BT/0343/12/77 [...] Związek [...] Spółdzielni Pracy w W. Oddział ds. [...] w B. wystąpił do Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w K. z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], działki nr [...]. W związku z tym pismem Miejski Zarząd Gospodarki Terenami wystąpił pismem z dnia 12 listopada 1977 r., nr MZGT.III.8221-187/77/EŁ z wnioskiem o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości do Urzędu Dzielnicowego K. Nieruchomość objęta tym wnioskiem została przeznaczona zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] pod budowę punktu skupu surowców wtórnych w P. przy ul. [...] dla Spółdzielni "[...] " w K. Wobec powyższego Minister stwierdził, że organ nadzoru prawidłowo wskazał w decyzji z dnia [...] września 2006 r., iż został spełniony warunek określony w przepisie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Ponadto organ nadzoru w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał, że wnioskodawca wywłaszczenia zwrócił się z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za określoną cenę do W. J., jako współwłaściciela oraz W. J. (w ofercie wystąpił błąd pisarski, gdyż jednym ze spadkobierców jest córka W.) i pomimo prośby o dostarczenie postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej A. J. nie zostało ono w wymaganym terminie dostarczone, w związku z czym wnioskodawca mógł odstąpić od wezwania nieznanych osób. Jak prawidłowo wskazał organ "pierwszej instancji" "(...) w związku z powyższym oraz faktem, że postępowanie Sądu Rejonowego w J. o stwierdzeniu nabycia spadku po A. J. zostało wydane dopiero w dniu [...] .07.1978r. rokowania o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie naruszają rażąco przepisów art. 6 ustawy". Organ nadzoru podał, że wniosek Miejskiego Zarząd Gospodarki Terenami spełniał wymagania wskazane w art. 16 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej. Zawiadomieniem z dnia 30 maja 1978 r., nr DZGT-8221/I/03/28/78 Urząd Dzielnicowy K. Wydział Gospodarki Komunalnej powiadomił W. J. oraz domniemanych spadkobierców A. J.: W. J., J. J. i K. J. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o terminie i miejscu rozprawy, którą wyznaczono na dzień 17 czerwca 1978 r. Powyższe zawiadomienie było wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Dzielnicowego K. w dniach od 7 czerwca 1978 r. do 14 czerwca 1978 r., co stanowiło zastępczą formę doręczenia zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno być ustalone na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Jak wynika z załączonego protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia 17 czerwca 1978 r. organ wywłaszczeniowy nie powołał biegłych, a tym samych nie wysłuchał ich opinii, która była niezbędna przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Organ wskazał, że niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 22 ustawy powoduje, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r. dotknięte są, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 KPA, wadą rażącego naruszenia prawa, w części dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, na co zwraca uwagę utrwalone orzecznictwo sądowe. W ocenie Ministra, kwestionowana decyzja z dnia [...] sierpnia 1978 r., zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia, wskazuje na czyj wniosek wywłaszczono, ustalenie odszkodowania i terminu jego zapłaty, wymienia osoby uprawnione do jego otrzymania, zawiera uzasadnienie faktycznie i prawnie oraz pouczenie o środkach odwoławczych, a zatem spełnia wszystkie wymagania określone w tym przepisie. Tym samym również decyzja organu odwoławczego z dnia [...] września 1978 r. utrzymująca w mocy decyzję wywłaszczeniową nie wypełnia przesłanek nieważności. Organ stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby badane orzeczenie w części dotyczącej odszkodowania wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 KPA. Oceniając natomiast legalność wywłaszczenia organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby badane decyzje, w tej części, były dotknięte którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 KPA.

Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta K. reprezentujący Skarb Państwa domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego na rzecz strony skarżącej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 KPA, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wskazane w uzasadnieniach decyzji Ministra Budownictwa uchybienia nie dotyczą treści decyzji odszkodowawczej, ale są nieprawidłowościami dotyczącymi samego postępowania poprzedzającego jej wydanie. Zgodnie natomiast z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury instytucja stwierdzenia nieważności nie ma na celu usuwania wad postępowania administracyjnego, lecz służy wyłącznie usuwaniu z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia. Wady decyzji, które mogą powodować stwierdzenie jej nieważności muszą zatem mieć charakter materialnoprawny i powodować powstanie stosunku prawnego ułomnego albo powodować że w ogóle taki stosunek nie powstał. Zatem należy przyjąć, że w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 KPA wyjątkowo ciężka wada musi tkwić w samej decyzji. Powyższe, zdaniem skarżącego, wskazuje jednoznacznie, że skoro wadą dotknięte było samo postępowanie, to mogłoby to skutkować wznowieniem postępowania na podstawie art. 145 § 1 KPA. Ponadto skarżący podniósł, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu prawa przez ich proste zestawienie ze sobą, ale tylko, gdy skutki takiej decyzji nie dają się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia decyzji ostatecznej. Nie ma natomiast rozstrzygającego znaczenia ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawnego, ani nawet charakter tego przepisu. Przesłanki stwierdzenia nieważności nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Zdaniem skarżącego, dopiero wtedy, gdy naruszenie spowodowało skutki gospodarcze lub społeczne nie do pogodzenia z systemem obowiązujących norm ani nie do zaakceptowania w praworządnym państwie, można mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Obowiązkiem zaś organu jest nie tylko wskazanie konkretnego przepisu, który został naruszony, ale także podanie przyczyn dla których naruszenie to organ ocenił jako rażące. Prezydent Miasta K. zauważył, że dla niniejszej sprawy nie jest bez znaczenia zagadnienie, czy orzeczona wysokość odszkodowania odpowiada prawu. W przedmiotowej sprawie ustalenie odszkodowania nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w szczególności art. 8 ust. 8 ust. 12 tej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami odszkodowanie za grunt ustalane było według przewidzianych przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych powiększonych najwyżej do pięciokrotnej wysokości, a odszkodowanie za części składowe nieruchomości powinno było odpowiadać kosztom ich odtworzenia zmniejszonym stosunkowo do stopnia ich zużycia i nie mogło przekraczać przeciętnych kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w danej miejscowości. Cena sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych została ustalona w zarządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M. P. Nr 7, poz. 54), a wysokość stawek odszkodowania ustalał naczelnik powiatu na podstawie wytycznych wojewody, który mógł podwyższać wysokość stawek za 1 m2 na danym obszarze w przypadkach gospodarczo uzasadnionych. Ustalenie stawek odszkodowania miało zatem charakter aktu normatywnego i następowało w drodze zarządzenia. Wobec powyższego udział biegłych w rozprawie, poza przypadkiem określonym w art. 6, miał charakter jedynie pomocniczy. Opinia biegłych nie służyła bezpośrednio ustaleniu wysokości odszkodowania za grunt, gdyż odszkodowanie ustalane było w wyniku pomnożenia powierzchni wywłaszczonej nieruchomości przez wysokość stawki odszkodowania za 1 m2 gruntu na danym obszarze. Opinia biegłego nie miała również decydującego znaczenia przy ustalaniu wysokości odszkodowania za części składowe nieruchomości. Górna granica takiego odszkodowania nie mogła bowiem przekroczyć przeciętnych kosztów wybudowania domu jednorodzinnego 5-izbowego w danej miejscowości. Zasady ustalania kosztów budowy domu jednorodzinnego 5-izbowego zawierało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 września 1974 r. w sprawie ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia przeciętny koszt wybudowania domu jednorodzinnego 5-izbowego stanowiący podstawę do ustalenia odszkodowania za części składowe nieruchomości ustalali dla poszczególnych miejscowości lub obszarów wojewodowie. Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżącego, rola biegłego w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie polegała na określeniu wartości nieruchomości w celu ustalenia wysokości odszkodowania, gdyż wysokość ta wynikała z regulacji prawnych. Skarżący podkreślił, że rola biegłego w postępowaniu odszkodowawczym powinna być oceniana przez pryzmat przepisów KPA. Nawet więc, gdy opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego (biegłego) dotyczyła wysokości odszkodowania nie miała ona charakteru wiążącego i była opinią, która podlegała jedynie ocenie właściwego organu administracyjnego. W związku z powyższym trzeba przyjąć, że brak udziału biegłego w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej mógł jedynie pośrednio wpłynąć na nieprawidłowe ustalenie wysokości odszkodowania. Takie naruszenie przepisów ustawy powinno być kwalifikowane jako naruszenie "zwykłe", gdyż nie godzi w samą istotę zasady wywłaszczania jedynie za odszkodowaniem. W związku z tym takie naruszenie przepisów prawa mogło być usunięte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w latach ubiegłych, w ramach kwestionowania przez strony wysokości odszkodowania.

Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. J. syn W., W. J., E. J., M. J. i K. J. domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r. i decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r. W uzasadnieniu podnieśli, że w decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r. napisano: "po rozpatrzeniu wniosku Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami K. Plac [...] z dnia 12 listopada 1977 Nr MZGT III 8221-187/77/EŁ po przeprowadzeniu rozprawy orzeka o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. w b. gm. kat. P. na cele budo punktu skupu [...] przy ul. [...] w K." W Decyzji Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r.(str. 5/7) podano jednak, że: "Jak wynika z wniosku o wszczęcie postępowania z dnia 12.11.1977 Nr MZGT III 8221-187/77/EŁD 6/3-16/62...". Powyższe zestawienie dat (te same daty) oraz sygnatur wniosków MZGT K. (różne sygnatury), świadczy jednoznacznie o tym, że wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej działki nie był jednoznaczny, co więcej, można domniemywać tu matactwa urzędników, względnie fałszowania dokumentów (być może po fakcie wywłaszczenia). Za powyższym stwierdzeniem przemawia też fakt, że z pisma MZGT K. adresowanego do W. J. Nr MZGT III. 8221-187/77/EŁ z dnia 7 października 1977 r. (znowu nieprawidłowość: te same znaki pisma, co wniosku o wywłaszczenie, lecz różne daty) wynikało, że: "...część nieruchomości składającej się z działek oznacz. nr [...] ...jest niezbędna dla realizacji na tym terenie zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego, zgodnie z zatwierdzonym planem przestrzennym zabudowy miasta". Tym samym wniosek MZGT K. o wywłaszczenie działki był bezpodstawny, ponieważ zorganizowane budownictwo mieszkaniowe, to nie punkt skupu [...]". Niejednoznaczność wniosku o wywłaszczenie stanowi więc rażące naruszenie prawa, które powinno skutkować unieważnieniem decyzji wywłaszczeniowej. Skarżący zauważyli, że w decyzji wywłaszczeniowej organu pierwszej instancji nie jest wymieniona pełna nazwa i adres Spółdzielni [...] w K., lecz wskazano tylko enigmatycznie: "na cele budowy punktu skupu [...]". Stanowi to rażące naruszenie prawa. W ocenie skarżących, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego nie zostały również spełniony wymóg przeprowadzenia rokowań, skoro organ wywłaszczeniowy nie wystąpił do wszystkich właścicieli nieruchomości o dobrowolne jej odstąpienie. Doszło więc do rażącego naruszenia prawa. Skarżący podkreślili, że nie uczestniczyli w rozprawie wywłaszczeniowej, a doręczenie zawiadomienia o rozprawie przez obwieszczenie było nieprawidłowe bowiem wszyscy zainteresowani zamieszkiwali poza K. Uchybienie to stanowi rażące naruszenie prawa. Oceniając decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r. skarżący wskazali, że podany w jej treści cel wywłaszczenia "... w związku z budową punktu skupu surowców wtórnych Spółdzielni [...]" różni się od podanego w pierwszej decyzji wywłaszczeniowej: " ... na cele budowy punktu skupu [...]". Tym samym w ocenie skarżących w drugiej decyzji wywłaszczeniowej stwierdzono nieważność pierwszej decyzji wywłaszczeniowej odnośnie celu wywłaszczenia, a co za tym idzie, uznano pierwszą decyzję wywłaszczeniową za bezprawną. Dodatkowo podnieśli, że w drugiej decyzji wywłaszczeniowej nie powołano się na wniosek MZGT przywołany w pierwszej decyzji, lecz na zupełnie nowe dokumenty: decyzję Zarządu Rozbudowy K. z dnia [...] grudnia 1976, nr [...], szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego os. P. zatwierdzony uchwałą PRN P. nr [...] z [...] marca 1971 r., materiały do planu ogólnego [...] Zespołu Miejskiego. Tym samym w decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że wniosek MZGT wskazany w pierwszej decyzji wywłaszczeniowej jest nieważny, co potwierdza rażące naruszenie prawa przy wydawaniu tej decyzji. Poza tym wystarczającą przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej jak i decyzji organu odwoławczego jest to, że decyzja z dnia [...] września 1978 r. nie została doręczona żyjącemu wówczas właścicielowi przedmiotowej działki W. J. oraz spadkobiercom po A. J., tj. K. J. (s. W.) i W. J. Osoby te otrzymały kopię tej decyzji dopiero w dniu 20 marca 2006 r.

W odpowiedzi na skargi Minister Budownictwa wniósł o ich oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargi nie są uzasadnione.

Sąd podziela stanowisko Ministra Budownictwa, że decyzja Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r. nie są obarczone wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA), w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2.

