Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1442/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 242 § 4-6
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA del. Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Ke 140/10 w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 140/10 oddalił skargę W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez organ egzekucyjny Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. w oparciu o w/w tytuł wykonawczy wystawiony przez Urząd Celny w K. i obejmujący należności z tytułu cła oraz opłaty manipulacyjnej za 2000 r., którego podstawę prawną stanowi decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia 10 marca 2000 r. Wierzyciel, postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2009 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności dokonanych przez organ egzekucyjny. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 30 listopada 2009 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego oraz uchylenia czynności dokonanych przez organ egzekucyjny.

Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając odwołanie strony uznał, że w sprawie nie zachodziła żadna ze wskazanych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przesłanka umorzenia postępowania.

Za bezzasadny uznał Dyrektor Izby Skarbowej zarzut strony dotyczący naruszenia art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie oraz zarzut, że w niniejszej sprawie należności uległy przedawnieniu z powodu upływu terminu płatności podatku z dniem 1 stycznia 2006 r. Organ wyjaśnił, że do należności z tytułu ceł i opłaty manipulacyjnej, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68 poz. 623) stosuje się przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Powołując się na treść przepisu art. 244 § 3 Kodeksu celnego, organ wyjaśnił, że dług celny wygasa przez przedawnienie, natomiast zgodnie z art. 242 § 4 tej ustawy, kwotę należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym została zarejestrowana. Bieg przedawnienia powyższego terminu przerywa wszczęcie egzekucji lub wszczęcie postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub postępowania przed sądem administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że w/w decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 10 marca 2000 r. jest ostateczna i prawomocna, a obowiązek określony w tej decyzji podlega wykonaniu, jak również była ona przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na skutek skargi złożonej przez podatnika (wyrok z dnia 9 października 2003 r., sygn. akt I SA/Kr 2498/00). Postępowanie egzekucyjne wszczęto w dniu 21 czerwca 2000 r. W trakcie trwania przedmiotowego postępowania zostały przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zastosowane skuteczne środki egzekucyjne, o których zobowiązany został powiadomiony tj.: zajęcie rachunku bankowego w Banku PKO J. w dniu 21 czerwca 2000 r. - doręczone dnia 26 czerwca 2000 r. przesyłką poleconą odebraną przez żonę zobowiązanego, zajęcie rachunku bankowego w Banku PKO BP O/J. w dniu 16 czerwca 2003 r., doręczone dnia 23 czerwca 2003 r. przesyłką poleconą podjętą przez żonę zobowiązanego, zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego w dniu 3 października 2006 r., doręczone zobowiązanemu dnia 6 października 2006 r. przesyłką poleconą do rąk synowej, zajęcie innych wierzytelności zwrot nadpłaty z zeznania rocznego, w dniu 23 maja 2008 r., doręczone dnia 28 maja 2008 r. przesyłką poleconą odebraną przez J. M., zajęcie innych wierzytelności (zwrot nadpłaty z zeznania rocznego) w dniu 6 maja 2009 r., doręczone dnia 11 maja 2009r. przesyłką poleconą osobiście podjętą przez zobowiązanego. Pierwszą wpłatę ściągnięto w trybie egzekucji administracyjnej w dniu 31 lipca 2002 r., zaś ostatnia została dokonana w dniu 23 listopada 2009 r.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego organ drugiej instancji stwierdził, iż obowiązek objęty w/w tytułem wykonawczym jest wymagalny i nie wygasł z powodu przedawnienia.

Podatnik złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, zaskarżając je w całości i zarzucając aktowi naruszenie prawa materialnego:

- art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że należność wynikająca z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 10 marca 2000 r. jest świadczeniem z zakresu prawa celnego, podczas gdy należność ta odpowiada charakterystyce świadczeń, o których mowa w art. 2 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej,

- art. 242 § 4 Kodeksu celnego poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że należność wynikająca z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 10 marca

2000 r. jest należnością z zakresu prawa celnego, podczas gdy świadczenie określone w tej decyzji odpowiada charakterystyce świadczeń, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej,

- art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo przedawnienia zobowiązania podatkowego, które organ egzekucyjny winien brać pod uwagę z urzędu.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę strony orzekł, że istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy należności celne wynikające z decyzji ostatecznej z dnia 10 marca 2000 r., na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, uległy przedawnieniu i czy wobec tego postępowanie egzekucyjne winno być umorzone.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącego, dług celny i opłata manipulacyjna nie są należnościami, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że definicję długu celnego oraz należności przywozowych zawiera art. 3 § 1 pkt 2 i pkt 8 Kodeksu celnego, której przepisy mają w sprawie zastosowanie z mocy art. 26 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004r. Nr 68 poz. 623). Prawidłowo zatem w ocenie Sądu organ, badając zarzut przedawnienia, zastosował przepis art. 242 § 4 Kodeksu celnego.

