Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 899/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2 pkt 16
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi Ł. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr: [...] Prezydent Miasta przyznał Ł. L. świadczenie wychowawcze na syna J. L. na okres od dnia 01.04.2016 r. do dnia 30.09.2017 r. w wysokości 500 zł miesięcznie.

Następnie w dniu 25.01.2018 r. Prezydent Miasta decyzją nr: [...] zobowiązał Ł. L. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych w kwocie 9.000 zł za okres od dnia 1.04.2016 r. do dnia 30.09.2017 r. wraz z należnymi odsetkami. Decyzja organu I instancji została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018 r. nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem konieczności wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczeń wychowawczych Ł. L.

Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. organ I instancji zawiadomił Ł. L. o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania decyzją z dnia [...] 2016 r. nr: [...] świadczeń wychowawczych.

Następnie Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] orzekł we wznowionym postępowaniu o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...] dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na syna J. L. oraz o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1.04.2016 r. do dnia 30.09.2017 r.

Organ I instancji wskazał na nową okoliczność nie znaną organowi w dacie orzekania, a mianowicie złożenie wniosku przez drugiego z rodziców dziecka w dniu 1 kwietnia 2016 r. o świadczenie wychowawcze na syna J. L., w konsekwencji którego A. L. zostały przyznane świadczenia wychowawcze na syna J. L. na tożsamy okres świadczeniowy co Ł. L.

W szerokim uzasadnieniu organ I instancji przedstawił motywy swojego działania wskazując na konieczność uchylenia swojej wcześniejszej decyzji o przyznaniu Ł. L. świadczenia wychowawczego na syna J. L. i konieczność odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń ze względu na brak przesłanek do otrzymania świadczenia, bowiem wnioskodawca nie mógł zaliczyć do składu rodziny swojego syna J. L. Organ I instancji wskazał na zbieg prawa rodziców i pierwszeństwo do otrzymania świadczenia osoby, która złożyła pierwsza wniosek, nadto na brak spełniania przesłanki opieki naprzemiennej w opiece nad synem J. ze względu na brak odpowiedniego orzeczenia sądowego w tym przedmiocie oraz brak spełniania naprzemienności opieki. Dodatkowo organ I instancji powołał się na ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, który potwierdził wykonywanie realizowanie i kontaktów z dzieckiem według planu rodzicielskiego. W konsekwencji powyższych ustaleń organ I instancji nie znalazł podstaw do przyjęcia, że ojciec dziecka Ł. L. w badanym okresie sprawował opiekę naprzemienną nad synem - małoletnim J. L. i że można zaliczyć go do członków rodziny Ł. L. w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z tych względów organ nie uwzględnił wniosku Ł. L. o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna J. L.

Od decyzji Prezydenta Miasta odwołanie w ustawowym terminie złożył Ł. L. kwestionując stanowisko organu I instancji w zakresie braku ustalenia przez Sąd opieki naprzemiennej i wskazując na brak działania w złej wierze. Odwołujący się zarzucił, iż przy weryfikacji wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego organ I instancji nie zweryfikował tego, że matka dziecka również złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego i nie przeprowadził wówczas wywiadu środowiskowego na okoliczność sprawowania opieki and dzieckiem. Mając na uwadze sprawowanie opieki naprzemiennej odwołujący się wskazał, iż dokonał zwrotu połowy kwoty wypłaconego w spornym okresie świadczenia wychowawczego i przyznał, że na dzień składania wniosku ze względu na prowadzenie postępowania rozwodowego żadne z rodziców nie posiadało orzeczenia o opiece naprzemiennej jednakże opieka ta była sprawowana w taki sposób, co potwierdził potem plan rodzicielski złożony w trakcie procesu rozwodowego. W ocenie odwołującego się zatwierdzony przez Sąd Okręgowy plan rodzicielski potwierdza sprawowanie opieki naprzemiennej. Dodatkowo wskazano na błędy w argumentacji organu I instancji (dotyczące miejsca zamieszkania dziecka i czasu sprawowanej opieki przeliczonej w procentowym udziale spędzanych z dzieckiem godzin) i wskazano na orzecznictwo sądowo-administracyjne z roku 2017 nakazujące interpretowanie opieki naprzemiennej niezależnie od treści orzeczenia sadowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 czerwca 2019 r. nr: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019 r. nr [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO wyjaśniło, że fakt złożenia wniosku przez drugiego z rodziców dziecka – A. L. w dacie orzekania organu I instancji nie był znany organowi. To zaś jako nowa okoliczność nie znana w dacie orzekania tj. w dniu [...] 2016 r. stanowiło podstawę wznowienia postępowania w sprawie wniosku Ł. L. o przyznanie świadczenia wychowawczego.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy Kolegium podało, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego zostały uregulowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepis art. 2 pkt 16 cyt. ustawy w brzmieniu od dnia 1 sierpnia 2017 r. do definicji rodziny wprowadził zapis przy opiece naprzemiennej - o konieczności sprawowania opieki w porównywalnych i powtarzających się okresach. Odpowiednio do tego przepisu w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców; dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z akt sprawy wynika, iż małżeństwo Ł. L. i A. L. zostało rozwiązane przez rozwód w dniu 2 listopada 2016 r. W wyroku rozwodowym Sąd stwierdził, że prawo wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi: Z. i J. powierza obojgu rodzicom, z ustaleniem miejsca zamieszkania dziecka przy matce. W przedmiocie obowiązku alimentacyjnego postanowiono kosztami utrzymania i wychowania małoletniej Z. i małoletniego J. obciążyć obydwoje rodziców i z tego tytułu zasądzono od Ł. L. na obydwojga dzieci alimenty. W okresie zatem od dnia 1.04.2016 r do dnia rozwodu wnioskodawca nie posiadał orzeczenia o opiece naprzemiennej. W ocenie strony opieka ta była stanowiona w naprzemienny sposób i na tą okoliczność powołał stosowne orzecznictwo sądowo-administracyjne z roku 2017 r., wskazując iż ustalenie sprawowania opieki naprzemiennej nie musi wynikać orzeczenia sądowego. Po uzyskaniu wyroku rozwodowego pobierający świadczenie nie zgłosił tego faktu organowi I instancji pomimo pouczenia zwartego w decyzji o konieczności zgłaszania wszelkich zmian mających wpływ na przyznane świadczenie. Uczynił to natomiast po okresie ponad roku we wrześniu 2017 r.

