Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2313/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i  lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 9, art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 82 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 85 ust. 1 pkt 2 lit. c
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego O. S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił w części, w myśl art. 138 §1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...] z [...] listopada 2011 r., o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia (zwaną dalej "decyzją środowiskową") - dla budowy gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą, orzekając w tym zakresie w sprawie, zaś w pozostałej części utrzymując decyzję organu I. instancji w mocy. Skutkiem zmiany decyzji organu I. instancji było nałożenie na O. S.A. - wnioskodawcę wydania decyzji środowiskowej, zwanego dalej "Inwestorem" - obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania kolejnych decyzji w procesie inwestycyjnym z uwzględnieniem zawarcia w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko, zwanego dalej "Raportem", w szczególności:

– wskazania zbiornika zastępczego, służącego do przeniesienia płazów, których obecność zostanie stwierdzona w czasie wykonywania prac budowlanych (w okresie druga połowa września/pierwsza połowa października) w rejonie km [...] oraz [...],

– określenia oddziaływania przedsięwzięcia na wody powierzchniowe i ekosystemy cieków, które będą przekroczone wykopem otwartym (wraz z określeniem metody przekroczenia danego cieku/rowu) lub będą odbiornikami wód z odwodnienia wykopów, w szczególności w kontekście oddziaływania na ich środowisko przyrodnicze, w tym na gatunki i siedliska będące przedmiotem ochrony w obszarach Natura 2000 (zmiana pkt IV. 1),

oraz obowiązku uprzedniej sedymentacji w osadniku zawiesin zawartych w wodzie z odwodnień wykopów odprowadzanych do odbiorników - cieków powierzchniowych lub rowów melioracyjnych (zmiana pkt 1.2.11).

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg postępowania oraz podejmowane czynności. Wskazał, że postępowanie odwoławcze było prowadzone w związku z odwołaniami W., M. i J. F. Zreferowano podniesione zarzuty i odniesiono się do nich, wskazując, że są nieuzasadnione. Wyjaśniając natomiast przyczynę zreformowania niektórych postanowień orzeczenia organu I. instancji wskazano następujące okoliczności prawne i faktyczne sprawy:

– analiza akt sprawy skłoniła Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do wezwania 27 kwietnia 2012 r. Inwestora do uzupełnienia Raportu w pewnych zakresach, a w odpowiedzi - pismem z 21 maja 2012 r. - odniósł się on obszernie do wskazywanych kwestii,

– w pewnych obszarach stanowisko Inwestora i organu pozostało rozbieżne;

– zdaniem Inwestora wykonalność warunku zapisanego w pkt. II.5."i" decyzji środowiskowej zapewniają zarówno inne zalecenia tej decyzji, jak i przepisy prawa materialnego; w szczególności sprawdzanie zbiorników wodnych pod kątem występowania płazów w razie przekraczania toni wodnej oraz ewentualne odławianie i przenoszenie płazów zinwentaryzowanych na tym odcinku gazociągu (którego dotyczy warunek ll.5."g" decyzji) będzie realizowane pod nadzorem przyrodniczym, co ma zapewnić prawidłowe wykonanie powyższych czynności; ponadto, w przypadku zinwentaryzowania płazów do przeniesienia, konieczne będzie uzyskanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów zapisanych w §7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 20111 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419), gdzie będą wskazane m.in. konkretne miejsca wykonania czynności,

– organ odwoławczy nie podzielił poglądu; Inwestora, że konkretne miejsca zastępcze dla poszczególnych gatunków są wskazywane na etapie uzyskiwania zezwolenia na odstępstwa od zakazów, nie zaś na etapie opracowywania Raportu, ponieważ do przeprowadzenia oceny oddziaływania na płazy informacja o miejscach, do których mogą być one przeniesione, powinna być, co do zasady podana na etapie wydawania decyzji środowiskowej, nie zaś dopiero na etapie uzyskiwania wskazanych zezwoleń; za nieuprawniony uznano także pogląd, że organ I instancji, kierując się art. 66 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania! na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ocenach", a nie przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), nie miał podstaw prawnych żądać wskazania miejsca przenoszenia zwierząt,

– zważywszy jednak na odległy horyzont czasowy realizacji przedsięwzięcia (wskazany przez Inwestora), wynikające z niego prawdopodobieństwo zmian w środowisku, dotyczących występowania zbiorników zasiedlonych przez płazy, jak również potencjalnych zbiorników zastępczych, oraz zobowiązanie Inwestora do dokonywania odłowów i przenoszenia płazów przez nadzór przyrodniczy, organ zaakceptował brak wskazania zbiornika zastępczego dla płazów w Raporcie, jednocześnie "przerzucając" ten obowiązek na postępowanie w sprawie przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko; znalazło to wyraz w decyzji; w świetle wyjaśnień Inwestora, podczas uzyskiwania pozwolenia na budowę ostateczne wskazanie zbiornika zastępczego dla płazów w raporcie dotyczącym ponownej oceny oddziaływania na środowisko jest zasadne, ponieważ termin poprzedzający etap realizacji przedsięwzięcia będzie wówczas krótki i dokonanie ustaleń w tym zakresie dużo bardziej realistyczne niż obecnie,

– zwrócono uwagę, że organ I. instancji nie podał w zaskarżonej decyzji uzasadnienia odstąpienia od obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, co stanowi naruszenie art. 85 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy o ocenach,

– mimo ewentualnej konieczności uzyskania przez Inwestora zezwolenia na odstępstwa (osobnej decyzji administracyjnej) od zakazów zapisanych w § 7 rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt w związku z np. zbieraniem gatunków dziko żyjących zwierząt objętych ochroną, ich przemieszczaniem z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca, czy niszczeniem ich siedlisk, ocenie oddziaływania na środowisko muszą zostać poddane działania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą ewentualnego wystąpienia powyższych, negatywnych skutków inwestycji,

– zdaniem Inwestora z zawartego w Raporcie opisu oddziaływania odwadniania wykopów na wody powierzchniowe wynika, że jakość wód wprowadzana do cieków po sedymentacji zawartych w nich zawiesin będzie taka sama pod względem składu chemicznego, jak w warstwie wodonośnej, z której będzie pobierana; w związku z tym projektowane prace nie wpłyną na zmianę stosunków hydrogeochemicznych i składu chemicznego w obrębie wód odbiorników; informacje w Raporcie na temat przekraczania cieków oraz zrzutu wód miały z założenia charakter informacyjny i nieostateczny, i nie mogą być traktowane, jako podstawa do oceny skuteczności, wyboru, czy zatwierdzania konkretnych rozwiązań w tym zakresie; zostaną one doprecyzowane dopiero na etapie uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych na korzystanie z wód; sformułowanie przez organ I. instancji ogólnych warunków w tym zakresie, dotyczących ochrony wód powierzchniowych, nie narzucających sposobów, terminów czy organizacji przekraczania cieków, zapewnia ich wykonalność, w kontekście doprecyzowania tych zagadnień w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego,

