Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1018/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant J. D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) kwietnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1950 r. [...] Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, działając na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) oraz art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) uchylił z urzędu orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z dnia [...] maja 1945 r. [...] oraz uznał, że nieruchomość ziemska Z., położona w powiecie t. objęta Iwh 144 i Iwh 145 ks. tab. gm. kat. Z., stanowiąca własność Z. M., z dniem 13 września 1944r. przeszła na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e wspomnianego powyżej dekretu.

Z wnioskiem z dnia 27 lipca 1990 r., uzupełnionym pismem z dnia 20 marca 1991 r., o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej T. M., działając jako następca prawny dawnej właścicielki majątku — Z. M.. Uzasadniając żądanie strona podniosła, że powierzchnia użytków rolnych majątku ziemskiego Z. nie przekraczała wymaganych dekretem 50 ha, a dokonanie wiarygodnych pomiarów powierzchni nieruchomości przez powołaną przez Ministra Rolnictwa Komisję w kilka lat po parcelacji majątku nie było możliwe. Badania te - o ile w ogóle zostały zrobione - nie były wykonane prawidłowo. Legitymację procesową do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem strona udokumentowała przedstawiając postanowienie Sądu Rejonowego [...]. z dnia [...] listopada 1977 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. M. i in. (sygn. akt [...], [...],[...]).

Po rozpatrzeniu powyższego żądania Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, decyzją z dnia [...] sierpnia 1991 r. ([...]) stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji pismem z dnia 2

grudnia 1991 r. zwrócił się do organu naczelnego Wójt Gminy T., podnosząc iż rozstrzygnięcie to nie wzięło pod uwagę aktualnego stanu prawnego przejętej nieruchomości, a tym samym nie zostało zbadane, czy będące przedmiotem postępowania nadzorczego orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Jednocześnie z wnioskiem

wznowienie postępowania w powyższej sprawie zwrócił się do Ministra Rolnictwa

Gospodarki Żywnościowej Ośrodek Doradztwa Rolniczego w T., opierając

swoje żądanie na przesłance wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a . Po rozpatrzeniu

powyższych wniosków Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, decyzją z dnia [...]

sierpnia 1992 r. ([...]) odmówił uchylenia oraz wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1991 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 28 lutego 1994 r. (sygn. akt II SA 2516/92) po rozpoznaniu skargi Wójta Gminy T., uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1991 r. ([...]) wskazując, iż w decyzji tej organ nadzorczy nie dokonał oceny, czy orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k. p. a.

Po ponownym zbadaniu wniosku T. M. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] kwietnia 1996 r. ([...]) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r. Jednocześnie decyzją tą została stwierdzona nieważność rozstrzygnięcia MRiGŻ z dnia [...] sierpnia 1992 r. ([...]). W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ naczelny ustalił, że powierzchnia ogólna majątku ziemskiego Z. w dniu 13 września 1944 r. wynosiła 54.60.82 ha, natomiast powierzchnia użytków rolnych - 53.28.39 ha. Ponieważ przedmiotowa nieruchomość spełniała określone przepisami dekretu o reformie rolnej normy obszarowe - uznał, iż orzeczenie z dnia [...] lipca 1950 r. nie jest dotknięte kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 1997 r. (sygn. akt IV.SA. 1007/96) uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki

Żywnościowej w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. Orzekający w sprawie Sąd podkreślił, że organ naczelny - będąc związany oceną prawną co do dalszego postępowania wyrażoną w wyroku z dnia 28 lutego 1994 r.- nie miał uprawnień do dokonywania nowych ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni majątku, a ponownie analizując orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych powinien się ograniczyć jedynie do zbadania, czy i w jakiej części wywołało ono nieodwracalne skutki prawne.

Decyzją z dnia [...] maja 2000 r. ([...]) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. ([...]). Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2003 r. ([...]).

