Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 638/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Sławomir Antoniuk, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi M.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania i nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W. Zarząd [...] W. (dalej także: "organ") - działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 45 pkt 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] W. stanowiącego załącznik Nr 7 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 ze zm.), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r w sprawie przekazania dzielnicom do wykonywania zadań i kompetencji m st Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz.9485) oraz § 24 ust. 1 w zw. z § 4 pkt 1 i § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.) - odmówił zakwalifikowania M. K. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W. (§ 1 zaskarżonej uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie tej uchwały Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2 uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3 tej uchwały).

Zaskarżona uchwała została podjęta w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] września 2015 r. skarżąca M. K. złożyła w Wydziale Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] W. wniosek o zawarcie na czas nieoznaczony umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego [...] W. na podstawie § 4 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.

Skarżąca załączyła do wniosku stosowne dokumenty mające potwierdzić jej aktualną sytuację majątkową i mieszkaniową.

W dniu [...] lutego 2016 r. Komisja Mieszkaniowa Dzielnicy [...] W. wydała opinię, w której negatywnie oceniła wniosek skarżącej, wskazując w uzasadnieniu, że strona nie spełnia warunków formalnych, o których mowa w przepisach § 4 pkt 1 i § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

W wyniku rozpatrzenia złożonego wniosku, Zarząd Dzielnicy [...] W. - działając m.in. na podstawie § 24 ust. 1 w zw. z § 4 pkt 1 i § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] W. - odmówił zakwalifikowania skarżącej M. K. i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W. (§ 1 uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie tej uchwały Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] W. (§ 2 uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3 tej uchwały).

W uzasadnieniu wydanej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] W. wskazał, iż na podstawie zebranych dokumentów ustalono, że skarżąca zamieszkuje wraz z matką, ojcem i bratem w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w W., pozostającym w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Z ustaleń organu wynikało, że najemca lokalu M. K. - dziadek skarżącej, zmarł w dniu [...] marca 2013 r. Z wnioskiem dotyczącym regulacji tytułu prawnego do w/w lokalu mieszkalnego wystąpiła po śmierci najemcy jego córka – M. K., jednakże - z uwagi na brak zgody dysponenta lokalu na przekazanie go do dyspozycji [...] W. - Zarząd Dzielnicy [...] W. nie rozpatrywał sprawy zainicjowanej wnioskiem M. K. pod kątem wydania decyzji w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu.

Z pozostałych ustaleń Zarządu Dzielnicy [...] W. wynikało, że Zastępca Komendanta [...] Policji pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r wezwał M. K. do dobrowolnego opróżnienia powyższego lokalu mieszkalnego - w terminie 30 dni - oraz przekazania mieszkania do dyspozycji Komendanta [...] Policji, jako dysponenta spornego lokalu mieszkalnego.

Organ zauważył ponadto, że dnia [...] lutego 2014 została wydana ostateczna decyzja administracyjna nr [...] nakazująca M. K., M. K., M. K. i M. K. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w W. Jednocześnie, organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Sad Rejonowy dla W. z uwagi na status lokalu pozostającego w dyspozycji Policji wykluczył drogę sądową w niniejszej sprawie i odrzucił pozew o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu na rzecz M. K.

W uzasadnieniu wydanej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] W. wskazał ponadto, iż skarżąca M. K. wraz z pozostałymi członkami rodziny zamieszkuje bez zgody właściciela w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Organ wskazał, że w miejscu zamieszkania skarżącej na jedną osobę przypada 8,57m2 powierzchni mieszkalnej.

Organ stwierdził, że wniosek skarżącej M. K. został przeanalizowany i zweryfikowany przez Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] W., a także zaopiniowany przez Wydział Prawny Urzędu Dzielnicy [...] W. oraz Komisję Mieszkaniową dla Dzielnicy [...] W.

