Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 190/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 19, art. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sad. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...]r., nr [...].


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] września 2018 r. H.K. zwróciła się do Burmistrza o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – J.K. oraz na drugie dziecko – H.K.

Decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...] Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Burmistrza, odmówiono H.K. przyznania świadczenia wychowawczego na J.K oraz przyznano świadczenie wychowawcze na H.K. na okres od 2018-10-[...] do 2019-09-[...] w wysokości 500,00 zł miesięcznie.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: K.p.a.), art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 4, art. 13, art. 18, art. 20 ust. 1, art. 21, art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego, 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134, dalej: u.p.p.w.d.), Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1465).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie trwającym od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. jest dochód rodziny za 2017 r. Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Po rozpatrzeniu złożonego 10.09.2018 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów (w tym oświadczeń i zaświadczeń) organ pierwszej instancji stwierdził, że nie spełnione zostały przesłanki ustawowe dotyczące posiadania przez stronę prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, natomiast strona spełnia warunki do przyznania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że ogółem w 2017 r. rodzina uzyskała dochód 38 657,09 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 38 657,09 zł : 12 m-cy = 3221,42 zł. Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu (w kwocie 2 006,89 zł) i doliczeniu uzyskanego dochodu (w kwocie: 2 162,03 zł) wyniósł 3 376,57 zł. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 3 376,57 zł : 3 osoby = 1 125,52 zł. Zdaniem organu pierwszej instancji strona nie spełnia zatem kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Tym samym organ, zgodnie z treścią złożonego wniosku, odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, przyznał natomiast prawo do pobierania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko.

Dalej organ pierwszej instancji wskazał, iż strona została zapoznana 30.11. 2018 r. z przepisami u.p.p.w.d. w kwestii przekroczenia dochodu i poinformowania o tym, iż w momencie zaistnienia jakichkolwiek zmian, związanych z utratą dochodu (który znajduje się w katalogu utraty dochodu) należy zgłosić się w placówce organu w celu ponownego ustalenia dochodu.

Ponadto organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż stosownie do postanowień art. 27 ust. 3 ww. ustawy decyzja jest natychmiast wykonalna.

Od tej decyzji strona wniosła w terminie odwołanie. Strona w swoim odwołaniu zarzuciła jej naruszenie przepisów art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. albowiem ustalając wysokość dochodu na jednego członka rodziny w oparciu o dochody z 2017 r. organ uwzględnił również dochód w wysokości 10 000 zł, tj. otrzymaną jednorazową zapomogę z uwagi na śmierć K.K. oraz kwotę 6 013,31 zł, tj. odprawę pośmiertną, tym czasem dochód taki rodzina strony na skutek jednorazowego świadczenia związanego ze śmiercią członka rodziny, natomiast już w kolejnym miesiącu po ich wypłacie dochód rodziny nie przekraczał kwoty uprawniającej do pobierania świadczenia. Ponadto strona w odwołaniu zarzuciła decyzji naruszenie art. 6 K.p.a. (zasada praworządności) poprzez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do wydania decyzji o takiej treści, w tym przede wszystkim poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem jednorazowych świadczeń jako stałego dochodu rodziny, który winien być uwzględniony przy ustalaniu progów ustawowych. Dalej strona zarzuciła decyzji naruszenie art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) poprzez niewzięcie i nieskonfrontowanie interesu społecznego i słusznego interesu strony przed jej wydaniem, a także niedążenie do załatwienia sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, a także naruszenie art. 8 K.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji) i art. 11 K.p.a. (zasada wyjaśniania zasadności przesłanek) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy, a także nienależyte wyjaśnienie podstaw uzasadniających wydanie decyzji o takiej treści.

Mając na uwadze powyższe naruszenia, strona wniosła w swoim odwołaniu zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka J.K. na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. w wysokości 500 zł miesięcznie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji w żadnym zakresie nie odniósł się do dyspozycji z art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d i nie wskazał dlaczego dochód rodziny został powiększony o jednorazowy dochód uzyskany w związku ze śmiercią K.K. w łącznej kwocie 16 013,31 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że jednym z podstawowych kryteriów pozwalających na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie osobie uprawnionej świadczenia wychowawczego jest sytuacja materialna uprawnionego podmiotu, a w zasadzie jego rodziny. Zgodnie z treścią art. 4 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18-ego roku życia. W myśl natomiast art. 5 ust. 1 i 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,0 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie, z tym że na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 1 200,00 zł.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w zakresie rozumienia pojęcia "dochód" u.p.p.w.d. odwołuje się do definicji zamieszczonej w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220, dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 3 pkt 1 tej ustawy "dochód" to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na dzieci.

