Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 125/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: par. 10 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2002 nr 113 poz 988
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. B. A. S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] wydaną w sprawie odmowy przyznania J. B. – właścicielowi [...] Blacharstwo – Lakiernictwo w Z., dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 10 września 2009 r. na wniosek J. B. złożony do Wójta Gminy Z. o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. Sz.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2009 r. odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia z uwagi na to, że wnioskodawca nie spełnia warunków stawianych "instruktorom praktycznej nauki zawodu" wynikających z § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. nr 113 poz. 988 ze zm.).

Z decyzją tą nie zgodził się J. B. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Kwestionowanej decyzji zarzucił, że organ I instancji dokonał błędnej interpretacji przepisów o wymaganych do nauki zawodu kwalifikacjach, co skutkowało go pozbawieniem możliwości zwrotu poniesionych kosztów podczas szkolenia młodocianego pracownika. Odwołujący się podał, że jest mikroprzedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą i pozbawienie go zwrotu kosztów szkolenia młodocianego pracownika stanowi dużą dolegliwość ekonomiczną. Zakład mechaniczny prowadzi nieprzerwanie od 1980 r.; w 1985 r. ukończył kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu i rozpoczął szkolenie młodocianych pracowników w zawodzie mechanika. Cech Rzemiosł Różnych w Z. uznaje jego kwalifikacje zawodowe, które poparte są długoletnim stażem pracy w zawodzie. W świetle ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, kwalifikacje zawodowe rzemieślników tj. osób fizycznych zawodowo wykonujących działalność gospodarczą z udziałem kwalifikowanej pracy własnej, w imieniu i na własny rachunek przy zatrudnieniu do 50 pracowników, potwierdza m. in. świadectwo czeladnicze albo tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie odpowiadającemu danemu rodzajowy rzemiosła. Dlatego też, w ocenie kwestionującego, przedstawione przez niego dokumenty, stanowią wyczerpujący dowód potwierdzający jego kwalifikacje zawodowe. Oparcie negatywnego rozstrzygnięcia organu I instancji na przepisie § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, jest naruszeniem hierarchii źródeł prawa obowiązującego i różnicuje uprawnienia osób posiadających odpowiednie kwalifikacje zawodowe w zakresie prawa do uzyskania dofinansowania kosztów nauki zawodu mechanika. Końcowo J. B. zarzucił, że decyzja I – instancyjna godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawnego, tym samym w poszanowanie praw i wolności jednostki. Podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 29/09 stwierdził, że zapis § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, w zakresie, w jakim wprowadza wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum w stosunku do "instruktorów praktycznej nauki zawodu", którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe na skutek ukończenia technikum stawia ich w nierównej sytuacji w stosunku do innych osób, o których mowa w tym przepisie, jak i określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia pracodawców posiadających tytuł mistrza w zawodzie. Godzi tym samym w ich konstytucyjne prawo do równego traktowania określone w art. 32 Konstytucji RP. Wskazując na powyższe J. B. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne i stwierdził, że J. B. spełnił warunek określony w art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.u. nr 256, poz. 2572 ze zm.), ale nie spełnił warunku wynikającego z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, gdyż z załączonego do wniosku świadectwa ukończenia Technikum Mechanicznego w B., wynika że nie zdawał on egzaminu dojrzałości. Organ podniósł, że warunki określone w art. 70b ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie dlatego też wnioskowane świadczenie nie mogło być przyznane. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanej decyzji. Organ odwoławczy podał, że zasadą jest, że zajęcia praktyczne prowadzą nauczyciele. Odstępstwem od tej zasady jest możliwość prowadzenia zajęć praktycznych realizowanych u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych przez instruktorów praktycznej nauki zawodu - § 10 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. J. B. nie spełnia warunków stawianych instruktorowi praktycznej nauki zawodu, gdyż nie posiada tytułu mistrza w wykonywanym zawodzie ani świadectwa dojrzałości technikum, liceum zawodowego lub liceum ogólnokształcącego, ani dyplomu ukończenia studiów wyższych. Fakt, że skarżący ukończył Techniku Mechaniczne w B. (bez egzaminu dojrzałości) nie jest równoznaczny z uzyskaniem tytułu mistrza w zawodzie w świetle art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu rzemiosła (Dz. U. nr 4 poz.20), która obowiązywała w 1980 r. tj. w roku, kiedy skarżący zaczął prowadzić zakład mechaniczny. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że w 1980 r. J. B. posiadał wymagane tym przepisem kwalifikacje do wykonywania rzemiosła, gdyż w 1977 r. ukończył Technikum Mechaniczne w B. i z pewnością posiadał, co najmniej dwuletni okres wykonywania pracy w tym zawodzie. Niemniej posiadanie kwalifikacji zawodowych do wykonywania rzemiosła w 1980 r. nie jest równoznaczne z posiadaniem kwalifikacji do bycia instruktorem praktycznej nauki zawodu obecnie. Za nietrafny uznano zarzut dotyczący naruszenia hierarchii źródeł prawa polegający na oparciu negatywnego rozstrzygnięcia organu I instancji na przepisie § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Po pierwsze dlatego, że decyzja została wydana na podstawie art. 70b ust. 1, ust. 2, ust. 6 i ust. 7 ustawy o systemie oświaty, co wynika z podstawy prawnej skarżonej decyzji. Po drugie, dlatego że przepis art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy musi posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach. Tymi odrębnymi przepisami jest rozporządzenie w sprawie praktycznej nauki zawodu, wydane na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy. Odnosząc się do zarzutu, że decyzja Wójta Gminy Z. godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego, tym samym w poszanowanie praw i wolności jednostki oraz w konstytucyjne prawo do równego traktowania określone w art. 32 Konstytucji RP, czemu wyraz dał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 29/09, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że orzeczenia sądów administracyjnych wiążą organ w sprawach, w których zostały wydane. Zatem pogląd wyrażony w powyższym wyroku nie jest wiążący w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy nie podzielił poglądu, że skarżona decyzja godzi w wynikająca z art. 2 Konstytucji RP zasadę państwa prawnego oraz w wynikającą z art. 32 zasadę równości wobec prawa. Stwierdzono, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa wydanych przez uprawnione do tego organy państwa, zatem nie doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Nie doszło również do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, gdyż w sprawie nie wykazano dokumentami, iż spełnione są kwalifikacje wymagane od instruktorów praktycznej nauki zawodu, zatem nie jest uprawnione twierdzenie, że wnioskujący powinien być traktowany na równi z pracodawcami (instruktorami zawodu), którzy są mistrzami w zawodzie lub nie będąc mistrzami w zawodzie posiadają świadectwo dojrzałości technikum. Posiadane przez J. B. świadectwo ukończenia Technikum Mechanicznego w B. i legitymowanie się tytułem technika mechanika o specjalności naprawa i eksploatacja samochodów osobowych nie jest równoznaczne z posiadaniem tytułu mistrza w zawodzie. Świadectwo to uprawnia do przystąpienia do egzaminu na mistrza w zawodzie, stosownie do § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 r. w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. nr 215 poz. 1820).

Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wywiódł J. B. i zarzucił, że organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisów o wymaganych do nauki zawodu kwalifikacjach, przez co został on pozbawiony możliwości zwrotu poniesionych kosztów podczas szkolenia młodocianego pracownika. Stanowi to dla skarżącego dużą dolegliwością ekonomiczną, gdyż jest on mikroprzedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą. Podniesiono, że organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko jedynie brakiem świadectwa dojrzałości w dokumentach stanowiących załącznik do wniosku. W ocenie skarżącego świadectwo dojrzałości nie jest miernikiem posiadanej wiedzy i umiejętności w zawodzie mechanika, który jest dziedziną nauczania przede wszystkim praktycznego. Skarżący wskazał, że Cech Rzemiosł Różnych w Z. uznaje posiadane przez niego kwalifikacje zawodowe, a długoletni staż w zawodzie przesądza o jego przygotowaniu w praktycznym wykonywaniu zawodu. Podniesiono, że uczeń zdał pozytywnie egzamin czeladniczy w Izbie Rzemieślniczej w B., co potwierdza, że warunki określone w umowie z młodocianym pracownikiem zostały dotrzymane. Nadto skarżący wskazał, że w analogicznej sprawie Burmistrz Miasta Z., decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], przyznał mu dofinansowanie opierając się na identycznej podstawie prawnej jak Wójt w przedmiotowej sprawie. Skutkuje to tym, że w obrocie prawnym są dwie różne decyzje dotyczące tego samego stanu faktycznego. W ocenie skarżącego przedstawione przez niego dokumenty stanowią wyczerpujący dowód potwierdzający kwalifikacje zawodowe, albowiem w świetle ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle kwalifikacji rzemieślników tj. osób fizycznych zawodowo wykonujących działalność gospodarczą z udziałem kwalifikowanej pracy własnej, w imieniu własnym na własny rachunek przy zatrudnieniu do 50 pracowników, potwierdza m. in. świadectwo czeladnicze albo tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła. Ponownie podniesiono, że oparcie negatywnego rozstrzygnięcia organu I i II instancji na przepisie § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu jest naruszeniem hierarchii źródeł prawa i różnicuje uprawnienia osób posiadających odpowiednie kwalifikacje zawodowe w zakresie prawa do uzyskania dofinansowania kosztów nauki zawodu mechanika. Zwłaszcza, że w analogicznej sprawie inny organ opierając się na tych samych przepisach wydał decyzję przyznającą dofinansowanie. Zarzucono również, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawnego i tym samym w poszanowanie praw wolności jednostki wynikającą z art. 32 Konstytucji. Końcowo skarżący ponownie przytoczył stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wyrażone w wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r. (II SA/Op 29/09). Wskazując na powyższe J. B. wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości jako naruszającej prawo.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga została oddalona.

