Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 937/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Państwowy Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. o braku podstaw do stwierdzenia u M.A. choroby zawodowej – pylicy krzemowej wymienionej pod poz. 3.1 w wykazie chorób zawodowych – stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U Nr 105 poz.869).

Decyzja została wydana na podstawie następujących ustaleń:

M.A. w okresie:

- od [...] lipca 1974 r. do [...] stycznia 1975 r. zatrudniony był w K S.A Oddział na stanowisku operatora przenośników taśmowych,

- od [...] lutego 1975 r. do [...] lutego 1976 r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych i od [...] lutego 1977 r. do [...] lipca 1977 r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych na stanowisku traktorzysty,

- od [...] lipca 1977 r. do [...] marca 1992 r. zatrudniony był na stanowisku oczyszczacza odlewów w Zakładach [...] i od [...] kwietnia 1992 r. do [...] sierpnia 2001 r. u Fabryce [...] S.A (data wykreślenia z rejestru przedsiębiorców [...] lutego 2006 r., data uprawomocnienia wykreślenia z KRS – [...] marca 2006 r.).

Narażenie na pył zawierający krzemionkę występowało podczas pracy na stanowisku oczyszczacza odlewów. Pomiary stężenia pyłu wykonane w latach 1982-2000 na w/w stanowisku wykazały stężenie w granicach 4.6 - 26,13 mg/m3, badany pył zawierał 10.6 - 29% wolnej krystalicznej krzemionki.

W latach 1994-1996 M.A. był diagnozowany w Poradni Chorób zawodowych z podejrzeniem choroby wibracyjnej o lokalizacji miejscowej. Orzeczono wówczas, o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Pierwsze zmiany radiologiczne w obrębie płuc stwierdzono u skarżącego w 1999 r. W 2002 r. M.A. został skierowany do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z podejrzeniem pylicy płuc.

Od czerwca 2002 r. był leczony w Poradni Pulmonologicznej bez ustalonego rozpoznania ostatecznego. W maju 2003 r. w ramach badania konsultacyjnego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego dokonano kompleksowej oceny układu oddechowego w odniesieniu do dotychczasowych wyników badań radiologicznych i spirometrycznych. Stwierdzono, iż zmiany radiologiczne dostrzegane na zdjęciach płuc pacjenta w ciągu ostatnich lat mają charakter pozapalny, wymagające dalszego leczenia w Poradni Pulmonologicznej i nie upoważniają do rozpoznania pylicy płuc. Wobec czego mimo udokumentowanego narażenia na pyły o działaniu zwłókniającym orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – pylicy płuc. M.A. [...] lipca 2003 r. złożył odwołanie od negatywnego orzeczenia lekarskiego wnosząc o przeprowadzenie badania lekarskiego w jednostce badawczo-rozwojowej medycyny pracy. W następstwie tych działań M.A. został skierowany na badania konsultacyjne do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia.

W dniu [...] sierpnia 2003 r. Instytut Medycyny Pracy wydal orzeczenie lekarskie nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż wykonane badania radiologiczne nie ujawniły zmian, które upoważniałyby do rozpoznania pylicy krzemowej płuc i tym samym choroby zawodowej. Zaznaczono, że rozpoznane schorzenia (reumatoidalne zapalenie stawów w wywiadzie, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego) nie są wymienione w obowiązującym wykazie chorób zawodowych i nie pozostają w związku z wykonywaną pracą w odlewni.

Wobec powyższych ustaleń (braku klinicznego rozpoznania choroby zawodowej) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r. nie stwierdził choroby zawodowej – pylicy krzemowej wymienionej w punkcie 3.1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Od powyższej decyzji M.A. pismem z dnia [...] października 2003 r. wniósł odwołanie podważając ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] wydanym przez dr n. med. J.G. z Przychodni Chorób Zawodowych przy IMP.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia [...] listopada 2003 r. znak: [...] zwrócił się do IMP z prośbą o uzupełnienie wydanego orzeczenia poprzez szczegółowe jego uzasadnienie. Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. znak: [...] wskazano, iż na wykonanym zdjęciu radiologicznym klatki piersiowej w dniu [...] sierpnia 2003r. nie stwierdzono zmian pyliczych. Tym samym pomimo udokumentowanego narażenia M.A. na ponadnormatywne stężenie pyłu zawierającego krzemionkę, stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego. Podkreślono, że stwierdzenie zmian pyliczych w zdjęciu radiologicznym klatki piersiowej stanowi jedyną podstawę do rozpoznania choroby zawodowej – pylicy płuc.

