Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 253/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 13 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. dnia 20 grudnia 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: "Naczelnik"), wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej D.A. (dalej: "strona", "skarżąca") na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej, tytułu wykonawczego z dnia 18 czerwca 2015 r. obejmującego zaległość podatkową w podatku akcyzowym za miesiąc grudzień 2010 r. w kwocie 25.465 zł.

Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczono zobowiązanej, w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) - dalej: "k.p.a.", w dniu 27 kwietnia 2017 r.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r. Naczelnik, na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a.", umorzył postępowanie egzekucyjne

z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny podał, że w toku postępowania ustalono, iż pod adresem rejestracyjnym D. A., tj. G. ul.(...) [...], mieszka H. G. (babcia zobowiązanej), która oświadczyła, że zobowiązana w latach 2015-2017 nie mieszkała i obecnie nie mieszka pod tym adresem. Ponadto H. G. poinformowała, że D. A. mieszka pod adresem: G. ul. (...) [...], dla którego właściwy miejscowo jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Zaznaczono, że fakt niezamieszkiwania pod adresem: G. ul. D. [...] D. A. potwierdziła również w bezpośredniej rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem organu egzekucyjnego. Mając to na uwadze Naczelnik stwierdził, że na dzień wszczęcia egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego (21 kwietnia 2017 r.) był organem niewłaściwym miejscowo do zastosowania tego środka egzekucyjnego. W związku z tym umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne i uchylił dokonane czynności egzekucyjne.

W wyniku wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor") postanowieniem z dnia 13 lutego 2018 r. utrzymał je w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny władny jest, a nawet ma obowiązek, samodzielnie rozstrzygać, czy zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 i 2 tej ustawy, przy czym wystąpienie tych przesłanek obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną stwierdzone

z urzędu, czy wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonego zarzutu, bądź w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Dyrektor podkreślił, że organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, czy egzekucja jest dopuszczalna (art. 29 § 1 u.p.e.a.), przy rozróżnieniu przesłanek dopuszczalności wszczęcia egzekucji oraz dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Przesłankami wszczęcia egzekucji są okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji, wśród których organ odwoławczy wymienił okoliczność,

że konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego

w tytule wykonawczym.

W ocenie Dyrektora, w niniejszej sprawie Naczelnik prawidłowo powołał się na wystąpienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. i umorzył postępowanie egzekucyjne

z uwagi na jego wszczęcie i prowadzenie przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny.

Organ odwoławczy podał, że zasady ustalania właściwości miejscowej organów egzekucyjnych reguluje art. 22 u.p.e.a., który w § 2 stanowi, że właściwość organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Zdaniem Dyrektora, wobec niezdefiniowania w u.p.e.a. pojęcia "miejsce zamieszkania", należy odwołać się do definicji zawartej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

(Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.) - dalej: "k.c.", zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Odwołując się do orzecznictwa organ odwoławczy podniósł, że zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola (zamiar) stałego pobytu, pozwalający się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Dyrektor wskazał, że w tytule wykonawczym z dnia 18 czerwca 2015 r. wierzyciel jako adres zamieszkania D. A. wskazał: G. ul. (...) [...], jednakże już

25 czerwca 2015 r. uzyskał informację, że zobowiązana tam nie mieszka. Pomimo tych ustaleń przesłał tytuł wykonawczy celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego do Naczelnika, który ww. adresu na tym etapie również nie zweryfikował. Dopiero w dniu 14 grudnia 2017 r. ustalono, że w lokalu nr [...] przy ul. (...) [...]

w G. mieszkają dwie osoby: babcia (H. G.) i matka (I. K.) zobowiązanej, natomiast D. A. już w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie mieszkała pod tym adresem. Organ odwoławczy podał, że w dniu

4 listopada 2008 r. zobowiązana nabyła lokal mieszkalny nr [...] położony przy ul. (...) [...] w G. i - jak poinformowała komornika skarbowego w dniu 19 grudnia 2017 r. - tam właśnie mieszka.

Dyrektor podniósł, że jakkolwiek w zażaleniu strona podważyła wiarygodność oświadczenia "matki" (choć protokół z dnia 14 grudnia 2017 r. nie został spisany z matką zobowiązanej, lecz z jej babcią) oraz kwestionuje treść rozmowy przeprowadzonej w dniu 19 grudnia 2017 r., to zobowiązana nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających rzekomy fakt fizycznego przebywania pod adresem: G. ul. (...) [...]

z zamiarem stałego pobytu. Ponadto, wszelką korespondencję kierowaną do D. A. na wskazany adres odbierała tylko i wyłącznie H. G., której podpis znajduje się na dokumentach urzędowych, jakimi bez wątpienia są potwierdzenia odbioru przesyłek. Natomiast przesyłki skierowane na adres: G. ul. (...) [...], w tym list polecony zawierający zaskarżone postanowienie, zostały odebrane przez D. A.

