Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2937/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 2,  art. 6 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Minister Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], dawne województwo [...], obecnie [...].

Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 1990 r. A. W. wystąpiła o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenie [...] przez W. B. Do przedmiotowego wniosku załączyła m. in. oświadczenia świadków D. K. z dnia [...] listopada 1990 r. i H. W. z dnia [...] listopada 1990 r., kartę ewakuacyjną ze stycznia 1945 r. na nazwisko W. S. oraz zdjęcia nieruchomości pozostawionej. Następnie w dniu [...] października 2001 r. wnioskodawczyni uzupełniła materiał dowodowy sprawy o: tłumaczenie przysięgłe pisma Archiwum Państwowego [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r., dokumenty stanowiące podstawę jego wydania tj. plan przeprowadzenia kanalizacji i pismo magistratu [...] z dnia [...] listopada 1929 r. oraz oświadczenie świadka H. W. z dnia [...] lipca 1999 r., złożone z podpisem notarialnie poświadczonym. Z kolei przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. strona dołączyła do akt sprawy m. in. odpis skrócony aktu urodzenia na nazwisko A. S., świadectwo chrztu na nazwisko A. S. oraz świadectwo zgonu W. B.

Ze względu na brak ustawowo kwalifikowanych dowodów pismem z dnia [...] marca 2007 r. Wojewoda [...] wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W odpowiedzi na powyższe w dniu [...] września 2007 r. strona uzupełniła materiał dowodowy sprawy o postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., sygn. akt [...], prostujące akt urodzenia A. S., w ten sposób, iż w rubryce dotyczącej imienia i nazwiska ojca w miejsce słów M. S. wpisano W. B.

Wojewoda [...] pismem z dnia [...] listopada 2007 r. poinformował A. W. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie stosownych dokumentów.

Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. A. W. złożyła ponowny wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], byłe województwo [...], obecnie [..]. Ponadto pismem z tej samej daty zwróciła się do organu wojewódzkiego o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po W. B.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewoda [...] zawiesił, na wniosek strony, postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Przy pismach z dnia [...] lipca 2011 r. i z dnia [...] czerwca 2012 r. A. W. dołączyła do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż spadek po W. B. nabył Skarb Państwa w całości oraz postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...] oddalające apelację od ww. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. A. W. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Wojewoda [...] podjął zawieszone postępowanie.

Po podjęciu postępowania pismem z dnia [..] września 2012 r. Wojewoda poinformował A. W., iż w aktach sprawy brak jest dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Strona uzupełniła materiał dowodowy niniejszej sprawy o pismo Archiwum Państwowego [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] listopada 2012 r., sygn. akt [...] o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...]. Ponadto pismami z dnia [...] grudnia 2013 r. i z dnia [...] marca 2014 r. A. W. zwróciła się do Wojewody [...] z prośbą o przedłużenie terminu załatwienia sprawy dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty lub zawieszenie tego postępowania, informując o złożeniu skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku po W. B.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] odmówił potwierdzenia A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], dawne województwo [...], obecnie [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wnioskodawczyni nie udowodniła następstwa prawnego po właścicielu nieruchomości pozostawionych – W. B.

Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania A. W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zobowiązując organ I instancji do formalnego rozpoznania wniosku o zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego.

Uwzględniając powyższe Wojewoda [...], po rozpoznaniu wniosku strony z dnia [...] marca 2014 r. o zawieszenie postępowania, postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], dawne województwo [...].

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. A. W. złożyła zażalenie na to postanowienie Wojewody [...].

W dniu [...] lipca 2014 r. Minister Skarbu Państwa wydał postanowienie nr [...], w którym stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r.

Niezależnie od powyższego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] odmówił potwierdzenia A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [....], dawne województwo [...], obecnie [...]. Organ podniósł, iż wnioskodawczyni nie wykazała następstwa prawnego po właścicielu nieruchomości pozostawionych W. B.

Od ww. decyzji Wojewody [...] A. W. złożyła odwołanie.

Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu przedmiotowego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich". Przepisy niniejszej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Na podstawie art. 2 wskazanej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934) lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)

- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Z wykładni literalnej i systemowej powyższych przepisów wynika, iż warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 2 i art. 3 ww. ustawy.

Organ odwoławczy podniósł, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy A.W. jest spadkobiercą właściciela pozostawionej nieruchomości. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Tylko bowiem spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec czego Minister zauważył, że ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt I [...], wynika, że spadek po W. B. nabył Skarb Państwa w całości. Oznacza to, iż A. W. nie należy do grona spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionej, a tym samym nie spełnia podstawowego warunku ubiegania się o prawo do rekompensaty jakim jest dziedziczenie po właścicielu mienia pozostawionego. Przy czym w ramach prowadzonego postępowania dowodowego ustalono, iż spadkodawca nie pozostawił innych osób uprawnionych do dziedziczenia wg. przepisów prawa spadkowego, na podstawie których nastąpiło powołanie do spadku, tj. [...].

