Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1133/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 123 poz 1291
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej
article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 9 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
Teza: Opinia, o której mowa w art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej /Dz.U. nr 123 poz. 1291/, nie stanowi "zagadnienia wstępnego", gdyż nie jest rozstrzygnięciem w sprawie. W postępowaniu restrukturyzacyjnym opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest elementem materiału dowodowego w sprawie restrukturyzacji, która winna być traktowana na równi z innymi warunkami, jakie musi spełniać przedsiębiorca ubiegający się o umorzenie należności podatkowych na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców /Dz.U. nr 166 poz. 1287 ze zm./.

TEZY

Opinia, o której mowa w art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej /Dz.U. nr 123 poz. 1291/, nie stanowi "zagadnienia wstępnego", gdyż nie jest rozstrzygnięciem w sprawie. W postępowaniu restrukturyzacyjnym opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest elementem materiału dowodowego w sprawie restrukturyzacji, która winna być traktowana na równi z innymi warunkami, jakie musi spełniać przedsiębiorca ubiegający się o umorzenie należności podatkowych na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców /Dz.U. nr 166 poz. 1287 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA del. Paweł Chmielecki, Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Fabryki Maszyn S.A. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Lu 91/05 w sprawie ze skargi Fabryki Maszyn S.A. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2004 r. (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie restrukturyzacji zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1996 r. z odsetkami. 1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz Fabryki Maszyn S.A. w L. kwotę 440 /czterysta czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Lublinie oddalił skargę Fabryki Maszyn S.A. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2004 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie restrukturyzacji zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1996 r. z odsetkami.

2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zgodne jest z prawem, a w szczególności ma umocowanie w art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 12 i art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Sąd wyjaśnił, iż stosownie do art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Przepis ten nie zawiera definicji "zagadnienia wstępnego", a w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż mamy z nim do czynienia, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotowej postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu /Komentarz do Ordynacji podatkowej, C. Kosikowski i inni, Dom Wydawniczy "ABC" 2002, s. 468, wyrok z dnia 1 kwietnia 1998 r. - III SA 24/97 - Lex 34690/.

W ocenie Sądu z zagadnieniem prejudycjalnym mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej w drodze orzeczenia. Sąd zauważył, że zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego, zmierzającego do umorzenia należności podatkowych może nastąpić jedynie wtedy, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej.

Umorzenie należności podatkowych jest niewątpliwie pomocą publiczną w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską /t.j. z dnia 24 grudnia 2002 r. Dz.Urz. UE.C Nr 325 poz. 3/, gdyż jest nią wszelka pomoc przyznawana przez państwo w jakiejkolwiek formie, stąd wydanie decyzji o zakończeniu restrukturyzacji będzie możliwie po zaopiniowaniu i notyfikacji tej pomocy w trybie przewidzianym w rozdziale 2 i 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Od dnia 1 maja 2004 r. w związku z wejściem w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r., Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Wspólnoty Europejskiej i podlega wszelkim normom prawa wspólnotowego, bez potrzeby inkorporacji, a to oznacza, że od tego dnia na terytorium Polski obowiązuje prawo wspólnotowe, stanowiąc część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji regulacje prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika wprost z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zasady bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności stosowane są także w zakresie wspólnotowego prawa pomocy publicznej.

Podstawowym aktem regulującym pomoc przyznawaną przez państwa członkowskie jest Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejska /art. 87-89/. Zgodnie z art. 88 ust. 3 TWE Państwo Członkowskie ma obowiązek zgłosić każdy zamiar udzielenia pomocy i może jej udzielić dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji końcowej Komisji Europejskiej. Zasady postępowania w sprawach dotyczących pomocy publicznej unormowane są w ustawie o postępowanie w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz w rozporządzeniu Rady /WE/ Nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE, a wymóg uzyskania opinii Prezesa UOKiK i dokonania notyfikacji pomocy w celu uzyskania decyzji Komisji Europejskiej co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, uzasadnia zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego. Ocena zgodności pomocy państwa ze wspólnym rynkiem dokonywana jest więc w odrębnym postępowaniu i przez organ inny niż prowadzący postępowanie restrukturyzacyjne, a bez tej oceny nie jest możliwe zakończenie tego postępowania i wydanie decyzji, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji.

