Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1013/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 4 w zw. z art. 7  ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 139
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. S., D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaświadczeniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta G. (dalej organ pierwszej instancji) działając na podstawie art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 1a, art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 9a ust. 1. art. 20 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności nieruchomości tych gruntów (t.jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 139 ze zm. ) potwierdził, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Miasta G., położonej w G. przy ulicy [...] [...] i [...] [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 1 obręb [...] , przekształciło się w prawo własności, a opłata przekształceniowa dla tej nieruchomości wynosi 5.087,90zł.

Pismem z dnia 8 grudnia 2020 r. nazwanym odwołaniem adresaci powyższego zaświadczenia D. S. i J. S. (dalej: strony, skarżący) wyrazili niezadowolenie i brak zgody na zaproponowaną opłatę z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. Podkreślili, iż poprzedni właściciel uiścił jednorazową opłatę roczną za cały okres wieczystego użytkowania.

Pismo to zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które postanowieniem z [...] r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Jednocześnie organ pierwszej traktując powyższe pismo jako wniosek o ustalenie wysokości opłaty w drodze decyzji przeprowadził postępowanie w trybie art. 6 ust. 1 omawianej ustawy, w konsekwencji którego wydał decyzją nr [...] z dnia [...] r. ustalającą dla stron opłatę przekształceniową dla wymienionej powyżej nieruchomości położonej w G. w wysokości 5.087,90zł. W podstawie

prawnej decyzji przywołał art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 i art. 21 ust. 2a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A nr [...] na rzecz J. i Z. małżonków R. Zgodnie z § 3 i § 4 tego aktu roczna opłata za użytkowanie wieczyste ustalona została na kwotę 2.738,00 zł i na poczet tej opłaty zaliczono nabywcom resztę wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju, wobec czego przedstawiciel Prezydenta Miasta G. potwierdził, że cała cena (za grunt i budynek) została zapłacona.

Aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. Nr [...] Z. R. sprzedała przedmiotową nieruchomość stronom postępowania.

Na dzień 1 stycznia 2019 r. przedmiotowa nieruchomość, obejmująca działkę geodezyjną nr 1 o powierzchni 0,1640ha stanowiła własność miasta G. i pozostawała w użytkowaniu wieczystym stron postępowania. Nieruchomość ta zabudowana była dwoma budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi .

W związku z powyższym zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności należało stwierdzić, że prawo wieczystego użytkowania przekształciło się w prawo własności z dniem 1 stycznia 2019 r. Fakt ten potwierdzony został zaświadczeniem z dnia [...] r.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy z tytułu przekształcenia, nowy właściciel gruntu ponosi opłatę na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu. Wysokość tej opłaty równa jest wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Wyjątek od zasady "odpłatności przekształcenia" stanowi art. 8 ust. 2 ustawy, wskazując jakie podmioty tej opłaty nie ponoszą.

Strony postępowania nabyły przedmiotową nieruchomość w drodze umowy sprzedaży, a nie w drodze spadkobrania, zatem nie spełniają przesłanek zawartych w art. 8 omawianej ustawy. Stąd pismem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji powiadomił strony o przekształceniu i ustalonej z tego tytułu opłacie – w wysokości 5.087,90zł. Opłata ustalona została na podstawie wartości prawa własności nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego (w operacie szacunkowym) – tj. wartości 508.790zł proporcjonalnie do udziału z zachowaniem stawki 1%. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z opłata z tytułu użytkowania wieczystego stanowi podstawę wymiaru opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości i wynosi 5.087,90zł.

Fakt przekształcenia został potwierdzony wymienionym zaświadczeniem z dnia [...] r., w którym wskazano wysokość opłaty, jak również okres trwania obowiązku jej wnoszenia (tj. 20 lat) oraz zasady uiszczenia opłaty jednorazowej. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.

