Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 139/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 118 ust 1 i 2a
journal: Dz.U. 2016 poz 277
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel NSA Anna Szkodzińska Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r. M.D. , zam. [...], zwrócił się do Starostwa Powiatowego w M. na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników o nieodpłatne przyznanie na jego rzecz prawa własności pgr [...] ,[...] o łącznej pow. 0.2333 ha położonej w S. , przydzielonej do bezpłatnego użytkowania na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w D. z dnia 19 listopada 1978 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz J. i J.D. . Wnioskodawca wskazał, że po śmierci ojca J.D. użytkuje on wskazane we wniosku działki w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom. Ponadto, wnioskodawca poinformował organ, że J.D. zmarła w 2015 r.

W dniu 10 maja 2016 r. w sprawie z wniosku M.D. o nieodpłatne przyznanie własności nieruchomości odbyła się rozprawa administracyjna, podczas której M.D. podtrzymał, że władał przedmiotową nieruchomością w takim zakresie jak jego ojciec J.D. sadził ziemniaki, kukurydzę, kosił trawę na potrzeby własnego gospodarstwa rodzinnego. W toku rozprawy administracyjnej, pełnomocnik Gminy i Miasta D. wskazał na umowę dzierżawy z 12 grudnia 2001 r., co w jego ocenie może wskazywać na brak przesłanek z art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Decyzją z dnia 25 maja 2016 r., znak: [...] , Starosta M. działając na podstawie art. 118 ust. 2a, art. 118 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. 2016, poz. 277, dalej "u.s.r.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej "k.p.a."), przyznał M.D. , synowi J. , nieodpłatnie własność nieruchomości gruntowej położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna D. , oznaczonej jako pgr [...] o pow. 0.0693 ha, [...] o pow. 0.1640 ha, stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] , objętej kw nr [...] .

W uzasadnieniu decyzji Starosta M. streścił przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, iż ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w D. z dnia 19 listopada 1979 r. nr [...] przejęto na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne stanowiące własność J.D. na podstawie AWZ nr [...] , w zamian za rentę. W pkt 4 powołanej decyzji z 1979 r. przydzielono J.i J.D. do bezpłatnego użytkowania działki gruntu oznaczone nr [...] ,[...] o łącznej powierzchni 0,2333 ha na terenie wsi S. W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Następnie organ podniósł okoliczność, iż M.D. od śmierci ojca w 1992 r. faktycznie włada przedmiotową nieruchomością, zaś od 1 stycznia 2002 r. włada tą nieruchomością jako posiadacz zależny, o czym w ocenie organu ma świadczyć umowa dzierżawy z 12 grudnia 2001 r., nr [...] .

W ocenie organu I instancji w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki określone w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż wniosek został wystosowany przez zstępnego zmarłej osoby uprawnionej, a zstępny władał wskazaną nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom zmarłej osoby uprawnionej.

Organ podniósł również, że wyraził zgodnie z zaświadczeniem z dnia 13 maja 2016 r. Nr [...] zgodę na dokonanie czynności prawnych na nieobowiązujących oznaczeniach katastralnych dla nieruchomości położonej w S. gm. D. oznaczonej pgr [...] opow. 0.0693 ha, pgr [...] o pow. 0.1640 ha, celem regulacji stanu prawnego w obrębie działki nr [...] .

Od ww. decyzji organu I instancji odwołanie w ustawowym terminie złożył Burmistrz Gminy i Miasta D. , zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. 2016, poz. 277) poprzez przyjęcie, iż przepis ten stanowi podstawę przyznania własności nieruchomości osobie uprawnionej do odpłatnego korzystania z nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i bez oceny całokształtu materiału dowodowego i w konsekwencji ustalenie, iż zakres uprawnień do władania nieruchomością mający źródło w umowie dzierżawy odpowiada zakresowi uprawnień do władania nieruchomością dożywotnio uprawnionego do bezpłatnego użytkowania nieruchomości.

