Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1722/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. L., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania M. Z. (dalej – skarżącego) od decyzji Kierownika Filii Nr [...] OPS [...] W. z dnia [...] kwietnia 2012r. Nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku na zagospodarowanie lokalu socjalnego i ekonomiczne usamodzielnienie się, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 14 maja 2010r. M. Z. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zagospodarowanie otrzymanego lokalu socjalnego nr [...] przy ulicy [...] w W. Wniosek ten został rozstrzygnięty decyzją odmowną z [...] lipca 2012r. od której skarżący złożył odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję decyzją z [...] września 2010r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011r., sygnatura akt I SA/Wa 2252/10 uchylił decyzje organów obu instancji.

Z wnioskiem o pomoc w formie świadczenia pieniężnego na ekonomiczne usamodzielnienie się skarżący wystąpił też w dniu 1 września 2010r. Organ I instancji [...] października 2010r. odmówił przyznania tego świadczenia, a SKO w W. decyzją z dnia [...] listopada 2010r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. WSA w Warszawie rozpoznając skargę na w/w decyzje wyrokiem z 30 maja 2011r. w sprawie sygnatura akt I SA/Wa 2554/10, uchylił zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż skarżący de facto wnosił o pomoc w formie zasiłku celowego na zagospodarowanie lokalu socjalnego, zatem zakres obu wniosków był tożsamy i winien być rozpatrywany równocześnie.

Ponownie rozpatrując w/w wnioski, na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranych dokumentów organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2012r. odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na zagospodarowanie lokalu socjalnego i ekonomiczne uzależnienie się. W uzasadnieniu wskazano, że w dacie składania wniosków skarżący prowadził samodzielne gospodarstwo domowe, legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, a jego dochód stanowił zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł i zasiłek stały – [...] zł w maju 2010r. oraz [...] zł we wrześniu 2010r. Obecnie prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma dochód [...] zł.( zasiłki: stały [...] zł + pielęgnacyjny 153 zł.). Lokal, który był przedmiotem decyzji nie jest zamieszkały przez świadczeniobiorcę. Umowa najmu na lokal nr [...] przy ulicy [...] była zawarta na czas określony to jest do dnia 5 maja 2011r., a z uwagi na niezamieszkiwanie w tym lokalu Zarząd Dzielnicy nie wyraził zgody na ponowne zawarcie ze skarżącym umowy najmu. Wskazując na treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji wskazał, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia o określonej wysokości i formie, zaś dla organu obowiązku jego przyznania. Rozstrzygnięcie to leży w sferze uznania administracyjnego, choć uznanie nie oznacza pełnej swobody i dowolności organu orzekającego, natomiast nakłada obowiązek załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza on możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków, a także nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania obywatela. Wnioski skarżącego stały się bezprzedmiotowe na skutek ustania stosunku najmu a zatem celu na jaki pomoc miała być przyznana. Obecnie cel ewentualnej pomocy nie może zostać zrealizowany, wobec braku zgody na zawarcie ze skarżącym umowy najmu, wobec czego jego wnioski są bezzasadne. Niewskazany jest także jakikolwiek inny tytuł najmu, z którego wynikałaby potrzeba zagospodarowania innego lokalu.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił "złą wolę" w pozytywnym załatwieniu jego sprawy podnosząc, że wystąpił o przedłużenie umowy najmu przedmiotowego lokalu.

SKO w W. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał między innymi, że celem pomocy społecznej jest udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swojej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy. Niezależnie od tego stwierdzono, że w sytuacji braku tytułu prawnego do lokalu socjalnego, na zagospodarowanie którego skarżący zwrócił się o pomoc, pomoc w zakresie tego właśnie celu nie mogła zostać przyznana. Stwierdzono, że organ I instancji nie naruszył prawa w stopniu wskazującym na konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia tj. nie przekroczył granic uznania.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z 17 sierpnia 2012r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. W skardze zarzucił niezałatwienie jego wniosku zgodnie ze słusznym interesem obywatela, nierealizowanie wyroków sądowych, działanie w sposób przewlekły, nieterminowy. Podniósł błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na nieuwzględnieniu złożenia skierowania do podpisania umowy najmu z Gminą. Wskazał też na fakt zameldowania na pobyt stały od czerwca 2010r. przy ulicy [...] w związku z czym brak jest przeszkód realizacji zasiłku. Podniósł też, że organ z jednej strony podnosi ustanie najmu lokalu, a z drugiej pisze, że wniosek jest rozpatrywany przez Zarząd Dzielnicy [...].

