Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 103/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant: st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku pogrzebowego dla funkcjonariusz Służby Więziennej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. G., jest decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie z dnia [...], nr [...], w sprawie odmowy przyznania wyrównania zasiłku pogrzebowego.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2006 r. P. G., będący funkcjonariuszem Służby Więziennej, wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie o wyrównanie zasiłku pogrzebowego przyznanego w związku ze śmiercią ojca – H. G., informując jednocześnie, iż pochówek zorganizował wspólnie z bratem – J. G. Do wniosku dołączył kserokopię aktu zgonu H. G., a także wystawioną na swoje nazwisko fakturę VAT za trumnę oraz przygotowanie zwłok, opiewającą na kwotę 1180 zł oraz kserokopię decyzji Oddziału ZUS w Opolu Inspektorat Brzeg z dnia 13 grudnia 2006 r. o przyznaniu zasiłku pogrzebowego z tytułu zgonu ojca – H. G. w kwocie 4694,48 zł, podlegającego podziałowi pomiędzy P. G. i J. G. proporcjonalnie do poniesionych kosztów, i ustalającej należność dla P. G. w kwocie 3086,15 zł.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Zakładu Karnego w Nysie odmówił P. G. i J. G. przyznania wyrównania zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci ich ojca. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że P. G. oraz J. G., będący funkcjonariuszami Służby Więziennej, złożyli raporty, w których wnioskowali o wypłatę wyrównania zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci ojca, przedkładając decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznaniu zasiłku pogrzebowego odpowiednio w kwotach 3086,15 zł i 1608,33 zł. oraz rachunki z zakładu pogrzebowego na kwoty: 1180 zł (uiszczoną przez P. G.) oraz 615zł (uiszczoną przez J. G.). W dalszej części uzasadnienia organ powołał się na uzyskaną w toku postępowania interpretację przepisów w zakresie wypłat wyrównania zasiłku pogrzebowego, dokonaną przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, wykluczającą możliwość wypłaty świadczenia z tytułu śmierci tego samego członka rodziny obu braciom. Wyjaśnił także, iż w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż reguluje on sytuację, kiedy funkcjonariusz pokrywa pełne koszty pogrzebu. Organ wywiódł, iż zastosowanie ma natomiast art. 116 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż każdy z wnioskodawców pokrył w części koszty związane z pogrzebem ojca i każdego z braci należy traktować jako inną osobę ponoszącą koszty pogrzebu, o której mowa w tym przepisie. Wnioskodawców nie łączy bowiem wspólność majątkowa ustawowa. Organ wskazał, iż stosownie do przepisu § 7 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie warunków pokrywania kosztów pogrzebu funkcjonariusza (...) koszty rzeczywiście poniesione powinny być potwierdzone rachunkami. Rachunki, jakie zostały przedstawione przez obu funkcjonariuszy, stanowiły podstawę do wypłaty podzielonego zasiłku pogrzebowego na podstawie przepisów odrębnych, tj. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które to podzielone proporcjonalnie kwoty były wyższe od kosztów rzeczywiście poniesionych, co przesądza o tym, iż odpowiednie wyrównanie im nie przysługuje.

W odwołaniu od tej decyzji P. G. wniósł o stwierdzenie jej nieważności wobec wydania jej z rażącym naruszeniem prawa poprzez niezastosowanie art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej w związku z jej ust. 2, ewentualnie o jej uchylenie i przyznanie wyrównania zasiłku pogrzebowego w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkiem o charakterze stałym, należnym na ostatnio zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu zakwestionował przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż jest inną osoba, która pokryła koszty pogrzebu ojca, wywodząc, iż jest funkcjonariuszem Służby Więziennej. Poza tym podniósł, że w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej ustawodawca przewidział wypłatę dla funkcjonariusza zasiłku pogrzebowego, nie ograniczając tego uprawnienia do sytuacji, gdy koszty pogrzebu ponosi funkcjonariusz w całości. Podkreślił, iż przywołana w zaskarżonej decyzji opinia prawna oparta jest o wykładnię Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z 18 listopada 1997 r. w sprawie wyrównania zasiłku pogrzebowego dla małżonków będących funkcjonariuszami Służby Więziennej. Zauważył, iż w opinii tej jednoznacznie wskazano, iż "prawo do wyrównania zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny, co do zasady, przysługuje każdemu funkcjonariuszowi".

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu decyzją dnia [...], Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania oraz stwierdził, że zarzuty zawarte w odwołaniach mjr P. G. i por. J. G. są jednakowe. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie uprawnienia do zasiłku pogrzebowego nie można ustalać dla każdego z wnioskujących na podstawie art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Podkreślił, iż zawarte w treści tego przepisu stwierdzenie "jeżeli koszty ponosi funkcjonariusz" w sposób oczywisty oznacza sytuację, gdy ubiegający się o zasiłek funkcjonariusz pokrywa pełne koszty pochówku. Zauważył także organ, iż zaskarżoną decyzję prawidłowo wydano na podstawie art. 116 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż z dołączonych do wniosków dokumentów wynikało, że odwołujący się funkcjonariusze pokryli koszty pogrzebu wspólnie, każdy z nich w innej wysokości, a zatem dla każdego z tych funkcjonariuszy drugi wnioskujący był inną osobą pokrywającą koszty pogrzebu. Poniesione przez wnioskodawców rzeczywiście koszty pogrzebu były niższe niż pobrany zasiłek pogrzebowy z ZUS, a zatem wyrównanie zasiłku pogrzebowego nie przysługiwało. Organ stwierdził ponadto, że badanie pod kątem istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji wykazało brak podstaw do takiego rozstrzygnięcia.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze P. G., określając wartość przedmiotu sporu na kwotę 3541,52 zł, zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 116 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez nieprzyznanie wyrównania zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci ojca oraz niewłaściwe zastosowanie art. 116 ust 1 pkt 2 tej ustawy, argumentując, iż przepis ten dotyczy innych osób nie będących funkcjonariuszami Służby Więziennej. Wskazując na powyższe, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności oraz zasądzenie poniesionych kosztów postępowania w wysokości 292,31 zł. Skarżący podkreślił, że w związku ze śmiercią ojca Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił członkom rodziny prawidłowo ustalony zasiłek pogrzebowy w formie ryczałtu, natomiast organ, do którego skarżący - jako funkcjonariusz Służby Więziennej - zwrócił się o wyrównanie tego zasiłku na podstawie art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, odmówił przyznania wyrównania zasiłku mylnie przyjmując, iż koszty pogrzebu poniesione zostały także przez inne osoby nie będące funkcjonariuszami Służby Więziennej. Faktu tego, zdaniem skarżącego, organ nie udowodnił. Skarżący podniósł, że udowodnił, iż poniósł koszty pogrzebu, a zatem winno mu przysługiwać wyrównanie zasiłku pogrzebowego do wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, że przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie regulują kwestii zbiegu uprawnień kilku funkcjonariuszy do zasiłku pogrzebowego z tytułu zgonu tej samej osoby i nie przewidują możliwości wypłaty przedmiotowego zasiłku lub jego wyrównania w częściach, proporcjonalnie do wyłożonych kosztów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższego sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a wyłącznie uprawnienia kasatoryjne, gdyż nie będąc kolejną instancją odwoławczą w strukturze organów administracji publicznej, nie zastępuje tych organów w merytorycznym rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Sąd rozpoznając sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji i przyznać określone uprawnienie, a jedynie, uwzględniając skargę, może decyzję tę uchylić, stwierdzić jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżoną decyzją zostało naruszone prawo materialne albo przepisy postępowania.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 116 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), określający uprawnienie funkcjonariuszy służby więziennej do otrzymania zasiłku pogrzebowego w razie śmierci członków ich rodziny. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że w razie śmierci członka rodziny, funkcjonariuszowi przysługuje zasiłek pogrzebowy w wysokości:

1) dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku - jeżeli koszty pogrzebu ponosi funkcjonariusz;

2) kosztów rzeczywiście poniesionych, najwyżej jednak do wysokości określonej w pkt 1 - jeżeli koszty pogrzebu ponosi inna osoba.

