Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1143/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1, 4, 4b, 4c i 4d, art. 16 ust. 1 pkt 11 i 23
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 238
law: Ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Dariusz Zalewski (sprawozdawca), Protokolant referent Piotr Niewiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu 8 września 2015 r. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazywana dalej: "Spółka", "Wnioskodawca", "Emitent") złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy odsetki od obligacji, których kwota obliczana będzie w sposób inny niż w oparciu o wprost wskazany współczynnik procentowy, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie ich zapłaty/kapitalizacji.

We wniosku Spółka przedstawiła następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca jest osobą prawną prowadzącą działalności gospodarczą, która w celu pozyskania środków na sfinansowanie bieżącej działalności gospodarczej Emitent zamierza dokonać emisji obligacji.

Z emisją obligacji wiązać się będzie obowiązek późniejszego ich wykupu, a także zapłaty odsetek, stanowiących wynagrodzenie obligatariuszy za udostępnienie środków finansowych. Warunki emisji obligacji nie będą przewidywać realizacji dyskonta przy wykupie obligacji.

Emitent planuje, że obligatariuszami będą podmioty niepowiązane z Emitentem. Obligacje mogą zostać również objęte przez podmioty powiązane.

Spółka podała, że w dniu1 lipca 2015 r. wejdzie w życie nowa ustawa z 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 20 lutego 2015 r. poz. 238, dalej ustawa z 15 stycznia 2015 r., uchylająca ustawę o obligacjach z dnia z 29 czerwca 1995 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 730). Jednym z nowych mechanizmów wprowadzonych przez tę ustawę jest umożliwienie określenia należnego obligatariuszom oprocentowania nie tylko w formie z góry określonej kwoty, ale także sposobu, w jaki oprocentowanie będzie określane. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 15 stycznia 2015 r., jeżeli przewidywane jest oprocentowanie obligacji, warunki ich emisji powinny zawierać wysokość oprocentowania obligacji lub sposób, w jaki będzie ono ustalone, a także datę od której będzie naliczane oraz termin, miejsce oraz sposób jego wypłaty - nazywane dalej w ww. ustawie jako "warunki wypłaty oprocentowania". Po 1 lipca 2015 r. Emitent rozważa dokonanie emisji obligacji, w której wysokość oprocentowania obligacji określona zostanie - zgodnie z przepisami ww. ustawy - w sposób inny niż jako stała, z góry określona kwota odsetek. Sposób określenia wysokości oprocentowania opierać się będzie na pomiarze efektywności działalności prowadzonej przez emitenta.

Spółka wyjaśniła, że środki pieniężne pozyskane z emisji obligacji będą służyły zarówno finansowaniu bieżącej działalności Emitenta jak również inwestycji w nieruchomości komercyjne na rynku w., które planuje wynajmować, a także innym przedsięwzięciom gospodarczym. Przedsięwzięcia gospodarcze, inwestycje w nieruchomości jak również bieżąca działalność gospodarcza będą w przyszłości przynosić Emitentowi przychody.

Rozważane obecnie opcje obliczania takiego oprocentowania zakładają, że będzie się ono składało z sumy dwu elementów: stałego (wyrażonego jako stawka rocznych odsetek) oraz zmiennego. Element zmienny byłby oparty na jednym z następujących mechanizmów: (i) obserwacji wzrostu wartości nieruchomości komercyjnych na rynku w. (zgodnie z algorytmem opisanym w warunkach emisji), (ii) kalkulacji zysku Emitenta osiągniętego z danego przedsięwzięcia gospodarczego, obliczanego zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej, (iii) kalkulacji zysku Emitenta obliczonego w wariancie EBITDA, (iv) kalkulacji zdyskontowanej wartości przyszłych przychodów Emitenta z tytułu najmu nabytych przez niego nieruchomości komercyjnych. Możliwe jest także, iż zostaną wyemitowane obligacje o różnych wariantach obliczania oprocentowania, skierowane do różnych inwestorów - zależnie od ich preferencji.

W przypadku gdy element zmienny o którym mowa w pkt h) nie wystąpi bądź będzie posiadał wartość ujemną to oprocentowanie zostanie oparte jedynie o element stały (wyrażony jako stawka rocznych odsetek).

Każdorazowo obligacje wyemitowane przez Emitenta będą posiadały stałe elementy w postaci rocznych stawek odsetek (np. 0,25%) jak również indywidualne elementy zmienne o zróżnicowanych wartościach i przedziałach, np. element zmienny w postaci wzrostu wartości nieruchomości komercyjnych na rynku w., będzie zależny od wartości tego wzrostu. Jeżeli wartość przekroczy określoną wartość progową, odsetki zostaną powiększone o dodatkową wartość zmienną np. w wysokości 0,25%. Podobny mechanizm znajdzie zastosowanie w przypadku kalkulacji zysku Emitenta. Jeżeli zysk Emitenta przekroczy pewną wartość progową to wysokość odsetek od obligacji zostanie powiększona o kolejną wartość zmienną, np. w wysokości 0,25 %. Taki mechanizm zostanie zastosowany również do innych wartości zmiennych określonych w warunkach emisji obligacji.

Wyemitowane przez Emitenta obligacje nie będą obligacjami partycypacyjnymi, o których mowa w art. 19 obecnie obowiązującej ustawy o obligacjach z 29 czerwca 1995 r., jak i art. 18 Ustawy z 15 stycznia 2015 r. Nie będą bowiem dawały obligatariuszom prawa do uczestnictwa w zysku emitenta, rozumianym jako kategoria prawna i księgowa (definiowana przez przepisy kodeksu spółek handlowych oraz ustawy o rachunkowości).

W związku z powyższym opisem zdarzenia przyszłego Spółka zadała następujące pytanie: "Czy odsetki od obligacji, których kwota obliczana będzie przy użyciu mechanizmów opisanych w stanie faktycznym (tj. w sposób inny niż w oparciu o wprost wskazany współczynnik procentowy), stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie ich zapłaty/kapitalizacji?".

