Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 642/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 25
journal: Dz.U. 2021 poz 1912
law: ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar,, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wydzielenia gruntów za działkę objętą scaleniem oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło nieważność decyzji Wojewody B. z [...] listopada 1979 r., nr [...] , w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów położonych na terenie obiektu pn. "G.", w tym wsi G., enklaw łąkowych wsi S., W., P. i innych, położonych w uroczysku "R.", działu łąkowego D. oraz części gruntów wsi M., gm. G., woj. b., w części w jakiej w zamian za grunty posiadane przed scaleniem przez M. C. (dalej jako: "M. C."), syna J. i P., tj. działkę położoną w obrębie G., oznaczoną nr geodezyjnym [...] , wydzielono grunty na rzecz Państwowego Fundusz Ziemi.

W związku z powyższym, wnioskiem z [...] marca 2011 r. H. F. (dalej jako: "skarżąca"), spadkobierczyni M. C., wystąpiła do Starosty B. o wydzielenie na jej rzecz ekwiwalentu w zamian za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] , położoną w obrębie G., poprzez ustalenie i wypłacenie odszkodowania za jej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Starosta B. ustalił, że jedynie trzy działki oznaczone nr: [...] , [...] i [...] z wydzielonych na rzecz Skarbu Państwa w 1979 r. nie były obejmowane późniejszymi postępowaniami scaleniowymi, jak również nie zostały przekazane w zarząd Lasów Państwowych czy też gminy. Przedmiotowe działki uległy podziałowi i w latach 90. zostały przekazane do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Większość działek została sprzedana na rzecz osób fizycznych aktami notarialnymi. W związku z powyższym Starosta uznał, że jedynie grunty w działce nr [...] oznaczonej po podziale jako działki nr [...] i [...] od momentu ich wydzielenia do chwili obecnej stanowiły i stanowią własność Skarbu Państwa, przy czym działka nr [...], zgodnie z wyjaśnieniami Agencji Nieruchomości Rolnych, obciążona została umową dzierżawy. Ponadto na podstawie map ewidencyjnych ustalono, że grunty te położone są najbliżej gruntów należących uprzednio do M. C.

Biorąc pod uwagę powyższe, Starosta B. decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], orzekł: 1) wydzielić na rzecz skarżącej grunty w działce nr [...] o powierzchni 0,7300 ha położonej w obrębie G., gm. G. (powstałej w wyniku podziału działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych) – w zamian za grunty w działce nr [...] objęte scaleniem gruntów obrębu G. w 1975 r., stanowiące własność M. C. (spadkodawcy skarżącej); 2) pomniejszyć grunty wydzielone na rzecz Skarbu Państwa w trakcie scalenia przeprowadzonego w latach 1975-1979 o grunty w nowopowstałej działce nr [...]; 3) grunty w działce nr [...]powstałej w wyniku podziału działki nr [...]pozostawić we własności Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca [...] lipca 2015 r. wniosła od ww. decyzji odwołanie.

SKO w Białymstoku decyzją z [...] września 2015 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z [...] września 2015 r., nr [...], Kolegium wyznaczyło Prezydenta Miasta B. do załatwienia sprawy wydzielenia następcy prawnemu M. C. - skarżącej, ekwiwalentu w zamian za działkę gruntu o nr geod. [...] (zmienionym następnie na nr [...]) objętą postępowaniem scaleniowym przeprowadzonym w 1979 r., zakończonym decyzją Wojewody B. z [...] listopada 1979 r., nr [...], która – w tej części, w jakiej w zamian za grunty posiadane przed scaleniem przez M. C. (działkę położoną w obrębie G., oznaczoną nr geodezyjnym [...]) wydziela grunty na rzecz Skarbu Państwa – uznana została (na mocy decyzji SKO w B. z [...] stycznia 2011 r., nr [...]) za nieważną.

W ślad za ww. postanowieniem SKO przesłało nowy dokument do przedmiotowej sprawy złożony przez skarżącą, a mianowicie kserokopię zaświadczenia wydanego przez Starostę B. z [...] listopada 2005 r., nr [...], o posiadanych przez M. C. nieruchomościach od momentu złożenia ewidencji gruntów wsi G. do daty jego śmierci.

Wnioskiem z [...] listopada 2015 r. skarżąca, ze względu na to, że dotychczas nie zostało zapłacone odszkodowanie, jak również nie został przyznany grunt zamienny za działkę nr [...] o powierzchni 0,789 ha, która jak poinformowała skarżąca jest obecnie zabudowana, wystąpiła do Prezydenta Miasta B. z żądaniem o zapłacenie odszkodowania za przedmiotowe grunty oraz zadośćuczynienie.

Prezydent Miasta B., rozpatrując przedmiotową sprawę na bazie istniejącego stanu prawnego nieruchomości i obowiązujących przepisów, uznał, że w zakresie żądań zapłacenia odszkodowania za grunty działki nr [...] o pow. 0,789 ha oraz zadośćuczynienia, brak było podstaw prawnych pozwalających na ich rozpatrzenie w drodze administracyjnej. Do rozpoznania spraw cywilnych właściwe są bowiem sądy powszechne. Z tego powodu Prezydent decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...], odmówił wydzielenia ekwiwalentu oraz zapłacenia odszkodowania z zadośćuczynieniem w zamian za grunty działki nr [...]o pow. 0,789 ha położonej we wsi G., gm. G., objętej w 1975 r. scaleniem gruntów.

Skarżąca wniosła od powyższej decyzji odwołanie do SKO w B..

Decyzją z [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano na ustalenie przez organ pierwszej instancji, że skoro jedyną działką nieobciążoną obowiązującymi umowami cywilnymi, bądź niepoddaną dalszym (niż z 1979 r.) postępowaniom scaleniowym, z której istnieje możliwość wydzielenia ekwiwalentu za grunty działki nr [...] objętej ww. scaleniem jest działka nr [...], to należy prowadzić postępowanie w celu takiego wydzielenia. Jednocześnie SKO wskazało, że istniejąca w obrocie prawnym decyzja Wojewody B. z [...] listopada 1996 r., nr [...], na mocy której Agencja nabyła prawo do wykonywania prawa własności i innych praw rzeczowych w stosunku do mienia rolnego Skarbu Państwa jest wzruszalna. Zwrócono też uwagę na brak w uzasadnieniu odniesienia się do złożonego przez stronę zaświadczenia Starosty B. z [...] listopada 2005 r. oraz pisma [...] w B. z[...] lutego 1976 r.

Wobec wskazań SKO wynikających z decyzji z [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Prezydent [...] listopada 2016 r. wystąpił z wnioskiem do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody B. z [...] listopada 1996 r., nr [...], orzekającej o przekazaniu na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi o powierzchni 3,40 ha, położonej w obrębie G., gm. G., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

MRiRW decyzją z [...] grudnia 2018 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody B. z [...] listopada 1996 r., nr [...], w tej części, w jakiej przekazał on Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa udział skarżącej (spadkobierczyni M. C.) w działce nr [...] o pow. 3,4 h, położonej we wsi G., gm. G.. Z uwagi na to, że przedmiotowa działka nie stanowiła wyłącznie mienia Skarbu Państwa, lecz również skarżącej, organ wskazał, że udział jej nie mógł zostać przekazany decyzją Wojewody B. na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Wojewoda P., mając na uwadze wydaną przez MRiRW ww. decyzję, wszczął postępowanie w sprawie przekazania na rzecz Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (wcześniej Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) udziału skarżącej (spadkobierczyni M. C.) w prawie własności nieruchomości położonej w wsi G., gm. G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,4 ha, które następnie decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], umorzył. Wojewoda wskazał, że skoro przedmiotowa działka nie była jedynie mieniem Skarbu Państwa, ale stanowiła też własność skarżącej, to udział skarżącej nie mógł zostać przekazany decyzją Wojewody na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Decyzją z [...] października 2020 r., nr [...], MRiRW uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda nie wskazał bowiem, w jakiej części umarza postępowanie oraz nie określił udziału skarżącej w przedmiotowej nieruchomości.

Rozpoznając sprawę ponownie, [...] grudnia 2021 r. Wojewoda wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie przekazania na rzecz Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (uprzednio Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) udziału skarżącej (spadkobierczyni M. C.) w wysokości [...], w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,4 ha, położonej we wsi G., gm. G. Organ, zgodnie z zaleceniami MRiRW, określił udział skarżącej w nieruchomości i wskazał, w jakiej części umarza postepowanie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że udział skarżącej w prawie własności działki nr [...] oszacowano w wysokości [...], jako iloraz wartości działki nr [...] (64,20 jednostek szacunkowych) oraz wartości działki nr [...] (299/56 jednostek szacunkowych).