Pismem z dnia 24 maja 2021 r. strony złożyły odwołanie kwestionując kwotę naliczonej opłaty z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. Podkreślili, że nabyli przedmiotową nieruchomość w dniu [...] r. ze świadomością, że poprzedni właściciel uiścił jednorazową opłatę roczną za cały okres użytkowania wieczystego. Dodali, że koszt opłat rocznych za cały okres wieczystego użytkowania zapłacili w cenie rynkowej. Potwierdzaniem tego było to, że przez cały okres użytkowania, opłata nie była naliczana przez Urząd Miejski. Wyjaśnili, że w § 3 i § 4 aktu notarialnego z dnia [...] r. roczna opłata za użytkowanie wieczyste ustalona została na kwotę 2.738,00zł, na poczet tej opłaty zaliczono nabywcom nieruchomości resztę wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju, a Prezydent potwierdził, że cała cena za grunt i budynek została zapłacona.

W ocenie skarżących naliczenie opłaty przekształceniowej sprzeczne jest z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Zgodnie z art. 8 pkt 2 lit.a omawianej ustawy "za przekształcenie opłaty nie wnoszą osoby fizyczne lub ich spadkobiercy oraz spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku gdy wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego". Zdaniem skarżących różnicowanie sytuacji spadkobierców osób, które wniosły jednorazową opłatę za użytkowanie wieczyste za cały okres użytkowania wieczystego oraz nabywców rzeczowego prawa od takich osób narusza wymienioną powyżej zasadę równości wobec prawa. Zawierając umowę nabycia przedmiotowej nieruchomości wstąpili w prawa i obowiązki zbywcy, a więc w sytuację prawną poprzedniego właściciela nieruchomości i na podstawie art. 8 ust. 2 lit.a ustawy winni zostać objęci przedmiotowym zwolnieniem z obowiązku wnoszenia tej opłaty. Potwierdził to Rzecznik Prawa Obywatelskich w piśmie z dnia 16 lipca 2020 r. Dodali, że w dniu 1 stycznia 2019 r., kiedy doszło do przekształcenia prawa i przez ostanie 16 lat nie płacili żadnej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, czyli na ten dzień opłata ta wynosiła 0 zł.

Sformułowanie "opłata roczna z tytułu wieczystego użytkowania, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia" niewątpliwie odnosi się do zindywidualizowanej opłaty rocznej ustalonej dla konkretnego użytkownika wieczystego, bo tylko taka obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Przemawia za tym również przyjęta przez ustawodawcę forma aktu administracyjnego potwierdzającego zaistnienie przekształcenia – tj. zaświadczenia.

Z przepisu art. 4 ust. 4 ustawy wynika, że w zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (co nastąpiło z mocy prawa) oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7 ustawy i zasadach jej wnoszenia. W zaświadczeniu nie może być ustalona inna wysokość opłaty rocznej niż ponoszona wcześniej przez określonego użytkownika wieczystego. Zaświadczenie wszak potwierdza istniejące fakty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ drugiej instancji) decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, potwierdził przekształcenie prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości w prawo własności skarżących, a także ustalenie opłaty z tytułu tego przekształcenia w oparciu o przygotowany, zgodnie z wymogami określonym w ustawie o gospodarce nieruchomościami, operat szacunkowy. Operat ten według organu odwoławczego spełnia wymogi formalne i stanowi podstawę ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości na dzień przekształcenia – tj. 1 stycznia 2019r., a jednocześnie stanowi podstawę ustalenia opłaty przekształceniowej w wysokości 5.087,90zł.

Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności nieruchomości tych gruntów zaświadczenie potwierdza przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia tej opłaty jednorazowo.

Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z art. 21 ust. 2a cytowanej ustawy jeżeli w dniu przekształcenia – tj. 1 stycznia 2019 r. - nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1 ustawy.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji zaświadczeniem z dnia [...] r. potwierdził, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącej własność Miasta G. położonej przy ulicy [...] [...] i [...] [...] oznaczonej jako działka nr 1 o powierzchni 0,1640ha, zapisanej w księdze wieczystej [...] przekształciło się w prawo własności oraz ustalił wysokość opłaty z tytułu przekształcenia dla przedmiotowej nieruchomości w wysokości 5.087,90zł.

