Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 136/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Edward Struczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005r. sprawy ze skargi B. P. na w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich

z dnia [...] grudnia 2002 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in.

art. 19 ust. 2 pkt 2, art. 20 pkt 8 w związku z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 z późn. zm.) w związku z § 3, 4, 5 rozporządzenia Ministra Transportu

i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432), nałożono na p. B. P. karę pieniężną w wysokości 3.360,00 zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że kara została nałożona za przejazd bez zezwolenia pojazdem nienormatywnym na trasie z miejscowości [...] do [...].

W dniu [...] września 2002 r. w miejscowości [...] zatrzymano

i przeprowadzono kontrolę samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...], stanowiącego własność p. B. P. Kontrolę przeprowadzono w ciągu drogi nr [...], zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. Nr 160, poz. 1071). Zgodnie z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, określającym dopuszczalne naciski osi, ustalono podczas przeprowadzonej kontroli, że kontrolowany pojazd miał przekroczone naciski na:

1. III-cią składową oś pojazdu, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m do 2,00 m; stwierdzony nacisk - 77,96 kN, dopuszczalny nacisk – 72,50 kN, przekroczenie – 5,46 kN; kara za przekroczenie dopuszczalnego nacisku wynosi 1680, 00 zł (tabela lp. 4.1 lit b);

2. IV-tą składową oś pojazdu, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m do 2,00 m; stwierdzony nacisk – 76,14 kN, dopuszczalny nacisk – 72,50 kN, przekroczenie – 3,64 kN; kara za przekroczenie dopuszczalnego nacisku wynosi 1680, 00 zł (tabela lp. 4.1 lit b).

Z brzmienia art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602) wynika, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność za przewożony ładunek i jego rozłożenie na pojeździe. W szczególności jest on odpowiedzialny za prawidłowe ułożenie

i zabezpieczenie ładunku, tak aby ładunek umieszczony na pojeździe nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie. Ponadto, odnosząc się do argumentacji zawartej w złożonych przez stronę wyjaśnieniach podniesiono, że obciążenie przewoźnika opłatami za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. Zarządca drogi, który stwierdzi podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnych normatywów pojazdu, nie może odstąpić od naliczania kary przewidzianej ustawą o drogach publicznych, ponieważ decyzja w tym przedmiocie nie ma charakteru uznaniowego. Powołane wyżej przepisy prawa przewidują za przekroczenie określonych parametrów nacisku na osie pojazdu lub jego masy całkowitej dokładnie określone stawki, bez możliwości ich zmniejszenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła zainteresowana wnosząc o umorzenie kary i podnosząc, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu, wynosząca 32 t, nie została przekroczona, gdyż w wyniku kontroli stwierdzono, iż masa całkowita pojazdu wynosiła 27,68 t. Betonomieszarka o pojemności 9 m3 przewoziła 6 m3 betonu. Przednie osie były niedoważone, natomiast tylne przeciążone, ponieważ beton jest ładunkiem płynnym i niemożliwe jest równomierne rozłożenie ciężaru na poszczególne osie. Winę w tym przypadku może ponosić jedynie producent betonomieszarki, gdyż to konstrukcja pojazdu ma wpływ na równomierne rozmieszczenie ciężaru ładunku płynnego na poszczególne osie.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2003 r., Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy stwierdzono, że kwestia przesłanek nakładania, jak i wysokości kar drogowych określona została w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych. Punktem wyjścia w każdej tego rodzaju sprawie jest brak zezwolenia na przejazd pojazdem-zespołem nienormatywnym. W rozpatrywanej sprawie brak zezwolenia jest bezsporny. W protokole podpisanym przez kierowcę kontrolowanego pojazdu organ I instancji wskazał, iż przeprowadził badania obciążenia osi w pojeździe oraz zbadał całkowitą masę pojazdu i porównał ją z masą dopuszczalną dla danego typu pojazdów. Jednoznacznie stwierdzono, że miało miejsce przeciążenie osi, wskazując zgodnie z przyjętymi zasadami wielkość tego przekroczenia.

Kary pieniężne, o których mowa w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych wymierzane są w zależności od przeciążenia osi jednostkami obciążenia (kN). Przepis ten stanowi, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach bez zezwolenia określonego przez Prawo o ruch drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne. Wysokość kary za przeciążenia jest wyceniana w zależności od rozstawu osi. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, nacisk osi pojedynczej nie może przekraczać 80 kN. Za oś pojedynczą, zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, zaś za oś wielokrotna - zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1m i nie większa niż 2 m.

Podczas ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na III składową oś pojazdu o 5,46 kN oraz na IV składową oś pojazdu o 3,64 kN.

Wysokość kar pieniężnych została prawidłowo ustalona na podstawie załącznika do ustawy o drogach publicznych. Kara za wymienione przekroczenia stanowi sumę 3.360,00 zł.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez odwołującą się stwierdzono, że nie są one zasadne, ponieważ zgodnie z art. 13a ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach bez zezwolenia (...) lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne. W przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowość dokonanych pomiarów nie była kwestionowana i kierowca przed podpisaniem protokołu nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń. Odwołująca nie kwestionuje również dokonanych pomiarów.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602) ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Stąd też okoliczność, że masa całkowita pojazdu nie przekroczyła dopuszczalnej normy jest bez znaczenia w sprawie. Zresztą gdyby nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazd, to odwołująca się zostałaby obciążona z tego powodu dodatkową karą pieniężną. Jeśli zaś istniały trudności, o których wspomina odwołująca, że nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie było możliwe stwierdzenie przekroczenia nacisku osi, przewoźnik powinien w takiej sytuacji uzyskać wcześniejsze zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym i w ten sposób uniknąć nałożenia kary pieniężnej.

Skargę na powyższą decyzję złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona powtarzając w niej argumenty użyte już w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i odwołując się do przedstawionych argumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] września 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należało uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2003 r., którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] grudnia 2002 r., nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 3.360,00 zł za przejazd bez zezwolenia pojazdem nienormatywnym – betonomieszarką z przekroczeniem nacisku na III składową oś pojazdu o 5,46 kN oraz na IV składową oś pojazdu o 3,64 kN. Tego rodzaju przekroczenie ma charakter odrębny, nie związany bezpośrednio z przekroczeniem dopuszczalnej masy pojazdu.

Stan faktyczny sprawy stwierdzony w protokole zatrzymania i kontroli pojazdu, podpisanym bez uwag przez kierowcę, został jednoznacznie ustalony i nie budzi wątpliwości. W całym toku postępowania nie zgłoszono ponadto żadnych uwag dotyczących sposobu ważenia pojazdu, miejsca przeprowadzenia kontroli, legalizacji wag użytych do jego ważenia czy innych okoliczności mogących mieć wpływ na wyniki kontroli. Argumenty strony skarżącej dotyczące zachowania dopuszczalnej masy pojazdu są w rozpatrywanej sprawie bez znaczenia. W rezultacie należało przyjąć, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo, a jej wyniki odzwierciedlają rzeczywisty stan pojazdu, tzn. jego nienormatywnym charakter - w odniesieniu do stwierdzonego przekroczenia nacisku osi kontrolowanego pojazdu na drogę - w momencie dokonywania kontroli.

Przepisy użyte do oceny przedstawionego stanu faktycznego zarówno w podstawach prawnych zaskarżonych decyzji, jak i w ich uzasadnieniu również zastosowano prawidłowo. Dotyczy to w szczególności art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, nakazującego umieszczanie ładunku na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, a więc ustalającego normę zachowania się obowiązującą przewoźnika przy załadunku, jak i art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stwierdzającego, że w przypadku naruszenia tej normy nakłada się kary pieniężne. Z kolei dopuszczalne parametry różnego rodzaju pojazdów, rodzaje osi i ich dopuszczalne naciski na drogę określają przepisy § 3, 4, 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, a kategorie dróg, z którymi przepisy łączą dopuszczalne obciążenie osi pojazdu określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich.

Należy przy tym zauważyć, że przekroczenie parametrów określonych w powyższych przepisach nie ma charakteru bezwzględnego – w uzasadnionych przypadkach przejazd takiego pojazdu, którego np. naciski osi są większe od dopuszczalnych, jest dozwolony pod warunkiem uzyskania właściwego zezwolenia.

Przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu bez zezwolenia sprawia, ze przewóz nabiera charakteru przewozu pojazdem ponadnormatywnym bez zezwolenia. Odpowiedzialność za tego rodzaju przekroczenie ma charakter zobiektywizowany, niezależny od zamiaru i stopnia winy przewoźnika. Przy stwierdzeniu tego rodzaju przejazdu organy upoważnione do kontroli nie mogą odstąpić od wszczęcia odpowiedniego postępowania i wymierzenia kary, której wysokość jest wprost określona w załączniku do ustawy i nie może być miarkowana. Celem tej konstrukcji prawnej jest ochrona dróg publicznych, traktowana jako dobro nadrzędne, któremu powinny być podporządkowane interesy poszczególnych przewoźników.

Co do wysokości nałożonej kary, to w rozpatrywanej sprawie została ona ustalona prawidłowo na podstawie lp. 4.4.1.lit. b) załącznika do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu ustalonym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371), który wówczas przewidywał za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 80 kN – dla osi składowej osi wielokrotnej przy rozstawie osi powyżej 1,30 m do 2,00 m – karę w wysokości 1680,00 zł. Suma kar za przekroczenie tego parametru na dwóch osiach (III i IV) wynosiła zatem 3.360,00 zł.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że zarzuty podniesione wobec zaskarżonych decyzji są niezasadne zarówno w odniesieniu do ustaleń faktycznych, jak i zastosowanych przepisów prawnych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku