Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 506/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1-3 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 672
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi Z. w C. Spółka z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. wymierzył Zakładowi [...] sp. z o.o. w [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie w roku kalendarzowym 2010 warunków odprowadzania ścieków do środowiska określonych w decyzji Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji Zakład [...] w [...] sp. z o.o., zarzucił naruszenie:

1. art. 61 § 1 i § 4 Kpa w związku z art. 282 oraz art. 305 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, dalej "Poś, poprzez wszczęcie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów Kpa,

2. art. 77 § 4 oraz art. 81 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za rok 2010 na podstawie nieokreślonych i niewskazanych w uzupełnieniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania dowodów nieuzyskanych w trakcie kontroli w 2013 r., a wskazanych jako podstawa ustaleń faktycznych w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za rok 2010,

3. art. 298 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 299 ust. 1 pkt. 2 Poś, poprzez wskazanie na etapie wszczęcia postępowania w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania (i jego uzupełnienia) podstaw prawnych decyzji wydawanej dopiero po zakończeniu postępowania,

4. art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, poprzez brak uprzedniego przeprowadzenia postępowania i ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy przesądzając o jego wyniku poprzez wskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania podstawy prawnej przyszłej decyzji,

5. art. 76 § 1 Kpa, poprzez oparcie stanu faktycznego sprawy o protokół z kontroli Nr [...] datowany nieprawidłowo na dzień [...] grudnia 2013r., co zdaniem spółki pozbawia ww. dokument waloru dokumentu urzędowego w sprawie,

6. przeprowadzenie kontroli od [...] listopada 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. zakończonej protokołem kontroli datowanym na dzień [...] grudnia 2013 r. z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010r., Nr 220 poz. 1447 ze zm.), szczegółowo wymienionych w treści odwołania,

7. rażące naruszenie pkt. V tiret trzecie pozwolenia wodnoprawnego poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji wszystkich wyników badań prób ścieków oczyszczonych za okres: [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2011 r., przekazanych przez Spółkę w trakcie kontroli i wyników badań z [...] maja 2009 r. i [...] grudnia 2009 r.,

8. art. 274 ust. 6 pkt 1 Poś, poprzez jego niezastosowanie w sprawie oraz wadliwe zastosowanie art. 298 ust. 1 pkt. 2, art. 299 ust. 1 pkt. 2 i art. 305 ust. 1 Poś,

9. naruszenie mocy prawomocnego wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2013 r. o sygn. akt II OSK 432/12 w zakresie ilości prób wykonanych w 2009 r.,

10. art. 107 § 1 i § 3 Kpa, poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji właściwie oznaczonych podstaw prawnych stosownie do zakresu podjętego rozstrzygnięcia, bez jakiegokolwiek ich uzasadnienia co do przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, a tym samym uniemożliwienie Spółce odniesienia się do rozstrzygnięcia,

11. zamieszczenie na str. 1 i str. 2 oraz w tabeli na str. 2 zaskarżonej decyzji nieprawidłowych okresów oceny wskazanych jako od [...] stycznia 2009 r. do [...] stycznia 2010 r. oraz od [...] stycznia 2010 r. do [...] stycznia 2011 r. oraz nieprawidłowo wskazaną ilością ścieków w tych okresach, co uzasadnia zarzut naruszenia:

a) § 5 ust. 1 pkt 1 i § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego,

b) moc prawomocnego wyroku NSA sygn. akt II OSK 432/12 z dnia 26 czerwca 2013 r. wskazującego prawidłowy okres obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego,

12. art. 7-9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 Kpa, poprzez nie ustosunkowanie się do twierdzeń uważanych przez Spółkę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, tj. pkt. I i II pisma Spółki z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] oraz rażące naruszenie pkt IV.4. pozwolenia wodnoprawnego dopuszczającego odprowadzenie średniodobowego ładunku zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach poprzez jego nieuwzględnienie, które miało decydujący wpływ na nieprawidłowe uznanie, iż warunki pozwolenia wodnoprawnego zostały naruszone,

13. rażące naruszenie § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poprzez zastosowanie w sprawie, w której stosowane być nie mogło,

14. bezpodstawne ustalenie wysokości administracyjnej kary pieniężnej w sposób proporcjonalny do upływu czasu bez uwzględnienia faktycznej ilości odprowadzonych ścieków za okres naruszenia, pomimo przekazania przez skarżącą danych umożliwiających dokładne określenie ilości odprowadzanych ścieków w każdej dobie naruszenia warunków odprowadzania ścieków.

Po rozpatrzeniu odwołania w/w Spółki, dalej określanej także jako skarżąca, Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o wymierzeniu skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wprowadzanie w 2010 roku ścieków komunalnych do wód z gminnej oczyszczalni w [...] z naruszeniem warunków określonych w decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. znak: [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał w szczególności, że Starosta Białostocki, w pkt II i IV przywołanej decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. udzielił Spółce pozwolenia wodnoprawnego m.in. na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni w [...] do środowiska, na warunkach szczegółowo określonych w tej decyzji. Z treści pozwolenia, tj. pkt V, tiret trzecie wynika, że Starosta określając w pozwoleniu monitoring jakości odprowadzanych ścieków zobowiązał Spółkę do prowadzenia tego monitoringu zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2004 r., który stanowi, że: 1) liczba pobieranych średnich dobowych próbek ścieków, dopływających i odpływających z oczyszczalni, w zakresie wskaźników, określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, nie może być mniejsza niż - w przypadku ścieków z oczyszczalni o RLM od 2.000 do 14.999 - po 12 próbek w pierwszym roku obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli zostanie wykazane, że ścieki spełniają wymagane warunki - po 4 próbki w następnych latach; jeżeli jedna próbka z czterech nie spełni tego warunku, w następnym roku pobiera się ponownie po 12 próbek.

Do oceny spełniania warunków pozwolenia mają natomiast zastosowanie następujące przepisy tego rozporządzenia:

1) § 8 ust. 4 pkt 1 i 2, który stanowi, że ścieki, o których mowa w § 4 ust. 1 i 2, odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli:

a) liczba pobranych w ciągu roku średnich dobowych próbek ścieków, które nie spełniły warunków dotyczących najwyższych dopuszczalnych wartości lub procentu redukcji zanieczyszczeń określonych wskaźnikami BZT5, ChZT (chemicznego zapotrzebowania na tlen) i zawiesin ogólnych, nie jest większa od liczby tych próbek, która jest określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

b) próbki niespełniające warunku, o którym mowa w pkt 1, nie wykazują odchyleń od najwyższych dopuszczalnych wartości lub procentu redukcji zanieczyszczeń większych niż o 100 % dla BZT5 i ChZT oraz odchyleń od najwyższej dopuszczalnej wartości lub procentu redukcji zawiesin ogólnych większych niż o 150 %.

W decyzji wskazano, że organ ochrony środowiska, może na wniosek podmiotu ubiegającego się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, ustalić odmienny (uproszczony) sposób pobierania próbek, jeśli ścieki są odprowadzane z oczyszczalni komunalnej o RLM poniżej 2.000 lub z oczyszczalni o okresowym w ciągu doby odprowadzaniu ścieków. Jednak jak wynika z treści operatu wodnoprawnego spółka nie wnioskowała o uproszczony sposób pobierania próbek (tj. inny niż średniodobowo proporcjonalnie do przepływu). Co więcej, w operacie wodnoprawnym nie zawarła jakiejkolwiek informacji o tym, by ścieki z oczyszczalni w [...] były odprowadzane w czasie krótszym niż 24h/dobę, natomiast bezspornie w pkt 7 ppkt 3 (str. 18) operatu Zakład [...] Sp. z o. o. zawarł informację, że zasady i częstotliwość okresowych badań normuje rozporządzenie z 2004 r. i na tej podstawie wnioskował o określenie monitoringu jakości ścieków. Zdaniem organów Spółka była więc obowiązana do wykonywania pomiarów jakości ścieków w próbkach średnich dobowych, czego w ocenianych w tej sprawie okresach obowiązywania pozwolenia nie wykonywała.

