Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2174/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Nowak, sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania I. N., zwanego dalej również "skarżącym", utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

2. Zaskarżona decyzja organu wojewódzkiego została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 13 maja 2007 r. skarżący skierował do P. S.A. Oddział Kolejowej Medycyny Pracy w [...] pismo z żądaniem stwierdzenia choroby zawodowej będącej następstwem zatrucia tlenkiem węgla w lokomotywowni [...], załączając orzeczenie lekarza neurologa-psychiatry z 1990 r., a także pisma organów medycyny pracy i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podobne żądanie zostało przez skarżącego skierowane do jednostek medycyny pracy P. S.A. w dniu 4 września 2007 r. Zgodnie z właściwością przekazano je do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. W dniu 10 grudnia 2007 r. lekarz przychodni zdrowia w miejscowości O. wystawił także zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej.

Z dokumentów tych wynikało, że skarżący cierpi na różne schorzenia, w związku z czym przyznano mu rentę inwalidzką. W latach 1991-1992 toczyło się też postępowanie w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej – zespół paranoidalny (morbus bleureli), lecz organy Inspekcji Sanitarnej P. w W. odmówiły uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową, gdyż nie było ono wymienione w obowiązującym wówczas wykazie chorób zawodowych. Zasadność rozstrzygnięcia organów administracji potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 1992 r., sygn. akt I SA 283/92.

W związku z kolejnym zgłoszeniem podejrzenia, że u I. N. wystąpiło przewlekłe zatrucie tlenkiem węgla, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], dalej zwany "PPIS", przygotował 17 marca 2008 r. kartę oceny narażenia zawodowego, którą przesłał do Poradni Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P.. Wraz z kartą oceny narażenia zawodowego, przesłano "Skierowanie na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla" oraz opinię z dnia 7 maja 2005 r. wystawioną przez biegłego sądowego, lekarza specjalistę pneumonologa. W opinii wskazano, że u skarżącego stwierdzono przewlekłe zapalenie oskrzeli bez cech niewydolności oddechowej (k. 58 akt admin.). Powyżej określona jednostka orzecznicza wydała w dniu 18 czerwca 2008 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego ww. choroby zawodowej (k. 94 akt admin.).

W kolejnych latach skarżący był badany w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Jednostka orzecznicza drugiego stopnia podtrzymała opinię [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. i wystawiła w dniu 5 listopada 2008 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Na tej podstawie PPIS wydał w dniu 5 lutego 2009 r. wydał decyzję, o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla. Decyzję tę utrzymał w mocy organ odwoławczy, lecz obie decyzje uchylił ze względu naruszenie zasad postepowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 888/09.

Należy przy tym zauważyć, że pierwsze badanie w czerwcu 2008 r. na okoliczność miało miejsce po 27 latach od rozwiązania umowy o pracę i w 25 roku korzystania z renty chorobowej.

W ponownym postępowaniu prowadzonym przez PPIS po wyroku sądu administracyjnego, Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie lekarskie uzupełniające nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania I. N. choroby zawodowej. Kolejno: (a) [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 26 listopada 2010 r. orzekł brak podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej; (b) Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] wydał w dniu 18 maja 2011 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego przedmiotowej choroby zawodowej.

Na podstawie trzech ww. orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej oraz oceny narażenia zawodowego PPIS wydał w dniu [...] sierpnia 2011 r. decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, Dz.U. z 2009 r., nr 105, poz. 869), dalej "rozporządzenie z 2009 r.".

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r. uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że rozpatrując sprawę po raz kolejny organ powiatowy powinien uwzględnić możliwość wystąpienia u skarżącego zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne. Organ odwoławczy stwierdził, że jednostka chorobowa przewlekłe zatrucie tlenkiem węgla nie jest wymieniona pod poz. 1 ww. wykazu chorób zawodowych.

Po kolejnej analizie materiałów sprawy PPIS wydał w dniu [...] grudnia 2011 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne, a organ wojewódzki decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 700/12, uchylił decyzję organu wojewódzkiego. Sąd uznał, że organ inspekcji sanitarnej powołując się na cytowane wyżej orzeczenia lekarskie nie wyjaśnił, czy oprócz tlenku węgla także inne substancje chemiczne na jakie narażony był skarżący w trakcie pracy zawodowej mają związek z wykonywaną pracą zawodową. Zakres wyjaśnienia sprawy choroby zawodowej powinien być w takim przypadku szerszy niż przy uwzględnianiu jedynie przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla.

