Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 108/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 134, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 73
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 121 - 123, art. 187 par. 1, art. 191, art. 194 par. 3, art. 210
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 78 ust. 1 - 3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 67 - 69, art. 94
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut ( spr. ) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. spraw ze skarg "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzje Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 11 stycznia 2010 r. nr [...];[...], nr [...]; [...], w przedmiocie weryfikacji zgłoszeń celnych co do pochodzenia towaru oraz podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone decyzje, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. 12.034,00 ( dwanaście tysięcy trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 8 września 2009 r. nr [...] oraz [...] Naczelnik Urzędu Celnego, wskazując jako podstawę prawną art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 65 ust. 5 oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 20 ust. 3 lit. c, art. 27, art. 67, art. 78 ust. 1 i 3, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE nr L 302 ze zm.), art. 81 ust. 1 i art. 94 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej w skrócie RWKC), rozporządzenie Komisji (EWG) nr 1549/2006 z dnia 17 października 2006 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE nr L 301 z dnia 31 października 2006 r.), rozporządzenia Rady (WE) nr 980/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r. wprowadzające plan ogólnych preferencji taryfowych (Dz. Urz. We L Nr 169 z 30 czerwca 2005 r.), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 3, art. 34 ust. 4 oraz art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowań wszczętych na wniosek "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą G. w sprawie towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] i [...] określił stawkę celną erga omnes dla w/w towaru w wysokości 24 %, określił niezaksięgowane kwoty należności celnych podlegające retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości odpowiednio 179.127,00 zł i 181.068,00 zł, orzekł o poborze odsetek oraz określił podatek od towarów i usług z tytułu importu towarów w łącznej kwocie odpowiednio 64.784, 00 zł i 65.486,00 zł.

W uzasadnieniach przedmiotowych rozstrzygnięć organ I instancji wskazał, iż w dniu 27 czerwca 2007 r. Agencja Celna – [...], działając z upoważnienia "A" Sp. z o.o. zgłosiła celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towar importowany z Kolumbii – tuńczyka w kawałkach w sosie własnym w puszkach metalowych - ze stawką celną w wysokości 0 % oraz stawką podatku VAT wynoszącą 7 %.

W dniu 16 kwietnia 2009 r. wpłynęło do Urzędu Celnego w G. pismo pochodzące z Ministerstwa Finansów informujące o nieprawidłowościach w dokumentowaniu pochodzenia towaru wyeksportowanego z Kolumbii do Unii Europejskiej.

Do przedmiotowego pisma załączony został szczegółowy raport sporządzony przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) z kontroli w Kolumbii i na Seszelach. W jego świetle eksport produktów z tuńczyka na terytorium Wspólnoty Europejskiej na podstawie kolumbijskich świadectw GSP Ogólnego Systemu Preferencji (formularz A) nie mógł być uważany za uprzywilejowany albowiem preferencyjne zasady ustalania pochodzenia stosowane przez Wspólnotę Europejską nie miały prawnie usankcjonowanego zastosowania. Statki poławiające tuńczyka nie spełniały bowiem wymaganych przepisów odnośnie pochodzenia zgodnie z regułami preferencyjnego systemu GSP. Co istotne, w świetle rozporządzenia nr 980/2005 wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych importowane towary korzystają z preferencji pod warunkiem, że umowa takie traktowanie przewiduje.

Wspólna misja OLAF ustaliła, że surowiec wykorzystywany do przetwórstwa tuńczyka pochodził z połowów dokonanych przez statki, które nie spełniały wymogów określonych w art. 68 ust. 2 RWKC. W świetle tego przepisu towar może być uznany za uzyskany zgodnie z systemem GSP, jeżeli kapitan i oficerowie statku poławiającego są obywatelami kraju beneficjenta lub krajów członkowskich. Niewypełnienie tego warunku odnośnie ustalonych kryteriów pochodzenia GSP dla statków rybackich oznacza, że dany połów nie może być wykorzystywany do produkcji tuńczyka na eksport do krajów Wspólnoty Europejskiej z wykorzystaniem kolumbijskich świadectw preferencyjnego pochodzenia na formularzu A.