W świetle powyższego zapisu niewątpliwe jest związanie uprawnienia do otrzymania przez funkcjonariusza Służby Więziennej zasiłku z poniesieniem wydatków w związku z pogrzebem członka rodziny. Takie związanie implikuje w sposób bezpośredni cel zasiłku pogrzebowego, jakim jest zwrot poniesionych kosztów pogrzebu. Tym samym cel zasiłku pogrzebowego przysługującego funkcjonariuszom na podstawie ustawy o Służbie Więziennej nie jest odmienny od celu zasiłku pogrzebowego przewidzianego w innych uregulowaniach ustawowych. Świadczy o tym zapis zawarty w art. 116 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, z którego wynika skorelowanie zasiłku pogrzebowego dla funkcjonariuszy Służby Więziennej z zasiłkiem pogrzebowym przysługującym albo uzyskanym w oparciu o takie właśnie odrębne uregulowania. Ostatnio powołany przepis stanowi bowiem, że w razie zbiegu uprawnień do zasiłku pogrzebowego określonego w ust. 1 z uprawnieniami do zasiłku pogrzebowego na podstawie przepisów odrębnych, funkcjonariuszowi przysługuje wyższy zasiłek, a jeżeli pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie. Za takie odrębne uregulowania, o jakich mowa w art. 116 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, należy uznać w szczególności przepisy zawarte w ustawach emerytalno-rentowych, w tym w dziale V (art. 77-81) ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS, oraz w art. 35 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). W świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, że zasiłek pogrzebowy jest jednorazowym, celowym świadczeniem pieniężnym, przeznaczonym na zrekompensowanie osobom uprawnionym do jego otrzymania poniesionych kosztów pogrzebu zmarłego. Podkreślić należy, że zasiłek nie ma charakteru odszkodowawczego, a jedynie charakter rekompensacyjny. Wypłacany jest on - w zależności od tego, kto pokrył koszty pogrzebu - albo w wysokości zryczałtowanej, określanej w drodze komunikatu przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie delegacji zawartej w art. 80 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, albo w wysokości rzeczywiście poniesionych i udokumentowanych kosztów. Analogiczny charakter ma uregulowanie zawarte w art. 116 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, w którym również zróżnicowano wyraźnie wysokość zasiłku pogrzebowego od tego, czy koszty pogrzebu pokrywa funkcjonariusz, czy inna osoba. Zauważyć także przyjdzie, iż w przepisie art. 117 ustawy o Służbie Więziennej zawarto delegację dla Ministra Sprawiedliwości do określenia, w drodze rozporządzenia warunków pokrywania kosztów pogrzebu funkcjonariusza ze środków właściwej jednostki organizacyjnej oraz określenia członków rodziny, na których przysługuje zasiłek pogrzebowy, uwzględniając rodzaje wydatków pokrywanych w ramach kosztów pogrzebu i ich wysokość, przypadków oraz sposobu ustalania wysokości oraz trybu wypłaty zasiłku pogrzebowego lub jego wyrównania z tytułu śmierci członka rodziny, a także dokumentów wymaganych do ich wypłaty. W wykonaniu tej delegacji Minister Sprawiedliwości określił, w drodze rozporządzenia z dnia 13 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 203, poz. 2006), warunki pokrywania kosztów pogrzebu funkcjonariusza ze środków właściwej jednostki organizacyjnej oraz określił członków rodziny, na których przysługuje zasiłek pogrzebowy, wskazując w § 5 krąg osób, będących członkami rodziny funkcjonariusza na użytek uprawnień płynących z ustawy o Służbie Więziennej. Wśród osób będących członkami rodziny funkcjonariusza wymienieni zostali również rodzice (§ 5 pkt 5).