Mając na uwadze definicję rodziny zarówno w brzmieniu obowiązującym w okresie świadczeniowym 2016/2017 jak i aktualnym stanie prawnym Kolegium wskazało, iż aby otrzymywać świadczenie wychowawcze konieczne jest zaliczenie dziecka do składu rodziny. W oparciu o powyższe Kolegium stwierdziło, że do czasu zmiany postanowienia Sądu w zakresie miejsca zamieszkania i w zakresie opieki naprzemiennej nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku Ł. L. Ustalenie opieki naprzemiennej przez organ nie jest możliwe przy uwzględnieniu zgodnego wniosku rodziców, czy jak w przedmiotowej sprawie oświadczenia ojca dziecka. Zgodnie z najnowszą linią orzeczniczą istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania/ miejsca pobytu dziecka przesądza ustalenie do czyjej rodziny - w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - należy zaliczyć to dziecko. Natomiast ustalenie przez Sąd miejsca pobytu dziecka przy jednym z rodziców powoduje uznanie, że dziecko przy tym z rodziców ma pobyt stały, natomiast każdorazowy pobyt dziecka w innym miejscu - np. u drugiego rodzica - musi być traktowany jak pobyt tymczasowy. Nie jest więc rzeczą organów administracyjnych ustalanie charakteru pobytu dziecka u drugiego z rodziców w sytuacji jednoznacznej treści prawomocnego orzeczenia Sądu ustalającego ten pobyt przy pierwszym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż przed nowelizacją przedmiotowej ustawy w poprzednim, okresie świadczeniowym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowane były stanowiska dopuszczające ustalanie opieki naprzemiennej przez organy administracji. Orzecznictwo to - jednak po pierwsze nie było jednolite, a nadto w orzecznictwie ugruntował się pogląd odmienny od powołanego przez odwołującego się. Odwołujący się nie przedstawił orzeczenia sądu wprost orzekającego o opiece naprzemiennej, jak też, że opiece takiej nie odpowiada stan uregulowany rodzicielskim planem wychowawczym.

W obecnym stanie prawnym ustawodawca zdecydował w art. 2 pkt 16 ustawy, że dzieci będące pod opieką naprzemienną zalicza się do rodzin obojga rodziców, a rodzina w rozumieniu tego przepisu oznacza określony krąg osób wspólnie zamieszkujący z dziećmi będącymi na ich utrzymaniu. Ta cecha opieki naprzemiennej, polegająca na wspólnym zamieszkiwaniu, jest dla niej konstytutywna. W przedmiotowej sprawie opieka czy wykonywanie władzy rodzicielskiej wnioskodawcy - zarówno nad Z. jak i J. zostały uregulowane w określony sposób, nie skutkują jednak wspólnym zamieszkiwaniem w powtarzających się i porównywalnych okresach. W konsekwencji powyższego nie było możliwe uznanie wniosku Ł. L. o przyznanie świadczenia wychowawczego na J. L. Tym samym zasadne jest uchylenie wcześniejszej decyzji organu o przyznaniu świadczenia wychowawczego wnioskodawcy i odmowa przyznania żądanego świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Ł. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 i 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia wnikliwie stanu faktycznego sprawy oraz braku właściwego rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o posiadane dowody.

