Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1402/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48 i  art. 60 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: par. 3 ust. 1 i  par. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1969 nr 1 poz 1
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej.
article: art. 16 i 17a
journal: Dz.U. 1991 nr 107 poz 464
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: art. 7,77 par. 1 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Zarząd Powiatu w Z. pismem z dnia 11 lipca 2008 roku (data prezentaty) zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Powiat Z, mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu Zespołu Szkół [...] w W., w skład którego wchodzą nieruchomości położone we wsi P. gmina Z., oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha - powołując się na art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Powiat Z. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, położonych we wsi P. gmina Z., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanych w księdze wieczystej KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. V Wydział Ksiąg Wieczystych - uznając, iż Zespół Szkół w W. nie posiadał w dniu 31 grudnia 1998 r. tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości oraz, że nieruchomości te zostały przekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1996 r. i w związku z tym nie podlegają przekazaniu na rzecz jednostek samorządu terytorialnego.

Od powyższej decyzji odwołał się Zarząd Powiatu w Z. wskazując, że Naczelnik Gminy Z. decyzją z dnia [...] listopada 1980 r. nr [...] przekazał przedmiotowe grunty na rzecz szkoły (ówczesny Wojewódzki Ośrodek [...] gospodarstwo szkoleniowe w W.), na cele produkcji rolnej, na czas nieoznaczony i grunty te są cały czas wykorzystywane na działalność oświatową w zakresie rolnictwa.

Po rozpoznaniu tego odwołania, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...].

Minister stwierdził, że na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające(...), mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej.

Zaś w § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazania mienia przez Skarb Państwa powiatom i miastom na prawach powiatu oraz określenia kategorii mienia wyłączonego z przekazywania (Dz. U. nr 13, poz. 114), stwierdza się, że przekazaniu powiatom i miastom na prawach powiatu nie podlega mienie wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Minister uznał, że z akt sprawy wynika, iż właścicielem spornych nieruchomości na dzień 1 stycznia 1999 r. był Skarb Państwa - Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencja Nieruchomości Rolnych), o czym świadczy wypis z rejestru gruntów, jak również odpisy z ksiąg wieczystych. Skoro przedmiotowe nieruchomości stanowią mienie Skarbu Państwa wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, to podlegają wyłączeniu z przekazania, o czym stanowi § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazania mienia (...).

Minister powołał się też na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego:

- wyrok z dnia 9 października 2003 r. (sygn. akt I SA 1502/03), w którym Sąd stwierdził, że: "Stosownie do § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazania mienia (...), mienie wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie podlega przekazaniu powiatom",

- wyrok z dnia 19 listopada 1998 r. (sygn. akt I SA 256/98), w którym Sąd stwierdził, że: "Z dniem przejścia nieruchomości rolnej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na zasadach ustawy z 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wojewoda traci uprawnienie do rozporządzania tą nieruchomością na podstawie art. 5 ust. 4 omawianej ustawy. Ale nawet jeśli nie nastąpiło takie przekazanie nieruchomości rolnej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, grunty rolne Państwowego Funduszu Ziemi nie mogą być objęte komunalizacją na podstawie wyżej cytowanej ustawy z 1990 r."

W związku z powyższym Minister Skarbu Państwa uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa materialnego.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Zarząd Powiatu w Z., domagając się uchylenia obu decyzji.

Zarzucił im naruszenie art. 60 ust. 1 i 3 w związku z art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). oraz § 9 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazania mienia przez Skarb Państwa powiatom i miastom na prawach powiatu oraz określenia kategorii mienia wyłączonego z przekazywania (Dz. U. nr 13, poz. 114).

Dodał, że zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 roku Powiat Z. przejął do prowadzenia z dniem 1 stycznia 1999 roku Zespół Szkół [...] w W. Przedmiotowe grunty stanowią gospodarstwo rolne Szkoły, która włada nimi od czasu reformy rolnej i są wykorzystywane na działalność oświatową w zakresie rolnictwa.

