Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2259/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. J., A. K., R. K., K. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. J., R. K., K. K., A. K. oraz A. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmawiającą M. J., R. K., K. K., A. K. oraz A. K. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu o pow. [...] m² pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej hip. [...], stanowiącego własność W., włączonego w granice działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], położonych w trójkącie ulic [...] oraz wskazującej, że rozpatrzenie wniosku w odniesieniu do części gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa zostanie dokonane odrębną decyzją.

Z uzasadnienia wskazanej decyzji Kolegium wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50,poz.279). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu, grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 powołanego dekretu przeszedł na własność gminy W., a od 1950 r. - z chwilą likwidacji gmin - na własność Skarbu Państwa. Następnie powyższy grunt stał się z dniem 27 maja 1990 r. własnością [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...]. Kolejno - zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. z 2002r, Nr 41,poz. 361 ze zm.) - grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością W.

Stosownie do art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, dotychczasowi właściciele gruntu, prawni następcy właścicieli będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa ich reprezentujące uprawnieni byli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina zobowiązana była do uwzględnienia zgłoszonych wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów dało się pogodzić z ich przeznaczeniem według planu zabudowania.

Objęcie w posiadanie gruntu położonego w W. przy ul. [...] przez gminę W. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W. (Dz. U. Nr [...], poz. [...]) w dniu 28 sierpnia 1948 r. Przy czym w aktach brak jest wniosku złożonego, w trybie powołanego art. 7 ust. 2, przed dniem [...] lutego

1949 r. Z odpisu z księgi hipotecznej hip. [...] Państwowego Biura Notarialnego z dnia [...] maja 1979 r. nr [...] wynika, że dawnymi właścicielkami hipotecznymi przedmiotowej nieruchomości były M. M. oraz T. z W. D. Następcami prawnymi w/w są M. J., A. K., A. K., K. K. i A. K.

W dniu 8 października 2009 r. M. J. złożyła wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym (opłatą symboliczną) prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej położonej obecnie przy ulicy [...], objętej księgą wieczystą, Nr [...], która przejęta została na rzecz Gminy W. na podstawie art. 7 dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy lub o przyznanie wnioskodawczyni nieruchomości zamiennej za nieruchomość [...] przy ulicy [...], objętą księgą hipoteczną hip. nr. [...] na podstawie art. 7 ust. 4 w/w dekretu. Wnioskodawczyni podniosła, że termin 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie nie jest wiążący dla właścicieli przedmiotowej nieruchomości, gdyż dotychczas nie obwieszczono o objęciu nieruchomości w posiadanie przez W., a więc nieruchomość ta nie została nigdy objęta w faktyczne posiadanie zgodnie z dekretem o gruntach [...]. Ponadto zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 679/08 skoro dodatkowym warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie było - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez W. - jego ogłoszenie, to w postępowaniu administracyjnym rozstrzygającym wniosek dekretowy należy zaistnienie tej niezbędnej przesłanki ocenić i wykazać, iż sposób, w jaki dokonano danego ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym w świetle obowiązujących wówczas przepisów pozwala na przyjęcie, że sporne grunty zostały rzeczywiście objęte w posiadanie przez W. Ponadto przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia

[...] stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez Gminę W. nie mogły w ogóle stanowić podstawy do objęcia nieruchomości [...] w posiadanie, w sytuacji, gdy przepisy te były sprzeczne z ukształtowaną na gruncie ustawy instytucją posiadania uregulowaną w art. 296 § 1 prawa rzeczowego, zakładającą - jako warunek sine qua non posiadania – faktyczne władanie rzeczą. Argumentem, który dodatkowo przesądza o tym, że przepisy przedmiotowego rozporządzenia nie mogą być jedyną normą stosowaną do ustalenia, czy dany grunt został objęty w posiadanie czy też nie, jest fakt, iż przedmiotowe rozporządzenie wydano z rażącym przekroczeniem delegacji ustawowej dokonanej w art. 11 dekretu [...]. Minister Odbudowy został na mocy tego przepisu upoważniony do wykonywania dekretu, a w tym upoważnieniu z pewnością nie mieściło się tworzenie nowej definicji posiadania sprzecznej z przepisami art. 296 § 1 prawa rzeczowego. W czasie dokonywania ogłoszeń o obejmowaniu przez gminę W. w posiadanie poszczególnych gruntów objętych działaniem dekretu [...] obowiązywały przepisy dekretu Prawo Rzeczowe z dnia 11 października 1946 r., w tym powołanego przepisu, według którego posiadanie oznaczało faktyczną i rzeczywistą moc władania rzeczą jak właściciel.

