Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1150/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2008-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 28, art. 58 § 1 pkt 5, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 124
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 66 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 415
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
article: art.84
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. D., I. P., K. W., R. D., A. J., H. S., Z. P., L. S., W. S., A. B., W. S., S. K., J. K., Samorządu Mieszkańców Rada Osiedla D.; na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. odrzuca skargę Samorządu Mieszkańców Rady Osiedla D.; II. oddala skargi L. S., W. S., W. S., S. K., J. K., A. B.; III. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w pkt. III podpunkt 2; IV. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt III podpunkt 1 oraz 3-9 i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w pkt II dotyczącym umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego; V. w pozostałym zakresie oddala skargi K. D., I. P., K. W., R. D., A. J., H. S., Z. P.; VI. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku w części dotyczącej pkt III i IV niniejszego wyroku; VII. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących K. D., I. P., K. W., R. D., A. J., H. S., Z. P., solidarnie kwotę 200,- zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...].03.1995 r. Zakład Górnictwa Nafty i Gazu "[...]" w S. (obecnie Polskie Górnictwo [...]) reprezentowany przez [...] sp. z o.o. zwrócił się do Kierownika Urzędu Rejonowego o wydanie zezwolenia na wejście na wymienione we wniosku nieruchomości położone na terenie miasta R. w celu budowy gazociągów łączących odwierty z ośrodkiem zbioru gazu oraz gazociągu ekspedycyjnego do rejonu odwiertu Z-11 położonego w Z.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...] maja 1995 r. Nr [...] umorzył postępowanie o wydanie zezwolenia na wejście na nieruchomości, uznając, iż realizacja inwestycji związana jest z wydobywaniem i przetwarzaniem kopaliny, a nie z przesyłaniem gazu, o czym stanowi art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości W tej sytuacji znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, a udostępnienie inwestorowi cudzej nieruchomości niezbędnej do wykonania działalności objętej tą ustawą następuje w postępowaniu cywilno-prawnym w oparciu o roszczenie o ograniczenie prawa własności za wynagrodzeniem, bądź w oparciu o jej wykup (art. 88 powołanej ustawy). Poglądu tego nie podzielił Wojewoda, który decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i zezwolił Zakładowi Górnictwa Nafty i Gazu "[...]" na wejście na wymienione we wniosku nieruchomości celem budowy gazociągów łączących odwierty z ośrodkiem zbioru gazu oraz gazociągu ekspedycyjnego.

Decyzja ta była przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt SA/Rz 1156/00 uchylił decyzję Wojewody z uwagi na naruszenia przepisów postępowania polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd przesądził dopuszczalność drogi administracyjnej i podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie chodzi o wydanie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomości należące do innych osób podziemnych przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu, a tego rodzaju czynności mieszczą się w hipotezie art. 70 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127, ze zm.), nie stanowią natomiast wykonywania prac geologicznych, wydobywania kopalin ze złóż i ochrony złóż, będących przedmiotem ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze.

W następstwie tego wyroku Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...], uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1995 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W motywach powołał się na uzasadnienie wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2000 r., który zarzucił nieprawidłowości w postępowaniu wyjaśniającym – błędnie podane numery działek, brak dokumentów własnościowych, wątpliwości dotyczące finalizacji negocjacji. Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na podjecie decyzji merytorycznej z uwzglednienim wskazówek zawartych w wymienionym wyroku NSA. W związku z tym Wojewoda zlecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania dowodowo-wyjaśniającego w oparciu o zmieniony stan prawny nieruchomości, ze zwróceniem szczególnej uwagi na dokumenty własnościowe oraz prawidłowość przeprowadzonych negocjacji z właścicielami działek.

Ta decyzja również była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 26 września 2001 r., sygn. akt SA/Rz 453/01 oddalił skargi na nią wniesione. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, w sytuacji, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadzał takiego postępowania, bowiem umorzył postępowanie, uznając drogę administracyjną za niedopuszczalną. Jednocześnie Sąd, powołując się na art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.) podkreślił swoje związanie oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2000 r. co do przyjęcia drogi administracyjnej w niniejszej sprawie.

W dalszej kolejności wnioskodawca - Polskie Górnictwo [...] (dalej w skrócie – PG[...]) – pismem z dnia [...].05.2001 r. zaktualizował wniosek dotyczący zezwolenia na wejście na nieruchomości w celu budowy gazociągów, ograniczając go do 11 działek ewidencyjnych.

Postępowanie w sprawie zezwolenia na wejście na nieruchomości w celu budowy gazociągów było następnie zawieszone - postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2002 r. z uwagi na toczące się przez Prezesem Urzedu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postępowanie nadzwyczajne dotyczące decyzji Wojewody z 1993 r. o lokalizacji inwestycji.

Postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2003 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r., postępowanie zostało podjęte. Wyrokiem z dnia 28 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1400/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi K. D., K. W. i A. J. na wyżej powołane postanowienie Wojewody, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1409/04 oddalił skargę kasacyjną K. W. od wyroku WSA.