Odnosząc się natomiast do wskazanego w odwołaniu wystąpienia przez wnioskodawczynię ze skargą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, Minister podniósł, że fakt ten nie może stanowić podstawy do uchylenia kwestionowanej decyzji Wojewody [...]. W myśl art. 365 § 1 Kpc zarówno organ wojewódzki, jak i Minister Skarbu Państwa są bowiem związani prawomocnym postanowieniem ustalającym krąg spadkobierców po W. B. poprzez przyznanie prawa do spadku Skarbowi Państwa. Niemniej jednak organ zważył, iż nie można wykluczyć możliwości wznowienia postępowania w sytuacji uznania przez Trybunał zasadności skargi A. W. dotyczącej modyfikacji orzeczeń sądów krajowych będących bezpośrednią podstawą rozstrzygnięcia w sprawie.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne Minister stwierdził, że organ I instancji prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz A. W. w związku z niespełnieniem przesłanki wskazanej w ustawie o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała następstwa prawnego po właścicielu nieruchomości pozostawionej W. B Przy czym z tego też względu bezzasadne jest dalsze prowadzenie postępowania dowodowego w celu potwierdzenia pozostałych przesłanek ustawowych.

W konsekwencji Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy odmowną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r.

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa A. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podkreśliła, że nie zgadza się z kwestionowaną decyzją, gdyż udowodniła następstwo prawne po zmarłym ojcu W. B. właścicielu nieruchomości położonej w [...]. Zdaniem strony za zasadnością skargi przemawiają m.in. świadectwo zgonu W. B., postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., sygn. akt [...] (prostujące akt urodzenia A. S., w ten sposób, iż w rubryce dotyczącej imienia i nazwiska ojca w miejsce słów M. S. wpisano W. B.) oraz odpis skrócony aktu urodzenia na nazwisko A. S. Skarżąca wskazała ponadto, że złożyła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu skargę w sprawie dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku po W. B.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe uznać należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przy czym Sąd podziela zarówno ustalenia faktyczne, jak i oceny prawne przyjęte przez organ I jak II instancji.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie potwierdzenia A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.B.nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], dawne województwo [...], obecnie [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustaw z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) Zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 tej ustawy (posiadają obywatelstwo polskie). Stosownie natomiast do art. 6 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Z przepisu tego, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W okolicznościach omawianej sprawy kwestię zasadniczą stanowiło ustalenie, czy wnioskodawczyni A. W. jest spadkobierczynią właściciela pozostawionej nieruchomości W. B., która legitymuje się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Zgodnie bowiem z powołanymi przepisami do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez dawnego właściciela nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uprawniona jako spadkobierca jest wyłącznie osoba legitymująca się ww. dokumentami. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...] wynika natomiast, że spadek po W. B. nabył Skarb Państwa w całości. Przy czym Sąd Okręgowy [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...] oddalił apelację od postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Ponadto w ramach prowadzonego postępowania dowodowego ustalono, iż W. B. nie pozostawił innych osób uprawnionych do dziedziczenia wg. przepisów prawa spadkowego, na podstawie których nastąpiło powołanie do spadku, tj.[...]. Oznacza to, że A. W. nie należy do grona spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionej. Zatem wnioskodawczyni nie spełnia podstawowego warunku ustawowego do ubiegania się o prawo do rekompensaty jakim jest wykazanie - stosownie do treści art. 6 ust. 2 pkt 1 wspomnianej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - dziedziczenia po W. B. właścicielu mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 2 ustawy z 2005 r., wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Ponieważ skarżąca nie jest spadkobiercą byłego właściciela nieruchomości, a więc osobą uprawnioną do rekompensaty, jej wniosek nie mógł być załatwiony pozytywnie.

Odnosząc się natomiast do faktu wystąpienia przez A. W. ze skargą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie dotyczącej nabycia spadku po W. B. zauważyć należy, że w obecnym stanie prawnym sprawy okoliczność ta nie może być brana pod uwagę. Aktualnie zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego spadkobiercą W.B. jest Skarb Państwa. W myśl art. 365 § 1 Kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednocześnie należy wskazać, iż sytuacja ulegnie zmianie w przypadku uznania przez Trybunał zasadności skargi A. W. dotyczącej modyfikacji orzeczeń sądów krajowych będących bezpośrednią podstawą rozstrzygnięcia w sprawie.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego czy procesowego. Jednocześnie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.