Prezydent Miasta B. decyzją z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], orzekł: 1) w zamian za działkę nr [...] stanowiącą własność M. C. objętą scaleniem gruntów położonych na terenie obiektu pn. "G.", w tym wsi G., enklaw łąkowych wsi S., W., P. i innych, położonych w uroczysku "R.", działu łąkowego D. oraz części gruntów wsi M., gm. G., woj. b., zatwierdzonym decyzją Wojewody B. z [...] listopada 1979 r., nr [...], uchyloną w tej części decyzją SKO w B. z [...] stycznia 2011 r., nr [...]– wydzielić na rzecz spadkobierczyni M. C. – skarżącej, z działki nr [...] o powierzchni 3,3675 ha położonej w obrębie G., gm. G., pow. b. – grunty w postaci działki [...] o pow. 0,7300 ha położonej w obrębie G., gm. G., pow. b. – zgodnie z operatem technicznym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], którego integralną część stanowią: mapa podziału nieruchomości nr [...] celem wydzielenia ekwiwalentu zamiennego oraz wykaz zmian danych ewidencyjnych, stanowiące załączniki do niniejszej decyzji; 2) pomniejszyć powierzchnię gruntów wydzielonych w trakcie powyższego scalenia na rzecz Skarbu Państwa o grunty o pow. 0,7300 ha stanowiące działkę nr [...]; 3) pozostałe grunty wydzielone z działki nr [...] w postaci działki nr [...] o powierzchni 2,6375 ha – pozostawić na własność Skarbu Państwa, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania uzyskał informacje z zasobów archiwalnych P. Urzędu Wojewódzkiego w B., Starostwa Powiatowego w B., Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B., Archiwum Państwowego w B. i Urzędu Gminy w G. Na ich podstawie ustalił m.in. (str. 4-6 decyzji pierwszoinstancyjnej), że sporna działka nr [...] została objęta scaleniem gruntów w 1975 r. w ten sposób, że część jej gruntów w "Rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem" z [...] czerwca 1979 r. w pozycji nr [...] zapisanej na Państwowy Fundusz Ziemi wykazana została w granicach działki nr [...] o pow. 0,75 ha, a pozostała część jej gruntów w granicach działki nr [...] o pow. 3,48 ha. Przedmiotowym postępowaniem scaleniowym objęto 182 działki Państwowego Funduszu Ziemi (w tym działki nr [...] i [...]) o ogólnej powierzchni 362,35 ha i wartości szacunkowej gruntów 22495,35 pkt. Na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Fundusz Ziemi wydzielonych zostało 98 działek o pow. 500,19 ha, o ogólnej wartości szacunkowej gruntów 31761,30 pkt. W ogólnej wartości gruntów PFZ znalazły się wartości szacunkowe gruntów działek nr [...] i [...]. Postępowanie scaleniowe zostało zatwierdzone ww. ostateczną decyzją Wojewody z [...] listopada 1979 r. W trakcie prowadzonych postępowań (dodać należy, że równolegle do powyższego postępowania scaleniowego toczyło się jeszcze postępowanie dot. ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa i ich podziału na działki budowlane, wszczęte również w 1975 r.), obowiązujące w tym czasie przepisy prawa umożliwiały właścicielom nieruchomości zbywanie (przekazywanie) na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnych. Mogło to nastąpić zarówno na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. Nr 27 poz. 216) na podstawie umowy cywilno-prawnej bądź w trybie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin. M.in. na wniosek M. C. decyzją Naczelnika Gminy w G. z [...] listopada 1978 r., nr [...], została przejęta na rzecz Skarbu Państwa stanowiąca jego własność działka nr [...] o pow. 1,200 ha, która po zmianie numeracji jako działka nr [...] o pow. 1,24 ha będąca własnością PFZ została objęta ww. scaleniem. Dalej Prezydent zauważył, że w decyzji pierwszej instancji, pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w B. z [...] lutego 1976 r., nr [...], ogólnie wnioskujące o przejęcie na Skarb Państwa gospodarstwa M. C. dotyczyło tylko ww. działki nr [...]. Nie udało się natomiast odnaleźć dokumentów potwierdzających faktyczne przekazanie bądź zbycie na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...]. Błąd w przypisaniu gruntów działki nr [...] o pow. 0,789 na rzecz Skarbu Państwa okazał się efektem niewłaściwego odczytania istniejącego skreślenia dokonanego w Rejestrze gruntów w jednostce rejestrowej nr [...], polegającego na wykreśleniu całego wiersza z jej numerem i powierzchnią, bez sprawdzenia podstawy prawnej ich wykreślenia, choćby z uwagi na brak numeru zmiany. Skutkiem braku potwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa własności działki nr [...] jest to, że każda z 98 wyodrębnionych działek w trakcie scalenia w 1979 r. na rzecz PFZ, stanowi w części ułamkowej własność Skarbu Państwa i w części ułamkowej samoistne jej posiadanie.