W ocenie organu przedłożone w dniu objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu świadectwa FORM. A nr [...] oraz FORM. A nr [...] w świetle w/w okoliczności zostały wystawione niezgodnie z obowiązującymi przepisami i towar nimi objęty nie mógł posiadać preferencyjnego pochodzenia.

W związku z tym do importowanego towaru miała zastosowanie stawka celna erga omnes (art. 20 ust. 3 lit. c WKC) wynosząca 24 %.

Następstwem jej zastosowania stało się określenie kwoty długu celnego, należnych odsetek oraz podatku VAT w nowej wysokości.

W odwołaniach od w/w decyzji "A" Sp. z o.o. podniosła zarzuty: - naruszenia art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo celne w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza dokonanie ustaleń opartych na raporcie OLAF, którego zweryfikowanie jest dla spółki utrudnione;

- naruszenia art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo celne w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, skutkującego naruszeniem zasady ind dubio pro tributario;

- naruszenia art. 20 WKC w zw. z art. 51 ustawy Prawo celne i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez określenie nieprawidłowej stawki celnej oraz nieprawidłowej wysokości długu celnego;

- naruszenia art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne, poprzez błędne przyjęcie, że ewentualne i rzekome nieprawidłowości w zgłoszeniu celnym wywołane zostały zaniedbaniem czy też świadomym działaniem spółki, w sytuacji gdy urzędowy certyfikat pochodzenia wystawiony został przez upoważnione organy kraju pochodzenia i zgodnie z Ogólnym Systemem Preferencji;

- naruszenia art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłowe określenie wysokości podatku wskutek przyjęcia błędnego stanu faktycznego.

Decyzjami z dnia 11 stycznia 2010 r. nr [...] oraz [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit a) ustawy – Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo celne uchylił zaskarżone decyzje w częściach orzekających o naliczeniu odsetek i umorzył postępowania w tym zakresie.

Jednocześnie organ drugiej instancji zaskarżone decyzję utrzymał w mocy w pozostałych częściach.

W uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć organ odwoławczy wskazał, że zakwestionowanie świadectw FORM A uniemożliwiło zastosowanie preferencji. Wspólnota przyjęła bowiem jednostronne zasady stosowania preferencji taryfowych dla towarów pochodzących z niektórych krajów w ramach Generalnego Systemu Preferencji (GSP).

W ocenie organu wnioski płynące z raportu OLAF – stanowiącego wynik weryfikacji świadectw FORM. A w rozumieniu art. 94 RWKC były zaś jednoznaczne. Kontrola eksportu surowego tuńczyka z Seszeli ido Kolumbii w latach 2005 – 2008 ponad wszelką wątpliwość wykazała bowiem, że tuńczyk ten nie spełniał warunków pozwalających na zastosowanie Ogólnego Systemu Preferencji.

W szczególności łamane były (określone w art. 68 RWKC) wymogi dotyczące narodowości załogi na statkach poławiających tuńczyka. Połów z takiego statku nie mógł być więc wykorzystywany do produkcji tuńczyka na eksport do krajów Wspólnoty z wykorzystaniem kolumbijskich świadectw pochodzenia FORM A. Taki produkt nie został w świetle art. 68 ust. 1 RWKC "całkowicie uzyskany", a tym samym nie nabył preferencyjnego pochodzenia.

Dalej organ celny II instancji wskazał, że w sprawie zaistniały podstawy do odstąpienia od naliczania odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne. Importer nie miał bowiem wpływu na wydanie dowodów pochodzenia jak również możliwości faktycznego sprawdzenia danych w nich zawartych (zwłaszcza odnośnie pochodzenia).

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. decyzjom Dyrektora Izby Celnej zarzuciła:

- naruszenie art. 81 ust. 7 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 poprzez obciążenie spółki odpowiedzialnością za to, że świadectwa pochodzenia na formularzu A były należycie wypełnione;

- naruszenie art. 220 ust. 1 w zw. z art. 219 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 poprzez zaksięgowanie retrospektywne długu celnego po upływie więcej niż 2 dni lub w wypadku szczególnych okoliczności – 14 dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o niezaksięgowaniu długu w prawidłowej wysokości, mimo, iż organ I instancji miał możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika już w dacie 16 kwietnia 2009 r.;

- naruszenie art. 220 ust. 2 lit. b) WKC w zw. z art. 81 ust. 7 i art. 83 RWKC poprzez zaksięgowanie retrospektywne długu celnego od towarów mających status preferencyjny pomimo, że wystąpił błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć zaś spółka była w dobrej wierze, której nie wyłączało żadne oficjalne ogłoszenie;

- naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 § 1 Prawa celnego poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego w sprawach;

- naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 § 1 Prawa celnego poprzez dokonanie oceny czy okoliczność zastała udowodniona na podstawie niekompletnego materiału dowodowego;

- naruszenie art. 20 WKC w zw. z art. 51 Prawa celnego i art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez określenie nieprawidłowej stawki celnej oraz retrospektywne zaksięgowanie długu celnego wskutek przyjęcia błędnych ustaleń faktycznych;

- naruszenie art. 19 ust. 7 w zw. z art. 29 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez określenie podatku wskutek przyjęcia błędnego stanu faktycznego;

- naruszenie art. 19 ust. 7 w zw. z art. 29 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 220 WKC poprzez określenie podatku wskutek przyjęcia nieprawidłowo ustalonej podstawy opodatkowania.

W reasumpcji spółka wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w częściach utrzymujących w mocy rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniach skarg wskazano m.in., że organy wydające świadectwa pochodzenia wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania preferencji. Spółka nie była zaś w stanie sprawdzić listy załóg statków poławiających tuńczyka i zdana była jedynie na poleganie na prawdziwości urzędowego świadectwa pochodzenia.

Co istotne, wersja raportu OLAF znajdująca się w gestii organów celnych była jedynie jego wycinkiem.

Nadto lista kontenerów wyeksportowanych przez firmę B nie zawiera dwóch kontenerów importowanych przez spółkę. Tym samym automatyczne objęcie ich decyzją retrospektywnie zaksięgowującą dług celny i określającą podatek VAT było sprzeczne z art. 20 WKC oraz naruszało przepisy zawarte w ustawie o VAT.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie, uznając podniesione w skargach zarzuty za niezasadne.

Nadto organ II instancji podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Uzupełniająco organ II instancji wskazał, że kontener FSCU 3127322 wymieniony w świadectwie FORM. A nr [...] oraz odpowiednio ZIMU 2921322 wymieniony na świadectwie FORM. A nr [...] znajdujących się w aktach spraw faktycznie nie figurują w wykazie załączonym przez spółkę do skargi.

Wykaz ten nie stanowił jednak materiału dowodowego w prowadzonych sprawach, który należało poddać ocenie.

Z kolei raport OLAF – jako wynik weryfikacji w/w świadectw odnosił się do tych dokumentów w całości a nie do numerów poszczególnych kontenerów. Z uwagi na jego jednoznaczność nie było z kolei podstaw aby kwestionować ustalenia zawarte w raporcie.

Postanowieniem z dnia 11 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach III SA/Gd 108/10 i III SA/Gd 109/10 i prowadzić pod sygnaturą akt III SA/Gd 108/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji Sąd uznał, że skargi zasługują na uwzględnienie, w toku postępowania celnego doszło bowiem do naruszeniem przepisów postępowania, które zdaniem Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepisy art. 78 ust. 1 - 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE nr L 302 ze zm., dalej jako WKC), dotyczą sprawowanej przez organy celne kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, zwanej także kontrolą a posteriori lub kontrolą postimportową. Przepisy te stanowią, że po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać sprostowania zgłoszenia (ust. 1), zaś w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej dla potrzeb zawodowych wymienione dokumenty i dane. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania (ust. 2). Zgodnie z art. 78 ust. 3 WKC jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Mając powyższe na uwadze, po uzyskaniu informacji o sporządzeniu przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) raportu z dnia 10 listopada 2008 r. Nr OF/2008/0279-OF/2007/217 z kontroli w sprawie : " Tuńczyk z Kolumbii" i zapoznaniu się z zawartymi tam wnioskami kontroli, organ celny dokonał weryfikacji dokonanych przez skarżącą w dniu 27 czerwca 2007 r. zgłoszeń celnych. Zauważyć przy tym trzeba, że takie działanie organu celnego należy uznać, za prawidłowe, bowiem treść raportu - w części znajdującej się w aktach sprawy – dawała podstawy do wszczęcia kontroli postimportowej, istniało bowiem uzasadnione podejrzenie, że objęty przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi tuńczyk w puszkach nie posiadał preferencyjnego pochodzenia, pomimo, że do zgłoszeń dołączono kolumbijskie świadectwa pochodzenia FORM A.

Kwestia możliwości i sposobu weryfikacji świadectw pochodzenia na formularzu A została uregulowana w art. 94 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej w skrócie RWKC). Najczęściej odbywa się to poprzez wystąpienie organu celnego Wspólnoty do właściwego organu rządowego w korzystającym kraju wywozu z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia ( art. 94 ust. 1 - 5 RWKC). Z kolei na mocy art. 94 ust. 6 RWKC korzystający kraj wywozu, działając z własnej inicjatywy lub na wniosek Wspólnoty, reprezentowanej przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) przeprowadza się niezbędne dochodzenia w celu rozpoznania i zapobiegania naruszeniom. W tym ostatnim przypadku postępowanie prowadzone jest przez Urząd OLAF w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 z 25 maja 1999 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (Dz. Urz. WE L 136 z 31 maja 1999 r.).

W myśl art. 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia na zakończenie dochodzenia prowadzonego przez OLAF, sporządza on z upoważnienia dyrektora raport określający m.in. wyniki dochodzenia, włącznie z zaleceniami dyrektora Urzędu na temat działań, jakie należy podjąć. Raport jest sporządzany z uwzględnieniem wymogów proceduralnych przewidzianych przez prawo krajowe danego Państwa Członkowskiego. Raport taki stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym Państwa Członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak administracyjne raporty sporządzone przez krajowych, administracyjnych kontrolerów. Podlegają one takim samym zasadom oceny, ja te mające zastosowanie do administracyjnych raportów sporządzonych przez krajowych administracyjnych kontrolerów i mają taką samą jak one wartość ( art. 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia). Wynika z powyższego, że raport OLAF należy w postępowaniu traktować tak samo jak wszelkiego rodzaju protokoły kontroli przeprowadzanych przez polskie organy administracji.

Należy w tym miejscu zauważyć, że w związku ze sporządzeniem przez OLAF raportu nie doszło do wystąpienia do właściwego organu rządowego Kolumbii z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji świadectw pochodzenia dołączonych do zgłoszeń. W efekcie tego orzekające w sprawie organy celne rozstrzygając w kwestii preferencyjnego pochodzenia towarów dysponowały dwoma wzajemnie wykluczającymi się dowodami tj. raportem OLAF i świadectwami pochodzenia FORM A. Organy celne przyjęły, że świadectwa FORM A zostały wystawione niezasadnie, bowiem z dokonanych przez OLAF ustaleń wynika, że eksport surowego tuńczyka z Seszeli do Kolumbii w latach 2005 do 2008 nie spełniał warunków pozwalających na zastosowanie ogólnych preferencji taryfowych.

Preferencjami mogą być objęte wyłącznie towary spełniające reguły pochodzenia określone w przepisach wspólnotowych, co potwierdza świadectwo pochodzenia na formularzu A wystawione przez właściwe organy rządowe kraju korzystającego ( art. 93 ust. 1 RWKC).

W myśl art. 67 ust. 1 lit. a) RWKC do celów przepisów dotyczących preferencji taryfowych udzielonych przez Wspólnotę produktom pochodzącym z krajów rozwijających się (zwanych dalej "krajami korzystającymi") za produkty pochodzące z kraju korzystającego uważa się produkty całkowicie uzyskane w tym kraju w rozumieniu art. 68. Z kolei art. 69 RWKC stanowi, że do celów art. 67 produkty, które nie zostały całkowicie uzyskane w kraju korzystającym lub we Wspólnocie, uważa się za poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu, jeżeli spełnione są warunki określone w wykazie załącznika 15. Załącznik ten zatytułowany: "Wykaz procesów obróbki lub przetworzenia, wykonywanych na materiałach niepochodzących, nadających wytworzonym produktom status pochodzący" wymienia regułę w myśl której wytwarzanie, w którym wykorzystywane są wszystkie materiały z rozdziału 3 ( w tym ryby) muszą być całkowicie uzyskane – nadaje im to wówczas status pochodzący.

