Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 81/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku skarżącej A.A. z 18 października 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku skarżącej, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia [...] maja 2022 r. X. F. (dalej: "skarżąca") zarzuciła Wojewodzie [...] (dalej też: "Wojewoda", "organ") bezczynność w sprawie z wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w dniu [...] października 2021 r. (data nadania wniosku) złożyła do Urzędu Wojewódzkiego w B. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz, że od tego momentu nie otrzymała żadnej informacji o brakach formalnych wniosku, nie została też wydana decyzja w sprawie, ani nie zawiadomiono ją o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i o nowym terminie załatwienia sprawy. Dlatego też pismem z dnia [...] marca 2022 r. wniosła ponaglenie na bezczynność i przewlekłość organu. Skarżąca podkreśliła, że sprawa złożonego przez nią wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy powinna zostać załatwiona zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "kpa") w terminie 1 miesiąca, natomiast od czasu wejścia w życie nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, tj. do dnia [...] stycznia 2022 r. w terminie 60 dni, który to terminu również w sprawie nie został zachowany.

Powyższe stanowi, jak zarzuciła skarżąca, o braku załatwienia sprawy w terminie określonym przepisami prawa, co oznacza, że organ pozostaje w bezczynności, ewentualnie prowadzi postępowanie przewlekle - w sytuacji gdyby podejmował jakieś czynności, o których skarżąca nie wie. Skarżąca zaznaczyła, że jej sprawa powinna zostać załatwiona jeszcze w 2021 r., i że zaniechanie organu w tym zakresie powoduje, że od 5 miesięcy nie może podjąć pracy i pozostaje z tego powodu bez środków do życia, co powinno mieć wpływ na wysokość przyznanej jej sumy pieniężnej.

W związku z tym skarżąca zażądała w skardze: zobowiązania organu do załatwienia sprawy przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni, stwierdzenia bezczynności/przewlekłości organu i, że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "ppsa") i zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za nieuzasadnione oraz, że wniosek skarżącej zawiera braki formalne w związku z czym nie rozpoczął się jeszcze organowi bieg terminu do rozpatrzenia sprawy, a więc nie dopuścił się on bezczynności, gdyż do momentu uzupełnienia braków formalnych organ nie może wszcząć postępowania administracyjnego. Powołał się również na przepis art. 100c ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583 ze zm., dalej: "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy"). Ponadto organ wskazał na systemowy problem długiego rozpatrywania spraw o udzielenie cudzoziemcom zezwolenia na pobyt, zwracając uwagę na znaczną ilość wniosków cudzoziemców o udzielenie zezwolenia na pobyt, na problemy organizacyjno-kadrowe organu i podejmowane działania mające na celu zwiększenie efektywności pracy organu oraz związany z tym brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Zaznaczył też, że wpływające wnioski o udzielenie zezwolenia na pobyt rozpatrywane są zgodnie z kolejnością ich wpływu i, że postępowanie przed organem mogą trwać około roku. Ponadto odnosząc się do treści skargi w zakresie dotyczącym wskazywanych przez skarżącą konsekwencji zwłoki organu, Wojewoda wskazał, że w Polsce obowiązuje stan zagrożenia epidemiologicznego, w związku z czym termin ważności karty pobytu skarżącej uległ przedłużeniu z mocy prawa, więc skarżąca przebywa na terytorium Polski legalnie, a także że skarżąca chcąc podjąć pracę może złożyć wniosek o wydanie zezwolenia na pracę, gdyż nigdy nie posiadała ona zezwolenia na pobyt, który uprawniałby ją do wykonywania pracy bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę.

W dacie wydania w sprawie wyroku i orzekając na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) Sąd nie posiadał informacji odnośnie załatwienia przez Wojewodę sprawy z wniosku skarżącej (w aktach brak było też dowodu potwierdzającego załatwienie sprawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiot skargi stanowi bezczynność Wojewody [...] w rozpatrzeniu wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniesiona skarga, została poprzedzona ponagleniem, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Podkreślenia także wymaga, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, ale bez przesądzania o treści czy skutkach tych działań.

Na gruncie przepisów kpa, pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36. W myśl art. 35 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 kpa). Na mocy art. 36 § 2 kpa ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższe przepisy ustalające terminy załatwienia sprawy skorelowane są wprost z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa, której to realizację gwarantują.

Wskazać również należy, mając na względzie przedmiot sprawy oraz zmiany stanu prawnego mające miejsce po złożeniu przez skarżącą przedmiotowego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, iż od dnia 29 stycznia 2022 r. zmianie uległa ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm., dalej: "ustawa o cudzoziemcach - patrz art. 17 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2022 r., poz. 91, dalej: "ustawa zmieniająca"). Do ustawy o cudzoziemcach dodano m.in. art. 112a (art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej) wprowadzający szczegółowe terminy załatwiania wniosków o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach aktualnie stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy [i pracę] wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1), który biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wskazanych w ust. 2, generalnie związanych ze złożeniem kompletnego wniosku. Obecnie ustawa ta przewiduje również termin (90 dni) na przeprowadzenia postępowania odwoławczego (art. 112a ust. 4 i 5). Podobnie sytuacja kształtuje się w przypadku postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 (art. 112a ust. 3 ustawy o cudzoziemcach).

Zgodnie z art. 7 ustawy zmieniającej, do postępowań wszczętych na podstawie zmienianej ustawy o cudzoziemcach i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 8-11 i art. 13. Przepis art. 13 ustawy zmieniającej stanowi zaś, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie zmienianej ustawy o cudzoziemcach, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 3, jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z powyższego wynika, że wprowadzony do porządku prawnego ustawą zmieniającą art. 112a ustawy o cudzoziemcach reguluje kwestię terminu załatwienia spraw o udzielenie zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy. Regulacja ta ma zastosowanie do postępowań prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do dnia 29 stycznia 2022 r. Stosowanie do art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 13 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej zezwolenie na pobyt czasowy w postępowaniach wszczętych przed dniem 29 stycznia 2022 r., wydaje się w terminie 60 dni, który biegnie od nowa od dnia 29 stycznia 2022 r. Oznacza to więc, że w przypadku postępowania administracyjnego wszczętego przed dniem 29 stycznia 2022 r. – jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie – ustawowy 60-dniowy termin załatwienia sprawy pozwolenia na pobyt czasowy biegnie od nowa od dnia 29 stycznia 2022 r., a zatem upływa z dniem 29 marca 2022 r.

Taki stan rzeczy, w ocenie Sądu, nie oznacza jednak, że wniesiona w sprawie skarga jest nieuzasadniona. Rolą sądu administracyjnego rozpatrującego skargę wniesioną na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa jest bowiem przeprowadzenie kontroli szybkości postępowania organu w toku całego postępowania, a więc od chwili wniesienia przez stronę wniosku zawierającego żądanie wydania decyzji do momentu wniesienia skargi kwestionującej opieszałość organu. W toku tak rozumianej kontroli sąd musi uwzględnić wszystkie czynności przeprowadzane przez organ w postępowaniu jak i zmieniające się przepisy, w tym dotyczące terminów załatwiania sprawy. W kontrolowanej sprawie według stanu prawnego obowiązującego przed dniem 29 stycznia 2022 r. kwestia terminów załatwienia przez organ sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy regulowana była przepisami ogólnymi z art. 35 i art. 36 kpa. W dacie złożenia przez skarżącą wniosku o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i przez kolejne miesiące, aż do wejścia w życie – z dniem 29 stycznia 2022 r. – dodanego ustawą zmieniającą 112a, przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określały bowiem innych, niż wskazane w kpa, terminów załatwienia sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem w tym okresie, aż do 28 stycznia 2022 r., termin do załatwienia sprawy zezwolenia na pobyt czasowy wynosił, co do zasady, jeden miesiąc, ewentualnie dwa miesiące w przypadkach szczególnie skomplikowanych.

Pomimo tego Wojewoda [...] od dnia wpływu przedmiotowego wniosku do organu (19 października 2021 r.) aż do dnia 28 stycznia 2022 r., a więc w okresie obowiązywania określonych w kpa terminów załatwienia sprawy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie podjął żadnych czynności w sprawie Pomimo upływu terminów, o których mowa w art. 35 kpa (1 miesiąc - dla sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, 2 miesiące – dla sprawy szczególnie skomplikowanej), Wojewoda w okresie od dnia [...] października 2021 r. do dnia [...] stycznia 2022 r., tj. w okresie 3 miesięcy i 9 dni ani nie wezwał skarżącej do uzupełnienia braku wniosku, ani nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, ani też nie dopełnił obowiązku zawiadomienia strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Taki stan rzeczy trwał też w dniu wniesienia pismem z dnia [...] maja 2022 r. skargi do Sądu. Mając to na uwadze, stwierdzić należy, że w chwili wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności. W sprawie miała więc miejsce bezczynność Wojewody [...] istniejąca do dnia [...] stycznia 2022 r., a więc do dnia omówionej powyżej zmiany stanu prawnego, ale również materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że zarzut bezczynności jest uzasadniony nawet przy uwzględnieniu terminu wynikającego z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej w zw. z art. 112 a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Nie można bowiem nie dostrzec, iż organ w dalszym ciągu nie załatwił sprawy w okresie biegnącego po [...] stycznia 2022 r. "od nowa" 60-dniowego terminu, a nawet brak jest podstaw do przyjęcia, iż podejmował w tym okresie działania zamierzające do załatwienia sprawy. Z akt sprawy bowiem wynika, że pierwszą czynność w sprawie organ podjął pismem z dnia [...] lipca 2022 r., którym to wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku i osobistego stawiennictwa w Urzędzie. Należy w tym miejscu zauważyć, że nawet w świetle art. 112a ustawy o cudzoziemcach organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 kpa, skoro zgodnie z treścią art. 112a ustawy o cudzoziemcach to od dnia złożenia wniosku nie zawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

