Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 653/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.), Anna Łuczaj, Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 606/04 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

II OSK 653 / 05

UZASADNIENIE.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2003 r. odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2000 r. o pozbawieniu J. K. uprawnień kombatanckich. W dniu 4 grudnia 1985 r. Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w S. przyznał J. K. uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 13 maja 1949 r. do 21 maja 1949 r., od 10 września 1949 r. do 17 września 1949 r. oraz od 26 czerwca 1951 r. do 16 sierpnia 1951 r. (łącznie 4 miesiące). W tym okresie, jak ustalono w toku postępowania J. K. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim w oddziałach KBW biorąc czynny udział w walkach zbrojnych z oddziałami reakcyjnego podziemia na terenie województwa warszawskiego i łódzkiego. Od czerwca 1951r. na terenie województwa [...] brał udział w zwalczaniu i likwidacji bandy pod pseudonimem "Ż.". W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów decyzją z dnia [...] marca 2000 r. pozbawił J. K. uprawnień kombatanckich.

Utrzymując w mocy kwestionowane orzeczenie Kierownik Urzędu powołując się na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) podniósł, iż przewidziane ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

J. K. zaskarżył decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2003 r. sygn. akt: IISA/Łd 1115/00 Sąd oddalił skargę J. K. na decyzję z dnia [...] czerwca 2000 r.

Po otrzymaniu odpisu powyższego wyroku z uzasadnieniem J. K. skierował do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo datowane na dzień 25 lipca 2003 r., w treści którego wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż w wieku 15 lat został przymusowo skierowany do prac w okopach.

W odpowiedzi na powyższe pismo, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2004 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2000 r. W uzasadnieniu swej decyzji organ wskazał, iż pismo z dnia 25 lipca 2003 r., zgodnie z intencją strony zostało potraktowane jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa. Zdaniem organu, wnioskodawca nie wskazał, aby za uchyleniem przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Sąd I instancji wskazał, że podniesiony fakt pracy przymusowej nie podlega reglamentacji ustawy o kombatantach, ale jest regulowany przez przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). O świadczenie to należy wystąpić do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z odrębnym wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając zaskarżoną decyzję stwierdził, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił rzeczywistych intencji strony. J. K. w piśmie z dnia 25 lipca 2003 r. podał, iż "w związku z tym, iż utracił prawa kombatanckie (...) zwraca się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy". W dalszej części podał, iż w wieku 15 lat został przymusowo skierowany do prac w okopach. Zacytowane fragmenty pisma są ze sobą sprzeczne, a w ocenie Sądu organ powinien ustalić treść żądania pisma, jednak w niniejszej sprawie zaniechał konkretyzacji pisma przyjmując, iż jest to wniosek złożony w trybie art. 154 § 1 kpa. Co więcej organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 września 2003 r. podał, iż przyjęcie takiego charakteru pisma jest zgodne z intencją strony. Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych nic takiego nie wynika, w szczególności nie ma w nich pisma, w którym J. K. podawałby taką podstawę swojego żądania. Takiej konkretyzacji nie może stanowić pismo inicjujące całe postępowanie datowane na dzień 25 lipca 2003 r.

Sąd I instancji wskazał, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekając w sprawie naruszył zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, 8, 9 i 77 § 1 kpa. Dlatego na mocy art. 132, 135 i 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej zwanej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Strona skarżąca na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1. art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 235 k.p.a. - polegające na przyjęciu, że w myśl art. 235 § 1 k.p.a. organ administracji nie jest uprawniony do oceny, w jakim trybie winno być wszczęte i przeprowadzone postępowanie administracyjne, a w konsekwencji uchyleniu decyzji tego organu w sytuacji, gdy nie naruszył on przepisów postępowania;

2. art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na uchyleniu decyzji organu

administracji, wbrew dyrektywom wypływającym z treści tego przepisu, to jest

w sytuacji, gdy ewentualne uchybienie organu administracji, z którego powodu

sąd wojewódzki uchylił zaskarżony akt nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej stwierdzono, iż organ kierując się zasadą wyrażona w art. 8 k.p.a. oraz ekonomią procesową rozpoznając wniosek dokonał jego oceny stosownie do dyrektyw wypływających z art. 235 §1 k.p.a. W ocenie organu intencją strony było rozpoznanie sprawy w trybie, pozwalającym na zmianę poprzednich niekorzystnych dla strony decyzji i przyznani jej uprawnień kombatanckich. Nie istnieją zatem wątpliwości, co do oceny prawnej charakteru jej żądania. Organ administracji dokonał zatem prawidłowej oceny tego żądania w oparciu o dyrektywy wypływające z art. 235 §1 k.p.a. Z przepisu tego wynika nakaz zastosowania jednego z trzech trybów enumeratywnie w jego treści wymienionych (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmiana z urzędu).