Burmistrz Gminy i Miasta D. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o odmowie przyznania M.D. nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej położonej w obrębie S. , jednostka ewidencyjna D . , oznaczonej jako pgr [...] o pow. 0.0693 ha, [...] o pow. 0.1640 ha, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania Burmistrz Gminy i Miasta D. podniósł, że z treści przepisów stanowiących podstawę decyzji wynika, iż organ I instancji powinien ustalić, czy zstępny osoby uprawnionej władał nieruchomością jak użytkownik. W ocenie odwołującego się, skoro M.D. władał przedmiotową nieruchomością jako posiadacz zależny (dzierżawca) to nie spełnia on przesłanek z art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto, odwołujący się wskazał, że w jego ocenie organ I instancji nie odniósł się w sposób wyczerpujący do przedmiotu objętego wnioskiem. W szczególności organ nie odniósł się do zgłoszonych na rozprawie administracyjnej wątpliwości Gminy i Miasta D. co do zakresu uprawnień M.D. z uwagi na zawartą umowę dzierżawy. Odwołujący się wskazał również, że organ I instancji nie uzasadnił należycie swojej decyzji.

Na skutek odwołania Burmistrza Gminy i Miasta D . , Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 7 listopada 2016 r., znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło przyznania M.D. nieodpłatnie własności wnioskowanych nieruchomości gruntowych.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie wskazał, że zarzuty odwołania są zasadne w całej rozciągłości stwierdzając jednocześnie, że organ I instancji orzekł w sprawie wbrew obowiązującemu prawu. Organ II instancji przytoczył przepisy stanowiące podstawę decyzji. W szczegółowym uzasadnieniu prawnym organ II instancji podkreślił, iż całkowicie podziela wniosek strony odwołującej się, że zakres władania przedmiotowym gruntem przez M.D. nie odpowiada uprawnieniom jego wstępnych. Organ II instancji wskazał w tym przedmiocie na różnice pomiędzy dzierżawą nieruchomości a użytkowaniem, uznając ostatecznie, że mieszczący się w dzierżawie zakres władania gruntem jest węższy, niż w prawie użytkowania.

Z powyższą decyzją nie zgodził się M.D. – dalej skarżący i wniósł do tut. Sądu skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K:

- naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. 2016, poz. 277),

- naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w efekcie naruszenie również art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie i doręczenie stronom decyzji zawierającej istotne braki, w tym w szczególności nie zawierającej wyjaśnienia w dostatecznym stopniu podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia.

Mając powyższe zarzuty na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego, organ II instancji ani nie przeprowadził, ani też uchylając decyzję nie polecił w drodze ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego co do zakresu i charakteru faktycznego władztwa M.D. nad przedmiotową nieruchomością, skutkiem czego – w ocenie skarżącego - organ II instancji nie mógł prawidłowo ustalić w jakim zakresie M.D. władał wymienionymi we wniosku nieruchomościami. W ocenie skarżącego organ II instancji pominął fakt, iż skarżący jeszcze przed śmiercią ojca J.D. został uznany za kandydata na nabywcę nieruchomości użytkowanych przez ojca w S . Skarżący wskazał, że po śmierci ojca zwrócił się do Urzędu Rejonowego w M. z wnioskiem o nieodpłatne przyznanie mu własności nieruchomości o nr ew. [...] i [...] , jednak wniosek ten nie spotkał się z uwzględnieniem ze względu na to, iż wniosek o przyznanie własności może zostać zgłoszony po śmierci obojga małżonków.

Skarżący podniósł ponadto, że nie zostały wyjaśnione powody wprowadzenia przez Gminę D. w błąd skarżącego co do możliwości zawarcia z nim umowy dzierżawy z dnia 12 grudnia 2001 r. Według skarżącego, umowa ta formalnie miała doprowadzić do ograniczenia sposobu użytkowania przedmiotowej nieruchomości oraz uniemożliwić skarżącemu jej nieodpłatne nabycie na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie skarżącego, czynności tej można zarzucić sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, a w konsekwencji nieważność z uwagi na treść art. 58 § 2 k.c.

W dalszej części uzasadnienia, skarżący przytoczył sposoby definiowania pojęcia "faktycznie władający jak użytkownik".

Następnie, skarżący odniósł się do naruszenia przepisów postępowania stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie organy w istocie nie przeprowadziły postępowania dowodowego co do sposobu użytkowania działek zawężając swoje badania do definitywnego porównania instytucji użytkowania i dzierżawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi, zaś w dalszej części odpowiedzi na skargę, o odrzucenie skargi. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że wstępni skarżącego korzystali z przedmiotowego gruntu w szerszym zakresie niż sam skarżący obecnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być zasadna.