Prezydent zauważył zatem, że przy wydaniu przez Wojewodę B. decyzji z [...] listopada 1979 r., nr [...], w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów położonych na terenie obiektu pn. "G." w części, w jakiej w zamian za posiadaną przed scaleniem przez M. C. działkę nr [...], grunty jej wydzielono na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi – okazało się błędne. Prezydent zaznaczył przy tym, że działka nr [...] nie jest tożsama z działką nr [...] i że jej numer "[...]" nie został zmieniony na numer "[...]", ponieważ grunty działki nr [...] o pow. 0,789 ha w swoich pierwotnych granicach w chwili objęcia jej scaleniem wykazano w działce nr [...] o pow. 0,75 ha, a pozostałe w działce nr [...] o pow. 3,48 ha. W tym stanie rzeczy decyzja SKO w B. z [...] stycznia 2011 r., nr [...], orzekająca o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji Wojewody B. nr [...], w części dotyczącej gruntów działki nr [...] nie daje delegacji do wydzielenia ekwiwalentu za pozostałe grunty działki nr [...], które znalazły się w działce nr [...].

Prezydent Miasta B. wskazał, że mając na uwadze wskazania SKO oraz nowy stan prawny działki nr [...], jaki powstał w wyniku opisanych powyżej rozstrzygnięć MRiRW oraz Wojewody P., włączył do prowadzonego postępowania opracowaną na zlecenie Starosty w 2014 r. przez uprawnionego geodetę i przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] dokumentację geodezyjną, wydzielającą za objętą scaleniem działkę nr [...] grunty części działki nr [...] w postaci działki nr [...] o pow. 0,7300 ha. W wyniku dokonanego podziału, w którym uwzględniony został szacunek gruntów objętych scaleniem w 1979 r., powstały: działka nr [...] o pow. 0,7300 ha i wartości szacunkowej 64,15 jednostek szacunkowych, zaprojektowana do wydzielenia jako ekwiwalent na rzecz spadkobierców M. C., oraz działka nr [...] o pow. 2,6375 ha, która pozostanie własnością Skarbu Państwa – Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Organ szczegółowo opisał sposób wyliczenia ekwiwalentu należnego spadkobiercom M. C. przez geodetę uprawnionego.

Nie zgadzając się z opisaną powyżej decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], skarżąca wniosła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że jedyną działką nieobciążoną obowiązującymi umowami cywilnymi bądź niepoddaną dalszymi postępowaniami cywilnymi, która pozwala na wydzielenie ekwiwalentu za grunty w działce [...] (później[...]), jest działka [...]. Ekwiwalent zaproponowany skarżącej stanowiła wydzielona z działki [...] działka [...] o pow. 0,7300 ha, oznaczona w ewidencji gruntów jako użytki zielone. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, Kolegium zauważyło, że działka nr [...] także stanowiła łąki, a nie grunty orne, jak twierdzi strona. Obie działki położone są w porównywalnej odległości od zabudowy wsi G. Zdaniem organu odwoławczego można zatem uznać, że wydzielony ekwiwalent odpowiada przyjętej w postępowaniu scaleniowym nieruchomości.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając ją w całości, zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, polegające na:

