Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 538/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia NSA Stanisław Małek /spr./ Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006 r. przy udziale sprawy ze skarg 1/ M. i R.N. 2/ W. i M.B. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnień sanitarnych; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżących kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/B. Drzazga /-/M. Górecka /-/St. Małek


UZASADNIENIE

Burmistrz Z. zwrócił się [...] marca 2004r. na podstawie przepisu art. 60 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717) do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o uzgodnienie projektu decyzji o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania inwestycji polegającej na modernizacji i rozbudowie istniejącej ubojni w miejscowości W., prowadzonej przez H. i E. F. Do wniosku załączono projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy inwestycji obejmującej modernizację i rozbudowę ubojni z chłodnią, budowę oczyszczalni na ścieki technologiczne i socjalno - bytowe, budowę zbiornika do czasowego przechowywania nieczystości z magazynu - przechowalni żywca. Ustalona wielkość produkcji określona została na [...] sztuk/dobę - trzody chlewnej i [...] sztuk/dobę bydła. Określono także, iż odpady stałe z produkcji będą gromadzone w miejscu do tego przeznaczonym i sukcesywnie wywożone do zakładu utylizacji zgodnie z zawartą umową. Wywóz nieczystości ze zbiornika na własne grunty orne będzie następował dwa razy w roku, a ścieki technologiczne i socjalne doprowadzane będą do własnej oczyszczalni.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. na podstawie art. 3 i art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575) oraz art. 57 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001r. Nr 62, poz. 627) pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie, wskazując iż na etapie opracowania projektu budowlanego:

a) inwestor winien zastosować rozwiązania projektowe ograniczające możliwość oddziaływania rozprzestrzeniania mikroorganizmów oraz odorów do granic działek inwestycji;

b) należy przeprowadzić analizę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmującą łączne oddziaływanie istniejącej chlewni i ubojni oraz analizę oddziaływania na zdrowie ludzi.

W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowy przebieg postępowania. Stwierdzono, iż w świetle przedłożonego raportu oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko inwestycja spełnia warunki określone przepisami ochrony środowiska.

Zażalenie wnieśli M. i R. N. Podnieśli, iż raport nie uwzględnia rzeczywistego stanu, polegającego na tym, iż w granicy ich nieruchomości znajduje się już chlewnia, z której nieczystości spływają na ich grunt. Podkreślili, iż inwestycja negatywnie wpłynie na środowisko i zdrowie osób mieszkających w pobliżu (związki chemiczne i drobnoustroje). Nie jest możliwe bowiem ograniczenie tych skutków do granic działki inwestora, zwłaszcza w zakresie odorów, dla których brak jest regulacji prawnych.

Zażalenie wnieśli również M. i W. B. Podali, iż istniejące obiekty inwestora wpływają negatywnie na środowisko (hałas, odory, związki chemiczne, drobnoustroje). Planowana inwestycja jeszcze bardziej pogorszy istniejący stan. Wskazali także, iż nie mieli możliwości zapoznania się w trybie art. 10 kpa z materiałami sprawy.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, pod następującymi warunkami:

1. zbiornik bezodpływowy na nieczystości winien posiadać pojemność zapewniającą magazynowanie przez okres minimum 6 miesięcy;

2. miejsce gromadzenia obornika winno być uzgodnione z organami inspekcji sanitarnej;

3. należy przedstawić bilans ilościowy powstającego obornika;

4. na etapie projektu technicznego należy przedstawić w formie graficznej rozprzestrzenianie się i zasięg oddziaływania: substancji odoroczynnych, aerozoli bakteryjno - grzybowych, zanieczyszczeń pyłowych i gazowych oraz emisji hałasu;

5. w raporcie oddziaływania na środowisko należy odnieść się do oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na zdrowie ludzi oraz oddziaływanie tuczarni trzody chlewnej na ubojnię przez uwzględnienie: charakterystyki potencjalnych zagrożeń zdrowotnych, oceny narażenia, oceny potencjalnych przewidywanych skutków zdrowotnych wraz z wnioskami;

6. uciążliwość zapachowa winna zamknąć się na granicy działki.

