Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 565/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny, we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w K. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia 25 lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami na okres trzech lat kalendarzowych) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 w związku z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), Decyzji Rady Europy z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr C (2004) 1439 w sprawie minimalnej wielkości kwalifikującego się obszaru przypadającego na gospodarstwo rolne, powierzchni użytków rolnych objętej systemem jednolitych płatności obszarowych oraz rocznej koperty finansowej przeznaczonej na rok 2004 dla Czech, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Polski i Słowacji, Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 1 lipca 2004 r. nr C (2004) 2314 zezwalającej na uzupełniające płatności bezpośrednie w Polsce na rok 2004, art. 1 oraz załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1407/2004 z dnia 2 sierpnia 2004 r. ustalającego kurs wymiany na 2004 r. mający zastosowanie do systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Czech, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Polski i Słowacji, art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu JPO dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, art. 8 ust. 3 oraz art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 15 czerwca 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. odmówił A Sp. z o.o. w K. W. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). W uzasadnieniu decyzji wskazano min., iż sankcje zastosowano ze względu na niezgodność (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej, a wymierzona kara pieniężna w wysokości 18000,11 zł będzie potrącana z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodności. W odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej stwierdzono, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wyniosła 217,59ha, powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli wyniosła zaś 156,1 lha, natomiast wyliczenie procentowej różnicy w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej - 39,38 %. Podstawę odmowy przyznania płatności bezpośrednich stanowi art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r., zgodnie z którym, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia (WE) nr 2419/2001, jest większa niż 3%, ale nie większa niż 30% wyznaczonego obszaru, kwota jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu JPO jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Jeśli różnica jest większa niż 30% wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok. Odnosząc się do Uzupełniającej Płatności Obszarowej - inne rośliny - wskazano, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wyniosła 155,6ha, powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli - 94,12ha. Wyliczenie procentowej różnicy w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej - 65,32 %. Podstawę odmowy przyznania płatności i zastosowania kary pieniężnej stanowi art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2000 r., zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony, zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc

Sygn. akt II SA/Wr 565/05

obliczona jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Jeżeli w odniesieniu do całości ustalonego obszaru objętego wnioskiem o pomoc w ramach systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, zadeklarowany obszar przekracza obszar ustalony, zgodnie z art. 31 ust. 2, o więc niż 30%, rolnikowi odmawia się udzielenia pomocy, do jakiej byłby uprawniony na podstawie art. 31 ust. 2 w danym roku kalendarzowym w ramach tych systemów pomocy. Jeżeli różnica jest większa niż 50%, rolnik jest ponownie wykluczony od otrzymywania pomocy do kwoty równej tej, która była przedmiotem odmowy zgodnie z akapitem pierwszym. Kwota ta podlega odliczeniu od wszelkich wypłat pomocy w ramach jakichkolwiek systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym dokonane zostały ustalenia.

Ponadto organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia

2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, płatności te przysługują na będące

w posiadaniu producenta rolnego grunty rolne. Płatności bezpośrednie przysługują osobie

fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej

pod warunkiem posiadania przez te podmioty gruntów rolnych, utrzymywanych w dobrej

kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Jak dalej pisze organ, ponieważ powyższa ustawa nie definiuje pojęcia posiadania, należy w tej sytuacji zastosować definicję zawartą w art. 336 kodeksu cywilnego, zgodnie z którą posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Powyższa ustawa nie precyzuje również czy prawo do dopłat ma posiadacz samoistny czy posiadacz zależny a jednocześnie wymaga, aby grunty rolne utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej. Uznaje się więc, że uprawnionym do dopłat jest ten posiadacz, który jednocześnie "użytkuje", a więc, dzierżawca a nie wydzierżawiający, użytkownik, a nie użyczający, czyli osoba, która zgodnie z rozporządzeniem ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 600) w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, która na posiadanych gruntach rolnych prowadzi produkcję rolną poprzez: 1) uprawę roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów rolnych, 2) koszenie trawy, co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym - w przypadku łąk, 3) wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw - w przypadku pastwisk. Ponadto organ I instancji zważył, iż powierzchnia zgłoszona przez A Sp. z o.o. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych z tytułu JPO, wyniosła 217,59ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono, że ujęte we wniosku działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...], obręb W., nie znajdują się w posiadaniu wnioskodawcy, bowiem w piśmie z dnia 27 lipca

