Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 142/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1, art. 128 ust. 1 i 3, art. 134, art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9. art. 12, art. 35 - 38, art. 77, art. 154 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty nr [...] z dnia [...] roku, II. zasądza od Wojewody na rzecz Z.G. kwotę 444 zł (czterysta czterdzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] Naczelnik Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa, Ochrony Środowiska i Administracji Architektoniczno-Budowlanej Starostwa Powiatowego, z upoważnienia Starosty, na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Z.G. odmówił cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] na szczególne korzystanie z wód poprzez ich piętrzenie i wykorzystanie do celów energetycznych dla małej elektrowni wodnej na rzece w miejscowości [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał następujący stan faktyczny sprawy. W dniu [...].02.2003r. została wydana decyzja Starosty znak: [...] dla E. Sp. z o.o. na szczególne korzystanie z wód poprzez ich piętrzenie i wykorzystanie do celów energetycznych dla projektowanej małej elektrowni wodnej na rzece w miejscowości [...]. Od decyzji strony nie wniosły odwołania. Decyzją z dnia [...].06.2003r. nr [...] Starosta przeniósł pozwolenie na rzecz M.E.W. S.A..

W trakcie eksploatacji elektrowni wodnej właściciele gruntów przyległych zgłosili występowanie podtopień. W dniu [...] grudnia 2004r. odbyła się rozprawa administracyjna zwołana na wniosek Z.G. w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego znak: [...] z dnia [...].02.2003r. na szczególne korzystanie z wód poprzez ich piętrzenie dla potrzeb M.E.W. z powodu podtapiania przyległych do kanału gruntów. Na rozprawie projektant przedstawił koncepcję rozwiązania problemu odprowadzenia wody, poprzez zamontowanie pomp odwadniających. Postanowiono, że inwestor do dnia [...].03.2005r. wykona urządzenie, które rozwiąże problem podtapiania gruntów przyległych do kanału oraz wykona oszacowanie strat na gruntach przyległych. Ponadto Starostwo Powiatowe pismem z dnia [...] marca 2005r. wezwało M.E. do przestrzegania pozwolenia wodnoprawnego i poinformowało o grożących sankcjach za przekroczenie warunków określonych w pozwoleniu.

M.E.W. S.A. pismem z dnia [...] marca 2005r. zwróciły się o przedłużenie terminu wykonania prac budowlanych związanych z wykonaniem urządzeń odwadniających do dnia [...].04.2005r. uzasadniając prośbę przedłużającym się okresem zimowym oraz brakiem zgody Nadleśnictwa na wejście z pracami na ich działkę. Ponadto do pisma M.E.W. S.A. dołączyły protokół z dnia [...].03.2005r. z oględzin terenów z udziałem rzeczoznawcy w celu oszacowania szkód spowodowanych podtopieniem. W dniu [...].04.2005 r. odbyła się kolejna rozprawa administracyjna w trakcie której Z.G. podtrzymał wniosek o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Terminu wykonania obowiązku przedłużono zgodnie z wnioskiem korzystającego z wody do dnia [...] kwietnia 2005 r. W dniu [...] lipca 2005r. MEW S.A. przesłały przekazem pocztowym skarżącemu kwotę odszkodowania wyliczoną przez uprawnionego biegłego, która nie została przez Z.G. przyjęta.

[...] października 2005r. odbyła się kontrola w terenie w trakcie której stwierdzono, iż mimo wykonania urządzeń odwadniających w dalszym ciągu występuje oddziaływanie na grunty przyległe. M.E.W. S.A. zobowiązały się do wykonania ekspertyzy oddziaływania elektrowni wodnej na te grunty. Po analizie ekspertyzy wykonanej przez "H T.K. organ w dniu [...].01.2006r. zwrócił się do M.E.W. S.A. o przedłożenie sposobu rozwiązanie problemu. W odpowiedzi pismem z [...].01.2006r. MEW przedstawiły dwa warianty rozwiązania problemu poprzez:

* coroczne odszkodowanie za ewentualne wynikłe szkody związane z podtapianiem

gruntów, na podstawie operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę ;

* wykup części gruntów na których występuje ujemne oddziaływanie elektrowni.