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., Prezydent Miasta w oparciu o art. 124 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł o:

I. ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonych w R. w dzielnicy D. – Z. poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie sieci gazociągów przesyłowych na niżej wymienionych nieruchomościach, oznaczonych jako działki nr ewid:

1) nr 1 i nr 2/2 obr. 117 (odpowiadają obecnym działkom ewid. nr nr 157 i 158 obr. 210 R.-B.), stanowiące własność R. D. i będące w użytkowaniu K. D.,

2) nr nr 2/1, 2/8, 2/9 obr. 117 (odpowiadają obecnym działkom ewid. nr nr 159, 160 i 166 obr. 210 R. – B.), stanowiące własność K. D.,

3) nr 5 obr. 117 (odpowiadająca obecnej działce ewid. nr 156 obr. 210 R. – B.), stanowiąca własność i I. P.,

4) nr 15/1 obr. 117 (odpowiadająca obecnej działce ewid. nr 261 obr. 210 R. – B.), stanowiąca własność K. W.,

5) nr 6 obr. 121 (odpowiadająca obecnej działce ewid. nr 575 obr. 210 R. – B.,), stanowiąca własność A. J.,

6) nr 9 i nr 10 obr 121 (odpowiadające obecnym działkom ewid. nr nr 542 i 543 obr. 210 R. – B.), stanowiące własność H. S.,

7) nr 26/2 obr. 122 (odpowiadająca działce nr 818 obr. 210 R. – B.), stanowiąca własność Z. S.

II. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr 646/2 obr. 205 R. –Z. (odpowiadająca działce nr 2765 obr. 209 R. – Z.), stanowiącej własność Pana A. B.

W uzasadnieniu organ wskazał, że lokalizacja przedmiotowej inwestycji pn. "Zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanolociągów łączących odwierty z ośrodkiem odbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego Z. w R." ustalona została decyzją Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. Nr [...], która stała się ostateczna z dniem [...] maja 1993 r. Decyzją z dnia [...] września 1995 r. znak [...] Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. udzielił PG[...] pozwolenia na budowę opisywanej inwestycji.

Obie te decyzje funkcjonują w obrocie prawnym do chwili obecnej, bowiem prowadzone przed właściwymi organami i sądami administracyjnymi postępowania w trybach nadzwyczajnych nie doprowadziły do ich uchylenia.

Dalej organ powołał art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uprawniający starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do ograniczenia, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Taką decyzją w rozumieniu art. 124 jest w przedmiotowej sprawie decyzja lokalizacyjna z dnia [...] marca 1993 r.

Organ wskazał też, że cel realizacji inwestycji, dla której wydana została decyzja lokalizacyjna, mieści się w katalogu celów publicznych wskazanych w art. 6 pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W trakcie trwającego postępowania administracyjnego wnioskodawca nabył część nieruchomości w drodze umów kupna – sprzedaży, natomiast w odniesieniu do pozostałych nieruchomości prowadził negocjacje w sprawie ugodowego określenia warunków na jakich mógłby je zająć, celem sfinalizowania budowy inwestycji na pozostałym do dokończenia odcinku. Organ powołał się na znajdującą się w aktach sprawy dokumentację potwierdzającą fakt wielokrotnego prowadzenia negocjacji z właścicielami nieruchomości, które nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Właściciele nieruchomości wnieśli szereg zarzutów dotyczących zarówno lokalizacji inwestycji, jak też ważności decyzji ją ustalających, a także właściwości drogi postępowania administracyjnego w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do tych zarzutów Prezydent Miasta stwierdził, że w zakreślonym w decyzji ustalającej lokalizację inwestycji i decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny okresie ważności inwestor wystąpił o wydanie pozwolenia na budowę i taki pozwolenie uzyskał i co więcej, inwestycję w zdecydowanej większości zrealizował, z wyjątkiem spornych odcinków. Kwestia dopuszczalności drogi postępowania administracyjnego w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości związane z wydaniem zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie sieci przesyłowych została natomiast przesądzona w wydanym przez NSA wyroku z dnia 4 grudnia 2000 r. sygn. SA/Rz 1156/00.

Organ naprowadził również, że trasy projektowanych gazociągów zostały tak wyznaczone, by ich odległości podstawowe jak najmniej ograniczały teren pod względem możliwości zabudowy. Tam gdzie odległości te zmniejszono, zastosowano dodatkowe zabezpieczenia. Złoże zlokalizowane jest na terenie osiedla mieszkaniowego jednorodzinnego i wobec nie obniżania jego ciśnienia poprzez sukcesywne i zrównoważone jego zczerpywanie, zwiększa się potencjalne ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa oraz zagrożenie dla środowiska związane z postępującym procesem korozji uzbrojenia podziemnego.

Ze względu na fakt, iż na nieruchomości oznaczonej jako działka nr 646/2 obr. 205 R. – Z., odpowiadająca działce nr 2765 obr. 209 R. –Z. nie będzie realizowana wspomniana inwestycja, postępowanie jako bezprzedmiotowe w tej części podlegało umorzeniu.

