Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4305/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 164, art. 256
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1695/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2010 r. nr Sp. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1695/15, oddalił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne.

I

W dniu [...] października 2008 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP, UPRP lub organ) wpłynął wniosek [...] (dalej: wnioskodawca) przeciwko [...] (dalej: uprawniony) o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL o numerze R151292, w części dotyczącej produktów farmaceutycznych ujętych w kl. 5 klasyfikacji nicejskiej.

Jako materialnoprawną podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 pkt 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm. – dalej: u.z.t.) w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej: p.w.p.).

Uzasadniając swój interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego prawa wnioskodawca wskazywał, że materialnoprawną podstawą interesu prawnego strony w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP może być każda norma prawa materialnego, w tym ogólne normy regulujące zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest m.in. obrót lekami na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem wnioskodawcy, sporne prawo ochronne uniemożliwia mu wprowadzanie na polski rynek leku o nazwie "Validol", przez co ogranicza jego uprawnienia płynące z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm. – dalej: ustawa o swobodzie działalności gospodarczej) oraz z art. 20 Konstytucji RP.

Powołał się na fakt posiadania zezwolenia na wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terenie RP leku o nazwie "Validol", wydanego przez Ministra Zdrowia w dniu [...] sierpnia 2005 r. (nr [...]) i zaktualizowanego decyzjami tego organu nr [...] oraz na fakt, że uprawniony z tytułu spornego prawa ochronnego wystąpił do wnioskodawcy z pisemnym żądaniem zaniechania wprowadzania na teren Polski towarów oznaczanych znakiem towarowym "Validol". Zostało także wszczęte przez Prokuraturę Rejonową w [...] postępowanie przygotowawcze, w przedmiocie usiłowania wprowadzenia na teren RP towarów oznaczonych tym znakiem.

Ponadto wnioskodawca wskazał, że zgłosił znak towarowy "Darvalidol" w celu uzyskania prawa ochronnego, jednak Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia ochrony na ten znak z uwagi na istnienie wcześniejszego spornego prawa ochronnego.

W odpowiedzi uprawniony wniósł o jego oddalenie. Zarzucił brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia spornego prawa ochronnego. Stwierdził, że wskazane przez wnioskodawcę zezwolenie na wytwarzanie i wprowadzania do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, wydane przez Ministra Zdrowia w dniu [...] sierpnia 2005 r., nr [...] (T. 1, k. 68) jest w istocie jedynie pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej produktu leczniczego "Validol", wytwarzanego przez spółkę [...], zaś przedmiotem oceny ze strony organu były walory lecznicze tego produktu, nie zaś prawo do nazwy.

Zdaniem uprawnionego z powyższego pozwolenia mogłyby wynikać prawa nie wnioskodawcy, a co najwyżej wskazanej spółki [...], jednak podmiot ten nie ma prawa posługiwania się na terenie Polski znakiem towarowym "Validol", co zostało przesądzone następującymi orzeczeniami: decyzjami Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2006 r., [...] oraz [...], wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 153/07 oraz VI SA/Wa 154/07 oraz wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 330/07 oraz II GSK 329/07.

Uprawniony podkreślił, że z wyjątkiem zarzutu opartego na art. 7 u.z.t., w istocie wszystkie zarzuty podnoszone przez wnioskodawcę w niniejszym postępowaniu, zostały już rozpatrzone w postępowaniach zakończonych wskazanymi wyżej orzeczeniami.

W kolejnych pismach wnioskodawca oraz uprawniony podtrzymywali konsekwentnie swoje stanowiska.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.) w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. - umorzył postępowanie o unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy ze względu na braku interesu prawnego wnioskodawcy.

Według UPRP interes prawny przedsiębiorcy oparty na art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 Konstytucji RP, nie może być rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką dla jego stwierdzenia mógłby być jedynie sam fakt wykonywania przez wnioskodawcę działalności gospodarczej na tym samym rynku, co do którego odnosi się zakres ochrony kwestionowanego prawa wyłącznego na sporny znak towarowy. Wolność wykonywania działalności gospodarczej nie jest bowiem wolnością absolutną i niczym nieograniczoną.