M.E.W. prowadziły negocjacje ze stronami postępowania w wyniku których spółka wykupiła grunty rolne od innych osób wskazanych w ww. ekspertyzie tj. W.B., S.K.. Również Nadleśnictwo wyraziło zgodę na zamianę gruntów leśnych. Jedynie skarżący nie wyraził zgody na żadne z proponowanych przez MEW S.A. rozwiązań zmierzających naprawienia szkody oraz zaspokojenia jego roszczeń tj. w szczególności możliwość zamiany gruntów okresowo podtapianych na inne tereny zakupione w tym celu przez Spółkę, wykup całych lub części działek na których występuje oddziaływanie, porozumienie dotyczące corocznego odszkodowania za ewentualne szkody.

W dniu [...] sierpnia 2007r. do Starostwa Powiatowego wpłynęło pismo znak: [...] Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, dotyczące terenów na których występuje oddziaływanie, zgodnie z którym obszar prawobrzeżny rzeki w rejonie kanału doprowadzającego i odprowadzającego wody z elektrowni wodnej znajduje się częściowo w zasięgu zalewów wodami o przepływie Q10% oraz w całości w zasięgu zalewów wodami Q 1%. Dla rzeki poniżej zbiornika [...] do ujścia nie ma opracowanego studium ochrony przeciwpowodziowej, o którym mowa w art. 79 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, Jednakże zasięg strefy zalewowej w tym obszarze pokrywa się z naturalnie ukształtowaną doliną, która ograniczona jest wysokim brzegiem od strony m. [...]. Powoduje to, że przedmiotowy obszar gruntów zlokalizowanych na brzegu prawym stanowi strefę przepływów wezbrań powodziowych.

W dniach [...].09.2007r. i [...].09.2007r. przeprowadzono wizję lokalną na terenie małej elektrowni wodnej w [...] i stwierdzono, że elektrownia pracuje zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym nie stwierdzono również podtopień na gruntach Pana G.. Na kolejnej rozprawie administracyjnej przedstawiciel MEW po raz kolejny złożył wnioskodawcy propozycje zadośćuczynienia jego roszczeniom, które nie zostały jednak przyjęte. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej - administrator rzeki w piśmie znak: [...] z dnia [...].09.2007r, wskazał, iż obiekt piętrzący został odtworzony z uwzględnieniem rzędnych piętrzenia w taki sposób, że stabilizuje koryto rzeki na odcinku do następnego obiektu piętrzącego. Zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 239, poz. 2019 z późn.zm.) korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, a także marnotrawstwa wody, marnotrawstwa energii wody, ani wyrządzać szkód. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej uważa, że w tym przypadku nie zachodzą przesłanki uzasadniające cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego.

Organ wskazał, iż pozwolenie wodnoprawne można cofnąć jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, póz. 2019) m. in. jeżeli zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa oraz osób narażonych na szkody, albo nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne, oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu. W tym przypadku nie można powiedzieć, że właściciel elektrowni unika odpowiedzialności i nie chce ponieść kosztów na pokrycie rzeczywistych szkód wnioskodawcy. Pozostałe strony postępowania zaakceptowały propozycje zadośćuczynienia zaproponowane przez M.E.W. S.A., jedynie wnioskodawca nie zgodził się na żadną z propozycji, ale również nie określił i nie potrafił sprecyzować swojego stanowiska mającego na celu polubowne zakończenie sprawy.

W niniejszej sprawie organ uwzględnił także skalę ewentualnych szkód na gruntach wnioskodawcy, które mogą wynikać z piętrzenia jazem dla potrzeb elektrowni, po analizie ww. ekspertyzy oraz przeprowadzeniu wizji w terenie można stwierdzić, że oddziaływanie nie ma takich rozmiarów dla których należałoby cofnąć pozwolenie wodnoprawne i tym samym wstrzymać przez właściciela elektrowni produkcję energii elektrycznej ze źródła odnawialnego. Rozważając również interes społeczny organ pierwszej instancji stwierdził, że Polska będąc członkiem Unii Europejskiej zobowiązała się do osiągnięcia odpowiednich poziomów produkcji energii ze źródeł odnawialnych i stąd m. in. w ww. ustawie Prawo wodne wprowadzono zapis a art. 2 ust. 1 iż, zarządzanie zasobami wodnymi służy zaspokajaniu potrzeb ludności, gospodarki, ochronie wód i środowiska związanego z tymi zasobami, w szczególności m. in. w zakresie tworzenia warunków dla energetycznego wykorzystania wód.

W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. Z.G. podnosił, iż pozwolenie wodnoprawne dla elektrowni w [...] wydano na podstawie rozprawy wodnoprawnej z [...] stycznia 2003 r. w trakcie której podnosił okoliczność nieuwzględnienia w decyzji dwóch rowów melioracyjnych, bardzo istotnych dla tego terenu. Elektrownia działa od maja 2004 r., skarżący oraz wójt zwracał uwagę na występujące podtopienia oraz niepodłączenie dwóch rowów melioracyjnych, ale w jego ocenie Starostwo w tej sprawie nie zrobiło nic. Dopiero wniosek strony o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego spowodował podjęcie działań poprzez zobowiązanie inwestora do usunięcia podtopień i podłączenie rowu melioracyjnego. Strona zarzucił, że działania Starosty są pozorne, nierówno traktuje on strony postępowania, przedłużył inwestorowi ustalony wcześniej termin wykonania obowiązków. Z.G. wskazał, iż wobec braku odpowiednich działań ponawiał wnioski o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, które nie były rozpoznawane w ustawowym terminie trzydziestu dni. Zarzucił także organowi pierwszej instancji inne uchybienia proceduralne. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], działający z upoważnienia Wojewody, Dyrektor Wydziału Środowiska i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 4 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg postępowania w sprawie.

W szczególności podkreślił wielokrotne podejmowanie przez właściciela elektrowni prób polubownego załatwienia sporu ze skarżącym, między innymi poprzez propozycje wykupu zalewanych gruntów bądź ich zamiany.

Organ przywołał także stanowisko Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, zgodnie z którym obiekt piętrzący przy spornej elektrowni stabilizuje koryto rzeki na odcinku do następnego obiektu piętrzącego oraz zapewnia wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony. W ocenie organu drugiej instancji z punktu widzenia gospodarczego, przyrodniczego i ekonomicznego brak jest podstaw, dla których należałoby cofnąć pozwolenie wodnoprawne i tym samym wstrzymać produkcję energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.G. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] października 2007 r., zarzucając:

1. naruszenie art. 21 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne, poprzez niezapewnienie należytej ochrony gruntom skarżącego i permanentne ich podtapianie, pomimo wiedzy Starosty o uchybieniach i przekroczeniach prawa wodnego oraz budowlanego,

2. naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie przewlekłości postępowania oraz nierównego traktowania stron postępowania – Starosta nie wydał decyzji w sprawie wniosku o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego zgłoszonego na rozprawie administracyjnej w dniu [...].04.2005 r. przez 30 miesięcy, przewlekał świadomie postępowanie wydłużając prowadzącemu

elektrownie terminy do dokonania czynności.

Skarżący zakwestionował przebieg całego procesu decyzyjnego dotyczącego powstania obiektu M.E.W., a w szczególności zmiany planu zagospodarowania przestrzennego oraz warunków zabudowy, które nie były przez inwestora przestrzegane, czego w jego ocenie nie dostrzegają organy orzekające w sprawie, a co jest przyczyną narażania osób trzecich na występujące podtopienia i szkody.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami

skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).

Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną należało uwzględnić.

Zakres kontroli sądu w niniejszej sprawie zakreśla treść zaskarżonych decyzji, z których jednoznacznie wynika, iż organy administracji uznały, że brak jest określonych w przepisach ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "Prawo wodne", przesłanek cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] lutego 2003 r. gdyż niniejszej sprawie "nie można powiedzieć, iż właściciel elektrowni unika odpowiedzialności i nie chce ponieść kosztów na pokrycie rzeczywistych szkód wnioskodawcy".