Od powyższej decyzji odwołania złożyli K. D., działający również w charakterze kuratora R. D., K. W., A. J., H. S. oraz I. P. Zarzuty sformułowane w odwołaniach i pismach je uzupełniających koncentrują się wokół naruszenia prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie można zastosować art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który pozwala ograniczyć prawo własności nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie przewodów i urządzeń do przesyłania gazów. Szczegółowo reguluje tę kwestię obowiązujące rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055), które w § 1 i 2 nie dopuszcza zakładania sieci gazowych na terenach zakładów górniczych, sieci takie mogą należeć tylko do przedsiębiorstw gazowniczych. Organy pominęły jednocześnie rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (Dz. U. Nr 109, poz. 961) zakazujące budowy obiektów górniczych - urządzeń kopalnianych co najmniej 50 m od pojedynczych domów i dróg publicznych, , a w przypadku siedlisk o zwartej zabudowie w granicach od 100- 1500 m , oczywiście poza terenem miast i osiedli.

Błędne zastosowanie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamiast art. 88 ustawy Prawo geologiczne i górnicze doprowadziło też do naruszenia art. 19 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy należącej do właściwości rzeczowej sądu powszechnego. Naruszono także inne przepisy k.p.a. – głównie art. 6-11, poprzez nieudzielenie odwołującym dostatecznych i istotnych informacji o istocie sprawy. Odwołujący eksponują także brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem stron oraz biegłego w zakresie bezpieczeństwa powszechnego.

Odwołujący wskazują także, że zarówno decyzja Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. w sprawie lokalizacji inwestycji, jak i decyzja z dnia [...] września 1995 r. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. o pozwoleniu na budowę obiektu górniczego, w tym rurociągów kopalnianych, wygasły, zgodnie z art. 37 ust. 1 obowiązującego w dacie ich wydania Prawa budowlanego – pierwsza po 3 latach, a druga po 2 latach od ich prawomocności, wobec nie rozpoczęcia budowy na terenie działek odwołujących.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].02.2006r. złożyły również osoby nie będące stronami w przedmiotowym postępowaniu tj. G. P., K. P. oraz grupa mieszkańców i Samorząd Mieszkańców Miasta R. Rady Osiedla D.

Po rozpatrzeniu wszystkich odwołań Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...]:

I. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pkt I. ust. 1, 2, 3, 4 i 7

II. uchylił decyzję organu I instancji w pkt 5 i 6 i odmówił udzielenia wnioskodawcy zezwolenia na założenie i przeprowadzenie sieci gazociągów przesyłowych, na które została wydana decyzja Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji, na nieruchomościach oznaczonych jako działki:

– nr ewid. 6 obr. 121 (odpowiadająca obecnej działce nr 575 obr.210 R. – B.), stanowiąca własność A. J.,

– nr ewid. 9 i 10 obr. 121 (odpowiadające obecnym działkom nr 542 i nr 543 obr.210 R.-B.), stanowiące własność H. S.,

III. uchylił decyzje organu I instancji w pkt II i umorzył postepowanie jako bezprzedmiotowe w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych we wniosku z dnia [...].03.1995 r. jako działki:

1) nr 642/2 obr.205 stanowiąca własność A. B.,

2) nr 645 obr.205 stanowiąca własność J. N.,

3) nr 806/3 obr.205 stanowiąca własność A. M.,

4) nr nr 71/7 i 71/8 obr.122 stanowiące własność S. S. w ½ cz. i B. S. w ½ cz.,

5) nr nr 70 i 71/5 obr. 122 stanowiące własność B. S.,

6) nr 32 obr. 122 pozostające w użytkowaniu A. K. (21 współwłaścicieli),

7) nr 59/8 obr. 122 stanowiąca własność M. P.,

8) nr 59/9 obr. 122 stanowiąca własność S. i S. P.,

9) nr 2 obr. 206 stanowiąca własność Z. P.,

IV. umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania G. P., K. P., S. S., Z. D., R. M., U. M., G. T., J. D., Z. P., D. Z., K. B., J. C., S. T., J. M., J. F., A. K., J. P., M. P. oraz Samorządu Mieszkańców Miasta R. Rady Osiedla D.

W podstawie prawnej tej decyzji Wojewoda wskazał art. 138 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.a. oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603).

W uzasadnieniu organ wskazał, ze rozstrzygnięcie sprawy znajduje oparcie w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Materialnoprawnymi przesłankami ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w tym przepisie są: realizacja celu publicznego, niezbędność nieruchomości na ten cel oraz niemożliwość ograniczenia prawa w drodze cywilnoprawnej. W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości fakt, iż "budowa gazociągów kopalnianych i metanolociągów łączących odwierty z ośrodkiem zbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego Z. w R." jaką zamierza podjąć PG[...] jest inwestycją związaną z realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wymienia zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przesłanka niezbędności nieruchomości ustalana jest na podstawie ważnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym w przypadku realizacji celu publicznego określana jest jako decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80,poz. 717, ze zm.).

Organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji, że decyzja lokalizacyjna wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1989 r., Nr 17, poz. 99, ze zm.) wywołuje te same skutki prawne co decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wydana w przedmiotowej sprawie decyzja Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. ustalająca dla Zakładu Górnictwa i Gazu w S. lokalizację inwestycji p.n. "Zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanolociągów łączących odwierty z ośrodkiem zbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego Z. w R." spełnia warunek określony w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca przedłożył dokumentację, z której jednoznacznie wynika, iż właściciele działek objętych wnioskiem nie zgadzają się na udostępnienie swych nieruchomości celem realizacji projektowanej inwestycji, wobec czego nie ma możliwości ograniczenia prawa własności na drodze cywilnoprawnej.

Zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy zawierał jednak braki, w związku z czym organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe, polegające na przeprowadzeniu ponownych rokowań (poprzednie były z roku 2000 i 2001) z właścicielami nieruchomości o uzyskanie zgody na wejście na nieruchomości, dołączony też został załącznik graficzny do decyzji Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. ustalającej lokalizację inwestycji.

W odniesieniu do zarzutów odwołań organ stwierdził, że administracyjna droga postępowania w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomościach sieci gazociągów przesyłowych a ściśle na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, została zaaprobowana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 4.12.2000r. sygn. akt S.A./Rz 1156/00.

Jako niezasadny organ uznał też zarzut dotyczący nieudzielania dostatecznych i istotnych informacji o istocie sprawy, o czym świadczy zawarta w aktach sprawy korespondencja. Poza tym odwołujący mieli możność zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, zaś na spotkanie zorganizowane przez Prezydenta Miasta (pismo z dnia [...].01.2006r.) w celu omówienia i wyjaśnienia wątpliwości związanych z prowadzonym postępowaniem administracyjnym przybyła tylko Z. S. i A. B.

Nie jest też trafny argument utraty ważności decyzji lokalizacyjnej, inwestor uzyskał bowiem pozwolenie na budowę wymienionych w tej decyzji prac - decyzja z dnia [...] września 1995 r. wydana przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K.. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. wstrzymał prowadzenie prac budowlano-montażowych na działkach : nr 1, 2, 5, 15/1 w obr. 117, nr 2 w obr.206, nr 645, 646/2, 806/4 w obr.205, nr 26/2, 32/2, 59/2, 70, 71/7, 71/8 w obr. 122 położonych w R. dzielnica D.-Z. Z kolei decyzją z dnia [...] stycznia 1996 r. zobowiązał inwestora do przedłożenia w terminie do dnia [...].07.1996 r. dokumentów uprawniających go do dysponowania przedmiotowymi nieruchomościami na cele budowlane, od czego uzależnił wyrażenie zgody na wznowienie prac na tych nieruchomościach. Termin ten był parokrotnie zmieniany. Na mocy ostatecznej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] termin ten przesunięty został do dnia [...].12.2008 r. Decyzja Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. nie utraciła zatem swej ważności. Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, że nie obejmuje ona działki nr 6 obr.121 (obecnie dz. nr 575 obr. 275) będącej własnością A. J. i działek nr 9 i 10 obr. 121 (obecnie dz. nr 542 i 543 obr.210) będących własnością H. S. W związku z powyższym, ponieważ w stosunku do tych działek inwestor w wyznaczonym terminie nie uzyskał prawa do gruntu, decyzja lokalizacyjna z dnia [...] marca 1993 r. w części dotyczącej tych działek utraciła swą ważność, a tym samym brak jest podstaw do udzielenia zezwolenia wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie sieci gazociągów przesyłowych na działkach nr 6, 9 i 10 obr.121 (obecnie oznaczonych nr 575, 542 i 543 obr.210).

Organ odwoławczy nie stwierdził też naruszeń przepisów postępowania, w odniesieniu natomiast do pozostałych zarzutów dotyczących m.in. braku badań materiałów i procesów technologicznych, oceny wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i środowisko- uznał, że nie mogą być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu o wejście w teren i w związku z tym nie ustosunkował się do nich.

Z uwagi na fakt, iż PG[...] we wniosku z [...].05.2001 r. zwrócił się o umorzenie postępowania w stosunku do części nieruchomości, a organ I instancji nie orzekł w tym zakresie, Wojewoda umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w stosunku do nieruchomości wymienionych w ust. III decyzji pkt 1-9.

Odwołania G. P., K. P., S. S., Z. D., R. M., U. M., G. T., J. D., Z. P., D. Z., K. B., J. C., S. T., J., J. F., A. K., J. P., M. P. oraz Samorządu Mieszkańców Miasta R. Rady Osiedla D. nie zostały rozpatrzone, ponieważ w/w nie są właścicielami żadnej z działek, której dotyczy decyzja organu I instancji. Skoro zatem nie posiadają oni przymiotu strony w rozumieniu art.28 Kpa, orzeczono o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli K. D., I. P., K. W., R. D., A. J., H. S., Z. P., L. S., W. S., A. B., W. S., S. K., J. K. oraz Samorząd Mieszkańców – Rada Osiedla D., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej , względnie ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuty dotyczą naruszenia prawa materialnego – art. 53 w zw. z art. 78 pkt 1 i art. 88 ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz cyt. rozporządzeń Ministra Gospodarki – z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe oraz z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi.