Sąd wyjaśnił, że egzekucja wobec skarżącego prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego trwa. Analiza akt sprawy potwierdza stanowisko organu, że zachodziły zdarzenia skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Były stosowane środki egzekucyjne w postępowaniu toczącym się na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, poczynając od zajęcia rachunku bankowego dokonanego w dniu 21 czerwca 2000 r., zajęcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego, innych wierzytelności. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego została dokonana wpłata w dniu 31 lipca 2002 r. Oznacza to, że od tej daty 5-letni bieg terminu przedawnienia rozpoczął na nowo swój bieg. Został on następnie przerwany przez postępowanie przed sądem administracyjnym. Sąd wyjaśnił, że jak wynika bowiem z uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji, decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 listopada 2000 r. była przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oz. w Krakowie, który wyrokiem z dnia 9 października 2003 r. w sprawie sygn. akt I SA/Kr 2498/00 oddalił skargę W. M.. Powyższe oznacza, że ponownie od dnia 9 października 2003 r. pięcioletni termin przedawnienia przedmiotowych należności celnych rozpoczął swój bieg. W konsekwencji Sąd uznał, że należności te mogą być dochodzone w terminie do dnia 9 października 2008 r. Jednocześnie w ramach postępowania egzekucyjnego stosowane były środki egzekucyjne, dzięki którym ściągane były wpłaty, przy czym ostatnia wpłata została dokonana w 2009 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że objęte tytułem wykonawczym należności nie mogły ulec przedawnieniu.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wniósł podatnik zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że opłata manipulacyjna dodatkowa, wynikająca z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia 10 marca 2000 r. jest długiem celnym, podczas gdy należność ta odpowiada charakterystyce świadczeń, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Przepisy Kodeksu celnego zamieszczone w dziale II – Opłaty w sprawach celnych – nakazują pobranie przez organ celny opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności podejmowane w wyniku: 1) naruszenia przez osobę terminu dokonania czynności lub dostarczenia dokumentów niezbędnych do nadania przeznaczenia celnego towaru, 2) usunięcia towaru spod dozoru celnego, 3) naruszenia przez osobę warunków lub terminów ustalonych przy objęciu towaru procedurą zawieszającą lub gospodarczą procedurą celną, 4) naruszenia warunków zwolnienia towaru od należności celnych przywozowych lub wywozowych, 5) wykonywania na wniosek osoby zainteresowanej czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego.

Powyższa opłata odpowiada wartości nadwyżki między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej (art. 276 § 2 Kodeksu celnego).

Opłata manipulacyjna dodatkowa różni się zasadniczo od opłat manipulacyjnych zwykłych stanowiących pokrycie pewnych czynności urzędowych, ponieważ ma charakter sankcji administracyjnej. Administracyjne kary pieniężne to środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa.

Oznacza to, że powyższa opłata nie jest długiem celnym ani też należnością przywozową, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 2 i 8 Kodeksu celnego. W myśl art. 277 § 1 Kodeksu celnego, opłaty są pobierane na zasadach i w trybie ustalonych dla należności celnych przywozowych w wywozowych. Wobec tego w sprawie ma zastosowanie również przepis art. 242 § 4, zgodnie z którym kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane.

Stosownie do art. 242 § 5 i 6, bieg terminu przedawnienia przerywa wszczęcie egzekucji, wszczęcie postępowania karnego, karno-skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub postępowania przed sądem administracyjnym. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od dnia: 1) wniesienia wpłaty, 2) ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia organu egzekucyjnego, że egzekucja stała się bezskuteczna, 3) uprawomocnienia się orzeczenia sądu wydanego w postępowaniu w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, albo wyroku lub postanowienia sądu administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie wskazał organ egzekucyjny, jak też Sąd pierwszej instancji, wszczęte w dniu 21 czerwca 2000 r. postępowanie egzekucyjne zostało przerwane na skutek skutecznie zastosowanego środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został powiadomiony. Ostatnia wpłata została ściągnięta od zobowiązanego w dniu 23 listopada 2009 r. Oznacza to, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia 12 czerwca 2000 r. nie wygasł przez przedawnienie.

Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że błędne jest stanowisko ich autora, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

Jak już wyżej wskazano, ustawodawca w Kodeksie celnym w sposób zupełny uregulował kwestie związane z poborem i trybem ustalania opłat celnych, a co za tym idzie, również kwestie przedawnienia. Nie zawarł w powyższej ustawie przepisów odsyłających do innych aktów prawnych w celu ich stosowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.