Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 142/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 8,  art. 11, art. 77,  art. 80,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 142/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r., sprawy ze skargi L. K., na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników, z dnia 24 listopada 2008 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia składek, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata W. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) w tym: tytułem opłaty kwotę 240,00 złotych (dwieście czterdzieści złotych 00/100), tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52, 80 zł (pięćdziesiąt dwa złotych 80/100).


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2007r. L. K. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne i chorobowe za okres od I kw. 2001 do IV kw. 2006r. z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny, wskazując, że trzyosobowa rodzina (wnioskodawczyni, mąż i 17-letnia córka) utrzymują się z kwoty 500 zł miesięcznie a nadto wnioskodawczyni i córka są chore.

Decyzją z dnia 28 lutego 2007r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, umorzył bezwarunkowo w całości odsetki w kwocie 962,00 zł i jednocześnie odmówił umorzenia zaległych składek w kwocie 3.270,55 zł.

W wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes KRUS , decyzją z dnia 24 kwietnia 2007r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na skutek zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , Sąd wyrokiem z dnia 07 marca 2008r. sygn. akt: V SA/Wa 1918/07, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 28 lutego 2007r. w części odmawiającej umorzenia zaległych składek oraz zasądził od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. P., kwotę 292,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W ocenie Sądu organy nie przeprowadziły postępowania w zakresie istnienia przesłanek określonych w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tekst jedn. Dz. U z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm. dalej- u.s.r.). Obowiązek wykazania powyższych okoliczności należy rozumieć jako konieczność przedstawienia okoliczności uzasadniających wniosek. Okoliczności te podlegają ocenie organu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy , w tym przedstawiony przez stronę postępowania. Zasady tej oceny określone zostały w art.77§1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a odzwierciedleniem jej jest uzasadnienie decyzji.

Sąd podkreślił także, że w przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę albowiem pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Analizując realia sprawy poddanej osądowi, Sąd wskazał, że Prezes KRUS nie wykazał ,jakie elementy sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącej uzasadniają jego twierdzenia o nie wystąpieniu przesłanek umorzenia należności określonych w ustawie. Nie kwestionując prawa organów do podjęcia decyzji w przedmiocie umorzenia w ramach uznania administracyjnego jednakże badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem obowiązany jest ocenić i to, czy uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107§3 k.p.a.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełniało wymogów określonych w art. 107§3 k.p.a., w szczególności zaś nie mogło być uznane za wyczerpujące. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów , na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji przytoczeniem przepisów prawa. Lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji , a także decyzji ją poprzedzającej sprawiła, że przedstawioną w nim ocenę stanu faktycznego sprawy Sąd uznał za dowolną i nie uwzględniającą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stanowiło to naruszenie wyrażone w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta wymagała wykazania faktycznego podstaw rozumowania, którego była rezultatem. Zgodnie zaś z art. 77 §1 k.p.a. organ miał obowiązek nie tylko zebrać materiał dowodowy ale także w sposób wyczerpujący cały ten materiał dowodowy rozpatrzyć a treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala uznać, że obowiązek ten został wykonany.

Zaakcentowano także, że dopiero wyczerpująca ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniająca całokształt materiału pozwoli Prezesowi KRUS na stwierdzenie czy w sprawie niniejszej wykazane zostało istnienie przesłanek umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności, a zatem czy istnieją podstawy do działania w ramach uznania administracyjnego.

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2008r. znak: [...] Prezes KRUS, po rozpoznaniu wniosku z dnia 27 marca 2007r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia 28 lutego 2007r. o bezwarunkowym umorzeniu odsetek w kwocie 926,00 zł a w pozostałej części odmówił umorzenia.

Wnioskodawczyni L. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję w wyniku czego Prezes KRUS decyzją z dnia 29 lipca 2008r. znak:[...],działając na podstawie art. 156§1k.p.a. w zw z art.157§1 i 2 , art. 158§1 k.p.a. stwierdził z urzędu nieważność decyzji z dnia 30 kwietnia 2008r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 07 marca 2008r. uchylił decyzję z dnia 28 lutego 2007r. zatem decyzja z 30 kwietnia 2008r.jest nieważna.