W uzasadnieniu skargi podniesiono tę samą argumentację co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W ocenie wnioskodawcy organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, iż ustalenie miejsca zamieszkania małoletniego dziecka przy matce oraz brak wyraźnego orzeczenia sądu w zakresie opieki naprzemiennej uniemożliwia otrzymanie świadczenia wychowawczego przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2019 r. nr: [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019 r. nr: [...] orzekająca, we wznowionym postępowaniu, o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr: [...] dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na J. L. oraz o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na to dziecko w okresie od dnia 1.04.2016 r. do dnia 30.09.2017 r.

Ponieważ oceniane obecnie decyzje zapadły po wznowieniu postępowania w sprawie zakończoną decyzją ostateczną, Sąd zobligowany jest do skontrolowania prawidłowości przeprowadzonego postępowania wznowieniowego. Wyjaśnienia wobec tego wymaga, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. Wszczynając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu w pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w I instancji bada, czy istnieją ustawowe przesłanki wznowienia określone enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Spełnienie wskazanego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w drugiej fazie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, które może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a. W oparciu o ten przepis organ może wydać decyzję: 1) odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo 2) uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i orzec na nowo co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo 3) stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.).

Badając zatem przeprowadzone przez organy postepowanie należy ocenić je jako prawidłowe, bo spełniające powyżej wskazane wymogi. Niewątpliwie bowiem przesłanka wznowienia wskazana przez organ tj. ujawnienie nowej, nie znanej organowi w dacie orzekania okoliczności, a mianowicie złożenie w dniu 1 kwietnia 2016 r. wniosku przez drugiego z rodziców dziecka o świadczenie wychowawcze na syna J. L., w konsekwencji którego A. L. przyznano świadczenia wychowawcze na syna J. L. na tożsamy okres świadczeniowy co Ł. L., stanowi ustawową przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prawidłowo zatem organ I instancji wznowił postanowieniem z dnia 1 marca 2019 r. postępowanie w sprawie przyznania Ł. L. decyzją z dnia [...] 2016 r. nr: [...] świadczeń wychowawczych na syna J. L. To z kolei uprawniło organ do przejścia do drugiego etapu postępowania wznowieniowego tj. merytorycznego rozpoznania sprawy, które może zakończyć się jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a.

Przechodząc do kontroli merytorycznej badanych decyzji tj. prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym przypadku art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) - dalej jako "u.p.p.w.d." - Sąd stwierdził, że również są one prawidłowe, bo polegające na obowiązujących w dacie orzekania przepisach prawa, poprawnie przez organ zinterpretowanych.

Prezydent Miasta odmawiając skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego na syna J. L. w okresie od dnia 1.04.2016 r. do dnia 30.09.2017 r. stwierdził, że skarżący niezgodnie z obowiązującymi przepisami wskazał syna J. w składzie swojej rodziny. Małżeństwo Ł. L. i A. L. zostało rozwiązane przez rozwód w dniu 2 listopada 2016 r. wyrokiem Sądu Okręgowego, w którym orzeczono, że prawo wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi: Z. i J. powierza się obojgu rodzicom, z ustaleniem miejsca zamieszkania dzieci przy matce. W przedmiocie obowiązku alimentacyjnego postanowiono kosztami utrzymania i wychowania małoletniej Z. i małoletniego J. obciążyć obydwoje rodziców i z tego tytułu zasądzono od Ł. L. na rzecz dzieci alimenty. W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, syn J. nie zalicza się do członków rodziny skarżącego w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. i z tego powodu wnioskowane świadczenie nie może być przyznane. Pogląd ten w pełni podzieliło SKO.

Zajęte w sprawie stanowisko przez organy obu instancji podziela również Sąd orzekający jako mające oparcie w ówcześnie obowiązującym przepisie art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. oraz utrwalonej linii orzeczniczej. Powołany przepis zawiera bowiem legalną, niepodlegającą interpretacji definicję "rodziny". Stosownie do jego postanowień rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Jak wynika z powyższego w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca jako zasadę przyjął, że dziecko uznawane jest za członka tylko jednej rodziny, wyjątkowo zaś można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. O tym, do której rodziny należy zaliczyć dziecko, decyduje, który z uprawnionych podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy wspólnie zamieszkuje z dzieckiem, a w konsekwencji który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Za powyższym stanowiskiem przemawia użyty w art. 2 pkt 16 ustawy zwrot, że rodzinę stanowią osoby wspólnie zamieszkujące z dziećmi pozostającymi na ich utrzymaniu. Wspólne zamieszkiwanie - co do zasady - wiążę się z faktycznie sprawowaną opieką nad dzieckiem. Ustawodawca w art. 22 u.p.p.w.d. w przypadku zbiegu prawa do świadczenia wychowawczego, przyznał prawo do tego świadczenia podmiotowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której zgodnie z orzeczeniem sądu rodzinnego, dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Zatem art. 2 pkt 16 cyt. ustawy we wskazanym zakresie jest jasny i nie wymaga zabiegów interpretacyjnych. Opieka naprzemienna musi wynikać z orzeczenia sądu.