W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego Zarząd Dzielnicy [...] W. uznał, że z uwagi na przekroczenie kryterium metrażowego, a także z uwagi na zamieszkiwanie bez zgody właściciela, nie zachodzą przesłanki dające podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Kierownik Referatu Nadzoru Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] W. poinformował skarżącą o podjęciu powyższej uchwały przez Zarząd Dzielnicy [...] W. Jednocześnie, Kierownik Referatu Nadzoru wskazał, że podstawą wydania przedmiotowej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] W. z dnia [...] marca 2016 r. i tym samym niezakwalifikowania skarżącej do umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W. było przekroczenie kryterium metrażowego, jak i zamieszkiwanie bez zgody właściciela spornego lokalu.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. (który wpłynął do Urzędu Dzielnicy [...] W. w dniu [...] stycznia 2017 r.), skarżąca wezwała Zarząd Dzielnicy [...] W. do usunięcia naruszenia prawa w związku z podjętą przez ten organ w dniu [...] marca 2016 r. uchwałą nr [...] odmawiającą zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W.

W uzasadnieniu złożonego wezwania, wnosząc o uchylenie spornej uchwały z dnia [...] marca 2016 r., skarżąca zarzuciła, iż Zarząd Dzielnicy [...] W., wydając swoje rozstrzygnięcie, rażąco naruszył prawo, albowiem nie rozpoznał istotny sprawy, pomijając przy tym istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz przyjmując pozaprawne kryteria oceny.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, iż jest matką samotnie wychowującą dziecko. Strona skarżąca zauważyła bowiem, że jej syn przyszedł na świat w dniu [...] marca 2016 r. Skarżąca podniosła, iż do wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego załączyła zaświadczenie o ciąży, a zatem Zarząd Dzielnicy, podejmując sporną uchwałę miał wiedzę o tym, że albo jej dziecko przyszło na świat albo lada chwila się urodzi.

Skarżąca zarzuciła, że negatywnego dla niej rozstrzygnięcia nie można było podjąć z żadnego z wymienionych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 roku powodów, a więc zarówno z uwagi na rzekome niespełnianie kryterium metrażowego, jak i z uwagi na zamieszkiwanie w spornym lokalu bez zgodny właściciela.

Strona skarżąca wskazała, że jako osoba korzystająca z lokalu bez tytułu prawnego, nie posiada zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, a ponieważ spełnia kryterium dochodowe, to jednocześnie znajduje się w grupie osób o niskich dochodach, nie mogących zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Zdaniem skarżącej, fakt zamieszkiwania przez nią w lokalu bez zgody jego właściciela kwalifikuje ją do udzielenia pomocy mieszkaniowej a nie dyskwalifikuje w tym zakresie. Ponadto, skarżąca podkreśliła, że zapis o nieudzielaniu pomocy mieszkaniowej osobom zamieszkującym lokale bez zgody właściciela został uznany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za niezgodny z prawem, a zatem wskazanie tej przyczyny, jako podstawy odmówienia jej pomocy mieszkaniowej, stanowi rażące naruszenie prawa.

Jednocześnie, skarżąca wskazała, że Zarząd Dzielnicy [...] W. poczynił ustalenia faktyczne, ustalając, że zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. ciąży na skarżącej obowiązek opróżnienia lokalu znajdującego się w zasobach lokalowych Policji, a co za tym idzie - skarżącą czeka eksmisja na bruk. Strona skarżąca zauważyła również, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. została wezwana przez Wojewodę [...] do wykonania obowiązku opróżnienia lokalu, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego.

Odpowiadając na powyższe pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2016 r., zawierające wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Zarząd Dzielnicy [...] W. w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. poinformował stronę skarżącą, że dokonał powtórnej analiza materiału dowodowego, w wyniku której doszedł do wniosku, iż przy rozpatrywaniu sprawy nie doszło do naruszenia prawa.

Zarząd Dzielnicy [...] W. uznał, iż sprawa skarżącej została rozpatrzona w oparciu o obowiązujące przepisy prawa miejscowego, tj. uchwały Nr LVIIl/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy.

Organ zauważył, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], który składa się z 2 (dwóch) pokoi oraz kuchni o powierzchni mieszkalnej 34,30 m2, całkowitej 54,20 m2. Zarząd Dzielnicy [...] W. wskazał, że w dacie rozpatrywania sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej, tj. w dniu [...] marca 2016 r., zameldowane i zgłoszone do naliczania opłat i świadczeń były 4 (cztery) osoby, W związku z powyższym, organ uznał, że powierzchnia mieszkalna przypadająca na 1 (jedną) osobę uprawnioną do zamieszkiwania w tym lokalu wynosiła 8,57 m2.

W tej sytuacji, organ stwierdził, że odmowa udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej spowodowana została niespełnieniem przesłanki, o której mowa w § 4 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Jednocześnie, organ zauważył, że przy rozpatrywaniu sprawy wzięto również pod uwagę zamieszkiwanie bez zgody właściciela lokalu.

Ustosunkowując się do argumentów strony skarżącej zawartych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, Zarząd Dzielnicy [...] W. stwierdził, że syn skarżącej – R. P. urodził się w dniu [...] marca 2016 r., a więc już po dacie rozpatrzenia sprawy przez Zarząd Dzielnicy [...] W. Jednocześnie, organ poinformował, że narodziny syna skarżącej nie mogą być powodem do zmiany podjętej w dniu [...] marca 2016 r. przez Zarządu Dzielnicy [...] W. uchwały nr [...], gdyż w przypadku rodziny skarżącej zwiększyła się liczba osób zamieszkujących w przedmiotowym lokalu, lecz przy 5 (pięciu) obecnie zamieszkujących osobach powierzchnia mieszkalna wynosi - 6,86 m2 na osobę i w dalszym ciągu brak jest spełnienia obowiązującego kryterium metrażowe określonego przepisem § 4 pkt 1 cyt. uchwały. Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

W związku z powyższym, organ uznał, że podjęta przez Zarząd Dzielnicy [...] W. w dniu [...] marca 2016 r. uchwała nr [...] odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego jest prawidłowa i pozostaje w obrocie prawnym.

Na marginesie, organ zauważył, że również Prezydent [...] W., działając w trybie nadzoru, nie znalazł uchybień skutkujących unieważnieniem powyższej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W.

Ponadto, organ podniósł, że pismo skarżącej wzywające Zarząd Dzielnicy [...] W. do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone w Urzędzie Dzielnicy [...] W. w dniu [...] stycznia 2016 r., czyli z przekroczeniem 14-dniowego terminu określonego w art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. skarżąca wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] marca 2016 r. odmawiającą zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W.

Wnosząc o stwierdzenie sprzeczności z prawem zaskarżonej uchwały z dnia [...] marca 2016 r. w zakresie, w jakim odmawia ona zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu, strona skarżąca zarzuciła spornej uchwale Zarządu Dzielnicy [...] W. naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym:

1) naruszenie § 4 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. - poprzez uznanie, że przesłanką przyznania lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest posiadania zgody wynajmującego na zamieszkiwanie w lokalu, gdy tymczasem przesłanka ta nie wynika wprost z w/w przepisu;

2) naruszenie § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. - poprze nierozważenie, czy w niniejszej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności wskazujące na pozostawanie skarżącej w szczególnie trudnej sytuacji rodzinnej lub społecznej;

3) naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1610 ze zm.) - poprzez nieuzasadnione i nieznajdujące oparcia w tych przepisach faktyczne wykluczenie osób, które zamieszkują w lokalu bez zgody właściciela (bez oparcia w przepisach uchwały), gdy tymczasem wprowadzenie takiej przesłanki i jej realizacja stanowi nadużycie upoważnienia ustawowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 i art. 21 ust. 3 cyt. ustawy.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż Zarząd Dzielnicy [...] zarówno w uzasadnieniu uchwały, jak też w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w sposób nieuprawniony wskazuje, że przesłanką odmowy przyznania stronie lokalu było niewypełnienie przez nią warunków z § 4 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., które konieczne są do przyznania uprawnienia do lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego. Skarżąca zarzuciła przede wszystkim, że zarówno z treści § 4 cyt. uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nie wynika w żaden sposób, by przesłanką przyznania lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy była zgoda na zamieszkiwanie w dotychczasowym lokalu przez ubiegającego się o zamianę. Skarżąca zauważyła, że przesłanka taka w § 4 cyt. uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. faktycznie występowała, jednak została wykreślona przez § 1 pkt 3 uchwały Nr XLVIII/1304/2012 Rady m. st. Warszawy z dnia 13 grudnia 2012 r. Powyższa zmiana, jak podniosła skarżąca, podyktowana została linią orzeczniczą przyjętą przez sądy administracyjne, dobitnie wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 128/13, wydanym już po zmianie uchwały, ale nietracącym na aktualności.

Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia przepisów art. 21 ust. 1 pkt 2 i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, skarżąca powołała się na stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 sierpnia 2013 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 918/13. Strona skarżąca zauważyła, że w orzeczeniu tym WSA w Warszawie stwierdził, że kategorie osób wymienionych w § 4 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy zamieszkujące w lokalu bez zgody właściciela zostały w sposób nieuprawniony, z naruszeniem przepisów ustawy, wykluczone z możliwości uzyskania pomocy mieszkaniowej z zasobu miasta [...] W., a wykluczenie to nie znajduje podstaw w upoważnieniu ustawowym określonym w art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów. WSA w Warszawie uznał bowiem, że kryterium zamieszkiwania za zgodą właściciela nie mieści się w pojęciu "warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy", o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 tej ustawy. W tej sytuacji, skarżąca stwierdziła, że z cytowanego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że nie ma podstaw do klasyfikowania zamieszkiwania inaczej, niż jako warunków faktycznych zamieszkiwania (powierzchnia, wyposażenie, stan techniczny, ilość osób korzystających z lokalu, itp.). Natomiast, według skarżącej, nie podstaw do zaliczania do warunków zamieszkania okoliczności prawnych dotyczących lokalu. Strona skarżąca zauważyła jednocześnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że potwierdzenie powyższej wykładni art. 21 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy jest treść przepisu art. 24 tej ustawy, który przewiduje, że prawo do lokalu socjalnego nie przysługuje osobie, która samowolnie zajmuje lokal i wobec której sąd nakazał opróżnienie lokalu.

Strona skarżąca niezależnie od powyższych kwestii, w uzasadnieniu skargi zwrócił uwagę również na kwestie związane ze szczególną jej sytuacją społeczną i rodzinną. Przede wszystkim strona skarżąca zauważyła, że wobec niej została wydana decyzja nakazująca jej opuszczenie lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Strona podniosła, że decyzja ta została wydana w związku ze śmiercią dziadka skarżącej i brakiem możliwości wstąpienia przez skarżącą w stosunek najmu po zmarłym dziadku. W tym miejscu, strona skarżąca wskazała, że nie ma tytułu prawnego do żadnego lokalu, a aktualnie zajmowany lokal musi opuścić wraz z rocznym synem. Ponadto, skarżąca zauważyła, że jest zatrudniona na pół etatu, a tym samym nie ma możliwości wynajęcia lokalu na wolnym rynku. Strona podkreśliła także, że w związku z koniecznością opuszczenia lokalu znajdującego się w dyspozycji Komendanta [...] Policji, stanie się osobą bezdomną, co nie powinno być pominięte w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko dotyczące braku podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 10 października 2017 r., skarżąca, reprezentowana przez ustanowionego z urzędu adwokata, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i zarzuty skargi, przedłożyła dodatkowo do akt sprawy kserokopię postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z sierpnia 2017 r., na okoliczność trudnej sytuacji rodzinnej i społecznej skarżącej, wynikającej z toczącego się w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego w celu wymeldowania jej z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...]. Strona skarżąca podniosła jednocześnie, że sytuacja skarżącej nie jest żadną z sytuacji z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a, b, c uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

Obecny na rozprawie sądowej pełnomocnik Zarządu Dzielnicy [...] W., wnosząc o oddalenie skargi - podniósł, że w przypadku strony skarżącej nie zachodzą przesłanki wymienione w przepisie § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a, b, c uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] marca 2016 r. odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu mieszkaniowego [...] W. nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

W tej sytuacji, z uwagi na pojawiające się w podobnych sprawach zarzuty dotyczące braku kognicji sądu administracyjnego w rozstrzyganiu tego typu sporów, co objęty analizowaną skargą, rozpatrując ex officio ten problem, wskazać należy, że - jeśli chodzi o właściwość rzeczową (kognicję) sądów administracyjnych w sprawach skarg na uchwały zarządów dzielnic [...] W. odmawiających zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W., kwestia ta została jednoznacznie przesądzona w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych.

