Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 446/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka,, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca), Protokolant: Szymon Krzyszczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2007 sprawy ze skargi Nadleśnictwa K. G. w K. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; III. zasądza zwrot kosztów postępowania od Wojewody D. na rzecz Nadleśnictwa K. G. w K.G. w kwocie 200 (dwieście) zł.


UZASADNIENIE

W dniu [...] Starosta Powiatowy w K.G. na podstawie art. 105 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Nadleśnictwa K. G., wydał decyzję Nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie wygaszenia trwałego zarządu nieruchomością zabudowaną, położoną w K. G., obręb 1, oznaczoną geodezyjnie nr [...] o pow. 0,2068 ha, wpisaną w księgę wieczystą nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa - Lasy Państwowe w zarządzie Nadleśnictwa K. G. w K. G. - jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2004 r. Nadleśnictwo K. G. zwróciło się do Starosty K. o wygaszenie Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe - Nadleśnictwo K. G., prawa trwałego zarządu zabudowaną nieruchomością gruntową o powierzchni 0,2068 ha, położoną w K. G., obręb 1, oznaczoną geodezyjnie jako działka nr [...], wpisaną do księgi wieczystej nr [...]. W trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił, iż wnioskiem z dnia [...] Nadleśnictwo K. G. wystąpiło do Sądu Rejonowego w K. G. o założenie księgi wieczystej dla (między innymi) "działki budowlanej nr [...] o pow. 0,2068 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej 269,31 m-". Na skutek złożenia tego wniosku, została założona księga wieczysta nr [...], w której jako właściciela nieruchomości ujawniono Skarb Państwa - Lasy Państwowe w zarządzie Nadleśnictwa K. G. w K.G.. Następnie, na wniosek z dnia [...] działkę nr [...] odłączono od wyżej wspomnianej księgi i założono dla niej odrębną księgę wieczystą, w której w dziale drugim jako właściciel ujawniony został Skarb Państwa - Lasy Państwowe w zarządzie Nadleśnictwa K. G. w K. G.

Organ I instancji stwierdził, iż instytucja "zarządu", ujawniona w obu księgach wieczystych, powstała na podstawie art. 74 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679). Zgodnie z tym artykułem, Lasy Państwowe nabyły ex lege w zarząd grunty (stanowiące lasy i inne grunty do zalesienia) będące własnością Skarbu Państwa. Ustawa o lasach, w swoim art. 4 rozstrzygnęła, że Lasy Państwowe, jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, prowadzi gospodarkę leśną, gospodaruje gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzi ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustala jego wartość.

Starosta Powiatowy w K.G. wskazał następnie, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) reguluje instytucję "trwałego zarządu", określając jednocześnie, że do zadań starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, należy między innymi wydawanie decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu, a także o wygaśnięciu tego prawa.

W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nieruchomość pozostaje nie w "trwałym zarządzie", o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami, lecz w "zarządzie", powstałym z mocy ustawy o lasach, która nie przewiduje możliwości wygaszania zarządu nieruchomościami leśnymi.

W tej sytuacji, zdaniem Starosty, wnioskowane przez Nadleśnictwo K. G. wygaszenie prawa trwałego zarządu nie może mieć miejsca, co powoduje, że wszczęte postępowanie jest bezprzedmiotowe i z tego względu należało je umorzyć.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia 13 października 2004 r., odwołanie wniosło Nadleśnictwo K. G., uważając, że jest ona wynikiem niezrozumienia istoty rozpatrywanej sprawy.

W odwołaniu podniesiono, że w zarząd Lasów Państwowych, na podstawie art. 74 ust. 1 i 3 ustawy o lasach, przeszły lasy i grunty przeznaczone do zalesienia. W ramach zarządu Lasy Państwowe wykonują czynności określone w art. 4 ust. 4 ustawy: prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami i ruchomościami związanymi z gospodarką leśną. Stwierdzono następnie, iż właśnie dlatego, że Zakłady Przemysłu Lniarskiego w K. G. przekształciły poniemiecki budynek magazynowy w hotel pracowniczy, Nadleśnictwo K. G. nie mogło przejąć gruntu wraz z takim budynkiem w trybie art. 74 ust. I pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy o lasach, ponieważ nie był to grunt związany z gospodarką leśną ani zajęty pod budynek wykorzystywany dla potrzeb gospodarki leśnej. Działka ta nie była i nie jest zalesiona. Nadleśnictwo przejęło natomiast w trybie art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy grunty zabudowane poniemieckimi magazynami, które mogło wykorzystać dla potrzeb związanych z gospodarką leśną. Grunt wraz z hotelem pracowniczym - dz. nr [...] nie miał statusu leśnego, o jakim stanowi art. 3 ustawy o lasach.