Prezydent W., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmówił M. J., R. K., K. K., A. K. oraz A. K. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego opisanego gruntu. W uzasadnieniu decyzji jako przyczynę odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego wskazał, iż objęcie gruntu położonego w W. przy ul. [...] w posiadanie przez gminę W. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W. Jednocześnie zgodnie z doktryną prawną oraz utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie terminy wynikające z prawa materialnego dotyczące nieruchomości [...] dotyczą uprawnień określonych w prawie materialnym. Tak więc, upływ każdego z tych terminów jest nieodwracalny, a zatem uprawnienia przewidziane w nich można było wykonać w ciągu oznaczonego w tych przepisach terminu. Ten charakter terminu przesądza w sensie negatywnym o możliwości stosowania przepisów prawa procesowego (kpc czy też kpa) o przywróceniu terminu. Terminy wynikające z prawa materialnego mają charakter terminów zawitych (prekluzyjnych), nie są terminami przedawnienia w rozumieniu art. 117 § 1 kc. Upływ tych terminów nie dopuszcza możliwości ich przedłużenia czy też przywracania, bowiem z upływem takiego terminu przepisy prawa materialnego wiążą ujemne skutki dla strony. Wobec czego wniosek złożony w dniu 8 października 2009r. przez M. J. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu nie został złożony w terminie przewidzianym w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta złożyli M. J., R. K., A. K., K. K. i A.K., przytaczając argumenty podniesione we wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło niezasadność niniejszego odwołania, jednocześnie wskazując na treść art. 1 dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stosownie do którego wszystkie grunty leżące w dniu 25 października

1945 r. na terenie W. stały się własnością miasta. Przepisem tym odjęto własność nieruchomości wszystkim właścicielom, w tym byłym właścicielom nieruchomości przy ul. [...]. Byli właściciele mieli natomiast uprawnienie do złożenia wniosku i roszczenie o ustanowienie dawniej prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym (obecnie użytkowania wieczystego) swojej dawnej własności, o czym stanowił art. 7 powołanego dekretu: Aby uzyskać to prawo, należało w terminie sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę złożyć opłacony wniosek wraz z wypisem z księgi wieczystej. Tego warunku byli właściciele nieruchomości nie dopełnili. Organ I instancji w swojej decyzji wskazał, że przedmiotowy grunt został przez Gminę objęty w dniu [...] sierpnia 1948 r., co zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr [...]. Przy czym w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż przed dniem 8 października 2009 r. ani byli właściciele nieruchomości, ani ich następcy prawni nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Jednocześnie odwołujący twierdzą, iż przedmiotowy grunt nigdy nie został przez gminę objęty w posiadanie, zatem termin wskazany w art. 7 ust. 2 dekretu nigdy nie zaczął biegu. Ponieważ zaś dopuszczalne i skuteczne jest złożenie wniosku przed objęciem gruntu w posiadanie, na złożenie wniosku dotyczącego przedmiotowej nieruchomości każdy termin, w tym dzień 9 października 2009 r. jest właściwy. Kolegium odnosząc się do powyższego uznało twierdzenie, że grunt nigdy nie został objęty w posiadanie przez gminę za nieuzasadnione i nie znajdujące potwierdzenia w stanie prawnym i faktycznym niniejszej sprawy. Odnosząc się do argumentów zawartych we wniosku i powtórzonych w odwołaniu należy wskazać, że rozporządzenie to akt normatywny wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie (a więc także dekrecie) i w celu wykonania tej ustawy (dekretu), na podstawie której został wydany. Zatem zarzut sprzeczności rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 roku (Dz. U. Nr [...], póz. [...]) z przepisami dekretu Prawo Rzeczowe z 11 października 1946 r. jest błędnie sformułowany. Rozporządzenie Ministra Odbudowy zostało wydane na podstawie art. 11 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na terenie W., a nie na podstawie przepisów dekretu Prawo Rzeczowe i twierdzenie, że rozporządzenie to miało wykonywać przepisy dekretu Prawo rzeczowe nie znajduje żadnego uzasadnienia w zasadach tworzenia prawa. Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na terenie W. był przepisem tej samej rangi co dekret Prawo Rzeczowe, a więc teza, że rozporządzenie wykonawcze jednego z nich (Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów) miało być zgodne z zapisami drugiego i ten dekret (Prawo Rzeczowe) wykonywać jest błędnie sformułowana. Należy też - pozostając w kręgu twierdzeń zawartych we wniosku i powtórzonych w odwołaniu - wskazać, że art. 296 § 1 Dekretu Prawo Rzeczowe brzmiał "kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel, jest jej posiadaczem." Sformułowania "rzeczywista moc władania jak właściciel" w przepisie tym nie było. Odwołujący nie wykazali, na jakiej podstawie kwestionują wejście w posiadanie nieruchomości przez gminę, które dokonane zostało na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy. Przytaczając na stronie 4 odwołania słowa: "Skoro dodatkowym warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie było - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez W. - jego ogłoszenie, to w postępowaniu administracyjnym rozstrzygającym wniosek dekretowy należy zaistnienie tej niezbędnej przesłanki ocenić i wykazać, że sposób, w jaki dano ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym w świetle obowiązujących wówczas przepisów pozwala na przyjęcie, że sporne grunty zostały rzeczywiście objęte w posiadanie przez W." w istocie potwierdza, że zgodne z przepisami, ogłoszenie o objęciu gruntów było równoznaczne z ich objęciem w posiadanie przez gminę. W tym miejscu organ odwoławczy zauważył, że cytat powyższy, przytoczony zarówno we wniosku, jak i w odwołaniu, nie pochodzi z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 679/08, gdyż sformułowania takiego w tym wyroku nie ma. Jak ustalił organ, najbliższy treści zacytowanej przez odwołujących jest uzasadnienie wyroku o sygn. akt I OSK 679/08, lecz wyrok ten dotyczy innej sprawy. Ponadto Kolegium wskazało, iż w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez gminę W. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego W., o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę W. Skutek prawny, polegający na tym, że grunty na określonym obszarze W. zostały objęte w posiadanie przez gminą w rozumieniu art. 7 ust 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., następował zaś z dniem wydania numeru powołanego organu urzędowego. Pogląd ten wyrażony między innymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 32/1999 i wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 czerwca

2001 r., sygn. akt OSA 3/2001. Oznacza to, że przyznanie uprawnień przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., było możliwe tylko na wniosek uprawnionych osób, o ile wniosek ten został złożony w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia przez gminę miasto W. danego gruntu w posiadanie, we wskazanym znaczeniu. Nadto w uchwale NSA z dnia 8 września 2003 r. sygn. akt OPS 3/03 przyjęto, iż termin do zgłoszenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 wskazanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest zachowany także wówczas, gdy wniosek został zgłoszony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę. Jak wynika z utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, jeżeli przesłanką odmowy przyznania własności czasowej jest bezskuteczny upływ terminu, przewidzianego w

art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, to niezbędne jest wykazanie nie tylko, że osoby uprawnione nie zgłosiły omawianego żądania, ale także ustalenie czy i kiedy rozpoczął bieg termin do złożenia takiego wniosku. Faktu i daty skutecznego objęcia gruntu w posiadanie nie można domniemywać. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, każdy taki przypadek objęcia w posiadanie gruntu należy badać indywidualnie, tak aby w sposób jednoznaczny przesądzić, że dana nieruchomość została objęta z konkretnym dniem. Ustalenia te muszą być niesporne.

Tak więc kwestionowanie przepisów, na podstawie których objęty został w posiadanie grunt położony przy ul. [...] nie znajduje żadnego uzasadnienia ani w przepisach, ani w orzecznictwie; także przywoływany wyrok tych przepisów co do zasady nie kwestionuje.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowości samego orzeczenia o objęciu tej konkretnej nieruchomości należy wskazać, że nie jest on zasadny. Ogłoszenie ukazało się - jak nakazywał § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy - w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Nr [...] w dniu [...] sierpnia 1948 r. Ogłoszenie znalazło się na stronie [...]. W punkcie [..] ogłoszenia wskazano obszar, który Gmina W. obejmuje w posiadanie .Na obszarze tym - bezspornie zdaniem Kolegium - znajduje się nieruchomość położona przy ul. [...]. Tak więc w sprawie niniejszej z całą pewnością należy przyjąć, że objęcie nieruchomości położonej przy ul [...] miało miejsce w dniu

[...] sierpnia 1948 r. Warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez gminą W. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego W., o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę W. (Dz. U. Nr [...], poz. [...]).