Zdaniem Wnioskodawcy, odsetki od obligacji, których kwota obliczana będzie przy użyciu mechanizmów opisanych w stanie faktycznym, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie ich wypłaty/kapitalizacji.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 15 stycznia 2015 r., jeżeli przewidywane jest oprocentowanie obligacji, warunki ich emisji powinny zawierać wysokość oprocentowania obligacji lub sposób, w jaki będzie ono ustalone, a także datę od której będzie naliczane oraz termin, miejsce oraz sposób jego wypłaty - nazywane dalej w ww. ustawie jako "warunki wypłaty oprocentowania".

Odmiennie od obecnego stanu prawnego, tj. przepisów ustawy o obligacjach z 29 czerwca 1995 r.), w oparciu o powyższy przepis od 1 lipca 2015 r. możliwe jest ustalenie oprocentowania obligacji w inny sposób niż tylko w postaci określonego wskaźnika procentowego. Metodologia sposobu kalkulacji oprocentowania powinna zostać jednak opisana w takim przypadku w warunkach emisji obligacji.

W świetle przepisów ustawy z 15 stycznia 2015 r. nie ma zatem przeszkód aby oprocentowanie planowanej emisji obligacji ustalone zostało zgodnie z rozważanymi przez Emitenta opcjami.

Wybór Emitenta co do sposobu obliczania oprocentowania obligacji nie zmienia faktu, iż z punktu widzenia Ustawy z 15 stycznia 2015 r., świadczenia należne obligatariuszowi należy traktować jak odsetki (stanowi to jeden z elementów warunków wypłaty oprocentowania). Charakter świadczenia wynikającego z obligacji (odsetki/oprocentowanie) nie ulega bowiem zmianie zależnie od przyjętej metody określenia wysokości należnego świadczenia z tytułu oprocentowania obligacji, tj. odsetek.

Zdaniem Emitenta sposób ustalenia oprocentowania (odsetek) według zakładanej metodologii (obejmującej element stały oraz zmienny, zależny od efektywności ekonomicznej działalności emitenta) pozwala emitentowi na ograniczanie ryzyka związanego z ponoszeniem kosztów finansowych. Wykorzystanie środków z emisji obligacji w celu finansowania działalności gospodarczej, który z założenia ma przynosić zyski, niewątpliwie ma związek z generowaniem przychodów podatkowych. Odsetki od obligacji jako wynagrodzenie z tytułu pozyskania finansowania na działalność gospodarczą mogą stanowić zatem koszty uzyskania przychodów Emitenta. Podstawą do ustalenia oprocentowania w ten sposób jest wyżej wskazany przez Emitenta art.6 ust.2 pkt 1 ustawy z 15 stycznia 2015 r.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 851 ze zm., nazywanej dalej: u.p.d.o.p."), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Przepis ten daje możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wszelkich kosztów, po wyłączeniu zastrzeżonych w art. 16 ust. 1, pod warunkiem, że związane są z prowadzoną działalnością a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość przychodów.

Przepisy u.p.d.o.p. nie odnoszą się natomiast do samej metodologii ustalenia wynagrodzenia z tytułu realizacji określonego świadczenia. Strony stosunku zobowiązaniowego mogą zatem ustalić sposób kalkulacji należnego wynagrodzenia w dowolny sposób. Dokonując kwalifikacji prawnej odsetek od obligacji, należy mieć również na uwadze art. 16 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p., w myśl którego, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na wykup obligacji, pomniejszonych o kwotę dyskonta. Ponoszone przez emitenta koszty wykupu obligacji w części dotyczącej należności głównej nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. Wyłączenie to nie obejmuje jednak wydatków na zapłatę należności ubocznych, w tym odsetek wypłacanych obligatariuszowi przez Emitenta.

W przypadku odsetek od obligacji zastosowanie znajdzie art. 16 ust. 1 pkt 11 u.p.d.o.p., zgodnie z którym nie stanowią kosztów uzyskania przychodów naliczone odsetki, lecz niezapłacone albo umorzone od zobowiązań w tym również od pożyczek (kredytów). A contrario, odsetki od zobowiązań, w tym z tytułu emisji obligacji, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie faktycznej ich zapłaty lub kapitalizacji.

U.p.d.o.p. nie zawiera innych ograniczeń do zaliczenia odsetek od obligacji do kosztów uzyskania przychodu, które uzależniałyby kwalifikację podatkową odsetek od sposobu (podstawy) ich ustalenia. Dlatego też, skoro przepisy ustawy z 15 stycznia 2015 r. dopuszczają możliwość ustalenia oprocentowania obligacji w oparciu o zrealizowany przez Emitenta zysk, to tak ustalone odsetki będą stanowić koszty uzyskania przychodu dla Emitenta w momencie faktycznej wypłaty lub kapitalizacji.

2. Dyrektor Izby Skarbowej w W., działający w imieniu Ministra Finansów, po rozpatrzeniu wniosku Spółki uznał za nieprawidłowe w interpretacji indywidualnej z dnia 8 grudnia 2015 r. nr IPPB3/4510-775/15-2/JBB stanowisko Spółki przedstawione we wniosku z dnia 4 września 2015 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy odsetki od obligacji, których kwota obliczana będzie w sposób inny niż w oparciu o wprost wskazany współczynnik procentowy, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie ich zapłaty/kapitalizacji.

W uzasadnieniu interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej w W. (nazywany dalej: "DIS") wyjaśnił, że od 1 lipca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 stycznia 2015r. o obligacjach (Dz. U. z 2015 r., poz.238. dalej: "ustawa o obligacjach"), której przepisy określają, że przy emisji obligacji, gdy przewidywane jest oprocentowanie, należy wskazać wysokość tego oprocentowania lub sposób w jaki będzie ona ustalana (art. 6 ust.2 pkt 1 ustawy o obligacjach).