a) błędnym zastosowaniu art. 8 i art. 25 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1912 ze zm., dalej jako: "u.s.w.g. z 1982 r."), podczas gdy ustawa ta nie obowiązywała w momencie prowadzenia postępowania scaleniowego zakończonego decyzją z [...] listopada 1979 r., w którym pozbawiono dziadka skarżącej, M. C., własności działki nr [...] ([...]) i nie wydzielono mu w zamian żadnych innych gruntów, wobec czego do wydzielenia skarżącej ekwiwalentu zastosowanie powinny znaleźć przepisy ustawy wówczas obowiązującej, tj. ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1969 r. Nr 3 poz. 13 ze zm., dalej jako: "u.s.w.g. z 1968 r.");

b) niezastosowaniu art. 3 ust 1 u.s.w.g. z 1968 r., który to przepis nie pozwala na wydzielenie ekwiwalentu o wartości do 3% niższej (pozwala na to art. 8 ust. 1 i 2 u.s.w.g. z 1982 r., który nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie);

c) niezastosowaniu art. 3 ust. 1 i 2 u.s.w.g. z 1968 r., a co za tym idzie, nieprzyznanie skarżącej odpowiednich dopłat tytułem ekwiwalentu za działkę nr [...] ([...]);

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), poprzez zaniechanie wszechstronnego i całościowego rozpoznania zgromadzonego materiału dowodowego, polegające na pominięciu i niewzięciu przez SKO pod rozwagę faktów z wynikających ze znajdującego się w aktach sprawy aktu własności ziemi z [...] kwietnia 1975 r., a w konsekwencji błędne ustalenie, że objęta scaleniem w 1979 r. działka nr [...] ([...]) była położona w odległości 1,4-1,5 km od skraju zabudowy wsi G. i stanowiła łąki trwałe, a także, iż nie była ona położona w bezpośrednim sąsiedztwie działek nr [...] i [...], podczas gdy w rzeczywistości działka nr [...] ([...]) była położona w bezpośrednim sąsiedztwie działek nr [...],[...]oraz – podobnie jak te działki – położona była w sąsiedztwie zabudowy wsi G. oraz obejmowała grunty orne.

W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazała m.in., że działki nr [...],[...]oraz [...] stanowiły zorganizowane gospodarstwo rolne i oznaczone były w ewidencji gruntów jako grunty rolne. Zdaniem skarżącej, zadość sprawiedliwości czyniłoby wydzielenie jej tego samego gruntu, który jej rodzina utraciła w wyniku scalenia w 1979 r., tj. gruntu obejmującego tereny ówczesnej działki nr [...] ([...]). Za zabraną dziadkowi strony działkę, powinna ona otrzymać w ramach ekwiwalentu środki pieniężne, gdyż tylko taki ekwiwalent w rzeczywisty sposób mógłby nawiązać do stopnia pokrzywdzenia, jakiego doznała jej rodzina. Gdyby skarżąca odziedziczyła po swoim dziadku zabraną mu działkę nr [...] ([...]), byłaby aktualnie właścicielką działki położonej w obrębie terenów budowlanych G., a więc działki o znacznie większej wartości i potencjalne ekonomicznym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skargę należy uznać za nieuzasadnioną.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja SKO w B. z [...] lipca 2022 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], w sprawie wydzielenia gruntów oznaczonych jako działka nr [...] o pow. 0,7300 ha, położonej w obrębie G., gm. G., stanowiącej własność Skarbu Państwa, za objętą scaleniem gruntów w 1979 r. działkę nr [...], stanowiącą własność M. C. na rzecz jego następcy, czyli skarżącej.

Po krótce przypomnieć należy, że postępowanie scaleniowe przeprowadzone w latach 1977-1979 objęło m.in. nieruchomość stanowiącą własność M. C. – dziadka skarżącej – tj. działkę nr [...] o pow. 0,75 ha, położoną w obrębie G., gm. G.. Zaznaczyć przy tym należy, że w skład ww. działki nr [...] weszła w części przedmiotowa działka nr [...] (0,75 ha); pozostała jej część weszła natomiast w skład działki nr [...]. W opisanym postępowaniu scaleniowym zakończonym decyzją z [...] listopada 1979 r., nr [...], w wyniku błędu nie wydzielono M. C. ekwiwalentu za działkę objętą scaleniem, oznaczoną wówczas nr [...] o pow. 0,789 ha.