– organ odwoławczy uznał za słuszne działanie minimalizujące zaproponowane w Raporcie (s. 279) - zastosowanie sedymentacji zawiesin przed zrzutem wód z odwodnienia wykopów do cieków lub rowów melioracyjnych; organ I. instancji opisał wskazane działania minimalizujące w uzasadnieniu (s. 22), niemniej pominął je w sentencji decyzji (pkt 1.2.11); zważywszy jednak na stwierdzenie w Raporcie (s. 277), że: przewiduje się nietrwałe pogorszenie jakości wód powierzchniowych, związane z prowadzaniem prac budowlanych. Polegać ono może m.in. na (...) krótkotrwałym pogorszeniu jakości wody w ciekach spowodowane zrzutem wód z odwodnienia wykopów (...), nie można uznać za wiarygodne wyjaśnienia Inwestora, jakoby jakość wód wprowadzana do cieków po sedymentacji zawartych w nich zawiesin miała być taka sama pod względem składu chemicznego, jak w warstwie wodonośnej, z której będzie pobierana; podobnie treść warunku 1.2.11 decyzji środowiskowej, nakazująca odprowadzanie tych wód "w niezmienionym stanie i składzie" wydaje się mało realna; z powyższych względów organ odwoławczy zmienił brzmienie warunku 1.2.11 decyzji środowiskowej,

– za nieuzasadniony uznano pogląd Inwestora o tym, że wpływ planowanego przedsięwzięcia na ekosystemy wodne powinien być przedmiotem analizy dopiero w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego (a więc szczegółowo przedstawiony w operacie wodnoprawnym) i tym samym pominięty w ocenie oddziaływania na środowisko (w tym, w Raporcie); w wezwaniu do uzupełnieniu Raportu zostało wskazane, że powinien on uwzględniać pełne spektrum oddziaływań przedsięwzięcia na wszystkie elementy środowiska, by poddać je analizie na etapie oceny oddziaływania na środowisko; nie ma przy tym znaczenia, że po wydaniu decyzji środowiskowej analiza tych oddziaływań może być przedmiotem innych postępowań - np. w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego; zważywszy na odpowiedź Inwestora, że sposób przekroczenia wszystkich cieków (oprócz rzeki [...], [...] oraz nieokreślonego cieku w obrębie [...], które zostało podane w Raporcie) zostanie sprecyzowany dopiero po wydaniu decyzji środowiskowej, organ odwoławczy zobowiązał go w niniejszej decyzji do przedłożenia informacji w tym zakresie w raporcie dotyczącym postępowania w sprawie wydania decyzji wymienionej w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o ocenach; powyższa zmiana warunku IV. 1 decyzji środowiskowej jest podyktowana koniecznością zbadania wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na wody powierzchniowe i ekosystemy cieków, które będą przekroczone wykopem otwartym (wraz z określeniem metody przekroczenia danego cieku czy rowu) lub będą odbiornikami wód z odwodnienia wykopów, w szczególności w kontekście oddziaływania na ich środowisko przyrodnicze, w tym na gatunki i siedliska będące przedmiotem ochrony w obszarach Natura 2000;

– z rozdziału 2.7.2 Raportu wynika, że wykop otwarty w korycie cieku może być wykonany przy zamkniętym przepływie wody w korycie lub przy niezahamowanym przepływie wody; treść Raportu wskazuje, że ta druga metoda znajdzie zastosowanie przy przekraczaniu cieków o minimalnym stanie wód lub okresowo wyschniętych, co prowadzi do wniosku, że przy przekraczaniu pozostałych cieków (których nie dotyczą metody bezwykopowe) będzie stosowany zamknięty przepływ wody; z zestawienia zamieszczonego na str. 58 Raportu wynika, że wykop otwarty będzie ingerował w 43 cieki znajdujące się na trasie gazociągu (wszystkie oprócz rzeki [...], [...]oraz nieokreślonego cieku w obrębie [...]), z czego nie wiadomo, w których jest planowany zamknięty przepływ wody i jakie to wywoła konsekwencje; w rozdziale 9.1.9 jest mowa o nietrwałym pogorszeniu jakości wód powierzchniowych w związku z prowadzeniem prac budowlanych (zamulenie cieków, naruszanie osadów dennych), lecz efekty tego oddziaływania nie zostały poddane analizie w Raporcie,

– biorąc pod uwagę powyższe fakty i rozważania, jak również zobligowanie Inwestora w pkt. 1.2.48 "b" decyzji środowiskowej do przekraczania cieków metodą przekopu otwartego wyłącznie w okresie niskich stanów wody w rzece lub rowie (a w przypadku cieków okresowych - przy wyschniętym korycie), zasadnym było "przełożenie" analizy w ww. zakresie na ponowną ocenę oddziaływania na środowisko, gdy szczegółowe rozwiązania projektowe odnośnie sposobów przekroczeń cieków przez planowany gazociąg będą już szczegółowo określone.

W skardze na powyższą decyzję, uzupełnionej pismem procesowym (k. 100- 104) Inwestor, reprezentowany na późniejszym ¡etapie postępowania przed Sądem przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego, zarzucił naruszenie przepisów prawa:

– art. 7, 8 i 11 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez niewskazanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, przez co organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego,

– art. 77 § 1 i 80 K.p.a., tj. dokonanie przez organ błędnych ustaleń faktycznych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w rezultacie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy,

– art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 66 ust. 1 pkt 9 oraz art. 68 ust. 1 ustawy o ocenach, poprzez błędną wykładnię tych przepisów i nałożenie na Skarżącego obowiązków przekraczających zakres Raportu,

– art. 72 ust. 1 pkt 1 oraz art. 82 ust 1 pkt 2 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i nałożenie na Skarżącego obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, pomimo że dane na temat przedsięwzięcia posiadane na etapie wydawania decyzji środowiskowej pozwalały wystarczająco ocenić to oddziaływanie.

