Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 808/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 116 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 808/13 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r., sprawy ze skarg W. S., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 26 marca 2013 r. Nr [...], Nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, w podatku od towarów i usług, - s k a r g i o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 30.11.2012r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nr [...] i nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności W.S. jako jednego z dwóch członków zarządu za zaległości G. Sp. z o.o., jako podatnika podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2007r., - kwota zaległości 15 372 zł, kwota odsetek za zwłokę 10 497 zł, oraz za miesiąc kwiecień 2007r. - kwota zaległości 17453zł. i odsetki za zwłokę 12.088zł.

W odwołaniach W.S.podniósł , że funkcję członka zarządu pełnił od marca do czerwca 2007 na stanowisku vice prezesa do spraw produkcji a za sprawy finansowe odpowiadał wówczas J.D. właściciel Spółki. Jednocześnie zarzucił , że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wskazał czy wobec J.D.zostało wydane rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie i czy nie zachodzi zbieżność egzekucji wobec dwóch osób za ten sam czyn. Nadmienił także ,że Sąd Okręgowy wydał wyrok w którym uznał , że nie ponosi on odpowiedzialności za zobowiązania Spółki G..

Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z dnia 26 marca 2013 r. nr [...] i [...] utrzymał w mocy zaskarżone decyzje .

W uzasadnieniu rozstrzygnięć podał , że Spółka G. nie regulowała zobowiązania podatkowego wykazanego w deklaracji VAT-7 za miesiąc kwiecień i maj 2007r.

Z akt sprawy wynika, że wcześniejsze zaległości w podatku VAT wyegzekwowano w drodze egzekucji. Natomiast pozostały do wyegzekwowania zaległe zobowiązania Spółki wobec Budżetu Państwa z tytułu podatku od towarów i usług dotyczące okresów: XII.2006r., I-XII.2007r., I-VII,IX-XI.2008r., I-IV,VII,IX-XI.2009r., II-III,VIII.2010r. w łącznej kwocie 444.118,45 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto Spółka posiada zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres: I-II,IV-VIII,X-XII.2007r., I-V,VII,lX-XI1.2008r., I-XII.2009r., I-V.2010r. w łącznej kwocie 113.215,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Z uwagi na fakt, że zaległość wynikająca z deklaracji VAT-7 za maj 2007r. nie została przez Spółkę uregulowana wystawiony został tytuł wykonawczy z dnia 17.08.2007r. Nr [...].

W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego sporządzono w dniu 05.09.2007r. z Prezesem Spółki J.D. protokół o stanie majątkowym firmy. Według złożonych przez niego wyjaśnień, Spółka "G." prowadziła działalność od 2001r. w zakresie produkcji tkanin oraz działalność usługową. Już wtedy Spółka nie osiągała dochodów lecz straty. Majątek nieruchomy, budynki, w których mieściła się Spółka były przewłaszczone na rzecz banków. Nieruchomości objęte były dwoma księgami wieczystymi, na których ustanowiona była hipoteka Banku Spółdzielczego w C., Banku Przemysłowo Handlowego w C. oraz Urzędu Skarbowego w C.. Majątek ruchomy, nieruchomości znajdujące się w siedzibie Spółki tj. T. ul. D. były przewłaszczone na poczet kredytu Banku Spółdzielczego w C.. Środki transportu Spółki: Skoda Oktavia [...], Skoda Fabia [...] były przewłaszczone na poczet kredytu Banku Spółdzielczego w C.. Skoda Felicja znajdowała się poza terenem siedziby spółki.

Pomimo podejmowania czynności postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki G. pozostawało bezskuteczne. Z tego tytułu nie uzyskano żadnej kwoty. Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne, w którym stwierdził, że postępowanie egzekucyjne skierowane do rachunków bankowych jest całkowicie bezskuteczne. Wówczas wierzycielami był Urząd Skarbowy w C., Państwowa Inspekcja Pracy Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy, Państwowa Inspekcja Pracy w K., Urząd Miasta w T., Zakład Ubezpieczeń Społecznych w C.. W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego nie uzyskano żadnej kwoty, nawet na pokrycie powstałych kosztów egzekucyjnych. Wszystkie opisane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż egzekucja zaległości podatkowych z majątku Spółki była niemożliwa.