Odnosząc się do zarzutu nieskuteczności doręczenia ww. postanowienia Dyrektor zauważył, że pomimo nieskierowania przedmiotowej przesyłki na adres do korespondencji (G. ul. (...) [...]), zaskarżone postanowienie zostało przez stronę odebrane

i skutecznie zaskarżone. A zatem, zobowiązana nie poniosła żadnych negatywnych konsekwencji tego zdarzenia.

Podsumowując organ odwoławczy podniósł, że skoro Naczelnik od momentu wszczęcia egzekucji administracyjnej nie był właściwym miejscowo organem egzekucyjnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 18 czerwca 2015 r., to zobowiązany (z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a.) do stałego monitorowania dopuszczalności egzekucji zobligowany był umorzyć przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w oparciu o najdalej idącą przesłankę umorzenia. Jako organ niewłaściwy do prowadzenia egzekucji nie mógł więc - wbrew zarzutom zażalenia - merytorycznie badać przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które powołuje się strona w piśmie z dnia 26 października 2017 r., tj. wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji.

W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego D. A. zarzuciła wydanym w sprawie rozstrzygnięciom naruszenie przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, które w ocenie skarżącej powinno być uchylone. Zarzucono,

że organ odwoławczy nie odniósł się prawidłowo do wszystkich przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz jedynie do przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.;

2. art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i § 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie;

3. art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazywana przez organ egzekucyjny niewłaściwość miejscowa w niniejszej sprawie mieści się w pojęciu niedopuszczalności egzekucji, podczas gdy w ocenie strony jest to inna podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazano, że w art. 33 u.p.e.a. rozróżnione zostały wyraźnie dwie odrębne podstawy zarzutów, tj. zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (§ 1 pkt 6)

i zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (§ 1 pkt 9);

4. art. 125 § 1 w zw. z art. 40 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie ze względu na nieskuteczne doręczenie postanowienia

z dnia 20 grudnia 2017 r. na niewłaściwy adres, tj. G. ul. (...) [...], zamiast na adres wskazany przez stronę we wniosku, tj. G. ul. (...) [...];

5. art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 22 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym umorzeniu postępowaniu egzekucyjnego ze względu na niewłaściwość miejscową organu egzekucyjnego (bezpodstawnie zakwalifikowaną jako niedopuszczalność egzekucji) na skutek błędnego przyjęcia, że adres: G. ul. (...) [...] nie jest adresem zamieszkania skarżącej w oparciu o oświadczenie jej schorowanej matki i treść rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem organu egzekucyjnego, z której organ egzekucyjny wysnuł całkowicie mylny wniosek, że skarżąca nie zamieszkuje pod ww. adresem;

6. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 26 § 1 i § 5 oraz art. 32 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając ten zarzut podniesiono m.in., że nie nastąpiło prawidłowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony, obowiązek objęty tytułem wykonawczym uległ przedawnieniu, gdyż przed upływem terminu przedawnienia nie został skutecznie zastosowany względem skarżącej jakikolwiek środek egzekucyjny. W ocenie skarżącej, również odpis tytułu wykonawczego nie został jej skutecznie doręczony.

7. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i § 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Zarzucono, że postanowienie Naczelnika z dnia 20 grudnia 2017 r. jest niezupełne i nieprawidłowe; organ egzekucyjny nie odniósł się prawidłowo do wszystkich przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz jedynie do przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej, organ egzekucyjny w zasadzie w żadnej części nie rozpatrzył jej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż bezzasadnie przyjął, że rzekoma niewłaściwość miejscowa organu egzekucyjnego mieści się w podstawie umorzenia określonej

w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., a do pozostałych przesłanek umorzenia wskazanych we wniosku (art. 59 § 1 punkty 1, 2 i 3) nie ustosunkował się, chociaż z punktu widzenia skarżącej są one bardzo istotne, gdyż dotyczą m.in. wymagalności i przedawnienia obowiązku.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonego, jak i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,

z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie są postanowienia organów administracji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej D. A. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia

18 czerwca 2015 r. z uwagi na niedopuszczalność egzekucji.

Na wstępie wyjaśnić należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie tego postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym jego nie prowadzeniu. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się

z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić

w każdym jego stadium (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt

I SA/Po 1227/16, LEX nr 2270470).