Obie powyższe decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2004 r. (sygn. akt IV SA 4708 i 4709/03). Sąd ten podkreślił, iż zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie został już dwukrotnie wyznaczony przez wcześniejsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prowadzenie postępowania dowodowego, którego celem było ustalenie powierzchni użytków rolnych majątku ziemskiego Z. należy uznać za niedopuszczalne, bowiem zapadłe w niniejszej sprawie wyroki NSA nie stwierdziły, aby decyzja z dnia [...] sierpnia 1991r. zawierała jakiekolwiek uchybienia w tym zakresie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinien był zatem ograniczyć postępowanie do stwierdzenia, czy kontrolowane orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne i w jakim zakresie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - kierując się zapatrywaniami prawnymi zawartymi w wyrokach sądu administracyjnego - decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. ([...]):

1. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. znak: [...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych oznaczonych w aktualnej ewidencji gruntów numerami [...] oraz

2. stwierdził, że orzeczenie to w części dotyczącej działek ewidencyjnych o numerach [...] zostało wydane z naruszeniem prawa.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej pkt.1 powyższej decyzji, zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Gmina T.. Strona podniosła, iż orzeczenie z 1950 r. - wbrew ustaleniom organu nadzorczego -w części dotyczącej działek ewidencyjnych o numerach [...] wywołało nieodwracalne skutki prawne. Uzasadniając swoje stanowisko Gmina T. wskazała, iż działka o nr ewidencyjnym [...] zabudowana jest budynkiem szkoły podstawowej, na działce nr [...] znajduje się ośrodek zdrowia, działka nr [...] jest zabudowana budynkiem Ochotniczej Straży Pożarnej, a na działce oznaczonej nr [...] znajduje się budynek hydroforni. Wskazane budynki i urządzenia mają istotne znaczenie dla mieszkańców Gminy T., a nakłady poniesione na ich budowę i utrzymanie są znaczne, dlatego zdaniem strony "trudno uznać, iż takie zainwestowanie w te nieruchomości nie rodzi nieodwracalnych skutków prawnych". Ponadto każda z tych nieruchomości jest użytkowana na realizację celów publicznych, których realizacja zasługuje na ochronę. Podkreślając, iż z "nieodwracalnymi skutkami prawnymi mamy do czynienia również wówczas, gdy restytucja uprawnień jest wprawdzie możliwa, lecz wiąże się z naruszeniem interesów osób trzecich zasługujących na ochronę w świetle aktualnej aksjologii przyjętej przez ustawodawcę" strona wniosła o zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006 r. w odniesieniu do działek ewidencyjnych o numerach [...] poprzez uchylenie decyzji w tej części i odmowę stwierdzenia nieważności tej części orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. albo stwierdzenie, że orzeczenie Ministra

Rolnictwa i Reform Rolnych w tej części zostało wydane z naruszeniem prawa, albo umorzeniem postępowania w tej części.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku Gminy T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006 r., znak [...] w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po przeprowadzeniu ponownej analizy skutków prawnych wywołanych orzeczeniem z [...] lipca 1950 r., w części dotyczącej wymienionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy działek o nr [...]- nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska zaprezentowanego w decyzji z dnia [...] listopada 2006r. zwracając jednocześnie uwagę, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ani w pkt. 1 ani w pkt. 2 nie wymieniała działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] (na której według twierdzeń Gminy T. znajduje się hydrofornia), bowiem zgodnie z ekspertyzą biegłego T. J. działka ta nie wchodzi w obręb dawnego majątku ziemskiego Z.. Uzasadniając swoje stanowisko Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, iż objęte wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy działki o nr [...] i [...] (ujęte wKWnr [...]) w chwili obecnej stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają we władaniu Gminy T.. Na działce o nr [...] znajduje się ośrodek zdrowia, a działka nr [...] jest zabudowana remizą Ochotniczej Straży Pożarnej. Działka nr [...] jest zabudowana budynkiem szkoły podstawowej. Ze gromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że prawo własności Skarbu Państwa co do działek uwidocznionych w KW nr [...] zostało wpisane na wniosek Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] sierpnia 1996 r. (znak:[...]) oraz na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] kwietnia 1996 r. (znak:[...]). Skarb Państwa uzyskał tytuł prawny do przedmiotowych nieruchomości nieodpłatnie. Odnosząc się do zarzutów Wójta Gminy T. dotyczących poniesienia przez Gminę T. znacznych nakładów finansowych na wybudowanie i utrzymanie budynków znajdujących się na wskazanych powyżej działkach - Minister podniósł, iż okoliczność ta, jak również fakt, iż powyższe