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się zatem wokół ustalenia, czy wydzielone na rzecz skarżącej grunty spełniają ustawowe warunki i mogą być uznane za ekwiwalent za grunty objęte scaleniem.

Materialnoprawną podstawę rozważań w niniejszej sprawie stanowią przepisy u.s.w.g. z 1982 r. Podkreślenie tego jest tym bardziej istotne, że skarżąca upatruje uchybień organu w zastosowaniu do stanu faktycznego sprawy przepisów tej właśnie ustawy (art. 8 i 25), nie zaś obowiązującej wcześniej u.s.w.g. z 1968 r. (art. 3 ust. 1 i 2). Przekonanie skarżącej należy uznać za mylne. U.s.w.g. z 1968 r. utraciła moc obowiązującą z dniem wejścia w życie u.s.w.g. z 1982 r., o czym wprost stanowi art. 35 tej ustawy. Akt ten nie zawiera przy tym żadnych przepisów intertemporalnych, toteż należy przyjąć, że przedmiotową sprawę należało rozstrzygać zgodnie z przepisami aktualnie obowiązującej u.s.w.g. z 1982 r. Zarzuty skarżącej sformułowane w pkt 1 lit. b i c, a także częściowo w lit. a, należało z tego powodu uznać za oczywiście bezzasadne.

Art. 8 ust. 1 u.s.w.g. z 1982 r. stanowi, że uczestnik scalenia lub wymiany, z zastrzeżeniem ust. 2-3a oraz art. 17 ust. 2, otrzymuje grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane. Ust. 2 tego przepisu wskazuje natomiast, że jeżeli wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej jest technicznie niemożliwe lub gospodarczo nieuzasadnione za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%. Sąd zaznacza przy tym, że rozstrzygnięcie w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia nie gwarantuje jego uczestnikom otrzymania gruntów "lepszych" i w nie mniejszym areale niż w stanie przedscaleniowym.

Z ustaleń organu wynika, że jedyną działką, która nie była obciążona obowiązującymi umowami cywilnoprawnym i która nie była poddana późniejszym, niż te z 1979 r., postępowaniami scaleniowymi, a zatem pozwalającą na wydzielenie ekwiwalentu za sporne grunty, była działka oznaczona nr [...]. Pozostałe działki wydzielone na rzecz Skarbu Państwa, w tym działka nr [...] stanowiąca wcześniej własność M. C., były przedmiotem dalszego obrotu lub zostały obciążone umowami dzierżawy. Jako ekwiwalent organ zaproponował skarżącej działkę nr [...] (wydzieloną z ww. działki nr [...]) o pow. 0,7300 ha, oznaczoną w ewidencji gruntów jako użytki zielone (łąki klasy IV).

Zdaniem składu orzekającego organ, proponując skarżącej ww. działkę w formie ekwiwalentu, postąpił zgodnie z art. 8 u.s.w.g. z 1982 r.; proponowana działka odpowiada bowiem przejętej w postępowaniu scaleniowym nieruchomości.

Wbrew stanowisku skarżącej, działka nr [...] stanowiła łąki, tak samo jak i działka nr [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów, aktualnego na datę scalenia, wynika, że działka nr [...]na całej swej powierzchni stanowiła łąki trwałe klasy IV. Ten sam wniosek płynie także z analizy operatu technicznego podziału nieruchomości nr [...], w wyniku którego powstała działka nr [...]. Podobnie, na mapie ewidencyjnej gruntów wsi G. na dzień [...] kwietnia 1975 r. teren, na którym znajduje się działka nr [...] oznaczono jako Ł. Dodatkowo także z rejestru zmian szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem wynika, że działka nr [...] stanowiła łąki trwałe. W związku z tym niezrozumiałe są twierdzenia skarżącej, jakoby działka przejęta w czasie scalenia stanowiła grunty orne, czego nie potwierdzają żadne dokumenty, zaś proponowana jej działka stanowiącą łąki nie mogłaby zostać uznaną za ekwiwalentną.