Podobnie jak w odwołaniu skarżący wywodzą, że art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwala ograniczyć prawo własności nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie przewodów i urządzeń do przesyłania gazów. Chodzi przy tym o przedsiębiorstwa gazownicze, które posiadają koncesję na przesył i dystrybucję paliw gazowych. Sieci gazowe mogą należeć wyłącznie do przedsiębiorstw gazowniczych, a nie do kopalni i nie mogą być na terenach górniczych. Natomiast gazociągi przesyłowe kopalni, zgodnie z § 25 ust. 4 pkt 3 wymienionego rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. są "obiektami i stałymi instalacjami transportu kopaliny i płynów technologicznych" i jako takie stanowią obiekty budowlane zakładu górniczego, których lokalizacja na terenie miast jest całkowicie zakazana, a poza miastem mogą być lokalizowane w odległości co najmniej 100 m od pojedynczych domów mieszkalnych.

Skarżący wskazują, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zgodnie z art. 53 ustawy Prawo geologiczne i górnicze powinien zawierać integrację wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu zabezpieczenia warunków wymienionych w pkt 2 powołanego przepisu. Tymczasem dla Kopalni Gazu w Z. nie ma planu miejscowego, a decyzja lokalizacyjna z [...] marca 1993 r. utraciła moc prawną w 3 lata po jej wydaniu, ponieważ inwestor nie uzyskał prawa do gruntu. Ta okoliczność, jak również zmiana stanu prawnego, zmiana granic, powierzchni i oznaczenia działek przemawiają za utratą aktualności wydanego w dniu 4 grudnia 2000 r. wyroku NSA OZ w Rzeszowie o sygn. SA/Rz 1156/00.

Zarzuty, podobnie jak w odwołaniu dotyczą także naruszenia przepisów postępowania – art. 6-11 k.p.a. poprzez nieudzielenie skarżącym dostatecznych i istotnych informacji o istocie sprawy, art. 19 k.p.a. - poprzez rozpoznanie sprawy należącej do właściwości rzeczowej sądu powszechnego, w sytuacji, gdy z uwagi na treść art. 88 prawa geologicznego i górniczego udostępnienie nieruchomości dla budowy obiektów kopalni należy do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego.

Powołując się na zagrożenie utraty życia i zdrowia związane z erupcjami i awarią obiektów kopalni skarżący zarzucają dodatkowo niedopuszczenie do udziału w postępowaniu właścicieli działek sąsiadujących z ich działkami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że podniesione w niej zarzuty w większości nie dotyczą zagadnień , które mogą być rozstrzygane w postępowaniu dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 28 k.p.a., bowiem właściciele sąsiednich nieruchomości nie mieli interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje ponadto przepis art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej toczyło się już bowiem dwukrotnie postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wspomnianymi wcześniej wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt SA/Rz 1156/00 oraz z dnia 26 września 2001 r., sygn. akt SA/Rz 453/01.

Przystępując do rozpoznania skargi Sąd dokonuje w pierwszej kolejności jej badania pod względem formalnym.

Skargę w niniejszej sprawie złożyło 13 osób fizycznych oraz Samorząd Mieszkańców Miasta R. – Rada Osiedla D.. Osiedle D., zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, ze zm.) oraz uchwałą Nr XL/177/05 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 28 czerwca 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 24.08.2005 r., Nr 108, poz. 1792) jest jednostką pomocniczą gminy – Miasta R., a jej organem stanowiącym jest Rada Osiedla.

Zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jednostka pomocnicza nie jest kolejną jednostką samorządu terytorialnego, a stanowi część większej struktury jaką jest gmina. Jak sama nazwa wskazuje podmioty takie mają pomocniczy charakter, wykonują zadania gminy im powierzone i działają w ramach podmiotowości prawnej gminy. Same jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym. Nie mogą być zatem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego (K. Bandarzewski i inni, Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, Warszawa 2004 r.). Brak regulacji prawnej w ustawie o samorządzie gminnym przyznającej sołectwom, dzielnicom i osiedlom prawo do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na zasadach ustalonych w k.p.a. dla organizacji społecznych wyłącza także możliwość przyznania tym jednostkom pomocniczym gminy pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z dnia 29.04.2003 r., IV SA 2841/2001, Wspólnota 2004/9/59). Samodzielnie – we własnym imieniu i we własnym interesie, jednostki pomocnicze nie mogą skutecznie inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego i nie mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony tego postępowania (wyroki NSA z dnia 26.05.1992 r., SA/Wr 1248/91, System Orzecznictwa Lex Polonica Nr 299864, z dnia 20.09.2001 r., II SA 1539/2000, System Orzecznictwa LEX Nr 53449, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9.11.2006 r., II SA/Bk 414/2006, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007 Nr 2).