W myśl natomiast art. 2 u.p.p.w.d. ilekroć w ustawie jest mowa o: dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3; dochodzie dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego - oznacza to przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3; dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny.

Nadto należy mieć na uwadze przepisy dotyczące utraty (art. 3 pkt 23 u.ś.r.) i uzyskania dochodu (art. 3 pkt 24 u.ś.r.) albowiem utratę lub uzyskanie dochodu ustawodawca nakazuje-uwzględnić przy obliczaniu kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia wychowawczego bądź skutkujące odmową jego przyznania (na podstawie art. 5 ust. 4, ust. 4a, ust. 4b u.ś.r. oraz art. 7 u.p.p.w.d.). Ponadto dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotny jest również zapis art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., w którym ustawodawca sformułował pojęcie utraty dochodu wskazując, iż ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art.14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1829, 1948, 1997 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 460 i 819), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w, związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2016 r., poz. 1842, z późn. zm.).

Zdaniem SKO kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości wyliczenia przez organ pierwszej instancji wysokości dochodu rodziny strony w przeliczeniu na osobę celem ustalenia, czy przekracza ona kryterium dochodowe, czy też nie, uprawniające do wnioskowanego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Skoro, możliwość przyznania tego świadczenia wychowawczego determinowana jest poprzez kryterium dochodowe, nie zależy zatem od uznania organu orzekającego. W tej sytuacji nie mają wpływu na kwestię przyznania świadczenia ani sytuacja rodzinna, ani zdrowotna. Decyzja w sprawie przyznania świadczenia należy do tzw. decyzji związanych, co oznacza, że organ administracji publicznej orzekający w sprawie nie ma możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej.

Wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest to element niezbędny do trafnego zastosowania normy prawa materialnego. Służy termu postępowanie administracyjne, a jednym z jego etapów jest uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów oraz ujęcie tego faktu w języku stosowanej normy. Organ administracji publicznej powinien działać na podstawie prawa w ciągu całego postępowania (art. 6 K.p.a.) oraz zobowiązany jest do przytoczenia w decyzji podstaw prawnych i faktycznych oraz ich uzasadnienia (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego urzeczywistnia się poprzez nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie dokonania oceny znaczenia i wartości tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji nasuwających się wątpliwości co do okoliczności, które posłużyły organowi dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Mając na względzie ustawowe definicje uzyskania dochodu i utraty dochodu analogicznie unormowane zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych jak i w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a także mając na względzie cel tej ostatniej ustawy organ pierwszej instancji dokonał precyzyjnego i czytelnego zobrazowania danych przyjętych do ustalenia dochodu i jego wyliczenia w rodzinie strony, które przedstawił w swej decyzji, co umożliwiło organowi odwoławczemu dokonanie kontroli przyjętych wyliczeń.

SKO wskazało, że z przeprowadzonej analizy załączonych do wniosku strony z [...] września 2018 r. dokumentów, w tym zaświadczeń oraz oświadczeń złożonych przez stronę, wynika, iż dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, gdyż wynosi 1252,77 zł na osobę. Dochód H.K. wykazany z urzędu skarbowego za rok 2017 wyniósł 46 331,49 zł (kwota stanowi przychód pomniejszony już o koszty uzyskania przychodu), który w obliczeniach pomniejszony został kolejno o składki społeczne w wysokości 2 129,62 zł oraz pomniejszony o składki zdrowotne w wysokości 1381,77 zł i należny podatek w wysokości 4 163,01 zł co dało kwotę dochodu rocznego 38 657,09 zł. W wyniku utraty zatrudnienia dochód ten został pomniejszony o kwotę 24 082,62 zł co dało kwotę dochodu rocznego 14 574,47 zł, który podzielony przez 12 miesięcy dał miesięczny dochód, tj. 1 214,54 zł. Do dochodu została doliczona kwota dochodu z tytułu pobieranej renty w wysokości 11 396,28 zł, który w obliczeniach pomniejszony został kolejno o składki społeczne w wysokości 0,00 zł oraz pomniejszony o składki zdrowotne w wysokości 294,40 zł (oświadczone przez Panią H.K. w załączniku ZSW-04) i należny podatek w wysokości 1 023,99 zł, co dało kwotę dochodu rocznego 10 077,89 zł, który podzielony został przez 8 miesięcy (art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d.) i dał miesięczny dochód z renty, tj. 1 259,74 zł. Na podstawie art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. dochód rodziny został powiększony o dochód uzyskany za miesiąc maj 2018 r. w wysokości 902,29 zł z tytułu podjęcia zatrudnienia od dnia [...].04.2018 r. Po zsumowaniu dochodów miesięcznych 1 214,54 zł plus 1 259,74 zł plus 902,29 zł miesięczny dochód rodziny Pani H.K. wyniósł 3376,57 zł. Kwota ta podzielona została przez liczbę członków rodziny, tj. 3 co dało miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę 1 125,52 zł (3 376,57 zł : 3 osoby = 1 125,52 zł). W związku z powyższym nie zostało spełnione kryterium dochodowe pozwalające organowi pierwszej instancji na przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. J.K.

