Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 177/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 1 i 5; art. 109 ust. 1;
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. ref. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzje Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2018 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Dyrektor OW NFZ") z [...] grudnia 2014 r., którą stwierdzono, że Pani R. J. (dalej "Skarżąca") była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego Nr [...] w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] czerwca 2007 r.

Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustaw y z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1510. z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. z późn. zm.). zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935).

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] sierpnia 2014 r. wpłynął wniosek Skarżącej o weryfikację statusu ubezpieczenia zdrowotnego w związku z nieprawidłowościami w systemie eWUŚ.

Skarżąca poinformowała, że kilkakrotnie zdarzały się sytuacje, w których system eWUŚ nie potwierdził jej prawa do świadczeń. Po raz pierwszy wystąpiło to w marcu 2013 r. i wówczas otrzymała zaświadczenie ZUS o zgłoszeniu do ubezpieczenia oraz listę wpłat zidentyfikowanych. Kolejne nieprawidłowości w systemie wystąpiły w grudniu 2013 r., kiedy uległa poważnemu wypadkowi. Wówczas ustaliła, że powodem "zniknięcia" było wprowadzenie przez ZUS zaległego zgłoszenia z tytułu wykonywania pracy na umowę zlecenie z [...] listopada 2008 r., którą zawarła na jeden dzień z firmą - Centrum Kultury Światowid w [...]. Wyjaśniła także, że jest pisarką i zawsze zawiera umowy o dzieło, a w tej sytuacji księgowa pomyliła się ale umowę anulowała. Sytuacja powtarzała się jeszcze kilkakrotnie, dlatego Skarżąca zwróciła się do Narodowego Funduszu Zdrowia o wyjaśnienie sytuacji. Ponadto oświadczyła, że dnia [...] marca 2005 r. zawarła umowę z NFZ i od tego czasu regularnie opłaca składkę zdrowotną.

Do pisma dołączyła kopie następujących dokumentów:

- umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nr [...], kopię druku ZUS ZZA informującego o zgłoszeniu do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego od [...] marca 2005 r.,

- zaświadczenia ZUS z [...] marca 2013 r. informujące, że Skarżąca wraz z członkami rodziny od [...] marca 2005 r. została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego,

- listę wpłat zidentyfikowanych za okres od marca 2005 r. do stycznia 2013 r.,

- informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy FIT-11,

- umowy zlecenia z dnia [...] listopada 2014 r.,

- pisma adresowanego do NFZ, ale złożonego i anulowanego przez ZUS oraz potwierdzenie dokonania przelewu do ZUS w dniu [...] sierpnia 2014 r. składki za lipiec 2014 r.

ZUS, Inspektorat w [...] w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie danych, pismem z [...] września 2014 r., potwierdził, że Skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] marca 2005 r. do sierpnia 2014 r. (brak wyrejestrowania) z kodem [...] (umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego) oraz w okresie od [...] listopada 2008 r. do [...] listopada 2008 r. z kodem [...] (umowa agencyjna, umowa zlecenia lub umowa o świadczenie usług). Do powyższego pisma ZUS załączył "Listy wpłat zidentyfikowanych", z którego wynika że Skarżąca opłacała składki z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od marca 2005 r. do lipca 2014 r., przy czym składka za kwiecień 2007 r. opłacona została dopiero w dniu [...] czerwca 2007 r.

W piśmie z [...] listopada 2014 r. strona złożyła oświadczenie, w którym przyznała m.in., że opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne nieprzerwanie od marca 2005 r., a "zaległości w opłacaniu składek nie były nadmierne i nieprzerwane, albowiem dokonywałam i dokonuję nadal kolejnych opłat". Jak wyjaśniła, spóźnienia nigdy nie wynikały ze jej złej woli, a jedynie z faktu, że nie ma stałego źródła dochodu. Wskazała, że korzystając ze świadczeń zdrowotnych zawsze okazywała dowód wpłaty, który nigdy nie został zakwestionowany z powodu drobnego opóźnienia. W załączeniu przekazała zaświadczenie ZUS z [...] marca 2013 r., zgodnie z którym wraz z członkami jej rodziny została zgłoszona od dnia 1 marca 2005 r. do ubezpieczenia zdrowotnego oraz wydruki z systemu Elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców dalej "eWUŚ".

Dyrektor OW NFZ, po analizie dokumentów zgromadzonych w sprawie, decyzją z [...] grudnia 2014 r. stwierdził, że Skarżąca była objęta dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umowy nr [...]. w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] czerwca 2007 r.