W przedmiotowej sprawie Wnioskodawca (Emitent) rozważa dokonanie emisji obligacji, w której wysokość oprocentowania obligacji zostanie określona w sposób inny, niż jako stała, z góry określona kwota odsetek. Sposób określenia wysokości oprocentowania opierać się będzie na pomiarze efektywności działalności prowadzonej przez Emitenta.

Emitent założył, że oprocentowanie będzie składało się z dwóch elementów:

stałego (wyrażonego jako stawka rocznych odsetek), oraz

zmiennego - element zmienny byłby oparty na jednym z czterech następujących mechanizmów:

- obserwacji wzrostu wartości nieruchomości komercyjnych na rynku w. (zgodnie z algorytmem opisanym w warunkach emisji),

- kalkulacji zysku Emitenta osiągniętego z danego przedsięwzięcia gospodarczego, obliczanego zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej,

- kalkulacji zysku Emitenta obliczonego w wariancie EBITDA.

- kalkulacji zdyskontowanej wartości przyszłych przychodów Emitenta z tytułu najmu nabytych przez niego nieruchomości komercyjnych.

W przypadku gdy element zmienny nie wystąpi bądź będzie posiadał wartość ujemną to oprocentowanie zostanie oparte jedynie o element stały (wyrażony jako stawka rocznych odsetek).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., do podatkowych kosztów uzyskania przychodu zaliczane są jedynie te wydatki, które zostały poniesione w celu uzyskania przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu, i tylko te z nich, które nie zostały wyłączone przez samego ustawodawcę (tj. nie wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy). W art. 16 ust. 1 ustawodawca bowiem enumeratywnie wymienił wydatki, których nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów.

Obligacje są to papiery wartościowe emitowane w serii, w których emitent (wystawca) stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego (przede wszystkim wykupu obligacji). Świadczenie pieniężne emitenta polega na zobowiązaniu się do zwrotu nabywcy w ustalonym terminie określonej w dokumencie kwoty pieniężnej oraz zapłacenia za ten okres odsetek.

Dochodem z obligacji jest faktycznie otrzymana przez nabywcę, w momencie wykupu tych papierów wartościowych przez emitenta, kwota odsetek lub dyskonta. Istota tych papierów polega bowiem na tym, że emitent poprzez sprzedaż uzyskuje od nabywców określoną kwotę pieniężną (pewnego rodzaju pożyczkę), którą jest zobowiązany zwrócić w terminie oznaczonym na danym papierze wartościowym oraz zapłacić określoną kwotę dyskonta lub procent za korzystanie z pieniędzy nabywcy papieru wartościowego.

Na podstawie art.16 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na wykup obligacji, pomniejszonych o kwotę dyskonta.

Przez dyskonto należy rozumieć różnicę pomiędzy wartością nominalną obligacji, a kwotą, za jaką obligacje zostały zakupione. Co do zasady, dyskonto odpowiada w swojej istocie odsetkom od zobowiązań.

W myśl art.16 ust. 1 pkt 10 lit. a) u.p.d.o.p., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na spłatę pożyczek (kredytów) z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów), (...). Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 11 u.p.d.o.p., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz nie zapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów).

W kontekście powyższych regulacji należy ustalić, czy oprocentowanie zmienne wypłacane obligatariuszowi ustalone w oparciu o:

- kalkulowany zysk Emitenta (obliczony w różnych wariantach);

obserwację wzrostu nieruchomości komercyjnych na rynku w. (zgodnie z właściwym algorytmem);

- kalkulacji zdyskontowanej wartości przyszłych przychodów Emitenta z tytułu najmu nabytych przez niego nieruchomości komercyjnych,

należy rozumieć jako odsetki od pożyczki, które stanowią wynagrodzenie za używanie cudzych pieniędzy lub innych rzeczy zamiennych, płatne z reguły w rzeczach zamiennych tego samego rodzaju co dług główny, w stosunku do jego wysokości i czasu trwania używania.

Odsetki muszą być obliczane za pomocą stopy procentowej w stosunku do kapitału. Jeżeli wynagrodzenie za udostępnienie pieniądza przyjmuje inną formę - np. zależną od zysku lub obrotu - wówczas nie mamy do czynienia z odsetkami, ale odrębną formą wynagrodzenia, dopuszczalnego na zasadzie swobody umów.

Odsetki muszą dać się obliczyć poprzez proste pomnożenie stopy procentowej przez kwotę kapitału, bez uwzględniania żadnych dodatkowych okoliczności. W definicji odsetek pojawia się także zawsze czynnik czasu, który wpływa na wysokość stopy procentowej. Jeżeli strony zawierają umowę kredytu albo pożyczki, nader istotne znaczenie dla nich ma fakt po jakim okresie nastąpi zwrot kapitału. Co do zasady, im dłużej trwa okres kredytowania, tym niższa stopa procentowa. Czas ma zatem w tym wypadku znaczenie ekonomiczne, pozwala bowiem wierzycielowi dokonać kalkulacji, oceny opłacalności przedsięwzięcia i określenia, jak dużej kwoty odsetek w stosunku do trwania zobowiązania zażądać od dłużnika.

Skoro oprocentowanie zmienne, oparte na jednym z 4 wariantów wymienionych we wniosku, nie jest uzależnione od kapitału pożyczki ani od poziomu stopy procentowej to nie spełnia ono definicji pojęcia odsetek od pożyczki. Wydatek ten nie stanowi zatem odsetek, a inną formę wynagrodzenia z tytułu emisji obligacji, ustaloną przez strony na za zasadzie swobody zawierania umów wynikającej z art. 3531 k.c., będącą zdaniem Wnioskodawcy oprocentowaniem obligacji, o którym mowa w art.6 ust. 2 pkt 1 ustawy o obligacjach.