2004 r. Prokurent A Spółka z o.o. przyznaje, że do tej pory nie możemy uprawiać tej

ziemi (działki [...], [...], [...], [...]) ze względu na umowę dzierżawy między spółką C

a B Sp. z o.o., zawartej do grudnia 2010 r. Nadto wyjaśniono, że organ administracji

publicznej nie ma obowiązku i nie bada dobrej bądź złej woli posiadacza, tak więc

stanowisko strony, iż pomimo jej interwencji, producent rolny użytkujący ziemię, rzeczy nie

wydał, nie ma dla uwzględnienia odwołania znaczenia prawnego. Nie zamyka to

wnioskodawcy drogi sądowej w procesie cywilnym w zakresie realizacji ewentualnych

roszczeń o charakterze cywilnoprawnym.

Zgodnie z powyższym, posiadaczem spornych działek jest Spółka z o.o. B natomiast dostarczony przez A Sp. z o.o. dowód w postaci Postanowienia Sądu przysądzającego Spółce A działki o nr [...], [...], [...], [...] nie zmienia stanu faktycznego władania rzeczą przez B Spółka z o.o. Organ uznał zatem, że dostarczona przez B Spółka z o. o. umowa dzierżawy na okres 10 lat (obowiązująca do grudnia 2010 r.) stanowi jednocześnie tytuł prawny posiadania działek spornych przez Spółkę B. Wnioskodawca na etapie wyjaśniania niezgodności kontroli krzyżowej wniosku, został poinformowany o wykluczeniu przedmiotowych działek. Zgodnie z art. 8 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. w przypadku, gdy właściwe władze poinformowały już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o pomoc, nie należy zezwolić na dodanie i zmiany w odniesieniu do działek rolnych dotkniętych takimi zmianami. W związku z powyższym orzeczono jak na wstępie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A Sp. z o.o. w K. W., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. K., domagając się jej uchylenia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem z dnia 15 czerwca 2004 r. i oświadczeniem z dnia 27 lipca 2004 r., w tym o uchylenie decyzji w zakresie w jakim nakłada ona karę pieniężną w kwocie 18 000,11 zł, ewentualnie o uchylenie decyzji w zakresie w jakim nakłada ona karę pieniężną z powodu jej niezgodności z prawem, a w szczególności z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych w związku z art. 336 kodeksu cywilnego.

