Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 533/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 239b par. 1 pkt 1, par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 rok 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. w sprawie określenia A S.A. z siedzibą w W. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 rok.

Z akt sprawy wynika się następujący stan faktyczny i prawny.

Spółka A nie złożyła w ustawowym terminie Prezydentowi Miasta Z. deklaracji na podatek od nieruchomości na 2017 rok. Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 rok. W następstwie powyższego, decyzją z dnia [...] 2020 r. Prezydent Miasta Z. określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 rok w kwocie 82.768.00 zł, opodatkowując 100.749,00 m² powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia [...] 2020 r. Prezydent Miasta Z., na podstawie art. 216 w zw. z art. 239b § 3, art. 239a § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U., z 2020 r., poz. 1325) dalej jako: O.p. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] 2020 r. w sprawie określenia A S.A. z siedzibą w W. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 rok.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent Miasta Z. stwierdził, że w sprawie ziściła się przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. Za bezsporną organ uznał okoliczność, że wobec Spółki toczy się szereg postępowań egzekucyjnych w zakresie innych należności pieniężnych. Informacje o ww. postępowaniach zostały ujawnione w dziale trzecim ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Z. dla nieruchomości Spółki. Ponadto organ nadmienił, że Spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stwierdzenie organu I instancji, iż wobec Spółki toczy się szereg postępowań egzekucyjnych w zakresie innych należności pieniężnych. Informacje o szeregu toczących się postępowaniach wobec strony zostały ujawnione w dziale trzecim ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Z. dla nieruchomości Spółki, tj. [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Przykładowo w księdze wieczystej o numerze [...] w dziale trzecim znajdują się następujące wpisy:

- wzmianka o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z prawa wieczystego użytkowania nieruchomości objętej ww. księgą przez Komornika Sądowego rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Z. w sprawie [...] z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa - Starosty Z.,

- wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie sygn. akt [...] prowadzonego z wniosku wierzyciela Gminy Miasto P.,

- wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] prowadzonego z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa - Starosty Z.,

- wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...], z wniosku wierzyciela - Gminy A..

- wzmianka o przyłączeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. C. K. z wniosku wierzyciela Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt [...].

Organ zwrócił uwagę, iż Spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji. Z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości Spółki wynika niezbicie, że wobec Spółki toczy się szereg postępowań egzekucyjnych, co wyczerpuje przesłankę z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. Jednocześnie okoliczność, że wobec Spółki toczy się tak dużo postępowań egzekucyjnych wskazuje na wypełnienie przesłanki z art. 239b § 2 O.p., uprawdopodabniając, że Spółka nie wykona także tego zobowiązania. Abstrahując od ewentualnej woli Spółki w tym zakresie, organ odwoławczy podkreślił, że ewentualne dobrowolne wykonanie zobowiązania może zostać uniemożliwione przez komorników, czy poborców skarbowych z toczących się postępowań egzekucyjnych. Ponadto, organ I instancji słusznie pokreślił, iż ustanowienie hipoteki przymusowej nie wyklucza możliwości nadania decyzji pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 O.p., gdy zostało uprawdopodobnione, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane mimo ustanowienia hipoteki przymusowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie strona podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 7, art. 7a § 1, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 13 § 2, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80, art. 81 i art. 81a ustawy K.p.a.;

- art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych,

- art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców;

- wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt SK 39/19 oraz orzeczeń sądów administracyjnych przywołanych w uzasadnieniu skargi.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 - 150 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrolując w powyżej zakreślonej kognicji zaskarżone przez Spółkę A postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] 2021 r. w stanie prawnym i faktycznym na dzień jego podjęcia, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ administracji zasadnie ocenił, iż w ustalonym stanie faktycznym zaistniały podstawy do orzeczenia na podstawie art. 239b § 1 pkt 1 O.p. i nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej stronie zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2017 rok. W ocenie strony skarżącej nie zachodziły podstawy do wydania postanowienia w tym przedmiocie, gdyż organ nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Organy podatkowe prezentują w tym zakresie odmienne stanowisko.

Stosownie do wspomnianego przepisu art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.).

Z przywołanej normy prawnej wynika, iż dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą jest istnienie przynajmniej jednej z czterech okoliczności enumeratywnie wskazanych w art. 239b § 1 O.p. Przy czym, użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie spójnika "lub" oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Podkreślić należy, iż z woli ustawodawcy organ podatkowy powinien jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić, że decyzja nakładająca obowiązek uregulowania zobowiązania podatkowego nie będzie wykonana. Uprawdopodobnienie nie oznacza jednoznacznego udowodnienia, że do niewykonania decyzji w rzeczywistości dojdzie. W znaczeniu leksykalnym uprawdopodobnić to czynić prawdopodobnym, zaś bycie prawdopodobnym to możliwość, szansa wydarzenia się czegoś. Jednocześnie udowodnić to przeprowadzić dowód, uzasadnić (Słownik języka polskiego PWN, opracowanie E. Sobol, Warszawa 2005 s. 753, 1064 i 1079).