I tak, należy zauważyć, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, NSA wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy [...] W., odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wydanej uchwały NSA stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny.

W tej sytuacji, uznać należy, iż nie ma najmniejszych wątpliwości formalnoprawnych, że skarga dotycząca spornej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] marca 2016 r. podlega kognicji (właściwości) sądu administracyjnego.

Natomiast, jeśli chodzi o kwestię spełnienia przez skarżącą warunków formalnych do wniesienia skargi, wskazać należy, że zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] marca 2016 r. została doręczona skarżącej w dniu [...] kwietnia 2016 r. W dni [...] stycznia 2017 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w związku z wydaniem ww. uchwały z naruszeniem prawa. Następnie, strona wniosła skargę do Sądu na ww. uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. w dniu [...] kwietnia 2017 r., a więc z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Niezależnie jednak od powyższego, należy wyraźnie zauważyć, że jeśli chodzi o charakter spornej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. odmawiającej zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W., to uznać należy, iż jest ona innym, niż prawo miejscowe, aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i podlega kontroli sądu administracyjnego (vide: powołana wyżej uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08). Skoro zatem zaskarżona uchwała nie mieści się w katalogu aktów wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., to - na mocy wyłączenia z art. 52 § 4 p.p.s.a. - 14-dniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., nie ma w sprawie niniejszej zastosowania.

W rozpatrywanej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm.), zgodnie z którym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (ust. 4).

Powyższe przepisy ustawy o samorządzie gminnym w żaden sposób nie wiążą wniesienia skargi z terminem do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jedynym warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia, co można rozumieć w ten sposób, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie ma być skuteczne. O bezskuteczności wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu (vide: m.in. uchwała NSA z dnia 7 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, LEX nr 260435). Tym samym, uznać należy, że terminy, o których mowa w art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, odnoszą się do organu załatwiającego sprawę, a nie do strony, która zamierza wystąpić z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zatem jedynym wiążącym terminem jest 30-dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 53 § 2 p.p.s.a.) i jak już zaznaczono powyżej, termin ten został przez skarżącą dochowany, co oznacza, że skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały, zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.), ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.

Ponadto, w ocenie Sądu, oczywiste jest to, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem o ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W., jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] W. została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Z art. 21 ust. 3 pkt 5 tej ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. W zaskarżonej uchwale tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków został określony w przepisach § 21-25 (dalsze przepisy normują czynności po zakwalifikowaniu do zawarcia umowy najmu). Tryb ten można skrótowo przedstawić, jako procedurę wszczynaną złożeniem wniosku i kończącą się zakwalifikowaniem lub odmową zakwalifikowania do zawarcia umowy. W trakcie postępowania ustaleniu podlegają okoliczności wynikające z przesłanek materialnych określonej sprawy (w tym przypadku zakwalifikowania do zamiany lokalu) oraz okoliczności mające związek z przesłankami materialnymi, wskazane w § 22 ust. 2 cyt. uchwały. Wniosek powinien być złożony wraz z oświadczeniami i dokumentami, o których mowa w § 22 ust. 1. Następnie, zgodnie z § 22 ust. 4 uchwały, wnioski, po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji, o której mowa w § 21, do zaopiniowania. W myśl § 23 uchwały Rady m.st. Warszawy, Komisja opiniuje wniosek. Na podstawie zaś § 24 ust. 1, wnioski zaopiniowane przez Komisję rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16, wyraźnie wskazał, że z powołanych wyżej przepisów cyt. uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwala ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09).

Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...] W., wydającego sporną uchwałę z dnia [...] marca 2016 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Zarząd Dzielnicy [...] W., wydając sporną uchwałę nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., nie dopuścił się naruszenia przepisów § 4 pkt 1 i § 22 ust. 5 w związku z § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] W., albowiem - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż skarżąca M. K. nie spełnia kryterium metrażowego, o którym mowa w przepisie § 4 pkt 1 cyt. uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., co dało podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżącej do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta [...] W.

Należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] W. zasadnie wskazał, opierając się na właściwie zgromadzonych w sprawie dokumentach, iż skarżąca zamieszkuje bezumownie w lokalu mieszkalnym położonym w W. przy ul. [...], składającym się z 2 (dwóch) pokoi oraz kuchni o powierzchni mieszkalnej 34,30 m2, zaś powierzchni całkowitej 54,20 m2. Jednocześnie, organ ustalając stan faktyczny na datę rozpatrywania sprawy, tj. na dzień [...] marca 2016r., prawidłowo wziął pod uwagę udokumentowane zamieszkiwanie w tym lokalu 4 (czterech) osób. W związku z powyższym, organ słusznie przyjął, iż powierzchnia mieszkalna przypadająca na 1 osobę uprawnioną do zamieszkiwania w tym lokalu wynosiła 8,57 m2.

Stosownie do przepisu § 4 pkt 1 uchwały Nr LVI 11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] W., lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Mając powyższe na względzie, uznać należy, że organ zasadnie odmówił udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej, albowiem strona skarżąca nie spełniała kryterium metrażowego, a więc przesłanki przewidzianej w § 4 pkt 1 cyt. uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

Ustosunkowując się w tym miejscu do zarzutów strony skarżącej dotyczących rzekomo niewłaściwego pominięcia faktu urodzenia przez nią dziecka, należy zauważyć, iż Zarząd Dzielnicy [...] W. zasadnie przyjął, że - wbrew twierdzeniom skarżącej - okoliczność urodzenia się w dniu [...] marca 2016 r. syna R. nie mogła mieć znaczenia, albowiem po pierwsze - okoliczność ta nastąpiła już po dacie rozpatrzenia sprawy przez Zarząd Dzielnicy [...] W., a po drugie - narodziny syna skarżącej nie mogły być powodem do zmiany podjętej w dniu [...] marca 2016 r. uchwały nr [...], gdyż w przypadku rodziny skarżącej, pomimo zwiększenia się w ten sposób liczby osób zamieszkujących w przedmiotowym lokalu (obecnie 5 /pięć/ osób) powierzchnia mieszkalna wynosi - 6,86 m2 na osobę, a więc w dalszym ciągu brak jest spełnienia obowiązującego kryterium metrażowe określonego przepisem § 4 pkt 1 cyt. uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

Ponadto, odnosząc się do sugestii strony skarżącej, iż Zarząd Dzielnicy [...] W. niezasadnie pominął w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, czy nie wystąpiły szczególne okoliczności wskazujące na pozostawanie skarżącej w szczególnie trudnej sytuacji rodzinnej lub społecznej, należy zauważyć, że nie tylko organ, ale również sam pełnomocnik procesowy strony skarżącej wyraźnie zauważył na rozprawie przed Sądem w dniu [...] października 2017 r., że w przypadku strony skarżącej nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w przepisie § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a, b, c cyt. uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - polegającego na nieznajdującym oparcia w tych przepisach warunku (przesłanki) zgody właściciela lokalu na zamieszkiwanie w nim, należy w pełni zgodzić się z tym zarzutem, gdyż przy rozpatrywaniu sprawy Zarząd Dzielnicy [...] W. nie powinien brać pod uwagę zamieszkiwania skarżącej w lokalu bez zgody właściciela owego lokalu. Niemniej, trzeba wyraźnie podkreślić, iż okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem nie ulega wątpliwości Sądu, że odmowa udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej została prawidłowo uzasadniona faktem niespełnienia przez skarżącą przesłanki przewidzianej § 4 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.

W konsekwencji, Sąd uznał, że Zarząd Dzielnicy [...] W. prawidłowo przyjął, że w świetle przepisu § 4 pkt 1 (niespełnianie kryterium metrażowego) cyt. uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., zaszła podstawa do odmowy pozytywnego zakwalifikowania wniosku i udzielenia skarżącej pomocy z zasobu mieszkaniowego [...] W..

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Zarząd Dzielnicy [...] W. w sposób wyczerpujący, przestrzegając reguł określonych § 22 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., dokonał ustaleń, które pozwoliły stwierdzić, iż skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących zakwalifikowanie i umieszczenie jej na liście osób oczekujących na najem lokalu komunalnego z zasobu mieszkaniowego [...] W.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozstrzygając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.