DIS zauważył, że przedstawiony przez Wnioskodawcę sposób ustalania oprocentowania z tytułu emisji obligacji nie podlega ocenie organu, w szczególności pod kątem zgodności z ustawą z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach. Stanowi on element stanu faktycznego, a dokładniej zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji. Jednakże należy podkreślić, że sama okoliczność nawet zgodnego z tą ustawą sposobu ustalania tego oprocentowania nie oznacza, że automatycznie będzie ono uznane za "odsetki" od pożyczki na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i będzie mogło stanowić koszt podatkowy.

Konstrukcja przepisu dotyczącego kosztów uzyskania przychodów daje podatnikowi możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów (nie wymienionych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.), pod warunkiem, że wykaże ich bezpośredni bądź pośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Art. 16 u.p.d.o.p. zawiera zamknięty katalog kosztów (wydatków) nie uznawanych za koszty uzyskania przychodów, co oznacza, że przy ustalaniu dochodu, stanowiącego podstawę opodatkowania, podatnik nie może zaliczyć do kosztów podatkowych, takich kosztów, które zostały enumeratywnie wymienione w tym przepisie.

Konstrukcja tego unormowania została oparta na zasadzie jego negatywno-pozytywnego określenia. Wszystkie koszty wymienione w tym przepisie nie stanowią najczęściej kosztów podatkowych; jednakże po spełnieniu określonych warunków lub też w ramach konkretnie ustalonych limitów podatnik może niektóre z nich zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Taka sytuacja występuje w przypadku odsetek od pożyczek (kredytów) lub innych zobowiązań - ustawodawca uznał, iż co do zasady nie stanowią one kosztów uzyskania przychodów. Wyjątek w tym zakresie dotyczy jedynie odsetek, które zostały zapłacone lub skapitalizowane (art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a i art. 16 ust. 1 pkt 11, czy art. 16 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p.). Skoro wynagrodzenie z tytułu emisji obligacji, w postaci oprocentowania zmiennego, nie spełnia definicji odsetek od pożyczki w ogóle (gdyż nie zależy od wysokości udzielonej pożyczki oraz stopy procentowej) to wyklucza to definitywnie możliwość zastosowania wobec niego ww. przepisów art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.

Wobec czego możliwość zaliczenia wydatku z tytułu oprocentowania zmiennego do kosztów uzyskania przychodu zależy od spełnienia ogólnej zasady, wyrażonej w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., co oznacza, że wydatek z tytułu oprocentowania zmiennego może być kosztem uzyskania przychodów, ale tylko wtedy, gdy był poniesiony w celu uzyskania przychodów, a nie w innym celu.

Spółka (Emitent) ma ponieść koszty zapłaty wynagrodzenia (oprocentowania zmiennego) uzależnionego od jej zysku albo innych czynników jak np. obserwacji wzrostu wartości nieruchomości komercyjnych na rynku w., czy kalkulacji zdyskontowanej wartości jej przyszłych przychodów z tytułu najmu nabytych nieruchomości komercyjnych. Jak podaje we wniosku, będą one ponoszone w związku ze środkami pozyskanymi z emisji obligacji, przeznaczonymi na prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej. Istnieje zatem bezpośredni związek pomiędzy tymi wydatkami a uzyskaniem przez Spółkę pożyczki (w drodze emisji obligacji).

Zgodnie z art.12 ust.4 pkt 1 u.p.d.o.p. do przychodów nie zalicza się otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów). Z przepisu tego wyraźnie wynika, że środki pieniężne otrzymane przez podatnika tytułem pożyczki nie stanowią jego przychodu podatkowego. Wynika to ze zwrotnego charakteru pożyczek. Wobec tego, zdaniem DIS należało uznać, że wydatki poniesione przez Spółkę na zapłatę wynagrodzenia zmiennego zależnego od różnych czynników (tj. przyszłych zysków lub przychodów Emitenta, czy innych wskaźników związanych z rynkiem nieruchomości komercyjnych) nie spełniają warunku uznania ich za koszty uzyskania przychodu określonego w art.15 ust. 1 u.p.d.o.p, czyli poniesienia ich w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła. Wydatki te bezpośrednio wiążą się z uzyskaniem pożyczki, ich ponoszenie ma zatem na celu uzyskanie tego neutralnego podatkowo przysporzenia, a nie uzyskanie konkretnych przychodów.

Przedmiotowe wydatki z tytułu oprocentowania zmiennego ponoszone są w celu uzyskania finansowania w formie pożyczki (emisji obligacji), natomiast ani bezpośrednio, ani pośrednio nie służą celowi, jakim jest osiągnięcie przychodu podatkowego bowiem wynagrodzenie z tytułu emisji obligacji (pożyczki) nie jest uzależnione od kapitału pożyczonego Spółce, ale od jej zysku lub innych czynników jak np. wzrostu wartości nieruchomości komercyjnych na rynku w., czy kalkulacji zdyskontowanej wartości jej przyszłych przychodów z tytułu najmu nabytych nieruchomości komercyjnych. Tym samym nie mogą one stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

3. Pismem z dnia 2 marca 2016 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego DIS z dnia 8 grudnia 2015 r. nr IPPB3/4510-775/15-2/JBB, wnosząc o jej uchylenie na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., nazywanej dalej: "p.p.s.a.").

Zaskarżonej interpretacji Spółka zarzuciła błąd wykładni skutkiem czego organ dokonał niewłaściwej oceny zastosowania przepisu prawa materialnego w odniesieniu do art. 15 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że wydatki Spółki z tytułu oprocentowania zmiennego od obligacji nie będą stanowić dla niej kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

W uzasadnieniu skargi Spółka podała, że stanowisko organu wyrażone w interpretacji w zakresie braku możliwości zaliczenia odsetek do kosztów uzyskania przychodów nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o obligacjach, jeżeli przewidywane jest oprocentowanie obligacji, warunki ich emisji powinny zawierać wysokość oprocentowania obligacji lub sposób, w jaki będzie ono ustalone, a także datę od której będzie naliczane oraz termin, miejsce oraz sposób jego wypłaty - nazywane dalej w ww. ustawie jako "warunki wypłaty oprocentowania".