Dyrektor tut. Izby Skarbowej zauważył, że dla orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki konieczne jest wykazanie istnienia przesłanek pozytywnych, natomiast wykazanie istnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych wyklucza możliwość orzeczenia o tej odpowiedzialności. Przesłanki pozytywne to m. in. całkowita lub częściowa bezskuteczność egzekucji zaległości podatkowej z majątku spółki, bowiem w myśl art. 116 § l ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

1. Konieczność ustalenia bezskuteczności egzekucji wynika z faktu, iż wydanie decyzji zostało przez ustawodawcę uzależnione od zaistnienia i stwierdzenia przesłanki bezskuteczności egzekucji przeprowadzonej z majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji może zostać potwierdzona w formie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W pozostałych przypadkach stwierdzenie bezskuteczności egzekucji będzie związane z oceną zastosowanych środków egzekucyjnych.

Z akt sprawy wynika, że egzekucja zaległości podatkowych z majątku Spółki była niemożliwa. Jak wcześniej wskazano Organ egzekucyjny jak i Komornik Sądowy wyczerpali wszelkie możliwe sposoby egzekucji skierowane do całego majątku dłużnika, lecz mimo to nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Nie wskazano również żadnego majątku Spółki. W związku z tym należy uznać, że egzekucja prowadzona w stosunku do całego majątku Spółki okazała się bezskuteczna, przez co zostały spełnione przesłanki art. 116 § l Ordynacji podatkowej.

Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie postępowanie podatkowe, a w konsekwencji wydanie decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej Pana za przedmiotowe zaległości podatkowe w okresie, gdy pełnił Pan obowiązki Wiceprezesa Zarządu było w pełni zasadne.

2. Kolejną przesłanką pozytywną do przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią to pełnienie funkcji przez członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego Spółki (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej).

Dyrektor tut. Izby Skarbowej stwierdził, iż celem normy art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdzie podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria -spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu".

Dyspozycja art. 116 § 2 ww. ustawy wskazuje, iż odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Jak wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 30.11.2012r. Nr [...], tamt. Organ przyjął z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sadowego nr [...], że W.S. pełnił funkcję Wiceprezesa Zarządu w Spółce G. w okresie od 08.05.2007r. do 23.08.2007r.- tj. w terminie płatności przedmiotowego zobowiązania. Fakt, iż w terminie płatności ww. zobowiązania pełnił funkcję członka Zarządu wynika także wprost z dokumentów otrzymanych w ramach postępowania odwoławczego z Sądu Rejonowego w K. Wydział XII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sadowego z dnia 11.02.2013r. Pręż. Rej. KRS [...]. Z dokumentów tych wynika a, że Uchwałą nr 2/02/2007 z dniem 19.02.2007r. Rada Nadzorcza Spółki G. powołała W.S. na Wiceprezesa ds. organizacyjno- produkcyjnych, a fakt ten został potwierdzony wpisem do KRS z dniem 08.05.2007r. Natomiast w protokole z posiedzenia Rady Nadzorczej G. Sp. z o.o. w dniu 30.06.2007r. odnotowano, że uchwałą nr 1/06/2007 Rada Nadzorcza z dniem 30.06.2007r. odwołała ze stanowiska Wiceprezesa ds. organizacyjno-produkcyjnych W.S., a fakt ten został potwierdzony wpisem do KRS z dnia 23.08.2007r. A zatem W.S. w terminie płatności podatku od towarów i usług wynikającego z deklaracji VAT-7 za maj 2007r., który przypadał na 25.06.2007r. był już członkiem zarządu pełniąc funkcję Wiceprezesa.

Biorąc powyższe pod uwagę Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że akta sprawy jednoznacznie dowodzą, że w terminie płatności zobowiązania Spółki z o.o. G. w podatku od towarów i usług za maj 2007r. W.S.pełnił w niej funkcję Wiceprezesa Zarządu, tym samym uznał, że przesłanka art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa została spełniona.