Jednocześnie w związku ze złożeniem przez stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko organ pierwszej instancji stwierdził, że spełnione zostały przesłanki ustawowe dotyczące posiadania przez stronę prawa do świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dziecko i przyznał prawo do takiego świadczenia na H.K.

SKO zauważyło, że przytoczony powyżej przepis art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., w którym ustawodawca sformułował pojęcie utraty dochodu, nie pozwała z woli ustawodawcy - na żadne wyjątki i dokładnie precyzuje pojęcie utraty dochodu. Mając powyższe na uwadze SKO odniosło się do zarzutu strony dotyczącego zapomogi w wysokości 10 000 zł oraz odprawy pośmiertnej w wysokości 6 013,13 zł otrzymanych w 2017 r. w związku ze śmiercią członka rodziny K.K. i faktu, że zostały one zakwalifikowane jako uzyskane, a jednocześnie nie zostały uznane za utracone, pomimo że były wypłacone w całości w 2017 r. SKO wskazało, że utrata dochodu, jakim jest zapomoga po śmierci męża oraz odprawa pośmiertna, nie zostały wymienione w zamkniętym katalogu wynikającym z art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w związku z czym nie ma możliwości uwzględnienia tej utraty w ustalaniu dochodu rodziny strony. Treść tego przepisu nie pozostawia żadnego luzu decyzyjnego, bowiem jest to katalog zamknięty. Okoliczności, które można uznać za dochód utracony, zostały enumeratywnie wyszczególnione w art. 2 pkt 19 ustawy.

SKO dostrzegło, że zapomoga po śmierci męża strony oraz odprawa pośmiertna stanowiły jednorazowy dochód, który został wypłacony w całości i przysporzenie to przez fakt jednokrotności przyznania faktycznie doprowadziło do późniejszej swoistej utraty wpływu do budżetu domowego strony. Niemniej jednak okoliczność ta nie mogła zostać uwzględniona ponieważ, jak wskazywano w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1795/16), przewidziany w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mechanizm, mający służyć urealnieniu sytuacji majątkowej rodziny (tzw. utracony dochód), zawiera zamknięty katalog zdarzeń, które mogą zostać uwzględnione przy wyliczaniu dochodu. Analiza art. 2 pkt 19 ustawy wskazuje, że przepis ten zawiera zamknięty katalog przyczyn utraty dochodu i pogorszenie się sytuacji materialnej strony skarżącej nie ma - w świetle obowiązujących przepisów - wpływu na ustalenie dochodu rodziny za 2017 r., będący podstawą do ustalenia czy spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego. W danym stanie faktycznym, choć realnie dochody rodziny spadły po spożytkowaniu zapomogi oraz odprawy pośmiertnej, ustawa nie pozwala na uwzględnienie tego faktu w obliczaniu dochodu. Jak wynika z katalogu określonego w art. 2 pkt 19 ustawy zapomoga po śmierci członka rodziny nie została wymieniona wśród przypadków, co do których ustawodawca zdecydował się na określenie ich jako sytuacji związanych z utratą dochodu. Organ I instancji nie miał więc podstaw prawnych aby nie uwzględniać kwoty wynikającej z uzyskania wspomnianej pomocy w obliczaniu dochodu rodziny strony.