Zgodnie z art. 25 P.p.s.a. zdolność sądową, tj. zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona mają oprócz osób fizycznych i prawnych, nieposiadające osobowości prawnej: państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne, jak również inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na nie obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

W świetle wyżej poczynionych wywodów osiedle jako jednostka pomocnicza gminy nie należy do żadnej z wymienionych w art. 25 P.p.s.a. grup, w tym także nie jest samorządową jednostką organizacyjną. Za takie uważa się jednostki, które działają jako tzw. stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną gminy, powiatu lub województwa (M. Niezgódka-Medek w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 63).

Brak osobowości prawnej i umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym skutkuje uznaniem, że Rada Osiedla D. nie ma zdolności sądowej, a więc nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także nie może wnieść skargi do Sądu. Brak zdolności sądowej skarżącego skutkuje z kolei odrzuceniem jego skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.

Przystępując do rozpoznania skarg osób wymienionych w pkt II niniejszego wyroku stwierdzić należy, że nie brały one udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zezwolenia na wejście na nieruchomości w celu budowy gazociągów. W tej sytuacji zasadniczą kwestią, bo decydującą o możliwości ich udziału w postępowaniu przed Sądem, a tym samym złożenia skargi, było ustalenie, czy osoby te miały interes prawny w toczącym się postępowaniu administracyjnym, a więc czy przysługiwał im przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza de facto ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, LEX Nr 81964). Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zatem norma prawna kształtująca sytuację prawną wnoszącego skargę. Cechami interesu prawnego jest to, że ma on charakter indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisów prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 194).

Interes prawny musi więc wynikać bezpośrednio z konkretnej normy prawnej, a przy tym mieć realny charakter (wyrok NSA z dnia 18.09.2003 r., II SA 2637/02, LEX Nr 80699), musi istnieć obecnie a nie w przyszłości i powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków (wyrok NSA z dnia 4.09.2001 r., II SA 1410/01, LEX Nr 53376).

W rozpatrywanej sprawie przepisem prawa materialnego, na którym oparto zaskarżoną decyzję jest art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Unormowanie zawarte w tym przepisie stanowi szczególny rodzaj wywłaszczenia polegający na ograniczeniu prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego poprzez udzielnie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości różnego rodzaju przewodów, urządzeń czy obiektów. Realizacja takiego zezwolenia powoduje czasowe ograniczenie w korzystaniu ze swoich prawa przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, stąd też tylko te osoby mogą wywodzić swój interes prawny z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w konsekwencji tylko tym podmiotom przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wydanie zezwolenia z art. 124 cyt. ustawy. Sąd nie podziela tym samym podnoszonych w skardze argumentów, że stroną w takim postępowaniu są również właściciele nieruchomości sąsiadujących z nieruchomościami objętymi zezwoleniem.

Osoby wymienione w pkt II sentencji wyroku nie są właścicielami żadnej z działek objętych zaskarżoną decyzją, i to zarówno działek, co do których udzielono zezwolenia na ich zajęcie, jak i tych, które były objęte pierwotnym wnioskiem i postępowanie w stosunku do nich umorzono. W tej sytuacji, wobec braku wykazania przez te osoby interesu prawnego w zakończonym postępowaniu administracyjnym i toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, ich skargi podlegają oddaleniu.

W skardze pozostałych skarżących zasadniczym argumentem przeciwko zaskarżonej decyzji jest brak podstaw do jej wydania wywodzony z braku możliwości zastosowania art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami w rozpatrywanej sprawie.

W tej kluczowej dla sprawy kwestii wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie w powoływanym na wstępie wyroku z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt SA/Rz 1156/00. Sąd ten przesądził dopuszczalność drogi administracyjnej, wyrażając pogląd, że w sprawie z wniosku PG[...] chodzi o wydanie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomości należące do innych osób podziemnych przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu, a tego rodzaju czynności mieszczą się w hipotezie art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Tym samym Sąd odrzucił odmienny pogląd wywodzony z art. 88 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, uznając, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, bowiem odnosi się do wykonywania działalności regulowanej tą ustawą, a jego zapis koresponduje z treścią art. 1 tej ustawy, który określa zakres przedmiotowy ustawy Prawo geologiczne i górnicze, obejmujący wykonywanie prac geologicznych, wydobywanie kopalin ze złóż i ochronę złóż. W ocenie NSA w rozpatrywanej sprawie chodzi o możliwość przesyłania już wydobytego gazu za pomocą przewodów do centrum, w którym zostanie on poddany właściwej przeróbce, a następnie wyeksmitowany do dalszego wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem energetycznym tej kopaliny. To zaś, że przedmiotem sprawy pozostaje jedynie zezwolenie na założenie przewodów odprowadzających i doprowadzających gaz, a nie budowa innego rodzaju urządzeń służących bezpośrednio do wydobywania kopaliny, wyłącza możliwość rozstrzygnięcia o ograniczeniu prawa własności w drodze powództwa cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjnego przesądził również kwestię zaistnienia jednej z przesłanek wydania przedmiotowego zezwolenia, tj. zgodności zamierzenia wnioskodawcy z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przesłanka ta została wypełniona, czego wyrazem jest ostateczna decyzja Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji obejmującej zamierzenie pod nazwą "Zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanolociągów łączących odwierty z ośrodkiem odbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego Z. w R.", którą z mocy art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139, ze zm.) traktuje się jak decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Poglądy te zostały przyjęte i zaaprobowane w kolejnym wydanym w tej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 26 września 2001 r., sygn. akt SA/Rz 453/01, w którym Sąd poddał kontroli decyzję Wojewody z dnia [...].01.2001 r. o charakterze kasacyjnym i skargę oddalił, podkreślając swoje związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2000 r.