Jak wskazano już wyżej, zasadą wynikającą z przepisu art. 116 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej jest, że funkcjonariuszowi przysługuje w razie zbiegu uprawnień do zasiłku pogrzebowego określonego w ust. 1 z uprawnieniami do zasiłku pogrzebowego na podstawie przepisów odrębnych wyższy zasiłek, a jeżeli pobrał zasiłek niższy - odpowiednie jego wyrównanie. Sytuacja taka zachodzi wówczas, jeżeli koszty pogrzebu zostały pokryte przez funkcjonariusza Służby Więziennej, który pobrał zasiłek np. na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS i zasiłek ten był w niższej wysokości niż przewidziany w art. 116 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Dyspozycja przepisu art. 116 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oznacza także, że funkcjonariusz nie jest uprawniony do pobrania zasiłków z dwóch tytułów, tj. zarówno zasiłku pogrzebowego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak też i zasiłku, o którym stanowi art. 116 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz iż w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku pogrzebowego o możliwości jego wyrównania decyduje w pierwszej kolejności wysokość pobranego zasiłku pogrzebowego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie sposób nie dostrzec także, że w art. 78 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ustawodawca przewidział możliwość proporcjonalnego podziału zasiłku pogrzebowego pomiędzy osoby lub podmioty uprawnione. Stosownie bowiem do treści tego przepisu, w razie poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę lub uprawniony podmiot, zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między te osoby lub podmioty - proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu. W świetle tego unormowania nie ulega wątpliwości, że z tytułu zgonu jednej osoby jest wypłacany jeden zasiłek pogrzebowy, niezależnie od liczby osób, które pokryły koszty pogrzebu i z mocy ustawy są uprawnione do otrzymania zasiłku.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący otrzymał zasiłek pogrzebowy na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy czym przysługiwała mu jedynie część obowiązującej ryczałtowej kwoty zasiłku, wynoszącej według Komunikatu Prezesa ZUS z dnia 16 listopada 2005 r. (Mon. Pol. Nr 73, poz. 1005) kwotę 4694,48 zł. Organ rentowy, stosownie do przepisu art. 78 ust. 3 tej ustawy, dokonał bowiem podziału obowiązującej kwoty zasiłku pogrzebowego proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu pomiędzy skarżącego oraz jego brata – J. G., będącego również funkcjonariuszem Służby Więziennej w tym samym Zakładzie Karnym w Nysie, co skarżący i który – jak to wynika z akt sprawy - także zgłosił żądanie wypłaty wyrównania zasiłku pogrzebowego do wysokości określonej w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Rozważając możliwość zastosowania w niniejszej sprawie powyższego przepisu, należy mieć na względzie uregulowanie zawarte w art. 116 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, określające konieczność wyrównania kwoty zasiłku w sytuacji, gdy świadczenie takie zostało funkcjonariuszowi już wypłacone. W art. 116 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej mowa jest o "zasiłku pogrzebowym określonym w art. 116 ust. 1". Taka konstrukcja wskazuje zatem, że odnosi się on do wszystkich sytuacji objętych przepisem art. 116 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, a zatem dotyczy zarówno hipotezy określonej w pkt 1 tj. gdy koszty pogrzebu poniósł funkcjonariusz Służby Więziennej, jak i określonej w pkt 2 – gdy koszty pogrzebu poniosła inna osoba.

W uregulowaniu zawartym w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, dotyczącym poniesienia kosztów pogrzebu przez funkcjonariusza tej Służby, ustawodawca nie sprecyzował wprawdzie, że uprawnienie do zasiłku pogrzebowego w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku, powstaje wówczas, gdy wyłącznie funkcjonariusz poniósł koszty pogrzebu, jednak wykładnia systemowa całości przepisów dotyczących zasiłku pogrzebowego, w tym również zasiłku pogrzebowego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej oraz zasad ich wyrównywania, a także wykładnia celowościowa, prowadzą do jedynego logicznego wniosku, iż zasiłek pogrzebowy w wysokości wskazanej w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej przysługuje funkcjonariuszowi jedynie wówczas, gdy wyłącznie on pokrył ze swych środków wszystkie koszty pogrzebu członka rodziny.

Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia także brzmienie § 7 ust. 1 i 3 powoływanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie warunków pokrywania kosztów pogrzebu (...). Przepis § 7 ust. 1 tego rozporządzenia określa rodzaj wymaganych dokumentów w przypadku, gdy koszty pogrzebu pokrywa funkcjonariusz (§ 7 ust. 1 pkt 1) oraz wymagane dokumenty, gdy koszty pogrzebu pokrywa inna osoba (§ 7 ust. 1 pkt 2). Przepis § 7 ust. 2 przewiduje, że dokumentami wymaganymi do wypłaty wyrównania zasiłku pogrzebowego są wyciąg z aktu zgonu oraz oryginały dokumentu stwierdzającego wysokość niższego zasiłku pogrzebowego przyznanego funkcjonariuszowi z tytułu śmierci członka rodziny.

Niekwestionowanym w sprawie faktem jest, że skarżący nie otrzymał pełnego zasiłku pogrzebowego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lecz kwotę proporcjonalną do poniesionych kosztów, gdyż nie był jedyną osobą ponoszącą koszty pogrzebu ojca – H. G. Koszty pogrzebu poniósł bowiem wspólnie ze swoim bratem. Ustęp 3 § 7 stanowi natomiast, że jako dowód poniesionych przez funkcjonariusza kosztów pogrzebu członka rodziny uznaje się także wystawione na inną osobę oryginały rachunków, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, a w przypadku ubiegania się o wyrównanie zasiłku - oryginały dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego przyznanego innej osobie na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli osoba ta złoży na piśmie oświadczenie, że koszty pogrzebu zostały pokryte ze środków finansowych funkcjonariusza, albo przez niego zwrócone. Oświadczenie nie jest wymagane jeżeli rachunki, lub dokumenty zostały wystawione na małżonka funkcjonariusza.