W uzasadnieniu wskazano, iż produkcja w istniejącej ubojni trzody chlewnej kształtuje się w granicach [...] do [...] sztuk tygodniowo. Na przedmiotowym terenie funkcjonuje również tuczarnia trzody o obsadzie [...] sztuk. Po modernizacji i rozbudowie wielkość uboju trzody nie ulegnie zmianie. Dodatkowo wprowadzony zostanie jedynie ubój bydła w ilości [...] sztuk tygodniowo. Magazyn żywca przewidziany jest na [...] sztuk. Z przedstawionego raportu oddziaływania na środowisko wynika, iż inwestycja nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wielkości emisji zanieczyszczeń pyłowych, gazowych i hałasu przy najbliższej zabudowie mieszkaniowej. Zdaniem organu odwoławczego mogą powstać uciążliwości związane z emisją substancji odoroczynnych dla których brak jest regulacji prawnych. W sprawie wywozu ścieków poubojowych organ odwoławczy stwierdził, iż problem ten nie leży w jego kompetencji.

M. N., R. N., W. B., M. B. zaskarżyli powyższe postanowienie, zarzucając organowi drugiej instancji naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 10, 28, 77, 106 § 4 kpa oraz art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 4 i art. 53 ustawy Prawo o ochronie środowiska (Dz. U. z 2001r., Nr 62, poz. 627).

W uzasadnieniu wskazano, iż w raporcie oddziaływania na środowisko, na którym oparto postanowienie nie wzięto pod uwagę, iż obecnie działający zakład (tuczarnia i ubojnia) oddziałuje negatywnie na środowisko. Rozstrzygnięcie Inspektora Sanitarnego wydane zostało bez przeprowadzenia konsultacji z organami ochrony środowiska. Nadto w postanowieniu błędnie wskazano, że wielkość uboju trzody chlewnej nie ulegnie zmianie, podczas, gdy wzrośnie ona trzykrotnie (to jest do [...] sztuk miesięcznie). Zaskarżone postanowienie przyjmuje, że po modernizacji i rozbudowie wielkość uboju trzody chlewnej nie ulega zmianie, a dodatkowo zostanie wprowadzony ubój bydła w ilości [...] sztuk tygodniowo, jednak dane te są sprzeczne z danymi ilościowymi podanymi we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy działek [...] i [...], w którym wskazano, że ubój zwiększy się z [...] miesięcznie tj. około [...] sztuk na dobę do [...] sztuk na dobę i dodatkowo [...] sztuk bydła na dobę. Skarżący podnieśli także, że magazyn żywca jest zbyt mały, a w postanowieniu nie przewidziano powiększenia zbiornika na nieczystości, powiększenia magazynu dla odpadów ani konieczności istnienia miejsca na przechowywanie padniętych zwierząt. Brak też jakichkolwiek wyliczeń co do ilości, sposobu przechowywania i zagospodarowania obornika. Nadto zaskarżone postanowienie ignoruje stanowisko Powiatowego Inspektora Weterynaryjnego w S. zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r., według którego od dnia [...] maja 2004r. zmniejszono limit produkcyjny dla zakładu do [...] sztuk na tydzień. Za dowolne - zdaniem skarżących - należy uznać twierdzenie, iż rozbudowa ubojni wpłynie na poprawę środowiska i zdrowia ludzi, bowiem nie przeprowadzono żadnej analizy co do faktycznych możliwości przerobowych oczyszczalni w Z. i nie dokonano uzgodnień z Urzędem Gminy Z. Niezrozumiałe są także twierdzenia, iż przekroczenie norm zanieczyszczeń powietrza i emisji hałasu sięgać będą granicy działki inwestycji, podczas, gdy brak jest pasa ochronnego, a zabudowania mieszkalne położone są blisko działki. Skarżący podkreślili, że nie otrzymali zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Błędne jest także twierdzenie, iż sprawa wywożenia ścieków poubojowych na pola nie leży w kompetencji służb sanitarnych. Spełnienie wymogów środowiskowych pozbycia się odpadów, możliwe byłoby tylko wówczas, gdyby inwestorzy posiadali co najmniej 66 ha własnych gruntów.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał nadto, iż art. 10 § 1 kpa dotyczy wyłącznie decyzji, a nie postanowień wydawanych w trybie art. 106 § 5 kpa. Organ drugiej instancji wszechstronnie rozważył wszelkie okoliczności, a przepisy art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 4 i art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2006r. skarżący podnieśli, iż nie może być przyjęty za ostateczny i wystarczający raport oddziaływania inwestycji na środowisko, oceniający wyłącznie oddziaływanie modernizowanej ubojni zwierząt z pominięciem istniejącej na tej samej działce tuczarni trzody chlewnej na [...] stanowisk, usytuowanej w bezpośrednim sąsiedztwie ubojni, bowiem zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska przedsięwzięcia powiązane technologicznie, kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 106 kpa jest elementem postępowania administracyjnego w danej sprawie i dlatego mają do niego zastosowanie przepisy ogólne - w tym art. 7 i 10 kpa. Wskazali także, że organy administracji nie ustaliły, czy możliwe jest przejmowanie ścieków poubojowych przez oczyszczalnię w Z., ani nie zażądały od wnioskujących dokumentów potwierdzających wielkość obszaru posiadanych przez nich gruntów, mimo, iż w przeszłości dochodziło do niedopuszczalnego wylewania nieczystości na pola. Zaskarżone postanowienie ignoruje wskazania "Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Z." z 2000r., zalecające lokowanie na przedmiotowym terenie gospodarstw agroturystycznych.