W tym stanie rzeczy żądanie skargi w zakresie stwierdzenia bezczynności Wojewody [...] zasługiwało na uwzględnienie, a ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby organ rozpatrzył wniosek skarżącej o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, a do dnia rozpatrzenia skargi organ nie poinformował też Sądu o rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, to tym samym należy przyjąć, że wniosek skarżącej pozostaje w dalszym ciągu nierozpatrzony i taki stan rzeczy istniał w dniu rozpatrzenia skargi. W związku z tym i wobec stwierdzonej bezczynności Sąd, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku), uznając że postulowany przez skarżącą termin 14 dni jest zbyt krótki dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku.

Jednocześnie należy wyjaśnić, że powołany przez organ art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie może mieć wpływu na ww. kwalifikację zwłoki organu i możliwość jej stwierdzenia przez Sąd. Nawet bowiem abstrahując od okoliczności, że ww. przepis został umieszony w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, a więc ustawie, której zakres przedmiotowy odnosi się do obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 tej ustawy, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz ("lex retro non agit") przepis ten nie znajduje zastosowania do kontroli i oceny stanów bezczynności, które miały miejsce przed jego wejściem w życie. Regulacje zawarte w art. 100c ww. ustawy wykładać należy w ten sposób, że nie wyłączają one dopuszczalności dokonywania przez Sąd administracyjny oceny stanów bezczynności czy też przewlekłości w postępowaniach wskazanych w ust. 1 pkt 1-3 toczących się przed wejściem w życie tej regulacji i nadal, a jedynie wprowadzają zawieszenie terminów załatwiania tych kategorii spraw na okres od wejścia w życie ustawy (15 kwietnia 2022 r.) do 31 grudnia 2022 r. i uniemożliwiają podejmowanie wobec organów środków dyscyplinujących z tytułu bezczynności lub przewlekłości zaistniałej w tym okresie, to jest pomiędzy 15 kwietnia 2022 r., a 31 grudnia 2022 r.

Odnosząc się natomiast do stanowiska organu, iż rozpoczęcie biegu terminu załatwienia wniosku skarżącej i wszczęcie postępowania administracyjnego może nastąpić dopiero po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, należy wskazać, że pomimo obowiązków ciążących na stronie postępowania, a dotyczących spełnienia wszystkich wymogów formalnych i materialnoprawnych – w tym wymogów dotyczących podania (wniosku), określonych w art. 63 § 2 kpa, a także w art. 105 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach – wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony następuje, zgodnie z art. 61 § 3 kpa, z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej (w przypadku żądania strony wniesionego drogą elektroniczną - z dniem wystawienia dowodu otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych), a nie – jak twierdzi organ - z dniem uzupełnieniu braków formalnych wniosku. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że "niepełny" wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powyższe oznacza, że nawet jeśli podanie nie spełnia warunków formalnych określonych prawem, to i tak należy uznać, że postępowanie zostało wszczęte. Jeżeli w wyniku wszczęcia postępowania strona nie dochowa terminu do uzupełnienia braków formalnych, dopiero wówczas zachodzi podstawa do zakończenia postępowania w formie czynności materialno-technicznej, polegającej na pozostawieniu podania bez rozpoznania. Podanie niespełniające wymogów formalnych wszczyna postępowanie, ponieważ dzięki temu strona ma świadomość, że tej sprawie nadano bieg, a sama sprawa zakończy się jej rozstrzygnięciem. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku organ podejmuje więc w toku wszczętego już postępowania, skoro skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania/wniosku nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1kpa. Odwrotne rozumowanie momentu wszczęcia postępowania doprowadziłoby do niedopuszczalnego stanu rzeczy, w którym w toku postępowania administracyjnego nie można byłoby wezwać strony do uzupełnienia braków formalnych, a to skazywałoby stronę postępowania na niekorzystne dla niej zakończenie sprawy administracyjnej. Ponadto miałaby miejsce nieakceptowalna sytuacja, w której to dopuszczalne byłoby niczym nieskrępowane decydowanie przez organ o dacie wszczęcia postępowania i faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 20/22 i przywołane w nim orzeczenia; wyrok WSA w Poznaniu z dnia z dnia 15 lipca 2025 r. sygn. akt II SAB/Po 115/22 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Skoro zatem momentem wszczęcia postępowania administracyjnego jest dzień doręczania podania organowi, to w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte z dniem [...] października 2021 r. (dniem wpływu do Wojewody wniosku skarżącej o udzielenie zezowania na pobyt czasowy), i tym sam z tym dniem – wbrew twierdzeniom organu - rozpoczął się bieg terminu załatwienia sprawy (do którego to terminu nie wlicza się terminów i okresów wskazanych w art. 35 § 5 kpa), której to organu – jak wykazano – nie załatwił w terminie określonym w art. 35 kpa i w terminie szczególnym określonym w art. 112 a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, dopuszczając się w sprawie bezczynności.

Oceniając stosowanie do art. 149 § 1a ppsa charakter stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał, że bezczynność Wojewody [...] nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie zaistniała, aczkolwiek zwłoka organu jest jasna i niezaprzeczalna, niemniej nie cechuje jej szczególnie duży ciężar gatunkowy. W sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazujące na oczywiste lekceważenie wniosku skarżącej i jawne natężenie braku woli do załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynika, że po wniesieniu skargi, organ podjął czynności w sprawie, tj. pismem z dnia [...] lipca 2022 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku i osobistego stawiennictwa w Urzędzie, pismem z dnia [...] lipca 2022 r. zwrócił się do Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. o przeprowadzenie przez funkcjonariuszy Straży Granicznej wywiadu środowiskowego, a pismem z dnia [...] lipca 2022 r. wystąpił do stosownych organów o udzielenie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Również podane przez Wojewodę okoliczności dotyczące systemowego problemu długiego rozpatrywania spraw o udzielenie cudzoziemcom zezwoleń na pobyt, a związanego ze znacznym wzrostem załatwianych spraw przez pracowników oraz uwarunkowaniami organizacyjno-kadrowymi, nie mogły zostać pominięte, gdyż w warunkach niniejszej sprawy wskazują one, że zwłoka w załatwieniu sprawy nie wynikała ze złej woli pracowników organu czy też rażących zaniedbań odnośnie obowiązku terminowego załatwienia sprawy administracyjnej.

Z tych samych względów, na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 ppsa, Sąd oddalił w punkcie 3 sentencji wyroku wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej. Jest to bowiem dodatkowy środek, stosowany na zasadzie uznania Sądu, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w tym i tego czy w sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa. O ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono zrekompensować stronie stratę, jaką poniosła ona na skutek bezczynności czy przewlekłości organu. Podkreślić należy, że zasądzanie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności, lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli okoliczności sprawy tego wymagają. W niniejszej sprawie nie mamy natomiast do czynienia z sytuacją uzasadniającą przyznanie sumy pieniężnej, albowiem działań organu nie można było uznać za kwalifikowaną postać naruszenia prawa, a skarżąca w sposób bardzo ogólny, niejasny i zdawkowy uzasadniła potrzebę zastosowania wskazanej kompensacji. Takiej potrzeby nie dostrzegł również Sąd. Należy przy tym podkreślić, że podjęte w tym zakresie orzeczenie nie przesądza o zamknięciu skarżącej możliwości dochodzenia dalszych roszczeń. Stwierdzenie bezczynności otwiera jej bowiem drogę do dochodzenia w procesie cywilnym ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia (art. 417 zn. 1 § 3 w zw. z art. 448 Kodeksu cywilnego). Wówczas będzie ona zobligowana udowodnić w kontradyktoryjnym procesie fakt poniesienia szkody i jej wysokość, związek przyczynowy między szkodą a zwłoką organu oraz doznanie ewentualnej krzywdy (art. 6 Kodeks cywilny), zaś Skarb Państwa będzie miał zapewnione pełne prawo do obrony swych racji (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia [...] czerwca 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 42/22 - dostępny na stronie [...]).

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa.