Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 136/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 4 , art.34 par.1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego dnia 20 kwietnia 2009 r. przez wierzyciela – Wojewodę opolskiego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu działając jako organ egzekucyjny wszczął wobec zobowiązanego Z. L. egzekucję administracyjną w celu wyegzekwowania należności pieniężnych wynikających z mandatu karnego wystawionego dnia 8.08.2008 r. W tytule wykonawczym jako rodzaj należności wskazano grzywnę nałożoną w drodze mandatu karnego z dnia 2.08.2008 r. o oznaczonym numerze, a jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku - art. 100 ustawy z dnia 24.08.2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106 poz. 1148 ze zm.). Zbędność doręczania upomnienia wynikała z powołanego w tytule § 13 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz. 1541 ze zm.) Na skutek doręczenia zobowiązanemu w dniu 12.06.2009 r. tytułu wykonawczego wraz zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, zobowiązany pismem z dnia 17.06.2009 r., złożonym w dniu 18.06. 2009 r. i nazwanym skargą na czynności egzekucyjne zarzucił niedoręczenie mu tytułu wykonawczego przed skierowaniem go do organu egzekucyjnego, niezgodność danych adresowych między tymi, które podano w tytule wykonawczym, a ujętymi w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego, wskazującą na błąd co do osoby zobowiązanego, oraz niewskazanie organu, do którego można kierować zarzuty, dyskwalifikujące w jego przekonaniu prawomocność tegoż tytułu.

Wskazane pismo skarżącego z dnia 17.06.2009 r., zważywszy na jego treść i fakt złożenia w otwartym terminie do wniesienia zarzutów zostało potraktowane jako zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, opisany w art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – dalej jako: [u.p.e.a.]. Skutkiem powyższego organ egzekucyjny w trybie art. 34 § 1 tej ustawy pismem z dnia 7.12.2009 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2010 r. Wojewoda Opolski działając jako wierzyciel uznał zarzut błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadniony wyjaśniajac, że wskazanie w tytule wykonawczym innego adresu niż ten, który okazał się być właściwy dla zobowiązanego, nie może skutkować uznaniem, iż osoba zobowiązana do realizacji obowiązku została oznaczona nieprawidłowo. W jego ocenie adres jest tylko jednym z elementów, które identyfikują osobę zobowiązanego, natomiast rozstrzygające znaczenie ma tutaj numer PESEL, tj. symbol jednoznacznie identyfikujący osobę fizyczną, nie zaś adres, który może ulec zmianie. Numer PESEL został w tytule wykonawczym wskazany prawidłowo, podobnie jak data urodzenia i imię ojca, czego zobowiązany nie kwestionuje..

Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody opolskiego z dnia 14 października 2010 r. wydanym na podstawie art. 34 § 1, § 1a i 2, w związku z art. 17 § 1 i 1a u.p.e.a. oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – dalej jako: [k.p.a.]. W motywach rozstrzygnięcia zaakcentowano znaczenie i moc prawną numeru PESEL wynikającą z art. 31a) ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) jako numerycznego symbolu jednoznacznie identyfikującego osobę fizyczną. Dlatego eksponowany przez zobowiązanego fakt, iż od 8.10.2007 r. był zameldowany w O. przy ul. D., a nie jak to wpisano w tytule wykonawczym w O., ul. K., nie mógł w żadnym razie, zdaniem tego organu, skutkować uwzględnieniem zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego.

Po otrzymaniu powyższego ostatecznego postanowienia wierzyciela Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu działając jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 2 listopada 2010 r. wydanym na podstawie art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. uznał wniesiony przez zobowiązanego zarzut za nieuzasadniony.

W motywach rozstrzygnięcia powielił w obszernym zakresie argumentację wierzyciela zawartą w uzasadnieniach wydanych przez niego postanowień wskazującą na merytoryczną bezzasadność podnoszonego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego uzasadnianą rozbieżnością między adresem zobowiązanego wskazanym w tytule wykonawczym i w zawiadomieniu o zajęciu. W szczególności ponownie zaakcentował miarodajny – dla ustalenia tożsamości osoby zobowiązanej – numer PESEL wykazany w poz. 14 tytułu wykonawczego, jako jednoznacznie identyfikujący osobę fizyczną, nie zaś adres, który może ulec zmianie. Inny adres strony nie może stanowić wyłącznej przyczyny uznania braku tożsamości strony w postępowaniu.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany zarzucił, iż zostało ono wprawdzie wydane po uzyskaniu stanowiska wierzyciela wyrażonego w ostatecznym postanowieniu z dnia 14.10.2010 r., jednakże jeszcze przed upływem trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a zatem nie było ono prawomocne. Tym samym wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny przed upływem wskazanego terminu było przedwczesne, co winno skutkować jego uchyleniem.

Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia 26.01.2010 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 2.11.2010 r.

W uzasadnieniu wskazał na zasadniczy obowiązek organu egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Możliwość wniesienia zarzutów, stanowiących jeden ze środków ochrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, uzależniona jest wszakże od spełnienia ściśle określonych przesłanek enumeratywnie opisanych w art. 33 u.p.e.a. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, jednoznacznie wskazany w piśmie skarżącego z dnia 17.06.2009 r., znajdował oparcie w treści art. 33 pkt 4 u.p.e.a.

Mając na względzie uregulowaną szczegółowo w art. 34 u.p.e.a. procedurę rozpatrywania zarzutów organ odwoławczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela m.in. w przypadku, gdy podnoszony jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Wynika to z art. 34 § 1 u.p.e.a., w myśl którego zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w przypadku zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. Stąd organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem wierzyciela obowiązany był uznać zarzut za nieuzasadniony. Organ zwrócił uwagę, że zobowiązany nie kwestionuje faktu nałożenia na niego grzywny w drodze mandatu karnego, a więc obowiązku objętego egzekwowanym tytułem wykonawczym, eksponuje natomiast formalne uchybienia zawarte w tym tytule skutkujące – w jego ocenie – obowiązkiem zwrotu tytułu wierzycielowi z uwagi na jego błędne wypełnienie. Jednakże zdaniem organu rozbieżności w adresie nie mogą świadczyć o tym, iż egzekucję skierowano do osoby nie będącej faktycznie osobą zobowiązaną, a w tym wyraża się istota zarzutu określonego w art. 33 pkt 4 u.p.e.a..

Dyrektor Izby nie zgodził się też z zarzutem przedwczesnego wydania postanowienia przez organ egzekucyjny stwierdzając, iż w myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ ten wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Postanowienie Wojewody opolskiego z dnia 14.10.2010 r. było rozstrzygnięciem ostatecznym, gdyż w administracyjnym toku instancji żaden środek zaskarżenia na nie już nie przysługiwał. Stąd przeciwne stanowisko zobowiązanego było bezzasadne.

W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący ponowił dotychczasowe zarzuty w szczególności co do tego, iż dane adresowe zawarte w tytule wykonawczym nie były zgodne z tymi, pod jakimi figurował on w ewidencji organu podatkowego, że w tytule wykonawczym brak jest wpisu potwierdzającego przesłanie tego tytułu zobowiązanemu, co w jego ocenie winno skutkować zwrotem tytułu wierzycielowi. Skarżący zarzucił, iż Wojewoda opolski winien zwrócić mandat karny, który nie był opatrzony datą, Komendzie Miejskiej Policji w Brzegu i dopiero potem uruchomić postępowanie egzekucyjne, które wszakże winno być poprzedzone przesłaniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zarzucił nadto brak ustosunkowania się przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu i Dyrektora Izby do sygnalizowanych przez niego nieprawidłowości w wyjaśnianiu jego zarzutów składanych w postępowaniu skargowym. Skarżący stawiając powyższe zarzuty wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Brzegu zwrotu tytułu wykonawczego.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 1 kwietnia 2011 r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko zwrócił uwagę, iż tytuł wykonawczy nie został sporządzony na obowiązującym wzorze, co winno skutkować jego zwrotem wierzycielowi z mocy art. 29 u.p.e.a. Zakwestionował zajęcie prawa majątkowego u dwóch dłużników oraz zajmowanie tego prawa w momencie wysyłania zawiadomienia z dołączonym tytułem wykonawczym, gdyż "prawomocność zawiadomienia następuje dopiero z chwilą doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jako sprzeczny z art. 32 u.p.e.a. uznał zarzut niedoręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego przed przesłaniem go do organu egzekucyjnego, gdyż tytuł taki może być doręczony przez pocztę w sytuacji, gdy pierwsza czynność organu egzekucyjnego polega na zajęciu wierzytelności lub prawa majątkowego przysługującego zobowiązanemu w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Co do pozostałych zarzutów dotyczących nieprawidłowości w działaniach Naczelnika wskazał, iż było to przedmiotem wyjaśnień w postępowaniu skargowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.)-[dalej p.p.s.a.], sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

Oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat wskazanych przesłanek Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które winno skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia, czy zasadny był podniesiony przez skarżącego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego uzasadniany rozbieżnościami w adresie wskazanym w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela – Wojewodę opolskiego i w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego, sporządzonym przez organ egzekucyjny. Z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi wynika, iż w tytule wykonawczym wierzyciel wskazał adres zobowiązanego: O., ul. K., natomiast w zawiadomieniu o zajęciu sporządzonym przez organ egzekucyjny figuruje adres O., ul. D. Z akt tych wynika nadto, iż wszelka korespondencja kierowana na ten ostatni adres była skutecznie doręczana i taki też adres wskazywał zobowiązany w swoich pismach kierowanych do organów.

Pismo skarżącego z dnia 17 czerwca 2009 r. zawierające twierdzenie, iż z uwagi na niezgodność danych adresowych tytuł wykonawczy dotyczy innej osoby, zasadnie zostało potraktowane jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na złożenie go w ustawowym siedmiodniowym terminie i wskazanie wymienionej w art. 33 pkt 4 u.p.e.a. podstawy zarzutu. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być błąd co do osoby zobowiązanego. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, błąd co do osoby zobowiązanego zachodzi po pierwsze wówczas, gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek, co zostaje ujawnione poprzez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi podmiotu, ujętymi w orzeczeniu lub innym dokumencie stanowiącym podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Po drugie, błąd taki może mieć miejsce wówczas, gdy organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2003, str. 130-131). W kontrolowanej sprawie skarżący takich okoliczności nie przytaczał, wywodząc swoje stanowisko o błędzie co do osoby zobowiązanego z mylnie wskazanego w tytule adresu.

Istotna dla rozpoznawanej sprawy procedura rozpatrywania zarzutów została uregulowana w art. 34 u.pe.a. Z § 1 tego przepisu wynika, że organ egzekucyjny, po zgłoszeniu przez zobowiązanego zarzutów opartych na jednej z podstaw wymienionej w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. rozpatruje te zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Ten tryb został w niniejszej sprawie zachowany, gdyż przed rozpatrzeniem zgłoszonego zarzutu organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska odnośnie podniesionego przez zobowiązanego zarzutu. Wydane w dniu 2 listopada 2010 r. przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu postanowienie w kwestii zgłoszonego zarzutu nastąpiło dopiero po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela wyrażonego w postanowieniu Wojewody opolskiego z dnia 14.10.2010 r., a zatem zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. Stosownie bowiem do tego przepisu organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Zachowanie powyższych wymogów procesowych jednoznacznie wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych.

Treść art. 34 § 1 u.p.e.a. wskazuje ponadto, iż w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 (a zatem obejmujących także zarzut błędu co do osoby zobowiązanego -pkt 4) organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Nie zachodzi tu bowiem sytuacja, w której wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym, a tylko w takim przypadku zbędne byłoby uzyskiwanie – w drodze postanowienia zaskarżalnego zażaleniem – stanowiska wierzyciela (por. uchwała NSA z dnia 25.06.2007 r. I FPS 4/06 ) ze skutkiem w postaci obowiązku merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonego zarzutu przez organ egzekucyjny. Słusznie zatem Dyrektor Izby stwierdził w zaskarżonym postanowieniu z dnia 26 stycznia 2011 r., iż z faktu związania stanowiskiem wierzyciela przez organ egzekucyjny mającego swe źródło we wskazanej podstawie zarzutu wynikał obowiązek uwzględnienia przez ten organ stanowiska wierzyciela, jakie zostało wyrażone w ostatecznym postanowieniu Wojewody Opolskiego z dnia 14.10.2010 r. Organ egzekucyjny, będąc tym stanowiskiem związany, prawidłowo uznał więc zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. Sąd uznaje powyższe stanowisko za prawidłowe i nienaruszające procedury rozpatrywania zarzutu opartego na treści art. 33 pkt 4 u.p.e.a., jak również merytorycznie poprawne, akceptując w tym zakresie wywody wyrażone w postanowieniu wierzyciela. Wskazanie w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego innego adresu niż ujawniony w tytule było wynikiem działań organu egzekucyjnego podejmowanych w innych sprawach z udziałem skarżącego i nie dowodzi wadliwości tytułu wykonawczego oraz nie wpływa na tok egzekucji (o ile nie dochodzi do zmiany właściwości organu egzekucyjnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca).

Skarżący zdaje się nie kwestionować wynikającego z powyższego przepisu związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, zarzuca natomiast przedwczesność wydania postanowienia przez ten organ z uwagi na dokonanie tej czynności przed upływem trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Ten zarzut należy uznać za oczywiście bezzasadny z uwagi na treść art. 34 § 4 u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Skoro przepis wskazuje na wymóg ostateczności (a nie – prawomocności) tego postanowienia, zasadnie wydano postanowienie bez wyczekiwania na upływ terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przymiot ostateczności mają bowiem te rozstrzygnięcia, od których nie służy odwołanie (zażalenie) w administracyjnym toku instancji. Tym warunkom odpowiada postanowienie wydane przez Wojewodę opolskiego w dniu 14.10.2010 r., gdyż w administracyjnym toku instancji nie przysługiwał na nie środek zaskarżenia, jako że wydane ono zostało na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 17 § 1a) u.p.e.a.

Za nietrafny należy uznać podniesiony w skardze zarzut, iż w tytule wykonawczym brak jest wpisu potwierdzającego przesłanie tego tytułu zobowiązanemu. Słusznie Dyrektor Izby wskazał w odpowiedzi na skargę, z powołaniem się na art. 32 u.p.e.a., iż organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został mu wcześniej doręczony. Z powyższego wynika, iż odpis tytułu może być doręczony zobowiązanemu przez egzekutora w przypadku dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej wobec zobowiązanego (jego mienia) w jego obecności lub może być przesłany pocztą, jeśli pierwsza czynność egzekucyjna polega na zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego przysługującego zobowiązanemu do dłużnika zajętej wierzytelności (por. P. Przybysz, op. cit., str. 125). Ta ostatnia sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a zatem odpis tytułu został skarżącemu doręczony prawidłowo, gdyż nie kwestionuje on, iż odpis tego tytułu otrzymał wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego. Stwierdzić więc należy, że bezzasadne są jego twierdzenia o obowiązku przesłania mu tytułu wykonawczego przez wierzyciela jeszcze przed skierowaniem tego tytułu do organu egzekucyjnego.

Zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości w rozpatrywaniu skargi na działalność urzędu nie mogły być rozpatrzone z uwagi na brak kognicji sądów administracyjnych w tym przedmiocie.

W świetle przedstawionych rozważań zarzuty skargi należało ocenić jako bezzasadne a zaskarżone postanowienie jako nienaruszające prawa, co skutkować musiało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.