W sprawie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wystarczy, że organy podatkowe wykażą, że niewykonanie zobowiązania podatkowego jest prawdopodobne. W przypadku uprawdopodobnienia ustawodawca nie wymaga przy tym - jak słusznie zauważył organ odwoławczy - wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (wyroki NSA z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 1041/11 oraz z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I GSK 799/10 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl)

Reasumując powyższe, podkreślić trzeba, iż przesłanki z art. 239b § 2 O.p. nie można odczytywać w oderwaniu od treści normatywnej art. 239b § 1 O.p. Jeśli zatem w sprawie zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 1 O.p., czyli organ posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, to uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, wymagane przez § 2 polega na tym, że organ podatkowy musi wykazać, że istnienie powyższej okoliczności w postaci toczącego się postępowania egzekucyjnego, uniemożliwi wykonanie zobowiązania podatkowego z decyzji nieostatecznej (vide – wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I SA/Po 461/19). Jednocześnie ustawodawca nie zawęża w przepisie art. 239b § 1 pkt 1 O.p. rodzaju prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że chodzi o jakiekolwiek formalnie wszczęte i prowadzone (formalnie niezakończone) postępowanie egzekucyjne (np. w zakresie należności cywilnoprawnych, administracyjnych). Skorzystanie z tej podstawy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest możliwe od momentu skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dopóki postępowanie egzekucyjne wobec podatnika nie zostanie skutecznie zakończone, dopóty w sprawie występuje przesłanka wskazana w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. (vide wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 923/17).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy przypomnieć trzeba, iż wskazując na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. i dowodząc, że została ona spełniona, organ podatkowy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wobec strony skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne ujawnione w dziale trzecim ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Z. dla nieruchomości Spółki, tj. [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Przykładowo organ wymienił następujące wpisy znajdujące się w księdze wieczystej o numerze [...]:

- wzmianka o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z prawa wieczystego użytkowania nieruchomości objętej ww. księgą przez Komornika Sądowego rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Z. w sprawie [...] z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa — Starosty Z.,

- wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie sygn. akt [...] prowadzonego z wniosku wierzyciela Gminy Miasto P.,

- wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] prowadzonego z wniosku wierzyciela: Skarbu Państwa - Starosty Z.,

- wzmianka o przyłączeniu się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...] - postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...], z wniosku wierzyciela — Gminy A..

- wzmianka o przyłączeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. C. K. z wniosku wierzyciela Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt [...].

Skarżąca nie podważyła skutecznie powyższych okoliczności, niemniej w ocenie Sądu, organy podatkowe nie uprawdopodobniły jednak - jak nakazuje art. 239b § 2 O.p., że zobowiązania wynikające z decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] 2020 r. z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 rok nie zostaną wykonane. Organ I instancji stwierdził lakonicznie, że "spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne". Z kolei organ odwoławczy, poza stwierdzeniem zawartym w jednym zdaniu cyt.: "okoliczność że wobec Spółki toczy się tak dużo postępowań egzekucyjnych wskazuje na wypełnienie przesłanki z art. 239b § 2 O.p., uprawdopodabniając że Spółka nie wykona także tego zobowiązania". Nadmienił dodatkowo, że "Abstrahując od ewentualnej woli Spółki w tym zakresie, podkreślić należy, że ewentualne dobrowolne wykonanie zobowiązania wynikającego wobec Spółki może zostać uniemożliwione przez komorników, czy poborców skarbowych z toczących się postępowań egzekucyjnych."

Zdaniem Sądu, zauważyć należy, że przewidziane w treści przepisu art. 239b § 2 O.p. "uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane" należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle którego istnienie faktu (w tym przypadku niewykonanie zobowiązania) jest wysoce prawdopodobne. W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221; Komentarz do art. 239b O.p. (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009).

Z powyższego wynika, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p. polega zasadniczo na prezentacji okoliczności wystarczających do powzięcia obawy, przypuszczenia o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania podatkowego określonego decyzją nieostateczną, natomiast nie chodzi tu o udowodnienie niewykonania zobowiązania. Uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, musi wiązać się z wykazaniem, że pomiędzy sytuacją zobowiązanego do zapłacenia określonej kwoty a brakiem możliwości wyegzekwowania należności musi istnieć związek przyczynowy, który według zasad logicznego rozumowania wskazuje na bezskuteczność egzekucji, gdy będzie ona przeprowadzana w późniejszym terminie. W szczególności może to polegać na wskazaniu okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, ewentualnie z dotychczasowymi działaniami podatnika na jego majątku. Może być związane z oceną, że z uwagi na posiadany majątek (np. wielkość zobowiązań wobec osób trzecich, wielkość i trudność zbycia składników majątkowych oraz potencjalną możliwość osiągnięcia z tego tytułu w szybkim czasie kwoty odpowiadającej wielkości zobowiązań podatkowych) lub z uwagi na stałe bieżące dochody (poprzez porównanie z wielkością zaległości podatkowych) czy też brak przypadających jej wymagalnych i niespornych należności - strona nie ma możliwości dobrowolnego wykonania zobowiązań. Za przykład okoliczności mogącej uprawdopodobnić niewykonanie zobowiązania może posłużyć wyzbywanie się majątku w rozmaitych formach, np. poprzez wniesienie aportu.

Z uwagi na powyższe oraz w pełni podzielając stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 237/21, wydanego w sprawie tożsamej podmiotowo i przedmiotowo, Sąd ocenił, iż w niniejszej sprawie organy podatkowe powyższemu obowiązkowi nie sprostały, albowiem zaprezentowana argumentacja w żadnym stopniu nie prowadzi do możliwości stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zaistniał obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu niewykonania przez skarżącą spółkę zobowiązania jest wysoce prawdopodobne.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

mko