Z akt sprawy wynika bowiem, że instytucja państwowa Miejski Zarząd Gospodarki Terenami wnioskiem z dnia 12 listopada 1977 r., po uprzednim wezwaniu właściciela działki nr [...] W. J. do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za określoną cenę ([...] zł za grunt, [...] zł za składniki budowlane i [...] zł za składniki roślinne) i przedłożenia postanowienia spadkowego po A. J., wystąpiła o wywłaszczenie na rzecz Państwa przedmiotowej nieruchomości na potrzeby organizacji spółdzielczej Krajowego Związku [...] Spółdzielni Pracy Oddziału d/s Spółdzielni [...] w B. celem realizacji inwestycji w postaci budowy punktu skupu surowców wtórnych (decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] grudnia 1976 r.). Wezwanie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości doręczono właścicielowi nieruchomości W. J., o czym świadczy jego pismo z dnia 22 października 1977 r. Wniosek o wywłaszczenie zawierał: wskazanie nieruchomości z oznaczeniem jej księgi wieczystej i powierzchni, cel wywłaszczenia, osobę właściciela i spadkobierców A. J. z adresami ich zamieszkania, informację o negatywnym wyniku rokowań oraz informację co do miejsca ulokowania środków finansowych na pokrycie kosztów wywłaszczenia. Wniosek o wywłaszczenie został przesłany do organu wywłaszczeniowego wraz z aktami sprawy, tj. decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny, mapą stanowiącą załącznik tej decyzji, planem podziału działki nr [...], wykazem zmian gruntowych. Wniosek wywłaszczeniowy w dniu 15 lutego 1978 r. (pismo Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 13 lutego 1978 r.) został uzupełniony o zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego z Lwh [...], dokumentującym stan prawny działki nr [...] o pow. [...] m2. Zawiadomieniem z dnia 30 maja 1978 r. Naczelnik Dzielnicy K. powiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o miejscu i terminie przeprowadzenia rozprawy pouczając o prawie do przeglądania wniosku wywłaszczeniowego i niezbędnej dokumentacji i możliwości zgłaszania wniosków. Z treści zawiadomienia wynika, że było ono doręczane indywidualnie, co potwierdza rozdzielnik egzemplarzy zawiadomienia, pismo J. J. z dnia 13 czerwca 1978 r., ustalenia zawarte w decyzji z dnia [...] września 1978 r. oraz poprzez obwieszczenie w dniach: od 7 czerwca 1978 r. do 14 czerwca 1978 r. Rozprawa wywłaszczeniowo – odszkodowawcza odbyła się w dniu 17 czerwca 1978 r., lecz, jak stwierdził przewodniczący rozprawy, pomimo prawidłowego doręczenia zawiadomienia o rozprawie nikt z właścicieli i posiadaczy się nie stawił. W decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1978 r. Naczelnik Dzielnicy ustalił przedmiot wywłaszczenia, wskazał na czyj wniosek następuje wywłaszczenie, ustalił odszkodowanie i wskazał na przepis normujący termin jego wypłaty, wymienił osoby które winny otrzymać odszkodowanie, zawarł uzasadnienie swego stanowiska i pouczył o przysługujących stronom środkach odwoławczych. W decyzji z dnia [...] września 1978 r., wydanej na skutek wniesienia odwołania przez J. J., Prezydent Miasta K. odniósł się do głównego zarzutu odwołania – braku podstaw do realizacji na przedmiotowej nieruchomości inwestycji w postaci punktu skupu złomu i prawidłowości decyzji lokalizacyjnej oraz zbadał prawidłowość przeprowadzonej w sprawie procedury wywłaszczeniowej.

W ocenie Sądu, przedstawiona wyżej dokumentacja i jej zawartość merytoryczna świadczą o tym, że w niniejszej sprawie spełnione zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia zawarte w art. 2, art. 3 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a samo postępowanie wywłaszczeniowe spełnia podstawowe wymogi procedury wywłaszczeniowej wynikające z art. 16 ust. 2 i 3, art. 17 ust. 1 i 3, art. 19 , art. 21 ust. 1, art. 23 ust. 1 tej ustawy.

Za zasadne należy również uznać stanowisko Ministra Budownictwa, że zarówno decyzja Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] sierpnia 1978 r. jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1978 r., w części, w jakiej orzekają o odszkodowaniu, obarczone są wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA), skoro zostały wydane wbrew jasnemu w swej treści przepisowi art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, co mogło mieć wpływ na wartość ustalonego odszkodowania. Biegli do spraw wywłaszczenia nie brali bowiem udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, co wynika z treści zawiadomienia z dnia 30 maja 1978 r. i protokołu rozprawy z dnia 17 kwietnia 1978 r. (biegli nie zostali zawiadomieni o rozprawie i nie brali w niej udziału). W orzecznictwie sądów administracyjnych naruszenie tego rodzaju kwalifikowane jest jako uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji (por. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., sygn. akt I SA 1790/99, ONSA 2002/1/39; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2003 r., sygn. akt I SA 884/02, opubl. Legalis).