Pojęcie "opieki naprzemienne" wprowadzone zostało z dniem 1 kwietnia 2016 r. wraz z wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Natomiast z dniem 29 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego wprowadzająca instytucję opieki naprzemiennej do polskiego porządku prawnego. Zarówno ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak i ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, nie zawierają definicji pojęcia "opieka naprzemienna". Należy jednak zauważyć, że k.p.c. posługuje się pojęciem "orzeczenie", w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Dla wyjaśnienia tego pojęcia pomocne będzie przywołanie tezy do wyroku NSA z dnia 26.02.2019 r. sygn. I OSK 1016/17 ( to i kolejne orzeczenia publ. w CBOSA), w której wskazano na cechy opieki naprzemiennej: 1. Opiekę naprzemienną cechuje mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. 2. Na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zasadą jest uznawanie dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo – gdy chodzi o rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu – możliwe jest zaliczenie dziecka jednocześnie do grona członków rodzin obojga rodziców. Następuje to wówczas gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu. Intencją ustawodawcy było zatem przyznanie jednego świadczenia wychowawczego na to samo dziecko matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka. W przypadku zbiegu prawa do świadczenia wychowawczego tychże podmiotów ustawa przewiduje, że świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.

Jak wynika bezspornie z akt sprawy w okresie od dnia 1.04.2016 r. do dnia rozwodu wnioskodawca nie posiadał orzeczenia o opiece naprzemiennej. Skarżący powołał się w tym względzie na plan rodzicielski złożony w trakcie procesu rozwodowego, który w ocenie skarżącego potwierdza sprawowanie przez rozwiedzionych małżonków opieki naprzemiennej nad wspólnymi dziećmi.

W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska skarżącego w tej kwestii. Z wyroku rozwodowego wynika bowiem jednoznacznie, że miejsce zamieszkania syna J. L. zostało ustalone przy matce. W tej sytuacji nie można, jak wyżej już wyjaśniono, uznać zgodnie z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., że J. L. jest członkiem rodziny Ł. L., choć oczywiście w tradycyjnym pojęciu rodziny dziecko zawsze należy do rodziny obojga rodziców. Nadto należy rozróżnić sprawowanie władzy rodzicielskiej, które powierzono w wyroku rozwodowym obojgu rodzicom od opieki naprzemiennej. Nie są to pojęcia tożsame. Sąd podzielił zatem stanowisko organów orzekających, że z wyroku rozwodowego nie wynika naprzemienna opieka nad synem J. obojga rodziców rozwiedzionych. Mało tego organy administracji publicznej nie są uprawnione do badania sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem przez rodziców (zob. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r. I OSK 1659/17), co powoduje, że podnoszone na wszystkich etapach postępowania argumenty skrzącego o posiadaniu planu rodzicielskiego odpowiadającemu opiece naprzemiennej są bezzasadne.

Powyższe oznacza zatem, że - na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. - ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Takie stanowisko utrwaliło się także w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, a Sąd w składzie orzekającym podziela te poglądy (por. wyroki NSA z dnia: 15.05.2019 r. sygn. akt I OSK 3668/18; 27 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 2145/18; 26.02.2019 r. sygn. akt I OSK 1016/17; 12 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 2059/18).

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że organy administracyjne zasadnie uznały, że syn – J. L. nie jest członkiem rodziny skarżącego w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, co uzasadnia rozstrzygnięcie organów obu instancji o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr: [...] dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na syna J. L. oraz o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1.04.2016 r. do dnia 30.09.2017 r.

Sąd nie podzieli zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 i 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (co wykazano powyżej) oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia wnikliwie stanu faktycznego sprawy oraz braku właściwego rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o posiadane dowody. Przeciwnie w ocenie Sądu organy uczyniły zadość wskazanym przez skarżącego regułom postępowania administracyjnego. Organy przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie rzetelnie i wnikliwie, z poszanowaniem zasad ogólnych stanowionych przez k.p.a., odnosząc się do każdego z podniesionych przez skarżącego zarzutów. Znalazło to odzwierciedlenie w poprawnie sformułowanych uzasadnieniach organów, które zawarły w nich stosowne przepisy prawa wraz z ich wyczerpujących wyjaśnieniem.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.