Strona skarżąca, przytaczając nad wyraz szerokie i szczegółowe uzasadnienie swoich twierdzeń, podniosła m. in.:

– gazociągi nie należą do kategorii przedsięwzięć, których wpływ na środowisko byłby trudny do przewidzenia (inwestycja o typowych rodzajach oddziaływań), stąd ponowna procedura ocen nie byłaby zasadna, co do potrzeby określenia lokalizacji zbiornika zastępczego dla płazów:

– w Raporcie wskazano wystarczające środki zabezpieczenia płazów (m.in. zastosowanie ścianek szczelnych i ograniczenie terminu prowadzenia robót przygotowawczych i budowanych w miejscach ich występowania, ewentualne przeniesienie do innego akwenu, zapewnienie nadzoru przyrodniczego);

– organ administracji błędnie założył, że będzie potrzeba przenoszenia płazów, bowiem z Raportu wynika tylko taka potencjalna możliwość;

– zmienność warunków oraz trwanie procesów inwestycyjnych, przy interpretacji przyjętej przez organ, mogłaby przemawiać zawsze za nakładaniem obowiązku ponownego prowadzenia oceny oddziaływania na środowisko - w tej sytuacji wykładnia stosownych regulacji przyjęta w zaskarżonej decyzji nie jest trafna;

– co do określenia metod wykonania wykopów w obrębie cieków i ochrony ekosystemów wodnych:

– w Raporcie dokonano pełnej inwentaryzacji dóbr, na które może oddziaływać przedsięwzięcie włącznie z gatunkami i siedliskami chronionymi w ramach sieci Natura 2000; w pełni wskazano w kontekście odprowadzania wód z wykopów oraz przekraczania cieków wykopami, jakie niebezpieczeństwa zidentyfikowano i jakie proponowano środki zaradcze, które następnie zostały zakreślone w decyzji środowiskowej (z uwzględnieniem zmiany dodanej w pkt 2 zaskarżonej decyzji) - w skardze wymieniono rodzaje zagrożeń, proponowane środki oraz nałożone obowiązki z przyporządkowaniem do poszczególnych przekraczanych cieków (w kwestii realizacji wykopów),

– z Raportu jednoznacznie wynika, że - przy zastosowaniu wskazanych środków - oddziaływanie inwestycji zostanie zminimalizowane tak, że nie nastąpi jej znaczący wpływ na środowisko (przytoczono wnioski); w szczególności w Raporcie przeanalizowano kwestie wpływu inwestycji na gatunki i siedliska chronione w ramach sieci Natura 2000 (wskazano stosowne fragmenty).

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wyłącznie w pkt 1 oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Poszerzył argumentację co do zasadności przeprowadzenia ponownej procedury ocen oddziaływania na środowisko, powołując się m.in. również na zasadę ostrożności.

Wyodrębniając w sprawie dwa zagadnienia zauważył także m.in., co następuje:

– zagadnienie 1 - wskazanie zbiornika zastępczego, służącego do przeniesienia płazów:

– retoryka skarżącego zastosowana w kontekście oddziaływań przedmiotowego przedsięwzięcia, zawierająca generalizację odnośnie braku, co do zasady szczególnych zagrożeń dla środowiska związanych z budową gazociągów przesyłowych oraz ich standardowych i powtarzalnych oddziaływań, jest nie do przyjęcia w świetle konieczności dokonania indywidualnej oceny wpływu konkretnej inwestycji na środowisko; dlatego stwierdzenia typu: "co do zasady gazociąg nie należy do kategorii przedsięwzięć, których wpływ na środowisko byłby trudny do przewidzenia" lub "w przypadku gazociągów proces opracowywania dokumentacji projektowej nie będzie się wiązał z nowymi aspektami, które powinny być przeanalizowane na etapie ponownej oceny oddziaływania na środowisko", nie wymagają zdaniem organu dalszego komentarza,

– za nieadekwatne uznano powoływanie się w treści skargi na publikacje dotyczące rurociągów dalekiego zasięgu, w celu uwypuklenia zalet ich przepustowości, ekonomiczności, nieuciążliwości dla otoczenia względem innych rodzajów "transportu masowego" oraz z intencją podania ogólnych wytycznych uwzględniających ochronę ekosystemów wodnych,

– warunek nałożony w zaskarżonej decyzji, dotyczący wskazania zbiornika zastępczego (służącego do przeniesienia płazów, których obecność zostanie stwierdzona w czasie wykonywania prać budowlanych), jak również jego uzasadnienie, w żaden sposób nie świadczą o tym, że organ traktuje tę czynność jako obligatoryjną; treść zmienionego warunku zawiera zastrzeżenie, że przenoszenie płazów będzie wymagane wyłącznie w przypadku, gdy "ich obecność zostanie stwierdzona w czasie wykonywania prac budowlanych"; zbyteczny wydaje się obszerny wywód skargi na temat biologii płazów i istnienia pozostałych, niejako komplementarnych warunków decyzji środowiskowej dotyczących ochrony przyrody,

– aby zapewnić możliwość wykonania obowiązku podjęcia ww. działań wobec płazów zinwentaryzowanych w czasie budowy, niezbędne jest ustalenie miejsca ich przeniesienia; skoro sam skarżący przyznaje, że nie ma pewności, czy w okresie realizacji inwestycji na trasie przebiegu gazociągu zostaną napotkane płazy, niezrozumiała jest konstatacja, w której stwierdza się: "(...) w określonym w decyzji terminie prowadzenia robót nie będzie czego przenosić do zbiorników zastępczych"; treść Raportu potwierdza, że jego autorzy także nie mieli pewności co do: braku możliwości wystąpienia płazów w okresie realizacji przedsięwzięcia: "biorąc pod uwagę ekologię gatunków zinwentaryzowanych w rozlewisku można założyć, iż w okresie wrzesień/październik nie będzie ono zasiedlone przez płazy. Jednakże na dokładne terminy, np. opuszczenia przekształconych osobników ze Zbiornika wpływają także aktualnie panujące warunki atmosferyczne; organ nie ma wątpliwości, że w ww. okresie prowadzenia robót mogą pojawiać się płazy na placu budowy, wobec czego bezzasadna jest spekulacja na temat dopuszczenia się przez autorów Raportu i organ I instancji "klasycznej antynomii", poprzez rekomendację przenoszenia płazów ze zbiornika, w którym byłaby prowadzona budowa gazociągu, przy jednoczesnym zakazie budowy w tymże zbiorniku w okresie, w którym wykorzystują go płazy,

– organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, co prawda, że zważywszy na odległy horyzont czasowy realizacji inwestycji (wskazany przez Inwestora w odpowiedzi na wezwanie), wynikające z niego prawdopodobieństwo zmian w środowisku (dotyczące występowania zbiorników zasiedlonych przez płazy, jak również potencjalnych zbiorników zastępczych) oraz zobowiązanie Inwestora do dokonywania odłowów i przenoszenia płazów przez nadzór przyrodniczy, akceptowalny jest brak wskazania zbiornika zastępczego dla płazów w Raporcie i jednocześnie "przerzucenie" tego obowiązku na postępowanie w sprawie przeprowadzenia ponownej oceny; w przypadku jednak wskazania - na etapie przeprowadzania ponownej oceny - zbiornika zastępczego o charakterze "stabilnym" (np. naturalnym, o dużej powierzchni, nienarażonego na antropopresję itd.), prawdopodobieństwo i skala wpływu czynników wspomnianych w skardze na taki zbiornik (mobilność zwierząt, aktywność drapieżników, zmiany klimatu, postępująca antropopresja, sukcesja, stan przyrody i siedlisk, drogi migracji płazów), będą nieznaczne; odpierając argument skarżącego o niewykonalności warunku, który będzie zawierał wskazanie zbiornika zastępczego na etapie ponownej oceny, w związku z wciąż odległym horyzontem czasowym realizacji przedsięwzięcia wskazano, że jego konstrukcja może mieć charakter względny, zależny od zmian w ww. zbiorniku (przewidujący na przykład, że w przypadku jego degradacji, płazy zostaną przeniesione w miejsce alternatywne - wszak nie ma ograniczeń co do ilości wskazywanych zbiorników zastępczych); wskazanym zbiornikiem zastępczym może być ponadto zbiornik wykonany przez wnioskodawcę przed lub w trakcie etapu i realizacji przedsięwzięcia, co tym bardziej odbiera skarżącemu argument o niewykonalności takiego warunku, odnosząc się do treści Raportu (str. 313), że w razie stwierdzenia płazów, zaleca się przeniesienie ich do miejsca zastępczego, które może stanowić to samo rozlewisko - poza zakresem oddziaływania inwestycji, organ zauważył, że Inwestor nie odpowiedział na wezwanie z 27 kwietnia 2012 r. do uzupełnienia Raportu w zakresie doprecyzowania zbiornika zastępczego, dlatego, niejako przychylając się do jego wyjaśnień (z 21 maja 2012 r.) o długim horyzoncie czasowym pomiędzy wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i realizacją inwestycji, kwestia ta została przeniesiona na etap ponownej oceny,

– zagadnienie 2 - określenie oddziaływania przedsięwzięcia na wody powierzchniowe i ekosystemy cieków, które będą przekroczone wykopem otwartym (wraz z określeniem metody przekroczenia danego cieku czy rowu) lub będą odbiornikami wód z odwodnienia wykopów:

– podkreślono, że istotniejszą przesłanką nałożenia w zaskarżonej decyzji obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny była odmowa Inwestora uzupełnienia Raportu w zakresie oddziaływań na środowisko wskazanym przez tutejszy organ, generowanych w wyniku przekroczeniu cieków przez gazociąg i odprowadzanych do nich odwodnień z wykopów oraz możliwość przeniesieniu tego na ten etap; organ podtrzymał stanowisko, zakwestionowane w skardze, że treść wyjaśnień Inwestora (pismo z 21 maja 2012 r.) "Z przytoczonego opisu wynika, że kwestie, których Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postuluje w raporcie (...) - dotyczące w szczególności metod i warunków przekroczenia cieków (przy zamkniętym bądź niezamkniętym przepływie wody), ich wpływu na ekosystemy wodne, jak również możliwości zrzutu wód z odwodnienia do cieków i ich ewentualnych skutków zostaną omówione w operatach wodnoprawnych, na etapie uzyskiwania stosownych pozwoleń wodnoprawnych wskazuje na pogląd Inwestora o tym, że wpływ planowanego przedsięwzięcia na te ekosystemy powinien być przedmiotem analizy dopiero w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego i tym samym pominięty w ocenie oddziaływania na środowisko (w tym, w Raporcie); wnioskodawca odmówił uznania informacji m.in. o ilości odprowadzonej wody, ograniczeń wynikających z konieczności zachowania przepływu nienaruszalnego, za niezbędne dla dokonania oceny oddziaływania na środowisko; argumenty, że w Raporcie przedstawiono opis środowiska przyrodniczego (biotycznego i abiotycznego) oraz "drobiazgowe działania zapobiegające czy łagodzące nie zmieniają faktu, że nie opisano w nim samego ww. oddziaływania oraz jego skutków;

– nawet jeżeli w Raporcie zidentyfikowano na poziomie ogólnym:

- przy przekroczeniach cieków wykopem otwartym - oddziaływania polegające na zamulaniu cieków wskutek erozji gruntu podczas realizacji rurociągu (str. 277 Raportu), naruszeniu osadów dennych związanych ze zwiększeniem ilości zawiesiny (str. 281), czy czasowym zaburzeniu naturalnego koryta rzeki (w przypadku przejścia przy ¡zamkniętym korycie, str. 281),

- przy zrzucie wód z odwodnienia wykopów - oddziaływania polegające na krótkotrwałym pogorszeniu jakości wody w ciekach (str. 277 Raportu), odmuleniu dna cieku na długości ok. 100m poniżej miejsca zrzutu wód z odwodnienia (str. 279 Raporłu),

to informacje te nie pozv/alają na określenie, jakie to może przynieść konsekwencje dla środowiska; za szczególnie newralgiczne w tym aspekcie należy uznać zastosowanie metod "wykopowych" przekraczania strumieni, rowów czy rzek przy minimalnych przepływach (zarówno w przypadku niezahamowanego jak i zahamowanego przepływu),

– podane w Raporcie informacje (str. 279): "nie przewiduje się bezpośredniego wpływu odwodnienia wykopów na wody powierzchniowe i podziemne. Wprowadzane do odbiorników ilości wody będą stosunkowo niewielkie, nie spowoduje zatem przyboru wody przepływającej w ciekach w normalnych warunkach. Odprowadzone z wykopów wody nie spowodują zmiany składu fizycznego wód", mają charakter przypuszczenia, nie zawierają danych o ilości i jakości wprowadzanych wód i natężenia przepływów w ciekach; ponadto lista cieków wymienionych w Raporcie, przeznaczonych do zrzutów wód, nie jest zamknięta - podaje główne naturalne odbiorniki wód do odwodnienia wykopów, co nie wyklucza pozostałych; wobec tego konkluzja o braku zmian składu fizycznego wód nie jest wiarygodna

wątpliwości w tym względzie zdaje się mieć sam skarżący, stwierdzając w skardze: Jakość wód powierzchniowych nie powinna się pogorszyć w związku z realizacją gazociągu ze względu na ich wyjściowy stan fizyko-chemiczny, w nawiązaniu do przedstawionego w Raporcie (rozdz. 9.1.6.) zakresu i rodzaju uciążliwości wynikających z budowy gazociągu, zwrócono uwagę, że wymienione w skardze rodzaje pogorszenia momentów biotycznych ekosystemów wodnych nie zostały w istocie wyodrębnione w Raporcie; zawiera on jedynie ogólny opis (na poziomie dość abstrakcyjnym) zagrożeń związanych z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia dla środowiska ożywionego, bez konkretnego zbadania wpływu na nie przekroczeń przez gazociąg cieków wykopem otwartym; w wyjaśnieniach z 21 maja 2012 r. Inwestor uwzględnił oddziaływania związane z przekraczaniem cieków wykopem otwartym, jednak głównie w odniesieniu do ichtiofauny będącej przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000,

