Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2324/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder /spr./ Sędzia NSA Elżbieta Makowska Protokolant Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. o d d a l a skargę, II. z a s ą d z a od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego F. P. kwotę [...] /[...] / złotych tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną Ji C. z urzędu w postępowaniu sądowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 5 i 7, art. 4, art. 32, art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zmianami), po rozpatrzeniu wniosku J. C. z dnia [...] r. przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności dietetycznej, lekkostrawnej i ubogocholesterolowej.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zasiłek celowy przyznano wnioskodawcy ze względu bezrobocie i długotrwałą chorobę, ustawowe kryterium dochodowe ustalone dla gospodarstwa jednoosobowego w kwocie 461 zł i rzeczywisty dochód J. C., na który składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Organ I instancji stwierdził również, że z uwagi na ograniczone środki, którymi dysponuje oraz uzupełniający charakter świadczeń pomocy społecznej, nie ma możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb J. C. w pełnym zakresie i w pełnej wysokości.

J. C. odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołujący zarzucił, że przyznano mu świadczenia pieniężne niezgodnie z wnioskiem, albowiem zasiłek celowy w wysokości [...] zł został przyznany na[...] r., a odwołujący wniosek złożył w[...] r.

Podniósł również, że organ nieprawidłowo określił jego dochód w wysokości [...] zł i nie odliczył faktycznie zapłaconych alimentów. Odwołujący zarzucił nadto, że organ I instancji nie wypowiedział się dlaczego odmówił mocy dowodowej załączonym do wniosku dokumentom, np. wyrokowi Sądu Rejonowego, decyzji ZUS zaświadczeniom lekarskim oraz dokumentowi potwierdzającemu wpłatę alimentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoją decyzję Kolegium stwierdziło, że nie jest kompetentne do zmiany wysokości i rodzaju przyznanej pomocy. Organ podał nadto- powołując się na treść art. 32 ustawy z dnia 20 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, że przepis ten nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalania tej wysokości. Wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony, możliwości finansowe organów pomocy społecznej.

Kolegium odrzuciło również zarzut J. C. dotyczący terminu rozpatrzenia wniosku i uznało, że sprawa została załatwiona zgodnie z art. 35 § 1 i 2 Kpa, a na termin wydania decyzji wpływ miało przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz dostarczenie przez odwołującego wszystkich niezbędnych dokumentów.

Organ odwoławczy ustosunkował się nadto do zarzutów J. C., dotyczących jego dochodu. Powołując się na treść art. 2a ust. 1 pkt 2 i pkt 2a ustawy o pomocy społecznej podał, że dochód pomniejszany jest o kwotę wysokości alimentów świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób. W oparciu o akta administracyjne Kolegium stwierdziło, ze kwota [...] zł wpłacona w dniu [...] r. na konto ZUS została zaliczona na poczet zaległości alimentacyjnych wynoszących [...] zł i z tego powodu nie może zostać odliczona od dochodu.

J. C. wywiódł skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] domagając się uchylenia decyzji. Wniósł nadto o dopuszczenie dowodu z taśmy magnetofonowej na okoliczność treści pisma z dnia [...] r. oraz innych bliżej nie określonych dowodów.

W uzasadnieniu skargi J. C. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji.

Pełnomocnik skarżącego ustanowiony na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] r. w piśmie z dnia [...] r. poparł skargę i wniósł:

- o stwierdzenie, że skarżącemu według decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] dnia [...] r. przysługuje zasiłek celowy na miesiąc [...] r., nie zaś za miesiąc [...] r.

- stwierdzenie, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącego za miesiąc [...] r. winien być pomniejszony o alimenty faktycznie zapłacone zgodnie z art. 2a ustawy o pomocy społecznej

- o stwierdzenie, że decyzja Kolegium jest niezgodna z prawem,

- o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu pisma podniesiono m.in., że organ winien przyznać zasiłek celowy w wyższej kwocie, albowiem do dnia 16 sierpnia 2003 r. wraz ze skarżącym zamieszkiwała jego ciężko chora ciocia M. Z..

Przez decyzje organów obu instancji skarżący został wprowadzony w bardzo trudną sytuacje finansową, a organy pomocy społecznej nie miały żadnego planu pomocy skarżącemu, który pomógłby w jego usamodzielnieniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, ( jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).

Sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną ocenia zatem, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Badając w tych aspektach rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego dla J. C. Sąd uznał, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie doszło do naruszenia prawa.

Materialnoprwaną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.).

Zgodnie z tym przepisem, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Jednocześnie art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji oraz kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalenia wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2003 r. (M.P. Nr 21, poz. 326), kwoty [...] zł.