Od tej decyzji Zainteresowana wniosła odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ stwierdził, że w świetle art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2013 r. osoba, która nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z żadnego z tytułów wymienionych w art. 66 ustawy, pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym, poseł do Parlamentu Europejskiego wybrany w Rzeczypospolitej Polskiej lub osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1. do której ma zastosowanie art. 13 ust. 2 lit. f rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 05.07.1971 r. str. 2. z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1. str. 35), może ubezpieczyć się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w Funduszu, jeżeli ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast art. 68 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. stanowi, że osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach, pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym, poseł do Parlamentu Europejskiego wybrany w Rzeczypospolitej Polskiej lub osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1, do której ma zastosowanie art. 11 ust. 3 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, może ubezpieczyć się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w Funduszu, jeżeli ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie art. 68 ust. 5 ustawy o świadczeniach mówi, że osoba ubezpieczona dobrowolnie zostaje objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem określonym w umowie zawartej przez tę osobę z Funduszem, a przestaje być nim objęta z dniem rozwiązania umowy lub po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek. Analogiczny zapis został zawarty w § 6 ust. 1 umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Artykuł 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach, nakłada obowiązek opłacania składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne do dnia 15 następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zapis ten został również zawarty w § 5 ust. 3 umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, który wskazuje również, że opłacanie i ewidencjonowanie składki następuje za pośrednictwem właściwego dla miejsca zamieszkania ubezpieczającego się oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto § 9 ust. 2 umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego stanowi, że umowa wygasa po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek lub w przypadku nieopłacenia w wyznaczonym terminie kolejnej raty opłaty.

Zarówno Dyrektor OW NFZ, jaki i Prezes NFZ ustalając okres objęcia Zainteresowanej ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, wzięli pod uwagę zgromadzone w sprawie materiały dowodowe. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że na mocy umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nr [...]Skarżąca została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym od dnia 1 marca 2005 r. Prezes NFZ wyjaśnił, że wskutek zawarcia przedmiotowej umowy Skarżąca przyjęła na siebie wszelkie obowiązki wynikające z ustawy, w tym w szczególności obowiązek regularnego opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że Skarżąca opłacała składki z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od marca 2005 r. do lipca 2014 r. Prezes NFZ dokonując analizy przekazanego przez ZUS wykazu wpłat uiszczonych przez stronę z tego tytułu stwierdził, że składka za kwiecień 2007 r. została opłacona po terminie tj. dopiero w dniu 28 czerwca 2007 r., podczas gdy ostateczny termin zapłaty przypadał na dzień 15 maja 2007 r. W związku z tym od dnia następnego, tj. od 16 maja 2007 r. zaczął biec okres miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek powodujący wygaśnięcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, który upłynął w dniu 16 czerwca 2007 r. Tym samym za termin końcowy obowiązywania umowy należy uznać datę 16 czerwca 2007 r.

Prezes NFZ podkreślił, że składka za kwiecień 2007 r. nie była jedyną składką opłaconą przez Zainteresowaną po terminie (np. składka za lipiec 2007 r. opłacona została w dniu 26 września 2007 r. podczas gdy ostateczny termin zapłaty stanowi dzień 16 sierpnia 2007 r.. składka za luty 2009 r. została opłacona w dniu 6 maja 2009 r. podczas gdy ostateczny termin zapłaty przypadał na dzień 16 marca 2009 r. itp.).

Z tych względów zdaniem Prezesa NFZ organ I instancji prawidłowo ustalił, że Skarżąca była objęta dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] czerwca 2007 r. i brak jest podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora OW NFZ.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja ta nie obejmuje opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych bowiem, co potwierdzają wyroki sądów (wyrok WSA w Warszawie z 5 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1656/06, wyroku z 13 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2401/10.)

Skarżąca niezgadzając się z decyzją Prezesa NFZ w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 ust. 5 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 60 w zw. z art. 73 § 1 i art. 76 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (dalej "k.c."), poprzez ich odpowiednio wadliwe zastosowanie oraz niezastosowanie, skutkujące nieuprawnionym przyjęciem, iż umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nie może być ważnie nawiązana w formie innej niż pisemna, w tym nie może być nawiązana w drodze czynności konkludentnych, bez złożenia pisemnego wniosku, w sytuacji, gdy reguluje ona świadczenia tożsame oraz pomiędzy tymi samymi podmiotami, jak umowa zawarta uprzednio w formie pisemnej.

2. naruszenie art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 218 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. okoliczności występowania w systemie "eWUŚ" przez Skarżącą jako ubezpieczoną oraz potwierdzenia w formie zaświadczenia z dnia 20 marca 2013 r. wydanego przez ZUS o nieprzerwanym podleganiu Skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia 1 marca 2005 r. pomimo twierdzeń organu I i II instancji, że okres ochrony ubezpieczeniowej zakończył się z dniem 16 czerwca 2007 r.

3. naruszenie art. 7, art. 9 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, przejawiający się w pominięciu przez organ lub uznaniu za nieistotne dla rozstrzygnięcia czynności dokonywanych przez Skarżącą i NFZ wskazujących na wolę i fakt związania stron umową dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, a także w pominięciu uchybień NFZ w zakresie obowiązków informacyjnych względem Skarżącej, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że od dnia 16 czerwca 2007 r. strony nie były już związane umową dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, mimo iż pełna i należyta ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż strony były związane umową dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, wobec uiszczania przez skarżącą odpowiednich składek tytułem tego ubezpieczenia i akceptowania tego działania przez organ przez 117 miesięcy oraz potwierdzania posiadania statusu ubezpieczonego w systemie eWUŚ w dniu [...] października 2014 r.

4. naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się w jakimkolwiek zakresie w uzasadnieniu decyzji do argumentów podniesionych przez Skarżącą w toku postępowania, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym w szczególności do wskazywanego przez nią faktu przyjmowania przez organ składek na ubezpieczenie przez 117 miesięcy do momentu wskazania, iż nie jest ona już objęta ubezpieczeniem, a więc równocześnie o braku podstaw dla ich pobierania, a także do nie wzięcia pod uwagę faktu, iż po dniu 16 czerwca 2007 roku Skarżąca: składała co miesiąc deklarację ZUS DRA (Deklaracji rozliczeniowej), widniała w systemie eWUŚ i korzystała po tej dacie z usług opieki zdrowotnej w ramach NFZ, co nie było aż do 2014 r. kwestionowane przez NFZ czy ZUS.

5. naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, iż zachowanie Skarżącej polegające na braku złożenia po 16 czerwca 2007 r. pisemnego wniosku o zawarcie nowej umowy ubezpieczenia oraz zawarcia pisemnej umowy z NFZ, a zatem braku dokonania czynności konwencjonalnych dla zawarcia umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego wynikało z pozostawania w zaufaniu do wadliwych informacji z ZUS oraz sytemu eWUŚ, których to nieprawidłowości Skarżąca nie spowodowała i nie była świadoma ich znaczenia, a następnie przerzucenie na Skarżącą ciężaru skutków oraz odpowiedzialności za uchybienia NFZ, a także poprzez brak informacji o konieczności zawarcia nowej umowy i uznaniu że Skarżąca nie chce zawrzeć nowej umowy ubezpieczenia, w sytuacji, gdy jej celem oraz wolą było pozostawanie w systemie ubezpieczeń zdrowotnych, na co wskazuje fakt podpisania umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 2 lutego 2005 roku oraz uiszczanie na podstawie tej umowy składek przez niemal 10 lat.

6. naruszenie art. 7a § 1, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak wskazania charakteru i przeznaczenia składek opłacanych przez Skarżącą po dniu 16 czerwca 2007 r. w sytuacji, gdy organ II instancji uznaje, iż ubezpieczenie zakończyło się 16 czerwca 2007 r., a także odmowie uznania, iż po dniu 16 czerwca 2007 r. została pomiędzy nią a NFZ zawarta umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w drodze czynności konkludentnych, choć zarówno z okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym udzielania świadczeń przez NFZ w ramach ww. ubezpieczenia, danych ZUS i sytemu eWUŚ, a także woli Skarżącej, w tym faktu uiszczania przez nią składek, wnioskować należy, że organ II instancji winien przyjąć taką kwalifikację prawną zaistniałej sytuacji.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały omówione.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

W replice na odpowiedź na skargę Skarżąca ponowiła zarzuty podnoszone w całym postępowaniu, a w szczególności zarzut dotyczący kontynuowania umowy ubezpieczenia zdrowotnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego w sprawie wynika, że Skarżąca w dniu [...] lutego 2005 r. zawarła umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z NFZ - [...] Oddziałem Wojewódzkim, zgodnie z którą została objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem 1 marca 2005 r.

Z tytułu zawartej umowy Skarżąca opłacała składki lecz składka za kwiecień 2007 r. została opłacona po obowiązującym terminie.

W myśl art. 68 ust. 5 ustawy o świadczeniach osoba, o której mowa w ust. 1, zostaje objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem określonym w umowie dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego zawartej przez tę osobę z Funduszem, a przestaje być nim objęta z dniem rozwiązania umowy lub po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek.

Podstawą materialną objęcia Skarżącej tym ubezpieczeniem jest art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach, zaś podstawą zaprzestania tego objęcia jest art. 68 ust. 5 cyt. ustawy - m.in. na skutek upływu miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek.

Zgodnie z § 6 pkt 1 przedmiotowej umowy ubezpieczający przestaje być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem rozwiązania umowy lub po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek. Z umowy wynika też, że ubezpieczający się zobowiązany jest wnosić składki w terminie do dnia 15 następnego miesiąca za miesiąc poprzedni na numer konta ZUS.

Co prawda Skarżąca opłacała składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2005 r. do lipca 2014 r. lecz składkę za kwiecień 2007 r. opłaciła w dniu 28 czerwca 2007 r., podczas gdy ostateczny termin zapłaty przypadał na dzień 15 maja 2007 r. W konsekwencji od dnia następnego tj. od 16 maja 2007 r. zaczął biec okres miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek powodujący wygaśnięcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, który upłynął w dniu 16 czerwca 2007 r. Tym samym za termin końcowy obowiązywania tej umowy organy uznały datę 16 czerwca 2007 r. Ponadto, z akt sprawy wynika, że także późniejsze składki były płacone z uchybieniem terminu.

Skarżąca podnosi, że strony były związane umową dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, wobec uiszczania przez Skarżącą odpowiednich składek tytułem tego ubezpieczenia i akceptowania tego działania przez organ przez 117 miesięcy oraz potwierdzania posiadania statusu ubezpieczonego w systemie eWUŚ w dniu 28 października 2014 r. Inaczej rzecz ujmując istota zarzutów skargi sprowadza się do ustalenia, że płacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne i fakt ich przyjmowania przez ZUS prowadziło do nieprzerwanego podlegania Skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zgodnie z ustawą o świadczeniach, osoba ubiegająca się o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne składa w wybranym oddziale wojewódzkim NFZ wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym (zawierający m.in. dane tej osoby i członków jej rodziny) oraz podpisuje z NFZ umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Umowa zawierana jest na czas nieokreślony. Umowa ma charakter umowy dwustronnej. Osoba chcąca ubezpieczyć się dobrowolnie nie ma co prawda wpływu na treść zapisów umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującej w NFZ. Swoboda dotyczy jedynie określenia daty objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym (nie może być to jednak data wcześniejsza niż dzień zawarcia umowy). Ponadto można dowolnie określić podstawę wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, z tym że nie może być ona niższa niż przeciętne wynagrodzenie.

Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym następuje z dniem określonym w umowie zawartej z NFZ (art. 68 ust. 5 u.s.o.z.). Nie można jednak objąć tym ubezpieczeniem z datą wsteczną.

Sąd podzielił stanowisko organu, że nie doszło do kontynuacji umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego zawartej przez Skarżącą i organ. W ocenie Sądu nie mogło dojść do kontynuacji tej umowy przez sam fakt opłacania składek przez Skarżącą, gdyż przez fakty konkludentne (dorozumiane czynności) nie może dojść do zawarcia umowy ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd uznał, że samo opłacanie składek nie powoduje "wznowienia" umowy ubezpieczenia zdrowotnego, skoro ta umowa wcześniej wygasła z mocy prawa.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt II GSK 304/15 stwierdził, że fakt opłacania składek z tytułu wygasłej umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, a więc regulowania z ZUS przez Skarżącą zobowiązania z nieistniejącego tytułu prawnego, nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia przez NFZ sprawy w przedmiocie ustalenia prawa lub obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu – objęcia tymże ubezpieczeniem.

Niewątpliwym jest, że strony mogą zawrzeć umowę per facta concludentia, jednakże jej zawarcie, w przypadku umowy ubezpieczenia, musi być poprzedzone złożeniem zgodnych oświadczeń woli, wskazujących i uzgadniających istotne elementy tejże umowy w wyniku złożenia oferty przez jedną z nich (pisemny wniosek, którym mowa w art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach) oraz jej przyjęcia przez drugą stronę (NFZ), zgodnie z art. 68 ust. 5 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 809 § 1 i 2 k.c. Takie podjęcie czynności musiałoby mieć miejsce w odniesieniu do Skarżącej wobec faktu, iż objęcie jej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym spowodowało z mocy prawa wygaśnięcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia. De facto Skarżąca w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym powinna podjąć działania zmierzające do ponownego zwarcia umowy, o której mowa w art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki, chcąc być objętą ubezpieczeniem zdrowotnym.

Po drugie, art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach określa, że indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego należą do kompetencji dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ, gdzie do indywidualnych spraw zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem społecznym i ustalenia prawa do świadczenia. Ustęp 2 powołanego przepisu stanowi natomiast, że do spraw, o których mowa w ustępie 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenia zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej w sposób jednoznaczny rozdziela pomiędzy Narodowy Fundusz Zdrowia, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych kompetencje w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalania prawa do świadczeń, które rozpatruje NFZ, od kompetencji dotyczących spraw z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenia zdrowotne, podległych rozpoznaniu przez ZUS (por. wyroku SN z dnia: 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II UK 464/13 i 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II UK 257/14, wyrok NSA sygn. akt II GSK 304/15).

W tej sytuacji wszystkie zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, zarówno jeśli chodzi o zarzuty naruszenia przepisów procesowych, jak również przepisy prawa materialnego.

Wobec powyższego w ocenie Sądu należy uznać, że organ w sposób prawidłowy ustalił okres podlegania przez Skarżącą ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.