W piśmie procesowym z dnia 24 grudnia 2012r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący 11 lutego 2011r. złożył wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] przy [...] w W., a zatem wszczął procedurę celem uzyskania tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu nadto wskazano, że spełnia on wymagane przez ustawę o pomocy społecznej kryteria dochodowe.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 39 ust. 1 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 złotych ( kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej ). Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych.

Podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego w sprawie niniejszej było stwierdzenie przez organy bezprzedmiotowości wniosków skarżącego. Bezprzedmiotowość ta nastąpiła na skutek ustania stosunku najmu, a tym samym celu, dla którego pomoc miała być przyznana. Zarówno wniosek z 14 maja 2010r. jak i z dnia 1 września 2010r. odnosiły się do uzyskania świadczenia w celu zagospodarowania otrzymanego lokalu socjalnego nr [...] przy ulicy [...] w W. Aczkolwiek WSA w Warszawie w dwóch prawomocnych wyrokach sygn. akt I SA/Wa 2554/10, I SA/Wa 2252/10 nakazał organom rozpoznającym sprawę uwzględnienie okoliczności otrzymania lokalu przez skarżącego, to prawidłowo zdaniem Sądu, organy uznały, że cel ewentualnej pomocy nie może zostać obecnie zrealizowany. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak tytułu prawnego skarżącego do lokalu socjalnego w dacie wydawania zaskarżonych decyzji. Umowa najmu lokalu nr [...] przy [...] w W. zawarta była na czas określony, to jest do dnia 5 maja 2011 roku i nie została przedłużona ani zawarta ponownie. Ocena organów, że skarżący nie legitymował się tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu socjalnego w dacie wydawania decyzji przez organ I i II instancji jest w świetle zebranego materiału dowodowego poprawna, znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i brak jest dowodów przeciwnych. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez M. Z. okoliczność, że wystąpił on o podpisanie stosownej umowy najmu z Gminą, czy też fakt zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu socjalnym, nie stwarza to, bowiem tytułu prawnego do tego lokalu, jest jedynie konsekwencją zawartej uprzednio umowy najmu. Poza sporem pozostaje, iż skarżący nie wskazał również jakiegokolwiek innego tytułu, z którego wynikałaby potrzeba zagospodarowania innego lokalu. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skoro skarżący wystąpił z wnioskami o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zagospodarowanie lokalu, do którego tytułem nie dysponował w dacie rozpoznawania jego wniosków, to odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia nie narusza granic uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Instytucja uznania wyklucza automatyczne przyznanie tego świadczenia osobie wnioskującej i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniem. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W świetle powyższego nie można postawić organom, które nie przyznały pomocy pieniężnej na zagospodarowanie lokalu, do którego tytułu skarżący nie posiadał, zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji.

Nie można też zdaniem Sądu skutecznie powoływać się na zarzut z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Z 2012r. Poz. 270, dalej p.p.s.a.) skoro nastąpiła zmiana stanu faktycznego, polegająca na wygaśnięciu, z dniem 5 maja 2011 roku, umowy najmu przedmiotowego lokalu socjalnego. Ocena prawna, o której mowa w tym przepisie jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych w związku, z czym traci ona moc między innymi w wypadku zmiany, już po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a taką istotną okolicznością faktyczną w przedmiotowej sprawie jest niewątpliwie ustanie stosunku najmu, a w konsekwencji brak tytułu prawnego do lokalu socjalnego nr [...] przy [...] w W.

Wymieniony w skardze wyrok WSA w Warszawie zapadły w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2565/11 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie dotyczy, bowiem dodatku mieszkaniowego.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego i nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i oceny prawnej w świetle mających zastosowanie przepisów.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

-----------------------

5