Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 156/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi H. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [ ] z dnia [...] października 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 156/18

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi H. Ł. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] dotycząca odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że po rozpatrzeniu wniosku H. Ł., Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] – działając na podstawie art. 2, art. 3 pkt 21c, art. 17 ust. 1b, art. 18, art. 20 ust. 3 i 4, art. 24 ust. 1, 2a, 4 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.) - odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matka K. Ł.

W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że legitymuje się ona orzeczeniem Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...] z [...] września 2008 r., wg którego jest całkowicie trwale niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym i trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Wg orzeczenia, daty powstania całkowitej niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji nie da się ustalić. Tymczasem art. 17 ust. 1 i 1 b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Okoliczność ta powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza H. Ł. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Opisując schorzenia matki podał, że wymaga ona codziennej opieki i pomocy, a wobec tego, że nie mieszkają razem, musi codziennie jechać 2-3 razy ok. 2 km by nią się zająć, dopilnować by przyjęła leki, zrobić zakupy, napalić w piecu. Z tego powodu nie może podjąć pracy. Prawo do świadczenia wywiódł z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13.

SKO nie uznało odwołania i wymienioną na wstępie decyzją

z dnia [...] grudnia 2017 r. - powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 17 u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podało, że H. Ł. jest osobą nieaktywną zawodowo. Do [...] sierpnia 2017 r. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K. Ł. pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Od 1 września 2017 r. zrezygnował z pobierania tego świadczenia i złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z wywiadu środowiskowego wynika, że opiekuje się matką, która jest wdową. Posiada ona wydane na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak daty jej powstania nie da się ustalić.

SKO powołując się na treść art. 17 ust. 1, 1a i 1b u.ś.r. oraz na wyrok TK

z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 wskazało, że nie podziela stanowiska organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia na podstawie przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który to przepis uznany został za niekonstytucyjny. Wynikająca z niego przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Kolegium wyjaśniło, że w kontrolowanej sprawie zachodzi inna przesłanka, która powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, a mianowicie sposób sprawowania opieki przez wnioskodawcę nad matką. Nie mieszka on bowiem razem z matką, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Zamieszkuje w tej samej miejscowości, ale w odległości ok. 2 km od swej matki.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca codziennie jeździ do niej

i pomaga jej w czynnościach życia codziennego. Także w odwołaniu podał, że nie mieszka z matką, tylko na bieżąco kontroluje jej sytuację i przyjeżdża do niej. SKO stwierdziło, że wprawdzie w tym samym wywiadzie środowiskowym wpisano, że wnioskodawca sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawną matką, gdyż przebywa w miejscu jej zamieszkania, jednakże obraz opieki jaki wyłania się z akt sprawy wskazuje, że odwołujący stałej opieki nad matką nie sprawuje.

W związku z tym SKO zauważyło, że H. Ł. nie został pozbawiony możliwości wykonywania pracy zarobkowej, a opieka nad matką może być wykonywana także po godzinach pracy. Wyjaśniło także, że na dzieciach ciąży obowiązek alimentacyjny, w tym sprawowanie opieki nad rodzicami.

Skargę na decyzję SKO do WSA w Rzeszowie wniósł H. Ł., wnioskując o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wydaną decyzję ocenił jako krzywdzącą. Wyjaśnił, że opiekuje się matką od śmierci ojca w 1996 r. Sprawuje nad nią stałą opiekę, gdyż jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Dotknięta jest ciężkimi, przewlekłymi chorobami kardiologicznymi

i chorobami stawów, a także rozwijającą się demencją. Od [...] września 2008 r. jest uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, jednak daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Jest całkowicie zdana na jego pomoc

i wielogodzinną codzienną opiekę, także w nocy. Jako niesprawiedliwie ocenił stanowisko Kolegium dotyczące możliwości sprawowania przez niego opieki po godzinach pracy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji

jest odmowa (chociaż z odmiennych przyczyn) przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Stosując wskazane wyżej kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż tak decyzja SKO jak i decyzja organu I instancji dotknięte są wadami, które wykluczają uznanie prawidłowości zawartych w nich rozstrzygnięć.

Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z jej art. 17 ust. 1, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że zarówno skarżący jak i jego matka spełniają przesłanki o jakich mowa w ust. 1 pkt 4 tego artykułu, tj. na skarżącym jako synu K. Ł. ciąży obowiązek alimentacyjny (nie zachodzi przy tym przypadek do którego odnosi się ust. 1a), nie podejmuje on zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, zaś K. Ł. orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS z dnia [...] września 2008 r. została uznana za całkowicie i trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji; zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. c) i e) u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności, oznacza to m.in. stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

U podstaw odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego przez Burmistrza [...] znalazła się jednak okoliczność braku możliwości ustalenia daty powstania całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym

i niezdolności do samodzielnej egzystencji (znajduje to potwierdzenie w treści w/w orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS), co pozostaje w związku z brzmieniem art. 17 ust. 1b u.ś.r., wg którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W ocenie Sądu, stanowisko zajęte przez organ I instancji jest nieprawidłowe.