nieruchomości mają istotne znaczenie dla mieszkańców Gminy oraz są wykorzystywane dla realizacji celów publicznych nie uzasadnia twierdzenia iż orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. również w części obejmującej ww. nieruchomości wywołało nieodwracalne skutki prawne. Albowiem nieodwracalność skutków prawnych, o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a., rozpatrywać należy wyłącznie na płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych, jakimi dysponuje organ administracji publicznej, bez nawiązywania do sfery faktów (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2005 r., I OSK 444/05, LEX nr 188819). Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - Minister stwierdził ,iż nieodpłatne nabycie nieruchomości nie może zostać ocenione jako powodujące nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Również nakłady poczynione na nieruchomość nie można ocenić jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, a zrealizowanie inwestycji na gruncie należy oceniać jedynie jako skutek faktyczny, wywołany wadliwym orzeczeniem, albowiem podmiot, który dokonał nakładów inwestycyjnych może dochodzić ich rozliczenia w postępowaniu cywilnym. Zdaniem organu naczelnego również argument, iż wykorzystanie spornych nieruchomości na cele publiczne przesądza o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych, jest w niniejszej sprawie nie do przyjęcia. Nie można bowiem usprawiedliwiać utrzymywania w obrocie prawnym orzeczenia dotkniętego kwalifikowaną (a zatem najcięższą) wadą prawną prymatem interesu publicznego (społecznego) nad indywidualnym interesem prawnym stron pokrzywdzonych wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej (podobnie - wyrok NSA z 28 czerwca 2001 r., IV SA 1325/99, LEX 53443). Biorąc pod uwagę powyższe Minister przyjął, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. w części dotyczącej działek o nr [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. Dodatkowo wyjaśnił, iż zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do dyspozycji art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O wszczęciu postępowania na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 61 § 4 Kpa). "Odstąpienie od wymogu zawiadomienia

wszystkich zainteresowanych stron jest dopuszczalne tylko wobec tych podmiotów, co do których jest oczywiste, że ewentualne wzruszenie decyzji ostatecznej nie może w żadnej mierze dotknąć ich interesów" (wyrok NSA w Warszawie z 5 października 1999 r., IV SA 1644/97, LEX nr 48729). Kierując się powyższymi wskazaniami organ naczelny odstąpił od zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu tych wszystkich podmiotów, które w chwili obecnej są właścicielami lub użytkownikami działek wchodzących w skład dawnego majątku ziemskiego Z., jednak ich sytuacja faktyczna i prawna nie ulegnie zmianie z uwagi na nieodwracalne skutki prawne wywołane badanym rozstrzygnięciem.