W przywołanym powyżej przepisie art. 21 ust. 2a ustawy odwołano się jedynie art. 72 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, to mógł ustalić tę opłatę jedynie w zaświadczeniu, którego weryfikację przewiduje art. 6 ust. 1 tej ustawy.

W związku z wnioskiem skarżących z dnia 8 grudnia 2020 r., nazwanym odwołaniem, organ obowiązany był do wydania decyzji w trybie art. 21 ust. 2a ustawy z uwzględnieniem art. 72 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutu odwołania w zakresie błędnej interpretacji art. 8 ustawy, organ odwoławczy stwierdził, iż w ustalonym stanie faktycznym przesłanki z art. 8 nie zostały spełnione. Przed datą przekształcenia skarżący byli użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy potwierdził, że przedmiotową nieruchomość nabyli aktem notarialnym małżonkowie R., którzy wnieśli jednorazową opłatę z tytułu wieczystego użytkowania za cały okres jej użytkowania do 2061 r.. Jednak następnie w 2004 r. aktem notarialnym Z. R. sprzedała nieruchomość skarżącym.

Zatem użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości zostało przez skarżących nabyte w drodze umowy cywilnej, stąd nie można mówić, że są Oni spadkobiercami tego prawa, o czym mowa w art. 8 ust. 2 lit.a ustawy. Tak więc nie zostały spełnione przesłanki z art. 8 ustawy. Organ odwoławczy odwołał się do projektu tej ustawy, z którego wynika, że przepisy w tym zakresie zostały tak skonstruowane, aby pogodzić interes dotychczasowych właścicieli (tj. Skarbu Państwa czy gminy) z interesem użytkowników wieczystych uzyskujących własność tych gruntów.

Art. 21 ust. 2a ustawy jest już konsekwencją ustalenia, że opłata jest należna jak w niniejszej sprawie i służy określeniu jej wysokości. Art. 8 ustawy zawiera zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do wskazanej tam ulgi. Zasadą jest więc odpłatność, a przepis art. 8 ustawy jako przepis szczególny nie podlega wykładni rozszerzającej. Stąd nie można uwzględnić argumentów odwołania, a kwestionowana decyzja i ustalona w niej opłata jest prawidłowa.

W skardze wniesionej pismem z dnia 27 lipca 2021 r. skarżący domagali się uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz decyzji ją poprzedzającej organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 21 ust. 2a w związku z art. 8 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności nieruchomości tych gruntów poprzez błędne uznanie, że do nieruchomości objętej postępowaniem nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego.

Wnieśli o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 8 omawianej ustawy, podnosząc, że w ich przekonaniu regulacja zawarta w art. 8 ust. 2 lit.b ustawy jest niepełna i narusza zasady równego traktowania obywateli wobec Państwa i prawa.

W uzasadnieniu opisali przebieg postępowania, wydaną w sprawie decyzję, powtarzając argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Podkreślili, iż nabywając przedmiotową nieruchomość wliczyli kwotę uiszczonej przez poprzedników opłaty w cenę zakupionej nieruchomości. Nadto jednorazowe uiszczenie tej opłaty przez poprzedników skutkowało tym, że od 2004 r. nie uiszczali rocznej opłaty, gdyż organ pierwszej instancji jej nie ustalał.

Dodali, że w ich ocenie naliczenie opłaty przekształceniowej jest sprzeczne konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Podkreślili, iż zawierając umowę kupna przedmiotowej nieruchomości wstąpili w obowiązki zbywcy, którzy jednorazowo opłacili opłatę w wysokości 2.738,00zł za wieczyste użytkowanie aż do 2081 r.

Nadto podnieśli, że art. 7 ust. 2 ustawy stanowi, że wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, a w niniejszym przypadku w dniu przekształcenia nie obowiązywała żadna opłata roczna, zapłacona z góry. Dodali, iż w dniu przekształcenia i przez ostatnie 16 lat nie ponosili żadnej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Stąd też w ocenie skarżących w zaświadczeniu nie może być ustalona inna wysokość opłaty rocznej niż ponoszona wcześniej przez określonego użytkownika wieczystego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. skarżący podtrzymali swoją skargę, podkreślając, iż ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności nieruchomości tych gruntów jest niesprawiedliwa, pomija i krzywdzi strony postępowania. Skarżący podniósł, iż nabywając tę nieruchomość uwzględnił w cenie uiszczoną przez poprzednich właścicieli opłatę użytkowania wieczystego do 2081 r. Dodał, iż poprzednie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przewidywały bezkosztowe przekształcenia, a obecna ustawa nie traktuje równo stron ubiegających się o takie przekształcenie. Skarżąca przychyliła się do stanowiska skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tjedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że nie jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności nieruchomości tych gruntów (t.jedn. Dz.U z 2020 r., poz. 2040). Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo wieczystego użytkowania gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Zgodnie zaś z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę.

Zwolnione z obowiązku wnoszenia tej opłaty są jedynie podmioty określone w art. 8 omawianej ustawy, tj.

1) parki narodowe;

2) osoby fizyczne lub ich spadkobiercy oraz spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku gdy:

a) wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego,

b) użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie:

– art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99),

– innych tytułów prawnych, w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r.

Zawarty w wymienionym przepisie art. 8 ustawy katalog wyłączeń z obowiązku wnoszenia opłaty za przekształcenie ma charakter zamknięty, co oznacza, że tylko wymienione w tym unormowaniu podmioty, spełniające określone w nim przesłanki, nieodpłatnie nabywają prawo własności w drodze przekształcenia z mocy prawa, na podstawie przepisów ustawy. A contrario podmioty niewymienione w powołanym wyżej przepisie są bezwzględnie zobligowane do ponoszenia rocznych opłat przekształceniowych na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu także, w sytuacji gdy nie ciążył już na nich obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego wobec wniesienia przez ich poprzedników jednorazowo opłaty rocznej za cały okres użytkowania wieczystego gruntu działki.

W niniejszej sprawie skarżący nie mieszczą się w żadnej z wymienionych kategorii podmiotów zwolnionych ustawowo z opłaty za przekształcenie, w szczególności nie są osobami, które wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego i nie są również spadkobiercami takiej osoby, która wniosła jednorazowo opłatę roczną za cały okres użytkowania wieczystego. Nabyli prawo do przedmiotowej nieruchomości ma podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. A Nr [...], od Z. R., która sprzedała przedmiotową nieruchomość stronom postępowania. Obowiązujące przepisy ustawy nie przewidują, aby uzyskanie prawa do zwolnienia z opłaty, o którym mowa w art. 8 ustawy, mogło powstać na skutek umowy cywilnoprawnej, w tym umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Wobec uiszczenia przez pierwszych użytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości całości opłat związanych z użytkowaniem wieczystym w formie jednorazowej opłaty za cały okres użytkowania wieczystego (poprzez zaliczenie na poczet tej opłaty mienia pozostawionego poza granicami kraju) zobowiązanie do corocznego uiszczania opłaty rocznej przez każdoczesnego użytkownika wieczystego wygasło już w chwili ustanowienia tego prawa. W konsekwencji użytkownicy wieczyści, którzy nabyli to prawo w dalszej kolejności (skarżący) nie byli zobowiązani do opłacania rocznych opłat za użytkowanie wieczyste.

Zatem w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, że na dzień przekształcenia, czyli 1 stycznia 2019 r., nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Nie oznacza to jednak, że wysokość rocznej opłaty przekształceniowej powinna zostać ustalona w kwocie 0 zł, gdyż takie rozwiązanie byłoby w istocie obejściem art. 8 ustawy.

W ustalonej sytuacji zastosowanie ma natomiast art. 21 ust. 2a ustawy, zgodnie z którym jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1.

Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że jedynie wniesienie jednorazowej opłaty rocznej przez osoby fizyczne i podmioty wskazane w art. 8 pkt 2 wymienionej regulacji, za cały okres użytkowania wieczystego, prowadzi do zwolnienia z obowiązku opłaty.

Jednocześnie z projektu tej ustawy (rządowy projekt ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów, VIII.2673) wynika, że przewidziano tam zasady i tryb odpłatności za takie przekształcenie. Konstruowaniu systemu odpłatności przyświecał cel pogodzenia interesu dotychczasowych właścicieli gruntów, tj. Skarbu Państwa oraz gmin, z interesem użytkowników wieczystych uzyskujących własność tych gruntów. Uwzględniono wynikające z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zalecenia dla ustawodawcy dotyczące dbałości o poszanowanie zasad odnoszących się do mienia publicznego i zapewnienia należnych z niego dochodów. W tym celu właśnie zaproponowano zasadę odpłatności.

Przepis art. 21 ust. 2a ustawy jest już jedynie konsekwencją ustalenia, że opłata jest należna, jak w niniejszej sprawie i służy dookreśleniu jej wysokości. Według art. 21 ust. 2a zdanie 2 tej ustawy: "Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1."

Na dzień 1 stycznia 2019 r., o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Gminy i pozostawała w użytkowaniu wieczystym skarżących. Z kolei przywołana ustawa w sposób kompleksowy reguluje kwestie dotyczące przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, a jej art. 8 zawiera zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do wskazanej tam ulgi. Zasadą jest więc odpłatność, a art. 8 ustawy, jako przepis szczególny, nie podlega wykładni rozszerzającej.

Skoro do przekształcenia doszło według zasad i reguł określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów, to tym samym, konsekwentnie, naliczono wymaganą tymi przepisami opłatę.

Nie można zatem uwzględnić argumentów skargi, że wadliwie zastosowano art. 21 ust. 2a ustawy oraz pozostałe jej przepisy. Ich wykładnia zastosowana przez organy respektuje zasadę poszanowania mienia publicznego i odpłatności za wyżej opisane przekształcenie.

Czym innym jest opłacanie faktu użytkowania wieczystego gruntu należącego np. do Skarbu Państwa, bądź gminy, a czym innym konieczność poniesienia kosztów odjęcia własności takiemu podmiotowi i przekazania jej innemu. Skoro opłata za użytkowanie wieczyste nie była faktycznie ponoszona, to tym samym należało ustalić ją zgodnie z art. 21 ust. 2a ustawy.

Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji uwzględnił przygotowany w sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa własności przedmiotowego gruntu - tj. wartości 508.790zł, a następnie ustalił przedmiotową opłatę proporcjonalnie do udziału z zachowaniem stawki 1%. Organy oceniły przygotowany w sprawie operat szacunkowy, stwierdzając, iż spełnia ona wymogi formalne i stanowi podstawę ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości na dzień przekształcenia. Jest to podstawowy dowód, na podstawie którego dokonano wyliczeń oraz ustalono wysokość opłaty.

Odnosząc się do wniosków skarżących o skierowanie zapytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego zbadania zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 8 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności nieruchomości tych gruntów, Sąd nie uwzględnił tego wniosku by nie przedłużać przedmiotowego postępowania, działając z uwzględnieniem obowiązujących przepisów. Sami skarżący mogą także zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą konstytucyjną. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia ich skargi będą mogli skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uwzględniając powyższe wobec niespełnienia przez skarżących przesłanek z art. 8 omawianej ustawy wydane w sprawie decyzje są prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.