Skarżący ponownie zarzucili organom administracji brak zsynchronizowania stanowiska Inspekcji Sanitarnej z zastrzeżeniami podnoszonymi przez Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego z dnia [...] lipca 2004r. oraz brak ustaleń co do faktycznej możliwości zagospodarowania nieczystości i ścieków poubojowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

Według wskazanego przepisu organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania (zażalenia) wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając to rozstrzygnięcie - umarza postępowanie pierwszej instancji. Tymczasem organ odwoławczy, rozstrzygając niniejszą sprawę utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2004r. "pod następującymi warunkami".

Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy miedzy innymi uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących budowy obiektów budowlanych (art. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 ze zm.). Do tego postępowania stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37).

W świetle przepisu art. 138 kpa zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu sformułowanie, iż utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie "pod następującymi warunkami" nie odpowiada wymogom przepisów procedury administracyjnej.

Z treści tego rozstrzygnięcia nie wynika też czy zachowały aktualność zawarte w postanowieniu pierwszej instancji tzw. uwagi dotyczące obowiązku opracowania przez inwestora projektu budowlanego, który ograniczyłby możliwość oddziaływania mikroorganizmów oraz odorów na granicy działek właściciela obiektu i przedłożenia w ramach projektu budowlanego analizy oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko łącznie z istniejącą chlewnią ubojnią oraz analizy wpływu oddziaływania na zdrowie ludzi.

Wniosek inwestora o wydanie warunków zabudowy oraz przedłożony projekt decyzji określa, iż przewidywana produkcja będzie wynosiła [...] sztuk na dobę trzody i [...] sztuk na dobę bydła.

Organ odwoławczy stwierdził, iż po modernizacji i rozbudowie wielkości uboju trzody chlewnej nie ulegnie zmianie, a jedynie dodatkowo wprowadzony zostanie ubój bydła w ilości [...] sztuk tygodniowo.

Powyższe ustalenie nasuwa wątpliwości wynikające z tego, że jak wynika z akt sprawy (k.7 akt sądowych) Powiatowy Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. określił limit produkcyjny zakładu od [...] maja 2004r. na [...] sztuk trzody tygodniowo, a według skarżących planowana wielkość produkcji będzie trzykrotnie większa od stanu jaki obowiązywał do daty wprowadzonego limitu produkcyjnego.

Skarżący zarzucili też, iż magazyn żywca na [...] sztuk nie zabezpiecza planowanej wielkości produkcji. Problem ten dotyczy również wielkości zbiornika na nieczystości, przechowywania i zagospodarowania obornika, miejsca przechowywania padłych sztuk przed utylizacją oraz magazynu odpadów.

Do powyższych zarzutów, istotnych dla wymagań higienicznych i zdrowotnych, organ odwoławczy nie odniósł się i to zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i w odpowiedzi na skargę (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Nie jest słuszny zarzut skargi, iż organy sanitarne naruszyły przepis art. 10 § 1 kpa. Stwierdzić bowiem należy, iż niniejsze postępowanie prowadzone było w trybie przepisu art. 106 kpa. Zajęcia stanowiska w niniejszym przypadku przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej następuje w drodze postanowienia (art. 106 § 5). Zgodnie z art. 126 do postanowień stosuje się odpowiednio tylko te przepisy, które zostały wymienione w tym artykule. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, iż na tym etapie postępowania organ sanitarny był obowiązany do stosowania reguł określonych przepisem art. 10 kpa. Zainteresowane strony mogą korzystać z uprawnień określonych tym przepisem w toku postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

Uznając, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem wskazanych przepisów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

/-/B. Drzazga /-/M. Górecka /-/St. Małek

kk