Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 902/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1 w zw z art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 161
law: Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim
article: art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2470/13 w sprawie ze skargi małoletniej Y. B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego N. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2470/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Y. B., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2013 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 30 maja 2013 r. N. B. - przedstawiciel ustawowy Y. B. wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez córkę. We wniosku wskazano, iż Y. B. urodziła się w dniu [...] stycznia 1998 r. w Izraelu, jako córka N. B. i R. (nazwisko G.). Wnioskodawczyni posiada polskie i izraelskie obywatelstwo, jest panną. Nie nadano jej numeru PESEL. Jej ojciec N. B. (nazwisko rodowe B.) - syn A. B. i K. N. (nazwisko rodowe G.) - urodził się w 1961 r. w Izraelu. Posiada polskie obywatelstwo i numer Pesel. Matka wnioskodawczyni R. G. B. (nazwisko rodowe G.) — córka U. G. i G. urodziła się w dniu [...] listopada 1963 r. w Izraelu. Posiada izraelskie obywatelstwo. Rodzice wnioskodawczyni pozostają w związku małżeńskim. Ponadto wskazano we wniosku, iż wnioskodawczyni nie zna pełnych danych osobowych dziadków od strony ojca i matki, a także nie ma wiedzy odnośnie innych danych ich dotyczących oraz opisanych we wniosku osób wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez Y. B. Wojewoda Mazowiecki wskazał, iż nie przedstawiono dokumentu potwierdzającego dane wnioskodawczyni w zakresie jej aktualnego imienia (imion) i nazwiska.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Minister Spraw Wewnętrznych, po rozpatrzeniu odwołania N. B. przedstawiciela ustawowego Y. B., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazał sprawą do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie Mazowieckiemu. Minister uznał, że rozpatrzenie sprawy i jej rozstrzygnięcie co do istoty przez Wojewodę Mazowieckiego było przedwczesne i naruszyło przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywiódł, że jednym z koniecznych warunków wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony jest to, aby wniosek ten odpowiadał wymaganym warunkom formalnym i procesowym. W razie, gdy podanie nie spełnia tych warunków, organ administracji powinien podjąć czynności przewidziane w art. 63 i art. 64 k.p.a. Oprócz warunków wskazanych w art. 63 k.p.a., których spełnienie nie budzi wątpliwości, art. 63 § 2 in fine k.p.a. wymaga, aby podanie czyniło zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Wymagania takie wynikają natomiast z przepisów art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. W świetle art. 56 ust. 1 wniosek o potwierdzenie obywatelstwa polskiego, składany w trybie art. 55 ust. 1 tej ustawy powinien zawierać dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Zakres tych danych wymienia art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim.

Jak wskazał organ odwoławczy, we wniosku z dnia 30 maja 2013 r. N. B. przedstawiciel ustawowy Y. B. w odniesieniu do dziadków ze strony ojca i matki nie podał żadnych danych oprócz imienia i nazwiska, informując jednocześnie, że nie zna pełnych danych osobowych dziadków ze strony ojca i matki, a także nie ma wiedzy odnośnie innych danych ich dotyczących i opisanych we wniosku. Minister stwierdził, że nie jest to komplet wymaganych danych w rozumieniu art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim.

N. B. - przedstawiciel ustawowy Y. B. zaskarżył powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 55 i w zw. z art. 13 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez uznanie, że złożony przez skarżącą wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie spełniał wymogów formalnych.

Minister Spraw Wewnętrznych w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna.

W ocenie Sądu I instancji, dokonana przez organ odwoławczy wykładnia, prowadząca do wniosku, że art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim określają wymogi formalne wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego, jest nieprawidłowa.

Sąd wskazał, że możliwa jest sytuacja gdy w określonych okolicznościach faktycznych sprawy, niektóre z danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 (np. dane dotyczące dziadków wnioskodawcy) nie będą konieczne do potwierdzenia posiadania, bądź utraty obywatelstwa. W sytuacji natomiast, gdy wydanie prawidłowej decyzji w przedmiocie potwierdzenia posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego możliwe jest bez podania przez wnioskodawcę wszystkich danych wynikających z treści art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie, nie sposób przyjąć, że niezamieszczenie zbędnych danych we wniosku stanowi brak uniemożliwiający nadanie podaniu prawidłowego biegu, a w konsekwencji, że istnieje prawna podstawa do wezwania do uzupełniania braków (do uzupełniania tych danych) w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Z drugiej strony nie można zaakceptować takiego rozumienia analizowanych przepisów, które prowadziłoby do wniosku, że wymogi formalne wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego różnią się w zależności od koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, a organ administracji ustala zakres wymogów formalnych, odnosząc się do kwestii merytorycznych, które w jego ocenie wymagają wyjaśnienia w postępowaniu. W ocenie Sądu, przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie określają zatem nie tyle wymogi formalne wniosku, konieczne do nadania mu prawidłowego biegu, co treść tego wniosku niezbędną do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy o potwierdzenie nabycia lub utraty obywatelstwa polskiego, inaczej mówiąc - "dane" konieczne do wydania prawidłowej decyzji co do istoty sprawy. Spełnienie wymogów stawianych wnioskowi o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego w art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, a także wymogu udokumentowania danych zawartych we wniosku (art. 56 ust. 2) może być więc oceniane przez organ administracji dopiero na etapie prowadzenia postępowania co do istoty sprawy, a nie na etapie wstępnej kontroli wniosku, w momencie, gdy organ administracji weryfikuje spełnienie wymogów formalnych podania. Wymogi formalne wniosku składanego w trybie rozdziału 7 ustawy o obywatelstwie, których wypełnienie podlega ocenie na wstępnym etapie badania takiego wniosku przez organ administracji, wynikają natomiast wyłącznie z właściwych przepisów k.p.a.