Ponadto co istotne przychód wynikający z otrzymania pomocy w formie zapomogi po śmierci męża stanowi dochód, który należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do-świadczenia wychowawczego przyznawanego na zasadach określonych w art. 5 ust. 3 ustawy, ponieważ, jak wskazano w aktach sprawy, została od niego pobrana i odprowadzona zaliczka na podatek.

Wobec powyższego SKO uznało, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonując ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle u.p.p.w.d. uzależnione jest udzielenie pomocy w formie świadczenia wychowawczego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H.K. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej: WSA). Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. oraz art. 5 ust. 4 b u.ś.r. albowiem ustalając wysokość dochodu na jednego członka rodziny w oparciu o dochody z 2017 r. organ uwzględnił również dochód w wysokości 10.000 zł, tj. otrzymaną jednorazową zapomogę z uwagi na śmierć K.K. oraz kwotę 6 013,31 zł, które to świadczenia rodzina otrzymała jednorazowo, natomiast już w kolejnym miesiącu po ich wypłacie dochód rodziny nie przekraczał kwoty uprawniającej do pobierania świadczenia,

2. art. 6 K.p.a. (zasada praworządności) poprzez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do wydania decyzji o takiej treści, w tym przede wszystkim poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem jednorazowych świadczeń jako stałego dochodu rodziny, który powinien być uwzględniany przy ustalaniu progów ustawowych,

3. art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) poprzez niewzięcie i nieskonfrontowanie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego przed jej wydaniem, a także niedążenie do załatwienia sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, przed jej wydaniem, a także niedążenie do załatwienia sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej,

4. art. 8 K.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji) i art. 11 K.p.a. (zasada wyjaśniania zasadności przesłanek) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy, a także nienależyte wyjaśnienie podstaw uzasadniających wydanie decyzji o takiej treści.

Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podała argumenty przemawiające za słusznością jej skargi na decyzję SKO.

Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z [...] stycznia 2019 r., nr [...] na mocy której została utrzymana w mocy decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na J.K i przyznania świadczenia wychowawczego na H.K.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy organy prawidłowo, ustalając wysokość dochodu rodziny skarżącej, do dochodu tego doliczyli uzyskane przez skarżącą jednorazowo świadczenia w łącznej wysokości 16 013,31 zł, na które składa się zapomoga oraz odprawa po śmierci członka rodziny. Rozstrzygając ten spór należy wskazać, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. Zgodnie z jego treścią w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Zdaniem WSA dla wykładni tego przepisu istotne znaczenie ma rozumienie zastrzeżenia "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". Z zastrzeżenia tego wynika - zdaniem WSA - wymóg kontynuacji uzyskanego dochodu, wynikający z konieczności urealnienia dochodu rodziny w dniu ustalania prawa do świadczenia wychowawczego (tak NSA w wyroku z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 668/17; orzeczenia.nsa.gov.pl.). Tak więc dochód uzyskany jednorazowo (w niniejszej sprawie zapomoga oraz odprawa po śmierci członka rodziny) nie wpłynie na prawo do świadczenia wychowawczego. Ma to być bowiem dochód uzyskiwany w dalszym ciągu. Innymi słowy, ma to być dochód długotrwale uzyskiwany a nie tak jak w niniejszej sprawie dochód jednorazowy. Argumentację tę wzmacnia także treść art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., zawierającego definicję "utraty dochodu". Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że w przepisie tym (którego przypadki - jak słusznie wskazało SKO - stanowią katalog zamknięty) mowa jest o dochodach uzyskiwanych cyklicznie a nie dochodach jednorazowych. Ponadto - w ocenie WSA - interpretacja przepisów u.p.p.w.d., zaprezentowana przez organy, pozostaje w sprzeczności z celem świadczenia wychowawczego określonym w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Celem tymi jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zdaniem WSA nie sposób uznać, że po jednorazowym otrzymaniu zapomogi oraz odprawy po śmierci członka rodziny, sytuacja rodziny skarżącej uległa długotrwałej poprawie.

Z powyższych względów z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego które doprowadziło do utrzymania przez SKO w całości w mocy decyzji organu pierwszej instancji (składającej się z dwóch punktów), WSA - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie zasądził na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na fakt, że ze względu na przedmiot sprawy skarżąca objęta była ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania, które mogłyby zostać objęte rozstrzygnięciem sądu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne zobowiązane będą uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną, na mocy art. 153 p.p.s.a., mając także na uwadze to, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia wychowawczego na córkę H.K.