Ponadto stwierdził, że rozporządzenie jako akt niższej rangi nie może zmieniać ustawy. W związku z tym, skoro ustawa nie wyłącza nabycia z mocy prawa żadnej kategorii mienia Skarbu Państwa, to nie mogła tego zrobić Rada Ministrów w drodze rozporządzenia z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazania mienia przez Skarb Państwa powiatom i miastom na prawach powiatu oraz określenia kategorii mienia wyłączonego z przekazywania (Dz. U. nr 13, poz. 114).

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Powiat Z. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej i niniejszej ustawy staje się z dniem 1 stycznia 1999 roku z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego.

Oznacza to, że nabyciu przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega mienie Skarbu Państwa, które znajduje się we władaniu instytucji i osób prawnych w przewidzianej prawem formie tj. na podstawie tytułu prawnego takiego jak: użytkowanie, zarząd, trwały zarząd. Nie można zatem mówić o "władaniu" w przypadku, gdy nie ma dokumentu świadczącego o tytule prawnym do nieruchomości. - vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt I SA 1244/00, LEX nr 81993.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że przedmiotowe nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa wchodzącą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i prawo własności wykonuje obecnie Agencja Nieruchomości Rolnych.

Jednakże Sąd miał na uwadze również to, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] listopada 1980 r. nr [...] przekazująca przedmiotowe grunty na rzecz Szkoły (ówczesny Wojewódzki Ośrodek [...] w W.), na cele produkcji rolnej, na czas nieoznaczony - co potwierdza władanie przedmiotowymi nieruchomościami przez Zespół Szkół [...] w W. Z punktu 3 tejże decyzji wynika, ze stanowi ona podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej i ewidencji gruntów.

Decyzja ta została wydana na podstawie § 3 ust. 1 i § 7 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1969, Nr 1, poz.1). - z których wynika, że: "Państwowe nieruchomości przekazuje się na cele produkcji rolniczej tylko w użytkowanie na czas określony lub nieokreślony. Państwowe nieruchomości przekazuje się w użytkowanie na cele produkcji rolniczej państwowym jednostkom oraz rolniczym spółdzielniom produkcyjnym nieodpłatnie".

Tak więc przedmiotowe nieruchomości znajdowały się we władaniu Szkoły (obecnie Zespół Szkół [...] w W.) w przewidzianej prawem formie tj. na podstawie tytułu prawnego w postaci użytkowania na czas nieoznaczony. Zatem pozostawały one w formalnym posiadaniu Szkoły, która legitymowała się w dniu 31 grudnia 1998 r. tytułem prawnym - co wypełnia przesłankę z art. 60 cytowanej wyżej ustawy.

Ponieważ Powiat [...] przejął, zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy, jako zadanie własne, prowadzenie Zespołu Szkół [...] w W., to tym samym nabył na podstawie art. 60 tejże ustawy, z mocy prawa, przedmiotowe mienie Skarbu Państwa będące we władaniu Szkoły i fakt, że nieruchomości te były przekazane do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w celu wykonywania przez nią w imieniu Skarbu Państwa praw własności i innych praw rzeczowych - decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1996 roku nr [...] wydana na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 1995 r. Nr 57, poz.299) - nie stanowi żadnej przeszkody do nabycia przez Powiat Z. prawa własności w powyższym trybie.

Tym bardziej, że z treści art. 17a ww. ustawy wynika, że z zastrzeżeniem art. 16, mienie Skarbu Państwa, które w dniu przejęcia do Zasobu znajduje się na podstawie umów lub decyzji administracyjnych we władaniu osób fizycznych i prawnych, pozostaje nadal w ich władaniu na dotychczasowych warunkach do chwili zawarcia z Agencją umów, o których mowa w rozdziale 6 albo 8 ustawy.

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt. I SA/WA 371/05 - wyrok jest prawomocny.

Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 kpa - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Sąd uznał skargę za zasadną i działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.