– odnosząc się do próby udowodnienia w skardze rozpoznania w Raporcie oddziaływań na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000 (zwierzęta), zwrócono uwagę, że nie wszystkie zwierzęta związane ze środowiskiem wodnym, narażone na przedmiotowe oddziaływania, są przedmiotem ochrony w ramach tej sieci zaś w skardze jest: powiedziane wprost, że chodzi o zwierzęta chronione w ramach sieci Natura 2000; zestawienie gatunków grzybów, flory i fauny (str. 262-264 Raportu) wbrew treści skargi, nie identyfikuje wszystkich organizmów zagrożonych w wyniku przedmiotowych oddziaływań inwestycji oraz konsekwencji takich oddziaływań - np. gatunki ryb, które nie stanowią przedmiotu ochrony żadnego z opisanych w raporcie obszarów Natura 2000,

– obszerne przywołanie w treści skargi zaproponowanych w Raporcie działań zapobiegających i łagodzących ewentualny negatywny wpływ robót budowlanych (w tym wykopów i zrzutu wód) na ekosystemy cieków, nie ma związku z zarzutami skargi, jak również nie stanowi żadnego dowodu potwierdzającego ich słuszność; zaproponowane w rozdziale 13.1.8 Raportu środki minimalizujące oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne, poza wyrażeniem intencji, nie precyzują, w jaki sposób zostanie dokonane zabezpieczenie cieków wodnych przed ich zamuleniem i zasypaniem,

– co do stwierdzenia zawartego w skardze, że "działania ochronne dla konkretnych gatunków płazów, stanowiących kluczowy, biotyczny element ekosystemów cieków przekraczanych wykopem otwartym zostały przedstawione w tabeli 70 na str. 254-257 Raportu organ wskazał, że zawartość tej tabeli nie jest dedykowana działaniom minimalizującym, dotyczącym prac prowadzonych przy przekraczaniu cieków wykopem otwartym i uwzględnia wyłącznie "naturowe" gatunki zwierząt (w tym płazów),

– zapisy o zasadności monitorowania zastoisk wodnych, zabezpieczeniu placu budowy, wprowadzeniu zabezpieczeń zbiorników przed zasypywaniem i zanieczyszczeniem związkami chemicznymi czy sposobu i terminu prowadzenia prac budowlanych nie wskazują, że odnoszą się one do ograniczenia oddziaływań będących przedmiotem niniejszych rozważań,

– bezzasadne jest także nawiązywanie w skardze do działań minimalizujących, polegających na zastosowaniu metod bezwykopowych (w tym HDD), ponieważ - jak wynika z Raportu (str. 59) i uzupełnienia do niego z 21 maja 2012 r. - metody te znajdą zastosowanie wyłącznie w przypadku przekroczenia rzeki [...], [...] oraz cieku w obrębie [...], co oznacza, że te działania mitygujące nie będą wykorzystane w przypadku konieczności minimalizacji oddziaływań przedmiotowego przedsięwzięcia np. na gatunek ryby lub płaza, stwierdzonym w stosunku do któregoś z pozostałych 43 cieków czy rowów występujących na trasie gazociągu;

– polemizowano z twierdzeniem zawartym w skardze, jakoby w zaskarżonej decyzji organ nie podważał ani prawidłowości ani skuteczności zaproponowanych przez wnioskodawcę działań minimalizujących, wskazując jedynie na konieczność doprecyzowania informacji odnośnie sposobów przekroczenia cieków; jak wynika z nałożonego warunku, jedną z zasadniczych przyczyn nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny nie jest samo określenie metody przekroczenia cieków wykopem otwartym, lecz konieczność określenia oddziaływania tych przekroczeń na wody powierzchniowe i ekosystemy cieków; skomentowano twierdzenia skarżącego, że w zaskarżonej decyzji uznano, że w ramach postępowania prowadzonego przez organ I. instancji m.in. przeanalizowano możliwe oddziaływanie na zidentyfikowane, narażone na negatywny wpływ planowanej inwestycji przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, jak również stwierdzono, że "wykazano, że przy zapewnieniu działań minimalizujących oddziaływanie to nie będzie istotnym zagrożeniem dla celów ochrony obszarów Natura 2000; w istocie tutejszy organ nie dostrzegł możliwości wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, z uwagi jednak na wskazane powyżej braki w zgromadzonym materiale dowodowym (wynikające z odmowy ich uzupełnienia przez Inwestora i argumentacji o przedwczesnym przesądzaniu o ostatecznych rozwiązaniach projektowych), kierując się zasadą ostrożności, organ zdecydował o konieczności poddania analizie (w ponownej ocenie) kwestii oddziaływań powodowanych przez przekroczenia cieków metodą wykopu otwartego na środowisko przyrodnicze (w tym obszary Natura 2000) - znalazło to swoje odzwierciedlenie w dalszej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji,

– nie podzielono poglądu, jakoby analiza oddziaływań wykopów otwartych na ekosystemy cieków i określenie "wykopowej" metody przekraczania cieków stanowiły dwa odrębne zagadnienia; bez określenia bowiem tej metody niemożliwe jest rozpoznanie oddziaływań! generowanych przy przekraczaniu konkretnego cieku, uwzględniających specyfikę występującego tam ekosystemu,

– za nietrafny uznano argument przypisujący wyłącznie zarządcom cieków i organom wydającym stosowne uzgodnienia i pozwolenia domenę wskazywania metody przekroczenia cieku, bowiem na etapie oceny oddziaływania na środowisko (bądź w przedmiotowym przypadku ponownej oceny), bez najmniejszych wątpliwości należy opisać (choćby przy zastosowaniu do pewnego stopnia generalizacji) sposoby przekroczeń konkretnych cieków na trasie gazociągu i, co najważniejsze, określić wpływ tych ingerencji na związane z nimi środowisko; nic nie stoi na przeszkodzie, by w przypadku niepodjęcia decyzji, co do wyboru ww. metody na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (lub nawet decyzji, w ramach której prowadzona jest ponowna ocena), podać w Raporcie alternatywne rozwiązania w tym zakresie, wraz z opisem ich oddziaływań na środowisko; nie zgodzono się z tezą skarżącego, że podanie sposobu przekroczenia cieków wykopem otwartym i jego wpływu na ekosystemy związane z tymi ciekami, wiązałoby się z "wkroczeniem w kompetencje organów odpowiedzialnych za uzgadnianie lokalizacji gazociągów w obrębie cieków na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lub wydawaniu pozwoleń wodnoprawnych w związku z Prawem wodnym"; błędna jest sugestia skarżącego, jakoby tok rozumowania organu prowadził do konkluzji, że z powodu chronologii dyktującej uzyskiwanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed uzyskaniem uzgodnień zarządów melioracji i urządzeń wodnych, czy regionalnych zarządców gospodarki wodnej (na etapie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego), w przypadku przedsięwzięć, których realizacja wiązałaby się z wykonaniem wykopu w obrębie cieku czy rowu melioracyjnego, za każdym razem powinna być przeprowadzona ponowna ocena; fakt nieuzyskania ww. uzgodnień nie koliduje z możliwością określenia w Raporcie stosownych rozwiązań, a w przeciwnym razie obowiązek nałożenia ponownej oceny powinien być indywidualnie rozważany, przy uwzględnieniu przepisu art. 82 ust. 2 ustawy o ocenach,