Pismem z dnia 9 maja 2007r. Gmina T. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2007r. o oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2007r. w części stwierdzającej nieważność orzeczenia z dnia [...] lipca 1950r. w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] albo o stwierdzenie, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w tej części zostało wydane z naruszeniem prawa lub umorzeniem postępowania w tej części. Zdaniem skarżącej Gminy orzeczenie z 1950 r. - wbrew ustaleniom organu nadzorczego - w części dotyczącej wskazanych działek ewidencyjnych numerach [...] wywołało nieodwracalne skutki prawne. Rozstrzygnięciu zawartemu w zaskarżonych decyzjach Gmina zarzuciła naruszenie przepisów art.156 §1 pkt 2 oraz art. 156 §1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazujące, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950r. w odniesieniu do wskazanych działek wywołało nieodwracalne skutki prawne. Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7,77, i 10 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do twierdzeń skarżącego odnośnie wywołania nieodwracalnych skutków prawnych w stosunku do innych działek ewidencyjnych położonych w Z.. W uzasadnieniu skargi Gmina T. ponownie podniosła, iż działki o nr ewidencyjnych [...] są zabudowane budynkami które mają istotne znaczenie dla mieszkańców Gminy T., a nakłady poniesione na ich budowę i utrzymanie są znaczne, dlatego zdaniem strony "trudno uznać, iż takie zainwestowanie w te nieruchomości nie rodzi nieodwracalnych skutków prawnych". Ponadto każda

z tych nieruchomości jest użytkowana na realizację celów publicznych i z tego tytułu zasługuje na ochronę. I tak działka nr [...] zabudowana jest budynkiem szkoły podstawowej, na działce nr [...] znajduje się ośrodek zdrowia, natomiast działka nr [...] jest zabudowana budynkiem Ochotniczej Straży Pożarnej, a na działce oznaczonej nr [...] znajduje się budynek szkoły podstawowej. Dodatkowo Gmina podniosła, iż wskazane nieruchomości otrzymała od Skarbu Państwa ponosząc na nie nakłady, a obecnie organ administracji publicznej pozbawia tychże nieruchomości skarżącego, czego nie czyni w stosunku do nieruchomości zabudowanych drogami publicznymi pozostającymi w gestii Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto jak stanowi art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późn. zm., dalej zwanej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Oceniając decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej przez Gminę T. części w oparciu o wskazane kryteria - Sąd oddalił skargę, albowiem uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszają prawa.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2007r. utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2006r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. znak: [...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych oznaczonych w aktualnej ewidencji gruntów numerami: [...].

W tym miejscu podkreślić należy, iż w toku postępowania administracyjnego przesądzono, iż nieruchomość ziemska Z., położona w powiecie t. objęta Iwh 144 i Iwh 145 ks. tab. gm. kat. Z., stanowiąca własność Z. M. nie podpadała pod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13). Tym samym przejęcie wskazanego majątku na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. (znak:[...]) zostało wydane nie tylko z rażącym naruszeniem art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, ale również wbrew postanowieniom dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W trakcie dotychczasowego postępowania

administracyjnego ustalony również został krąg podmiotów którym przysługuje status

stron. Mając jednak na uwadze, iż wskazana nieruchomość rozparcelowana została na

kilkadziesiąt działek, których własność w znacznej części znalazła się w rękach innych

podmiotów niż Skarb Państwa - w niniejszym postępowaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany był do zbadania, czy i w jakiej części kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne. Minister uznał m.in., iż orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950r.znak:[...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych oznaczonych w aktualnej ewidencji gruntów numerami: [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych i w tej części stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950r. W tej też części rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - zostały zaskarżone do Sądu przez Gminę T..

Oceniając zaskarżone decyzje w granicach wniesionej skargi Sąd doszedł do przekonania, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie naruszył prawa stwierdzając, iż orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950 r. znak: [...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych oznaczonych w aktualnej ewidencji gruntów numerami: [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych

co skutkowało stwierdzeniem w tej części nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1950r. W orzecznictwie podkreśla się iż jako kryterium nieodwracalnego skutku prawnego decyzji o przejęciu nieruchomości, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nie można przyjmować istnienia możliwości rozporządzania nieruchomością, zaś stwierdzenie nieważności decyzji przejmującej własność nie musi oznaczać odzyskania własności przez poprzedniego właściciela. Przy ocenie ujemnej przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a., nie chodzi o "odwracalność" skutków prawnych w ogóle, lecz o odwrócenie skutków prawnych wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2006.03.08 OSK 1773/04 LEX nr 198357).