Wobec powyższego organ odwoławczy w dniu [...] grudnia 2003 r. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji podając w uzasadnieniu, że pylica płuc może się ujawnić i rozwijać po zaprzestaniu pracy narażającej na działanie pyłu zwłókniającego i w związku z tym nie ma ograniczenia czasowego do rozpoznawania pylicy po przerwaniu narażenia. Wyniki kolejnych badań mogą być ewentualną podstawą do ponownego rozpatrzenia choroby zawodowej.

Dnia [...] stycznia 2004 r. M.A. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o przyznanie renty z tytułu choroby zawodowej. Rozpatrzenie sprawy przejął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. i wyrokiem z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Go 13/05 oddalił skargę. Orzeczenie stało się prawomocne 17 sierpnia 2005 r.

Dnia 11 września 2008 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem.

Po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Go 706/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zmienił swój wyrok i uchylił zaskarżoną decyzję PWIS z dnia [...] grudnia 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS z dnia [...] września 2003 r.

Sąd uznał zasadność skargi przyjmując, iż skarżący został pozbawiony możliwości obrony przysługujących mu praw w postępowaniu sądowo-administracyjnym i niemożność ta nie ustała przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Jednocześnie rozpatrując ponownie sprawę Sąd zważył, iż organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji prowadząc postępowanie jak i wydając decyzje w przedmiocie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne (wyrok z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. akt P 23/07, Dz. U. Nr 116, poz. 740). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w myśl którego sprawy dotyczące stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie powinny być rozpoznawane na podstawie niekonstytucyjnych przepisów wyżej wskazanego rozporządzenia, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tego aktu prawnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1435/08) Sąd ten pogląd podzielił i powołując się na treść art.178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej. W tym stanie rzeczy Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonych decyzji i polecił organom administracyjnym, aby prowadząc ponownie postępowanie rozpatrzyły sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP, gdyż wydany wyrok rozstrzygnięcia nie przesądził.

Stosownie do wyroku Sądu postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało ponownie podjęte po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

Pismem z dnia [...] września 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o ocenę aktualnego stanu zdrowia M.A. i wydanie nowego orzeczenia lekarskiego.

Jednocześnie M.A. pismem z dnia [...] września 2009 r., skierowanym do PPIS po raz kolejny zaznaczył, iż u dwóch jego współpracowników rozpoznano pylicę punkcikową rozproszoną jako chorobę zawodową a u niego nie, choć wspólnie pracowali w takich samych warunkach i wykonywali te same czynności wynikające z zakresu obowiązków. W odpowiedzi na powyższe pismo PPIS wskazał tryb rozpoznawania chorób zawodowych przez uprawnione jednostki służby zdrowia i zaznaczył, że wykonywanie pracy w narażeniu nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej.

W dniu [...] grudnia 2010 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy na podstawie wyników przeprowadzonej we wrześniu 2009 r. konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – pylicy krzemowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że wykonane badania w Klinice IMP nie ujawniły po raz kolejny na zdjęciu klatki piersiowej M.A. zmian charakterystycznych dla pylicy płuc zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r., co jest niezbędnym warunkiem rozpoznania tej choroby. Orzeczenie to M.A. zakwestionował, w następstwie czego został skierowany na konsultację do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia.