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przesłanki fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tej regulacji postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W rozpoznawanej sprawie jako podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego organy wskazały art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z uwagi na fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny.

Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego

w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a (które

w niniejszej sprawie nie mają zastosowania). Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, wobec braku definicji w u.p.e.a. pojęcia "miejsce zamieszkania", należy posiłkować się definicją zawartą w art. 25 k.c., zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Tutejszy Sąd podziela stanowisko organów w kwestii ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącej.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 18 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej wystawił tytuł wykonawczy obejmujący zaległość podatkową w podatku akcyzowym za miesiąc grudzień 2010 r. w kwocie 25.465 zł. W tytule tym jako miejsce zamieszkania zobowiązanej D. A. wskazano: G. ul. (...) [...] (k. 31-32).

Z raportu poborcy skarbowego sporządzonego w dniu 25 czerwca 2015 r. wynika, że czynności egzekucyjnych nie można było dokonać, ponieważ pod ww. adresem nie zastano zobowiązanej, natomiast z informacji uzyskanych od jej babci wynikało,

iż zobowiązana pod tym adresem nie mieszka. Wizyty poborcy skarbowego w dniach

28 sierpnia 2015 r. i 6 grudnia 2016 r. zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ pod adresem: G. ul. D. [...] nikogo nie zastano (k. 30).

W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948) obowiązki organu egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. Wysłane na adres: G. ul. (...) [...] pismo

z dnia 21 kwietnia 2017 r. informujące o tej zmianie zostało odebrane przez H. G.(k. 40). Również odpis tytułu wykonawczego z dnia 18 czerwca 2015 r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia

21 kwietnia 2017 r. został odebrany pod ww. adresem przez babcię zobowiązanej (k. 50-51). Podobnie H. G. odebrała odpis zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 23 października 2017 r. (k. 60-61). Także zawiadomienie z dnia 30 listopada 2017 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie zostało odebrane przez babcię zobowiązanej (k. 94).

W dniu 14 grudnia 2017 r. poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanej, w którym wskazano, że właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w G. przy ul. (...) [...] oraz wszystkich znajdujących się w nim urządzeń jest Ha. G., która do tego protokołu oświadczyła, iż D. A. mieszka przy ul. (...) w G. (k. 102-103).

Z notatki służbowej sporządzonej przez poborcę skarbowego w dniu 19 grudnia 2017 r. wynika, że w rozmowie telefonicznej D. A. potwierdziła, iż w latach 2015-2017 i obecnie nie mieszka pod adresem: G. ul. (...) [...], mieszka natomiast pod adresem: G. ul. (...) [...], w mieszkaniu stanowiącym jej własność (k. 110). Fakt ten potwierdza wydruk aktualnej treści księgi wieczystej z dnia 14 grudnia 2017 r. (k. 104-106).

Mając na uwadze powyższe ustalenia Naczelnik umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. Wydane w tym zakresie postanowienie z dnia 20 grudnia 2017 r. zostało wysłane na adres: G. ul. (...) [...] i odebrane przez skarżącą osobiście (k. 115-116).

Zdaniem Sądu, wszystkie przedstawione powyżej okoliczności bezsprzecznie dowodzą, że w latach 2015-2017 D. A. nie mieszkała pod adresem: G. ul. (...) [...], lecz pod adresem: G. ul. (...) [...].

A zatem, właściwym miejscowo organem egzekucyjnym był dla skarżącej Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., a nie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G.

Nawiązując do tej bezspornej okoliczności organy uznały, że brak właściwości miejscowej już w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego uzasadniał tezę,

iż egzekucja jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Co do zasady rację mają organy, że pojęcie niedopuszczalności egzekucji zawarte w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. jest tożsame z pojęciem użytym w art. 29 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Należy podzielić wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym unormowanie z art. 29 u.p.e.a nie wyłącza obowiązku badania dopuszczalności egzekucji już po jej wszczęciu, a umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić zarówno wtedy, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, jak też wówczas, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania, przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela (zob. wyrok WSA

w Krakowie z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 389/15, LEX nr 1747931). Zauważyć jednak należy, że przesłanka dopuszczalności egzekucji pojawia się także wśród zarzutów egzekucyjnych (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), obok odrębnego zarzutu niewłaściwości organu egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). W sytuacji uznania takiego zarzutu za uzasadniony organ umarza postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Jak trafnie zauważono w judykaturze, przesłanki prowadzenia egzekucji przez organ niewłaściwy nie wymieniono wśród podstaw umorzenia egzekucji w art. 59 § 1 u.p.e.a.,

co oznacza, że w przypadku prowadzenia egzekucji przez organ niewłaściwy

w dalszej fazie postępowania egzekucyjnego brak jest normatywnych podstaw do stwierdzenia nieważności dotychczasowego postępowania, a także konieczności jego umorzenia (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 2212/09, LEX nr 1080019).

