Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 26/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 1 i art. 28 , art. 138 par. 1 pkt 2, art. 105 par. 1, art. 61 par. 1, art. 63 par. 1, art. 19, art. 27, art 101 par. 3, art. 139,; art. 107 art. 30 par. 2,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 101 par. 3,
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. cart. 152, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz A. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR, Agencja) w K. decyzją z dnia

[...] r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] nr [...] o odmowie A. B. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i umorzył postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie wniosku A. B. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 15 maja 2013 r. A. B. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w którym zadeklarował użytkowanie trzech działek ewidencyjnych w ramach pakietu ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, w wariancie ochrona siedlisk lęgowych ptaków działki rolne o łącznej powierzchni

18 ha oraz w wariancie łąki trzęślicowe i selemicowe działki rolne o łącznej powierzchni 53,50 ha. Ponadto strona wnioskowała o przyznanie kosztów transakcyjnych w kwocie 6000 zł. Wraz z wnioskiem A. B. złożył deklarację pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PRO W 2007-2013. W dniu 10 czerwca 2013 r. wpłynęła zmiana do wniosku, w której deklarowano użytkowanie kolejnych trzech działek ewidencyjnych oraz realizację dodatkowo pakietu rolnictwo ekologiczne w wariancie uprawy rolnicze (w okresie przestawienia) na działkach rolnych o powierzchni 36,84 ha.

W wyniku weryfikacji wniosku Kierownik Agencji w K. stwierdził, że

w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zatem decyzją z 30 maja 2014 r. odmówił A. B. jej przyznania. W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Agencji wezwał A. B. oraz Z. B. do złożenia zezwolenia sądu opiekuńczego do dokonywania przez Z. B. czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Wymagane dokumenty nie zostały złożone.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 rozpatrywane są w oparciu o ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173) dalej "Ustawa", Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.) dalej "Rozporządzenie" oraz przepisy unijne. Podniósł, że płatności w ramach wsparcia bezpośredniego nie mogą być przekazywane rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawcą jest małoletni A. B. (ur. 4 maja 2010 r.), który w dniu złożenia wniosku miał 3 lata. Reprezentował go ojciec Z. B.. Następnie 2 września 2013 r. reprezentant udzielił w imieniu małoletniego pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniach prowadzonych przed organami Agencji osobie trzeciej K. P..

Organ stwierdził, że skoro wnioskodawcą jest małoletni w sprawie zastosowanie ma art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnnego i opiekuńczego (K.r.o.), zgodnie z którym rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Zezwolenie sądu opiekuńczego jest konieczne dla skuteczności czynności prawnej i nie może być udzielone po dokonaniu czynności, a czynność prawna dokonana bez zezwolenia sądu jest nieważna. Wykładnię pojęcia czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu zawiera postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2000 r., I CKN 319/00 (LEX nr 536776). W ocenie organu czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu jest niewątpliwie złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, której uzyskanie związane jest z podjęciem pięcioletniego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej, obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Brak przestrzegania norm i wymogów skutkuje nałożeniem sankcji bądź odmową przyznania dopłat. Natomiast zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej skutkuje koniecznością zwrotu płatności za obszar, na którym doszło do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Organ podniósł także, że deklarowane działki ewidencyjne zostały nieskutecznie wydzierżawione przez stronę od rodziców i firmy H. spółka z o.o. (której wspólnikiem i reprezentantem był Z. B.), co naraziło małoletniego A. B. na podejrzenie stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności. Podobnie przedmiotem badania pod kątem stworzenia sztucznych warunków było upoważnienie udzielone przez Z. B., jako reprezentanta ustawowego strony, osobie trzeciej mającej powiązania z firmą H. - K. P..