– co do zarzutu nieodniesienia się w zaskarżonej decyzji do informacji przedstawionych w Raporcie w zakresie, który dotyczy przesłanek zasadności nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oraz niepodważenia prawidłowości warunków nałożonych przesz organ I. instancji, stwierdzono: organ nałożył w zaskarżonej decyzji ww. obowiązek ze względu na ewidentne braki (wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz niniejszej odpowiedzi na skargę) w zakresie określania oddziaływania przedsięwzięcia na wody powierzchniowe i ekosystemy cieków, które będą przekroczone wykopem otwartym (wraz z określeniem metody przekroczenia danego cieku czy rowu) lub będą odbiornikami wód z odwodnienia wykopów; nie było podstaw do kwestionowania pozostałych warunków określonych w decyzji organu I. instancji; organ nie mógł również wskazać zagrożeń związanych z przekraczaniem konkretnych cieków różnymi metodami wykopowymi, ponieważ Raport nie zawierał szczegółowych informacji na temat charakterystyki tych cieków, ich ekosystemów, a także planowanych do zastosowania metod wykopowych; Raport powinien uwzględniać pełne spektrum oddziaływań przedsięwzięcia na wszystkie elementy środowiska, by poddać je analizie na etapie oceny oddziaływania na środowisko, z dygresją, że pewne odstępstwa są możliwe w związku z etapem ponownej oceny, dokonanie przez wnioskodawcę inwentaryzacji przyrodniczej, co zostało zaakcentowane w skardze, nie oznacza rozpoznania generowanych przez planowane przedsięwzięcie oddziaływań; nieuzupełnienie w postępowaniu przed organem Raportu o przedmiotowe kwestie, jak również wykazane powyżej przesłanki, przemawiają za nałożeniem ponownej oceny oddziaływania na środowisko w zaskarżonej decyzji,

– za szczególnie newralgiczne w tym aspekcie należy uznać zastosowanie metod "wykopowych" przekraczania strumieni, rowów czy rzek - jak wynika z rozdziału 2.7.2 Raportu, wykop otwarty w korycie cieku może być wykonany przy zamkniętym przepływie wody w korycie lub przy niezahamowanym przepływie wody; treść Raportu wskazuje, że ta druga metoda znajdzie zastosowanie przy przekraczaniu cieków o minimalnym stanie wód lub okresowo wyschniętych, co prowadzi do wniosku, że przy przekraczaniu pozostałych cieków (których nie dotyczą metody bezwykopowe) będzie stosowany zamknięty przepływ wody; z zestawienia zamieszczonego na str. 58 Raportu wynika, że wykop otwarty będzie ingerował w 43 cieki znajdujące się na trasie gazociągu (wszystkie oprócz rzeki [...], [...]oraz nieokreślonego cieku w obrębie [...]), z czego nie wiadomo, w których jest planowany zamknięty przepływ wody i jakie to wywoła konsekwencje; bez względu, czy zastosowany zostanie niezahamowany przepływ przy minimalnym stanie wody w cieku, czy przepływ zostanie zamknięty, może to wywołać poważny wpływ na nienaruszalny przepływ, a tym samym przyczynić się do degradacji ekosystemu poniżej miejsca przebiegu gazociągu; nie zostało to przeanalizowane w dokumentacji przedłożonej przez Inwestora i wymaga zbadania w ramach ponownej oceny, w rozdziale 9.1.9 jest mowa o nietrwałym pogorszeniu jakości wód powierzchniowych w związku z prowadzeniem prac budowlanych (zamulenie cieków, naruszanie osadów dennych), lecz efekty tego oddziaływania nie zostały poddane analizie w Raporcie; biorąc pod uwagę powyższe fakty i rozważania, jak również zobligowanie Inwestora w pkt. 1.2.48 "b" decyzji do przekraczania cieków metodą przekopu otwartego wyłącznie w okresie niskich stanów wody w rzece lub rowie (a w przypadku cieków okresowych - przy wyschniętym korycie), niezbędnym jest "przełożenie" analizy w ww. zakresie na ponowną ocenę oddziaływania na środowisko, gdy szczegółowe rozwiązania odnośnie sposobów przekroczeń cieków przez planowany gazociąg będą już określone i będzie można określić generowane przez nie oddziaływania,

– wbrew temu co wywodzi Inwestor, analizy dotyczące określenia oddziaływania przedsięwzięcia na wody powierzchniowe i ekosystemy cieków, które będą przekroczone wykopem otwartym (wraz z określeniem metody przekroczenia danego cieku czy rowu) lub: będą odbiornikami wód z odwodnienia wykopów, w szczególności w kontekście oddziaływania na ich środowisko przyrodnicze, gatunki i siedliska będące przedmiotem ochrony w obszarach Natura 2000, nie zostały zawarte w Raporcie; dane w Raporcie na temat przekraczania oraz zrzutu wód miały z założenia charakter informacyjny i nieostateczny (odpowiedź na wezwanie) i nie mogą być traktowane jako podstawa do zbadania ich wpływu na środowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż rozpoznanie części z zawartych w niej zarzutów byłoby przedwczesne.

W skardze zakwestionowano zasadność nałożenia na Inwestora obowiązku przeprowadzenia ponownej procedury ocen oddziaływania na środowisko (zmiana wynikająca z pkt 1 zaskarżonej decyzji). W myśl ustawy o ocenach, obowiązek przeprowadzenia takiej procedury ocen może być nałożony m.in., gdy posiadane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dane na temat przedsięwzięcia nie pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko bądź, gdy istnieje możliwość oddziaływania przedsięwzięcia na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody (art. 82 ust. 2 pkt 1 i 3).

Wskazane regulacje normatywne nie mogą być wykładane w ten sposób, że potrzeba analizowania określonych, istotnych uwarunkowań co do realizacji danego przedsięwzięcia zostaje przesunięta na późniejszy etap procesu inwestycyjnego tylko z tego powodu, że określony inwestor w ramach pierwszej procedury ocen nie przekłada koniecznych, a generalnie dostępnych informacji (patrz tak samo wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Wa 319/12 - dostępny w CBOSA). Pierwotna procedura ocen służy, bowiem m.in. określeniu konkretnych wymagań, które mają być uwzględnione m.in. w projekcie budowlanym, a więc przy sporządzaniu dokumentacji, która może podlegać ewentualnie kolejnej procedurze ocen

(art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ocenach). Art. 82 ust. 2 pkt 3 nie może być z kolei rozumiany jako stanowiący zasadę przeprowadzania zawsze ponownej procedury ocen, gdy istnieje możliwość oddziaływania przedsięwzięcia na obszary wymagające specjalnej ochrony.