W ocenie Spółki w oparciu o powyższy przepis możliwe jest ustalenie oprocentowania obligacji w inny sposób niż tylko w postaci określonego wskaźnika procentowego liczonego od wartości nominalnej obligacji. Metodologia sposobu kalkulacji oprocentowania powinna zostać jednak opisana w takim przypadku w warunkach emisji obligacji.

Zdaniem Spółki sposób ustalenia oprocentowania (odsetek) według zakładanej metodologii (obejmującej element stały oraz zmienny, zależny od efektywności ekonomicznej działalności emitenta) pozwala emitentowi na ograniczanie ryzyka związanego z ponoszeniem kosztów finansowych. Wykorzystanie środków z emisji obligacji w celu finansowania działalności gospodarczej, która z założenia ma przynosić dochód niewątpliwie ma związek z generowaniem przychodów podatkowych. Odsetki od obligacji jako wynagrodzenie z tytułu pozyskania finansowania na działalność gospodarczą mogą stanowić zatem koszty uzyskania przychodów Spółki.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Przepis ten daje możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wszelkich kosztów, po wyłączeniu zastrzeżonych w art. 16 ust. 1, pod warunkiem, że związane są z prowadzoną działalnością a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość przychodów. U.p.d.o.p. nie odnosi się natomiast do samej metodologii ustalenia wynagrodzenia z tytułu realizacji określonego świadczenia. Strony stosunku zobowiązaniowego mogą zatem ustalić sposób kalkulacji należnego wynagrodzenia w dowolny sposób.

Dokonując kwalifikacji prawnej odsetek od obligacji, należy mieć również na uwadze art. 16 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p., w myśl którego, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na wykup obligacji, pomniejszonych o kwotę dyskonta. Ponoszone przez emitenta koszty wykupu obligacji w części dotyczącej należności głównej nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów (de facto stanowią one bowiem zwrot kapitału pozyskanego od obligatariuszy w drodze emisji obligacji). Wyłączenie to nie obejmuje jednak wydatków na zapłatę należności ubocznych, w tym odsetek wypłacanych obligatariuszowi przez Emitenta.

W przypadku odsetek od obligacji zastosowanie znajdzie art. 16 ust. 1 pkt 11 u.p.d.o.p. zgodnie z którym nie stanowią kosztów uzyskania przychodów naliczone odsetki, lecz niezapłacone albo umorzone od zobowiązań w tym również od pożyczek (kredytów). A contrario, odsetki od zobowiązań, w tym z tytułu emisji obligacji, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie faktycznej ich zapłaty lub kapitalizacji.

U.p.d.o.p. nie zawiera innych ograniczeń do zaliczenia odsetek od obligacji do kosztów uzyskania przychodów, które uzależniałyby kwalifikację podatkową odsetek od sposobu ustalenia wysokości tych odsetek. Dlatego też, skoro ustawa o obligacjach dopuszcza możliwość ustalenia oprocentowania obligacji w oparciu o efekty prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności, to tak ustalone odsetki będą stanowić koszty uzyskania przychodu dla Emitenta w momencie ich faktycznej wypłaty lub kapitalizacji.

W związku z powyższym, za chybioną Spółka uznała argumentację organu, że wydatki z tytułu oprocentowania zmiennego nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów dla Spółki. Albowiem nawet jeśli poprzez powiązanie wysokości wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału z podstawą inną, niż wartość tego kapitału, wynagrodzenie to utraciło walor odsetek, jak twierdzi Minister Finansów, nie oznacza to jeszcze, że takie wynagrodzenie nie może być kosztem podatkowym. Bez poniesienia tego wydatku Spółka nie pozyskałaby finansowania (nie dokonałaby skutecznej emisji obligacji) i nie byłaby w stanie przeprowadzić zamierzonych przez siebie inwestycji i osiągać z nich przychody.

Spółka zgodziła się, że wydatki z tytułu oprocentowana zmiennego nie mogą zostać bezpośrednio połączone z danym rodzajem przychodu. U.p.d.o.p. przewiduje jednak sytuację, w której zaliczymy dany wydatek do kosztów uzyskania przychodów, nawet jeżeli nie jest on bezpośrednio powiązany z osiągnięciem konkretnego przychodu. W takim przypadku zastosowanie znajdzie art. 15 ust. 4 d u.p.d.o.p., zgodnie z którym koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącane w dacie ich poniesienia. Tego rodzaju wydatkiem jest opłata z tytułu oprocentowania zmiennego - nie jest ona powiązana bezpośrednio z przychodem, aczkolwiek służy prowadzeniu przez Spółkę bieżącej działalności gospodarczej, z której Spółka osiąga przychody.

Tym samym, należy zauważyć, że istnieje związek pomiędzy ponoszeniem przez Spółkę opłaty z tytułu oprocentowania zmiennego z osiąganiem przez Spółkę przychodów. Nie jest on tak uchwytny jak w przypadku wydatków bezpośrednio związanych z przychodami, aczkolwiek u.p.d.o.p przewiduje, że nawet wydatki pośrednio związane z przychodami mogą być kosztem uzyskania przychodu.

4. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

5. Pismem z dnia 5 kwietnia 2017 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej, w nawiązaniu do wniosku z dnia 6 kwietnia 2016 r. o oddalenie skargi uzupełnił własne stanowisko, powołując w piśmie obszerne fragmenty uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt I SA/Po 406/16, potwierdzającego stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.