Sąd wskazał, że osoba wnioskująca o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego może nie znać wszystkich danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie. Może także dojść do sytuacji, w której strona nie dotrze do tych danych, nawet jeżeli przed złożeniem wniosku podejmie działania zmierzające do ich uzyskania. Mając to na uwadze, nie sposób zaakceptować, aby w praworządnym państwie dopuszczalne było zobowiązanie strony do uzupełnienia tych danych pod rygorem pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania.

W konsekwencji Sąd stwierdził, iż wniosek skarżącej z dnia 30 maja 2013 r. spełniał wymogi wniosku o stwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa wynikających z art. 56 ust. 1 ww. ustawy, bowiem zawierał informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Obywatelstwo małoletniej Y. B. wywodzone jest z faktu, iż jest córką obywatela polskiego N. B., czego żaden z organów nie kwestionuje. W tej sytuacji żądanie od wnioskodawczyni danych dotyczących dziadków skarżącej uznać należy za zbędne. Jednocześnie - w ocenie Sądu - z załączonych do akt dokumentów wynika, iż małoletnia skarżąca nosi nazwisko B. Z odpisu skróconego aktu małżeństwa rodziców skarżącej z dnia [...] lutego 2013 r. wynika, iż dzieci urodzone po zawarciu małżeństwa nosić będą nazwisko B. Potwierdzają to odpis aktu urodzenia Y. B. z dnia [...] maja 2013 r. oraz kopia paszportu, który wprawdzie utracił ważność z dniem [...] maja 2013 r. jednakże jego treść nie pozostaje w sprzeczności z pozostałymi dokumentami. W tej sytuacji żądanie przez organ dokumentów potwierdzających aktualne imię (imiona) i nazwisko małoletniej skarżącej uznać należy za nieuzasadnione. W związku z powyższym organy administracji, dysponując powyższymi dokumentami, kierując się słusznym interesem strony oraz dokonując wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego miały możliwość ustalenia danych osobowych strony i posiadanego obywatelstwa. Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji doszedł od przekonania, iż sprawa wymaga dokonania więc przez organy ponownej oceny materiału dowodowego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Minister Spraw Wewnętrznych, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 135, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r., podczas gdy z akt sprawy i uzasadnienia wyroku wynika, że decyzja Ministra nie utrzymywała w mocy decyzji Wojewody, lecz Minister uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, występuje więc sprzeczność wyroku z jego uzasadnieniem i aktami sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie zawiera braków formalnych, a przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie stanowią wymogów przewidzianych w przepisach szczególnych, o których mowa w art. 63 § 2 k.p.a., a w konsekwencji uznanie przez Sąd braku podstaw do wezwania wnoszącego wniosek zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych, podczas gdy wniesione podanie nie zawiera wymaganych w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie informacji i danych i w konsekwencji organ był zobowiązany do wezwania skarżącego do usunięcia braków, a tym samym skarga powinna podlegać oddaleniu;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że art. 64 § 2 k.p.a. i wynikający z niego obowiązek wezwania do usunięcia braków jest wyłączony w niniejszej sprawie;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ powinien orzec merytorycznie w sprawie, podczas gdy złożony został wniosek zawierający braki formalne (tj. niezgodny z wymogami art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim), a tym samym nie zostało skutecznie wszczęte postępowanie i organ nie posiadał wszystkich informacji wymaganych ustawą do rozpatrzenia sprawy.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie, iż przepisy te nie stanowią o wymogach formalnych wniosku o potwierdzenie lub utratę obywatelstwa polskiego, podczas gdy ich interpretacja nie pozostawia w tym zakresie wątpliwości, a zwrot zawarty w art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim "wniosek zawiera" wprost wskazuje, że są to wymogi formalne podania (wniosku), a także poprzez uznanie, iż wystarczające do uznania kompletności wniosku nie spełniającego wymogów z ww. przepisów, jest oświadczenie strony o braku możliwości uzyskania danych i dokumentów bez potrzeby udowodnienia, ewentualnie uprawdopodobnienia tych aktów.