Podkreślono, że W.S. odpowiada solidarnie za zobowiązania spółki także z tą spółką. Nadmieniono, że jeśli jeden z dłużników solidarnych spełni świadczenie, to może dochodzić rozliczenia się ze współdłużnikami (tzw. regres). A zatem dłużnik, który spełnił świadczenie, może żądać od współdłużników zwrotu w częściach równych.

Przesłanki negatywne wyłączające możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki to wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe)

Organ I instancji mając powyższe na uwadze pismem z dnia 25.10.2012r. wezwał W.S. do przedłożenia dowodów zwalniających na od odpowiedzialności za niezapłacone zobowiązanie podatkowe Spółki z o.o. "G " powstałe w czasie pełnienia obowiązków Wiceprezesa Zarządu. Jednakże do dnia wydania decyzji W. S. nie wskazał żadnych okoliczności jak również nie złożył wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Zauważono, że jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia Spółki pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o zgłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Zatem niezgłoszenie we właściwym czasie stosownego wniosku jest wynikiem zaniechania obowiązków członka zarządu.

W toku postępowania podatkowego ustalono, że W.S. nie wykazał , że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) nastąpiło bez Pana winy.

Na potwierdzenie powyższego uzyskano pismem z dnia 6 lutego 2013 r. informację z Sądu Rejonowego, że do tam. Sadu dopiero w dniu 27.08.2009r. wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości G. Sp. z o.o. w T. Jednak Zarządzeniem z dnia 31.08.2009r. wniosek został zwrócony z powodu braków formalnych. Zarządzenie o zwrocie uprawomocniło się 19 września 2009r. A zatem mając na uwadze powyższe jednoznacznie można stwierdzić, że w okresie kiedy W. S. był członkiem Zarządu tj. od 19.02.2007r. do 30.06.2007r. nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości G.sp. z o.o., jak również nie toczyło się takie postępowanie wobec ww. Spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. dokonał oceny czy zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło we "właściwym czasie" i ustalił między innymi, że: Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych w stosunku do Urzędu Skarbowego w C., Państwowej Inspekcji Pracy Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy, Państwowej Inspekcji Pracy w K, Urzędu Miasta w T., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C.. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych okazało się bezskuteczne. Niewątpliwym był fakt, że dłużnik stał się niewypłacalny, gdyż nie regulował swoich wymagalnych zobowiązań. Spółka zaprzestała płacenia swoich wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych już w połowie 2006r., a łączna kwota zaległości w momencie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego wynosiła 553.278,75 zł. Organ I instancji analizując kondycję finansową firmy na podstawie złożonych sprawozdań finansowych za 2006r. stwierdził że:

1. Łącznie wartość kapitału (funduszu) własnego Spółki wykazana w bilansie za 2006r. wynosiła minus 865.271,28 zł. Kwota zobowiązań wynosiła 3.274.805,09 zł zatem brak było środków na zaspokojenie długu.

2. Wartość majątku obrotowego w 2006r. tj. 535.088,53 zł powiększona o kapitał własny według stanu na ostatni dzień 2006r. tj. minus 865.271,28 zł stanowiła wartość ujemną, a kwota zobowiązań wynosiła 3. 274.805,09 zł.

3. Wskaźnik zadłużenia Spółki mierzony wartością wszystkich zobowiązań 3.274.805,09 zł do wartości aktywów 2.409.533,81 zł. w 2006r. osiągnął poziom 135,90%. Zatem można stwierdzić, że w 2006 roku Spółka finansowała swoją działalność przede wszystkim środkami obcymi.

Porównując rok badany 2006 do roku poprzedniego Organ I instancji zauważył znaczne obniżenie wartości kapitałów własnych:

- w 2005r. wynosił 331.460,49 zł

- w 2006r. wynosił minus 865.271,28 zł tj. wartość ujemną.

Na ujemną wartość kapitału własnego wpłynęła część straty z roku ubiegłego i strata z roku bieżącego, które pozostały do rozliczenia w latach następnych. Brak było nawet kapitału zapasowego, który mógłby być wykorzystany na pokrycie choćby części straty z roku ubiegłego. Kapitał własny wynoszący minus 865.271,28 zł nie zabezpieczał pokrycia aktywów trwałych firmy 1.558.042,01 zł.

W sprawozdaniu Zarządu z działalności Spółki złożonym razem z bilansem Prezes Zarządu J. D. opisuje stratę za 2006r. jako zagrożenie kontynuacji działalności firmy.

Opisuje też przyczyny załamania sytuacji finansowej firmy (utworzenie rezerw, niedostatek środków obrotowych do prowadzenia produkcji, zatory płatnicze). W 2007 roku i w następnych latach spółka wygenerowała straty. Zatem zaprzestanie płacenia długów nie można uznać za krótkotrwałe, bowiem zadłużenie sukcesywnie wzrastało.

Według danych wykazywanych w składanych zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) Spółka wykazała:

- za rok podatkowy 2005 - stratę podatkową w wysokości 128 693,11 zł

- za rok podatkowy 2006 - stratę podatkową w wysokości 1.0101.80,72zł

- za rok podatkowy 2007 - stratę podatkową w wysokości 670 635,28 zł

- za rok podatkowy 2 008 - stratę podatkową w wysokości 666 468,63 zł

- za rok podatkowy 2009 - stratę podatkową w wysokości 63 011,48 zł

- za rok podatkowy 2010 - stratę podatkową w wysokości 6 243.24 zł

Reasumując, w stosunku do dłużnika zaistniała przesłanka pozytywna ogłoszenia upadłości dłużnika w postaci niewypłacalności przejawiającej się w trwałym nieregulowaniu wymagalnych zobowiązań (art. 10 w zw. z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego). Zgodnie z artykułem 21 ust. 1 i 2 ww. ustawy dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, obowiązek, o którym mowa w ust.1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

Z analizy akt sprawy wynika, że Spółka już w 2006r. nie regulowała trwale już swoich wymagalnych zobowiązań, które ściągnięto w drodze egzekucji. Stan niewypłacalności Spółki stanowi podstawę ogłoszenia upadłości Spółki, przy czym zachodzi wówczas, gdy według sprawozdania finansowego Spółki ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań.

Wg. sprawozdania finansowego za 2006r. aktywa wynosiły 2.409.533,81 zł, a zobowiązania 3.274.805,09 zł. zatem zobowiązania przekroczyły wartość majątku o 865.271,28 zł.

Termin płatności wymagalnego zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2006r. upłynął 25 stycznia 2007r. Zatem organ I instancji prawidłowo stwierdził, że wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości w sądzie przez członka Zarządu Spółki był najpóźniej dzień 8 luty 2007r. Obowiązku tego Prezes Zarządu nie dopełnił pomimo, że wystąpiły podstawy do ogłoszenia upadłości.

Ponadto akta sprawy potwierdzają, że w dniu objęcia przez W. S. stanowiska funkcji Wiceprezesa Zarządu Spółki już istniały zaległości podatkowe, a rok 2006 zamknął się wysoką stratą w kwocie 1.010.180,72 zł. Po objęciu funkcji Wiceprezesa Zarządu W. S. powinien być znany stan finansów Spółki. Zatem również na nim spoczywał obowiązek zgłoszenia do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, bowiem wystąpiły przesłanki wskazane w prawie upadłościowym. A zatem aby uwolnić się od odpowiedzialności w terminie do 2 tygodni od powołania na stanowisko Wiceprezesa Zarządu (tj. do 05.03.2007r.) powinien zgłosić wniosek o upadłość lub wniosek o otwarcie postępowania układowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 06.12.201 Ir. sygn. akt I SA/Kr 1739/11). Dyrektor tut. Izby Skarbowej zauważył, że z obowiązku tego nie zwalnia, sama w sobie okoliczność, że przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość powstały przed objęciem przez daną osobę funkcji członka zarządu. Zaistnienie przesłanek do ogłoszenia upadłości w czasie, gdy członek nie miał jeszcze wpływu na tego rodzaju kroki nie oznacza, że takich kroków nie może podjąć później, po objęciu swojej funkcji (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 823/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FSK 656/10).