W dniu 16 września 2008r. Prezes KRUS działający jako organ I instancji decyzją znak:[...], działając na podstawie art. 36 ust.1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 u.s.r., rozpatrując wniosek z dnia 25 sierpnia 2008r. w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2001r. I kw. do 2001r. III kw., 2004r. I kw. Do 2008r. III kw. oraz 2008r. II kw.- odmówił umorzenia składek i odsetek.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że L.K. prowadząc działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o pow. 3,91 ha fizycznych, co stanowi 2,20 ha przeliczeniowych podlega ubezpieczeniu od dnia 01 lipca 1997r. z mocy ustawy (tj. na podstawie art. art. 7 i art. 16 u.s.r. ). Powyższa okoliczność została ustalona na podstawie karty ewidencyjnej ubezpieczonego przekazanej przez Urząd Gminy J.. Wnioskodawczyni nie opłacała terminowo składek i w lutym 1993r. złożyła podanie o umorzenie zadłużenia ale decyzją z dnia 16 września 1993r. odmówiono umorzenia. W sierpniu 1999r. wnioskodawczyni złożyła kolejne podanie. W wyniku rozpatrzenia zawarto z wnioskodawczynią układ ratalny, który został jednak zerwany z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy. W październiku 2000r. wpłynęło do Kasy kolejne podanie o zawarcie układu ratalnego. Układ ratalny został zawarty ale został zerwany. Kolejne podanie dotyczące rozłożenia zadłużenia oraz umorzenia odsetek zostało złożone w październiku 2001r. Na niniejszą prośbę przyznano wnioskodawczyni ulgę w postaci układu ratalnego natomiast prośba dotycząca umorzenia została rozpatrzona negatywnie. W lutym 2004r. wnioskodawczyni zwróciła się o umorzenie odsetek, które warunkowo umorzono w kwocie 59,49 zł. Kolejny wniosek o umorzenie złożyła w lipcu 2004r. i został on negatywnie rozpatrzony. Ponowne podanie o umorzenie złożono w lutym 2005r. na które udzielono odpowiedzi odmownej.

W ramach czynności wyjaśniających ustalono, że mąż wnioskodawczyni S. K. jest w dalszym ciągu właścicielem gruntu powyżej1 ha przeliczeniowego , wobec posiadanej kwoty zadłużenia na obu małżonków została wydana decyzja przedegzekucyjna znak: [...]z dnia 19 grudnia 2006r. W odpowiedzi na powyższą decyzję pismem z dnia 22 stycznia 2007r. złożono podanie, które zakwalifikowano jako wniosek o umorzenie zaległości.

Organ wskazał także, że wszystkie złożone przez rolnika dokumenty zostały uwzględnione, jednakże według organu przedstawione okoliczności nie są wystarczające do umorzenia należności: umowa lombardowa potwierdza jedynie fakt, że L. K. pozyskiwała środki finansowe z innych źródeł, wezwanie do zapłaty jest potwierdzeniem ponoszonych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, które w domniemaniu KRUS ciąży na wszystkich domostwach, zaświadczenie lekarskie było dokumentem jednorazowym, w którym mimo, iż podkreślono fakt stałego leczenia L. K. brakuje kolejnych zaświadczeń L4 jako potwierdzenia , że podlega dalszemu leczeniu, nie udokumentowano choroby męża i jego pobytu w szpitalu, posiłkując się decyzją ZUS o odmowie przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy S. K., KRUS domniemywa, że jest on zdolny do podjęcia pracy.

Dodatkowo podkreślono, że pracownik KRUS przeprowadził wizytację w gospodarstwie L. K. w dniu 26 stycznia 2007r. co potwierdza, że zostały podjęte czynności w celu bliższego zapoznania się z sytuacją rolnika. Wizytacje odbyły się w latach poprzednich w 2001r., 2004r. i 2006r.

Organ zaakcentował także, że rozpatrując wniosek uwzględnił wszystkie dokumenty a cześć przedstawionych dokumentów ( umowa lombardowa i decyzja o odmowie przyznania renty) złożono już wcześniej i nie wnoszą nic nowego w sprawie. Podniesiono również, że L. K. zgodnie z art. 10 k.p.a. została poinformowana o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego w sprawie materiału.

Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS, decyzją z dnia 24 listopada 2008r.znak: [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 września 2008r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie oraz wymieniono zebrane w postępowaniu administracyjnym dokumenty.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła L. K. zarzucając rażące naruszenie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., albowiem biorąc pod uwagę bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną, skarżąca uważa , iż jej zadłużenie powinno zostać umorzone w całości o co zwracała się kilkakrotnie. Nadmieniła, iż w dniu 28 grudnia 2006r. otrzymała decyzję od Prezesa KRUS z której wynikało, że jej zadłużenie za okres I kw. 2001r. do IV kw. 2006r. wynosi 4.232,55 zł. W niedługim czasie otrzymała decyzje w której umorzono jej bezwarunkowo odsetki w kwocie 962, 00 zł i odmówiono umorzenia zaległych składek w wysokości 3.270,55 zł. Sytuacja materialna w jakiej znalazła się skarżąca jest krytyczna do tego stopnia, że musiała zanieść do lombardu obrączkę ślubną by móc kupić lekarstwa i chleb. Skarżąca i jej mąż są osobami schorowanymi, leczą się kardiologicznie a nadto skarżącą czeka operacja w lutym 2009r. Sytuacja rodzinna jest tak tragiczna, że nawet spłata zadłużenia w ratach jest niewykonalna dla skarżącej. Dochód roczny z gospodarstwa wynosi 4.056,80 zł co wynika z zaświadczenia Urzędu Gminy w J. z dnia 19 lutego 2007r.

Skarżąca podniosła również, że otrzymała upomnienie nr [...] wzywające do zapłaty zadłużenia w terminie 7 dni gdy tymczasem przysługuje jej 30-dniowy termin do złożenia odwołania. Decyzja Dyrektora K. K. odcisnęła piętno na całej rodzinie skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009r. Referendarz sądowy zwolnił stronę Skarżącą od kosztów sądowych i ustanowił dla Skarżącej adwokata za urzędu.

Pismem z dnia 25 września 2009r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów: karty informacyjnej Oddziału Gastroenterologii Kliniki Chorób Wewnętrznych 5 Wojskowego Szpitala Klinicznego[...]w K., dowodów zakupu leków przepisanych skarżącej na okoliczność ustalenia faktu ich nabywania oraz ceny, karty informacyjnej Szpitala Miejskiego Specjalistycznego[...]w K. z dnia 10 kwietnia 2009r. na okoliczność ustalenia stanu zdrowia męża Skarżącej S. K., decyzji Wójta Gminy J. z dnia 11 maja 2009r. w przedmiocie ustalenia uprawnienia dla S. K. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okoliczność ustalenia jej treści oraz sytuacji materialnej rodziny K.

Sąd oddalił powyższy wniosek dowodowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

W myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97 (publ. OSP 1999, z. 3, poz. 101 z glosą B. Adamiak, tamże, s. 263 i n.), wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego oceną prawną wyrażoną przez sąd na gruncie art. 30 ustawy o NSA wyjaśnił, iż oznacza to ,, (...) ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany ocena prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy".

Przy czym przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (vide pogląd S. Hanausek [w:] W. Siedlecki (red.), System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318-319, przywołany przez A. Kabata [w:] B. Dauter i in. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. Zakamycze 2005, s. 345).

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (vide. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1999 r. sygn. akt I SA 1089/99 przywołany przez J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 223).

Podkreślić przy tym należy, że naruszenie przez organ podatkowy art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej jest naruszeniem prawa stanowiącym postawę do wniesienia skargi kasacyjnej. (vide A. Kabat [w:] B. Dauter i in. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. Zakamycze 2005, s. 347).

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skład orzekający nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z dnia 07 marca 2008 r.

Sąd wyjaśnia, że zawarte w nim sformułowanie ,,w sprawie" oznacza tożsamość sprawy ocenianej przez Sąd formułujący ocenę prawną oraz sprawy będącej przedmiotem ponownego postępowania administracyjnego i sądowoadministrcyjnego zarówno pod względem podstawy prawnej jak też stanu faktycznego.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 41 a ust 1 pkt 1 u.s.r., zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Wskazać tutaj należy, iż z użytego w art. 41 a ust 1 pkt 1 u.s.r sformułowania ,,może umorzyć"- wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy.

Decyzja organu administracji publicznej przewidziana w art. 41a u.s.r. posiada charakter uznaniowy rozstrzygnięcia, co nie przekreśla zasady, że uznanie jest ograniczone dyrektywami ustawowymi, nakazującymi organom rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub społecznych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości składkowych lub odsetek. Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych. (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 09 września 2005r. sygn. akt: III SA/Wa 939/05 LEX nr 192082).

Niemniej jednak Sąd może badać czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko w sprawie.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ administracji dopuścił się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych prawem Sąd podnosi, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Przepis ten obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Piśmiennictwo przedmiotu w sposób jednoznaczny podkreśla, iż wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Przepis ten ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zaznaczenia wymaga, iż art. 7 k.p.a. nie ustala hierarchii wskazanych interesów ani też nie określa zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Z jego brzmienia wynika, iż ustawodawca przyjmuje regułę, zgodnie z którą oba te interesy podlegają równorzędnej ochronie bez dominacji któregokolwiek z nich. W państwie prawa nie ma bowiem miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym.

W sprawie niniejszej organ dopuścił się naruszenia powyższej zasady.

Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a.

Organ nie rozważył również interesu społecznego oraz słusznego interesu zobowiązanego. Należy podkreślić, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jak sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Wyegzekwowanie od dłużnika odsetek od zaległych składek w sytuacji, gdy ma problemy ze spłatą należności głównej może doprowadzić do zaprzestania prowadzenia działalność rolniczej i tym samym pozbawić go dochodu i środków na własne utrzymanie. Trudno przyjąć by taka sytuacja pozostawała w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Niemożność opłacenia składek, ze względu na brak środków finansowych, należy uznać za sytuację uzasadniającą istnienie, po stronie podlegającego ubezpieczeniu rolnika, ważnego interesu w umorzeniu tych należności stosowanie do treści art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 01 grudnia 2006r. sygn. akt: III SA/Wa 1666/06 LEX nr 328559). Niemożność opłacenia składek ze względu na brak środków finansowych należy uznać za sytuację uzasadniającą istnienie, po stronie podlegającego ubezpieczeniu rolnika, ważnego interesu w umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Istnienie tego interesu nie może być kwestionowane w sytuacji, gdy zapłata składek zagraża podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu i jej bliskich razem z nią zamieszkujących. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencyjnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych. (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2006r. sygn. akt: III SA/Wa 1786/06 LEX nr 328519).

Sąd zwraca uwagę, iż decyzje podejmowane przez organ, chociaż mają charakter uznaniowy, to jednak muszą odpowiadać realiom społecznym, przystawać do nich. Organ winien mieć na uwadze, by wydawane przez niego decyzje, w sytuacji konkretnego obywatela, nie tworzyły stanów w praktyce oderwanych od rzeczywistości. Wymaga tego sformułowana w art. 8 k.p.a. zasada pozyskiwania zaufania obywatela.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 k.p.a. zasadą swobody w podejmowaniu decyzji równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Podkreślenia wymaga również i to , że okoliczność, że strona nie przedstawiła nowych okoliczności, czy też dowodów nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy i oceny prawidłowości decyzji organu I instancji, wydanej w konkretnym stanie faktycznym. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy w tym stanie faktycznym organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. Niedopuszczalne jest czynienie stronie zarzutu, iż składając w postępowaniu instancyjnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie przedstawiła nowych dowodów lub nie wskazała nowych okoliczności. (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 08 grudnia 2005r. sygn. akt: III SA/Wa 2805/05 LEX nr 188434).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) –uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.)-ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również decyzję z dnia 16 września 2008r. wydaną przez organ I instancji. Art. 135 uszczegóławia zasadę niezwiązania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200 w zw z art. 205 i art. 209 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.).