Wskazując na powyższe, Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy k.p.a., w tym art. 63 § 2 praz art. 64 § 2 k.p.a. Za przepis szczególny, stawiający dodatkowe wymogi formalne podania w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., uznać należy art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Skoro wniosek strony nie spełnia wymogów skazanych w/w normą, to na organie I instancji ciążył obowiązek zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. i wezwania wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Za zbyt daleko idący oraz niezgodny z obowiązującymi przepisami należy - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uznać pogląd Sądu I instancji, że w określonych okolicznościach faktycznych, niektóre z danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie będą konieczne do potwierdzenia posiadania bądź utraty obywatelstwa i brak jest podstaw do stosowania art. 64 § 2 k.p.a., wobec czego organ powinien rozpatrzyć odwołanie, mimo oczywistego niepodania wszystkich danych. Nie mieści się przy tym w granicach wstępnej oceny wniosku dokonywanie przez organ administracji ustaleń, czy dana informacja - wymagana w myśl samej ustawy lub sprecyzowana w formularzu - ma znaczenie i w związku z tym mógł odstąpić od wezwania do jej uzupełnienia, w sytuacji gdy jej pozyskanie jest praktycznie niemożliwe.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Y. B. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1, art. 135, art. 141 § 4 p.p.s.a. W punkcie pierwszym zaskarżonego wyroku Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], podczas gdy z akt sprawy i uzasadnienia wyroku wynika, że przedmiotem kontroli Sądu była decyzja kasacyjna Ministra, tj. decyzja uchylająca decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zachodzi więc sprzeczność między treścią sentencji wyroku a jego uzasadnieniem i aktami sprawy.

Naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. polega nie niespełnieniu wymogów, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku m.in. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu podstaw prawnych i przesłanek jakimi kierował się Sąd uwzględniając skargę i eliminując z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. W tej sprawie zasadny jest więc również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji nie uzasadnił w sposób wystarczający jakie były powody uchylenia decyzji organu I instancji, wskazując jedynie, że "sprawa wymaga dokonania więc przez organy ponownej oceny materiału dowodowego". W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano jedynie przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. bez powiązania go z jakimikolwiek innymi przepisami k.p.a. Powyższe uchybienia prowadzą do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Nie są natomiast zasadne pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Zasadniczą kwestią sporną w tej sprawie jest to, czy niepodanie przez wnioskodawcę we wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wszystkich danych jego wstępnych do drugiego stopnia wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy stanowi brak formalny wniosku uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Rozstrzygając tę kwestię na wstępie wskazać należy, iż postępowanie administracyjne o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego regulują przepisy art. 55-58 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w sprawach innych niż wymienione w ust. 1 i 2 (m.in. w sprawach o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego) stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 63 § 2 k.p.a. stanowi, iż podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast - w myśl art. 64 § 2 k.p.a. - jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Do innych wymagań, o których mowa w tym przepisie należy zaliczyć określenie żądania (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), dołączenie pełnomocnictwa, jeżeli strona działa przez pełnomocnika (art. 33 § 3 k.p.a.), a także wymagania przewidziane w przepisach szczególnych. W orzecznictwie wskazuje się, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (wyrok. NSA z dnia 3 sierpnia 2012 r., II OSK 826/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. musi dotyczyć braków formalnych, które mogą być z łatwością usunięte i które warunkują nadanie sprawie dalszego biegu.

Przepis art. 56 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Przepis art. 13 ust. 1 tej ustawy stanowi natomiast, iż dane cudzoziemca, małoletniego, wnioskodawcy, osoby lub wstępnych wymagane na podstawie m.in. art. 56 ust. 1 obejmują: 1) imię (imiona) i nazwisko; 2) nazwisko rodowe; 3) datę i miejsce urodzenia; 4) imię i nazwisko ojca; 5) imię i nazwisko rodowe matki; 6) płeć; 7) obywatelstwo; 8) stan cywilny; 9) numer PESEL, jeżeli został nadany.

Powołane przepisy należy interpretować w ten sposób, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego musi spełniać warunki formalne podania wynikające z przepisów ogólnych k.p.a., bez których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte i podaniu nie może być nadany dalszy bieg, tj. powinien zawierać imię i nazwisko wnioskodawcy, wskazanie żądania wniosku, w tym imienia i nazwiska osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli jest to inna osoba niż wnioskodawca (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), pełnomocnictwo (art. 33 § 3 k.p.a.). Brak tych elementów obliguje organ do podjęcia czynności w trybie art. 64 § 1 i 2 k.p.a.