3. W skardze kasacyjnej Fabryka Maszyn zarzuciła wyrokowi powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, w zw. z art. 201 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./.

- naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców /Dz.U. nr 166 poz. 1287 ze zm./ - poprzez ich błędną wykładnię.

4. Powołując się na obie podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

5. W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania restrukturyzacyjnego nie miało podstaw prawnych. W ocenie autora skargi kasacyjnej zagadnienie wstępne ma charakter autonomiczny w stosunku do wymagającego rozstrzygnięcia zagadnienia głównego jednakże pozostaje z nim w związku funkcjonalnym. W sytuacji gdy mamy do czynienia z tożsamością materii orzekania przez dwa różne organy - nie można dopatrzyć się związku przyczynowo-skutkowego. Twierdzi, że opinia nie jest żadną postacią rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, że nie zawiesza się postępowania w celu uzyskania opinii nawet jeżeli uzyskanie opinii jest obligatoryjne.

Zdaniem skarżącej wniosek o wydanie opinii, stosownie do art. 20 pkt 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej należy do prerogatyw Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów /UOKiK/.

Odnosząc się do uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdziła, że organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o zakończeniu restrukturyzacji, w której umarza postępowanie restrukturyzacyjne, jeżeli restrukturyzacyjny podmiot nie spełnił warunków wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy "restrukturyzacyjnej". Normodawca nie stanowi w tym przepisie, iż nawet skrajnie negatywna ocena wniosku nie daje podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy "restrukturyzacyjnej".

Twierdzi, że rozwiązania przewidziane w przepisach ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie mają żadnego wpływu na postępowanie restrukturyzacyjne prowadzone na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. W ocenie autora skargi kasacyjnej oba postępowania nie uzupełniają się lecz są wobec siebie konkurencyjne. Ustawa o "restrukturyzacji" nadal obowiązuje i ustawodawca nie wprowadził do niej norm odsyłających do ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej a to oznacza, że brak jest podstaw prawnych aby w postępowaniu restrukturyzacyjnym stosować przepisy drugiej z ustaw. W ocenie Spółki wcześniej Prezes UOKiK, a obecnie Komisja Europejska nie miał wpływu na treść decyzji kończącej postępowanie restrukturyzacyjne, nigdy też nie nadzorował pomocy przyznawanej na podstawie ustawy restrukturyzacyjnej, zaś jego rola w tym zakresie ograniczała się do kwestii o charakterze ewidencyjno-statystycznym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

6. Skarga kasacyjna jest uzasadniona i wobec tego zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podlega uchyleniu.

Na gruncie Ordynacji podatkowej, a więc ustawy, która w rozpatrywanej sprawie, stosownie do art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, ma pełne zastosowanie, zagadnienie zawieszenia postępowania reguluje art. 201 par. 1 pkt 2 Op.

Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, iż organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, projekt pomocy indywidualnej na restrukturyzację wymaga uzyskania opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z wnioskiem o wydanie powyższej opinii występuje w tym przypadku podmiot ubiegający się o tę pomoc /art. 13 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy/.

W ocenie składu orzekającego opinia, o której mowa w obu przywołanych przepisach nie stanowi "zagadnienia wstępnego", gdyż nie jest rozstrzygnięciem w sprawie. W postępowaniu restrukturyzacyjnym opinia Prezesa UOKiK jest elementem materiału dowodowego w sprawie restrukturyzacji, która winna być traktowana na równi z innymi warunkami jakie musi spełniać przedsiębiorca ubiegający się o umorzenie należności podatkowych na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji /art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji.../.

Oznacza to, że uzyskanie opinii Prezesa UOKiK winno się odbywać w ramach procedur restrukturyzacyjnych. W tym stanie rzeczy jest rzeczą oczywistą, iż w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania restrukturyzacyjnej na podstawie art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej,

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.