W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że dochody J. C. nie przekraczają minimum dochodowego określonego przepisami, a nadto, że w przypadku skarżącego występuje potrzeba zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej i z tych względów został mu przyznany zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności dietetycznej. Przyznana kwota nie zaspokoiła jednakże potrzeb i oczekiwań skarżącego.

J. C. zakwestionował również przyznanie mu świadczenia pieniężnego na miesiąc [...] r. w sytuacji, gdy złożony przez niego wniosek dotyczył [...] r.

Podkreślić należy, że w przypadku zasiłku celowego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, ani też nie określają wysokości zasiłku, lecz stanowią, że może zostać przyznany. Oznacza to, że kwestia przyznania zasiłku, jak i jego wysokość zostały pozostawione uznaniu organów pomocy społecznej. Uznanie to nie może oczywiście mieć zupełnie dowolnego charakteru, lecz powinno być uzasadnione sytuacją osoby potrzebującej pomocy oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej w kontekście potrzeb innych osób oczekujących pomocy.

Z uzasadnienia decyzji obu instancji wynika, że organ pomocy społecznej przy ustalaniu wysokości zasiłku celowego miał na względzie ograniczoną ilość środków finansowych i rosnącą liczbę osób wymagających pomocy.

Stanowisko takie jest zgodne z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osoby lub rodziny występującej o pomoc powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają możliwościom pomocy społecznej.

Dodać należy, że żaden przepis nie określa, jak często można występować z wnioskiem o zasiłek celowy, a więc jeżeli sytuacja skarżącego J. C. nadal będzie trudna, to może on występować z kolejnym wnioskiem o objęcie pomocą.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego okresu, na który została przyznana pomoc uznać należy zarzut ten za nieuzasadniony na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Zasiłek celowy ze swej istoty nie jest świadczeniem okresowym. Przyznaje się go jednorazowo na pokrycie określonych, jednorazowych potrzeb na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania ostatecznej decyzji. Pogląd w tej sprawie wyrażony przez Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia [...] r. – sygn. akt[...] ; LEX nr 45800, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Na przyznanie świadczeń z pomocy społecznej oraz ich wysokość , co jest bezsporne, ma m.in. wpływ sytuacja ekonomiczna osoby, która o taka pomoc się ubiega.

Skarżący J. C. zakwestionował wysokość dochodu, którą organy obu instancji przyjęły w celu ustalenia jego prawa do świadczeń. Organy obu instancji, zdaniem skarżącego, nie wzięły pod uwagę wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r, zasądzającego od J. C. na rzecz M. C. alimenty w wysokości po [...] zł miesięcznie.

Zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. ) dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej.

Wprawdzie przepis mówi o dochodzie rodziny, ale nie oznacza to, że dochód rodziny jednoosobowej jest inaczej liczony. Generalnie za dochód miesięczny uważane są wszystkie stałe dochody bez względu na źródło lub tytuł ich uzyskania pomniejszone o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym oraz świadczone alimenty na rzecz innych osób.

W przekonaniu Sądu, użyte przez ustawodawcę wyrażenie:"świadczone alimenty" oznacza alimenty, których kwota faktycznie pomniejsza dochód rodziny, czyli alimenty zapłacone na rzecz osoby uprawnionej.

Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że skarżący posiada znaczne zadłużenie z tytułu alimentów i kosztów komorniczych, a incydentalna wpłata [...] zł dokonana w [...] r. nie może być uznana przez organy orzekające w sprawie jako stałe obciążenie podlegające odliczeniu od dochodu również w [...] ., tj. w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczeń pomocy społecznej.

Z tych względów Sąd uznał, że dochód skarżącego został ustalony prawidłowo, a podniesione w tym zakresie zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Bezpodstawny jest również zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącego, iż organ nie uwzględnił sprawowania przez J. C. opieki nad schorowaną ciotką M. Z., która zmarła w dniu [...] r. i okoliczność ta pozostała bez wpływu na wysokość świadczenia.

Stwierdzić należy, że podanie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej zostało złożone przez J. C. w dniu [...] r. i w motywach wniosku skarżący domagał się świadczeń dla siebie, pomijając całkowicie okoliczności sprawowania przez połowę sierpnia opieki nad ciężko chorą ciotką.

Zważywszy jednak na datę przyznania zasiłku celowego oraz biorąc pod uwagę wyżej przytoczony pogląd Sądu w tej materii, podniesione przez pełnomocnika J. C. zarzuty są pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Reasumując należy uznać, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy oraz nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja orzekająca o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie [...] zł nie narusza prawa.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze