Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 498/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie : Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w W. na postanowienie Wojewody z dnia 26 kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 29 sierpnia 2002 roku wpłynął do Starostwa Powiatowego wniosek S. B. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, oznaczonych jako działki nr i nr położone w W. przy ulicy [...].

Przedmiotowe działki zostały wywłaszczone na podstawie decyzji wydanej przez Urząd Miejski w dniu 25 marca 1987 roku, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z majątku M. B.. Celem wywłaszczenia była realizacja budownictwa wysokiego.

Wnioskodawca na podstawie postanowienia o nabyciu spadku z dnia 12 listopada 1987 roku (sygn. Ns 373/87) wydanego przez Sąd Rejonowy w Wejherowie wykazał, iż jest jedynym spadkobiercą byłej właścicielki oraz że przysługuje mu przymiot strony zgodnie z art. 28 k.p.a.

Starosta prowadząc postępowanie w I instancji o zwrot nieruchomości wydał 14 października 2002 roku decyzję, w której orzekł o zwrocie nieruchomości na rzecz S. B. oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasta zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 27.950 złotych.

W dniu 26 września 2003 roku Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. złożyła do Wojewody, za pośrednictwem Starosty, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, na podstawie art. 58 k.p.a., od decyzji Starosty z dnia 14 października 2002 roku o zwrocie nieruchomości na rzecz S. B..

Przedstawiciele Spółdzielni wskazali, iż przeglądając w dniu 24 września 2003 roku, w Sądzie Rejonowym w Wejherowie akta i dokumenty ksiąg wieczystych KW zapoznali się z przedmiotową decyzją orzekającą o zwrocie nieruchomości. W uzasadnieniu swojego wniosku podnieśli, iż organ I instancji prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości nie doręczył decyzji Spółdzielni jako stronie, a prowadzone postępowanie dotyczyło interesu prawnego Spółdzielni oraz interesu jej członków. Interes prawny wywodzili z okoliczności posiadania prawa użytkowania wieczystego działek sąsiadujących z działkami nr i nr, które były przedmiotem prowadzonego postępowania oraz faktem korzystania od kilkunastu lat przez członków Spółdzielni z przedmiotowych nieruchomości. Spółdzielnia podniosła również, że przez działki zwrócone S. B. przechodzą instalacje podziemne i inne media dla osiedla spółdzielczego. W związku z czym przysługiwał im przymiot strony w prowadzonym postępowaniu.

Wojewoda postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2004 r., na podstawie art. 123 § l, art. 59 w związku z art. 28 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez Spółdzielnię Mieszkaniową w We. od decyzji Starosty z dnia 14 października 2002 roku w sprawie zwrotu nieruchomości na rzecz S. B. położonej w W. przy ul. [...] (nr działki obręb nr obręb).

W uzasadnieniu organ stwierdził, że postępowanie prowadzone w I instancji było zgodne w przepisami procedury administracyjnej oraz przepisami dotyczącymi zwrotu nieruchomości zawartymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 2001 roku.

Wywłaszczona nieruchomość przed wydaniem decyzji o zwrocie stanowiła własność Gminy Miasta i nie była obciążona prawem użytkowania wieczystego. Ponadto cel wywłaszczenia na nieruchomości nie został zrealizowany. Działki do dnia zwrotu były niezabudowane i nie wykorzystywane. Stanowiły tylko ciąg pieszy.

W związku z powyższym Spółdzielnia Mieszkaniowa nie była stroną postępowania o zwrot działek nr i nr zgodnie z art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 28 k.p.a.

Ponadto zgodnie z oświadczeniem złożonym przez S. B. Spółdzielnia Mieszkaniowa dowiedziała się o przedmiotowej decyzji Starosty 25 października 2002 roku, kiedy S. B. złożył kopię dokumentu prezesowi Spółdzielni, a nie dopiero 24 września 2003 roku, kiedy przedstawiciel Spółdzielnie przeglądał księgę wieczystą.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. żądając jego uchylenia i orzeczenia zgodnie z wnioskiem strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu skarżący na wstępie zaznaczył, że ma wątpliwości, co do tego, czy organ drugiej instancji rozpatrzył prawidłowy wniosek. W zaskarżonej decyzji mowa bowiem o wniosku z dnia 26 września 2003 r., natomiast strona podniosła, iż wniosek ten nosi datę 25 września 2003 r.

Skarżąca Spółdzielnia zarzuciła ponadto naruszenie przepisów:

• art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie podanie w uzasadnieniu postanowienia dowodów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie oraz przyczyn, z powodu których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej.

• Art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego; Wojewoda dopuścił jako dowód w sprawie oświadczenie S. B., gdy tymczasem – jako istotna okoliczność – winien w tym zakresie dopuścić dowód z przesłuchania świadka, a wówczas miał by obowiązek powiadomić Spółdzielnię o terminie przeprowadzeniu dowodu.

• Art. 81 k.p.a. – organ nie umożliwił Spółdzielni w toku postępowania wypowiedzenia się co do złożonego przez S. B. oświadczenia (okoliczność faktyczna), co uniemożliwia uznanie tej okoliczności faktycznej za udowodnioną.