Art. 68 ust. 1 RWKC stanowi, że za całkowicie uzyskane w krajach korzystających uważa się m.in: produkty rybołówstwa morskiego i inne produkty wydobyte z morza poza ich wodami terytorialnymi przez statki tego kraju ( pkt f), produkty wytworzone na pokładzie statków-przetwórni wyłącznie z produktów, określonych ( lit. g), towary wytworzone tam wyłącznie z produktów wymienionych w lit. a)-j) ( lit. k). W myśl art. 68 ust. 2 RWKC pojęcia "statki tego kraju" i "statki - przetwórnie" użyte w ust. 1 lit. f) i g) odnoszą się tylko do statków i statków-przetwórni:

– zarejestrowanych lub zgłoszonych w kraju korzystającym lub w Państwie Członkowskim,

– pływających pod banderą kraju korzystającego lub Państwa Członkowskiego,

– które przynajmniej w 50 % należą do obywateli kraju korzystającego lub Państw Członkowskich albo spółki, która ma w tym kraju lub w jednym z Państw Członkowskich siedzibę zarządu, której dyrektor lub dyrektorzy, przewodniczący zarządu lub rady nadzorczej i większość członków zarządu lub rady jest obywatelami kraju korzystającego lub Państw Członkowskich oraz w których ponadto, w przypadku spółek, co najmniej połowa kapitału należy do kraju korzystającego lub do Państw Członkowskich, organizacji publicznych bądź do obywateli danego kraju korzystającego lub Państw Członkowskich,

– których kapitan i oficerowie są obywatelami kraju korzystającego lub Państw Członkowskich, oraz

– których załoga składa się w co najmniej w 75% z obywateli kraju korzystającego lub Państw Członkowskich.

Zdaniem organu, powołującego się na raport OLAF, objęty przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi tuńczyk nie pochodził z połowów dokonywanych przez statki, które by w/w warunki spełniały – kapitan statku i oficerowie nie byli obywatelami beneficjenta lub krajów członkowskich. Tym samym tuńczyk nie posiadał preferencyjnego pochodzenia.

Z takim stanowiskiem organu w powyższej kwestii Sąd - opierając się na materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy - zgodzić się nie może. Nie przesądzając o zasadności stanowiska którejkolwiek ze stron postępowania Sąd, nie będąc związany granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.), zwraca uwagę na dostrzeżone uchybienia organów celnych polegające na naruszeniu przepisów postępowania.

Art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Dział IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t. j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r. poz. 60) dotyczy postępowania podatkowego. Rzeczą organów celnych dokonujących kontroli postimportowej w trybie art. 78 WKC jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności, o których mowa w art. 78 ust. 2 WKC. Czynności te powinny zostać dokonane w zgodzie z regulującymi postępowanie dowodowe w sprawach celnych przepisami art. 121 § 1 i 2, art. 122 art. 123 § 1 oraz działu IV rozdziału 11 Ordynacji podatkowej.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania celnego jest sformułowana w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej.

Zasada ta została skonkretyzowana w art. 187 § 1, który nakłada na organ celny obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którym na gruncie obowiązujących przepisów wiążą się skutki prawne.

Z kolei art. 191 Ordynacji podatkowej wyraża zasadę swobodniej oceny dowodów, według której organ celny prowadzący postępowanie podatkowe, przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych dowodów i dokonuje tej oceny w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na zebranym materiale dowodowym.

Aby zasada swobodnej oceny dowodów nie przekształciła się w ocenę dowolną, organ celny normatywnie związany wieloma ogólnymi dyrektywami postępowania celnego, wśród których na pierwszy plan wysuwa się obowiązek opierania się przez organ celny na wszechstronnie zebranym i ocenionym materiale dowodowym.

Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, że organy celne nie mogły dokonać prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, albowiem zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy jest niepełny.