W konsekwencji przedstawionego stanu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r.

Skargę na wskazaną decyzję Kolegium Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. J., R. K., A. K., K. K. i A. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu organu zarzucili:

1. rażące naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy polegającego na utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz M. J., R. K., K. K., A. K. oraz A. K., podczas gdy w sprawie spełnione są wszystkie przesłanki ustanowienia prawa użytkowania wieczystego wymagane tym przepisem, a brak jest przesłanek negatywnych;

2. naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w związku z art. 296 § 1 Prawa rzeczowego oraz § 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 roku (Dz. U. Nr [...] poz. [...]) w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę W. poprzez błędne przyjęcie, że nieruchomość przy ul. [...] została objęta w posiadanie przez gminę W. z dniem [...] sierpnia 1948 r., podczas gdy oznaczenie w Dzienniku Urzędowym terenów rzekomo obejmowanych w posiadanie przez gminę było skrajnie nieczytelne, a więc nie mogło być uważane za objęcie w posiadanie w rozumieniu w/w przepisów, a zatem 6-miesięczny termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął się;

3. naruszenie art. 296 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 roku - Prawo Rzeczowe, w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez zaniechanie zastosowania tego przepisu, z którego wynika, że rozporządzenie wykonawcze z 1946 roku (Dz. U. Nr 16, poz. 112), jak i późniejsze rozporządzenie z [...] stycznia 1948 roku do dekretu o gruntach [...] - w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów -zostało wydane z rażącym przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego i sprzecznie z ustawową definicją posiadania określoną w art. 296 § 1 - Prawa Rzeczowego, według której "posiadanie" oznaczało faktyczną i rzeczywistą moc władania rzeczą jak właściciel, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 13 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 679/08;

4. brak prawidłowego zbadania przez organ przy wydaniu decyzji przez SKO chwili prawidłowego objęcia w posiadanie (w rozumieniu art. 296 § 1 Prawa rzeczowego w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy) nieruchomości, konsekwentnie przyjmując błędne założenie, iż przedmiotową nieruchomość objęto w dniu [..] sierpnia

1948 roku tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., podczas gdy objęcie takie nie spełniało przesłanki ustawowej posiadania w rozumieniu ar. 296 § 1 – Prawa rzeczowego;

5. naruszenie art. 6 k.p.a. (zasada legalizmu), art. 7 k.p.a. (zasada poszanowania słusznego interesu obywateli) oraz art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa) w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia

26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji sprzecznej z ustaloną linią orzecznictwa sądowo-administracyjnego oraz administracyjnego, w której jednolicie przyjmuje się, iż odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu [...] nie jest możliwa z żadnej innej przyczyny niż "niemożliwość pogodnienia sposobu nabywania gruntu z ustaleniami planu zabudowy (obecnie planu zagospodarowania przestronnego)";

6. naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że grunt będący przedmiotem decyzji został objęty w posiadanie przez Gminę W. w dniu [...] sierpnia 1948 roku, podczas gdy ogłoszenia zamieszczonego w tym dniu w dzienniku urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. nie można uznać za skuteczne objęcie w posiadanie a to ze względu na skrajną nieczytelność tego ogłoszenia oraz brak zamieszczenia go w prasie i brak rozplakatowania, co dodatkowo jest sprzeczne także z art. 296 § 1 obowiązującego wówczas dekretu Prawo rzeczowe;

7. naruszenie art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. polegające na zaniechaniu powiadomienia przez SKO stron postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz brak informowania stron postępowania przez organ o stanie sprawy, a także brak informacji o opóźnieniu w załatwieniu sprawy, co skutkowało koniecznością wnioskowania o przyśpieszenie rozpoznania sprawy;

8. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez organ całościowego postępowania wyjaśniającego co do zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia 8 marca 2011 roku na skutek czego decyzja została oparta na nieprawidłowym rozstrzygnięciu samych wstępnych zagadnień, bez jakiejkolwiek analizy podniesionych zarzutów, a więc bez merytorycznego rozpoznania - za prawidłowe uzasadnienie z pewnością nie można uznać cytowania wyrwanych z kontekstu fragmentów odwołania przez organ w znacznej części uzasadnienia oraz brak odniesienia się do części zarzutów oraz twierdzeń zawartych również w uzasadnieniu odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Podstawę materialnoprawną decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. stanowił art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zgodnie z którym dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Przepis stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (ust. 2). Aby zatem gmina mogła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej uwzględnić, należało zrealizować dwie przesłanki określone w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. – wniosek powinien zostać zgłoszony przez osoby w tym przepisie wymienione i w terminie tam określonym.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę W. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji w sprawie obejmowania gruntów przez gminę W. (Dz. U. Nr [...], poz. [...]).

Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło z dniem [...] sierpnia 1948 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., a zatem zakreślony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia

26 października 1945 r. termin 6-miesięczny do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości przy ul. [...] upłynął z dniem [...] lutego 1949 r.

Nieruchomość położona przy ul. [...], której dotyczy niniejsze postępowanie oznaczona była dawnym numerem hip. [...] i stanowiła własność M. M. oraz T. z W. D.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że w terminie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dawni właściciele hipoteczni ani ich następcy prawni – wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w trójkącie ulic [...] nie złożyli. Wniosek taki został złożony dopiero w dniu 8 października 2009 r. Zdaniem skarżących przedmiotowa nieruchomość nie została nigdy objęta w faktyczne posiadanie przez Gminę W., zgodnie z dekretem o gruntach [...].

Z takim stanowiskiem skarżących nie można się zgodzić.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Pięciu Sędziów NSA z 5 czerwca 2000 r. OPK 32/99 analiza unormowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez Gminę W. musi być dokonywana w zestawieniu z przepisem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a w szczególności art. 4 i art. 7 ust. 1. Przepis art. 7 ust. 1 dekretu czynności "objęcia w posiadanie gruntu" przez gminę, nadał takie znaczenie prawne, iż od dnia objęcia w posiadanie gruntu należy liczyć początek terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie własności czasowej. Skoro tak, to prawne pojęcie "objęcia w posiadanie gruntów" należy łączyć z określoną datą, którą winno określić rozporządzenie, wydane na podstawie art. 4 dekretu. Według tego przepisu rozporządzenie ustala termin i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę W. gruntów określonych w art. 1 dekretu. Jak zaznaczył NSA w § 1 rozporządzenia posłużono się określeniem "obejmowanie" gruntów w posiadanie, co wskazuje na zespół czynności w czasie niedokonanym, a więc tryb obejmowania w posiadanie. W określonym trybie Zarząd Miejski miał obowiązek podania do publicznej wiadomości o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie, dokonując ogłoszeń o tym w organie Urzędowym Zarządu Miejskiego, w poczytnym piśmie codziennym oraz przez rozplakatowanie.

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w w/w uchwale NSA, że skutek prawny objęcia gruntu w posiadanie przez gminę nie wiąże się ze wszystkimi czynnościami, o którym mowa w § 1 rozporządzenia, występującymi łącznie. Skutek taki został bowiem określony w § 3 rozporządzenia, który wprost stanowi, że grunty uważa się za objęte w posiadanie "z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego". Oznacza to, że prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie ma wyłącznie ogłoszenie dokonane w tym organie. Z dokonaniem zaś ogłoszeń w poczytnym piśmie codziennym oraz rozplakatowaniem rozporządzenie nie łączy żadnych skutków prawnych. A więc niezależnie od tego czy dokonano, czy też nie dokonano takich ogłoszeń decydujące znaczenie ma ogłoszenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego. Kategoryczne zaś i jednoznaczne sformułowanie § 3 rozporządzenia nie daje podstaw do wnioskowania, iż nie nastąpiło prawnie skuteczne objęcie gruntu w posiadanie przez gminę z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie, tylko z tej przyczyny, że brak jest dowodu, iż ogłoszenie było zamieszczone także w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w W. oraz przez rozplakatowanie albo, że ogłoszenia w tej formie nie dokonano.