Dnia [...] lutego 2011 r. Instytut Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – pylicy krzemowej płuc. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że podczas hospitalizacji w Klinice IMP nie stwierdzono zmian osłuchowych nad polami płucnymi, spoczynkowe badanie spirometryczne wykazało zaburzenia wentylacji płuc o charakterze restrykcji o umiarkowanym nasileniu. Stwierdzone na wykonanym zdjęciu radiologicznym zmiany w płucach nie spełniają radiologicznych wymogów dla rozpoznania pylicy krzemowej płuc zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. ( stopień 0/1q, 1/0 s/t). Wskazano, iż obraz rtg odpowiada najbardziej włóknieniu śródmiąższowemu (samoistnemu lub w przebiegu choroby układowej- rzs).

W oparciu o powyższe orzeczenia lekarskie PPIS w dniu [...] kwietnia 2011 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – pylicy krzemowej. Na skutek wniesionego odwołania od tej decyzji, w którym skarżący zarzucił bardzo stronnicze prowadzenie jego sprawy i brak wzięcia pod uwagę, iż jego stan zdrowia stale się pogarsza – organ odwoławczy pismami z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] i [...] września 2011r. znak [...] wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy o uzupełnienie wydanego w dniu [...] lutego 2011r. orzeczenia lekarskiego nr [...] poprzez wskazanie daty badania radiologicznego, które było podstawą rozstrzygnięcia, wyjaśnienie czy technika badania rentgenowskiego była wykonana zgodnie z zaleceniami Międzynarodowego Biura Pracy i czy w trakcie diagnostyki różnicowej rozważono wystąpienie Zespołu Caplana tj. reumatoidalnej postaci pylicy. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w świetle orzecznictwa sądowego (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2008r., IV SA/GI 332/08) posługiwanie się dla sklasyfikowania zmian radiologicznych zaleceniami wydanymi w 1980 r. przez Międzynarodowe Biuro Pracy nie zwalnia placówek diagnostycznych od szczegółowego i przekonywującego uzasadnienia wydanego orzeczenia, bowiem klasyfikacja ma charakter zaleceń a nie wiążących reguł. Celem wydanej w 1980 r. klasyfikacji było ujawnienie i ujednolicenie opisywania indywidualnych objawów choroby, natomiast nie służy ona tworzeniu prawnej definicji choroby. Powyższe stwierdzenia znajdują również wyraz w fachowej literaturze tj. "Choroby zawodowe" pod redakcją Kazimierza Marka wydawnictwo lekarskie W-wa 2003 r. str. 62. Ze wskazanej literatury wynika również, iż klasyfikacja krótka MBP z 1980 roku została uzupełniona zestawem 22 radiogramów standardowych, a w opisie radiogramów wyodrębniono zmiany miąższowe i zmiany opłucnowe. Zauważono, że z przekazanej przez M.A. karty informacyjnej leczenia klinicznego (L.ks. Gł.32/2011) w wyniku przeprowadzonego badania rtg klatki piersiowej rozpoznano zgrubienie opłucnej obu płuc większe po stronie lewej. W związku z tym organ drugiej instancji uznał za zasadne wyjaśnienie, czy są to zmiany związane lub nie związane ze zmianami pyliczymi. Ponadto LPWIS uzupełnił materiał dowodowy w części dotyczącej oceny narażenia zawodowego tj. w trakcie zatrudnienia M.A. w okresie od [...] lipca 1974 r. do [...] stycznia 1975 r. w K (dowód: karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – postępowanie przeprowadzone w dniu [...] sierpnia 2011 r. w PSSE). Zebrane dane o narażeniu zostały przekazane do Instytutu Medycyny Pracy.