Opierając się na tym, co wynika z raportu OLAF, organy uznały zawarte tam wnioski za wiążące, nie podejmując ze swej strony żadnych działań mających na celu wyjaśnienie wskazywanych przez skarżącą w toku postępowania wątpliwości. Te ostatnie wynikały zaś głównie z braku w aktach sprawy pełnego raportu Urzędu OLAF, co uniemożliwiało skarżącej odniesienie się do twierdzeń dotyczących preferencyjnego pochodzenia tuńczyka.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że nie może uznać za zgodne z prawem sposobu prowadzenia przez organy postępowania w niniejszej sprawie, co było konsekwencją przyjętego przez nie stanowiska, że raport OLAF jest wiążący dla polskich organów celnych i stanowi dla nich w pełni wiarygodną informacje co do autentyczności świadectwa pochodzenia. W istocie raport OLAF, jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Organ celny będąc związany mocą dowodową dokumentu urzędowego zobowiązany jest uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści, a ocena takiego dokumentu jako materiału dowodowego jest ograniczona w swobodzie z uwagi na treść art. 194 Ordynacji podatkowej. Tym niemniej przepis art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom, z czego wynika, że domniemanie ustawowe autentyczności i zgodności z prawdą raportu można obalić.

Nadto w sytuacji, gdy organ administracji dysponuje sprzecznymi dowodami urzędowymi – tutaj świadectwa pochodzenia i raport OLAF - to dostrzegając wady co najmniej jednego z nich, zobligowany jest wyjaśnić sprawę w sposób niebudzący wątpliwości. Fakt wydania przez OLAF raportu z takiego obowiązku organów celnych kraju importera nie zwalnia. W tym miejscu Sąd pragnie przywołać wyrok z Sądu Pierwszej Instancji w Luksemburgu z dnia 4 października 2006 r., T-193/04 ( opubl. ZOTSiSPI 2006/9-10A/II-039950 ), który w pkt 69 wyroku stwierdził, że: " Z przepisów rozporządzenia nr 1073/1999, w szczególności z motywu 13 i art. 9 wynika, że wnioski OLAF zawarte w raporcie końcowym nie mogą prowadzić w sposób automatyczny do wszczęcia postępowania sądowego lub dyscyplinarnego, gdyż właściwe organy mają swobodę wyboru działań, jakie podejmą w następstwie raportu(...)." Dalej w uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że przepisy rozporządzenia nr 1073/1999 przewidują jedynie przekazanie informacji krajowym organom wymiaru sprawiedliwości, które w ramach przysługujących im uprawnień dokonują oceny zawartości i znaczenia tych informacji i podejmują na tej podstawie decyzję co do dalszych działań. W związku z tym za ewentualne wszczęcie postępowania sądowego na skutek przekazania informacji przez OLAF, a także wynikające stąd akty prawne jedyną i całkowitą odpowiedzialność ponoszą organy krajowe ( pkt 70).

Wynika z powyższego, że otrzymując w niniejszej sprawie informację o przyjęciu przez OLAF raportu, mając na uwadze zawarte w nim wnioski, organ celny winien był wszcząć postępowanie mające na celu weryfikację zgłoszeń celnych z dnia 27 czerwca 2007 r., a następnie przeprowadzić postępowanie celne z zachowaniem wszelkich reguł wynikających z mających zastosowanie w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej.

Wskazać przy tym należy zwłaszcza na brak w aktach sprawy pełnego raportu OLAF z dnia 10 listopada 2008 r., co uniemożliwiło zapoznanie się z nim stronie jak i Sądowi. Jest to tym bardziej istotne, że znajdujący w aktach sprawy fragment raportu zawiera szereg sformułowań, które budzą wątpliwości nie dające się - w oparciu o materiał dowodowy sprawy - wyjaśnić.

Mając na uwadze, że zakwestionowano preferencyjne pochodzenie tuńczyka z uwagi na naruszenie przepisów odnośnie składu załóg statków poławiających rybę, należy zauważyć, że w raporcie ( w części znajdującej się w aktach) wielokrotnie posługiwano się - w odniesieniu do tej kwestii – nieprecyzyjnymi, a co za tym idzie budzącymi wątpliwości sformułowaniami. I tak na stronie 5 tłumaczenia raportu w linijce 3 od dołu stwierdzono: " Wszystkie badane statki poławiające rybę przekazały kopie list załóg. W większości przypadków te listy załogi pokazały, że statki poławiające nie spełniały wymaganych przepisów odnośnie pochodzenie, zgodnie założeniami preferencyjności GSP Wspólnoty". Dalej na stronie 20 stwierdzono, że : "poza przypadkiem jednego statku rybackiego o nazwie Txori Uridin, tuńczyk eksportowany do Kolumbii z Seszeli nie spełniał warunków pozwalających na zastosowanie Ogólnego Systemu Preferencji Taryfowych dla pochodzenia surowca. W szczególności łamano wymagania odnośnie załogi". We wnioskach końcowych raportu ( str. 23 i 24) stwierdzono, że: " w wyniku realizacji zadania, stwierdzono, że znaczne ilości tuńczyka eksportowanego (...) na podstawie kolumbijskich świadectw pochodzenia preferencyjnego GSP, formularz A, nie mogą być uznawane jako prawnie korzystające z przywilejów pochodzenia preferencyjnego (...)."

Z przytoczonych fragmentów raportu wynika, że część objętych kontrolą OLAF połowów tuńczyka była prowadzona z naruszeniem założeń preferencyjności GSP Wspólnoty, w części kwestia ta wymaga jeszcze wyjaśnienia. Wynika z tego, że nie można na podstawie akt sprawy jednoznacznie stwierdzić, że dostarczone na statek chłodnię [...] partie tuńczyka z których wyprodukowano puszki objęte przedmiotowymi zgłoszeniami w całości nie spełniały warunków Ogólnego Systemu Preferencji Taryfowych dla pochodzenia surowca.

W takim stanie rzeczy zadaniem organów orzekających w sprawie jest ustalenie drogi, jaką odbył przedmiotowy tuńczyk, przy czym wystarczy jej odtworzenie na etapie od momentu dokonania połowu – z ustaleniami odnośnie składu załóg statków - poprzez przejście przez statek chłodnię [...] i produkcję przez spółkę B puszek załadowanych na kontenery objęte przedmiotowymi zgłoszeniami. Jak wynika z treści raportu OLAF taki proces odtworzenia drogi tuńczyka nie jest skomplikowany, tym bardziej, że objęty zgłoszeniem tuńczyk był dostarczany spółce B jedynie przez statek chłodnię [...]. Zdaniem Sądu tylko w taki sposób można w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, czy objęty zgłoszeniami celnymi tuńczyk ma preferencyjne pochodzenie.

W związku z powyższym skoro organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje go art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wykazując tym samym należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, to w tej sytuacji nie mógł zawrzeć w decyzji uzasadnienia odpowiadającego wymaganiom stawianym przez art. 210 Ordynacji podatkowej.

Wskazywane wyżej naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w wyniku przeprowadzenia postępowania bez tych uchybień mogło dojść do zebrania pełnego materiału dowodowego i innej jego oceny, która mogłaby doprowadzić do ustaleń faktycznych odmiennych niż te będące podstawą rozstrzygnięcia przez organy celne w zaskarżonych decyzjach. Przy czym Sąd uchylił tylko decyzje organu odwoławczego, gdyż wady procesowe decyzji organu pierwszej instancji są możliwe do usunięcia w trakcie postępowania odwoławczego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności tutejszy Sąd nie mógł odnieść się do sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, albowiem ewentualne ustalenie naruszeń tego prawa może być dokonane dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego. Trafnie bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 1981 r. (sygn. akt SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7), że ustalenie, iż w postępowaniu przed organami administracyjnymi nie zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny będzie zobowiązany do uwzględnienia stanowiska Sądu zaprezentowanego w niniejszym uzasadnieniu. Organ administracji winien przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych ustalić bezspornie stan faktyczny sprawy, aby móc dokonać prawidłowej oceny w zakresie weryfikacji dokonanych przez skarżącą w dniu 27 czerwca 2007 r. zgłoszeń celnych.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił decyzje organu drugiej instancji.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.