Odnosząc się do zarzutu z odwołania dotyczącego argumentu uznania próbek uproszczonych (3 podpróbki pobrane w ciągu godziny) mógłby być on uwzględniony, ale pod warunkiem, że wynikałoby to jednoznacznie z pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem organ takiego wyjątku nie zrobił, a Spółka w operacie wodnoprawnym nie dała organowi podstaw do jakichkolwiek wątpliwości co do braku możliwości stałego w ciągu doby odpływu ścieków z jej oczyszczalni.

Zgodnie z § 8 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2004 r., oceny spełnienia warunków pozwolenia można dokonać w odniesieniu do wartości dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, lub procentu redukcji zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikami BZT5, ChZT i zawiesin ogólnych, określonych w pozwoleniu. Koresponduje to z art. 128 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania pozwolenia wodnoprawnego - który stanowi, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się ilość, stan i skład ścieków wprowadzanych do wód, do ziemi lub do urządzeń kanalizacyjnych albo minimalny procent redukcji zanieczyszczeń w procesie oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych, jeżeli jest to uzasadnione, dopuszczalne ilości zanieczyszczeń, zwłaszcza ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu.

W niniejszej sprawie organ ochrony środowiska określił warunki wprowadzania ścieków: ilościowy oraz jakościowy (tj. dopuszczalne stężenia), które muszą spełniać odprowadzane ścieki. Niezależnie od tego określił też dobowe ładunki zanieczyszczeń. W ocenie GIOŚ określenie przez Starostę ładunków dobowych nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków pozwolenia, ponieważ jak wskazują ww. przepisy rozporządzenia z 2004 r. i ustawy Prawo wodne, oceny tej dokonuje się w odniesieniu do składu ścieków lub minimalnego procentu redukcji (lub dla ścieków przemysłowych - ilości zanieczyszczeń wyrażonej w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu) i za przekroczenie tych parametrów ustala się wysokość administracyjnej kary pieniężnej - art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś. Jest to spójne z art. 274 ust. 6 pkt 1 i ust. 7 Poś, który stanowi, że wysokość kary zależy odpowiednio od ilości, stanu i składu ścieków, procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu - stosownie do warunków określonych w pozwoleniu, przy czym przez skład ścieków rozumie się stężenie zawartych w nich substancji.

Zdaniem GIOŚ organ I instancji podał w zaskarżonej decyzji nieprawidłowe okresy oceny, bowiem są to okresy liczone od daty wydania pozwolenia, a nie od daty jego ostateczności. Mając na uwadze stanowisko NSA w sprawach kar za poprzednie lata kalendarzowe zawarte w wyrokach z dnia: 19 czerwca 2013 r. II OSK 448/12, z 26 czerwca 2013 r. II OSK 423/12 organ II instancji podzielił interpretację Spółki w zakresie daty, od której należy liczyć każdy okres oceny, w związku z tym organ obowiązany był przyjąć dzień 22 lutego (dzień ostateczności decyzji - pozwolenia), jako początek każdego okresu, dla którego należy dokonać oceny pozwolenia.

Również nieprawidłowo – zdaniem GIOŚ - przyjął organ I instancji, że uzyskane wyniki pomiarów w próbkach średnich dobowych wykazujące przekroczenia dopuszczalnych stężeń ustala się na zasadzie "+/- niepewność pomiaru". Było to błędne uznanie, gdyż niepewność pomiaru nie jest tożsama z błędem pomiaru, do którego mogła mieć zastosowanie zasada "+/-". Obliczona i podana dla danego wyniku niepewność pomiaru świadczy tylko o tym, że uzyskany wynik w warunkach takiej niepewności jest prawidłowy.

GIOŚ jako organ odwoławczy, przyjął do oceny wyniki pomiarów uzyskanych w próbkach średnich dobowych, przeprowadzonych w kolejnych okresach liczonych od daty ostateczności pozwolenia, które wchodzą w rok kalendarzowy 2010, tj. od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] lutego 2010 oraz od dnia [...] lutego 2010 r. do dnia [...] lutego 2011 r. I tak, w IV okresie oceny od [...] lutego 2008 r. do [...] lutego 2009 r., który poprzedza okres oceny z niniejszej sprawy, Spółka wykonała 2 pomiary w próbkach nieśredniodobowych (z 12 wymaganych w próbkach średnich dobowych) w dniach [...] maja 2008 r. i [...] grudnia 2008 r. Nie wykazała tym samym, że w IV okresie oceny ścieki odprowadzane z oczyszczalni w [...] spełniły wymagania, przez co nie nabyła prawa do wykonania 4 pomiarów w V okresie oceny, tj. od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2010 r., a pozostała przy obowiązku wykonania 12 pomiarów.

Zdaniem GIOŚ, w sprawie administracyjnej kary pieniężnej za rok kalendarzowy 2010 mieszczą się dwa kolejne okresy oceny: V i VI zawierające się w dniach: V okres oceny- od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2010 r. i VI okres oceny - od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2011 r.

W V okresie oceny Spółka winna wykonać 12 pomiarów w próbkach średniodobowych. Tymczasem wykonała 2 pomiary w próbkach nieśredniodobowych pobranych w dniach: [...] maja 2009 r., [...] grudnia 2009 r. (przy czym w tym pomiarze we wskaźniku BZT5 wystąpiło przekroczenie dopuszczalnego stężenia określonego dla tego wskaźnika w pozwoleniu wodnoprawnym). Wobec niewykonania 12 średnich dobowych pomiarów w V okresie oceny Spółka nie wykazała, że ścieki w tym okresie spełniały wymagania, przez co znowu nie nabyła prawa do zmniejszenia do 4 liczby pomiarów w kolejnym okresie.

W VI okresie oceny Spółka powinna wykonać 12 pomiarów w próbkach średnich dobowych. Tymczasem wykonała pomiary w dniach: [...] maja 2010 r. - próbka nieśredniodobowa; (we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń określonych w pozwoleniu wodnoprawnym), [...] czerwca 2010 r. - próbka średniodobowa; [...] września 2010 r. - próbka nieśredniodobowa, pobrana z koryta odpływowego tylko reaktora nr [...]; (dodatkowo we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń określonych w pozwoleniu), [...] listopada 2010 r. - próbka średniodobowa, lecz pobrana z koryta odpływowego tylko reaktora nr 1; (we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń określonych w pozwoleniu); [...] listopada 2010 r. - próbka średniodobowa, pobrana z koryta odpływowego reaktora nr v i nr [...]; (we wskaźnikach ChZTCr i BZT5 wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...] grudnia 2010 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...] grudnia 2010 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr 2; (we wskaźniku BZT5 wystąpiło przekroczenie dopuszczalnego stężenia); [...] stycznia 2011 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźnikach BZT5 i zawiesina ogólna wystąpiło przekroczenie dopuszczalnych stężeń); [...] stycznia 2011 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźnikach BZT5 i zawiesina ogólna wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...] stycznia 2011 r. - próbka średniodobowa; [...] lutego 2011 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźnikach Bzrsi zawiesina ogólna wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...] lutego 2011 r. - próbka średniodobowa.

W związku z powyższym w ocenie organu II instancji należy uznać, że Spółka w VI okresie oceny na 12 wymaganych średnich dobowych pomiarów wykonała:

- 3 wadliwe pomiary, których wyników nie można uznać (z dnia: [...] maja 2010 r., [...] września 2010 r. oraz [...] listopada 2010 r.- próbka pobrana z koryta odpływowego tylko reaktora nr [...], podczas gdy również [...] listopada 2010 r. pobrano próbkę uśrednioną z koryta nr [...] i nr [...], której wyniki były miarodajne, bo odzwierciedlały jakość ścieków w przekroju doby, a tym bardziej korzystne dla Spółki); dla tych pomiarów znajdzie więc zastosowanie sposób ustalenia wielkości emisji określony w art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś.,

- 9 prawidłowych średnich dobowych pomiarów, ale w 6 z nich stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych stężeń (czyli tylko 3 próbki z 12 wymaganych spełniały wymagania).