W świetle powyższego, zarzuty skargi dotyczące naruszenia dekretu z

11 października 1946 r. Prawo rzeczowe i błędne przyjęcie, iż objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę W. z dniem [...] sierpnia 1948 r. należy uznać za niezasadne.

Jak słusznie przyjęło Kolegium rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia

[...] stycznia 1948 r. jest aktem wykonawczym dekretu z dnia 26 października 1945 r., a nie dekretu Prawo rzeczowe z 11 października 1946 r., co oznacza, że musi ono być zgodne z zapisami dekretu [...], gdyż on stanowił delegację ustawową do wydania rozporządzenia (§ 4).

W ocenie Sądu nie może również budzić wątpliwości, iż treść ogłoszenia z dnia [...] sierpnia 1948 r., oznaczająca w pkt 1 i 4 granice obszaru obejmowanego w posiadanie przez gminę W. i wskazująca m.in. ulicę [...], umożliwiała dokładną jego identyfikację. Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w rozporządzeniu z [...] stycznia 1948 r. mowa jest jedynie o oznaczeniu obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie.

A więc tryb obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę został znacznie uproszczony w porównaniu z rozporządzeniem z 7 kwietnia 1946 r., które stanowiło, że ogłoszenie musi zawierać dokładne oznaczenie gruntów przez określenie w miarę możliwości numerów hipotecznych oraz imion i nazwisk dotychczasowych właścicieli, a także innych cech potrzebnych do oznaczenia gruntów.

W ocenie Sądu właściciele przedmiotowej nieruchomości mogli bez trudu zidentyfikować ją w ogłoszeniu z dnia [...] sierpnia 1948 r. pomimo tego, iż została w nim wymieniona ulica [...], a nie wymieniono ulicy [...].

Jak bowiem wynika chociażby z pisma z dnia 10 lutego 1952 r. M. M.– poprzedniej właścicielki przedmiotowej nieruchomości, posługiwała się ona określeniem położenia nieruchomości [...]. Ponadto z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] wynika, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiąca współwłasność M. W. i T. z W. na mocy aktu z dnia [...] lipca 1942 r. położona była w "mieście W. przy ulicy [...]".

Z powyższego wynika, iż ówczesne współwłaścicielki nieruchomości, musiały znać dokładną lokalizację swojej nieruchomości, a brak zamieszczenia w ogłoszeniu

ul. [...] nie mógł zdaniem Sądu, wbrew stwierdzeniu skarżących wprowadzić ich w błąd.

Jeśli chodzi o zarzut skargi dotyczący wskazania błędnej powierzchni przedmiotowej nieruchomości w decyzji organu I instancji i powielenia tego błędu przez organ II instancji, należy stwierdzić, iż rzeczywiście powierzchnia nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...] (k.63 i 64 akt administracyjnych) wynosi [...] m2, a nie [...] m2 jak wskazują organy. Zauważyć jednak należy, że decyzją z dnia [...] grudnia 1983 r. (k.133 akt administracyjnych) za część przedmiotowej nieruchomości o

pow. [...] m2 zostało przyznane odszkodowanie, a w decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. zawarta została informacja, iż rozpatrzenie wniosku z dnia 8 października 2009 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do pozostałej części nieruchomości hipotecznej hip. [...] o pow. [...] m2 nastąpi odrębną decyzją. Co prawda informacja powyższa nie powinna znaleźć się w komparycji decyzji, jednak uchybienie to, zdaniem Sądu, nie może skutkować jej uchyleniem.

Również naruszenie przez organ II instancji art. 10§ 1 kpa nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżący nie wykazali czy uchybienie to pozbawiło ich możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych i jakich.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Nie zostały naruszone pozostałe zasady ogólne postępowania administracyjnego wskazane w skardze, ani też Konstytucja RP, czy przepisy prawa europejskiego.

Organy orzekające zasadnie przyjęły, że wniosek dekretowy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. został złożony z uchybieniem terminu w nim określonego, który jako termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu. Zatem złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) po terminie określonym w art. 7 dekretu stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, co w konsekwencji prowadzi do uznania skargi za całkowicie bezzasadną. Należy dodać, że powoływany w skardze wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r. I OSK 679/08 dotyczy innego stanu faktycznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.