4. Przedmiotem skargi jest wydana przez Ministra Finansów interpretacja indywidualna, w której na tle przedstawionego przez skarżącą stanu faktycznego (zdarzenie przyszłe) wyrażono stanowisko, zgodnie z którym, element zmienny oprocentowania obligacji, oparty na jednym z trzech wariantów wymienionych we wniosku, który nie jest uzależniony od kapitału pożyczki, ani od poziomu stopy procentowej, nie spełnia definicji pojęcia odsetek od pożyczki. Wydatek ten – w ocenie organu - nie stanowi zatem odsetek, a inną formę wynagrodzenia z tytułu emisji obligacji i w związku z tym nie będzie dla skarżącej kosztem uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Zdaniem organu, wydatki te ponoszone są w celu uzyskania finansowania w formie pożyczki (emisji obligacji), natomiast ani bezpośrednio, ani pośrednio nie służą celowi, jakim jest osiągnięcie przychodu podatkowego. Minister Finansów podkreślił, że wynagrodzenie z tytułu emisji obligacji (pożyczki) nie jest uzależnione od kapitału pożyczonego spółce, ale od jej zysku lub kalkulacji zdyskontowanej wartości jej przyszłych przychodów.

Zaskarżonej wykładni Spółka zarzuciła błąd wykładni skutkiem czego organ dokonał niewłaściwej oceny zastosowania przepisu prawa materialnego w odniesieniu do art. 15 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że wydatki Spółki z tytułu oprocentowania zmiennego od obligacji nie będą stanowić dla niej kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Według stanowiska skarżącej, opisane we wniosku świadczenia należne obligatariuszowi należy traktować jak odsetki. Zdaniem skarżącej, charakter świadczenia wynikającego z obligacji (odsetki/oprocentowanie) nie ulega bowiem zmianie zależnie od przyjętej metody określenia wysokości należnego świadczenia z tytułu oprocentowania obligacji, tj. odsetek. Wnioskując a contrario w kontekście treści art. 16 ust. 1 pkt 11 u.p.d.o.p., skarżąca uznała, że odsetki od zobowiązań, w tym z tytułu emisji obligacji, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie faktycznej ich zapłaty lub kapitalizacji. W ocenie skarżącej, nawet jeśli poprzez powiązanie wysokości wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału z podstawą inną, niż wartość tego kapitału, wynagrodzenie to utraciło walor odsetek, to nie oznacza to jeszcze, że takie wynagrodzenie nie może być kosztem podatkowym. Skarżąca podkreśliła, że bez poniesienia tego wydatku spółka nie pozyskałaby finansowania (nie dokonałaby skutecznej emisji obligacji) i nie byłaby w stanie przeprowadzić zamierzonych przez siebie inwestycji i osiągać z nich przychody. W jej ocenie opłata z tytułu oprocentowania zmiennego jest wydatkiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. - nie jest ona powiązana bezpośrednio z przychodem, aczkolwiek służy prowadzeniu przez spółkę bieżącej działalności gospodarczej, z której spółka osiąga przychody. Tym samym - zdaniem skarżącej - istnieje związek pomiędzy ponoszeniem przez skarżącą opłaty z tytułu oprocentowania zmiennego z osiąganiem przez nią przychodów.

5. W ocenie Sądu stanowisko organu interpretacyjnego wyrażone w zaskarżonej indywidualnej interpretacji jest prawidłowe, a przeciwna argumentacja skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia związania Ministra Finansów przedstawionym we wniosku stanem faktycznym i dopuszczalnością badania charakteru prawnego tzw. elementu zmiennego oprocentowania, które w sformułowanym pytaniu skarżąca zakwalifikowała jako odsetki od obligacji. Wyjaśnić bowiem należy, że w postępowaniu o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego organ interpretacyjny udziela interpretacji w stanie faktycznym przedstawionym przez stronę we wniosku interpretacyjnym.

Organ interpretacyjny nie ma uprawnień ani też środków prawnych do tego, by stan faktyczny wydawanej interpretacji, poza przedstawionym przez zainteresowanego, ustalać, albo też go zmieniać lub weryfikować. Uwaga ta dotyczy również sądu administracyjnego, tym bardziej, że nie jest on organem interpretacyjnym w rozumieniu Ordynacji podatkowej i udzieloną (w określonym stanie faktycznym) interpretacją indywidualną tylko kontroluje pod względem zgodności z prawem i legalności postępowanie, w którym została wydana. Skutkiem tego, ani organ wydający interpretację, ani sąd administracyjny ją kontrolujący, nie mogą przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II FPS 2/11, dostępna na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaznaczyć jednocześnie należy, że jeżeli jednak, po wydaniu interpretacji, w postępowaniu podatkowym organ podatkowy ustali stan faktyczny odmienny od tego, w którym została wydana interpretacja, interpretacja ta - w zakresie uzasadnionym tą różnicą - nie będzie wywoływała dla zainteresowanego podatnika przewidzianych prawem skutków ochronnych. Interpretacyjny organ podatkowy, dla wydania mogącej powodować ochronne skutki prawne indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, ocenia możliwości zastosowania tego prawa, przeprowadzając, w razie potrzeby, jego wykładnię, wyłącznie w kontekście i obszarze stanu faktycznego przedstawionego przez zainteresowanego. Jeżeli zmiana (w wyniku ustaleń i ocen postępowania podatkowego) stanu faktycznego wywierać będzie wpływ na jego ocenę prawną, wydana (uprzednio) interpretacja nie będzie mogła stanowić dla podatnika podstawy do zastosowania ochrony prawnej przewidzianej w art. 14k - 14 m Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2013 r., II FSK 2232/11).

Powołana przez stronę ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach stanowi w art. 5 ust. 1, że świadczenia wynikające z obligacji, sposób ich realizacji oraz związane z nimi prawa i obowiązki emitenta i obligatariuszy określają warunki emisji. Niewątpliwie świadczenie wynikające z obligacji nie musi odnosić się do wartości kapitału, ale w warunkach emisji wskazać należy wysokość tego świadczenia lub sposób, w jaki będzie ustalana (art. 6 ust. 1 pkt 6 u.o.). Ustawa precyzuje dalej, że świadczenie może przybrać postać oprocentowania i w takiej sytuacji, warunki emisji także określają wysokość oprocentowania lub sposób, w jaki będzie ustalana (art. 6 ust. 2 pkt 1 u.o.).