Nadleśnictwo K. G. podało, że ZPL "Len" dokonały przekształcenia magazynu na budynek mieszkalny samowolnie, łamiąc wszelkie zasady prawne obowiązujące w tej materii i uczyniły to za całkowitą milczącą aprobatą Urzędu Miasta K. G.. Nie podjęto też jakichkolwiek działań w kierunku uwłaszczenia ZPL "Len" czy "Len" SA. Wpisu na rzecz zarządu Lasów Państwowych do przedmiotowej działki w księdze wieczystej dokonano pomyłkowo, w "ferworze" zakładania ksiąg wieczystych. Nieleśny charakter działki nr [...] uznał także Sąd Rejonowy w K. G., twierdząc, że nie podlegał on regulacji ustawy o lasach lecz ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a obecnie o gospodarce nieruchomościami. Wpis zarządu Lasów Państwowych - Nadleśnictwa K. G. w księdze wieczystej nr [...] Sąd usankcjonował jako trwały zarząd.

W odwołaniu wywiedziono, że skoro ustawa o lasach nie przewiduje zarządu innymi gruntami niż lasy i grunty leśne, to Nadleśnictwo musiało skorzystać z uregulowania zawartego w ustawie o gospodarce nieruchomościami, to jest wygaszenia trwałego zarządu zbędnego gruntu nieleśnego.

W dniu [...] Wojewoda D. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, wydał decyzję [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest rozpatrzenie złożonego w trybie art. 47 ust. 1 o gospodarce nieruchomościami wniosku Nadleśnictwa K. G. z dnia [...] w sprawie wygaśnięcia trwałego zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo K. G. do nieruchomości położonej w K. G., obręb 1, oznaczoną geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. 0,2068 ha.

Wojewoda podkreślił, iż w myśl art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy trwały zarząd jest prawną formą władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Trwały zarząd na rzecz jednostki organizacyjnej ustanawia w drodze decyzji właściwy organ na wniosek jednostki organizacyjnej (art. 44 ust. 2 i 45 ust. 1). Może on powstać także z mocy prawa, w przypadku nabycia nieruchomości przez państwową jednostkę organizacyjną na własność lub w użytkowanie wieczyste Skarbu Państwa (art. 17 ust. 2). Ponadto zarząd sprawowany przez jednostki organizacyjne na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) z dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - 1 stycznia 1998 r., przekształcił się w trwały zarząd nieruchomości (art. 199 ust. 2).

Organ II instancji stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że Nadleśnictwo K. G. nie nabyło w żaden z wyżej wymienionych sposobów trwałego zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy dodał, że zarząd Nadleśnictwa K. G., wpisany do księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości składającej się z działki gruntu nr [...], został wpisany na wniosek Nadleśnictwa K. G. z dnia [...] i zawartego we wniosku oświadczenia tego podmiotu z dnia [...]. Jak można wyczytać z treści załączonego do akt oświadczenia, wniosek o założenie księgi wieczystej złożono powołując się na zarząd Lasów Państwowych - Nadleśnictwa K. G. do wymienionych we wniosku nieruchomości wynikający z art. 32 ustawy o lasach. Zarząd, o jakim mowa w ustawie o lasach i trwały zarząd, uregulowany w ustawie o gospodarce nieruchomościami, to całkowicie różne instytucje materialnego prawa administracyjnego. Żaden przepis prawny nie stanowi o możliwości przekształcenia jednego zarządu drugi, czy też stosowania przepisów odnoszących się do któregoś zarządu w stosunku do drugiego.

