Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3157/01
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2002-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 47
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 67 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: 1. Przepis art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ po zmianie dokonanej z dniem 24 grudnia 1997 r. przepisem art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw /Dz.U. 1997 nr 111 poz. 726/ ogranicza możliwość nakazania rozbiórki do nie użytkowanych lub nie wykończonych obiektów budowlanych nienadających się do remontu, odbudowy lub wykończenia.

2. Nieodwracalne zniszczenie obiektu budowlanego, jako przesłankę zobowiązania właściciela lub zarządcy do rozbiórki przewidywał art. 47 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w poprzednim brzmieniu /Dz.U. nr 89 poz. 414/.

TEZY

1. Przepis art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ po zmianie dokonanej z dniem 24 grudnia 1997 r. przepisem art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw /Dz.U. 1997 nr 111 poz. 726/ ogranicza możliwość nakazania rozbiórki do nie użytkowanych lub nie wykończonych obiektów budowlanych nienadających się do remontu, odbudowy lub wykończenia.

2. Nieodwracalne zniszczenie obiektu budowlanego, jako przesłankę zobowiązania właściciela lub zarządcy do rozbiórki przewidywał art. 47 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w poprzednim brzmieniu /Dz.U. nr 89 poz. 414/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Wioletty Basińskiej sprawy ze skargi Kazimiery J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 7 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 czerwca 2000 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Działki położone w K.-W. o numerach 1724/1 i 1724/2, stanowiące w przeszłości jedną nieruchomość, odgradza od ulicy F. mur, do którego przylega wiata drewniana. Kiedyś wiata ta stanowiła wraz z budynkiem jeden obiekt gospodarczy. W związku z samowolną rozbiórką w 1996 r. wiaty zlokalizowanej w granicy tych działek, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ostateczną decyzją z dnia 7 kwietnia 1999 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r. nałożył na Janinę i Mariana małżonków P., właścicieli działki nr 1724/2 konkretne obowiązki mające na celu doprowadzenie wykonanej samowolnie rozbiórki tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, w tym obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego, potwierdzającej między innymi prawidłowość wykonania samowolnej rozbiórki i prawidłowość opracowania projektu rozbiórki obiektu w granicy nieruchomości z działką nr 1724/1 wraz z wyszczególnieniem robót do wykonania.

Marian P. w sierpniu 1999 r. przedłożył organowi nadzoru budowlanego ekspertyzę techniczną mgr inż. bud. Mariana W. z dnia 28 lipca 1999 r., w której oprócz oceny stanu technicznego wiaty gospodarczej częściowo rozebranej znajduje się opis pozostałej części wiaty, to jest muru ogrodzeniowego od ulicy F., zlokalizowanego na działce nr 1724/1, stanowiącej własność Kazimiery J. Stan techniczny muru, fundamentów muru oraz elementów drewnianych oceniono tam jako zły, zalecając "celem uniknięcia katastrofy budowlanej polegającej na przewróceniu się muru na chodnik i ulicę F., należy jak najszybciej dokonać rozbiórki muru wiaty i całej wiaty".

Na skutek zażalenia Mariana P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. "w sprawie dotyczącej muru ogradzającego posesję Kazimiery J. od strony ul. F. i stanowiącej jednocześnie ścianę wiaty..." - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. - Ośrodek Zamiejscowy w K. postanowieniem z dnia 17 maja 2001 r. zobowiązał organ pierwszej instancji "do wykonania zaleceń opracowanej w dniu 28 lipca 1999 r. przez mgr inż. Mariana W. (...) - ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego - wiaty gospodarczej częściowo rozebranej, wyznaczając termin do dnia 30 czerwca 2001 r."

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 15 czerwca 2000 r. - wydaną na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ oraz par. 6 i par. 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części /Dz.U. 1995 nr 10 poz. 47/ - nakazał Kazimierze J. rozbiórkę muru ogrodzeniowego wraz z przyległą wiatą od strony ulicy F., położoną na jej nieruchomości przy ul. S.R. nr 19 w K.-W. /działka nr 1724/1/ w terminie do dnia 16 sierpnia 2001 r. W uzasadnieniu ustalono, że skoro obiekt budowlany położony pierwotnie na dwóch sąsiednich działkach nie posiadał w granicy żadnej ściany poprzecznej lub innego usztywnienia, a nadto przy granicy mur jest wyszczerbiony i odchylony od pionu, to rozbiórka przez Mariana P. części wiaty zlokalizowanej na jego działce, w celu wybudowania w tym miejscu budynku, spowodowała przerwanie ciągłości muru w miejscu jego wyburzenia i odchylenia.

W dniu 10 marca 2000 r. Kazimiera J. dokonała w Starostowie Powiatowym w K. zgłoszenia robót budowlanych polegających na doraźnym zabezpieczeniu muru od ulicy F., a w kwietniu 2000 r. wykonała zabezpieczenie przed odchyleniem muru na chodnik, zastępujące usztywnienie poprzeczne obiektu, w postaci dwóch ściągów stalowych. Zgodność wykonania przedmiotowego zabezpieczenia z dokonanym zgłoszeniem stwierdził uprawniony kierownik budowy.

Mimo to organ nadzoru budowlanego, czując się związany postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2001 r., nakazał Kazimierze J. rozbiórkę muru wraz z przyległą wiatą, chociaż jego zdaniem należało umożliwić właścicielce wiaty przedstawienie oceny stanu technicznego wiaty, opracowanej na jej zlecenie.

W odwołaniu od tej decyzji Kazimiera J. stwierdziła, że organ wyższego stopnia nadużył uprawnienia do udzielania w rozpatrywanych sprawach pouczeń i poleceń służbowych organom podporządkowanym, jednakże nie mogą one przesądzać treści decyzji. Zarzuciła też, że nie zachodzą przesłanki do nakazania jej w trybie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego rozbiórki obiektu budowlanego, skoro deklarowała zamiar przeprowadzenia remontu i taki remont w kwietniu 2000 r. wykonała. Zabezpieczenie muru od ul. F. przed dalszym odchyleniem potwierdza protokół oględzin obiektu z dnia 14 kwietnia 2000 r. oraz zapis punktu 4 rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 28 grudnia 2000 r., na której strony doszły do porozumienia i zawarły ugodę.

Przedmiotem skargi Kazimiery J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. - Oddział Zamiejscowy w K. z dnia 7 sierpnia 2001 r. uchylająca decyzję organu pierwszej instancji tylko w części dotyczącej określenia terminu jej wykonania, wyznaczając nowy termin do 16 września 2001 r., a w pozostałej części utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że dowodem potwierdzającym bardzo zły stan techniczny muru i całej wiaty są także zaprotokołowane wyjaśnienia mgr inż. arch. Wiesława Ś. złożone dnia 9 stycznia 2001 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Ponad argumentację zawartą w odwołaniu podkreśliła, że dom stojący na jej działce przy ul. S.R. 19 w K. jest dobrem kultury wpisanym do rejestru zabytków, zaś działka, na której znajduje się mur ogrodzeniowy usytuowana jest na terenie objętym ścisłą ochroną konserwatorską - obowiązuje ochrona i adaptacja układu urbanistycznego oraz uzgodnienie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Takie obiekty przepis art. 67 ust. 2 Prawa budowlanego wyłącza spod działania art. 67 ust. 1.

Organ odwoławczy i Marian P. wnieśli o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego przedłożyli pismo Wojewódzkiego Oddziału Służby Zabytków w P. - Delegatura w K. z dnia 1 października 2001 r. informujące, że przedmiotowy obiekt, to jest wiata z murem, nie figuruje w rejestrze zabytków, zlokalizowany jest na obszarze wyznaczonym jako strefa ochrony w planie zagospodarowania przestrzennego miasta K. /bliskie sąsiedztwo Rynku i Kościoła/ i nie posiada żadnej wartości zabytkowej, a służby konserwatorskie nie zgłaszają sprzeciwu w sprawie jego rozbiórki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ jest trafny. Organy administracyjne przeoczyły, że przepis ten po zmianie dokonanej z dniem 24 grudnia 1997 r. przepisem art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw /Dz.U. nr 111 poz. 726/ ogranicza możliwość nakazania rozbiórki do nie użytkowanych lub nie wykończonych obiektów budowlanych nie nadających się do remontu, odbudowy lub wykończenia. Przedmiotowy obiekt budowlany jest wykończony i od 70 lat użytkowany, a zatem - jak słusznie stwierdziła skarżąca w odwołaniu - tylko do niej należy "wybór drogi postępowania i kosztów z nią związanych" prowadzących do przywrócenia należytego stanu technicznego obiektu. Nieodwracalne zniszczenie obiektu budowlanego, jako przesłankę zobowiązania właściciela lub zarządcy do rozbiórki przewidywał art. 47 Prawa budowlanego z 1974 r. /Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229 ze zm./ oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w poprzednim brzmieniu /Dz.U. nr 89 poz. 414/.

Nie oznacza to, że organy nadzoru budowlanego pozostają bezsilne wobec braku dbałości właściciela o utrzymanie w należytym stanie technicznym i estetycznym obiektów budowlanych. Rozdział 6 Prawa budowlanego z 1994 r. regulujący utrzymanie obiektów budowlanych zawiera przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę do podejmowania decyzji administracyjnych nakazujących usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości oraz niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia.

Dlatego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.