Zdaniem Sądu, w przypadku oprocentowania, wartość świadczenia ustalana jest jako oznaczony procent odnoszony do wartość kapitału pożyczkowego. Jak wynika z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, emitowane obligacje będą oprocentowane, przy czym określenie wysokości oprocentowania, nastąpi w wyniku sumy dwóch elementów: stałego i zmiennego. W świetle przedstawionych we wniosku okoliczności nie ma wątpliwości co do odsetkowego charakteru elementu stałego, na co wprost wskazała skarżąca. Uzasadnione wątpliwości pojawiają się w przypadku oceny charakteru prawnego elementu zmiennego. Skarżąca nie wskazała bowiem, czy suma tych elementów wyrażona zostanie jednolitą stopą procentową odnoszoną do wartości kapitału (skoro oba elementy mają stanowić oprocentowanie), czy też element zmienny nie będzie bezpośrednio odnoszony do wartości pożyczonego kapitału (jak przyjął to organ), a zatem nie będzie miał podstawowej cechy charakteryzującej świadczenie odsetkowe.

6. W ocenie Sądu Minister Finansów zasadnie rozważał, czy zakwalifikowanie elementu zmiennego jako odsetek, przy tak przedstawionej podstawie faktycznej, jest zasadne, skoro skarżąca nie miała wątpliwości co ustalenia prawnopodatkowych konsekwencji zastrzeżenia oprocentowania wyrażonego elementem stałym. Gdyby oba ww. elementy oprocentowania miały tożsamy (jednolity) charakter prawny (odsetki), to brak byłoby uzasadnionych podstaw do formułowania pytania tylko w zakresie elementu zmiennego. Zauważyć także należy, że w uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca posługiwała się szerszym pojęciem "świadczenia", a w skardze, polemizując ze stanowiskiem organu, wprost wskazała na brak powiązania wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału z podstawą inną niż wartość kapitału, kwalifikując także rozważany tu wydatek jako "opłata z tytułu oprocentowania zmiennego", wskazując na podobieństwo takiego świadczenia z tzw. "opłatą za pozyskanie finansowania" (s. 5 skargi).

W ocenie Sądu zasadna jest konkluzja Ministra Finansów, zgodnie z którą, skoro w opisanych okolicznościach oprocentowanie zmienne oparte jest na jednym z trzech wariatów wymienionych we wniosku i nie jest uzależnione od kapitału pożyczki ani poziomu stopy procentowej, to świadczenie takie nie ma charakteru odsetek do pożyczki. Między stronami nie było sporu co do pożyczkowego charakteru wierzytelności inkorporowanej w obligacji, nie budził też wątpliwości fakt, że emisja obligacji spełnia cechy kredytu (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2015 r., II FSK 1143/13, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

7. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego odsetki muszą być obliczane za pomocą stopy procentowej w stosunku do kapitału, a jeżeli wypłacane świadczenie przyjmuje inną formę – uzależnioną od zysku, to nie można mówić o odsetkach, ale o innej formie wynagrodzenia, ustalonej przez strony na zasadzie swobody zawierania umów (wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., II FSK 42/11, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie wskazuje się także, że w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak również w kodeksie cywilnym brak jest ustawowej definicji odsetek. Mimo występujących w piśmiennictwie i orzecznictwie różnych definicji odsetek, to jednak można wskazać te elementy, które są wspólne i muszą się pojawić przy definiowaniu pojęcia odsetek. Obok pojmowania odsetek jako wynagrodzenia, należą do nich korzystanie z pieniądza lub rzeczy zamiennych, stopa procentowa oraz czas korzystania z tych rzeczy, przy czym należy podkreślić, że są niezależne do zysku ani od obrotu i to zarówno w znaczeniu językowym, jak i w piśmiennictwie prawniczym (wyrok NSA z dnia 3 marca 2015 r., II FSK 3272/14; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2014 r., I SA/Gd 603/14; dostępne na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przyjęcie stanowiska o braku odsetkowego charakteru wskazanego we wniosku zmiennego elementu oprocentowania, przesądza jednocześnie o niezasadności stanowiska skarżącej, opartego na wnioskowaniu a contrario z przepisów art. 16 ust. 1 pkt 11 i pkt 23 u.p.d.o.p.

Co do zasady - za błędną uznać należy, przyjętą przez skarżącą metodę kwalifikacji wydatków jako kosztów uzyskania przychodów tylko na podstawie analizy zakresu wyłączeń wskazanych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., bez uprzedniego rozważenia czy zastosowanie w sprawie znajdzie art. 15 ust. 1 tej ustawy. Poza powołaniem tego przepisu, skarżąca nie przedstawiła we wniosku szerzej argumentacji w tym zakresie. Sam Minister Finansów zasadnie dokonał analizy podstaw stosowania w sprawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. albowiem niezależnie od prawnej kwalifikacji charakteru poniesionego wydatku, sformułowane we wniosku pytanie dotyczyło zaliczenia tego wydatku do kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z tym przepisem, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. W kontekście tej regulacji w orzecznictwie trafnie podkreślono, że dla zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów konkretnych wydatków nie jest wystarczający jakikolwiek związek tych wydatków z przychodami podatnika, ale musi to być związek konkretny i adekwatny do zakładanego celu. Na tle konkretnego stanu faktycznego NSA uznał, że tego warunku nie spełniają np. kwoty odsetek od kredytu zaciągniętego na sfinansowanie wypłaty wynagrodzenia akcjonariuszowi spółki, którego akcje zostały wykupione w celu ich umorzenia.

NSA przyznał, że prowadzenie działalności gospodarczej wymaga posiłkowania się kredytami czy pożyczkami, a konieczność skorzystania z tych form pozyskiwania kapitału niewątpliwie w każdym przypadku służy zachowaniu płynności finansowej przedsiębiorcy, któremu posiadane środki nie wystarczają na zaspokojenie wszelkich zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością.