Zgodnie z przepisem art. 70 "b" ust. 1 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Warunki i tryb organizowania praktycznej nauki zawodu u pracodawców oraz kwalifikacje wymagane od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu określa, wydane na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 01 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.). Zgodnie z przepisami § 10 ust. 4 oraz 5 powołanego rozporządzenia, instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2 § 10 rozporządzenia (a taką funkcję spełniał skarżący) powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać i odpowiednie przygotowanie pedagogiczne (§ 10 ust. 4 rozporządzenia). Natomiast instruktorzy, o których mowa w ust. 2 pkt 2 § 10, nie mający tytułu mistrza w zawodzie powinny posiadać przygotowanie pedagogiczne oraz posiadać świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej, lub świadectwo dojrzałości liceum zawodowego, lub świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego (§ 10 ust. 5 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia) oraz wymagany tymi przepisami, zróżnicowany czas pracy w zawodzie.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest podkreślenie, iż instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni, oprócz innych prawem określonych wymagań, posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, bądź świadectwo dojrzałości, jeśli tytułu mistrza nie posiadają. Bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, iż skarżący nie posiada ani tytułu mistrza w zawodzie, ani świadectwa dojrzałości. Skoro zatem skarżący jako pracodawca, który zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego, określonych przepisami powołanego rozporządzenia, nie przysługuje mu dofinansowanie kosztów kształcenia. Dlatego też decyzja odmowna jest zgodna z prawem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia ta nie budziła wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. (IV SA/GL 1271/07) zajął zdecydowane stanowisko, że kwalifikacje zawodowe w postaci tytułu technika w zawodzie legitymującego się wyłącznie świadectwem ukończenia szkoły bez egzaminu dojrzałości, nie są wystarczające dla skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników. Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone stanowisko.

Skład orzekający nie podziela natomiast poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, iż zapis § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z 01 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, w zakresie, w jakim wprowadza wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum w stosunku do "instruktorów praktycznej nauki zawodu", którzy uzyskali kwalifikacje zawodowe na skutek ukończenia technikum stawia ich w nierównej sytuacji w stosunku do innych osób, o których mowa w tym przepisie, jak i określonych w § 1 ust. 4 rozporządzenia pracodawców posiadających tytuł mistrza w zawodzie. Godzi tym samym w ich konstytucyjne prawo do równego traktowania określone w art. 32 Konstytucji RP (wyrok z dnia 07 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Op 29/09, LEX nr 494330). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, "iż brak jest związku pomiędzy wprowadzeniem, przepisem § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, omawianego wymogu posiadania świadectwa dojrzałości, a wykonaniem ustawy o systemie oświaty w zakresie określenia kwalifikacji osób prowadzących praktyczną naukę zawodu. Tym samym uregulowanie to nie mieści się w granicach delegacji ustawowej z art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty".

Stanowiska tego nie można podzielić. Przepis art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, zawierający delegację ustawową dla ministra do uregulowania warunków i trybu organizowania praktycznej nauki zawodu upoważnia ministra, aby określił także kwalifikacje wymagane od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu i przysługujące im uprawnienia".

Zwrócić należy uwagę, iż przepis ten mówi o "kwalifikacjach" wymaganych od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu, nie ograniczając tych kwalifikacji wyłącznie do kwalifikacji zawodowych. A zatem przepis ustawy upoważnia ministra do określenia wymagań zarówno, gdy chodzi o kwalifikacje zawodowe, jak i kwalifikacje ogólnokształcące. Dlatego też postawienie wymagania, aby instruktor praktycznej nauki zawodu nie mający tytułu mistrza w zawodzie posiadał świadectwo dojrzałości nie może być uznane za przekroczenie przez ministra granic umocowania, wynikających z przepisu art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Można bowiem wymagać, aby instruktor praktycznej nauki zawodu przygotowujący do zawodu młodocianego posiadał określony poziom wiedzy ogólnokształcącej (świadectwo dojrzałości).

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).-