Mając na uwadze wskazane uwarunkowanie trzeba odnotować: już z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wnosić, że przyczyną nałożenia obowiązku ponownej procedury ocen była odmowa przedłożenia przez Inwestora dodatkowych danych - uzupełnienie Raportu w określonym zakresie (sugeruje to fakt przytoczenia okoliczności odmowy uzupełnienia Raportu, a więc potraktowanie jej, jako istotnej w sprawie). Konstatację tą potwierdzają wprost stwierdzenia zawarte w odpowiedzi na skargę. Wskazano w niej, polemizując z wywodami skargi, jakoby wobec zmienności warunków oraz długości procesu inwestycyjnego tak samo niezasadne było doprecyzowanie warunków, co do zbiorników zastępczych dla płazów na etapie ponownej oceny, że w przypadku wskazania na tym etapie zbiornika zastępczego o charakterze "stabilnym" (np. naturalnym, o dużej powierzchni, nie narażonego na antropopresję itd.), prawdopodobieństwo i skala wpływu czynników wspomnianych w skardze na taki zbiornik (mobilność zwierząt, aktywność drapieżników, zmiany klimatu, postępująca antropopresja, sukcesja, stan przyrody i siedlisk, drogi migracji płazów), będą nieznaczne; a dalej, co do konstrukcji warunków - konstrukcja może mieć charakter względny, zależny od zmian w ww. zbiorniku (przewidujący na przykład, że w przypadku jego degradacji, płazy zostaną przeniesione w miejsce alternatywne - wszak nie ma ograniczeń co do ilości wskazywanych zbiorników zastępczych); wskazanym zbiornikiem zastępczym może być ponadto zbiornik wykonany przez wnioskodawcę przed lub w trakcie etapu realizacji przedsięwzięcia. Wskazane wywody podważają twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, jakoby "przesunięcie" procedury ocen było uzasadnione długim procesem inwestycyjnym. Wyjaśniono bowiem, że istnieje możliwość zdiagnozowania miejsc nadających się do przeniesienia płazów znacznie wcześniej - przed realizacją przedsięwzięcia.

Dalej - odnosząc się do kwestii oddziaływań związanych z odprowadzaniem wód z wykopów oraz przekraczania cieków - organ stwierdził wprost, że bez wątpienia istotniejszą przesłanką nałożenia w zaskarżonej decyzji obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny była odmowa inwestora uzupełnienia raportu w zakresie oddziaływań na środowisko wskazanym przez tutejszy organ, a dalej: z uwagi jednak na wskazane powyżej braki w zgromadzonym materiale dowodowym (wynikające z odmowy ich uzupełnienia przez inwestora i argumentacji o przedwczesnym przesądzaniu o ostatecznych rozwiązaniach projektowych), kierując się zasadą ostrożności, organ zdecydował o konieczności poddania analizie (w ponownej ocenie) kwestii oddziaływań powodowanych przez przekroczenia cieków metodą wykopu otwartego na środowisko przyrodnicze (w tym obszary Natura 2000). Zauważono również w kontekście wywodów Inwestora, że nie są znane obecnie metody przekraczania cieków (będą uzgadniane z odpowiednim zarządcą wód); nic nie stoi na przeszkodzie, by w przypadku niepodjęcia decyzji co do wyboru ww. metody na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (lub nawet decyzji, w ramach której prowadzona jest ponowna ocena), podać w Raporcie alternatywne rozwiązania w tym zakresie, wraz z opisem ich oddziaływań na środowisko. W końcu odnotowano: fakt nieuzyskania ww. uzgodnień nie koliduje z możliwością określenia w Raporcie stosownych rozwiązań, a w przeciwnym razie obowiązek nałożenia ponownej oceny powinien być indywidualnie rozważany, przy uwzględnieniu przepisu art. 82 ust. 2 ustawy o ocenach.

Przytoczone frazy potwierdzają jednoznacznie, że w ocenie organu nie było przeszkód dla przedłożenia koniecznych danych; obowiązek przeprowadzania ponownej procedury ocen został nałożony jako następstwo nieuzupełnienia materiału dowodowego. Uchybiono tym treści art. 82 ust. 2 ustawy o ocenach.

Naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego miało w tym przypadku wpływ na wynik sprawy. Nie ustalono, czy istotnie potrzebne jest przeprowadzenie ponownej procedury ocen. W następstwie błędnej wykładni wskazanej regulacji nie rozważono też wystarczająco wnikliwie, czyi jest możliwe wydanie decyzji środowiskowej (na etapie pierwotnej procedury ocen) bez uzyskania dodatkowych informacji we wskazanych zakresach. Uzasadnienie rozstrzygnięcia organu w kontekście wykazania, że dane informacje są niezbędne jest nader lakoniczne i nie odpowiada wymaganiu art. 107 §3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a. W sytuacji, gdy zadaniem organu informacje w określonym zakresie nie są wystarczające (zamieszczone w Raporcie i dodatkowych wyjaśnieniach), a kwestia ta jest sporna ze Stroną wywodzącą ich kompletność, jego rolą było wnikliwe zreferowane dostępnych danych i precyzyjne wskazanie, jakie dostrzeżono braki wraz z uzasadnieniem, że mogą mieć one znaczenie - w danym przypadku mogą istnieć realne zagrożenia oraz istnieje katalog dostępnych środków, by im zapobiegać. Konstatacje w tym zakresie muszą znajdować oparcie w konkretnym doświadczeniu (analogicznych przypadkach), źródłach wiedzy naukowej, opracowaniach specjalistycznych itp. W przeciwnym wypadku nie jest możliwa weryfikacja twierdzeń organu przeciwstawnych do sformułowanych przez autorów Raportu, dysponujących także z reguły wiedzą specjalistyczną w określonej dziedzinie, czy przywołujących konkretne źródła.

Jak już wskazano w danym przypadku, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, gdy chodzi o wyjaśnienie, których konkretnie informacji brak i jakie może mieć to praktyczne znaczenie, nie jest wystarczające. Odniesiono się np. do treści rozdziału 9.1.9. Raportu, pomijając jednocześnie że w dużym stopniu następstwa planowanych działań dla środowiska - w szczególności organizmów związanych ze środowiskiem wodnym - zostały opisane w innej części tego dokumentu (rozdział 9.1.6.).

Wskazane wady nie mogą być konwalidowane poprzez zamieszczenie szerszej argumentacji w odpowiedzi na skargę, z którą z kolei polemizowała Strona (k. 42-46, k. 100-104). Stosowne uzasadnienie co do kwestii merytorycznych musi znaleźć się bowiem w samym rozstrzygnięciu.