W związku z powyższym, Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] marca 2013 r. uchylił w całości decyzję nr [...] organu powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że PPIS powinien jednoznacznie ustalić, na jakie czynniki chemiczne był narażony skarżący podczas pracy zawodowej.

Rozpatrując sprawę po raz kolejny PPIS doprowadził do uzupełnienia oceny narażenia zawodowego i sporządził w dniu 18 marca 2014 r. nową kartę oceny narażenia zawodowego. PPIS uzyskał też: (a) oświadczenie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. z dnia 25 marca 2014 r., że jednostka orzecznicza pierwszego stopnia podtrzymuje dotychczasowe stanowisko; (b) oświadczenie Instytutu Medycyny Pracy w [...], że jednostka orzecznicza drugiego stopnia nie widzi podstaw do weryfikacji wcześniejszego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2010 r.; (c) oświadczenia, że w opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w pozycji 1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W toku dalszego postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...] czerwca 2014 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej: zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne. Decyzję tę organ odwoławczy w dniu [...] lipca 2014 r. uchylił w całości.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. uchylił także decyzję PPIS nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r.

3. Po kolejnej analizie materiałów dowodowych PPIS wydał w dniu [...] czerwca 2016 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych.

Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz.1412).

Wskazana decyzja z dnia [...] czerwca 2016 r. uwzględniała wyniki przesłuchania świadków, ponowną ocenę narażenia zawodowego, a także orzeczenie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. z dnia [...] grudnia 2015 r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne: tlenek węgla (Nr [...], tlenek siarki (Nr [...]), sodę kaustyczną (Nr [...]), smary (Nr [...]), oleje (Nr [...]).

Jednostka orzecznicza drugiego stopnia: Klinika Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...], podtrzymała ww. opinię Ośrodka Medycyny Pracy w P. i wystawiła w dniu 8 marca 2016 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej, wywołanej przez wskazane wyżej substancje chemiczne.

4. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie w dniu 25 czerwca 2016 r. stwierdzając, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w ww. decyzji, bowiem uważa, że jego prawa zostały naruszane przez lekarzy orzeczników pierwszej i drugiej instancji. Skarżący poinformował, że w trakcie wykonywania pracy w P. Lokomotywownia O. był narażony na oddziaływanie wielu szkodliwych czynników, tj.: tlenek węgla, smary, oleje, tlenek siarki, soda kaustyczna. Zdaniem odwołującego się nabyte i wymienione przez niego w odwołaniu choroby (astma oskrzelowa, zaćma, ubytek słuchu, bóle kręgosłupa) pozostają w związku z wykonywaną pracą i zaliczane są do chorób zawodowych. Stwierdził, że podtrzymuje swoje uwagi i zastrzeżenia do orzeczeń lekarskich, które jego zdaniem są sprzeczne z dostarczonymi dowodami. Ponadto, nie zgadza się, że lekarce orzecznicy dokonali analizy pod kątem następstw drażniącego działania substancji obecnych w środowisku pracy i wyniki tej analizy zostały w tym orzeczeniach uwzględnione.

Dodatkowo, skarżący sformułował szereg zarzutów dotyczących zakresu przeprowadzonych badań, (m.in. że nie przeprowadzono badań z zakresu kardiologii, okulistyki), wymienił dolegliwości, na które cierpi i stwierdził, że przyczyną tych dolegliwości są zatrucia ostre lub przewlekłe, wywołane przez substancje chemiczne, występujące w środowisku pracy podczas zatrudnienia w P. Lokomotywownia w O.. Zdaniem odwołującego się nie dołożono starań do uzyskania orzeczeń lekarskich wszystkich jednostek orzekających.

5. Rozpatrujący sprawę w trybie odwoławczym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2016 r.

Organ drugiej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p." oraz rozporządzenia z 2009 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W przypadku skarżącego nie wystąpiła żadna z ww. okoliczności.

Natomiast rozpoznawanie chorób zawodowych leży wyłącznie w gestii jednostek orzeczniczych upoważnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych. Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 660/15 orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest takim orzeczeniem, co do zasady, związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia.

Podejrzenie choroby zawodowej u skarżącego było rozpatrywane przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia, tj. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P., Instytut Medycyny Pracy w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. Wszystkie orzeczenia lekarskie ww. jednostek orzeczniczych stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Ponadto lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego nie potwierdzili, że rozpoznane u skarżącego schorzenia mają związek z wykonywaną pracą.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących nie dostrzegania przez jednostki orzecznicze związku między czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy, a stanem zdrowia, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podkreślił, że opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może być przez organ traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z dnia 7 sierpnia 2016 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zarówno decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., jak i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

W skardze skarżący zarzucił organom, że kwestionowane decyzje zostały wydane niezgodnie z prawem oraz istniejącym stanem faktycznym. W szczególności skarżący stwierdził, że wydane orzeczenia lekarskie są niezgodne z stanem faktycznym oraz kartą oceny narażenia zawodowego z uwagi na warunki, w jakich skarżący pracował w P. w latach 1971-1983 w Lokomotywowni w O.. Zdaniem skarżącego choroby, na które cierpi, pozostają w związku z: wykonywaną pracą i zaliczane są do chorób zawodowych.

7. W odpowiedzi z dnia 12 września 2016 r. na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zawarł w jej uzasadnieniu.

Organ drugiej instancji stwierdził, że nie jest zasadny zarzut skarżącego, że lekarze orzecznicy nie odnieśli się do postulatu skarżącego o przeprowadzenie badania – prowokacji czynnikami środowiska pracy. Jednostka orzecznicza drugiego stopnia: Instytut Medycyny Pracy w [...] stwierdziła, że badania konieczne do wydania orzeczenia w sprawie skarżącego zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Podkreślono też, że w trakcie diagnostyki zatruć substancjami chemicznymi nie są przeprowadzane próby prowokacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

8. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

9. Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że skarżący w skardze daje wyraz oczekiwaniu, żeby orzeczenie Sądu w tak złożonej sprawie było dobrze uzasadnione. Sąd podkreśla zatem, że orzeczenie zostało wydane po wnikliwym zbadaniu akt sprawy, a uzasadnienie orzeczenia przygotowano z wielką starannością, tak samo zresztą jak i w przypadku wszystkich innych orzeczeń.

10. Po drugie, trzeba pamiętać, że Sąd Administracyjny kontroluje tylko legalność decyzji administracyjnej. Nie kontroluje prawidłowości postępowania lekarza, nie kontroluje jego wiedzy, ani innych okoliczności sprawy. Sąd bada jedynie, czy skarżona decyzja administracyjna została wydana zgodnie z prawem. Jeżeli tak, to decyzja powinna być utrzymana, gdyż Sąd nie ma podstaw, aby ją uchylić. Dopiero gdyby można stwierdzić naruszenie prawa w procesie wydawana zaskarżonej decyzji, wówczas Sąd ma obowiązek taką decyzję uchylić.

11. Należy też podkreślić, że przepisy prawa regulujące stwierdzanie chorób zawodowych dzielą role między organy administracji i lekarzy, w tym lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych wyspecjalizowanych w zakresie medycyny pracy. Zgodnie z właściwymi przepisami prawa lekarz ogólny czy lekarz zakładowy zgłasza podejrzenie choroby zawodowej do właściwego organu inspekcji sanitarnej. Inspektor Sanitarny wszczyna postępowanie i kieruje pacjenta do odpowiedniej jednostki orzeczniczej na badania lekarskie. Natomiast sam inspektor sanitarny przygotowuje ocenę narażenia zawodowego i wszelkie niezbędne dokumenty. W dalszej kolejności: lekarz rozstrzyga o tym, czy można stwierdzić stan choroby i czy stwierdzone schorzenie mogło być wywołane przez opisane przez inspekcję sanitarną warunki i okoliczności pracy. Natomiast ostateczna kwalifikacja, czy w przypadku wnioskodawcy zbadano wszystkie mogące wystąpić rodzaje chorób zawodowych i czy przyczyną takie stanu rzeczy było wykonywanie pracy zawodowej, pozostaje już w kompetencji ("w rękach") właściwego inspektora sanitarnego.

Prawidłowość podziału ról w zakresie rozstrzygania o chorobach zawodowych znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Między innymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 594/12, LEX nr 1234283, stwierdzono jasno, że "choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, a nie medycznym. Lekarze orzecznicy stwierdzają jedynie stan chorobowy oraz – w oparciu o stosowne dochodzenie prowadzone przez organ inspekcji sanitarnej – zawodowy charakter stwierdzonej choroby. Ostatecznej kwalifikacji prawnej dokonuje właściwy organ w oparciu o orzeczenie lekarskie oraz o wyniki przeprowadzonego dochodzenia".

12. Należy też odnieść się do podstaw stwierdzenia choroby zawodowej. Już organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, Która: (a) jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie, (b) jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami (patrz też: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r, sygn. akt II OSK 251/10, LEX nr 597512).

Istotny jest też dodatkowy warunek, który powinien być uwzględniony: choroba zawodowa musi się ujawnić. Ta choroba, która jest uznawana za chorobę zawodową musi się ujawniać albo w okresie świadczenia pracy albo w okresie bezpośrednio po jej zakończeniu i tam są odpowiednie okresy w rozporządzeniu wskazane.

13. Zastosowanie przedstawionych reguł do faktów rozpatrywanej sprawy prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O., są prawidłowe.

Skarżący był badany przez lekarzy orzeczników I oraz II stopnia, zarówno w ośrodku w P., właściwym dla Województwa [...], jak i w specjalistycznym Instytucie im. prof. [...] w [...] oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. Lekarze w tych placówkach reprezentują najwyższy poziom zawodowy. Wskazane badania obejmowały zarówno badania bezpośrednie, szpitalne, kliniczne, laboratoryjne, jak i badania dokumentacji powstałej na wcześniejszym etapie badań. Badania były prowadzone pod kątem różnych chorób, aż do momentu gdy przedmiotem badań były wszystkie istotne substancje chemiczne mogące wywołać schorzenia skarżącego: tlenek węgla (Nr [...], tlenek siarki (Nr [...]), sodę kaustyczną (Nr [...]), smary (Nr [...]), oleje (Nr [...]). Przedmiotem badań były zatem wielorakie czynniki chorobowe oraz rozmaite objawy i schorzenia.

Po przeprowadzeniu badań przez trzy niezależne i profesjonalne ośrodki, wszystkie one wykluczyły możność zaliczenia schorzeń skarżącego do kategorii chorób zawodowych.

W rozpatrywanej sprawie istotne jest również to, że skarżący zakończył pracę w 1983 r., a pierwsze badania pod kątem choroby zawodowej były prowadzone od 2007 r., chociaż wybrane badania miały już miejsce w latach 1982-1983 i 1991-1992.

W szczególności badania z 1991 r., czyli 8 lat po zakończeniu świadczenia pracy zawodowej, objęły m.in. układ oddechowy pacjenta. Skarżący twierdził bowiem, że astma, na którą choruje, wynika z zatrucia pyłem węglowym. Jednak w roku 1984, czyli rok po zakończeniu pracy zawodowej, nie stwierdzono u skarżącego astmy oskrzelowej. Astma pojawiła się później, lecz wynik badań z 1984 r. ma znaczenie z tego względu, że astma oskrzelowa, czyli choroba nr 6 z wykazu musi się pojawić w okresie nie dłuższym niż rok po zakończeniu pracy, Wskazane badania z 1984 r. są w zakresie astmy rozstrzygające.

Ponadto w 1993 r. lekarz patolog chorób zawodowych rozpoznał u skarżącego przewlekły nieżyt oskrzeli, który nie jest wszakże chorobą zawodową. Badania kliniczne wykazały brak zaburzeń wentylacji płuc, co w przypadku chorób oskrzeli jest istotnym wskaźnikiem. Jeszcze później, w 2004 r., przeprowadzono badania u biegłego pulmonologa, który nie stwierdził chorób, które mogą być kwalifikowane jako choroby zawodowe. Dodatkowe badania z lat 2007 – 2008, zarówno pod kątem tzw. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, czyli choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych (załączniku do rozporządzenia z 2009 r.) jako pozycja nr 5, a także pod kątem astmy oskrzelowej, nie uzasadniały stwierdzenia choroby zawodowej.

Na rozprawie skarżący i jego pełnomocnik podnosili, że w badaniach z lat

2010– 2011, a także w specjalistycznych badaniach z lat 2014–2016 nie przeprowadzono badań na okoliczność oddziaływania pyłu węglowego na układ oddechowy skarżącego i pozwala to podważyć ustalenia lekarzy orzeczników i decyzje obu instancji inspekcji sanitarnej.