W pismach z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz [...] września 2011 r. IMP wyjaśnił, iż podstawą wydania orzeczenia w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia było badanie radiologiczne z dnia [...] lutego 2011 r., wykonane podczas hospitalizacji pacjenta w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP. Zaznaczono, że Instytut jest jednostką badawczo-rozwojową w dziedzinie medycyny pracy oraz diagnostyki w chorobach zawodowych, referencyjną dla terenu całego kraju. Według obowiązujących zasad podstawową metodą diagnostyczną i orzeczniczą pylicy krzemowej płuc jest badanie radiologiczne. Należy w tym celu wykonać pełnowymiarowe zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej w wymiarze tylno- przednim. Zdjęcie powinno być kompetentnie odczytane i opisane zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy. Posługując się klasyfikacją rozszerzoną za klinicznie znaczące zmiany upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej (kryterium orzecznicze nie jest tożsame z prawną definicją choroby zawodowej, o czym pisze Prof. Kazimierz Marek w podręczniku "Choroby Zawodowe"), należy przyjąć kategorie 1/1. Stwierdzone u pacjenta nasilenie zmian radiologicznych, nie spełnia zatem uznanego kryterium orzeczniczego umożliwiającego rozpoznanie choroby zawodowej – pylicy płuc. Potwierdzono, iż w klasyfikacji radiologicznej wyodrębniono również zmiany opłucnowe. Występowanie zmian opłucnowych nie należy jednak do obrazu klinicznego pylicy krzemowej. Mogą się one pojawić jako konsekwencja narażenia na azbest, dlatego w orzeczeniu wyraźnie zaznaczono, iż brak jest danych wskazujących na zawodowe narażenie badanego na azbest. Zauważono, że przepisy prawne oraz praktyka orzecznicza uzależniają możliwość rozpoznania choroby zawodowej od zasady przeważającego prawdopodobieństwa. W przedmiotowej sprawie lekarze specjaliści biorący udział w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym prowadzonym w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy w tym doświadczony specjalista radiolog określił zmiany stwierdzone na zdjęciu rtg wykonanym u M.A. na "odpowiadające najbardziej włóknieniu śródmiąższowemu" nie zaś pylicy płuc. Włóknienie śródmiąższowe płuc może mieć wiele przyczyn, jednakże najbardziej prawdopodobną w tym przypadku jest włóknienie w przebiegu choroby układowej, na którą badany cierpi od 2001 r. (reumatoidalne zapalenie stawów). Stwierdzono, że ponowna szczegółowa analiza procesu diagnostyczno- orzeczniczego, w tym przebiegu i wyników badań wykonanych podczas hospitalizacji wykazały, iż proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych i nie ma żadnych merytorycznych podstaw do weryfikacji wydanego orzeczenia. Analiza dokumentacji (załączniki do pisma PWIS z dnia [...] września 2011 r. znak: [...]) w tym dotycząca uzupełnionej oceny narażenia zawodowego nie dostarcza danych mogących być podstawą weryfikacji wydanego orzeczenia. Wskazano, iż u badanego brak jest spełnienia kryteriów rozpoznania pylicy, dlatego rozważanie wystąpienia Zespołu Caplana, który jest postacią pylicy i któremu towarzyszą zmiany reumatoidalne nie ma uzasadnienia.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w uzasadnieniu podał, iż zgodnie z art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy o takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (w przypadku pylic płuc w tym pylicy krzemowej nie można określić okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych – Dz. U. Nr 105 poz. 869). W ocenie organu odwoławczego, ze względu na wszechstronne i logiczne uzasadnienie oraz zgodność z pozostałym materiałem dowodowym powyższe orzeczenie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może we własnym zakresie dokonać rozpoznania choroby zawodowej mieszczącej się w wykazie chorób zawodowych. Nadto, organy inspekcji sanitarnej nie są upoważnione do kwestionowania treści merytorycznej orzeczenia, o ile wyczerpany został tryb postępowania wskazany w § 7 ust. 1, 2 i 3 obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie ten tryb został wyczerpany, a wnioski z przeprowadzonej diagnostyki i obserwacji w kierunku choroby zawodowej pod postacią pylicy krzemowej płuc są przekonywujące i czytelne. Przede wszystkim odniesiono się do wyników badań rtg klatki piersiowej, które były podstawą rozstrzygnięcia i do innych zebranych dowodów tj. wyników oceny narażenia zawodowego oraz wyników przeprowadzonej diagnostyki różnicowej. Brak jest podstaw do stwierdzenia ich niewiarygodności i nierzetelności tym bardziej, że odwołujący nie przedstawił dowodów podważających zasadność wydanych przez kompetentne placówki medyczne opinii. Domaganie się odwołującego wydania orzeczenia lekarskiego w innym składzie osobowym i na innym terenie jest nieuzasadnione, bowiem z akt sprawy wynika, że skarżący był również konsultowany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego tj. drugiej na terenie kraju uprawnionej jednostce orzeczniczej drugiego stopnia w zakresie chorób zawodowych. Każdy przypadek podejrzenia choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika rozpatrywany jest indywidualnie z uwzględnieniem osobistej wrażliwości organizmu. W ocenie organu odwoławczego nie uchybiono obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności wymagających specjalistycznej wiedzy i wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie są spójne. Podkreśla także organ, że orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. wydane przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia (Instytut Medycyny Pracy) w wyniku ponownego badania jest ostateczne.