Wadliwe orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] lipca 1950r. o przejęciu nieruchomości położonej w Z. należącej do Z. M. spowodowało bezpośredni skutek cywilnoprawny w postaci przejścia prawa własności tej nieruchomości na Skarb Państwa. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, iż część nieruchomości nadal stanowi własność Skarbu Państwa, w tym sporne działki

[...] (ujęte w KW nr [...]) i pozostają obecnie we władaniu Gminy

T.. Na działce o nr [...] znajduje się ośrodek zdrowia, działka nr [...] jest

zabudowana remizą Ochotniczej Straży Pożarnej. Działka nr [...] jest zabudowana

budynkiem szkoły podstawowej. Ponadto ze gromadzonych w sprawie dokumentów

wynika, że prawo własności Skarbu Państwa co do działek uwidocznionych w KW nr

[...] zostało wpisane na wniosek Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] sierpnia

1996 r. (znak: [...]) oraz na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa

1 Gospodarki Żywnościowej z dnia [...]kwietnia 1996 r. (znak:[...]).

Skarb Państwa uzyskał tytuł prawny do przedmiotowych nieruchomości nieodpłatnie.

Stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...]lipca

1950r - w części dotyczącej działek o nr [...] (ujęte w KW nr[...]) -

powoduje zniweczenie tego skutku jakim było przejścia prawa własności tych

nieruchomości na Skarb Państwa. Jednocześnie stwierdzenie nieważności decyzji

nacjonalizacyjnej, nie musi automatycznie oznaczać odzyskania własności

nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Należy bowiem odróżnić skutki

prawne decyzji nacjonalizacyjnej od skutków prawnych decyzji wydanych w innym

postępowaniu lub innych zdarzeń prawnych, które również wywołały dalsze skutki prawne i mogą być przedmiotem oceny w zakresie nieodwracalności tych skutków w innych postępowaniach.

W orzecznictwie podkreśla się ponadto, iż nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej, o których stanowi art. 156 § 2 k.p.a. nie należy porównywać z występującym w art. 363 § 1 k.c. pojęciem "niemożliwości przywrócenia stanu poprzedniego", albowiem dotyczy ono restytucji naturalnej w znaczeniu gospodarczym i nie odnosi się do restytucji uprawnień. Praktyczna niemożliwość restytucji występuje wtedy, gdy przywrócenie stanu poprzedniego jest wyłączone w wypadku utraty lub zniszczenia rzeczy oznaczonej co do tożsamości (rzeczy niezamiennej); w takim przypadku poszkodowany nie może żądać dostarczenia innej rzeczy tej samej wartości -nie może domagać się wydania rzeczy w naturze - lecz może tylko domagać się równowartości rzeczy utraconej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1982 r., III CRN 181/82, OSNCP 1982, z. 8-9, poz. 120; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92 OSNCP 1992, nr 12, poz. 211). Z kolei w wyroku z dnia 19 maja 2003r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt IV SA 3408/02 podkreślił iż "dla oceny skutków decyzji administracyjnej dotkniętej wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności, jest prawnie obojętne, czy istnieją faktyczne możliwości cofnięcia następstw wykonania decyzji, a więc czy istnieją podstawy materialne, organizacyjne lub możliwości techniczne, które prowadzą do przywrócenia stanu faktycznego do pierwotnej postaci".

Również kwestie dotyczące nakładów poniesionych przez Gminę T. na przedmiotowe nieruchomości nie mogły stanowić przeszkody w stwierdzeniu nieważności orzeczenia dni [...] lipca 1950r. w części dotyczącej spornych działek, albowiem podmiot, który dokonał nakładów inwestycyjnych może dochodzić ich rozliczenia w postępowaniu cywilnym (por. np. wyrok NSA z 20 kwietnia 1998 r., IV SA 1050/96, LEX nr 45938, wyrok NSA z 6 września 1999 r., IV SA 2708/98, LEX nr 48632 oraz wyrok NSA z 23 grudnia 1999 r., IV SA 2144/97).

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.