Z mocy art. 153 P.p.s.a., o którym była mowa na wstępie, Sąd przy rozpoznaniu niniejszej skargi związany jest oceną prawną i wskazaniami NSA co do dalszego postępowania wyrażonymi w obu orzeczeniach. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa i doktryny utrata mocy wiążącej oceny prawnej może nastąpić wyłącznie w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, istotnej zmiany stanu faktycznego oraz wzruszenia orzeczenia zawierającego taką ocenę w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z dnia 1.10.2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002/9-20/199, glosa B. Adamiak do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23.02.1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/3/101, A. Kabat (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005).

W rozpatrywanej sprawie, wbrew twierdzeniom skargi, żadna z tych sytuacji nie zaistniała. Zmiany związane z podziałem i zmianą numeracji działek czy przejściem prawa ich własności na inne osoby, nie mają bowiem wpływu na ocenę prawną dotyczącą kwestii pryncypialnej – czy w rozpatrywanej sprawie przysługuje droga administracyjna, czy też nie. Wbrew ocenie skarżących nie doszło też do zmiany stanu prawnego. Zarówno w dacie orzekania przez NSA w pierwszym wyroku – 4 grudnia 2000 r., jak i w kolejnym – 26 września 2001 r., obowiązywały te same przepisy regulujące kwestię zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomości należące do innych osób podziemnych przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu – tj. art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Powoływany przez Sąd w wyroku z 4 grudnia 2000 r. przepis art. 70 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości obowiązywał natomiast w dacie wydania zaskarżonej wówczas do NSA decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 1995 r., stąd też jego zastosowanie w sprawie było przedmiotem oceny Sądu.

Stanowił on, że zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej. Wydanie zezwolenia powinno być poprzedzone negocjacjami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie wymienionych prac.

Zakres przedmiotowy tego przepisu jest tożsamy z zakresem przedmiotowym art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] października 2006 r. objętej kontrolą w niniejszym postępowaniu, a w takiej sytuacji pogląd NSA nie zdezaktualizował się.

Dokonując oceny prawnej w wyroku z 4 grudnia 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny brał oczywiście pod uwagę zmianę stanu prawnego spowodowaną wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czemu dał wyraz w wytycznych, które również są wiążące, wskazując, że po uzupełnieniu postępowania dowodowego rzeczą organu będzie rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o "zmieniony już stan prawny".

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały zatem okoliczności wyłączające związanie Sądu przedstawioną oceną prawną jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2000 r. Oznacza to, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może dokonać innej oceny, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 153 P.p.s.a. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wszystkie zarzuty skargi nakierowane na zmianę stanowiska w zakresie dopuszczalności drogi administracyjnej i możliwości stosowania art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogły odnieść zamierzonego rezultatu i być uwzględnione przez Sąd.

Oceniając spełnienie przesłanek wydania zezwolenia, o których mowa w art. 124 cyt. ustawy stwierdzić należy, że na gruncie rozpatrywanej sprawy to w dalszym ciągu decyzja lokalizacyjna z 1993 r. określa zamierzenie inwestycyjne wnioskodawcy i warunkuje wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości w celu budowy gazociągów. Zważyć przy tym należy, że art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji posługuje się pojęciem zgodności z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju decyzja jest odpowiednikiem prawnym decyzji lokalizacyjnej wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, z mocy art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (co wskazywał NSA w wyroku z 4.12.2000 r.), a także z mocy art. 84 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wbrew twierdzeniom skarżących nie doszło do utraty mocy czy wygaśnięcia decyzji lokalizacyjnej Wojewody z dnia [...] marca 1993 r. Ta ostateczna decyzja pozostaje nadal w obrocie, nie została wzruszona w żadnym z trybów nadzwyczajnych, a uzyskane na jej podstawie pozwolenie na budowę gazociągów z dnia [...].09.1995 r. nie zostało co prawda w całości wykonane, ale z przyczyn niezależnych od inwestora. Prace budowlano-montażowe na działkach objętych zaskarżoną decyzją zostały wstrzymane decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...].12.1995 r. i do chwili obecnej inwestor nie uzyskał pozwolenia na ich wznowienie.