Ponadto zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny uchybił przepisom art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 235 §1 k.p.a. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku bowiem, gdyby sąd doszedł do przekonania, iż organ administracji prawidłowo zastosował przepis art. 235 §1 k.p.a. doszedłby również do wniosku, iż organ administracji prawidłowo zastosował tryb określony art. 154 k.p.a. W takim zaś przypadku, postępowanie organu administracji było prawidłowe i nie byłoby podstaw do uwzględnienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 235 § 1 k.p.a., który sprowadza się do tego, że w ocenie strony skarżącej Sąd błędnie przyjął, iż organ naruszył przepisy postępowania pozwalające na ocenę w jakim trybie winno być wszczęte i przeprowadzone postępowanie administracyjne. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oparcie zaskarżonego wyroku na tym przepisie.

W konstrukcji art. 235 § 1 k.p.a. zawarte jest domniemanie prawne, zgodnie z którym skargę w sprawie zakończonej decyzją ostateczną "uważa się"(w zależności od treści) za żądanie wznowienia postępowania (art. 147 w zw. z art. 145 k.p.a.) lub za żądanie stwierdzenia nieważności (art. 157 § 2 w zw. z art. 156 k.p.a.) albo jej uchylenia lub zmiany (art. 154, 155, 161, 162 § 2, 163 k.p.a.). Jeśli wniosek wszczynający postępowanie nie jest dostatecznie jasno sprecyzowany, organ powinien dążyć do ustalenia rzeczywistej treści żądania strony. Taki pogląd prezentowany w zaskarżonym wyroku zasługuje na aprobatę jest on też zgodny z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroku NSA z dnia 4 czerwca 1992 r. sygn. akt IV SA 1378/91, niepubl.; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1999 r. sygn. akt III SA 8220/98, niepubl.).

Sąd I instancji słusznie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że obowiązkiem organu w stosunku do strony jest podejmowanie wszelkich czynności z zakresu informowania i udzielania wskazówek w celu zapobieżenia powstaniu dla niej negatywnych skutków oraz w celu prawidłowego rozpoznania sprawy. Jeżeli z okoliczności sprawy może wynikać celowość podjęcia przez stronę określonych czynności procesowych, to organ powinien o tym stronę pouczyć.

Trafnie wprawdzie strona skarżąca stwierdziła, iż organ, administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. (por. np. wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r., III SA .1111/93, ONSA 1995 r. Nr 3, poz. 120). Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r., sygn. III SA 92/87, GAP 1988 Nr 11, s. 44). Z tego jednak trafnego stanowiska organ nie wyprowadził żadnych wniosków w odniesieniu do przedmiotowej sprawy.

Sąd I instancji zasadnie podniósł, że ustalenie treści żądania strony było konieczne z uwagi na to, że pismo strony z dnia 25 lipca 2003 r. zawiera żądania, które nie są jednoznaczne.

Z treści bowiem wniosku z dnia 25 lipca 2003 r. wynika, iż J. K. wniósł z jednej strony "..o ponowne rozpatrzenie sprawy..." w związku z tym, iż utracił prawa kombatanckie, a jednocześnie podał, iż "..w wieku 15 lat został przymusowo skierowany do prac w okopach". Tak więc część tego wniosku wskazuje na żądanie wszczęcia nowej sprawy wynikającej z faktu pracy przymusowej, która nie podlega reglamentacji ustawy o kombatantach, ale jest regulowana przez przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), a kolejna część wniosku może dotyczyć uruchomienia procedury zmierzającej do zakwestionowania decyzji ostatecznej. Jednakże wybór jednego z trybów wymienionych art. 235 § 1 k.p.a. nie może być dowolny i pozostawiony wyłącznie kwestii uznaniowej organu.

Zważywszy na powyższe Sąd I instancji miał więc podstawy do stwierdzenia, że naruszone zostały przez organ przepisy art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.