Rozważania rozpocząć należy od przytoczenia treści przepisów mających zastosowanie w sprawie. Otóż art. 118 u.s.r. wskazuje w ust. 1 że osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki, zaś w ustępie 2a, iż z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Jeśli zatem ma się na uwadze "zakres władania odpowiadający uprawnieniom" osoby zmarłej, to jest oczywistym, że w świetle art. 118 ust. 2a u.s.r. istotne jest, aby zstępny uprawnionego (któremu przysługiwało użytkowanie działki na cele rolnicze i czerpanie z tego pożytków) sprawował władztwo nad nieruchomością jak użytkownik, tzn. rzeczywiście rozporządzał działką jak użytkownik w celu czerpania z jej uprawy pożytków. Zatem, jak słusznie zauważa SKO, przepis ten nie daje uprawnienia do ubiegania się o przyznanie nieodpłatnego prawa własności nieruchomości innym osobom, np. najemcom czy też dzierżawcom (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009r. II SA/Sz 134/09, Lex nr 536147, oraz WSA w Olsztynie z 3 listopada 2015r. II SA/Ol 813/15, Lex nr 1930110).

W tym kontekście należało, rzecz jasna, skupić się na tym, jaki był charakter władania działkami przez skarżącego po śmierci jego matki (co miało miejsce w 2015r.). Natomiast w ocenie Sądu przyjęcie przez SKO, że było to władanie w zakresie posiadania zależnego, gdyż wynika to z umowy dzierżawy zawartej przez skarżącego w dniu 12 grudnia 2001r. z Gminą D. , nastąpiło przedwcześnie, bez poczynienia w sprawie ustaleń, które by usprawiedliwiały taki wniosek.

Dla wyjaśnienia tej kwestii konieczne jest sięgnięcie do oceny charakteru uprawnienia, które przysługiwało poprzednikom prawnym skarżącego, a to J.D. i J.D. , małżonkom. Jasne jest bowiem, że zgodnie z art. 118 ust. 2a u.s.r. zakres władztwa zstępnego uprawnionego, który po śmierci tej osoby "faktycznie włada" tą nieruchomością, wyznaczony jest zakresem odpowiadającym uprawnieniom jakie posiadała osoba zmarła (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2012 r. II SA/Bd 622/12, LEX nr 1248575 ).

Jak wynika z ustaleń organów, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, wymienieni stali się użytkownikami działek gruntu ( dokładnie parcel gruntowych) nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,2333 ha we wsi S. w oparciu o decyzję Urzędu Miasta i Gminy w D. z dnia 19 listopada 1979r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego. Decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U.1977.32.140), zatem bezpłatne użytkowanie miało podstawę w art. 22 ustawy, który brzmiał następująco:

1. rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne następcy lub Państwu, ma prawo do bezpłatnego użytkowania działki gruntu rolnego o obszarze do 0,3 ha.

2. Rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne następcy lub Państwu wraz z budynkami, ma prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia potrzeb rolnika i jego rodziny.

3. Uprawnienia określone w ust. 1 i 2 przysługują również dożywotnikowi, jeżeli wchodziły one w skład dożywocia i dożywotnik faktycznie z nich korzystał.

4. Jeżeli prawo do emerytury lub renty przysługuje obojgu małżonkom, uprawnienia określone w ust. 1 i 2 przysługują im łącznie.

5. Do korzystania z lokalu mieszkalnego, pomieszczeń gospodarskich oraz użytkowania działki gruntu rolnego stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o służebności mieszkania i o użytkowaniu.

Istotne jest, że do powstałego w ten sposób użytkowania mają zastosowanie przepisy k.c. (ust. 5), a zatem art. 266 i nast. k.c. Jest to zatem uprawnienie mające charakter ograniczonego prawa rzeczowego, które powstaje ex lege na rzecz rolnika przekazującego gospodarstwo rolne z chwilą jego przekazania (por. uzasadnienie uchwały SN z 3 października 1984r. III CZP 61/84, oraz uchwały SN z 3 marca 1987r. III CZP 6/87, obie publ. Lex/el.). Z decyzji z 1979r. wynika, że uprawnienie o takim charakterze przysługiwało obojgu małżonkom, J.D. i J.D. . Ma to pierwszorzędne znaczenie, które jednakże umknęło uwadze organu odwoławczego. Jak bowiem wynika z art. 254 k.c., użytkowanie jest niezbywalne, co oznacza także, że nie wchodzi w skład spadku po zmarłym ( por. Jacek Gudowski w: Komentarz do K.c. do art. 254, publ. Lex/el.). W tej sytuacji fakt śmierci J.D. w 1992r. nie spowodował przeniesienia uprawnień z tytułu użytkowania w jakiejkolwiek części na jego spadkobierców. Przeciwnie, w wyniku tej okoliczności użytkownikiem całości gruntu pozostającego w użytkowaniu (obu działek) została żyjąca uprawniona, czyli J.D. . Z materiału dowodowego nie wynika jak dotychczas, aby wymieniona zrzekła się tego uprawnienia za pomocą oświadczenia złożonego właścicielowi gruntów, co prowadziłoby, zgodnie z art. 246 k.c., do wygaśnięcia tego prawa. Użytkowanie może też wygasnąć na skutek niewykonywania go przez 10 lat ( art. 255 k.c.). Jednak w kontekście tego przepisu zważyć należy, że uprawniona J.D. mogła osobiście wykonywać to uprawnienie, jak też i za pomocą innych osób, w tym syna M.D. . Zgodnie bowiem z art. 252 k.c., rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Treścią tego prawa jest używanie rzeczy i pobieranie pożytków. Wspomniano już, że istotną cechą użytkowania jako prawa rzeczowego ograniczonego, jest niezbywalność tego prawa (art. 254 k.c.), natomiast podkreślenia wymaga, że zakaz zbywania tego prawa nie obliguje użytkownika do osobistego wykonywania użytkowania. Użytkownik może bowiem oddać rzecz w najem, dzierżawę, użyczenie. Nie oznacza to rozporządzenia prawem niezbywalnym, może zaś zostać potraktowane jako wykonywanie użytkowania za pośrednictwem osób trzecich. Fakt, że użytkownik działki gruntu zawarł umowę obligacyjną np. dzierżawy, czy użyczenia, przedmiotem której jest działka gruntu, czy też wykonuje swoje prawo użytkowania przy udziale osób trzecich, nie powoduje, co do zasady, wygaśnięcia użytkowania (por. uzasadnienie wyroku NSA z 14 lipca 2011r. II OSK 1096/10, publ. Lex/el.).

Wobec powyższego, w chwili śmierci małżonka J.D. pozostała użytkownikiem całości gruntu oddanego w użytkowanie i mogła następnie wykonywać to prawo osobiście lub za pośrednictwem innych osób, w tym swego syna, a skarżącego. Jednakże w tym miejscu zauważyć należy, że wszystkie te uwagi mają sens przy założeniu, że decyzja z 1979r. dotyczy rodziców M.D. Zwrócić bowiem uwagę należy na okoliczność, że osoby uprawnione z tej decyzji to J. i J.D. (pisownia nazwiska przez "u" otwarte). O ile zatem jest to oczywista omyłka w pisowni, to należałoby ją sprostować we właściwym trybie.

Należy teraz przejść do omówienia w tym kontekście teoretycznie możliwego znaczenia prawnego umowy dzierżawy zawartej przez Gminę D. (właściciel gruntów) a M.D. z dnia 12 grudnia 2001r. mającej za przedmiot całość gruntów oddanych w użytkowanie. Zważyć bowiem należy, że miało to miejsce kilka lat po śmierci J.D. , oraz na 14 lat przed śmiercią J.D. . W tym celu sięgnąć należy do istoty umowy dzierżawy. Zgodnie z regulacją kodeksową, a to art. 693 k.c., przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Zauważyć należy, że nic innego nie wynika z umowy dzierżawy z 2001r. znajdującej się w aktach. Jeśli zatem rzecz jest oddana we władanie użytkownikowi, który będąc beneficjentem ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania właśnie, ma prawo do używania rzeczy i wykonuje to prawo osobiście lub za pośrednictwem innych osób, to właściciel rzeczy nie może jednocześnie zawrzeć skutecznie umowy dzierżawy dotyczącej tej rzeczy. Jest tak dlatego, iż na skutek ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego ( w tym przypadku z mocy ustawy), właściciel nie ma uprawnienia do władania rzeczą. Umowa zawarta w takich okolicznościach co do zasady byłaby ważna, ale całkowicie bezskuteczna, zgodnie z regułą "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet". Zauważyć w tym miejscu należy, że jak dotychczas, skarżący nie uzyskał na drodze sądowej (procesu cywilnego) ustalenia nieważności umowy, co wyklucza przyjęcie takiej możliwości. Natomiast możliwe jest przyjęcie, że jeśli prawo użytkowania na rzecz J.D nie wygasło ( a na tę chwilę nic na to nie wskazuje), to przedmiotowa umowa dzierżawy zawarta została przez Gminę D . poza zakresem jej uprawnień do rzeczy. W konsekwencji można by dojść do wniosku, iż w jej wyniku nie doszło do wywołania zamierzonych przez nią skutków prawnych, czyli rzecz (działki –parcele pgr [...] i [...] ) nie została przekazana skarżącemu przez właściciela w ramach posiadania zależnego z tytułu umowy dzierżawy. W takim wypadku w sytuacji ustalenia, że J.D. wykonywała swe uprawnienia użytkownika, na przykład, za pośrednictwem skarżącego, nie byłoby przeszkód do przyjęcia, iż po jej śmierci, władając faktycznie gruntem, M.D. czyni to w zakresie jej uprawnień, co prowadziłoby do zastosowania art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r.

Wobec tego jedynie w wypadku ustalenia, że prawo użytkowania J.D wygasło i uprawnienie do władania rzeczą przeszło powrotnie na właściciela ( Gminę D. ), można by wykluczyć możliwość zastosowania wskazanego przepisu z tej przyczyny, że wówczas M.D. musiałby zostać uznany za posiadacza zależnego na podstawie umowy dzierżawy, a nie w ramach władztwa w zakresie użytkowania przysługującego poprzednikowi. Ponadto nie można by mówić wówczas w ogóle o sytuacji, w której poprzednikowi prawnemu przysługiwałoby użytkowanie (gdyż wygasło).

W konsekwencji, dokonując subsumpcji bez wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego, organ odwoławczy naruszył tak prawo procesowe ( a to art. 7 i 77 k.p.a.) jak i materialne, to jest art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., jako że powyższe ma oczywisty wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy doprowadzi do wyjaśnienia kwestii pisowni nazwisk uprawnionych J. i J.D. w decyzji z 1979r. W sytuacji, gdy chodzi tutaj o oczywistą omyłkę w pisowni, dalej wyjaśni organ, na przykład w drodze przesłuchania stron, kwestię sposobu wykonywania prawa użytkowania po stronie J.D. po śmierci jej małżonka ( osobiście czy za pośrednictwem osób trzecich), oraz, w kontekście zawarcia umowy dzierżawy z 2001r., czy uprzednio doszło, czy też nie, do wygaśnięcia tego prawa. Wyjaśnienia wymaga, zwłaszcza w kontekście powyższego, ustalenie przyczyn, które przywiodły strony do zawarcia rzeczonej umowy dzierżawy z 2001r. i okoliczności jej zawarcia. Może się bowiem okazać, że w związku z tym wyjdą na jaw inne, nieznane dotąd i nieprzewidywane okoliczności. W przypadku braku wygaśnięcia prawa użytkowania J.D. i uznania bezskuteczności umowy dzierżawy, wyjaśnienia wymagałoby, czy M.D. faktycznie korzystał z gruntu w zakresie użytkowania jego matki.

Uchylając decyzję jedynie organu odwoławczego, Sąd przyjął, że uzupełnienie materiału dowodowego może nastąpić w trybie art. 136 k.p.a. Nie można natomiast wykluczyć, że w wyniku podjętej próby tego uzupełnienia okaże się, że zakres postępowania dowodowego dla ustalenia istotnych okoliczności będzie na tyle szeroki, że doprowadzić musi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.