Wobec powyższych ustaleń organ II instancji wywiódł, że Nadleśnictwo K. G. nie sprawuje w stosunku do wnioskowanej nieruchomości trwałego zarządu w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym nie istnieje przedmiot postępowania, czyli trwały zarząd, o wygaśnięcie którego wnioskodawca się zwrócił. Prawidłowe pozostaje więc rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.

Wskazano ponadto, że poza zakresem niniejszego postępowania pozostaje kwestia prawidłowości objęcia w zarząd przez Nadleśnictwo K. G. wymienionej na wstępie nieruchomości. Sprawa ta, podnoszona w odwołaniu przez stronę, nie może być rozstrzygnięta w postępowaniu o wygaśnięcie trwałego zarządu nieruchomością.

Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, orzeczono jak w rozstrzygnięciu.

Nadleśnictwo K. G. wniosło skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Skarżące Nadleśnictwo zarzuciło organowi administracyjnemu naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa - przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, art. 3, art. 4 ust. 1, 2, 3 i art. 74 ust. 1 ustawy o lasach - przez przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość jest lasem państwowym, art. 47 ust. 1 i 2 i art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez nieuznanie sprawowania trwałego zarządu przez skarżącego nad przedmiotową nieruchomością. Wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty K. z dnia [...] oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Strona skarżąca wywodziła, że zaprezentowana w zaskarżonej decyzji interpretacja art. 74 ustawy o lasach jest błędna. Przepis ten stanowi, że lasy państwowe będące własnością Skarbu Państwa, niebędące w zarządzie Lasów Państwowych, a pozostające pod zarządem innych ministrów, przeszły w zarząd Lasów Państwowych. Oznacza to, że w zarząd Lasów Państwowych przeszły z mocy prawa grunty będące lasami państwowymi w rozumieniu ustawy o lasach, a więc spełniające kryteria ustalone w art. 3 tej ustawy. Z materiału dowodowego sprawy wyraźnie wynika, że przedmiotowa nieruchomość takich kryteriów nie spełniała i nie spełnia, ponieważ nie jest to grunt, na którym prowadzona była gospodarka leśna, ani grunt z gospodarką leśną związany. Tego związania nie ma od 50 lat, bowiem posadowiony na tym gruncie budynek nie był i nie jest wykorzystywany na potrzeby gospodarki leśnej. Zarząd nad tym gruntem nie jest sprawowany w trybie ustawy o lasach. Grunt ten nie został wpisany ani w księdze wieczystej, ani w ewidencji gruntów i budynków jako las. Zarząd sprawowany w dniu [...] nad nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa przez jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej z mocy art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przekształcił się z tym dniem w trwały zarząd. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody D., że skarżący nie sprawuje trwałego zarządu nad przedmiotową nieruchomością, skoro z dniem [...] wpisany został do księgi wieczystej jako zarządca przedmiotowej działki, stanowiącej własność Skarbu Państwa, która nie była lasem państwowym. Natomiast powołany we wniosku o założenie księgi wieczystej art. 32 ustawy o lasach potwierdzał jedynie, że skarżący jest państwową jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej. Spełnione zatem zostały wszystkie warunki prowadzące do przekształcenia wpisanego w księgę wieczystą zarządu w trwały zarząd. Nie może zatem być mowy o przekształceniu zarządów, bo zarząd, wynikający z księgi wieczystej, nie dotyczył lasu. Nie może też budzić wątpliwości zbędność przedmiotowej nieruchomości dla skarżącego. Należy zatem wykreślić z księgi wieczystej zarząd Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. G., a podstawę wykreślenia stanowi decyzja Starosty o wygaśnięciu zarządu.

Wojewoda D. wniósł do Sądu odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 374/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił powyższą skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nietrafne i podzielił argumentację prawną zaprezentowaną przez organy administracyjne, iż Nadleśnictwo K. G. nie nabyło trwałego zarządu do przedmiotowej nieruchomości, a zatem postępowanie w sprawie wygaśnięcia tego zarządu jest bezprzedmiotowe, wobec czego słusznie wydano decyzję o jego umorzeniu. Sąd podniósł, że zarząd przedmiotową nieruchomością przez Nadleśnictwo K. G. wpisany do księgi wieczystej nr [...] na wniosek tej jednostki z dnia [...] i zawartego we wniosku oświadczenia z dnia [...], wynika z art. 32 ustawy o lasach. Zarząd, o jakim mowa w ustawie o lasach i trwały zarząd uregulowany w ustawie o gospodarce nieruchomościami, to całkowicie różne instytucje materialnego prawa administracyjnego. Żaden przepis prawny nie stanowi o możliwości przekształcenia jednego zarządu w drugi, czy też stosowania przepisów odnoszących się do któregoś zarządu w stosunku do drugiego. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Nadleśnictwa K. G., że trwały zarząd, jakim rzekomo dysponuje ta jednostka do spornej nieruchomości, powstał na podstawie wpisu do księgi wieczystej nr [...] dokonanego w dniu [...] przez Sąd Rejonowy w K. G.