Niemniej podkreślenia wymaga, że organ administracji zobowiązał do przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania z uwagi na potencjalny wpływ odprowadzania wód z wykopów oraz przekraczania cieków ze szczególnym uwzględnieniem gatunków i siedlisk objętych ochrona w ramach sieci Natura 2000. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę organ akcentuje, jako uzasadnienie potrzeby ponowienia procedury ocen, że nie przeanalizowano oddziaływania na inne gatunki żyjące w środowisku wodnym niż objęte siecią. W tym kontekście uzasadnienie stanowiska organu w kontekście sprecyzowania w decyzji przedmiotu ponownej oceny wymaga wyjaśnienia i ewentualnie uzupełniania, ze wskazaniem, zgodnie z wytycznymi zamieszczonymi wcześniej, jakie informacje co do zagrożeń innych gatunków mogą mieć istotne znaczenie - czy w realiach konkretnej sprawy mogą występować realne zagrożenia innych gatunków w środowisku wodnym, o ile zostanie zapewniona skuteczna ochrona tych, obejmowanych siecią Natura 2000 o specyficznej wrażliwości.

Brak stosownego wyjaśnienia, czy informacje w istocie wymagają uzupełnienia, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu, stanowi o naruszaniu przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a.) które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wyjaśniono wyczerpująco, dlaczego uzyskanie dodatkowych informacji było niezbędne. Jeżeli w istocie było konieczne uzupełnienie informacji, a nie było obiektywnych przeszkód dla ich pozyskania (jak wskazano, stanowisko organu co do potrzeby uzupełnienia informacji ria późniejszym etapie także nie zostało właściwie uzasadnione w orzeczeniu), organ winien był:

– jeżeli informacje na żądanie nie zostały uzupełnione - odmówić wydania decyzji środowiskowej,

– w razie uzupełnienia informacji - zmodyfikować w koniecznym zakresie decyzję organu I. instancji (zakreślając konieczne warunki ochrony w następstwie oceny dodatkowych danych) bądź utrzymać ją w mocy, o ile z dodatkowych informacji wynikałby brak konieczności uzupełnienia decyzji (warunki okazałyby się wystarczające).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie jest natomiast uprawniony do oceny, czy wskazywane naruszanie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy (a nie wyłącznie "mogło mieć"), ogólnie - w kontekście zasadności zarzutów odwołania co do twierdzeń, że materiał dowodowy jest wyczerpujący. Wymagałoby to bowiem przesądzenia - na etapie sądowej kontroli legalności orzeczenia - prawidłowości oceny organu, która nie została w istocie prawidłowo uzasadniona.

Pełna ocena materiału dowodowego (tu m.in. Raportu) przed wydaniem orzeczenia, co musi znaleźć odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu (art. 11 i 107 § 3 K.p.a.), należy do organu administracji. O ile nie uczyniono zadość temu wymaganiu, wada ta nie może być konwalidowana przez sąd administracyjny poprzez dokonanie samodzielnych ustaleń w tym zakresie, gdyż prowadziłoby to de facto do pozbawienia stron (podmiotów na prawach stron) prawa rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach administracyjnych (art. 15 K.p.a.) przed sądową kontrolą legalności ostatecznego orzeczenia (patrz tak samo wyroki NSA sygn. akt ll OSK 672/10, 1717/10 i 261/11 - dostępne w CBOSA).

Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości, pomimo że Inwestor wnosił wyłącznie o uchylenie decyzji w pkt 1. W związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie był on związany zarzutami i wnioskami skargi. W danym przypadku, w ocenie Sądu, decyzja nie mogła być kwalifikowana jako zaskarżona wyłącznie w pkt 3, co przesadzałoby o kognicji Sądu do badania jej legalności jedynie w tym zakresie. W kontekście przedmiotu sprawy poszczególne punkty decyzji należało uznać bowiem za pozostające ¡w logicznym związku, co - wobec potrzeby ponownego wyjaśnienia sprawy - wykluczało możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego jedynie fragmentu zaskarżonego orzeczenia. Dodatkowo ewentualne uchylenie jedynie pkt 1 zaskarżonej) decyzji, wobec wskazanych wyżej uwarunkowań - wadliwego uzasadnienia stanowiska organu co do zasadności uzupełnienia informacji o oddziaływaniu na środowisko w ramach ponownej procedury ocen - mogłoby skutkować potrzebą wydania ponownej decyzji o tej samej treści, także wbrew intencji Strony skarżącej. Skoro bowiem przedmiotem rozważań organu administracji mogłaby być wyłącznie kwestia zasadności nakazania ponownej procedury ocen, bez możliwości modyfikacji decyzji środowiskowej (patrz utrzymanie w mocy decyzji w pkt 3), to wszelkie stwierdzone ostatecznie niedostatki co do uzyskanych dotąd informacji (jeżeli zostanie to właściwie uzasadnione), które mogą mieć wpływ na potrzebę ustalenia dodatkowych warunków realizacji przedsięwzięcia (np. wskazanie dla pewnych dodatkowych cieków nakazu zastosowania metody bezwykopowej lub zakazu metody wykopu otwartego dla pewnych cieków z zatrzymania przepływu lub bez, ustalenie warunków odprowadzania wód z wykopów w przypadkach wykorzystania niektórych cieków np., co do dozowania) przemawiałyby za nałożeniem obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny, w ramach której mogłyby być wyłącznie nałożone dalsze obowiązki na Inwestora. W danym przypadku procesowym bowiem (tj. istnienia w obrocie ostatecznej decyzji środowiskowej wydanej w następstwie pierwotnej procedury ocen) nie byłoby dopuszczane inne rozumienie znaczenia art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy o ocenach, zwłaszcza w kontekście obowiązku zapewnienia także ochrony gatunków i siedlisk chronionych przez tworzenie sieci Natura 2000, a więc w ramach porządku prawnego stanowionego na szczeblu Unii Europejskiej. Odmienna interpretacja pozostawałby wtedy w sprzeczności z traktatową zasadą prawną zapewnienia skuteczności prawa europejskiego. Mając na uwadze, że Inwestor - jak wynika z treści skargi - nie jest ostatecznie także zainteresowany przeprowadzaniem ponownej procedury ocen, orzeczono o uchyleniu skarżonej decyzji w całości.

Co do kwestii natomiast, czy przedłożona dotąd przez Inwestora dokumentacja jest wystarczająca, wypowie się organ administracji rozpoznając ponownie sprawę. Stąd przedwczesne byłoby zajęcie przez Sąd stanowiska w kwestii zarzutów co do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 66 ust. 1 pkt 9 oraz art. 68 ust. 1 ustawy o ocenach.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I. i II. sentencji. Orzekając w punkcie Ill. sentencji wyroku Sąd miał na względzie, że zgodnie z art. 200 ustawy, w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wobec tego, w zw. z art. 205 § 2 ustawy, zasądzono koszty postępowania sądowego, na które składają się wpis od skargi w wysokości 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego skarżącego w wysokości 240 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Orzekając ponownie w sprawie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uwzględni ocenę prawną i wskazania do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.