Ponadto w ocenie strony skarżącej przedmiotowa nieruchomość, która została wywłaszczona pod budowę Osiedla została wykorzystana do wybudowania osiedla mieszkaniowego z infrastrukturą. Do dnia zwrotu sporne działki były wykorzystywane jako ciąg pieszy, a także służyły rekreacji - jako tereny zielone, plac zabaw dla dzieci, a nadto przez działki te przechodziły instalacje podziemne dla potrzeb istniejącego osiedla mieszkaniowego.

Niezrozumiała dla strony skarżącej jest zatem odmowa przyznania Spółdzielni praw strony przez organ pierwszej instancji. Sporne postępowanie dotyczy bowiem interesu prawnego Spółdzielni, która jako wieczysty użytkownik sąsiednich działek i jako faktyczny posiadacz poprzez swoich członków spółdzielni - terenów zielonych i ciągu pieszego na tych spornych nieruchomościach, jako właściciel budynków posadowionych na sąsiednich działkach, do których instalacje doprowadzające media przechodzą przez sporne działki, jako osoba prawna, której członkowie - mieszkańcy osiedla mieszkaniowego korzystający z placu zabaw i terenów zielonych ma interes prawny we właściwym rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W uzasadnieniu organ podniósł ponadto, że Spółdzielni nie przysługuje uprawnienie o charakterze prawnorzeczowym (ani nawet obligacyjnym) do przedmiotu postępowania tj. nieruchomości, której dotyczyła decyzja Starosty. Fakt orzeczenia przez organ pierwszej instancji obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w niczym nie zmienia sytuacji prawnej skarżącej spółdzielni mieszkaniowej.

Organ wyjaśnił, że taki stan rzeczy potwierdzają pisma Spółdzielni przywołujące wyłącznie argumenty natury faktycznej bez znaczenia dla warstwy prawnej i merytorycznej sprawy np. fakt, iż skarżąca spółdzielnia graniczy na pewnym odcinku z nieruchomością co do której obowiązek zwrotu na rzecz byłego właściciela orzekł decyzją Starosta. Z akt sprawy wynika, że Spółdzielnia może wykazać jedynie interes faktyczny, a nie prawny w świetle art. 28 k.p.a. nie wystarczy do uznania jej za stronę postępowania.

Ponadto organ wskazał, iż "dokument" załączony przez Spółdzielnię tj. pisemny wniosek (k-6) skierowany do Sądu Rejonowego w Wejherowie w sprawie udostępnienia akt księgi wieczystej - nie ma żadnych cech przyjęcia przez biuro podawcze tegoż Sądu tzn. brak na nim pieczęci z datą wpływu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Strona skarżąca domagała się uznania jej za stronę postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości przy ul. [...] (działki nr i, obręb) w, twierdząc, że posiada interes prawny, który wywodziła z faktycznego posiadania przedmiotowych działek oraz z faktu bycia właścicielem sąsiednich nieruchomości.

A zatem w niniejszej sprawie ustalić należy, czy Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.

W myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603, ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Uwzględniając powyższe regulacje stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a wiec podmiotami posiadającymi interes prawny, jest jej poprzedni właściciel lub jego następca prawny, aktualni właściciele nieruchomości, a także osoby, które wykażą, że przysługuje im tytuł prawno rzeczowy do tej nieruchomości (wyrok NSA z dnia 13 marca 2001 r., I SA 2312/99, LEX nr 78955).

Posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym to nic innego, jak wskazanie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którym wnoszący pismo opiera swoje żądanie. Oznacza to, że interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego.

Interes prawny jest indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Tylko przepis prawa materialnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2003 r...

Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który charakteryzuje się tym, że podmiot jest bezpośrednio zainteresowany sposobem rozwiązania danej sprawy, nie może on jednak wskazać normy prawa materialnego, której naruszenie spowodowało naruszenie jego interesu prawnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że strona skarżąca korzystała z działek, które stały się przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego. Brak jest natomiast dokumentów stwierdzających, iż Spółdzielnia posiadała jakiekolwiek prawo do przedmiotowych działek. Nie była ona bowiem ich właścicielem, użytkownikiem wieczystym, najemcą (por. wyrok SN z dnia 13 grudnia 2002 r., III RN 128/02, M.Prawn. 2003/1/4), ani też stroną jakiejkolwiek umowy zawartej z właścicielem tej nieruchomości nadającej prawo rzeczowe Spółdzielni na przedmiotowych działkach (nie wykazano praw obligacyjnych przysługujących Spółdzielni wobec przedmiotowej nieruchomości).

Z przedłożonej dokumentacji jasno natomiast wynika, że strona skarżąca jest właścicielem działek sąsiadujących z działkami nr i, obręb. Może więc posiadać faktyczny interes, co do rozwiązania niniejszej sprawy, nie rodzi o jednakże w sferze prawa administracyjnego uprawnień do bycia stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dla sprawy nie ma także znaczenia okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana była przez stronę skarżącą na cele związane z działalnością Spółdzielni.

Mając zatem na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) oddalił skargę.