Nadto Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał, iż wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, zważa na spełnienie dwóch pozytywnych elementów jednocześnie: orzeczenia lekarskiego rozpoznającego chorobę zawodową i wyników dochodzenia epidemiologicznego wskazującego na istnienie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie z uwagi na brak rozpoznania klinicznego choroby zawodowej pomimo, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało narażenie zawodowe na pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. Brak jednego z wyżej wymienionych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Podstawą nie rozpoznania choroby zawodowej u M.A. był brak cech radiologicznych dla pylicy płuc. Jednocześnie pylica płuc może się ujawniać i rozwijać po zaprzestaniu pracy narażającej na działanie pyłu zwłókniającego i w związku z tym nie ma ograniczenia czasowego do rozpoznania pylicy po przerwaniu narażenia. W przypadku wykonywania przez M.A. zaleconych badań kontrolnych w kierunku pylicy płuc, wyniki tych badań mogą być ewentualną podstawą do ponownego rozpatrzenia choroby zawodowej.

Na powyższą decyzję M.A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. Podał, że naprawdę czuje się źle a samo postępowanie w jego sprawie toczy się stronniczo. Jeden organ przyklepuje drugiemu i właściwym byłoby uzupełnienie materiału dowodowego poprzez opinię jeszcze innego instytutu lub biegłych sądowych którzy to potwierdzili by chorobę zawodową u niego.

`W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości, bądź zasad współżycia społecznego.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – pylicy krzemowej wymienionej w poz. 3.1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869).

W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. W niniejszej sprawie niesporne jest, że skarżący w latach 1977 do 1992 zatrudniony był w Zakładach [...] na stanowisku oczyszczacza odlewów oraz od 1992 do 2001 w Fabryce [...] również na stanowisku oczyszczacza odlewów. W trakcie pracy na tych stanowiskach narażony był na pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne stwarzającą możliwość powstania choroby zawodowej – pylicę krzemową.

Jednakże samo zagrożenie wystąpienia choroby umieszczonej w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczającym powodem dla przyjęcia, że ona wystąpiła u osoby pracującej w szkodliwych dla zdrowia warunkach. Postępowanie w sprawie choroby zawodowej zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869) składa się z kilku etapów: w pierwszej kolejności podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu i okręgowemu inspektorowi pracy. Inspektor sanitarny po otrzymaniu zawiadomienia wszczyna postępowanie i kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest wydawane przez lekarza posiadającego odpowiednie kwalifikacje, zatrudnionego w poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Dopiero po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jako organ pierwszej instancji wydaje decyzje w przedmiocie stwierdzenia bądź braku podstaw dla stwierdzenia choroby zawodowej. Organem drugiej instancji jest Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw dla jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego wydaje organ biorąc pod uwagę dwa czynniki łącznie występujące:

- umieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia wyżej cytowanego oraz

- ustalenie, że między warunkami pracy występującymi w środowisku pracy a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia istnieje związek przyczynowy lub z wysokim stopniem prawdopodobieństwa można stwierdzić jego istnienie.