Przy wydzielaniu spadkobiercom należnego im ekwiwalentu, geodeta uprawniony posłużył się wartością szacunkową dla działki nr [...] o pow. 0,75 ha, określoną w scaleniu zakończonym w 1979 r. W zgodzie z rejestrem szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem, sporządzonym w 1979 r., w działce nr [...] wykazane były następujące użytki gruntowe: ŁIV – łąki trwałe klasy czwartej o pow. 0,69 ha, LzIV – grunty zadrzewione i zakrzewione w klasie czwartej o pow. 0,04 ha i W – rowy o pow. 0,02 ha. Z przedmiotowego rejestru wynika również, że dla ww. użytków przyjęto następujące wartości jednostek szacunkowych: 90 jednostek szacunkowych za 1 ha ŁIV; 50 jednostek szacunkowych za 1 ha LzIV oraz 5 jednostek szacunkowych za 1 ha W. Stąd też po przemnożeniu wartości jednostek szacunkowych przez powierzchnie poszczególnych użytków gruntowych, obliczono ogólną wartość gruntów działki nr [...] na 64,20 jednostek szacunkowych. Z dokumentacji geodezyjnej z wydzielenia ekwiwalentu na rzecz spadkobierców M. C. wynika, że nowo zaprojektowana działka nr [...] składa się z: ŁIV – pow. 0,7118 ha oraz W – pow. 0,0182 ha. Stąd jasny wniosek, że są to użytki gruntowe zbliżone zarówno powierzchnią, jak i klasą bonitacyjną do użytków znajdujących się w pierwotnej działce nr [...]. Przyjmując ww. wartości jednostek szacunkowych i mnożąc przez powierzchnię użytków nowo projektowanej działki, należy przyjąć jej wartość na poziomie 64,15 jednostek szacunkowych. Różnica 0,05 jednostek szacunkowych jest śladowa i stanowi ok. 0,08% wartości gruntów objętych postępowaniem, a zatem bez wątpienia nie przekracza dopuszczalnej przez art.. 8 ust. 1 u.s.w.g. z 1982 r. różnicy 3%.

Skład orzekający zauważa także, że zarówno działka nr [...], jak i wydzielony ekwiwalent w postaci działki nr [...], położone są w obrębie G., poza obszarem zabudowanym, w sąsiedztwie gruntów użytkowanych rolniczo, przy tej samej drodze gminnej. Odległość pomiędzy nimi w linii prostej wynosi 400 m, zaś obecnie odległość w linii prostej od zwartej zabudowy G. to dla działki oznaczonej uprzednio nr [...] (obecnie fragmenty działek nr [...],[...] i [...]) ok. 1,2 km, a dla działki nr [...] ok. 1,6 km. Z mapy obrazującej stan na rok 1975 r. (k. 149) wynika natomiast, że działka nr [...] znajdowała się w odległości ok. 1,4-1,5 km od skraju zabudowy wsi G.

Wbrew więc stanowisku skarżącej, obie działki są położone w porównywalnej odległości od zabudowy wsi oraz posiadają taki sam użytek.

Biorąc pod uwagę powyższe, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego. Proponowana działka stanowi ekwiwalent zgodny z art. 8 ust. 1 u.s.w.g. Nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, jakoby tylko ekwiwalent pieniężny był w stanie zadośćuczynić skarżącej "stopień pokrzywdzenia". Przepisy u.s.w.g. z 1982 r. w żaden sposób nie formułują podstaw do ustalenia zadośćuczynienia za błędne działanie organu przeprowadzającego scalenie, w wyniku którego za objętą scaleniem działkę uczestnik scalenia nie otrzymał ekwiwalentu w toku postępowania scaleniowego. Mimo że uchybienie organów w ramach postępowania scaleniowego nie jest w sprawie sporne, to na tym etapie procedowania nie ma podstaw do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tego tytułu.

Skład orzekający nie znalazł także usprawiedliwienia zarzutów naruszenia art. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał jest kompletny i pozwala na ustalenie niebudzącego wątpliwości w sprawie stanu faktycznego. Organy obu instancji dokonały jego prawidłowej oceny, czego wyrazem są sporządzone uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć. Twierdzenia strony, jakoby organy błędnie ustaliły lokalizację działki nr [...], są chybione. Położenie działki zostało ustalone na podstawie znajdującego się w sprawie materiału dowodowego. Na mapach działka nr [...] jest oznaczona w wyraźny sposób, więc jej położenie nie budzi wątpliwości.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.