Zdaniem organu wnioskodawca nie powołuje się na jakiekolwiek, mające mu przysługiwać, uprawnienia o charakterze pierwotnym, do posługiwania się oznaczeniem "Validol" w dowolnym charakterze. Swoje prawo do wykonywania działalności gospodarczej, mającej za przedmiot produkty farmaceutyczne oznaczane znakiem towarowym "Validol" wnioskodawca wywodzi wyłącznie z faktu zawarcia w dniu [...] maja 2005 r. umowy nr [...] z [...] spółką [...] i wynikającego z tej umowy stosunku zobowiązaniowego, w postaci udzielenia wnioskodawcy przez spółkę [...] wyłączności na sprzedaż preparatu Validol tab. 0,06 g na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, którego producentem jest [...]. Na mocy tej umowy ponadto, wnioskodawca zobowiązał się wobec spółki [...] przejąć prawa i obowiązki podmiotu odpowiedzialnego i realizować je zgodnie z polskim prawem.

Urząd Patentowy RP podkreślił, że w osobnym postępowaniu spornym przed tym Urzędem o sygn. [...], ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. został oddalony wniosek spółki [...] o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Podstawy faktyczne tego wniosku były w swej istocie tożsame z podstawami przedmiotowego wniosku, a podstawy prawne pokrywały się w zakresie dotyczącym zarzutów z art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t., zaś zgodność z prawem tej decyzji została poddana ocenie we właściwym trybie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a następnie Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 154/07 oraz wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 329/07).

Organ uznał zatem, że skoro spółka [...] we właściwym postępowaniu nie wykazała swoich praw do posługiwania się na terenie Rzeczpospolitej Polskiej oznaczeniem "Validol", to tym bardziej - zgodnie z zasadą nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet - uprawnień tych nie mógł nabyć od tej spółki wnioskodawca.

W ocenie UPRP na powyższe ustalenia, co do braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, bez wpływu pozostają okoliczności powołane przez wnioskodawcę w postaci toczącego się postępowania karnego w przedmiocie usiłowania wprowadzenia na polski obszar celny produktów oznaczanych znakiem naruszającym sporne prawo ochronne, oraz odmowa udzielenia ochrony na znak towarowy "Darvalidol" na rzecz wnioskodawcy. Bezsporne jest bowiem, że wskazane postępowania już się zakończyły, a zatem merytoryczne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy nie wpływa na sytuację prawną wnioskodawcy. Podobnie podnoszona przez wnioskodawcę kwestia posiadania przez niego w przeszłości zezwolenia na wytwarzanie i wprowadzania do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej leku "Validol", wydanego przez Ministra Zdrowia w dniu [...] sierpnia 2005 r., nr [...] - jest w niniejszej sprawie bez znaczenia. Zezwolenie to - co jest bezsporne między stronami - wygasło, a zatem w dacie orzekania w niniejszej sprawie także nie może zostać uznane za okoliczność mogącą stanowić podstawę stwierdzenia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy.

Aby wykazać istnienie po swojej stronie interesu prawnego w postępowaniu opartym na powołanych przepisach art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 Konstytucji RP, wnioskodawca powinien wykazać, że w świetle wyrażonej w tych przepisach swobody działalności gospodarczej jest uprawniony do posługiwania się w obrocie gospodarczym oznaczeniem słownym "Validol", a nie może tego uczynić z uwagi na istnienie spornego prawa ochronnego.

Wobec powyższego UPRP stwierdził, że wnioskodawca legitymuje się wyłącznie interesem faktycznym, nie zaś interesem prawnym w rozumieniu art. 164 p.w.p. i art. 28 k.p.a. Organ uznał, że skoro na mocy art. 256 ust. 1 p.w.p., do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP w sprawach nieuregulowanych w p.w.p. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., to na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie stało się bezprzedmiotowe i obowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skazanym na wstępie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. oddalił skargę wnioskodawcy.

Jak wyjaśnił Sąd I instancji, dokonując na gruncie niniejszej sprawy oceny, czy wnioskodawca posiadał interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa należy mieć na względzie to, że w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP powoływał się na fakt, że sporne prawo uniemożliwia mu wprowadzanie na polski rynek leku o nazwie "Validol", do czego z kolei uprawnia go umowa ze spółką [...] - wytwórcą leku, i te okoliczności ograniczają wnioskodawcy uprawnienia wynikające z art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz z art. 20 Konstytucji RP.