Nadleśnictwo K. G., reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżyło powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargą kasacyjną opartą na podstawie art. 173 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 32 ustawy o lasach jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia; 2) przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano argumentację przedstawioną w odwołaniu. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną strony, Nadleśnictwo K. G. nabyło prawo trwałego zarządu przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która formę władania nieruchomościami Skarbu Państwa nazwała "trwałym zarządem" (art. 43-50). Z mocy tego przepisu zarząd dotychczas sprawowany przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne, nieposiadające osobowości prawnej, przekształcił się z dniem 1 stycznia 1998 r. w trwały zarząd. Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach jako formę władania lasami państwowymi niezmiennie przyjmuje "zarząd". Z powyższego wynika, iż prawne formy władania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa: "zarząd" i "trwały zarząd", różnicuje przeznaczenie nieruchomości. W zarządzie Lasów Państwowych mogą być tylko lasy państwowe, co wynika z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o lasach. Natomiast definicję "lasu" zawiera art. 3 tej ustawy, który precyzuje warunki, jakie muszą być spełnione, aby grunt stanowił las. Dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym wystarczało sprawdzenie (ustalenie), czy przedmiotowa nieruchomość była "ustawowym lasem" od momentu przejęcia jej we władanie Nadleśnictwa, to jest od wpisu w 1996 r. do księgi wieczystej nr [...], po stan obecny. Takie ustalenie było niezbędne, ponieważ wpisy w księgach wieczystych nr [...] i nr [...] oraz wypisy z rejestru ewidencji gruntów zawierają oznaczenie działki nr [...] jako "nieruchomość zabudowana" i "tereny przemysłowe". Przepis art. 32 ustawy o lasach określa status Lasów Państwowych jako państwowej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a więc jednostki uprawnionej do władania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. Władać takimi nieruchomościami może jedynie podmiot spełniający określone warunki, o czym stanowią art. 1, art. 4, art. 10 i art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zakładając księgi wieczyste skarżący miał obowiązek wykazania uprawnienia do zarządzania mieniem Skarbu Państwa, dlatego we wniosku o założenie księgi powołał art. 32 ustawy o lasach. Niezasadne są rozważania Sądu o przekształceniu jednego zarządu w drugi, skoro o formie władania nieruchomością Skarbu Państwa przesądza jej charakter gospodarczy. Nieruchomość nie będąca lasem podlega więc działaniu ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 854/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Wojewody D. na rzecz Nadleśnictwa K. G. koszty postępowania kasacyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oba zarzuty, na których skarga kasacyjna została oparta, okazały się usprawiedliwione. W szczególności zgodzono się z zarzutem, że zaprezentowane w zaskarżonym wyroku stanowisko, iż wpisany w 1995 r. do księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości zarząd Nadleśnictwa K. G. nie jest trwałym zarządem w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem wszczęte na wniosek Nadleśnictwa postępowanie o wygaszenie trwałego zarządu jest bezprzedmiotowe, bezkrytycznie powiela powierzchowną argumentację organów obu instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż z zebranego w sprawie materiału wynika niespornie, że przedmiotowa nieruchomość, zabudowana budynkiem, który wcześniej posiadał funkcję magazynową, a następnie samowolnie przebudowany został przez ówczesnego użytkownika - Zakłady Przemysłu Lniarskiego w K. G. i zamieniony na budynek mieszkalny (hotel pracowniczy), jest własnością Skarbu Państwa. Na wniosek Nadleśnictwa K. G., w 1995 r. została założona dla nieruchomości księga wieczysta, w której - jako właściciel - wpisany został Skarb Państwa - w zarządzie Nadleśnictwa K. G. Zdaniem Nadleśnictwa nieruchomość ta nigdy nie posiadała charakteru leśnego, w rozumieniu przepisów ustawy o lasach. Okoliczność ta, tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym, nie została należycie wyjaśniona, co wynikało z przyjętej przez organy koncepcji, iż zarząd sprawowany przez Nadleśnictwo nie jest tym samym, co trwały zarząd, o którym mówi ustawa o gospodarce nieruchomościami. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego jeśli jest tak, jak twierdzi strona skarżąca, to jest nieruchomość ta nigdy nie miała charakteru leśnego w rozumieniu art. 3 i 4 ustawy o lasach, to stanowisko organów i Sądu, że sprawowany przez Nadleśnictwo zarząd tą nieruchomością wynikał z art. 74 ustawy o lasach, uznać należy za błędne. Przepis ten stanowi bowiem, iż Lasy Państwowe stanowiące własność Skarbu Państwa, niebędące w zarządzie Lasów Państwowych: 1) pozostające pod zarządem innych ministrów i nieprzekazane z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494, z późn. zm.); 2) wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1, i przekazane pod zarząd innych ministrów; w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy przechodzą, z zastrzeżeniem ust. 2, w zarząd Lasów Państwowych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przepis ten jednoznacznie obejmuje swą dyspozycją jedynie lasy w rozumieniu ustawy o lasach. Jeśli przedmiotowa nieruchomość, jak twierdzi strona skarżąca, nie stanowiła lasu w rozumieniu przepisów tej ustawy i w żaden sposób nie była związana z gospodarka leśną oraz ustawowymi zadaniami Lasów Państwowych - nie podlegała ona reżimowi prawnemu określonemu w ustawie o lasach. Nadleśnictwo K. G. nie mogło przejąć tego gruntu wraz z budynkiem w zarząd w trybie art. 74 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o lasach - jak przyjęły organy orzekające w sprawie oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny. Nadleśnictwo K. G. było natomiast państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, władającą nieruchomością będącą własnością Skarbu Państwa. Władanie to, jako zarząd, zostało w 1995 r. wpisane do księgi wieczystej. W tej sytuacji, niezależnie od okoliczności nabycia tego władania, przyjąć należy, iż był to zarząd, o którym mowa w rozdziale 4, art. 33-37, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Powyższe przepisy nie wyłączały spod swej regulacji jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, nieposiadających osobowości prawnej. Mogły one zatem, niezależnie od zarządu, o którym mówią przepisy ustawy o lasach, sprawować także zarząd nad nieleśnym mieniem Skarbu Państwa na podstawie przepisów wyżej wymienionej ustawy. Zarząd ten, z mocy art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z dniem 1 stycznia 1998 r. z mocy prawa przekształcił się w trwały zarząd, uregulowany w art. 41-45 tej ustawy. Możliwość nabycia przez Nadleśnictwo K. G., będące państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości nieleśnej, będącej własnością Skarbu Państwa, wynikała właśnie z art. 32 ustawy o lasach, określającego status Lasów Państwowych jako jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a więc jednostki uprawnionej do władania nieruchomościami stanowiącymi własność państwa, również nieleśnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż kwestii tych, ani w szczególności charakteru i gospodarczego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, ani charakteru sprawowanego przez Nadleśnictwo "zarządu" w oparciu o treść wpisu tego prawa do księgi wieczystej organy orzekające, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwie nie wyjaśniły. Nie zostało też wyjaśnione, czy spełnione zostały przesłanki do wygaszenia trwałego zarządu. Za trafny uznać należy zatem zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania, co przełożyło się na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak wyżej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (zob. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, wyd. Lexis Nexis 2004, str. 268).

Ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz analizy stanu prawnego wynika, że w sprawie niniejszej nie zaszły takie okoliczności. Przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 9 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 854/06, jest zatem wiążące dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu orzekającego obecnie w tej sprawie.

W motywach wymienionego wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż z zebranego w niniejszej sprawie materiału wynika niespornie, że przedmiotowa nieruchomość, zabudowana budynkiem, który wcześniej posiadał funkcję magazynową, a następnie samowolnie przebudowany został przez ówczesnego użytkownika - Zakłady Przemysłu Lniarskiego w K. G. i zamieniony na budynek mieszkalny (hotel pracowniczy), jest własnością Skarbu Państwa. Na wniosek Nadleśnictwa K. G., w 1995 r. została założona dla nieruchomości księga wieczysta, w której - jako właściciel - wpisany został Skarb Państwa - w zarządzie Nadleśnictwa K. G.. Zdaniem Nadleśnictwa nieruchomość ta nigdy nie posiadała charakteru leśnego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435). W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeśli jest tak, jak twierdzi strona skarżąca, to nieruchomość ta nigdy nie miała charakteru leśnego w rozumieniu art. 3 i 4 ustawy o lasach, a stanowisko, że sprawowany przez Nadleśnictwo zarząd tą nieruchomością wynikał z art. 74 ustawy o lasach, uznać należy za błędne. Przepis ten stanowi bowiem, iż Lasy Państwowe stanowiące własność Skarbu Państwa, niebędące w zarządzie Lasów Państwowych: 1) pozostające pod zarządem innych ministrów i nieprzekazane z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 z późn. zm.); 2) wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1, i przekazane pod zarząd innych ministrów; w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy przechodzą, z zastrzeżeniem ust. 2, w zarząd Lasów Państwowych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przepis ten jednoznacznie obejmuje swą dyspozycją jedynie lasy w rozumieniu ustawy o lasach. Jeśli przedmiotowa nieruchomość, jak twierdzi strona skarżąca, nie stanowiła lasu w rozumieniu przepisów tej ustawy i w żaden sposób nie była związana z gospodarka leśną oraz ustawowymi zadaniami Lasów Państwowych - nie podlegała ona reżimowi prawnemu określonemu w ustawie o lasach. Nadleśnictwo K. G. nie mogło przejąć tego gruntu wraz z budynkiem w zarząd w trybie art. 74 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o lasach. Nadleśnictwo K. G. było natomiast państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, władającą nieruchomością będącą własnością Skarbu Państwa. Władanie to, jako zarząd, zostało w 1995 r. wpisane do księgi wieczystej. W tej sytuacji, niezależnie od okoliczności nabycia tego władania, przyjąć należy, iż był to zarząd, o którym mowa w rozdziale 4, art. 33-37, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.). Powyższe przepisy nie wyłączały spod swej regulacji jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, nieposiadających osobowości prawnej. Mogły one zatem, niezależnie od zarządu, o którym mówią przepisy ustawy o lasach, sprawować także zarząd nad nieleśnym mieniem Skarbu Państwa na podstawie przepisów wyżej wymienionej ustawy. Zarząd ten, z mocy art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), z dniem 1 stycznia 1998 r. z mocy prawa przekształcił się w trwały zarząd, uregulowany w art. 43-50 tej ustawy. Możliwość nabycia przez Nadleśnictwo K. G., będące państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości nieleśnej, będącej własnością Skarbu Państwa, wynikała właśnie z art. 32 ustawy o lasach, określającego status Lasów Państwowych jako jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a więc jednostki uprawnionej do władania nieruchomościami stanowiącymi własność państwa, również nieleśnymi.

Powyższych kwestii, a także w szczególności charakteru i gospodarczego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości oraz charakteru sprawowanego przez Nadleśnictwo "zarządu" w oparciu o treść wpisu tego prawa do księgi wieczystej, organy orzekające w tej sprawie nie wyjaśniły w należyty sposób. Nie zostało też wyjaśnione, czy spełnione zostały przesłanki do wygaszenia trwałego zarządu, gdyby z prawidłowo dokonanych ustaleń wynikało, że Nadleśnictwo K. G. sprawowało trwały zarząd, o jakim mowa w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ustaleń tych i wyjaśnień nie może dokonywać za organy administracyjne Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdyż do kompetencji sądu administracyjnego należy jedynie kontrola zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może zatem zastępować organu administracyjnego w jego kompetencjach.

Brak powyższych ustaleń i wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skutek tego organy administracyjne obu instancji nie zastosowały prawidłowo unormowań zawartych w przepisach prawa materialnego, to jest w ustawach o lasach oraz o gospodarce nieruchomościami.

Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.