W świetle przytoczonych dotychczas uregulowań należy, zdaniem Sądu, przyjąć, iż zarówno z art. 116 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, jak i z przepisów rozporządzenia wynika jednoznacznie, że dla celów ustalenia wysokości zasiłku pogrzebowego przysługującego funkcjonariuszowi Służby Więziennej ustawodawca rozróżnia dwa stany faktyczne. Po pierwsze - sytuację, w której koszty pogrzebu ponosi w całości funkcjonariusz, który składa wniosek o przyznanie zasiłku pogrzebowego i przedstawia rachunki, a po wtóre - sytuację, w której pokrycie kosztów pogrzebu członka rodziny funkcjonariusza następuje również przez inną osobę. W pierwszym przypadku po stronie funkcjonariusza powstaje uprawnienie do uzyskania zasiłku pogrzebowego w kwocie określonej w art. 116 ust.1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej albo do jego wyrównania do tejże kwoty. Ma to miejsce nawet wówczas, gdy koszty pogrzebu zostały wprawdzie poniesione przez inną osobę, ale następnie zwrócone jej przez funkcjonariusza, jeśli wynika to z oświadczenia tej osoby (co nie dotyczy małżonka). Każda inna niż wskazana ostatnio sytuacja winna być natomiast kwalifikowana jako spełniająca przesłanki z art. 116 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. Oznacza to, że jeśli funkcjonariusz partycypuje jedynie w części kosztów pogrzebu członka swej rodziny, pokrywając je nie w całości ale wspólnie z inną osobą, przysługuje mu zwrot faktycznie poniesionych przez niego, udokumentowanych wydatków, ewentualnie przysługuje mu wyrównanie - jeśli zasiłek pogrzebowy, pobrany na podstawie przepisów odrębnych, był niższy od tych wydatków. Tylko w ten sposób można odczytać treść art. 116 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w zestawieniu z art. 116 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zakładając racjonalność ustawodawcy. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do tego, że po stronie funkcjonariusza w każdym przypadku istniałoby prawo do uzyskania zasiłku pogrzebowego w kwocie określonej w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej albo do otrzymania wyrównania do tejże kwoty, a zatem przepis art. 116 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej byłby zbędny. W świetle tego uregulowania – ze względu na rekompensacyjny cel zasiłku - nie jest bowiem dopuszczalna wypłata zasiłku pogrzebowego funkcjonariuszowi, który nie poniósł jakichkolwiek kosztów pogrzebu, a pokryła je inna osoba. Z tego względu należy uznać, iż przepis art. 116 ust. 1 pkt 2 dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie zasiłku pogrzebowego składa funkcjonariusz, który pokrył część kosztów pogrzebu osoby bliskiej, natomiast przepis art. 116 ust. 1 pkt 1 tej ustawy dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie zasiłku pogrzebowego po zmarłej osobie bliskiej składa funkcjonariusz, który pokrył wszystkie koszty pogrzebu tej osoby.

W tym miejscu zauważyć należy, iż przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie regulują wprost sytuacji, gdy koszty pogrzebu zmarłego członka rodziny ponosi – poza funkcjonariuszem Służby Więziennej - także inny funkcjonariusz. Powyższe nie może jednak prowadzić do naruszenia powszechnej zasady dotyczącej wypłacania jednego zasiłku pogrzebowego niezależnie od liczby osób, które poniosły koszty pogrzebu, jak też i pominięcia celu, jakiemu ma służyć wypłata tego właśnie zasiłku. Uwzględnienie żądania skarżącego oraz jego brata poprzez przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, skutkowałoby tym, że każdemu z wnioskodawców, stosownie do przepisu art. 116 ust. 2 tej ustawy, przysługiwałoby wyrównanie pomiędzy kwotą zasiłku już uzyskaną z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych a kwotą dwumiesięcznego uposażenia. Spowodowałoby to, że w istocie doszłoby do wypłaty wyrównania dwóch zasiłków pogrzebowych, a mianowicie: jednego - dla skarżącego, do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością zasiłku pogrzebowego ustalonego stosownie do dyspozycji przepisu zawartego w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, a kwotą 3086,15 zł wypłaconą przez Oddział ZUS w Opolu Inspektorat Brzeg oraz drugiego - dla J. G., stanowiącą różnicę pomiędzy wysokością zasiłku pogrzebowego ustalonego w myśl art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej a uzyskaną przezeń z ZUS kwotą 1608,33 zł.