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył , że również nie została spełniona przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej umożliwiająca uwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności - wskazującego mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części - bowiem W. S. takiego mienia nie wskazał.

Ponadto należy nadmienić, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

Bieg terminu przedawnienia dla zobowiązania podatkowego Spółki z o.o. G. z siedzibą w T. w podatku od towarów i usług za miesiące od października 2006r. do lipca 2007r. uległ zawieszeniu w związku z postanowieniem o wszczęciu dochodzenia z dnia 14 listopada 2007r. nr [...] w sprawie uporczywego nie wpłacania w terminie przez Spółkę z o.o. G. ww. podatku od towarów i usług. Ww. postępowanie zostało zakończone wyrokiem z dnia 1 września 2008r. sygn. akt VII Ks 33/08 (prawomocnym z dniem 09.09.2008r.) uznającym za winnego Prezesa Zarządu Spółki z o.o. G. za to, że uporczywie nie wpłacał w terminie podatku od towarów i usług za ww. okresy. Wobec ww. zaległości bieg terminu przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się ww. wyroku tj. od dnia 10.09. 2008r., a kończy z dniem 09.09.2013r.

Odnosząc się do wyroku Sądu Okręgowego zdaniem Dyrektora Izby wyrok ten nie wpływa na niniejsze rozstrzygnięcie albowiem wskazane orzeczenie nie dotyczy odpowiedzialności za zaległości podatkowe lecz za zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto zauważono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w dniu 05.12.2012r. wniósł apelację od ww. wyroku do Sądu Apelacyjnego w K., o czym poinformował Organ w piśmie z dnia 4 lutego 2013r.

Na to decyzje Dyrektora Izby Skarbowej zostały wniesione skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący podniósł , że granice czasowe odpowiedzialności członka Zarządu tworzą wyłącznie prawidłowo podjęte uchwały o powołaniu i odwołaniu ze składu Zarządu.

W ocenie skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił bardzo istotnego w sprawie aspektu posiadanych przez spółkę "G" dwóch nieruchomości zabudowanych budynkami produkcyjnymi i administracyjnymi. We wrześniu 2006 roku czyli 6 miesięcy przed objęciem funkcji członka Zarządu wycena wartości obu nieruchomości wynosiła 3.850.300,- zł netto. Ponadto Spółka posiadała wówczas dwie linie produkcyjne do powlekania tkanin o wartości łącznej około 1.000.000,- zł oraz ruchomości w postaci wyposażenia biur oraz produktów i materiałów gotowych.

W ocenie skarżącego nie zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o upadłość , Spółka była podmiotem gospodarczym aktywnym (prowadziła produkcję, sprzedaż)

Ponadto jako członek zarządu bez akceptacji i udziału właściciela i jednocześnie Prezesa zarządu J. D. nie mógł dokonać żadnej czynności w postaci skierowania wniosku o upadłość, a jednocześnie nie zachodziły wówczas przesłanki do zgłoszenia upadłości, a majątek Spółki zdecydowanie przekraczał wartość zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Powołując się na postępowanie egzekucyjne podniósł , że pod adresem T., ul D. od wielu lat brak jest jakichkolwiek oznak prowadzenia działalności gospodarczej przez ww. Spółkę , brak jest majątku oraz struktur organizacyjnych Spółki.

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Kr 808/13 i sygn. akt I SA/Kr 809/13 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 808/13. , albowiem sprawy pozostają w związku pozwalającym na wspólne wyrokowanie.

Na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2014 r. skarżący wskazał , że przed Sądem Okręgowym w K. zapadł kolejny wyrok na podstawie , którego został zwolniony z odpowiedzialności za zobowiązania G. Sp. zo.o. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skarg decyzje te nie naruszają ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ichj uchylenie. Skargi nie zasługują zatem na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy oraz 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 Ordynacji podatkowej powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z kolei z art. 108 § 3 i 4 przywołanej ustawy wynika, że odpowiedzialność osób trzecich ma charakter posiłkowy i środki zmierzające do realizacji zobowiązania są skierowane przede wszystkim przeciwko podatnikowi. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej jest uwarunkowana wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a prowadzenie wobec niej egzekucji jest dopuszczalne jedynie, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości bezskuteczna (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 2635/2010). Do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez członka zarządu tej funkcji, ale i rozważenia wymaga, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Z kolei określenie "właściwego terminu" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości następuje na podstawie kryteriów obiektywnych, z których wynika fakt niewypłacalności dłużnika. Dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się bowiem od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (zob. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1490/2010, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach kontrolowanych spraw bezsporne było, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności skarżącego zostało wszczęte po nieuregulowaniu kwot podatku wykazanego przez Spółkę G. a skarżący był członkiem zarządu spółki w chwili, w której upływał termin płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych. Podobnie nie ma wątpliwości, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna na co wskazano w postanowieniu organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem Spółki. Również na etapie postępowania podatkowego sam skarżący nie wskazał mienia spółki (z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części). Ustalenia faktyczne organu w powyższym zakresie wynikają z rzetelnie zebranego i wszechstronnie rozpatrzonego materiału dowodowego, które na etapie postępowania podatkowego nie były przez skarżącego negowane. Podkreślić natomiast należy , że podniesiony na etapie skargi zarzut dotyczący majątku Spółki jest gołosłowny i nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak wynika z postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 06.09.2012 r. już wtedy Spółka nie posiadała majątku nadającego się do egzekucji . Pod adresem wskazanym jako miejsce prowadzonej działalności gospodarczej od wielu lat nie było żadnych oznak prowadzenia takiej działalności , pod tym adresem działalność prowadziła inna firma nie związana z ze Spółką G.

Nie ma również znaczenia zarzut , że w chwili objęcia funkcji członka zarządu , Spółka była aktywnym podmiotem gospodarczym posiadającym majątek. Ja słusznie wykazały organy podatkowe przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego związane są z trwałym niepłaceniem zobowiązań . Zgodnie z artykułem 21 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego i naprawczego, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, obowiązek, o którym mowa w ust.1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

Przyjmuje się bowiem , że właściwy czas do zgłoszenia wniosku o którym mowa w art. 1,cyt przepisu to moment, kiedy zarząd spółki, przy dołożeniu należytej staranności, mógł uzyskać wiedzę o tym, iż spółka stała się niewypłacalna i w sposób trwały zaprzestała płacenia długów, a jej majątek nie wystarczał na ich zaspokojenie.

Jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych. (wyrok NSA z 14 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 651/11 )

Podnoszony przez skarżącego zarzut, że wartość aktywów przekraczał zobowiązania spółki również nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym i został podniesiony dopiero na etapie skargi .

Oceniając zatem legalność przeprowadzonego postępowania uznać należy , że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane w ten sposób dowody poddane następnie zostały wnikliwej i poprawnej ocenie. Świadczy zresztą o tym analiza motywów zaskarżonych decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która pozwala stwierdzić, że rozumowanie organów podatkowych uwzględnia podstawowe reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy poddały bowiem swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu faktycznego, a wysnutym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.

Zarzuty skarg sprowadzają się w istocie do wskazywania na ziszczenia się przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu, określanej w art. 116 Ordynacji podatkowej . Pozwala ona uwolnić się od odpowiedzialności członkowi zarządu, który wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Skarżący twierdził mianowicie, że w inkryminowanym okresie nie wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki a ponadto skarżący bez zgody właściciela nie mógł podjąć żadnej czynności w postaci skierowania wniosku o upadłość .

Należy jednak zauważyć , że na etapie postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki, skarżący nie przejawiał praktycznie żadnej inicjatywy procesowej w celu wykazania przesłanek z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej .

Z przywołanego przepisu wynika wprost jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa bowiem obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji oraz pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie powstania zaległości podatkowych, natomiast wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność obciąża stronę. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie dla przykładu warto przywołać tezę zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2003r. sygn. akt: SA/Bd 85/03 (POP 2003/4/93), iż "do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu." Ustawodawca formułując przesłanki egzoneracyjneprzesunął równocześnie ciężar ich wykazania (ciężar dowodu) na te osoby, które w toku postępowania zamierzają się na nie powołać (vide wyrok NSA z 15 listopada 2007r. sygn. akt: I FSK 1421/06, CBOSA; wyrok WSA w Olsztynie z 5 lipca 2007r. sygn. akt: I SA/Ol 163/07, LEX nr 276887; wyrok WSA w Gdańsku z 10 maja 2007r. sygn. akt: I SA/Gd 693/06, LEX nr 253947; wyrok NSA z 31 stycznia 2006r. sygn. akt: I FSK 554/05, LEX nr 219317; wyrok NSA z 6 marca 2003r. sygn. akt: SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93 oraz K. W., K. S., Odpowiedzialność podatkowa członków zarządu spółek kapitałowych. Wybrane problemy, Przegląd Prawa Publicznego 2007/4/13-26 i K. S., Ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym, Jurysdykcja Podatkowa 2007/4/26-33).

Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. na organie spoczywa obowiązek wykazania dwóch okoliczności: tego, że osoba trzecia była członkiem zarządu, w tym przypadku spółki z o.o., w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które następnie stało się zaległością podatkową oraz tego, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. W przypadku spełnienia obydwu tych przesłanek organ może orzec o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe, chyba że to członek zarządu (a nie organ) wykaże, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęte zostało postępowanie układowe, a jeśli tego nie uczynił, chcąc się ekskulpować, winien wykazać, że nastąpiło to bez jego winy. ( wyrok NSA z

Organ podatkowy nie ma obowiązku, przy braku aktywnego udziału strony w postępowaniu, dowodzenia z urzędu istnienia przesłanek ekskulpacyjnych, wskazanych w art. 116 o.p. (wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 lutego 2008 r., I SA/Lu 636/07, LEX nr 462703).

Postawa W.S. w trakcie prowadzonego postępowania była natomiast całkowicie bierna . Na etapie postępowania odwoławczego ograniczył się jedynie do wskazania nieprawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, w którym sąd uznał , że nie ponosi on odpowiedzialności za zobowiązania G. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i inne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się jednak , że wprawdzie inicjatywa w zakresie dowodzenia zaistnienia negatywnych przesłanek odpowiedzialności leży po stronie podmiotu, który potencjalnie może być uznany za osobę trzecią, ale nie może to usprawiedliwiać zupełnej bierności organu podatkowego w tym zakresie. Dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej realizując zasadę prawdy materialnej, zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wyjaśnienie tej kwestii , oraz do Sądu Okręgowego o przesłanie kopii wyroku wraz z uzasadnieniem . W odpowiedzi uzyskał informację , że wyrok został zaskarżony do Sądu Apelacyjnego w K., akta wraz z apelacją zostały przekazane temu sądowi. Mając zatem informacje , że wydany wyrok nie jest prawomocny organ nie miał obowiązku ustalania motywów Sądu Okręgowego w zakresie jego rozstrzygnięcia . Podkreślić bowiem należy , że organy podatkowe prowadzą samodzielnie postępowanie w przedmiocie ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich . Oznacza to w szczególności, że organy te nie są związane ustaleniami faktycznymi innych organów, gdyż pozbawiałoby to ich atrybutu swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów.

Nie bez znaczenia jest również to , że wyrok ten został uchylony przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2013 r. sygn. akt III AUa 45/13 (opublikowany w orzeczenia.krakow.sa.gov.pl)

Ponowny wyrok w tym zakresie Sąd Okręgowy w K. VIII wydział Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 13 marca 2014 r. sygn. akt VIII U 2366/13 , którym ustalił , że W.S. nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania G. Sp. zo.o. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne , zdrowotne i inne. W uzasadnieniu tego wyroku sąd podniósł , że w ramach postępowania w tamtejszej sprawie , W.S. wykazał , że nie ponosi winy w nie zgłoszeniu we właściwym czasie upadłości spółki. Odwołujący wykazał bowiem , że struktura organizacyjna Spółki , zakres działania, uzasadniał podział kompetencji pomiędzy członków zarządu co tłumaczyło jego bierność w tym zakresie .

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę okoliczności takich W.S. nie wykazał w rozpatrywanym postępowaniu a jego aktywność procesowa była diametralnie odmienna . W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji , ograniczył się jedynie do enigmatycznego wskazania , że był powołany na stanowisko vice prezesa Zarządu do spraw produkcji , jednak nie można było z tego wywieść , że jego rola jako członka zarządu była ograniczona. Sformułowanie to wiązało się z zarzutem , że organ podatkowy nie wykazał , czy w niniejszej sprawie nie zachodzi zbieżność egzekucji wobec dwóch osób za ten sam czyn. Do tego zarzutu organ odwoławczy się odniósł.

Również w skardze ten zarzut nie został rozwinięty a wręcz przeciwnie , Skarżący podniósł jedynie , że bez akceptacji prezesa zarządu nie mógł dokonać żadnej czynności w postaci skierowania wniosku o upadłość. Nie oznacza to bynajmniej , że nie miał takich kompetencji w zakresie decydowania o ogłoszeniu upadłości a jedynie że był ograniczony do uzyskania takiej zgody .

Nie ma natomiast uzasadnienia, aby art. 116 Ordynacji podatkowej interpretować wąsko, przyjmując odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jedynie tylko w takich przypadkach, gdy członek zarządu faktycznie kierował spółką. (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008 r., I SA/Kr 1249/07, Lex nr 418169).

Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub nie wykonywaniem tych obowiązków nie mają znaczenia dla tej oceny. Wskazując na cel przepisu, który konstruuje odpowiedzialność członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, podkreślić należy, że podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Zasadnie w orzecznictwie podkreśla się, że przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria - spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu". Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko (niemożliwym jest powołanie członka zarządu bez jego wiedzy i zgody - skoro art. 19a z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz. U. Nr 10, poz. 22 z późn. zm. - wymaga złożenia wzorów podpisów osób upoważnionych do reprezentacji spółki), przy tym członek zarządu może też zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji (art. 202 § 5 k.s.h. i art. 369 § 6 k.s.h.). Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki.

Użyte w treści art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej sformułowanie "pełnienie" obowiązków członka zarządu, a nie ich "wykonywanie", oznacza, iż chodzi o zajmowanie stanowiska od momentu powołania do dnia odwołania. Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub nie wykonywaniem tych obowiązków nie mają znaczenia dla tej oceny o tyle, że wyłącznie wykazanie faktycznych i obiektywnych przyczyn uniemożliwiających wykonywanie funkcji członka zarządu spółki mogłoby skutkować wyłączeniem jego odpowiedzialności (np. długotrwała obłożna choroba, długotrwałe pozbawienie wolności). –wyrok NSA z 19 lutego 2013 r. sygn. akt I GSK 1340/11

Podkreślić natomiast należy , że okoliczność , iż osoba trzecia na etapie innego postępowania , przed innymi organami i sądami przejawia diametralnie inną aktywność procesową nie może mieć żadnego wpływu na ocenę postępowania przed organami podatkowymi , jeżeli postępowanie to zostało przeprowadzone prawidłowo z zachowaniem wszelkich gwarancji procesowych . Nie można bowiem wymagać od organów aby dokonywały ustaleń co do faktów, które są znane wyłącznie stronie i to sytuacji gdy w trakcie postępowania strona na okoliczności te nie powołuje się .

Mając powyższe na względzie, Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organów podatkowych zawarte w zaskarżonej decyzji jest właściwe. Materiał dowodowy zebrany przez organy podatkowe okazał się wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, organy wyczerpały swoje możliwości dowodowe natomiast ich spójna i logiczna ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły wszystkie okoliczności sprawy na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, który wszechstronnie i wnikliwe oceniły z zachowaniem reguł tej oceny i z uwzględnieniem reguł procesowych.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).