Jak trafnie podniósł w odwołaniu H. Ł. i uwzględniło w zaskarżonej decyzji SKO, nie sposób w sprawie pominąć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem

z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (wszedł on w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443) stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Skoro zatem na mocy opisanego wyroku TK stwierdzona została we wskazanym zakresie niezgodność powyższego przepisu z Konstytucją, to okoliczność ta jako rzutująca na sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych nie może zostać pominięta przy ubieganiu się przez nie o świadczenie pielęgnacyjne.

Przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego

w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Wyrok ten nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji w postaci utraty mocy obowiązującej całego zakwestionowanego aktu normatywnego albo jego jednostki redakcyjnej (w niniejszym przypadku całego przepisu art. 17 ust. 1b), a jedynie wywodzonej z danego przepisu określonej normy prawnej.

Wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób niż wskazane w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkuje to koniecznością takiej wykładni przepisów, aby jej

wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału.

Dokonując takiej w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy więc stwierdzić, że

w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania.

Utracił on jednak przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2017 r. I OSK 1600/16 (LEX nr 2376723), z dnia 14 czerwca 2017 r. I OSK 2920/16 (LEX nr 2326429),

z dnia 26 maja 2017 r. I OSK 479/16 (LEX nr 2328756), z dnia 20 kwietnia 2017 r.

I OSK 2593/16 (LEX nr 2332965), z dnia 2 marca 2017 r. I OSK 2407/16

(LEX nr 2282068), z dnia 14 grudnia 2016 r. I OSK 1614/16 (LEX nr 2190248).

Chociaż Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, w aktualnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał nie skorzystał bowiem

z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części tego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata domniemania konstytucyjności przez art. 17 ust. 1b we wskazanym zakresie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw (23 października 2014 r.).

Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy

rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego

z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Dokonując zatem odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Burmistrz [...] wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną i z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

O ile okoliczność tę na skutek wniesionego odwołania zasadnie uwzględniło SKO, to samo dopuściło się naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego skutkujących wadliwością wydanej przez siebie decyzji.

Kolegium wskazując iż wnioskodawca nie zamieszkuje wraz z matką, wywiodło, że nie sprawuje on nad nią stałej opieki i nie jest pozbawiony możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej, a od ciążącego na nim z mocy prawa obowiązku alimentacyjnego nie zwalnia go możliwość sprawowania opieki np. po godzinach wykonywania pracy.

W ocenie Sądu, stanowisko to nie zasługuje na akceptację.

Art. 17 ust. 1 u.ś.r. jako przesłankę od spełnienia której uzależnione jest przysługiwanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wskazuje sprawowanie opieki nad wymienionymi w nim osobami. Sposób jej sprawowania nie został w u.ś.r. określony.

W związku z tym należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których to z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić (w myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r. I OSK 2201/15, LEX nr 2240790, "określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie").

Jak wynika w szczególności z przeprowadzonego [...] października 2017 r. wywiadu środowiskowego, wnioskodawca wraz z pozostającą pod jego opieką

78-letnią matką zamieszkują odrębnie na terenie tej samej miejscowości,

w odległości ok. 2 km od siebie (matka skarżącego jest wdową, nie mieszkają z nią inne osoby). K. Ł. cierpi na nadciśnienie tętnicze, reumatyzm, zaburzenia kostno – stawowe (stan po wymianie stawu biodrowego, porusza się przy pomocy laski), zaburzenia rytmu serca (wszczepiony rozrusznik).

Wymaga to pomocy praktycznie we wszystkich czynnościach życia codziennego (mycie, sprzątanie, zakupy – w tym wykup leków, wizyty u lekarza i na badania, opłacanie rachunków, zabezpieczenie opału).

Obciąża to skarżącego, który w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodatkowo wyjaśnił, że rozwijająca się u jego matki choroba stawów praktycznie uniemożliwia wykonywanie zwykłych czynności życiowych (np. zapięcie guzika), a początki jej starczej demencji wymuszają na nim dopilnowanie wszystkich czynności (w tym zażywania przez nią leków, w sezonie zimowym opalania w piecu c.o.). W zależności od sytuacji, wiąże się to z jego co najmniej 2-3 krotną codzienną obecnością u matki, a jeśli nie odbiera telefonu, także częściej. Z przeprowadzonego na zlecenie SKO

[...] grudnia 2017 r. uzupełniającego wywiadu środowiskowego wynika ponadto, że H. Ł. mimo oddzielnego zamieszkiwania jest jedyną osobą sprawującą opieką nad matką, która to opieka ma charakter całodobowy ("jeżeli sytuacja tego wymaga, przebywa u matki także w nocy").

Zdaniem Sądu, jako całkowicie nieadekwatne a wręcz sprzeczne

z powyższym jawi się stanowisko SKO, które brak podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia upatruje w "stanie zdrowia osoby niepełnosprawnej i udowodnionej niemożności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną przez H. Ł.", bez szczegółowego odniesienia się do tej kwestii.

Nie kwestionując ciążącego na skarżącym względem matki obowiązku alimentacyjnego, wbrew wskazanemu wyżej wywodzeniu przez Kolegium "udowodnienia" braku sprawowania przez niego stałej opieki nad matką, organ ten

w żaden sposób nie odniósł się chociażby do okoliczności opisanych w wywiadach środowiskowych i nie uzasadnił twierdzenia, że wnioskodawca nie jest pozbawiony możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej, a wykonywane przez niego w ramach opieki czynności mogą być wykonane "po godzinach pracy".

Tak samo należy ocenić ogólnikowe i pozbawione chociażby minimalnego wyjaśnienia stwierdzenie, że wyłaniający się z akt sprawy zakres i obraz opieki ze strony skarżącego może być realizowany w takim samym stopniu chociażby

w postaci usług opiekuńczych przez powołane do tego instytucje.

Z uwagi na opisane wyżej okoliczności związane ze sposobem sprawowania przez skarżącego opieki nad matką oraz rodzaj wykonywanych w jej ramach czynności Sąd nie akceptuje stanowiska organu odwoławczego, że nie wyczerpują one kryterium stałości sprawowania tej opieki i dopiero zmiana okoliczności faktycznych w tym względzie uprawniałaby skarżącego do ponownego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyraźnego podkreślenia wymaga, że w świetle okoliczności sprawy, Kolegium całkowicie niezasadnie wiąże spełnienie wymogu stałego sprawowania opieki przez skarżącego od wspólnego jego zamieszkiwania z matką. Taki warunek (a tym bardziej kryterium prowadzenia przez opiekuna i osobą pozostająca pod opieką wspólnego gospodarstwa domowego) nie wynika z wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., który przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wiąże z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W kontekście tego przepisu nie można oczywiście wykluczyć sytuacji w której sprawowanie opieki - z uwagi chociażby na stan zdrowia osoby pod nią pozostającej – wymagałoby stałego z nią przebywania (co w praktyce mogłoby się wiązać ze wspólnym zamieszkiwaniem) bądź korzystania w sprawowaniu tej opieki z pomocy innych osób, niemniej wymaga to każdorazowo dokładnego sprawdzenia

i uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie okoliczności przemawiających za przyjęciem takiej sytuacji nie stwierdzono, a Kolegium ich nie wykazało.

Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, organ ten - stwierdzając brak sprawowania przez skarżącego stałej opieki nad matką - pominął jednak tak istotny aspekt sprawy, jak pobieranie przez niego od [...] lutego 2015 r. do [...] sierpnia 2017 r. w związku z tą opieką specjalnego zasiłku opiekuńczego, z którego zrezygnował w związku

z ubieganiem się o przyznanie z tytułu tej opieki świadczenia pielęgnacyjnego.

Art. 16a ust. 1 u.ś.r. przewiduje w istocie taki sam warunek przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego (tj. sprawowania stałej opieki), jak odnoszący się do świadczenia pielęgnacyjnego art. 17 ust. 1 tej ustawy; Kolegium nie wskazało przyczyn dla których uznało, że wnioskodawca przestał go spełniać (zgodnie

z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W tej sytuacji należało uznać, że wskazane przez organy administracji przyczyny dla których odmówiono przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (brak wykazania spełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności oraz sprawowania opieki w sposób stały) w rzeczywistości nie zachodziły, w związku z czym zaskarżona decyzja SKO jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, tj. w wyniku błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. Zastosowanie w sprawie tych przepisów w sposób w jaki uczyniły to organy prowadziłoby do niedopuszczalnego ukształtowania sytuacji prawnej skarżącego.

W tym też zakresie trudno mówić o zachowaniu przez organy wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej (w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) oraz wynikającej z art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli (nakazującej organom administracji publicznej prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej).

W stosunku do zaskarżonej decyzji należy także wskazać na naruszenie przy jej wydawaniu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., wg którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Wprawdzie Kolegium podzieliło (błędne) stanowisko organu I instancji co do nieprzysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (co uzasadniało co do zasady utrzymanie

w mocy decyzji Burmistrza), jednak w uzasadnieniu swej decyzji powołało się na zupełnie inną przesłankę jego odmowy. Abstrahując, że również ona nie była zasadna, właściwym trybem w tej sytuacji było uchylenie decyzji organu I instancji

w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.).

W opisanych okolicznościach konieczne było więc wyeliminowanie z obrotu prawnego tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań odnoszących się do stosowania normy art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r.

Z opisanych wyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.