Jak wskazano na wstępie uzasadnienia skarżący we wniosku z [...] listopada 2004 r. ponowionym wnioskami z [...] marca, [...] kwietnia, [...] września 2005 r. oraz [...] sierpnia 2007 r., znajdującymi się w aktach organu l instancji, domagał się cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z przyczyn wskazanych w tych pismach tj. zalewanie okolicznych terenów leśnych oraz gruntów rolnych, nieprzestrzeganie warunków pozwolenia wodnoprawnego, wadliwe wykonanie urządzeń wodnych, brak podłączenia rowu melioracyjnego oraz brak wypłacenia odszkodowań. Wnioski o cofnięcie lub ograniczenie tego pozwolenia wodnoprawnego składały także inne strony postępowania, które doznały szkód tj. W.B. (zał. 53) oraz Nadleśnictwo (pismo z [...] września 2005 r. załącznik nr 65 akt administracyjnych).

Materialnoprawną podstawę decyzji organów administracji publicznej winny zatem stanowić przepisy art. 136 i art. 137 ustawy Prawo wodne.

Zgodnie z przepisem art. 36 ust. 1 pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli:

1) zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień

ustalonych w pozwoleniu;

2) urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane;

3) zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie

wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa oraz osób narażonych na szkody, albo

nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu;

4) zasoby wód podziemnych uległy zmniejszeniu w sposób naturalny;

5) zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia

wodnoprawnego, z powodów innych niż określone w art. 135 pkt 3, lub nie korzystał

z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat;

6) nastąpiła zmiana przepisów, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 3 i ust. 2;

7) wynika to z warunków korzystania z wód regionu wodnego.

Przeglądu ustaleń pozwoleń wodnoprawnych na pobór wody lub wprowadzanie ścieków do wód, do ziemi lub urządzeń kanalizacyjnych, a także realizacji tych pozwoleń właściwy organ dokonuje co najmniej raz na 4 lata; w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1, właściwy organ z urzędu może cofnąć lub ograniczyć pozwolenie wodnoprawne bez odszkodowania (art. 136 ust. 2). Z kolei w art. 137 ust. 1 ww. ustawy, uregulowano przesłanki cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego za odszkodowaniem, co może nastąpić jeżeli jest to uzasadnione interesem społecznym albo ważnymi względami gospodarczymi.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, to na organach administracji publicznej ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Przepis art. 77 K.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy.

Na podstawie analizy akt sprawy Sąd zważył, iż decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Starosta udzielił pozwolenia wodnoprawnego E. Sp. z o.o. na szczególne korzystanie z wód poprzez ich piętrzenie i wykorzystanie do celów energetycznych dla projektowanej małej elektrowni wodnej na rzece w miejscowości [...]. W dniu [...] czerwca 2003 r. E. Sp. z o.o. zwróciła się do organu z wnioskiem o "przepisanie pozwolenia wodnoprawnego na M.E.W. S.A., jako nowego właściciela nieruchomości o nr [...]" (załącznik nr 26 akt administracyjnych). Starosta rozpoznał wniosek tego samego dnia decyzją nr [...], którą na podstawie przepisów art. 154 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł, że na wniosek i za zgodą strony zmienia powyższe pozwolenie wodnoprawne w ten sposób, że uchyla zapis w punkcie l w dotychczasowym brzemieniu "Udzielić E. Sp. z o.o. (...) pozwolenia wodnoprawnego na:", zapis ten otrzymuje brzmienie: "Udzielić dla M.E.W. S.A. (...)pozwolenia wodnoprawnego na:". W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż postępowanie wszczęto w związku ze zmianą właściciela działki nr [...].

Podkreślenia wymaga, iż w przepisie art. 134 ustawy Prawo wodne ustawodawca uregulował szczególny tryb przeniesienia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne przejmuje te prawa i obowiązki z zastrzeżeniem, iż jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie -- Prawo ochrony środowiska.

Zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, póz. 150) zainteresowany nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji może złożyć wniosek o przeniesienie na niego praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących tej instalacji. Przeniesienie praw i obowiązków jest możliwe tylko wtedy, gdy nabywca daje rękojmię prawidłowego wykonania tych obowiązków. Przeniesienie lub odmowa przeniesienia praw i obowiązków następuje w drodze decyzji. Nabywca, o którym wyżej mowa, przejmuje wszystkie obowiązki ciążące w związku z eksploatacją instalacji na poprzednio prowadzącym instalację, wynikające z pozwolenia i przepisów ustawy oraz ustawy - Prawo wodne i przepisów ustawy o odpadach (art. 190 ust. 4). Po myśli przepisu art. 191 ust. 1 decyzje, o których mowa w art. 189 i 190 ust. 3 wywołują skutki prawne po uzyskaniu tytułu prawnego do instalacji lub jej oznaczonej części, a wygasają po upływie roku od ich wydania, jeżeli wnioskodawca nie uzyskał tytułu prawnego do instalacji lub jej oznaczonej części.

Pozwolenie wodnoprawne nie stanowi prawa związanego z własnością konkretnej nieruchomości, zatem przeniesienie własności nieruchomości nie stanowi samodzielnej przesłanki przeniesienia praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego. Oznacza to również, iż niedopuszczalne jest przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód i budowę urządzeń wodnych związanych z funkcjonowaniem elektrowni wodnej (instalacja) w trybie zmiany decyzji administracyjnej, uregulowanym w art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skuteczne przeniesienie praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę w dniu [...] lutego 2003 r. dla E. Sp. z o.o., mogło nastąpić zatem jedynie na wniosek podmiotu zainteresowanego nabyciem instalacji, w trybie postępowania uregulowanego cytowanymi wyżej przepisami szczególnymi (lex specialis derogat legi generali).

Mając na uwadze powyższe oraz akta administracyjne sprawy, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie dotyczące pozytywnego lub negatywnego rozpoznania wniosku Z.G. o cofnięcie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego organy administracji winny poprzedzić ustaleniem podmiotu, któremu faktycznie prawa i obowiązki określone w tym pozwoleniu przysługują (obciążają) i czy pozwolenie to nadal pozostaje w mocy, czy też wygasło. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy z uwagi na jej przedmiot nie można bowiem pominąć faktu, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości co do wywoływania przez decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2003 r. skutków, jakie zdają się jej przypisywać organy, czyli przeniesienia praw i obowiązków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym wobec Spółki E. na inny podmiot – M.E.W. S.A.. W aktach sprawy brak jest innych decyzji lub dokumentów, z których wynikałoby przeniesienie praw na zainteresowanego nabyciem instalacji, w rozumieniu art. 134 Prawa wodnego oraz art.190 i nast. Prawa Ochrony Środowiska. Ponadto okoliczności tej nie rozważają organy, które od wszczęcia postępowania wywołanego wnioskiem skarżącego konsekwentnie jako stronę postępowania - podmiot na którego rzecz organ "zmienił pozwolenie wodnoprawne" traktują M.E.W. S.A.. W tych okolicznościach przed merytoryczny rozpoznaniem wniosku skarżącego organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić powyższe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i w razie potrzeby z urzędu lub na wniosek wszcząć właściwe nadzwyczajne postępowanie administracyjne mające na celu zweryfikowanie legalności decyzji administracyjnych o "zmianie pozwolenia wodnoprawnego" (decyzja Starosty z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] zał. 31 akt administracyjnych). Ustalenie czy nastąpiło skuteczne przeniesienia praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego pozwoli na dokonanie oceny czy pozwolenie to nie wygasło, z uwagi na niewykonywanie go przez podmiot uprawniony, zrzeczenie się uprawnień lub z innych przyczyn określonych w obowiązujących przepisach prawa. Dopiero wyjaśnienie przez organ czy pozwolenie wodnoprawne nadal obowiązuje i komu przysługuje, umożliwia bowiem prowadzenie postępowania zmierzającego do ustalenia czy zaistniały przesłanki do ograniczenia lub cofnięcia tego pozwolenia, zgodnie z wnioskiem skarżącego. W przypadku wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego z mocy prawa cofnięcie go byłoby bowiem bezprzedmiotowe.