Organ podkreślił, że czynność prawna przekraczająca zakres zwykłego zarządu dotycząca majątku dziecka, dokonana bez zezwolenia sądu opiekuńczego, jest czynnością prawną bezwzględnie nieważną (art. 58 § 1 K.c.). Złożenie zatem przez Z. B. wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, gdzie stroną postępowania jest jego małoletni syn A. B., bez zezwolenia sądu opiekuńczego, jest czynnością nieważną. Powyższe oznacza, że organ pierwszej instancji błędnie wszczął postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na wniosek strony z dnia 15 maja 2013 r., jak również zastosował dyspozycję zawartą § 26 Rozporządzenia, poprzez wydanie decyzji

o odmowie przyznania tej płatności. Z. B., nie zadbał w należyty sposób o interesy swojego dziecka, gdyż przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 nie wystąpił do sądu opiekuńczego o wydanie zezwolenia do dokonywania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, w tym przypadku polegających na złożeniu wniosku o przyznanie płatności. Brak zgody sądu spowodował, że złożenie przez reprezentanta ustawowego wniosku

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w imieniu małoletniego oraz powierzenie zarządu jego majątkiem osobie trzeciej jest czynnością nieważną. Zatem, postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone przez Kierownika Agencji w K. było bezprzedmiotowe już w dniu jego wszczęcia (a mimo skutecznie doręczonych

w postępowaniu odwoławczym wezwań Z. B. nie przestawił zgody sądu), czego konsekwncją jest decyzja o umorzeniu postepowania.

Na powyższą decyzję Dyrektora Agencji A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił naruszenie:

1. art. 101 § 3 K.r.o. polegające na błędnym uznaniu, że złożenie w imieniu małoletniego A. B. wniosku o płatność rolnośrodowiskową przez jego ojca Z. B., bez zgody sądu rodzinnego, stanowiło czynność przekraczającą zwykły zarząd mieniem dziecka;

2. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że w sprawie zaistniało rażące naruszenie prawa obligujące organ I instancji do wydania w sprawie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji;

3. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia jakiego przepisu dotyczyło w sprawie rażące naruszenie w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.;

4. art. 139 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na niekorzyść skarżącego;

5. art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu przesłanek wydania decyzji odwoławczej na niekorzyść strony.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja jest błędna, jako oparta na błędnej wykładni prawa, nieuargumentowana w sposób dostateczny oraz uderzająca w interes skarżącego. Skarżący podniósł, że błędne stosowanie niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego art. 101 § 3 K.r.o. nie ma w sprawie zastosowania. Zgodnie z art. 30 § 2 K.p.a., nie posiadające zdolności do czynności prawnych osoby fizyczne działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Takimi ustawowymi przedstawicielami są rodzice małoletniego, którzy są władni reprezentować go w postępowaniach administracyjnych. Taki też status prawny w zakwestionowanym postępowaniu administracyjnym posiadał Z. B.. Udział rodzica A. B. w tymże postępowaniu nie stanowił zatem wykonywania czynności zarządu mieniem małoletniego w rozumieniu art. 101 § 3 K.r.o., ale mieścił się w obrębie wykonywania przez tegoż rodzica czynności procesowych przedstawiciela ustawowego. Trafnie zatem organ I instancji wydając decyzję nie wymagał od rodziców A. B. zgody sądu rodzinnego na złożenie przez małoletniego wniosku o uzyskanie płatności. Nawet gdyby zastosować stanowisko prawne organu, to nie sposób przyjmować, że zaistniało rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. obligujące do wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji. Ponadto organ II instancji nie wskazał regulacji prawnej, której naruszenie stanowiłoby rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Organ wskazując, że złożenie przez małoletniego wniosku o płatność generuje po stronie małoletniego A. B. stosowne zobowiązanie w żaden sposób nie wyjaśnił charakteru prawnego tego zobowiązania, zakresu i wymiaru. Zdaniem skarżącego, zobowiązanie to wynika z decyzji administracyjnej, nie zaś z działania rodziców małoletniego. Trudno zatem utrzymywać, że w tym wypadku występuje czynność rodzica przekraczającą zwykły zarząd mieniem małoletniego, skoro skutek obligacyjny wynika z rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.

W ocenie skarżącego decyzja została wydana z naruszeniem art. 139 K.p.a. Bezsprzecznie bowiem doszło do pogorszenia sytuacji skarżącego. O ile bowiem wydanie przez organ II instancji decyzji o charakterze merytorycznym umożliwiałoby A. B. ustalenie jego uprawnień do wnioskowanych dopłat, o tyle zaskarżona decyzja uniemożliwia mu ustalenie tego prawa. Jej utrzymanie w mocy doprowadzi do sytuacji, w której z uwagi na upływ terminów ustawowych nie będzie on mógł ponownie starać się o te dopłaty nawet wówczas, gdy jego rodzice uzyskają zgodę sądu rodzinnego na złożenie stosownego wniosku. Organ nie uzasadnił tej sytuacji, w której rozstrzygnął na niekorzyść strony.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo podniósł, że zawarte w uzasadnieniu decyzji zdanie, że przyznanie płatności lub odmowa przyznania płatności stanowiłoby rażące naruszenie prawa, miało charakter informacyjny. Z kolei rodzaj rozstrzygnięcia nie pogorszył sytuacji strony i nie naruszył art. 139 K.p.a. Zaskarżona decyzja nie wywołuje dla strony żadnych negatywnych skutków, które wynikają z uznania, że stworzył on sztuczne warunki do przyznania płatności.

W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2015 r. skarżący podniósł, że złożenie wniosku w postępowaniu administracyjnym jest zdarzeniem prawnym ze sfery prawa publicznego (administracyjnego) i wywołuje skutki administracyjnoprawne (proceduralne, tj. wszczęcie postępowania administracyjnego). W konsekwencji nie może być stosowana do niego sankcja nieważności przewidziana w art. 58 § 1 K.c., gdyż ma ona zastosowanie jedynie do czynności prawnych, a nie do czynności proceduralnych (tu: złożenia wniosku). Konsekwencją tego jest to, że organ II instancji nie mógł z tego powodu uznać postępowania przed organem I instancji za bezprzedmiotowe i rozpatrując odwołanie umorzyć to postępowanie, gdyż nie nastąpiła jakakolwiek utrata prawa do złożenia wniosku w tej sprawie.

Jeżeli już organ II instancji uznał, że wymagane było zezwolenie sądu opiekuńczego, to powinien je uznać za zagadnienie wstępne, zawiesić obligatoryjnie postępowanie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i podjąć czynności stosownie do

art. 100 § 1 K.p.a. Przy czym, jeżeli już sąd opiekuńczy miałby wydawać zezwolenie, to nie w przedmiocie, jak utrzymuje organ II instancji, dopuszczalności złożenia wniosku, lecz w przedmiocie podjęcia przez małoletnią stronę zobowiązań związanych z przyznaniem płatności (tylko bowiem zaciąganie zobowiązań może być uznane za zarząd majątkiem małoletniego).

W ocenie skarżącego organ nie mógł uznać złożenia zezwolenia sądu za warunek do złożenia wniosku (przepisy wspólnotowe i krajowe dotyczące płatności nie wprowadzają takiego wymogu), tylko co najwyżej, jako przesłankę do wydania decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.)

i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.) dalej "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Agencji wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a którą organ uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A. B. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W ocenie organu zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, bowiem złożenie przez Z. B. w imieniu małoletniego syna A. B. wniosku o przyznanie płatności bez stosownej zgody sądu opiekuńczego jest czynnością nieważną.

Przepis art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. daje uprawnienie organowi odwoławczemu do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w całości lub w części. Podstawą tego rodzaju rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowość postępowania uregulowana w art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Sposób rozstrzygnięcia organu odwoławczego ma zatem charakter formalny i wymaga wykazania bezprzedmiotowości postępowania, bądź z uwagi na wystąpienie przeszkody o charakterze podmiotowym bądź przedmiotowym do prowadzenia postępowania i rozpoznania merytorycznego sprawy. Pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść żądania dotyczącego uprawnienia lub obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny, natomiast elementy podmiotowe sprawy administracyjnej to istnienie podmiotu mającego w rozstrzygnięciu sprawy interes lub obowiązek prawny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza natomiast, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych to przeszkoda do prowadzenia postępowania z powodu braku prawa wnioskodawcy do poszukiwania ochrony prawnej np. z powodu utraty przez jedyną stronę postępowania przymiotu, o których mowa w art. 28 K.p.a., lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony.

Decyzja umarzająca postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 K.p.a. nie ma charakteru decyzji merytorycznej, organ nie orzeka co do istoty sprawy, lecz wywołuje skutek procesowy polegający na przerwaniu stosunku procesowego pomiędzy stroną a organem. Wykazanie, że zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania jest istotą rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie administracyjne i okoliczności wskazujące na bezprzedmiotowość (czy w z przyczyn przedmiotowych czy podmiotowych) winny być wykazane, stosownie do art. 107 K.p.a., w uzasadnieniu decyzji. Podkreślić należy, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym. Czym innym jest bezprzedmiotowość postępowania, a czym innym brak przesłanek do uwzględnienia wniosku.

W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska organu, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, z uwagi na złożenie przez małoletniego - reprezentowanego przez ojca - wniosku o przyznanie płatności bez uzyskania zgody sądu opiekuńczego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu w szczególności zaś, że wnioskowi można przypisać walor nieważności.

Wniosek o przyznanie płatności składa konkretny podmiot, spełniający określone w prawie przesłanki. Sam wniosek jest spersonalizowany i winien zawierać wszelkie niezbędne przy realizacji programu dane. W konsekwencji postępowanie w sprawie przyznania płatności toczy się na wniosek indywidualnie określonego podmiotu, który z chwilą złożenia wniosku staje się stroną postępowania. Małoletni w postępowaniu administracyjnym reprezentowany jest przez przedstawicieli ustawowych (art. 30 § 2 K.p.a.). Przedstawicielami ustawowymi dziecka, zgodnie z art. 98 § 1 K.r.o., są rodzice. Tylko w przypadku, gdy żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską reprezentuje dziecko wyznaczony przez sąd opiekuńczy kurator (art. 99 K.r.o.).

Stosownie do art. 101 § 3 K.r.o., rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Wymóg uzyskania zgody na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wynika z potrzeby zapewnienia ochrony interesów majątkowych małoletniego dziecka. Do takiej ochrony, co do zasady, powołani są rodzice sprawiający władzę rodzicielską z tym, że majątek dziecka w sytuacji podejmowania co do niego czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, wymaga ochrony zwiększonej. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wymienia enumeratywnie rodzaju czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, ale przyjmuje się, że za takowe należy uznać czynności bezpośrednio rozporządzające (rzeczowe) lub zobowiązujące do rozporządzenia (obligacyjne), a dotyczące zbycia substancji, obciążenia majątku prawami rzeczowymi, zmiany jego przeznaczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt I ACa 1165/13 dostępny lex 1454544). Przepis art. 101 § 3 K.r.o. dotyczy czynności o charakterze majątkowym, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, nie dotyczy natomiast aktów procesowych o charakterze dyspozycyjnym, w tym zakresie mają bowiem zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu postępowania cywilnego (por. wyrok SN z dnia 17 października 2000 r. sygn. akt I CKN 319/00 dostępny lex 536776). Wyłączeniem od tej reguły są czynności dyspozycyjne podejmowane w postępowaniu sądowym przez rodziców małoletniego dziecka w sprawach wykraczających poza bieżącą administrację jego majątkiem takie jak zawarcie ugody przykładowo w sprawie o dział spadku, zniesienie współwłasności, należne odszkodowanie (por. postanowienie SN z dnia 5 lutego 1999 r. sygn. akt III CKN 1202/98 dostępny lex 1213617). Należy jednak zauważyć, że istotą wszczęcia takiego postępowania są każdorazowo czynności dotyczące rozporządzenia majątkiem dziecka. Wymaga też wyjaśnienia, że sąd opiekuńczy udzielając zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, jakkolwiek bada nie tylko czy nie odbędzie się ona z uszczerbkiem majątku dziecka, ale analizuje cel zamierzonej czynności, nie może przeprowadzać oceny co do nieskonkretyzowanych, nieprzewidzianych i niezamierzonych w dacie wydania postanowienia przyszłych czynności wynikających z wszczętego postępowania.

Zdaniem Sądu czynność złożenia wniosku o przyznanie płatności w imieniu małoletniego dziecka nie jest czynnością prawną o charakterze majątkowym przekraczającą zakres zwykłego zarządu (nie jest bowiem czynnością rozporządzającą, nie dotyczy obciążenia majątku dziecka), co do której winien znaleźć zastosowanie art. 101 § 3 K.r.o. Jest to czynność formalna, stricte procesowa inicjująca postępowanie administracyjne, którego celem jest ustalenie czy składający wniosek spełnia warunki do przyznania pomocy – w przypadku płatności rolnośrodowiskowej określone w art. 10 Ustawy oraz paragrafie 2 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 4 Rozporządzenia - a zatem, czy jest rolnikiem w ujęciu art. 2 lit.a rozporządzenia nr 73/2009, czy jest posiadaniu powierzchni działek rolnych na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, czy realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowe o których mowa w art. 39 rozporządzenia Rady Nr 1698/2005, czy został nadany mu numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Dokonywanie ustaleń w zakresie zasadności przyznania płatności należy do wyłącznej właściwości organu, który w prowadzonym postępowaniu, w oparciu o materiał dowodowy rozstrzyga, czy ubiegający się o płatność spełnia warunki kwalifikowalności do pomocy. Eksponowanej przez organ konieczności przestrzegania przez beneficjenta określonych norm i wymogów skutkujących w przypadku ich niezachowania odmową dopłat lub nałożeniem sankcji, ewentualnie w przypadku zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej koniecznością zwrotu płatności nie można uznać za zaciągnięcie zobowiązań dotyczących obciążenia czy rozporządzania majątkiem dziecka. Są to wymogi bezpośrednio powiązane z prawem do otrzymania dopłat a zatem spełnieniem przez wnioskodawcę warunków dla otrzymania pomocy, które to okoliczności podlegają wyłącznej ocenie przez organ w postępowaniu administracyjnym. Zasadnie zatem skarżący podnosi, że złożenie wniosku i udział rodzica A. B. w postępowaniu administracyjnym nie stanowił wykonywania czynności zarządu mieniem małoletniego w rozumieniu art. 101 § 3 K.r.o., ale mieścił się w obrębie wykonywania przez tegoż rodzica czynności procesowych przedstawiciela ustawowego.

Nie uzasadnia bezprzedmiotowości postępowania podważanie skuteczności umów dzierżawy zawartych pomiędzy rodzicami a A. B. oraz A. B. i firmą H., skuteczności upoważnienia udzielonego przez Z. B. dla K. P., w ocenie organu świadczące o podejrzeniu stworzenia sztucznych warunków otrzymania płatności. Umarzając postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość organ nie orzeka co do istoty sprawy, a wskazane okoliczności mogą i winny być poddane analizie i ocenie wyłącznie w toku prowadzonego postępowania o przyznanie płatności.

Powyższe oznacza, że organ bezzasadnie uznał, że brak stosownego zezwolenia sądu opiekuńczego powoduje utratę prawa do złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz że z tego względu postępowanie jest bezprzedmiotowe. Postępowanie zostało wszczęte wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 złożonym przez Z. B. jako przedstawiciela ustawowego małoletniego syna A. B., zaś organ nie wykazał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe ze względów podmiotowych lub przedmiotowych. Rację ma skarżący, że w sprawie nie nastąpiła jakakolwiek utrata prawa do złożenia wniosku, który w sposób uprawniony został złożony, bez zbędnego w przedmiotowej sprawie zastosowania procedury opisanej w art. 101 § 3 K.r.o.

Uznanie, że złożenie wniosku o przyznanie płatności w imieniu małoletniego nie wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego czyni bezprzedmiotowym rozważania na temat nieważności tej czynności procesowej z uwagi na brak takiego zezwolenia.

Podsumowując, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzja organu II instancji narusza prawo, bowiem organ w sposób nieuprawniony uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak wniosku. Ocena, czy decyzja ta wydana została z naruszeniem zakazu wydawania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (art. 139 K.p.a.), ze względu na jej uchylenie przez Sąd, pozostaje bez wpływu na dalsze procedowanie przez organ.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona merytorycznej oceny wniosku i wyda w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Organ naruszył bowiem przepisy prawa procesowego art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania. Na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Ponadto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot poniesionych przez nią kosztów postępowania.