Spółka nie wykazała, że w VI okresie oceny ścieki spełniały wymagania, co znowu nie dawało możliwości zmniejszenia pomiarów do 4 w kolejnym - VII - okresie oceny. Zatem, zdaniem GIOŚ w każdym z ocenianych w tej sprawie okresów obowiązywania pozwolenia wchodzących w rok 2010, za który wymierzono karę, tj. w V okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2010 r. i w VI okresie od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2011 r., Spółka naruszyła warunki pozwolenia poprzez niewykonanie wymaganej liczby pomiarów w próbkach średnich dobowych , oraz przekroczenia dopuszczalnych stężeń w niektórych wykonanych pomiarach w próbkach średnich dobowych, przez co liczba próbek niespełniających wymagań zarówno w V jak i w IV okresie oceny była większa od dopuszczalnej, określonej w załączniku nr [...] do rozporządzenia z 2004 r. Z powyższego wynika więc jednoznacznie, że niezależnie od przyjęcia daty, od której należy liczyć okresy oceny (czy od daty wydania pozwolenia czy tez jego ostateczności) Spółka nie wykonała prawidłowo, zgodnie z zasadami wynikającymi z obowiązujących przepisów, wymaganej liczby pomiarów w próbkach średnich dobowych.

Zdaniem GIOŚ próbki pobrane w sposób niezgodny z zasadami, o których mowa w cytowanych powyżej przepisach rozporządzenia 2004 r., w szczególności w sposób inny niż średniodobowo powodują, że uzyskane wyniki analiz są niemiarodajne dla ustalenia wielkości emisji zanieczyszczeń zawartych w ściekach odprowadzanych do środowiska, budzą zastrzeżenia i nie mogą być uznane. Na podstawie wyników nieprawidłowo pobranych próbek nie można stwierdzicie w ocenianych okresach obowiązywania pozwolenia czy odprowadzane ścieki nie przekraczały najwyższych dopuszczalnych stężeń wskaźników zanieczyszczeń określonych w pozwoleniu. Ustawodawca mając na uwadze niepowtarzalność wyników pomiarów oraz fakt obowiązku wykonywania ich przez podmioty korzystające ze środowiska, a nie przez organ kontroli, ustanowił środki finansowo-prawne chroniące interes środowiska. Określił obowiązek potraktowania wyników budzących zastrzeżenia, a także brakujących pomiarów, których wartość ustala się poprzez zastosowanie art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś, jako przekroczenie warunków korzystania ze środowiska określonych w pozwoleniu, za które należy wymierzyć administracyjną karę pieniężną. Jednocześnie ustawodawca nie powiązał w żaden sposób wymierzenia kary z bezpośrednim zanieczyszczeniem środowiska. Zasada "zanieczyszczający płaci" unormowana w art. 7 Poś jest normą ogólną zaś przepisy Działu III ustawy Poś Administracyjne kary pieniężne, które mają zastosowanie w tej sprawie, tj. art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 oraz art. 305a ust. 1 pkt 2 lit a Poś wykonują tę zasadę.

Reguła "zanieczyszczający płaci" wyraża się poprzez środki finansowo - prawne w ochronie środowiska, tj. opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjne kary pieniężne. Nawet podmiot wprowadzający ścieki do środowiska na podstawie posiadanego pozwolenia wodnoprawnego, których stężenia nie przekraczają dopuszczalnych wartości określonych w pozwoleniu, zanieczyszcza środowisko. Wprowadza bowiem do środowiska zanieczyszczenia (choć w ilości dopuszczalnej określonej w pozwoleniu) za co jest zobowiązany naliczać i uiszczać opłatę za korzystanie ze środowiska. Gdy natomiast wprowadza do środowiska ścieki przekraczające dopuszczalne normy zanieczyszczeń, nawet jeśli to przekroczenie jest fikcją prawną (art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś), płaci podwójnie. Jak stanowi bowiem art. 276 ust. 2 Poś, w razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi, oprócz opłaty, administracyjną karę pieniężną.

Oceny spełniania warunków pozwolenia dokonuje się w kolejnych okresach jego obowiązywania. Jeżeli okres obowiązywania pozwolenia nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), to:

należy dokonać oceny spełniania warunków pozwolenia w tych okresach jego obowiązywania, których części wchodzą w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara,

w przypadku stwierdzenia naruszenia warunków pozwolenia w danym okresie jego obowiązywania należy ustalić wielkość przekroczenia (ilość substancji wprowadzanych do wód lub do ziemi) dla tego okresu,

wymierzyć administracyjną karę pieniężną dla roku kalendarzowego, przyjmując tylko te części wielkości naruszenia w kolejnych okresach obowiązywania pozwolenia, które miały miejsce w tym roku kalendarzowym.

Zgodnie z § 8 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2004 r. ścieki, komunalne i bytowe, odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli liczba pobranych w ciągu roku średnich dobowych próbek ścieków, które nie spełniły warunków dotyczących najwyższych dopuszczalnych wartości lub procentu redukcji zanieczyszczeń określonych wskaźnikami BZT5, ChZT i zawiesin ogólnych, nie jest większa od liczby tych próbek, która jest określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W niniejszej sprawie, w ocenie GIOŚ, należy przyjąć dwa kolejne okresy oceny liczone od daty ostateczności pozwolenia wodnoprawnego

- V okres oceny spełniania warunków pozwolenia - od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2010 r. - 365 dni;

- ilość ścieków odprowadzonych do środowiska w V okresie - [...] m3 (średnio [...] m3/dobę), ponieważ:

- w roku 2009 - [...] m3 (wg danych zawartych w protokole kontroli Nr [...] o sygn. [...]), co daje średnio na dobę [...] m3, a w okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. (v dni) - [...] m3

- w roku 2010 - [...] m3 (wg danych zawartych w protokole kontroli Nr [...], sygn. [...]), co daje średnio na dobę [...] m3, a w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] lutego 2010 r. ([...] dni) - [...] m3.

- VI okres oceny spełniania warunków pozwolenia - [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2011 r. - [...] dni;

- ilość ścieków odprowadzonych do środowiska w VI okresie - [...] m3 (średnio [...] m3/dobę), ponieważ:

- w roku 2010 - [...] m3 (wg danych zawartych w protokole kontroli Nr [...] o sygn. [...]), co daje średnio na dobę [...] m3, a w okresie od [...] lutego 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. ([...] dni) - [...] m3

- w roku 2011 - [...] m3 (wg danych zawartych w protokole kontroli Nr [...] o sygn. [...]), co daje średnio na dobę [...] m3, a w okresie od [...] stycznia 2011 r. do [...] lutego 2011 r. ([...] dni) - [...] m3.

Ustalając wysokość kary organ nie uwzględnił faktycznej ilości ścieków odprowadzonych w każdej dobie naruszenia. Jak wynika w ocenie GIOŚ z wzoru zamieszczonego w § 9 ust. 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, do ustalenia ilości substancji wyrażonej jako wskaźnik, wprowadzonej do wód lub do ziemi z naruszeniem wymaganych warunków, w okresie objętym oceną wymaga zastosowania składowej "Qa", która oznacza ilość ścieków odprowadzonych w okresie objętym oceną, a nie w każdej dobie naruszenia. Dlatego też, w V okresie oceny:

Liczba wymaganych pomiarów w próbkach średnich dobowych - 12

Liczba wykonanych pomiarów - 2, w tym:

- w próbkach średnich dobowych - 0

- w próbkach innych niż średnie dobowe, których nie można uznać - 2

Liczba pomiarów, które mogły nie spełniać wymagań, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia - 2

Liczba pomiarów, które nie spełniały wymagań - 12, w zakresie wskaźników BZT5, ChZTCr i zawiesiny ogólnej.

W VI okresie oceny:

Liczba wymaganych pomiarów w próbkach średniodobowych – 12

Liczba wykonanych pomiarów – 12, w tym 9 poprawnie pobranych próbek średniodobowych i 3 próbki pobrane wadliwie, bądź inne niż średnie dobowe, których organ nie uznał

Liczba pomiarów, które mogły nie spełniać wymagań zgodnie z załącznikiem nr 2 -2

Liczba pomiarów, które nie spełniły wymagań: 9 w zakresie wskaźników BZT5, 5 w zakresie wskaźnika ChZTCr i 7 w zakresie zawiesiny ogólnej.

Zatem, w ocenie organów, w tych okresach liczba próbek niespełniających wymagań określonych w pozwoleniu wodnoprawnym była większa od dopuszczalnej. Stosownie do § 9 ust. 1 i 2 ww rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji w ściekach, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik, dotyczy więcej niż jednej substancji, do ustalenia kary przyjmuje się wszystkie substancje, których dopuszczalna wartość została przekroczona. Aby ustalić wielkość przekroczenia w roku kalendarzowym 2010, a co za tym idzie wymierzyć karę pieniężną za ten rok należy przyjąć, zdaniem GIOŚ, tylko te części wielkości naruszenia w kolejnych okresach obowiązywania pozwolenia, które miały miejsce w roku 2010, tj.

- od [...] stycznia 2010 r. do [...] lutego 2010 r. ([...] dni), oraz

- od [...] lutego 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. ([...] dni).

W związku z powyższym, ilość danej substancji, w tym substancji wyrażonej jako wskaźnik, wprowadzonej do wód lub do ziemi z naruszeniem wymaganych warunków:

- dla BZT5:

w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] lutego 2010 r. wynosi: [...] kg

w okresie od [...] lutego 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. wynosi: [...] kg

w roku kalendarzowym od [...] stycznia 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. wynosi: [...] kg

- dla ChZTcr

w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] lutego 2010 r. wynosi: [...] kg w okresie od [...] lutego 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. wynosi: [...] kg

w roku kalendarzowym od [...] stycznia 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. wynosi: [...] kg

- dla zawiesiny ogólnej

w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] lutego 2010 r. wynosi: [...] kg w okresie od [...] lutego 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. wynosi: [...] kg

w roku kalendarzowym od [...] stycznia 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. wynosi:

[...] kg

Stawki kar, które należało zastosować w niniejszej sprawie zostały określone w przepisach obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 23 października 2009 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu na rok 2010 (M.P. z 2009 r. Nr 69 poz. 893). Stosownie do § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 20 grudnia 2005 r., jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji w ściekach, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik, dotyczy więcej niż jednej substancji, do ustalenia kary przyjmuje się wszystkie substancje, których dopuszczalna wartość została przekroczona. Jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik, dotyczy więcej niż jednej substancji, wymienionych w liczbie porządkowej 60-76 załącznika, to karę ustala się, przyjmując ilość tej substancji, której przekroczenie pociąga za sobą najwyższą karę. W ocenie organu odwoławczego, karę w tej sprawie należy ustalić za substancję wyrażoną wskaźnikiem ChZTcr i wynosi ona [...] zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych [...] zł - zgodnie z art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

W skardze do WSA w Warszawie na w/w decyzję GIOŚ z [...] grudnia 2016 r. Zakład [...] w [...] Spółka z o.o. zarzuciła:

I. wydanie przez organ II instancji decyzji z:

a) rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego w zakresie przedawnienia roszczenia to jest art. 68 § .1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa w zw. z art. 281 tfSt. 1 i w zw. z art. 305 ust.4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska,

b) naruszeniem przepisu art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 i ust. 2, 3 i 4 oraz art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska poprzez wydanie decyzji ustalającej karę, a zastrzeżonej, co do właściwości wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska tj. z naruszeniem wskazanym w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

Bezpodstawne ustalenie w decyzji z 15.12.2016r. administracyjnej kary pieniężnej w sposób proporcjonalny do upływu czasu bez uwzględnienia faktycznej ilości odprowadzonych ścieków za okres naruszenia oraz błędnym ustaleniem ilości ścieków odprowadzonych w IV i V okresie obowiązywania pozwolenia, pomimo przekazania przez spółkę danych umożliwiających dokładne określenie ilości odprowadzanych ścieków w każdej dobie naruszenia warunków odprowadzania ścieków.

Nieuwzględnienie niepewności pomiarowej na korzyść skarżącej w wynikach badań:

próbki z dn. [...] listopada 2010r.,

próbki z dn. [...] grudnia 2010r.,

próbki z dn. [...] grudnia 2010r.,

próbki z dn. [...] stycznia 201 lr.,

próbki z dn. [...] stycznia 201 lr.,

próbki z dn. [...] lutego 201 lr.,

które to niepewności pomiarowe wskazane w wynikach ww. prób organ I instancji uwzględnił, co doprowadziło do naruszenia przez organ II instancji zasady in dubio pro tributario w zakresie prowadzonego postępowania i złamania zakazu reformationis in peius zgodnie z art. 139 kpa.

Konsekwencją powyższych naruszeń jest ustalenie kwoty kar z rażącym naruszeniem art. 305 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska.

IV. Rażące naruszenie ustalenia pkt V odnośnik trzeci udzielonego skarżącej pozwolenia tj. obowiązującej decyzji z [...].01.2005r. Starostwa Powiatowego w [...] poprzez nieuwzględnienie w decyzji z [...].12.2016r. wyników badań prób ścieków za okres: [...].02.2009r.- [...].02.20lOr. (tj. badań z dn. [...] maja 2009r.; z dn. [...] grudnia 2009r.) i za okres: [...].02.2010r.- [...].02.201 lr. (tj. badań z dn. [...] maja 2010r.; z dn. [...] września 2010r.; z dn. [...] listopada 2010r. z reaktora nr 1), co stanowi:

a) naruszenie art. 16 § 1 kpa,

b) naruszenie prawa materialnego art. 274 ust. 6 pkt 1) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.

V. Rażące naruszenie § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi poprzez zastosowanie w sprawie, w której wskazany przepis nie powinien być zastosowany.

VI. Rażące naruszenie ustalenia IV pkt 4 pozwolenia wodnoprawnego z 20.01.2005 r. dopuszczającego odprowadzenie ładunku zanieczyszczeń w odprowadzanych po oczyszczeniu ściekach poprzez jego nieuwzględnienie oraz brak zastosowania art. 274 ust. 6 pkt 1) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska w sprawie, w której wskazany przepis winien być zastosowany.

VII. Rażące naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez zamieszczenie polemiki z prawomocnym wyrokiem z 23 lutego 2016r. WSA w Warszawie IV SA/Wa 3643/15 dot. wymierzenia Zakładowi [...] w [...] Sp. z o.o. administracyjnej kary pieniężnej za rok kalendarzowy 2009.

Reasumując powyższe skarżąca wnosi o:

1) Stwierdzenie nieważności bądź uchylenie zaskarżonej decyzji organu II oraz I instancji,

2) Umorzenie postępowania odwoławczego,

3) Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów sądowych według obowiązujących przepisów.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że zarzuty skargi, dotyczące zarówno prawa procesowego jak i materialnego, są całkowicie nietrafne i nieuzasadnione.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2017 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę skarżąca spółka jeszcze raz podniosła zarzut działania wbrew dyspozycji z art. 139 kpa przez organ odwoławczy, zarzut ustalenia błędnej ilości ścieków będącej podstawą określenia ilości substancji odprowadzonej z przekroczeniem, błędnego przyjęcia, ze nie doszło do przedawnienia, błędnego zastosowania zasad metrologii w ocenie wyników prób badań. W efekcie podtrzymała złożoną skargę.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dz. U. z 2016 r., poz. 672 ze zm.). Zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś, za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3 Poś, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza, w drodze decyzji administracyjne kary pieniężne. Zgodnie z art. 299 ust. 1 pkt 2 Poś, wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów.

Zgodnie z art. 305 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 3 Poś wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 2, jeżeli:

podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji;

spełnione są warunki określone w art. 147a.

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska może nie uznać przedkładanych mu wyników wymaganych pomiarów wielkości emisji, jeżeli pomiary te nasuwają zastrzeżenia. Wyniki pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska nasuwają zastrzeżenia, jeżeli w szczególności nie były przestrzegane zasady pobierania próbek, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji.

Jeżeli zaś podmiot nie prowadzi wymaganych pomiarów, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub wyniki pomiarów nasuwają zastrzeżenia, to zgodnie z art. 305a ust, i pkt 2 Poś przyjmuje się wprost, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, dla każdego z pomiarów, o których mowa w zdaniu wstępnym, zostały przekroczone - odpowiednio o określony wskaźnik procentowy, wymieniony w lit. a-d tego przepisu (w tej sprawie o 80% - w przypadku składu ścieków). A zatem, organy Inspekcji Ochrony Środowiska stwierdzając, że Spółka nie wykonała w ocenianych w tej sprawie okresach obowiązywania pozwolenia, wymaganej liczby pomiarów, lub że przy wykonywaniu pomiarów nie przestrzegała zasad pobierania próbek, zobowiązane są do przyjęcia, zgodnie z wolą ustawodawcy, że dla każdego wymaganego lub wadliwego pomiaru, wystąpiło przekroczenie warunków korzystania ze środowiska, co zaś skutkuje obowiązkiem wymierzenia kary.

Oceny spełniania warunków pozwolenia dokonuje się w kolejnych okresach jego obowiązywania. Jeżeli okres obowiązywania pozwolenia nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), to:

należy dokonać oceny spełniania warunków pozwolenia w tych okresach jego obowiązywania, których części wchodzą w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara,

w przypadku stwierdzenia naruszenia warunków pozwolenia w danym okresie jego obowiązywania należy ustalić wielkość przekroczenia (ilość substancji wprowadzanych do wód lub do ziemi) dla tego okresu,

wymierzyć administracyjną karę pieniężną dla roku kalendarzowego, przyjmując tylko te części wielkości naruszenia w kolejnych okresach obowiązywania pozwolenia, które miały miejsce w tym roku kalendarzowym.

Jak stanowi § 8 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2004 r. ścieki, komunalne i bytowe, odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli liczba pobranych w ciągu roku średnich dobowych próbek ścieków, które nie spełniły warunków dotyczących najwyższych dopuszczalnych wartości lub procentu redukcji zanieczyszczeń określonych wskaźnikami BZT5, ChZT i zawiesin ogólnych, nie jest większa od liczby tych próbek, która jest określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja GIOŚ z 15 grudnia 2016 r. uchylająca w całości decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i wymierzająca skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za wprowadzenie w 2010 r. ścieków komunalnych do wód z gminnej oczyszczalni w [...] z naruszeniem warunków określonych w decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2005 r.

Organ I instancji w decyzji z [...] kwietnia 2014 r. przyjął, że pozwolenie wodnoprawne obowiązywało i podlegało wykonaniu przez skarżącą od dnia [...] stycznia 2005 r. tj. od dnia jego wydania. Natomiast organ odwoławczy przyjął, że decyzja mogła obowiązywać i być wykonana dopiero z datą uzyskania przymiotu ostateczności, co miało miejsce w dniu [...] lutego 2005 r. Zdaniem Sądu stanowisko GIOŚ jest prawidłowe – bowiem w myśl art. 130 § 1 kpa, przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie podlega wykonaniu i mogła obowiązywać i być wykonana dopiero z datą uzyskania przymiotu ostateczności, co miało miejsce, jak słusznie wskazuje organ odwoławczy w dniu 22 lutego 2005 r. (por. stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z 26.06.2013 r., II OSK 423/12).

W przedmiotowej sprawie kluczowym jest ustalenie, czy skarżąca nabyła prawo do pobierania 4 próbek ścieków w roku, co jest istotne z uwagi na pkt V. tiret trzeci pozwolenia wodnoprawnego z dnia 20 stycznia 2005 r. i brzmienie przepisów art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 pkt 2, art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a, b, c, d Prawa ochrony środowiska. W pkt V decyzji z dnia 20 stycznia 2005 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego Starosta nałożył na skarżącą spółkę obowiązek pobierania próbek w celu zbadania jakości ścieków, których należało dokonywać zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 168, poz. 1763). Z przepisu § 5 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia wynika, że próbki ścieków, o których mowa w § 4 ust. 1 i 2, dopływających i odpływających z oczyszczalni ścieków, należy pobierać w przypadku ścieków z oczyszczalni o RLM od 2000 do 14999 – po 12 próbek w pierwszym roku obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli zostanie wykazane, że ścieki spełniają wymagane warunki – po 4 próbki w następnych latach, jeżeli jedna próbka z czterech nie spełnia tego warunku, w następnym roku pobiera się ponownie 12 próbek. Z protokołu kontroli nr [...] dokonanej w dniach [...] maja 2010 r. i [...] czerwca 2010 r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] wynika, że "próby do badań są pobierane w sposób uproszczony. W obowiązującym pozwoleniu wodnoprawnym brak zapisu o możliwości poboru uproszczonego".

Strona skarżąca w drugim i trzecim roku obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego miała prawo do pobierania 4 próbek ścieków rocznie. Jednak prawo to utraciła w czwartym roku i następnych latach na skutek tego, że w jednej z czterech wymaganych w trzecim roku prób stwierdzono przekroczenie we wskaźniku BZT5, zatem zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w następnym roku pobiera się ponownie 12 próbek. W roku 2009 strona winna pobrać 12 próbek, jak stanowi powyższy przepis, co wynika również z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 423/12. Zatem w roku, którego dotyczy przedmiotowa decyzja strona skarżąca winna również pobrać 12 próbek, co nie miało miejsca.

Precyzyjne zweryfikowanie wywiązania się z obowiązku pomiarowego jest bardzo ważne również z dwóch powodów. Po pierwsze, jeżeli ilość pobranych prób w okresie rozliczeniowym będzie zgodna z tą wynikającą z pozwolenia wodnoprawnego, a sposób przeprowadzenia pomiarów będzie spełniał warunki wynikające z art. 147a Prawa ochrony środowiska, to w przypadku stwierdzenia przekroczeń standardów korzystania ze środowiska wysokość kary będzie ustalona zgodnie z art. 305 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska na podstawie wyników pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska. Po drugie, jeżeli jednak wymagane pomiary nie będą prowadzone lub pomiary będą nasuwały zastrzeżenia, wysokość kary będzie ustalana zgodnie z regułami wynikającymi z art. 305a Prawa ochrony środowiska. W przypadku naruszenia warunków korzystania ze środowiska określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustawodawca przyjął, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej skali naruszenia i przyjął teoretyczne założenie, że dozwolone poziomy emisji zanieczyszczeń zostały przekroczone o wielkości ustalone w art. 305a ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska. Wobec tego rozwiązania należy zwrócić uwagę na dwa elementy. Po pierwsze – nie wprowadzono w nim domniemania określonych wielkości zanieczyszczeń, które mogłyby być podważone przez podmiot korzystający ze środowiska, ponieważ stanowczo określono: "przyjmuje się". W związku z tym wielkości wynikające z art. 305a ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska nie mogą być podważone. Po drugie – przyjęcie bardzo rygorystycznych rozwiązań w omawianym zakresie ma charakter dyscyplinujący do rzetelnego i zgodnego z prawem przeprowadzania pomiarów. Przyjęcie bowiem przez ustawodawcę swego rodzaju zryczałtowanego ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do środowiska z reguły może odbiegać od rzeczywistego poziomu, a to mobilizuje podmioty korzystające ze środowiska do większej staranności w przeprowadzaniu badań.

Szczególna ochrona środowiska naturalnego znalazła również odzwierciedlenie w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu polityka Unii w dziedzinie środowiska opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". Przepis ten stanowi również, że w tym kontekście środki harmonizujące odpowiadające wymogom w dziedzinie ochrony środowiska obejmują, w odpowiednich przypadkach, klauzulę zabezpieczającą, która pozwala Państwom Członkowskim na podejmowanie, z pozagospodarczych względów związanych ze środowiskiem, środków tymczasowych, podlegających unijnej procedurze kontrolnej.

Wysokość kary jaką przewidział ustawodawca jest natomiast proporcjonalna do zagrożenia dla środowiska jakie mógłby powodować podmiot emitujący wyszczególnione przepisami substancje, bez szczegółowej kontroli w tym zakresie. W obronie środowiska naturalnego należy bowiem przyjąć, że odstąpienie od prowadzenia pomiarów jest jednoznaczne z przekroczeniem norm. Ratio legis przepisu art. 305a ust. 1 i ust. 2 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 147a ust. 1 pkt 1 tej ustawy dotyczy sytuacji prawnej i faktycznej, w której podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary budzą zastrzeżenia. Ponadto ratio legis przepisu art. 305 ust. 1-3 w związku z art. 305a ust. 1 i 2 powołanej ustawy polega na tym, że należy wykazać, że nastąpiło naruszenie ustaleń udzielonego pozwolenia w rozumieniu art. 181 Prawa ochrony środowiska, czyli np. tak jak w tej sprawie pozwolenia wodnoprawnego (art. 181 ust. 1 pkt 3 tej ustawy), w zakresie określonych w osnowie tego pozwolenia warunków odprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. W tym zakresie należy także uwzględniać zasadę ogólną "zanieczyszczający płaci" unormowaną w art. 7 Prawa ochrony środowiska. Brak wymaganej liczby pomiarów doprowadził do naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 305a Prawa ochrony środowiska dotyczy nie tylko niewykonania jakichkolwiek pomiarów, ale również niewykonania liczby pomiarów wymaganej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. W art. 299 ust. 1 powołanej ustawy ustalono, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie na podstawie wyników kontroli, a przede wszystkim dokonywanych w ich trakcie pomiarów (art. 299 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy) oraz pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska zobowiązany do dokonania takich pomiarów (art. 299 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy).

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przyjęcia błędnej ilości ścieków. Dane o ilości ścieków przyjętych do ustalenia wysokości kary, zostały zgromadzone podczas kontroli udokumentowanych protokołami kontroli Nr [...] oraz Nr [...], jak zasadnie przyjął GIOŚ w zaskarżonej decyzji. Wyliczenie ilości ścieków za okres od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r. i od [...] stycznia 2010 r. do [...] lutego 2010 r. dokonane w skardze jest nieprawidłowe, ponieważ opiera się tylko na ilości miesięcznej ścieków odprowadzonych w styczniu i lutym każdego roku, a to jest niezgodne z wzorem określonym w § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2005 r., który wymaga danej Qa, tj. ilości ścieków odprowadzonych w okresie objętym oceną. Zauważyć też należy, że w tej sprawie nie oceniano okresu od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r., zatem wyliczenie dokonane przez skarżącą w tej części jest bezprzedmiotowe.

I tak w przypadku kary za rok 2010 oceniano spełnianie warunków pozwolenia w następujących okresach: pierwszy okres - od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2010 r. i drugi okres - od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2011 r., i za te okresy obliczono ilość ścieków. Należy podzielić przedstawiony szczegółowo w decyzji GIOŚ sposób obliczenia tej ilości bez potrzeby powtarzania wyliczeń w tym miejscu ( patrz strona 14 i 15 decyzji z [...] grudnia 2016 r.). Jest on prawidłowy w ocenie Sądu - jako zgodny z metodyką określoną jednoznacznie w przepisach wykonawczych, a dokładnie § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2005 r. Warto też dodać, że sposób ustalenia ilości ścieków, przyjęty przez GIOŚ jest korzystniejszy dla skarżącej spółki, ponieważ skutkował obniżeniem wysokości wymierzonej kary. Odmienny sposób wyliczenia ilości substancji odprowadzonych z przekroczeniem, wskazywany w skardze nie może być zaakceptowany, ponieważ pozostaje w sprzeczności z treścią cytowanego wyżej przepisu wykonawczego.

Odnosząc się do zarzutu niepotraktowania niepewności pomiaru na równi z błędem pomiaru, gdyż do tego sprowadza się argumentacja Spółki dotycząca zarzutu nieuwzględnienia niepewności pomiarowej na korzyść Skarżącej, należy stwierdzić, że jest on całkowicie nieuzasadniony. Należy bowiem mieć na uwadze, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 168 poz. 1763), którego przepisy, w tym dopuszczalne wartości stężeń zanieczyszczeń, zostały uwzględnione w obowiązującym w tej sprawie pozwoleniu wodnoprawnym, określa najwyższe dopuszczalne wartości zanieczyszczeń (załącznik nr 1 do rozporządzenia). Przepisy wykonawcze nie przewidują odejmowania czy dodawania ("+/-") żadnych wartości (w tym wynikających z niepewności pomiarowej) w celu zakwalifikowania otrzymanego wyniku pomiaru do najwyższej dopuszczalnej wartości.

Fakt skorygowania niewłaściwej oceny dokonanej przez organ I instancji w odniesieniu do kwestii niepewności pomiaru dokonany decyzją z 15 grudnia 2016 r., nie spowodował wydania tej decyzji z naruszeniem art. 139 Kpa. Przesądza o tym ustalona decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wartość zobowiązania w wysokości [...] zł, w porównaniu do kwoty [...] zł ustalonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Nie zasługuje na uwzględnienie interpretacja Skarżącej dotycząca uznania wyników z nieśredniodobowych pomiarów. Uznanie takie byłoby w sposób oczywisty sprzeczne z wymaganiami, jakie w pozwoleniu wodnoprawnym nałożył na Spółkę Starosta w pkt V tiret trzecie pozwolenia, tj. prowadzenia pomiarów zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2004 r., który wyraźnie stanowi o liczbie pobieranych średnich dobowych próbek ścieków. Odesłanie w pkt V, tiret trzecie pozwolenia do § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2004 r. jest jednoznaczne i odczytanie tego przepisu w całości (czyli wraz z jego ust. 2), a nie tylko wybiórczo (tylko pkt 2), prowadzi do niekwestionowanego stwierdzenia, że próbki, o których mowa w pkt 2 ust. 2 § 5 rozporządzenia z 2004 r. mają być próbkami średnimi dobowymi. Niedopuszczalna jest interpretacja Spółki, że próbka uproszczona (złożona tylko z 3 podpróbek pobranych w ciągu jednej godziny i pobrana tylko z jednego reaktora) daje taką samą informację o jakości ścieków jak próbka średnia dobowa (złożona z kilkunastu podpróbek pobranych w ciągu całej doby, z dwóch reaktorów). Podpróbki pobrane przez Spółkę w ciągu całej doby (z kolejnych spustów ścieków z każdego z dwóch reaktorów) i uśrednione w jedną średniodobową próbkę dają już wyniki miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. Zauważyć też należy, że na korzyść Spółki, przyjęto każdą uśrednioną próbkę złożoną ze wszystkich podpróbek pobranych w ciągu każdej doby, w której nastąpił pomiar, z dwóch reaktorów.

Jak prawidłowo przyjął organ odwoławczy w V okresie oceny Spółka winna wykonać 12 pomiarów w próbkach średniodobowych, a wykonała 2 pomiary w próbkach nieśredniodobowych [...] maja 2009 r., [...] grudnia 2009 r. (przy czym w tym pomiarze we wskaźniku BZT5 wystąpiło przekroczenie dopuszczalnego stężenia określonego dla tego wskaźnika w pozwoleniu wodnoprawnym). Wobec niewykonania 12 średnich dobowych pomiarów w V okresie oceny Spółka nie wykazała, że ścieki w tym okresie spełniały wymagania, przez co znowu nie nabyła prawa do zmniejszenia do 4 liczby pomiarów w kolejnym okresie.

W VI okresie oceny Spółka powinna wykonać 12 pomiarów w próbkach średnich dobowych. Tymczasem wykonała pomiary w dniach: [...] maja 2010 r. - próbka nieśredniodobowa; (we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń określonych w pozwoleniu wodnoprawnym), [...].06. 2010 r. - próbka średniodobowa; [...].09.2010 r. - próbka nieśredniodobowa, pobrana z koryta odpływowego tylko reaktora nr [...]; (dodatkowo we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń określonych w pozwoleniu), [...].11.2010 r. - próbka średniodobowa, lecz pobrana z koryta odpływowego tylko reaktora nr [...]; (we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń określonych w pozwoleniu); [...].11.2010 r. - próbka średniodobowa, pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźnikach ChZTCr i BZT5 wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...].12.2010 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wszystkich wskaźnikach wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...].12.2010 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźniku BZT5 wystąpiło przekroczenie dopuszczalnego stężenia); [...].01.2011 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźnikach BZT5 i zawiesina ogólna wystąpiło przekroczenie dopuszczalnych stężeń); [...].01.2011 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźnikach BZT5 i zawiesina ogólna wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...].01.2011 r. - próbka średniodobowa; [...].02.2011 r. - próbka średniodobowa; pobrana z koryta odpływowego reaktora nr [...] i nr [...]; (we wskaźnikach Bzrsi zawiesina ogólna wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych stężeń); [...].02.2011 r. - próbka średniodobowa.

W związku z powyższym należy podzielić ocenę organu II instancji, że Spółka w VI okresie oceny na 12 wymaganych średnich dobowych pomiarów wykonała:

- 3 wadliwe pomiary, których wyników nie można uznać (z [...].05.2010 r., [...].09. 2010 r. oraz [...].11.2010 r.- próbka pobrana z koryta odpływowego tylko reaktora nr [...], podczas gdy również [...].11.2010 r. pobrano próbkę uśrednioną z koryta nr [...] i nr [...], której wyniki były miarodajne - odzwierciedlały jakość ścieków w przekroju doby),

- 9 prawidłowych średnich dobowych pomiarów, ale w 6 z nich stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych stężeń (czyli tylko 3 próbki z 12 wymaganych spełniały wymagania).

Nie wykazano, że w VI okresie oceny ścieki spełniały wymagania, co znowu nie dawało możliwości zmniejszenia pomiarów do 4 w kolejnym - VII - okresie oceny. Zatem, zasadnie przyjął GIOŚ, że w każdym z ocenianych okresów obowiązywania pozwolenia wchodzących w rok 2010, za który wymierzono karę, tj. w V okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2010 r. i w VI okresie od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2011 r., Spółka naruszyła warunki pozwolenia poprzez niewykonanie wymaganej liczby pomiarów w próbkach średnich dobowych , oraz przekroczenia dopuszczalnych stężeń w niektórych wykonanych pomiarach w próbkach średnich dobowych, przez co liczba próbek niespełniających wymagań zarówno w V jak i w VI okresie oceny była większa od dopuszczalnej, określonej w załączniku nr 2 do rozporządzenia z 2004

W ocenie Sądu niedopuszczalna jest interpretacja Spółki, dokonana na str. 18 i 19 odwołania, że ścieki z jej oczyszczalni z uwagi na inny sposób pobierania próbek, w ogóle nie mogą podlegać ocenie pod kątem spełniania wymagań. Należy podzielić stanowisko GIOŚ, że prowadzi to tylko i wyłącznie do uchylenia się Spółki od odpowiedzialności za naruszenia jakich dopuściła się względem środowiska nie wykonując wymaganej liczby pomiarów z poszanowaniem zasad pobierania próbek, przez co uzyskane wyniki pomiarów nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji, a na podstawie takich wyników nie można jednoznacznie stwierdzić, że na pewno nie doszło do zanieczyszczenia środowiska.

Zgodnie z § 8 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2004 r., oceny spełnienia warunków pozwolenia można dokonać w odniesieniu do wartości dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, lub procentu redukcji zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikami BZT5, ChZT i zawiesin ogólnych, określonych w pozwoleniu. Koresponduje to z art. 128 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 z późn. zm.) - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania pozwolenia wodnoprawnego - który stanowi, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się ilość, stan i skład ścieków wprowadzanych do wód, do ziemi lub do urządzeń kanalizacyjnych albo minimalny procent redukcji zanieczyszczeń w procesie oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych, jeżeli jest to uzasadnione, dopuszczalne ilości zanieczyszczeń, zwłaszcza ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu.

W niniejszej sprawie organ ochrony środowiska określił warunki wprowadzania ścieków: ilościowy oraz jakościowy (tj. dopuszczalne stężenia), które muszą spełniać odprowadzane ścieki. Niezależnie od tego określił też dobowe ładunki zanieczyszczeń. Jednak wbrew twierdzeniu Spółki określenie przez Starostę ładunków dobowych nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków pozwolenia, ponieważ jak wskazują ww. przepisy rozporządzenia z 2004 r. i ustawy Prawo wodne, oceny tej dokonuje się w odniesieniu do składu ścieków lub minimalnego procentu redukcji (lub dla ścieków przemysłowych - ilości zanieczyszczeń wyrażonej w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu) i za przekroczenie tych parametrów ustala się wysokość administracyjnej kary pieniężnej - art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś. Jest to spójne z art. 274 ust. 6 pkt 1 i ust. 7 Poś, który stanowi, że wysokość kary zależy odpowiednio od ilości, stanu i składu ścieków, procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu - stosownie do warunków określonych w pozwoleniu, przy czym przez skład ścieków rozumie się stężenie zawartych w nich substancji.

Na marginesie tylko można dodać, że nawet gdyby ustalenie dobowych ładunków potraktować jako ocenny warunek pozwolenia, to i tak miałoby miejsce naruszenie, gdyż stosownie do § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. z 2005 r. Nr 260 poz. 2177), które w tej sprawie ma zastosowanie, jeżeli przekroczenie dotyczy więcej niż jednego warunku pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego, ustala się karę za naruszenie każdego z warunków.

Całkowicie więc błędne, bo nie poparte przepisami, jest twierdzenie Spółki, iż warunkiem koniecznym do stwierdzenia naruszenia warunków pozwolenia jest jednoczesne stwierdzenie naruszenia składu ścieków i dobowych ładunków. Bez znaczenia pozostaje więc wyliczenie Spółki dotyczące wielkości odprowadzonych ładunków.

Niesłuszny jest również zarzut nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji wyników pomiarów wykonanych w dniach 13 maja 2009 r. i 18 grudnia 2009 r. Jak wynika bowiem z treści decyzji organy analizowały te wyniki, lecz z uwagi na fakt, iż nie były one uzyskane z próbek średnich dobowych organy nie uznały ich za miarodajne dla ustalenia wielkości emisji przyjmując do ustalenia wielkości emisji w tych datach zasadę z art. 305a ust. 1 pkt 2 lit a Poś, co w ocenie Sądu było prawidłowe.

Bez znaczenia jest również kwestia nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji pomiaru z dnia [...] listopada 2010 r., gdyż był to pomiar w próbce nie średniej dobowej, a także pobranej tylko z odpływu z reaktora nr [...], podczas gdy druga próbka z [...] listopada 2010 r. była uśredniona z odpływu z reaktora nr [...] i [...].

Zdaniem Sądu nie można zgodzić się z zarzutami skargi co do stosowania przez organy przepisów Ordynacji Podatkowej. Przepis art. 281 Poś stanowi o odpowiednim stosowaniu do administracyjnych kar pieniężnych przepisów działu III Op. Oznacza to stosowanie ich wprost, z modyfikacjami lub też niestosowanie. W szczególności brak jest podstaw do dokonania podziału roku kalendarzowego, za który wymierzona była kara, a tym samym liczenia początku biegu przedawnienia, w odniesieniu do części roku kalendarzowego. Jest to niedopuszczalne w świetle treści art. 305 ust. 4 Poś. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że dopiero stwierdzenie przekroczenia za rok kalendarzowy, tj. od [...] stycznia do [...] grudnia, umożliwia wymierzenie kary. Zatem, po zakończeniu I okresu oceny, kończącego się w dniu [...] lutego 2009 r. (który wskazuje jedynie czy w tym okresie ścieki spełniały wymagania, czy nie) można było jeszcze stwierdzić, że w roku kalendarzowym 2010 doszło do przekroczenia. Kwestii wymierzenia kary za rok kalendarzowy nie można utożsamiać z kwestią oceny spełniania warunków pozwolenia dokonywaną w kolejnych okresy obowiązywania pozwolenia, wchodzących w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara.

Zgodnie z art. 68 § 1 Op zobowiązanie podatkowe, powstające przez doręczenie decyzji organu podatkowego, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Odpowiednie stosowanie ww. przepisu do wymierzania administracyjnych kar pieniężnych wymaga w pierwszej kolejności ustalenia jaki moment na gruncie przepisów odpowiadać będzie powstaniu obowiązkowi podatkowemu w rozumieniu Op. W ocenie sądu będzie to moment, w którym organy Inspekcji Ochrony Środowiska mogą ustalić, tj. mają pełne dane, że w danym roku kalendarzowym, czyli od [...] stycznia do [...] grudnia, doszło do przekroczenia lub naruszenia warunków korzystania ze środowiska i mogą określić wielkość tego przekroczenia oraz wysokość kary za rok kalendarzowy. Tak rozumiany obowiązek podatkowy na gruncie przepisów Poś oznacza, że wymierzenie kary za rok kalendarzowy możliwe jest dopiero po dokonaniu oceny ostatniego (drugiego) okresu oceny wchodzącego w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara. W przedmiotowej sprawie, pozwolenie wodnoprawne rozpoczyna obowiązywanie nie od początku roku kalendarzowego, ale w trakcie roku. W takiej sytuacji ustalenia, czy ścieki spełniają wymagania, dokonuje się zgodnie z rocznymi okresami oceny, których początek wyznacza data obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli okresy oceny nie pokrywają się z rokiem kalendarzowym (jak w tej sprawie), ustalenia czy ścieki spełniają wymagania dokonuje się na podstawie oceny dwóch kolejnych okresów obowiązywania pozwolenia, obejmujących dany rok kalendarzowy. Skoro w tej sprawie pierwszy okres oceny rozpoczyna się w 2009 r. (od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2010 r.), a drugi kończył się w 2011 r. (od [...] lutego 2010 r. do [...] lutego 2011 r.), to dopiero w 2011 r. (po dniu [...] lutego 2011 r.) można było w ogóle stwierdzić, czy (i w jakiej wielkości) w roku kalendarzowym 2010 r. wystąpiło przekroczenie warunków korzystania ze środowiska. Stosując więc odpowiednio przepisy Op należy przyjąć, że w sprawie niniejszej obowiązek podatkowy powstał dopiero w 2011 r., z upływem II okresu oceny kończącego się [...] lutego 2011 r. Zatem w 2011 r. zaistniał stan faktyczny, który zgodnie z przepisami rodził obowiązek wymierzenia kary za przekroczenie stwierdzone w 2010 r. W takim stanie faktycznym, zgodnie z art. 68 § 1 Op, upływ terminu przedawnienia należy liczyć od końca roku 2011. Oznacza to, że trzyletni termin przedawnienia upływał po dniu [...] grudnia 2014 r., podczas gdy decyzja organu I instancji ustalająca wysokość kary została Spółce doręczona w dniu [...] kwietnia 2014 r. Bez znaczenia pozostaje natomiast, w kontekście przedawnienia, termin wydania decyzji przez organ odwoławczy, o ile ten orzekając co do istoty sprawy, nie zwiększy zobowiązania ustalonego zaskarżona decyzją (vide wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r. I FSK 743/14, z 26 marca 2014 r. II FSK 1000/12).

Nie można tez pominąć faktu, że na dzień wydawania decyzji przez organ II instancji, nie upłynął jeszcze termin płatności kary, który wynosi 14 dni od dnia w którym decyzja o wymiarze kary stała się ostateczna. Z kolei z art. 70 § 1 Op stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie, dopiero od upływu 14 dni od daty doręczenia Spółce ostatecznej decyzji GIOŚ z dnia [...] grudnia 2016 r., należy liczyć początek 5-letniego terminu przedawnienia.

Całkowicie bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 274 ust. 6 pkt 1 Poś. Zgodnie z tym przepisem wysokość kary zależy odpowiednio od ilości, stanu i składu ścieków, procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wkorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu - stosownie do warunków określonych w pozwoleniu, przy czym zgodnie z ust. 7 tego przepisu, przez skład ścieków rozumie się stężenie zawartych w nich substancji. W pozwoleniu z 20.01.2005 r. organ ochrony środowiska określił ilość ścieków oraz skład, przy czym przekroczenie stwierdzono w zakresie składu ścieków. Ani ww. art. 274 ust. 6 pkt 1 Poś ani żaden inny przepis, w tym art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś oraz § 8 ust. rozporządzenia z 2004 r., nie stanowi o ładunkach dobowych, a tym bardziej nie wiąże spełniania warunków pozwolenia z dotrzymywaniem ładunków dobowych i przede wszystkim nie określa żadnej zależności pomiędzy nałożeniem kary, a przestrzeganiem wielkości ładunków dobowych. Uznanie ładunków dobowych jako warunku decydującego o wynikach 0ceny czy ścieki spełniają wymagania, stanowiłoby w rzeczywistości obejście obowiązujących przepisów, które nakazują przyjęcie do oceny miernika zanieczyszczeń jakim jest dopuszczalne stężenie zanieczyszczeń.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 Kpa, poprzez zamieszczenie polemiki z wyrokiem WSA z dnia 23 lutego 2016 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3643/15 dotyczącym wymierzenia Skarżącej kary za rok 2009. Zdaniem Sądu, aczkolwiek sprawa kary za rok 2009 wiąże się ściśle z niniejszą sprawą, dotyczącą kary za rok 2010 (II okres oceny w sprawie kary za rok 2009 jest I okresem oceny w sprawie za rok 2010) to kwestie stosowania się do wytycznych Sądu zawartych w sprawie IV SA/Wa 3643/15 wiążą organ jedynie w sprawie wymierzającej karę pieniężną za okres o którym mowa w wyroku z 23 lutego 2016 r.

W sprawie niniejszej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wykazał, że Spółka poprzez nieprzestrzeganie zasad pobierania próbek określonych w pkt V tiret trzecie pozwolenia wodnoprawnego (a tym samym w § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2004 r.) spowodowała, że otrzymane wyniki pomiarów nie były miarodajne dla ustalenia wielkości emisji - art. 305 ust. 2 i 3 pkt 3 Poś. To zaś stanowiło podstawę nieuznania wyników tak wykonanych pomiarów i przyjęcia za ustawodawcą, że warunki wprowadzania ścieków do środowiska w 2010 r. zostały przekroczone - art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś. Taki stan faktyczny i prawny zobowiązywał do wymierzenia kary na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 2 i 3 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś, zaś organ II instancji, w świetle art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, miał prawo wydać rozstrzygnięcie merytoryczne.

Reasumując zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organy wyjaśniły w wyczerpujący sposób stan faktyczny, wskazały i wyjaśniły podstawę prawną decyzji, prawidłowo zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy, dokonując jego analizy i wyjaśniając wątpliwości zawarte w wyrokach NSA z dnia 19 czerwca 2013 r. II OSK 448/12 oraz z dnia 26 czerwca 2013 r. II OSK 423/12, co do ilości pomiarów, jakości ścieków w ocenianych w tej sprawie okresach. GIOŚ odniósł się również do zarzutów Spółki z odwołania, a także ocenił zasadność wymierzenia kary pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego i wykazał, że poprzez:

niewykonanie, wymaganej liczby 12 pomiarów w próbkach średnich dobowych w ocenianych w tej sprawie okresach pozwolenia, które zostały zmienione i biegną od daty ostateczności pozwolenia,

wykonanie części wymaganych pomiarów w próbkach nie średnich dobowych, tj. z naruszeniem zasad pobierania próbek określonych w przepisach rozporządzenia z 2004 r., przez co wyniki pomiarów są niemiarodajne dla ustalenia wielkości emisji i budzą zastrzeżenia,

doszło do naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego, co stanowi jednoznaczną przesłankę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji, Główny Inspektor Ochrony Środowiska udowodnił, że Spółka poprzez nieprzestrzeganie zasad pobierania próbek określonych w pkt V tiret trzecie pozwolenia wodnoprawnego (a tym samym w § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2004 r.) spowodowała, że otrzymane wyniki pomiarów nie były miarodajne dla ustalenia wielkości emisji - art. 305 ust. 2 i 3 pkt 3 Poś. To zaś stanowiło podstawę nieuznania wyników tak wykonanych pomiarów i przyjęcia za ustawodawcą, że warunki wprowadzania ścieków do środowiska w 2010 r. zostały przekroczone - art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś. Taki stan faktyczny i prawny obowiązywał do wymierzenia kary na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 2 i 3 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.