Uznać należy również, iż dodatkowe wymogi formalne wniosku w odniesieniu do wnioskodawcy i ewentualnie innej osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli nie jest to wnioskodawca wynikają z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, który w tym zakresie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a. Sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego są sprawami, w których stosunek publicznoprawny obywatelstwa jest pochodną stanu cywilnego i stanu rodzinnego danej osoby, zatem podstawowe dane personalne wnioskodawcy (osoby, której dotyczy wniosek) muszą zostać w tym wniosku podane, aby organ mógł nadać mu dalszy bieg. Wnioskodawca powinien więc oprócz swojego imienia i nazwiska podać nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, imię i nazwisko ojca, imię i nazwisko rodowe matki, płeć, obywatelstwo, stan cywilny, numer PESEL, jeżeli został nadany.

Pozostałe elementy wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wskazane w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim (szczegółowe dane personalne wstępnych osoby, której wniosek dotyczy i pozostałe informacje) nie stanowią warunków formalnych wniosku w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a., lecz informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego i wydania decyzji merytorycznej. Należy bowiem odróżnić warunki formalne wniosku od elementów materialnoprawnych stanowiących potwierdzenie przesłanek merytorycznych do przyznania lub potwierdzenia określonego prawa wnioskodawcy. Ocena spełnienia wymogów materialnoprawnych wniosku powinna być dokonywana już podczas merytorycznego rozpatrywania sprawy, w przeciwnym razie etap rozpoznania sprawy przeniósłby się do fazy wszczęcia postępowania, a pozostawienie bez rozpatrzenia zastępowałoby merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Podkreślenia wymaga, iż przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim wskazują na obowiązek wnioskodawcy zebrania wymienionych w nich danych i informacji z należytą starannością i przedstawienia ich organowi we wniosku celem potwierdzenia swojego żądania. Z przepisów tych wynika, że wnioskodawca powinien podać we wniosku wszystkie znane mu dane i informacje, niezależnie od tego czy - w jego ocenie - są one istotne dla rozpoznania sprawy czy nie. To organ w oparciu o dane i informacje podane we wniosku ustala stan faktyczny sprawy i ocenia czy przedstawione dane personalne i informacje wraz z dokumentami potwierdzającymi je są wystarczające do wydania decyzji o potwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego. Przepisy art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim nakładają na wnioskodawcę obowiązek wskazania określonych danych i informacji oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających te dane i informacje. Przepisy te nie znoszą jednak nałożonego na organ obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Zarówno wnioskodawca, jak i organ powinni więc współdziałać w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W przypadku, gdy wnioskodawca nie poda we wniosku wszystkich wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim danych i informacji, organ ma prawo wezwać go do uzupełnienia materiału dowodowego, chyba, że wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić tych danych (np. wszystkich danych dalszych wstępnych). W takim wypadku organ powinien rozpatrzyć merytorycznie wniosek po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie i wydać decyzję. W przypadku, gdy wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić wszystkich danych dotyczących jego wstępnych, organ nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a. Żądanie uzupełnienia danych nieznanych stronie, których nie zdołała ona pozyskać pomimo dołożenia należytej staranności jest niedopuszczalne. Zobowiązanie organu naruszałoby w takiej sytuacji akcentowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadę impossibilium nulla obligatio, w świetle której prawo, jak i jego wykładnia nie może nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 51/12). Za takim poglądem przemawia również redakcja formularza wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W ramach delegacji ustawowej zawartej w art. 58 ustawy o obywatelstwie polskim Minister Spraw Wewnętrznych wydał rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego (Dz. U. z 2012 r., poz. 925), w którym szczegółowo wskazano dane i informacje, które należy podać we wniosku. W punkcie nr 5 pouczenia zamieszczonego na str. 12 formularza wniosku wskazano, że "Należy wypełnić wszystkie wymagane rubryki. W razie braku wiedzy co do określonych faktów należy wpisać "nieznane" (...). Zatem, nawet redagując formularz wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, Minister Spraw Wewnętrznych przewidział, że wnioskodawca może nie posiadać wiedzy o wszystkich danych wymaganych w formularzu i nie wszystkie dane są niezbędne do nadania sprawie biegu. W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. oraz zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim.

W świetle przedstawionej wykładni powołanych przepisów ustawy o obywatelstwie polskim Sąd I instancji powinien ponownie ocenić czy wniosek Y. B. z dnia 30 maja 2013 r. zawiera wszystkie podstawowe elementy o charakterze formalnym i czy możliwe było nadanie mu biegu przez organ I instancji.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, albowiem uchylenie zaskarżonego wyroku było spowodowane błędem proceduralnym Sądu I instancji, dlatego koszty tego postępowania nie powinny obciążać skarżącej.