W przedmiotowej sprawie prowadzonej po wznowieniu postępowania sądowego i zmianie wyroku tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2005r. i po wejściu w życie cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. żaden z ośrodków – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy – [...] września 2009r. , Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy – [...] grudnia 2010 r. i Instytut Medycyny Pracy – [...] lutego 2011r. – podobnie jak i wcześniej te same ośrodki w latach 2002 – 2003 oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w maju 2003 r. – nie stwierdzili u skarżącego schorzenia – pylicy krzemowej wymienionej w poz. 3.1 załącznika do rozporządzenia. Ponadto orzeczenia wydane przez w/w placówki medyczne wykazują, że schorzenie stwierdzone u skarżącego nie ma cech tej choroby zawodowej, na którą skarżący wskazuje i uznania której się domaga powołując się na szkodliwe warunki w których pracował oraz iż jego współpracownicy z nim pracujący na pylicę krzemową zapadli.

Należy podkreślić, że organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie, a w szczególności organ drugiej instancji nie poprzestały dla ustalenia stanu zdrowia skarżącego na orzeczeniu lekarskim, lecz domagały się dodatkowych wyjaśnień w związku ze zmianami jakie w obrazie radiologicznym u skarżącego występują. Organowi chodziło o ustalenie, czy mają one związek z pylicą krzemową.

Sąd podziela stanowisko organów, że podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw dla jej stwierdzenia, jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w tej sprawie. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej jeśli nie budzi wątpliwości w świetle innych dowodów. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia i zasadą swobodnej oceny dowodów właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Sąd uznał, że organ inspekcji sanitarnej w oparciu o art. 80 k.p.a. dokonał oceny orzeczeń lekarskich i ich uzupełnień w przedmiocie swoich wątpliwości – mających walor opinii biegłego i słusznie nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności. Uprawnione jednostki organizacyjne w postępowaniu orzeczniczym nie stwierdzając u skarżącego choroby zawodowej, wiarygodnie uzasadniły swoje stanowisko. Za nietrafny należy uznać zarzut skarżącego co do niepowołania jeszcze jednego badania lub niedopuszczenia jeszcze jednej opinii lekarskiej o jego stanie zdrowia. Argumenty jakie skarżący przedstawia co do kwestionowania ustaleń organów – a mianowicie złe samopoczucie i okoliczność, iż inni pracownicy z nim pracujący zachorowali na pylicę krzemową, a jemu z nieuzasadnionych powodów odmawia się uznania, iż posiada on chorobę zawodową, nie mogły być podstawą dla dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie. Jak wynika bowiem z orzeczenia lekarskiego, po przeprowadzeniu badania rtg klatki piersiowej rozpoznano u skarżącego zgrubienie opłucnej obu płuc które nie należy do obrazu klinicznego pylicy krzemowej a włóknienie śródmiąższowe mogło powstać w przebiegu choroby układowej na którą skarżący cierpi od 2001 r. (reumatoidalne zapalenie stawów). Również zarzut, iż postępowanie prowadzone jest stronniczo, nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym.

Zagrożenie zachorowania na chorobę zawodową na skutek szkodliwych warunków pracy nie musi oddziaływać jednakowo na wszystkich pracujących. Jak w każdej chorobie wiele czynników powoduje zachorowanie i to nie tylko tych, które oddziałują z zewnątrz, ale także takie, które związane są z danym człowiekiem, jak uwarunkowania genetyczne, podatność, brak odporności, wiek, inne choroby i wiele innych związanych z dana jednostką chorobową.

Na podkreślenie zasługuje okoliczność, którą podał organ drugiej instancji w końcowej części uzasadnienia a mianowicie, iż pylica płuc może ujawniać się i rozwijać po zaprzestaniu pracy w warunkach narażających na działanie pyłu i w związku z tym nie ma ograniczenia czasowego do uznania za chorobę zawodową po zakończeniu pracy o ile wyniki badan potwierdzą jej wystąpienie. Dlatego też skarżący winien dokonywać badań kontrolnych, bowiem okoliczność, iż był narażony na niekorzystne działania pyłu krzemowego nie jest kwestionowane.

Biorąc wszystkie przytoczone okoliczności pod uwagę, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.