Zasadne jest zatem stwierdzenie, że organy orzekające w przedmiotowym postępowaniu, wbrew przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, nie dokonały takich ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby Sądowi jednoznacznie ocenić, czy w okolicznościach konkretnej sprawy, i przy uwzględnieniu wymienionych wyżej uwag, zaszły czy też nie ustawowe przesłanki cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty z dnia [...] lutego 2003 r.

Niezależnie od powyższego uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., stanowiło także niedostateczne ustalenie przez organ także innych okoliczności faktycznych sprawy niezbędnych do jej rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w zaskarżonych do sądu decyzjach organów obydwu instancji brak jest wskazania w ich podstawie prawnej oraz treści jakichkolwiek ustaleń faktycznych oraz rozważań dotyczących istnienia podstaw cofnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, za wyjątkiem przyczyny określonej w art. 136 § 1 pkt 3 Prawa wodnego i to w zakresie ograniczonym tj. ewentualnego braku realizacji przez zakład obowiązków wobec osób narażonych na szkody.

Organ uprawniony do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego jest jednocześnie z urzędu obligowany do czuwania nad zgodnością z obowiązującymi przepisami prawa realizacji przedsięwzięć oraz obowiązków wynikających z udzielonych pozwoleń. W tym zakresie ustawodawca wyposażył organ w szereg instrumentów umożliwiających dokonywanie takiej kontroli i niezwłoczne reagowanie na ewentualne nieprawidłowości lub zaistniałe zmiany w okolicznościach prawnych, faktycznych czy też warunkach realizacji poszczególnych pozwoleń. Zgodnie z przepisem art. 133 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne w przypadku naruszenia interesów osób trzecich (w rozpoznawanej sprawie jest to okoliczność bezsporna) lub zmiany sposobu użytkowania wód w regionie wodnym organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w drodze decyzji, może nałożyć na zakład posiadający pozwolenie obowiązek : 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub aktualizowania instrukcji gospodarowania wodą. Na podstawie tych dokumentów organ może odpowiednio zmienić pozwolenie wodnoprawne: 1) ograniczając zakres korzystania z wód, 2) w zakresie obowiązków, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 3. Dodatkowo na obowiązek działania organu w tym zakresie wskazuje treść normy art. 136 ust. 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym przeglądu ustaleń pozwoleń wodnoprawnych na pobór wody lub wprowadzanie ścieków do wód, do ziemi lub urządzeń kanalizacyjnych, a także realizacji tych pozwoleń właściwy organ dokonuje co najmniej raz na 4 lata, w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1. organ z urzędu może cofnąć lub ograniczyć pozwolenie wodnoprawne. W sytuacji zatem gdy, tak jak w niniejszej sprawie, naruszony został interes osób trzecich organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego w pierwszej kolejności winien realizować swoje obowiązki i dążyć do zapobieżenia powstawania szkód oraz weryfikowania treści praw i obowiązków zakładu określonych w pozwoleniu wodnoprawnym z uwzględnieniem zmian okoliczności, które wystąpiły w wyniku realizacji pozwolenia, a których wcześniej nie uwzględniono (występowanie podstopień). Wobec ponawianych wielokrotnie żądań skarżącego i zarzutów dotyczących wywoływania szkód przez działalność elektrowni wodnej od chwili jej uruchomienia (2004 r.) oraz analizy bardzo ogólnikowo sformułowanych obowiązków zakładu w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia [...] lutego 2003 r. (nie przewidywało jakiegokolwiek negatywnego oddziaływania instalacji), niezrozumiała jest dla Sądu bezczynność w powyższym zakresie właściwych organów. Dopóki pozwolenie wodnoprawne nie będzie rzetelnie i dostatecznie szczegółowo odzwierciedlało istniejących stosunków wodnoprawnych, uwarunkowań, konkretnych obowiązków zakładu wobec osób trzecich narażonych na szkody oraz przedsięwzięć ograniczających skutecznie ewentualne negatywne jego oddziaływanie na środowisko, w zakresie określonym w art. 128 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, dopóty iluzoryczna będzie możliwość skutecznego egzekwowania przez kogokolwiek na zakładzie wywiązywania się z ciążących na nim obowiązków i ewentualnego stosowania sankcji, w postaci ograniczenia lub cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Te wszystkie okoliczności, z uwagi na treść podnoszonych przez skarżącego zarzutów, oraz obowiązek działania z urzędu, winny być przedmiotem postępowania wyjaśniającego i ustaleń organu przy dokonywaniu oceny zarówno zasadności żądania cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, jak i istnienia przesłanek ograniczenia lub zmiany pozwolenia wodnoprawnego z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, interesów stron postępowania, w szczególności zakładu oraz podmiotów narażonych na szkody w wyniku wykonywania pozwolenia wodnoprawnego, a także interesu społecznego, na który wskazały w uzasadnieniu decyzji organy. Przy czym zgodnie z zasadą określoną w art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Analiza akt sprawy prowadzi do stwierdzenia, że tego obowiązku wobec skarżącego organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie od października 2004 r. także zaniechał, co słusznie skarżący wielokrotnie podkreślał w swych pismach.