Odnosząc się do zarzutów skargi K. J. syna W., W. J., E. J., M. J. i K. J. syna J. Sąd uznał je za nieuzasadnione. Należy wskazać, że o wadliwości wydanych w sprawie decyzji nadzorczych nie mogą przesądzać niedokładności dotyczące numerów powoływanych w sprawie dokumentów postępowania wywłaszczeniowego, a o wydaniu decyzji wywłaszczeniowych z rażącym naruszeniem prawa błędy dotyczące oznaczenia celu wywłaszczenia w wezwaniu o przeprowadzenie rokowań, czy nieprecyzyjne oznaczenie celu wywłaszczenia i niepełne oznaczenie podmiotu prowadzącego punkt skupu złomu w decyzjach wywłaszczeniowych, skoro z całokształtu akt sprawy, w szczególności decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, wniosku z dnia 20 czerwca 1977 r., wniosku wywłaszczeniowego z dnia 12 listopada 1977 r., zawiadomienia z dnia 30 maja 1978 r., decyzji wywłaszczeniowych z dnia [...] sierpnia 1978 r. i [...] września 1978 r. jasno wynika, że wywłaszczenie następowało na potrzeby organizacji spółdzielczej -Krajowego Związku [...] Spółdzielni Pracy Oddziału d/s Spółdzielni [...] w B., z przeznaczeniem pod budowę punktu skupu surowców wtórnych dla [...] Spółdzielni Pracy [...] " [...]" w K. Wątpliwości co do celu wywłaszczenia nie miał również J. J., formułując w odwołaniu z dnia 30 sierpnia 1978 r. zarzuty przeciwko zrealizowaniu na przedmiotowym gruncie punktu skupu złomu prowadzonego przez Spółdzielnię "[...]". Jednoznaczność wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1978 r. celu wywłaszczenia potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 1992 r., sygn. akt SA/Kr 757/92 oddalając skargę spadkobierców W. i A. małżonków J. w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Z powyższych względów na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut niejednoznaczności wniosku o wywłaszczenie. Zgłoszony w skardze zarzut fałszowania dokumentów wywłaszczeniowych nie ma znaczenia dla sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych, natomiast, mógłby mieć znaczenie w innej sprawie, tj. w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] września 1978 r. (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 KPA). Jeżeli zaś chodzi o kwestię niedoręczenia stronom postępowania wywłaszczeniowego zawiadomienia o rozprawie oraz decyzji wywłaszczeniowych Sąd zauważa, że pominięcie strony w postępowaniu administracyjnym nie dotyczy ciężkiej wady prawnej tkwiącej w samej decyzji wywłaszczeniowej (usuwaniu wad tego rodzaju służy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji – art. 156 § 1 KPA i następne), lecz dotyczy wadliwości przeprowadzonego w sprawie postępowania wywłaszczeniowego. Wadliwość ta wypełnia więc przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 KPA, a zatem może być usunięta tylko w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją wywłaszczeniową (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1549/04, LEX nr 179110). Odnosząc się natomiast do kwestii braku wezwania wszystkich właścicieli o dobrowolne odstąpienie nieruchomości należy wskazać, że w momencie wystąpienia Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z ofertą (w październiku 1977 r.) nie byli ustaleni spadkobiercy po A. J. W. J. ani pozostali spadkobiercy, mimo, że A. J. zmarła wiele lat wcześniej (3 marca 1958 r.) nie doprowadzili do uregulowania spraw spadkowych i stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości; w momencie wystąpienia przez wywłaszczającego z ofertą dobrowolnego nabycia nieruchomości nie został nawet zgłoszony wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po A. J. Trudno więc zarzucić wnioskodawcy wywłaszczenia, że podjął rokowania tylko z W. J, w sytuacji gdy przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. obligował organ do wystąpienia z ofertą tylko do właściciela nieruchomości (nie było to możliwe w stosunku do posiadacza, dzierżawcy nieruchomości, czy nieustalonego sądownie spadkobiercy właściciela gruntu). Poza tym nieuregulowany stan prawny nieruchomości w momencie zgłoszenia oferty dawał podstawy, aby organ zwolnił się z tego obowiązku, z uwagi na to, że prowadzenie rokowań z innymi niż W. J. właścicielami działki nr [...] natrafiało na przeszkody trudne do pokonania, skoro zdecydowana większość spadkobierców nie legitymowała się tytułem własności do nieruchomości przeznaczonej do wywłaszczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.