W ocenie Sądu spełniony też został warunek przeprowadzenia negocjacji z właścicielami nieruchomości umożliwiający wydanie zezwolenia z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wyrażali zgody na przeprowadzenie na ich nieruchomościach gazociągów, a w toczącym się postępowaniu wielokrotnie podejmowane były próby polubownego załatwienia sprawy i uzyskania stosownej zgody, co obrazują akta sprawy. Biorąc pod uwagę, że postępowanie to toczy się od ponad 10 lat właściwym było nakazanie wnioskodawcy przez organ II instancji przeprowadzenia ponownych rokowań z właścicielami nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac związanych z budową gazociągów. Do akt sprawy dołączono stosowną dokumentację potwierdzającą przeprowadzenie ponownych negocjacji przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawierają szczególnych unormowań dotyczących rokowań z właścicielami nieruchomości, a art. 124 ust. 3 tej ustawy ustanawia tylko ogólny wymóg ich przeprowadzenia i udokumentowania, stwierdzić należy, że także i ta przesłanka wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości w celu budowy gazociągów została spełniona.

Prawidłowo też zastosował Wojewoda art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i zreformował decyzję organu I instancji, uchylając ją w części i odmawiając udzielenia zezwolenia w odniesieniu do 3 działek ewidencyjnych, których decyzja lokalizacyjna z 1993 r. aktualnie nie dotyczy.

Zgodne z prawem pozostaje też rozstrzygnięcie zawarte w pkt IV zaskarżonej decyzji, orzekające o umorzeniu postępowania odwoławczego z odwołań osób tam wskazanych. Zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 5.07.1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999/4/119, stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Sąd stwierdza natomiast naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w pkt III zaskarżonej decyzji, w której uchylona została decyzja organu I instancji w części i w tym zakresie umorzono postępowanie.

Co do zasady słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że postępowanie wszczęte pierwotnie w szerszym zakresie podlega umorzeniu, jeśli wnioskodawca ograniczy następnie swój wniosek, tym bardziej, że umorzenia domagał się sam wnioskodawca w piśmie modyfikującym wniosek z [...].05.2001 r.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie wszczęte w 1995 r. na skutek wniosku PG[...] z [...].03.1995 r. toczyło się z udziałem właścicieli działek objętych pierwotnym wnioskiem – doręczone zostały im decyzje Wojewody z [...] czerwca 1995 r. i z [...] stycznia 2001 r. Osoby te brały udział w postępowaniu i choć obecnie nie mają już interesu prawnego wynikającego z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem inwestor zrezygnował z ubiegania się o zezwolenie na zajęcie ich nieruchomości, to posiadają jednak interes formalny w zakończeniu prowadzonego postępowania w administracyjnym toku instancji.

Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy przez dwa różne organy różnych stopni (A Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000), a wyrażona została w art. 15 k.p.a.

Umarzając postępowanie administracyjne w odniesieniu do wszystkich działek nieobjętych rozstrzygnięciem o udzieleniu bądź odmowie zezwolenia na zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia gazociągów wskazanych we wniosku z [...].03.1995 r., niejako w zastępstwie organu I instancji, organ odwoławczy naruszył wspomnianą zasadę dwuinstancyjności. Uchybił też przepisom postępowania – art. 7, i 77 § 1 k.p.a. niedostatecznie wyjaśniając kwestię stron postępowania. Brak jest bowiem pewności, że działki objęte pierwszym wnioskiem PG[...] z [...].03.1995 r. pozostają nadal własnością osób w nim wskazanych. Z akt sprawy wynika, że jeszcze w 2001 r. organ powziął wiadomość dotyczącą zbycia przez W. Z. jednej z działek objętych wnioskiem z [...].03.1995 r. (t. 2A akt administracyjnych). Podobne informacje dotyczące sukcesji prawa własności nieruchomości otrzymywał Sąd (np. informacja o zbyciu działki przez E. Z.).

Taką informację Sąd uzyskał również co do właścicielki działki nr 645 obr. 205 – J. N. Z odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że zmarła ona [...].08.1997 r., tymczasem Wojewoda skierował zaskarżoną decyzję do ww., a więc osoby zmarłej. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania, uznać należy za rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z podstawy prawnej przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 20.09.2002 r., I SA 428/2001, OSP 2004/3/33).

Stwierdzone wady kwalifikują zatem rozstrzygniecie Wojewody w pkt III do stwierdzenia nieważności oraz uchylenia.

W postępowaniu ponownym w tym zakresie rzeczą organu będzie ustalenie obecnych właścicieli działek objętych wnioskiem PG[...] z [...].03.1995 r. i przyznanie im przymiotu strony w postępowaniu, a następnie wydanie rozstrzygnięcia z prawidłowym wskazaniem przedmiotu postępowania (w pkt III zaskarżonej decyzji Sąd zauważa omyłki w zakresie numeracji działek – ppkt 1 i 3). W przypadku zmiany numeracji działek należy wskazać dawne numery i odpowiadające im obecnie.

Reasumując, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w pkt III ppkt 2 i w tym zakresie stwierdził jej nieważność w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W pozostałej części pkt III Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w pkt II, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), uznając, iż naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oddalenie skarg nastąpiło w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Odrzucenie skargi Samorządu Mieszkańców Rady Osiedla D. wobec braku zdolności sądowej skarżącego nastąpiło w oparciu o art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku w części dotyczącej jego pkt III i IV .

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek skarżących, których skargę w części uwzględnił.