Jak wskazuje odwołujący się, A Sp. z o.o. składając wniosek o przyznanie płatności rolnych, wskazała nieruchomości, których jest właścicielem, a których nie uprawia w związku z łączącą go w dniu składania wniosku z innym podmiotem umową dzierżawy. Umowa ta była zawarta pomiędzy dzierżawcą a poprzednim właścicielem gruntu i nie zawierała żadnych postanowień w przedmiocie tego, której ze stron umowy przysługiwać będą płatności, bowiem w dacie jej zawierania nie obowiązywały jeszcze przepisy dotyczące płatności. W takim też kształcie umowa obowiązuje wnioskodawcę. W związku z powyższym, przy wydawaniu decyzji organ I instancji uznał, że nastąpiło zawyżenie pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych, a stwierdzoną w toku kontroli administracyjnej, co skutkowało odmową przyznania płatności na rok 2004 i nałożeniem kary pieniężnej. W ocenie strony, przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji, zgodnie z tym na co powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji, nie zwierają ani wyrażeń ustawowych podmiotu uprawnionego do otrzymania dopłat, ani nie precyzują w swojej treści podstaw do uznania za uprawnionego do otrzymania dopłat. W dacie składania wniosku o dopłaty nie obowiązywały nadto żadne reguły interpretacyjne, a nawet nie było żadnej utrwalonej praktyki w tym zakresie. Strona nie może ponosić negatywnych skutków nieprecyzyjnych czy niejednoznacznie brzmiących przepisów, którymi w przedmiotowym wypadku jest zarówno odmowa przyznania dopłat jak i nałożona kara pieniężna. Strona nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że o uznaniu za uprawnionego do dopłat określonej osoby decyduje wyłącznie fakt prowadzenia przez nią na gruntach produkcji rolnej. Ponadto podniesiono, iż jednym z wymogów związanych z posiadaniem uprawnienia do dopłat jest to, aby grunt rolny utrzymywany był w dobrej kulturze rolnej, przy czym wymóg ten, zdaniem odwołującego się, jest przesłanką niezależną od podmiotu zobowiązanego do zachowania kultury rolnej, a ocena stanu kultury dotyczy gruntu, a nie osoby. Zatem uzależnianie przyznania dopłat od czynności dotyczących uprawiania jest zbyt daleko posuniętą dowolnością organu. Decyzje dotyczące dopłat nie mają charakteru uznaniowego, nie zawierają w tym przedmiocie żadnej delegacji i w takim razie winny opierać się na konkretnie wskazanej normie prawnej.

W dniu 25 lipca 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wydał na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji

Rolnictwa (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), art. 3 ust. 1 w związku z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.), Decyzji Rady Europy z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr C (2004) 1439 w sprawie minimalnej wielkości kwalifikującego się obszaru przypadającego na gospodarstwo rolne, powierzchni użytków rolnych objętej systemem jednolitych płatności obszarowych oraz rocznej koperty finansowej przeznaczonej na rok 2004 dla Czech, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Polski i Słowacji, Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 1 lipca 2004 r. nr C (2004) 2314 zezwalającej na uzupełniające płatności bezpośrednie w Polsce na rok 2004, art. 1 oraz załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1407/2004 z dnia 2 sierpnia 2004 r. ustalającego kurs wymiany na 2004 r. mający zastosowanie do systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Czech, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Polski i Słowacji (Dz. U. UE L 256/6, 03/08/2004 P.0006-0007), art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu JPO dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. UE L328, 17/12/2003, P 0021-0024), art. 8 ust. 3, art. 21 i 22 oraz art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L 327, 12/12/2001 P.0011-0032), decyzję znak własny BOW 01-0251-1008/MS-PG/05, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano m.in., iż w wyniku ponownego postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji bezspornie ustalono, że Spółka A jest właścicielem spornych gruntów, nie mniej jednak w roku 2004 były one uprawiane przez Spółkę B.

Jak wskazuje dalej organ odwoławczy, zasady otrzymywania płatności bezpośrednich były znane od początku składania przez producentów rolnych wniosków. Zadeklarowanie przez stronę w sekcji nr VII i nr VIII działek o nr [...], [...], [...] i [...], w stosunku, do których wnioskodawca nie był faktycznym użytkownikiem i zasłanianie się nieznajomością zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, nie może stanowić przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji. Organ ten wydał decyzję po wnikliwej analizie sprawy i po dokładnym rozpatrzeniu materiału dowodowego. Zarówno interpretacja aktów prawnych, jak i subsumcja, jest prawidłowa.

W odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) wskazano, iż według art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r., jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią, określoną w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia Wspólnoty Europejskiej nr 2419/2001, tzn. taką, dla której wszystkie warunki ustanowione w przepisach w zakresie przyznawania pomocy zostały spełnione, jest większa niż 30% wyznaczonego obszaru, odmawia się przyznania pomocy za dany rok. Obszar zadeklarowany wyniósł 217,59ha, natomiast obszar stwierdzony w wyniku kontroli -156,1 lha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią uprawniającą do otrzymania JPO wyniosła 61,48 ha, co stanowi 39,38% powierzchni uprawniającej. W odniesieniu do Uzupełniającej Płatności obszarowej (UPO) stwierdzono, iż podstawę zastosowania sankcji stanowił art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2002 z dnia 11 grudnia 2001 r., zgodnie z którym, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia Wspólnoty Europejskiej nr 2419/2001, jest większa niż 30 %, odmawia się przyznania płatności na rok 2004, oraz nakłada się karę pieniężną w wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a powierzchnią uprawniającą producenta rolnego do otrzymania

płatności, która będzie potrącona z płatności pomocy, do której producent rolny będzie uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodność. Obszar zadeklarowany wyniósł - 155,6ha, obszar stwierdzony w wyniku kontroli - 94,12ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią uprawniającą do otrzymania UPO wyniosła - 61,48ha, co stanowi 65,32% powierzchni uprawniającej. Wysokość kary pieniężnej ustalono na kwotę 18000,11 zł. W związku z powyższym organ odwoławczy orzekł jak w sentencji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła A Sp. z o.o. w K. W. domagając jej uchylenia w całości jako naruszającej prawo w szczególności art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz art. 32 i 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92. Powołany powyżej art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych stanowi, że płatności bezpośrednie przysługują na grunty rolne będące w posiadaniu producenta rolnego, jeżeli utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, a łączna powierzchnia działek, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, jest nie mniejsza niż 1 ha. Przepis ten, jak również inne będące podstawą wydanej decyzji, nie precyzują zawartych w nich wyrażeń ustawowych, nie wskazują podstaw uznania danego podmiotu za uprawniony do otrzymania dopłat. W dacie składania wniosku, jak wskazuje strona skarżąca, nie obowiązywały żadne reguły interpretacyjne, nie było żadnej praktyki w tym zakresie, która pozwalałaby jednoznacznie określić, że uprawnionym do dopłat jest tylko i wyłącznie posiadacz-użytkownik, nie zaś, jak by wskazywała wykładnia językowa przepisu - generalnie posiadacz. Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem obu organów, że przesłanką decydującą o uznaniu za uprawnionego do otrzymania dopłat, jest fakt faktycznego użytkowania gruntu przez osobę, która na wskazanych gruntach prowadzi produkcję rolną. Zdaniem strony pierwszym i podstawowym wymogiem, określonym przez obowiązujące dyrektywy jest posiadanie gruntu. Bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że wnioskodawca jest właścicielem zadeklarowanej powierzchni, jak również to, że wykonuje swoje prawa i obowiązki w zakresie ciążących na nieruchomościach podatkach, a to oznacza, że jest posiadaczem samoistnym gruntu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak ten, kto nią włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Nierozłącznym zatem elementem prawa własności jest uprawnienie do posiadania rzeczy (także nieruchomości). Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne - art. 337 k.c. Fakt oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę nie stanowi zatem o utracie przez niego posiadania. W takim stanie zastosowanie powinien znaleźć utarty w orzecznictwie pogląd, że strona nie może ponosić negatywnych skutków nieprecyzyjnych, czy niejednoznacznie brzmiących przepisów, którymi w przedmiotowym wypadku po stronie wnioskodawcy jest zarówno odmowa przyznania dopłaty w zakresie złożonego wniosku, jak i nałożona kara pieniężna.

Dalszym wymogiem uprawniającym do otrzymania dopłat jest to, aby grunt rolny był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, jednakże z powołanych przez organ przepisów nie wynika na kim spoczywa ten obowiązek. Wymóg utrzymania w dobrej kulturze jest przesłanką niezależną od podmiotu zobowiązanego do zachowania kultury rolnej, a ocena stanu kultury dotyczy gruntu a nie osoby. Z tych względów uzależnianie przyznania dopłat od czynności dotyczących uprawiania jest, zdaniem strony, zbyt daleko posuniętą dowolnością organu. W świetle powyższego, wydana decyzja pozostaje również w sprzeczności z art. 5

Rozporządzenia Komisji (WK) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. oraz art. 32 i 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/20C 2001 r. Ponadto skarżący podniósł, iż w związku ze zmianą przez wnioskodawcę pierwotnie złożonego we wniosku z dnia 15 czerwca 2004 r. oświadczenia woli, poprzez wskazanie tych działek, których wprawdzie jest właścicielem, ale które znajdują się w użytkowaniu osoby trzeciej, za obszar zadeklarowany należało uznać ewentualnie obszar wskazany przez wnioskodawcę po zmianie przez niego oświadczenia woli. Skoro przepisy zezwalają na złożenie korekty bez określenia sankcji, nałożenie sankcji na wnioskodawcę za zmianę oświadczenia woli za zgodą organu, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Poza tym art. 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/20C 2001 r. powołuje się na nieprawidłowości dokonane umyślnie. Ponieważ przepis ten nie wyjaśnia wyrażenia umyślnego działania, za najbardziej odpowiednie należy uznać przyjęcie wyrażenia "umyślności", ukształtowane w doktrynie prawa cywilnego, zgodnie z którą, zakładając istnienie u sprawcy poczytalności, w stosunku do skutków podejmowanego przez niego zachowania rozróżnia się dwie sytuacje: 1) albo przewiduje jego nastąpienie, celowo do niego zmierza lub co najmniej nań się godzi - wówczas ma miejsce wina umyślna; 2) albo sprawca wprawdzie przewiduje możliwość nastąpienia skutku szkodliwego, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że zdoła go uniknąć lub też nie przewiduje możliwości nastąpienia tych skutków choć powinien i może je przewidzieć - wówczas ma miejsce niedbalstwo. Natomiast zamiaru odniesienia korzyści, ani zamiaru umyślnego wprowadzenia w błąd organu administracji, nie można przypisać stronie skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest więc zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b) w/w artykułu), jak też w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Takich naruszeń w rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził.

Materialnoprawną podstawą wydanych decyzji były przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2004 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.), Decyzji Rady Europy z dnia 29 kwietnia 2004 r. Nr C (2004) 1439, Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 1 lipca 2004 nr C (2004) 2314, Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1407/2004 z dnia 2 sierpnia 2004 r., Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. oraz Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r.

Sąd rozpatrując niniejszą sprawę musiał ocenić zatem, czy organy administracji w sposób właściwy zastosowały przepisy tychże aktów.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (ust. 2). Płatności obejmują: 1) jednolitą płatność obszarową; 2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy (ust. 3).

Powyższa ustawa nie precyzuje pojęcia "posiadania", dlatego w tym zakresie należało odnieść się, jak to również uczyniły organy orzekające w niniejszej sprawie, do przepisów tytułu IV, zatytułowanego "Posiadanie" - Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (zob. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r., I SA 339/98, LEX nr 44548).

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że ujęte przez A Sp. z o.o. w K. W. we wniosku o przyznanie płatności, działki rolne nr [...], [...], [...] i [...] obręb W., znajdowały się w 2004 r. w posiadaniu Spółki z o.o. B w B. (na podstawie umowy dzierżawy z dnia 28 lipca 2000 r. zawartej do grudnia 2010 r. między B Sp. z o.o. w B. a Prywatnym Gospodarstwem C w W.), a nie wnioskodawcy. Potwierdził to P. P., przedstawiciel B Sp. z o.o. w B., w oświadczeniu z dnia 15 marca 2005 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pozew strony skarżącej z dnia 5 lipca 2004 r. o ustalenie i wydanie tychże działek. Nie zaprzeczył temu również skarżący w piśmie z dnia 27 lipca 2004 r., w którym stwierdził, że do tej pory nie może uprawiać nieruchomości rolnych o numerach powyżej wskazanych. W piśmie tym zwrócił się również o wyjaśnienie komu należy się dopłata. Pismem z dnia 23 sierpnia 2004 r. Agencja RiMR poinformowała stronę, że osobą uprawnioną do uzyskania płatności bezpośrednich jest ten, kto faktycznie użytkuje grunty rolne i nie ma znaczenia rodzaj umowy, na podstawie której producent rolny objął w posiadanie grunty rolne. Nadto w notatce służbowej z dnia 16 marca 2005 r. strona skarżąca wskazała, że nadal toczy się spór sądowy pomiędzy Spółką z o.o. B a Spółką z o.o. A o uzyskanie władztwa nad gruntem.