Ten sposób finansowania (dofinansowania) działalności wiąże się zwykle z poniesieniem dodatkowych kosztów w postaci choćby odsetek i uzasadniony jest brakiem środków na pokrycie konkretnych wydatków (realizację określonych celów). Zdaniem NSA, oceniając możliwość zaliczenia wydatku w postaci odsetek od pożyczki do kosztów uzyskania przychodu należy ustalić, na jaki cel zaciągnięta została pożyczka. Tylko bowiem w odniesieniu do odsetek od pożyczki służącej uzyskaniu przychodów, zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów można rozważać możliwość zaliczenia jej do kosztów uzyskania przychodu.

Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z tezą, że kosztowy charakter mają nie tylko wydatki bezpośrednio nakierowane na cele określone w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., ale także te, których związek z tymi celami ma charakter pośredni. Jednakże – zdaniem NSA - pośredni charakter tego związku nie oznacza, jakiegokolwiek związku. Z treści art. 15 ust. 4, 4b, 4c i 4d u.p.d.o.p. wynika, że rozróżnienie bezpośredniego i pośredniego związku wydatków z przychodami zależy od możliwości powiązania konkretnego wydatku z konkretnym przychodem, albo braku takiej możliwości. Jednakże nawet w tej drugiej sytuacji musi być widoczne, że głównym, zasadniczym, pierwszym celem działania podatnika jest osiągnięcie przychodu lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów, chociaż nie ma możliwości powiązania danego wydatku z konkretnym przychodem (tak orzekł NSA w wyroku z dnia 4 sierpnia 2016 r., II FSK 1921/14, podobnie NSA w powołanej wyżej uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., II FPS 2/11, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponoszony przez podatnika koszt nie może być kosztem wymienionym na tzw. liście kosztów negatywnych, zawartej w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Jak zaznaczono już wyżej, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy określony wydatek jest kosztem podatkowym, a w następnej kolejności czy nie został z niego wyłączony poprzez zamieszczenie w art. 16 ust. 1. Sam fakt bowiem nieumieszczenia wydatku na liście negatywnej, bez konieczności wykazania jego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie jest wystarczający do stwierdzenia, że wydatek ten może być zaliczony w ciężar kosztów. Zawarty w art. 15 ust. 1 zwrot "w celu" oznacza, że nie każdy wydatek poniesiony przez podatnika w związku z prowadzoną działalnością podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania, lecz tylko ten wydatek, który pozostaje w takim związku przyczynowo-skutkowym. Poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodów. Wydatek należy oceniać, mając na uwadze racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Poniesienie wydatku musi zatem być powiązane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ukierunkowaną na uzyskanie przychodów; wydatek powinien, przynajmniej potencjalnie, wpływać na wielkość uzyskiwanych lub spodziewanych przychodów z tej działalności. Kosztowa kwalifikacja konkretnego wydatku u konkretnego podatnika musi więc uwzględniać charakter i profil prowadzonej działalności gospodarczej oraz ekonomiczną racjonalność poniesionego wydatku (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., II FSK 1190/14 i powołane tam orzecznictwo, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

8. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, w określonej przez skarżącej podstawie faktycznej wniosku, Minister Finansów słusznie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Zdaniem Sądu, w przedstawionych okolicznościach brak jest możliwości zidentyfikowania celu na który zostały wyemitowane obligacje, aby następnie dokonać oceny istnienia związku i powiązania konkretnego wydatku z konkretnym przychodem.

Skarżąca wskazała jedynie w sposób ogólny, że zamierza wyemitować obligacje w celu pozyskania środków na sfinansowanie bieżącej działalności gospodarczej. Z opisu trzeciego mechanizmu kalkulacji elementu zmiennego oprocentowania wynika, że chodzi o przyszłe przychody wnioskodawcy z tytułu najmu nabytych nieruchomości komercyjnych. Z przedstawionej na wstępie rozważań zasady związania organu i Sądu stanem faktycznym wniosku, wynika zakaz formułowania domniemań faktycznych, prowadzących do zmiany lub poszerzenia wskazanej we wniosku podstawy faktycznej.

Z wniosku nie wynika na jaki konkretny cel mają być przeznaczone uzyskane z emisji obligacji środki pieniężne i czy cel ten związany jest z konkretnym źródłem przychodu. Skarżąca sama wskazuje na cel pośredni przyznając, że wynagrodzenie z tytułu elementu zmiennego oprocentowania nie jest związane z wartością pożyczonego kapitału.

Należy podkreślić, że organ interpretacyjny nie kwestionował ekonomicznej racjonalności ponoszonego wydatku, w szczególności nie kwestionował związku wynagrodzenia (świadczenia) z tytułu oprocentowania zmiennego, jako należności za pozyskanie finansowania.

W świetle argumentacji skarżącej i przedstawionych okoliczności nie jest zasadne utożsamianie spornego świadczenia z prowizją bankową, albowiem świadczenie to miało charakter wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w postaci innej formy (udział w zysku) niż odsetki, nie miało natomiast charakteru opłaty za samą możliwość pozyskania finansowania.

Sąd podziela w tym zakresie ocenę prawną zawartą w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 października 2016 r., I SA/Po 406/16, który dotyczył również kwestii związanych z oceną czy kosztem uzyskania przychodu są odsetki od obligacji, których kwota obliczana będzie przy użyciu mechanizmów innych niż w oparciu o wprost wskazany współczynnik procentowy.

9. Reasumując Sąd uznał, że organ interpretacyjny, w przedstawionych przez wnioskodawcę okolicznościach faktycznych, właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni. Tym samym postawiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się bezzasadny. Skarga nie zawierała natomiast zarzutów procesowych, samo wydanie interpretacji, jej uzasadnienie i postępowanie w sprawie wydania zaskarżonego aktu, nie spowodowały powstania żadnych kwestii spornych pomiędzy skarżącą, a organem.

10. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.