Dalej WSA stwierdził, że wynikająca z udzielonego prawa ochronnego możliwość nieskrępowanego wykorzystywania własnego znaku towarowego w prowadzonej działalności gospodarczej jest jednym z przejawów realizowania konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej. Jednakże dopiero stan faktyczny, w którym ze strony innego podmiotu gospodarczego - konkurenta na danym rynku, dochodzi do uniemożliwienia lub ograniczenia korzystania przez właściciela z posiadanego wyłącznego prawa ochronnego lub zagrożenia korzystania z tego prawa, daje ze względu na naruszone prawo swobody prowadzenia działalności gospodarczej, podstawę do domagania się ochrony m.in. w postępowaniu administracyjnym uniemożliwiającym dalsze naruszanie. Wówczas taki konkurent ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na identyczny co zarejestrowany dla niego znak towarowy, jeżeli dysponujący prawem ochronnym do takiego identycznego znaku jakimkolwiek skierowanym na zewnątrz działaniem będzie domagał się zaprzestania jego używania lub będzie zaprzeczał posiadanemu prawu.

W ocenie WSA taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem w dacie złożenia wniosku wnioskodawca nie był konkurentem uprawnionego.

WSA podkreślił, że to, co charakteryzuje przedmiotową sprawę, to fakt domagania się unieważnienia prawa do znaku "Validol" uzyskanego z wcześniejszym pierwszeństwem przez uprawnionego jako producenta leku - w konfrontacji ze złożonym w dniu 7 października 2008 r. wnioskiem [...] jako dystrybutora leku o nazwie Validol o unieważnienie ww. znaku. Jest bowiem poza sporem, że w tej dacie wnioskodawca nie posiadał żadnego własnego prawa do znaku "Validol".

Sąd I instancji przypomniał, że wnioskodawca powoływał się na dwa uprawnienia legitymujące go do złożenia wniosku o unieważnienie znaku uprawnionego.

Pierwsze z nich, to uprawnienie nadane wnioskodawcy przez firmę [...], jako przedstawicielowi tej spółki, do wprowadzania na polski rynek leku oznaczanego znakiem "Validol", wytwarzanego przez spółkę [...]. Przy czym nie była kwestionowana okoliczność, że wnioskodawca jako podmiot gospodarczy, prowadzący obrót środkami farmaceutycznymi, był wyłącznym przedstawicielem na rynku polskim spółki [...], oraz podmiotem, któremu ta spółka przekazała obowiązki podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie na rynek polski wytwarzanego przez nią preparatu Validol 0,06. jak bowiem twierdziła, na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. nabyła prawa i obowiązki podmiotu odpowiedzialnego w zakresie wprowadzania na rynek polski preparatu Validol 0,06 wytwarzanego przez spółkę [...] oraz prawo wyłączności w imporcie tego produktu do Polski.

Jednakże jak zauważył WSA spółka [...] przegrała w Polsce, we wszystkich instancjach, spory z uprawnionym o unieważnienie prawa ochronnego na słowny i słowno-graficzny znak towarowy "Validol" ([...]). Zatem w dacie złożenia wniosku o unieważnienie – czyli w dniu 7 października 2008 r. – wnioskodawca nie mógł powoływać się na jakiekolwiek uprawnienia do używania znaku "Validol" płynące z umów cywilnoprawnych ze spółką [...], bowiem ta ostatnia nie posiadając żadnych praw do oznaczania swoich leków tym znakiem w Polsce, tym bardziej tego prawa nie mogła przenieść na wnioskodawcę.

Natomiast drugie z uprawnień na które powoływał się wnioskodawca, to fakt posiadania zezwolenia na wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terenie RP leku o nawie "Validol" wydanego przez Ministra Zdrowia w dniu [...] sierpnia 2005 r. (nr [...]), zaktualizowanego decyzjami tego organu nr [...] oraz konsekwencje faktu, że uprawniony z tytułu spornego prawa ochronnego wystąpił do wnioskodawcy z pisemnym żądaniem zaniechania wprowadzania na teren Polski towarów oznaczanych znakiem towarowym "Validol".

Odnosząc się tych okoliczności Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawca, co jest bezsporne - utracił w toku postępowania administracyjnego uprawnienie w ww. zakresie, bowiem zezwolenie Ministra Zdrowia w tym przedmiocie wygasło z dniem [...] grudnia 2008 r.. Nie mają zaś znaczenia okoliczności dlaczego zaniechał ubiegania się o przedłużenie certyfikatu rejestracyjnego nr [...].

Zdaniem WSA brak jest także podstaw do wywodzenia - przez byłego dystrybutora leku "Validol", jakim jest wnioskodawca - interesu prawnego z tej okoliczności, że uprawniony z tytułu spornego prawa ochronnego wystąpił w dniu [...] stycznia 2008 r. z pisemnym żądaniem zaniechania wprowadzania na teren Polski towarów oznaczanych znakiem towarowym "Validol". Pomiędzy tym żądaniem uprawnionego a posiadaniem przez wnioskodawcę uprawnień do wprowadzania na teren Polski towarów oznaczanych spornym znakiem brak jest związku przyczynowo - skutkowego. W tym bowiem zakresie sytuację prawną wnioskodawcy kształtuje okoliczność, o której była wyżej mowa, mianowicie, że w dniu 31 grudnia 2008 r. wygasło udzielone mu zezwolenie na obrót lekiem "Validol".

Podjęcie zaś przez uprawnionego działań, polegających na złożeniu doniesienia o popełnieniu przez wnioskodawcę przestępstwa z art. 305 ust. 3 p.w.p. skutkujące wszczęciem przez Prokuraturę Rejonową w [...] postępowania w tej sprawie wynikało z jej uprawnień z tytułu ochrony znaku. Co więcej - jak zauważył organ - postępowanie karne w ww. sprawie zostało już zakończone i nie wpływa na sytuację prawną wnioskodawcy.

Sądu I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję organu i badając prawidłowość poczynionych ustaleń i dokonanych ocen tego, czy art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 Konstytucji RP może stanowić - na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy - źródło interesu prawnego wnioskodawcy uznał, że z niebudzących wątpliwości ustaleń Urzędu Patentowego RP wynika, że w dacie składania wniosku i w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wnioskodawca nie posiadał żadnego uprawnienia do spornego znaku.

Według WSA w toku postępowania przed UPRP zostało to bez żadnych wątpliwości dowiedzione i wykazane złożonymi do akt sprawy prawomocnymi wyrokami sądowymi, że spółka [...] nie posiada żadnych uprawnień do spornego znaku. Skoro zaś ich nie posiada, nie mogła ich przekazać wnioskodawcy jako swojemu przedstawicielowi handlowemu. Natomiast nie wykazanie się przez wnioskodawcę w trakcie prowadzonego postępowania interesem prawnym w konkretnej, indywidualnej sprawie, musiało skutkować umorzeniem postępowania na zasadzie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.

II

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez orzeczenie o uchyleniu decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2010 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 164 p.w.p. w zw. z art. 256 p.w.p. oraz w zw. z art. 28 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego do domagania się unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Validol", a w szczególności że źródłem tego interesu nie jest list ostrzegawczy uprawnionego i złożenie przez niego zawiadomienia o przestępstwie z art. 305 p.w.p. oraz odmowa Urzędu Patentowego RP rejestracji na rzecz skarżącego znaku towarowego "Darvalidol" jako kolidującego ze znakiem uprawnionego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnioskodawca przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uprawniony wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Za nieusprawiedliwiony należy uznać wskazany w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 164 p.w.p. w zw. z art. 256 p.w.p. i art. 28 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca jako wnioskodawca nie posiadała interesu prawnego do domagania się unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Validol", a w szczególności że źródłem tego interesu nie jest list ostrzegawczy uprawnionego i złożenie przez niego zawiadomienia o przestępstwie z art. 305 p.w.p. oraz odmowa Urzędu Patentowego RP rejestracji na rzecz wnioskodawcy znaku towarowego "Darvalidol" jako kolidującego ze znakiem uprawnionego.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sąd I instancji i Urzędu Patentowego RP, że wnioskodawca, tj. [...] nie ma interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego prawa ochronnego, na którejkolwiek podstaw prawnych i faktycznych, wskazanych we wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że w polskim prawie administracyjnym przesłanka interesu prawnego kreuje pojęcie strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ma ono dwie płaszczyzny - procesową, bo uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w określonej sprawie oraz materialnoprawną, bo wynika z przepisów prawa materialnego, które dotyczą określonych praw i obowiązków danego podmiotu. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego. Ocena, czy ukształtowanie sytuacji prawnej jednego podmiotu (uprawnionego) wpłynie na sytuację prawną innego podmiotu (wnioskodawcy) w taki sposób, aby można było mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego do wniesienia żądania unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, wymaga każdorazowo dokonania szczegółowej analizy okoliczności faktycznych danej sprawy.

Nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo wyłączne) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji danego prawa wyłącznego (zob. np. wyroki NSA: z 21 czerwca 2017 r., II GSK 2942/15; z 21 października 2013 r., II GSK 898/12 ; z 9 lutego 2010 r., II GSK 335/0, CBOSA).

Jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie i w orzecznictwie interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i realny. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne, konkretne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej.

Sąd I instancji słusznie stwierdził, że interes prawny, o którym stanowi zarówno art. 164 p.w.p. w zw. z art. 256 p.w.p. i w zw. z art. 28 k.p.a. jest interesem własnym strony postępowania administracyjnego. Oznacza to zatem, - jak zasadnie zarzucił uprawniony - że z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy może wystąpić tylko taki podmiot, który wskaże, że rejestracja znaku towarowego narusza jego prawa (uprawnienia) przyznane mu przepisami ustawowymi. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie ma żadnych praw do posługiwania się w obrocie oznaczeniem Validol, które można byłoby naruszyć z uwagi na istnienie spornego prawa ochronnego.

Jak bowiem stwierdził Urząd Patentowy i co następnie zaakceptował Sąd I instancji, spółka [...] przegrała w Polsce, we wszystkich instancjach, spory z uprawnionym o unieważnienie prawa ochronnego na słowny i słowno-graficzny znak towarowy "Validol" ([...]). Zatem w dacie złożenia wniosku o unieważnienie – czyli w dniu 7 października 2008 r. – wnioskodawca nie mógł powoływać się na jakiekolwiek uprawnienia do używania znaku "Validol" płynące z umów cywilnoprawnych ze spółką [...]. Ta ostatnia bowiem nie posiadając żadnych praw do oznaczania swoich leków tym oznaczeniem w Polsce, nie mogła ich przekazać wnioskodawcy jako swojemu przedstawicielowi handlowemu.

Ponadto w dacie złożenia wniosku wnioskodawca nie był konkurentem uprawnionego, który ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na identyczny co zarejestrowany dla niego znak towarowy, jeżeli dysponujący prawem ochronnym do takiego identycznego znaku jakimkolwiek skierowanym na zewnątrz działaniem będzie domagał się zaprzestania jego używania lub będzie zaprzeczał posiadanemu prawu.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej ma rację Sąd I instancji, który podzielił w tym zakresie pogląd organu, że bez wpływu na stanowisko co do braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, pozostają powołane przez niego okoliczności w postaci toczącego się postępowania karnego w przedmiocie usiłowania wprowadzenia na polski obszar celny produktów oznaczanych znakiem naruszającym sporne prawo ochronne – na skutek działań podjętych przez uprawnionego, jak również odmowa udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "DARVALIDOL" na rzecz wnioskodawcy. Ponadto bezsporne jest - jak słusznie zauważył Urząd Patentowy RP - że wskazane postępowania już się zakończyły, a zatem merytoryczne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy - nie wpływa na sytuację prawną wnioskodawcy.

Podobnie, podnoszona przez wnioskodawcę kwestia posiadania przez niego w przeszłości zezwolenia na wytwarzanie i wprowadzania do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej leku Validol, wydanego przez Ministra Zdrowia w dniu [...] sierpnia 2005 r., nr [...] (por. T. I k. 69) jest w rozpoznawanej sprawie bez znaczenia. Zezwolenie to bowiem - co jest bezsporne między stronami i co podkreślił Sąd I instancji akceptując stanowisko Urzędu Patentowego RP – wygasło 31 grudnia 2008 r. w toku postępowania administracyjnego, a zatem nie mogło być uznane za okoliczność, która może stanowić podstawę stwierdzenia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.