Należy w tym miejscu podkreślić, że ten kto powołuje się na swoje posiadanie w świetle art. 339 kc (jak również art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych), ma obowiązek udokumentowania tylko faktu władania rzeczą, nie musi natomiast udowodnić, że czyni to jako osoba uprawniona. Skoro więc Spółka B w B. (której przyznano dopłaty na sporne działki) faktycznie uprawiała w 2004 r. sporne działki, a zatem

faktycznie nimi władała, to organ administracji nie mógł uwzględnić, przy przyznawaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych Spółce A, tych działek.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do zastosowania sankcji, na podstawie art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu JPO dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. UE L328, 17/12/2003, P 0021-0024), zgodnie z którym, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną, w znaczeniu w art. 2 lit r) Rozporządzenia Komisji Nr 2419/2001, jest większa niż 3% ale nie większa niż 30% powierzchni określonej, kwota jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu JPO jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Jeżeli różnica jest większa niż 30% wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną wyniosła 39,38% powierzchni określonej, organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z tytułu JPO.

Odnosząc się do płatności z tytułu UPO, należy wskazać, iż również prawidłowo zastosowano sankcje przewidziane w art. 32 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L 327, 12/12/2001 P.0011-0032, i odmówiono przyznania płatności Uzupełniających. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną jest większa niż 50% ustalonej powierzchni, rolnik jest ponownie wykluczony od otrzymywania pomocy do kwoty równej tej, która była przedmiotem odmowy zgodnie z ust. 1 art. 32. Kwota ta podlega odliczeniu od wszelkich wypłat pomocy w ramach jakichkolwiek systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym dokonane zostały ustalenia. Skoro w rozpatrywanej sprawie różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią określoną wyniosła 65,32% powierzchni określonej, prawidłowo odmówiono przyznania płatności z tytułu UPO z sankcjami w okresie kolejnych trzech lat kalendarzowych.

Należy nadto pokreślić, iż na zastosowanie powyższych sankcji nie miała wpływu korekta wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych dokonana przez skarżącego, gdyż stosownie do treści art. 8 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. w przypadku, gdy właściwe władze poinformowały już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o pomoc lub w przypadku, gdy powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz, gdy kontrola na miejscu ujawniła nieprawidłowości, uzupełnienia i zmiany, zgodnie z ust. 1 i 2, nie są dozwolone w odniesieniu do działek, których dotyczą nieprawidłowości. Zatem zarzut, iż w związku ze zmianą pierwotnego wniosku z dnia 15 czerwca 2004 r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych za obszar zadeklarowany należało uznać obszar wskazany w tej korekcie, Sąd uznał za bezzasadny.

Ponadto w skardze pełnomocnik strony skarżącej podniósł, przywołując przepis art. 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., że nie można przypisać skarżącemu zamiaru umyślnego wprowadzenia w błąd organu administracji. Należy tutaj wskazać, iż podstawą zastosowania w rozpatrywanej sprawie sankcji był przepis art. 32 a nie art. 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., a tylko w art. 33 jest mowy o umyślności działania wnioskodawcy.

Uwzględniając powyższe rozważania brak jest warunków, aby kwestionować zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., zarówno pod kątem zgodności z prawem procesowym, jak i prawem materialnym. Dlatego Sąd nie podzielił zarzutów skargi i uznając je za nieuzasadnione na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - oddalił skargę.

Stąd orzeczono jak w sentencji.