Jako zasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących terminy załatwiania spraw. Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisem art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Rozwinięcie tej zasady ogólnej nastąpiło w przepisach art. 35 do art. 38 K.p.a. W myśl przepisu art. 35 § 1 K.p.a. organy obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 3 i § 5). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.).

Sąd zważył, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powyższych przepisów w stopniu tak znacznym, iż można je określić jako rażące. Wniosek Z.G. z dnia [...] listopada 2004 r. Starosta rozpoznał bowiem decyzją z dnia [...] października 2007 r., zatem po upływie niemal 3 lat. W tym czasie postępowanie nie było zawieszone, nie zachodziły także inne przesłanki uniemożliwiające wydanie decyzji w sprawie. Przyczyny takiej z pewnością nie mogły stanowić wielokrotnie prowadzone przez organ i przedłużane swoiste "negocjacje" pomiędzy zakładem wykonującym pozwolenie wodnoprawne a podmiotami, którym poprzez działanie tego zakładu wyrządzono szkodę, co do sposobów jej naprawienia. Ponadto w tym okresie organ nie zastosował się również do obowiązku zawiadomienia stron o przyczynach niezałatwienia sprawy - rozpoznania wniosku skarżącego o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego - we wskazanym wyżej terminie. Należy jednak wskazać, iż uchybienie przepisom proceduralnym o terminach załatwienia sprawy aczkolwiek naganne, nie stanowiło samodzielnej przesłanki uchylenia zaskarżonych decyzji administracyjnych, bowiem nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie (vide art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a.).

Sąd zważył, iż w rozpoznawanej sprawie Starosta naruszył cytowane przepisy ustawy Prawo wodne oraz przepisy postępowania administracyjnego w takim stopniu, że naruszenie to poprzez wydanie decyzji przedwcześnie z naruszeniem obowiązku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, mogło mieć wpływ na jej wynik. Powyższe uchybienia znalazły niestety aprobatę Wojewody, który zaniechał obowiązku ponownego samodzielnego rozpoznania sprawy w jej całokształcie i z naruszeniem art. 138 Kpa, utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji winien uwzględnić powyższe wskazania i objąć rozstrzygnięciem kwestie, które zostały dotychczas pominięte, co w efekcie sprawiło, że stan faktyczny sprawy nie był należycie ustalony i uniemożliwił Sądowi dokonanie pełnej oceny zgodności decyzji z prawem materialnym. Z przedstawionych powyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200, w związku z art. 205 § 1 ww. ustawy, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zgodnie z jej wnioskiem zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, w wysokości 444 zł (w tym 300 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, oraz 144 zł tytułem kosztów dojazdu na rozprawy).