Jak wskazano już wyżej, unormowania zawarte w art. 116 ustawy o Służbie Więziennej nie regulują kwestii zbiegu uprawnień kilku funkcjonariuszy do zasiłku pogrzebowego z tytułu zgonu tej samej osoby, będącej członkiem ich rodziny. Z przepisów tej ustawy nie wynika także dopuszczalność podziału przysługującego zasiłku pogrzebowego, jak też i możliwość jego wyrównania pomiędzy kilku funkcjonariuszy, którzy w określonych częściach ponieśli koszty pogrzebu członka rodziny. Stąd też w sytuacji, gdy o wypłatę wyrównania zasiłku pogrzebowego zwraca się dwóch lub więcej funkcjonariuszy będących członkami rodziny zamarłego, którzy ponieśli wspólnie koszty pogrzebu, brak jest podstaw do przyznania każdemu z nich wyrównania zasiłku pogrzebowego stosownie do dyspozycji zawartej w przepisie art. 116 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Wniosek każdego z funkcjonariuszy powinien być bowiem rozpatrywany odrębnie przy zastosowaniu art. 116 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, a jego kwalifikację powinno poprzedzać ustalenie, czy funkcjonariusz składający wniosek pokrył w całości koszty pogrzebu czy pokrył je tylko częściowo. Stwierdzenie, że funkcjonariusz pokrył koszty pogrzebu jedynie częściowo, gdyż w pozostałej części pokryła je inna osoba, chociaż będąca również funkcjonariuszem, skutkuje zastosowaniem przepisu art. 116 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. Przyznanie każdemu z funkcjonariuszy zasiłku w wysokości przewidzianej w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej albo wyrównania do tej kwoty, w sytuacji, gdy żaden z nich nie poniósł pełnych kosztów pogrzebu osoby bliskiej, stanowiłoby naruszenie przepisu art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Fakt, że skarżący nie pokrył w całości kosztów pogrzebu swojego ojca, lecz koszty pogrzebu współfinansował także inny członek rodziny, tj. brat – J. G., który nie złożył oświadczenia co do zwrotu poniesionych kosztów i uzyskał proporcjonalny zasiłek pogrzebowy z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, skutkuje tym, iż prawo skarżącego do wyrównania zasiłku pogrzebowego mogło być realizowane jedynie w oparciu o art. 116 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, co wynika z przedstawionej wyżej wykładni gramatycznej i logicznej. Stosownie do tych przepisów wyrównanie zasiłku pogrzebowego następuje do kosztów rzeczywiście poniesionych, które zostały odpowiednio udokumentowane, najwyżej jednak do wysokości określonej w art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Nie ulega kwestii, że skarżący udokumentował wysokość faktycznie poniesionych kosztów pogrzebu jedynie na kwotę 1180 zł, w sytuacji, gdy otrzymał wypłacony przez ZUS zasiłek pogrzebowy proporcjonalny do poniesionych kosztów pogrzebu w wysokości 3086,15 zł. Porównanie powyższych kwot prowadzi do stwierdzenia, że otrzymana przez skarżącego część zasiłku pogrzebowego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest wyższa od wydatkowanej i udokumentowanej kwoty poniesionych przez skarżącego kosztów pogrzebu, a to z kolei, w świetle art. 116 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, wyłącza możliwość uzyskania wyrównania zasiłku pogrzebowego.

Mając na względzie przedstawione okoliczności faktyczne i prawne, w ocenie Sądu, nie można przypisać zaskarżonej decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...], odmawiających skarżącemu przyznania wyrównania zasiłku pogrzebowego po zmarłym ojcu, naruszenia prawa materialnego. Decyzje te nie naruszają również przepisów prawa procesowego ani nie są dotknięte kwalifikowaną wadą skutkującą stwierdzenie ich nieważności przez Sąd.

Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalić skargę.