Badając kwestię dopuszczalności egzekucji, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada istnienie przesłanek o charakterze podmiotowym (osoba zobowiązanego) oraz przedmiotowym (przedmiot i podstawa egzekucji). W ramach tej przesłanki nie może natomiast już uwzględnić niewłaściwości organu egzekucyjnego jako podstawy uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego.

A zatem, w przypadku, gdy organ egzekucyjny w trakcie czynności wstępnych stwierdzi brak właściwości do prowadzenia postępowania egzekucyjnego to powinien zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi. Jeżeli natomiast organ doszedł do takiego wniosku już po skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji, to wówczas powinien przekazać sprawę organowi właściwemu. Treść przepisów art. 59 § 1 i art. 33 § 1 u.p.e.a. wskazuje, że ustawodawca rozróżnia pojęcia niedopuszczalności egzekucji

i niewłaściwości organu egzekucyjnego, skoro w punkcie 9 art. 33 § 1 wskazuje się niewłaściwość organu jako osobną podstawę do zgłoszenia zarzutu.

W przypadku stwierdzenia braku właściwości do prowadzenia egzekucji w danej sprawie organ egzekucyjny jest zobowiązany powstrzymać się od podejmowania dalszych działań (w tym od rozpatrzenia zarzutów) i przekazać sprawę organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (wyrok NSA z dnia 24 listopada 1998 r. sygn. akt III SA 918/97, LEX nr 44827).

W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że przepisy u.p.e.a. nie normują kwestii sposobu postępowania organu egzekucyjnego w razie stwierdzenia braku właściwości do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Należy jednak powtórzyć, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ nie zostało wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. jako jedna z przesłanek umorzenia takiego postępowania. Gdyby nawet uznać za dopuszczalne umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na prowadzenie go przez niewłaściwy organ, pociągnęłoby to za sobą skutki trudne do zaakceptowania - po umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostałyby uchylone wszystkie dokonane czynności egzekucyjne. Zdaniem przedstawicieli doktryny, w tego rodzaju sytuacjach nie powinny być stosowane przepisy k.p.a. dotyczące skutków wydania decyzji administracyjnej przez niewłaściwy organ administracji. Stoi temu na przeszkodzie odmienność funkcji spełnianych przez decyzje wydawane w postępowaniu uregulowanym przez k.p.a. oraz postanowienia organu egzekucyjnego. Decyzja administracyjna jest efektem końcowym postępowania, a wydanie decyzji, czyli rozstrzygnięcie o prawach

i obowiązkach strony, jest celem prowadzenia postępowania. Rozstrzygnięcia zapadające w postępowaniu egzekucyjnym są elementami pewnego ciągu działań organu egzekucyjnego. Trudno powiedzieć, że ich podjęcie było celem prowadzenia egzekucji, bo takim celem jest doprowadzenie do realizacji pewnego stanu rzeczy, wynikającego

z normy prawa (tak: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VIII, Wolters Kluwer 2018).

Należy podkreślić, że egzekucja administracyjna jest działaniem rzeczowym, podejmowanym w celu wykonania normy prawa i wywołuje skutki w sferze realnej. Skutki te mają niejednokrotnie nieodwracalny charakter i nie jest możliwe przywrócenie stanu poprzedniego.

Podsumowując dotychczasowe rozważania należy przyjąć, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny swojej niewłaściwości powinno prowadzić do przekazania tytułu wykonawczego organowi właściwemu na podstawie art. 65 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organ nie powinien w takiej sytuacji umarzać postępowania egzekucyjnego z uwagi na swoją niewłaściwość (tak: Z. Leoński [w:] R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2016, s. 230). Za przyjęciem tej tezy przemawia również wzgląd na szybkość i efektywność postępowania egzekucyjnego. Jak już wyżej wskazano, umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych. Niektóre spośród nich są niepowtarzalne i nieodwracalne, w związku z czym nie jest możliwe powtórne ich dokonanie (tak: P. Ostojski, W. Piątek, Egzekucyjna administracyjna świadczeń pieniężnych, Wydawnictwo PRESSCOM, 2014, s. 242).

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego tych rozstrzygnięć powoduje,

że w mocy pozostają dotychczas dokonane czynności egzekucyjne, zaś dalsze postępowanie będzie (jest) prowadzone przez organ egzekucyjny właściwy miejscowo, któremu sprawa zostanie (została) przekazana.

Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a., zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej.[pic]