Stanowisko takie nie znajduje wszakże uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd stwierdził, że na okoliczność ewentualnego oddziaływania pyłu węglowego była przedmiotem badań przynajmniej sześć razy. Należy też wziąć pod uwagę ważną przesłankę prawną: pył węglowy, który skarżący uważa za przyczynę jego schorzeń może być podstawą stwierdzenia choroby zawodowej tylko w przypadku górników, a nie innych zawodów (poz. 3.2 w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2009 r.). Jest to odrębna kategoria pylic. Dodatkowo, wiedza ogólna wskazuje, a opinie lekarzy orzeczników również to podkreślają, że pył węglowy jest substancją chemicznie nieaktywną, w związku z tym nie mógł być przyczyną choroby, na okoliczność której badano skarżącego. W ostatniej fazie badań, już po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 700/12, skarżącego badano pod kątem prawdopodobieństwa wystąpienia zatrucia substancjami chemicznymi (tlenkiem węgla, tlenkami siarki, smarami, sodą kaustyczną i jeszcze innymi substancjami). Wskazaną okoliczność potwierdził m.in. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], który z oczywistych powodów specjalizuje się w chorobach zawodowych związanych z pyłem węglowym. Identyczne stanowisko zajął również w 2014 r. oraz w 2016 r. Instytut im. prof. [...] w [...], jedna z najlepszych Polsce jednostek orzeczniczych w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych.

Analogiczne wnioski zostały przyjęte przez lekarzy orzeczników w odniesieniu do sugerowanych wad słuchu, na które cierpi skarżący.

14. Przechodząc natomiast od badań lekarskich do postępowania prowadzonego przez powiatowego oraz wojewódzkiego inspektora sanitarnego należy stwierdzić, że i w tym zakresie nie wykazano błędów postępowania, ani naruszenia norm prawa materialnego. Cały szereg decyzji i czynności podjętych przez organy inspekcji sanitarnej właściwe w sprawie po kolejnych kontrolach, włącznie z dwukrotną kontrolą przez sądy administracyjne, doprowadził do zbadania wszystkich istotnych schorzeń skarżącego i okoliczności, które mogłyby być uznane za źródło choroby zawodowej. Potwierdza to prawidłowość decyzji organów inspekcji sanitarnej z 2016 r.

Oceniając bowiem działanie organów inspekcji sanitarnej należy podkreślić, że "organy inspekcji sanitarnej związane są co do zasady ustaleniami zawartymi w orzeczeniu lekarskim. ... Organy administracji oceniają stan sprawy na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i mając wątpliwości czy nie do końca wyjaśniono pewne kwestie w zakresie orzeczeń lekarskich mogą zwrócić się o ponowne badania lub o uzupełnienie poprzednio wydanych opinii (orzeczeń)" (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 162/09, LEX nr 507637). W rozpatrywanej sprawie takie rozszerzania pola badań przez jednostki orzecznicze miało miejsce kilkakrotnie (od jednego czynnika – tlenek węgla do wielu czynników), a równocześnie PPIS kilkakrotnie zwracał się do tych samych jednostek orzeczniczych (zwłaszcza w Płocku i w [...]), o potwierdzenie wcześniejszych orzeczeń lub po przeprowadzenie badań na inną okolicznośc.

15. W konkluzji, decyzje Inspektora Sanitarnego wydane po wyroku z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 700/12 należy uznać za prawidłowe. Sąd nie znajduje zatem podstawy do ich uchylenia i z tego względu oddalił skargę.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

16. O kosztach Sąd nie rozstrzygnął w wydanym wyroku. Rozstrzygnięcie w tym zakresie powinno być wydane w krótkim terminie przez referendarza, aby nie przedłużać niepotrzebnie okresu oczekiwania pełnomocnika skarżącego na wynagrodzenie.

17. Sąd wyjaśnia też, że w dzień przed ogłoszeniem wyroku do Sądu wpłynęło pismo organu z wnioskiem o otwarcie rozprawy. Otwarcia rozprawy Sąd nie zarządził, ponieważ z formalnych względów nie było to możliwe. Sąd stwierdził jednak, że wszystkie okoliczności podniesione w piśmie były Sądowi znane już wcześniej.