Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2215/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 40 ust 1, ust 2, art 89p ust 1
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472; dalej: "u.u.c.o.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania A. I. (dalej: "skarżący") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny – utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

A. I. - obywatel F., deklarujący narodowość c. ubiega się o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Pierwotnie skarżący objęty był postępowaniem, które zakończyło się decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2011 r. (nr [...]), który odmówił mu nadania statusu uchodźcy oraz ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia. że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2011 r. nr [...].

Następnie w dniu 30 listopada 2011 r. skarżący złożył drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Uzasadniając go stwierdził, iż: cyt. " nie mogę pogodzić się z tym, co się dzieje w C. Nie ma tam życia dla normalnej, zwyczajnej jednostki. Wszędzie biurokracja, ciężko cokolwiek załatwić nie mając dużych pieniędzy. W C. panuje Dyktatura Wojskowa - nie mogę na to się zgodzić, dlatego nie chcę wracać do kraju pochodzenia. Wiem, że nic dobrego mnie tam nie czeka, ani mnie ani moje dzieci. W kraju pochodzenia nie ma gwarancji bezpieczeństwa, państwo r. nie zapewnia tego" oraz, że był prześladowany, brał udział w działaniach wojennych ("Podczas pierwszej wojny [...] byłem ochroniarzem przy komendancie [...] Rejonu") i był poddany przemocy psychicznej i fizycznej ("W związku z moim nazwiskiem często miałem kłopoty. Często wzywano mnie na przesłuchania i poddawano przemocy. Nie chcę o tym mówić, bardzo ciężko o tym sobie przypominać"). Ponadto skarżący oświadczył, że był kilkakrotnie zatrzymany ok. 1998 r. i 2002 r. na kilka godzin, pytany o broń, poddawany przemocy i wymagano od niego pieniędzy. Zeznał również, że nie był skazany wyrokiem sądu ani nie było prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie sądowe ani administracyjne, a także nie należał do żadnych organizacji politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych czy etnicznych

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.u.c.o. orzekł o umorzeniu postępowania wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny, gdyż oparty jest na tych samych podstawach co poprzedni.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji w całości oraz udzielenie mu ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

– art. 13 ust. 1, art. 15, art. 97 u.u.c.o. poprzez to, że umorzono postępowanie, a tym samym uznano, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani pobytu tolerowanego;

– art. 97 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o. poprzez pominięcie okoliczności dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego;

– art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.u.c.o. poprzez stwierdzenie, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny;

– art. 18 u.u.c.o. poprzez niewzięcie pod uwagę osobistych uwarunkowań cudzoziemca.

Rada do Spraw Uchodźców uzasadniając wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. zauważyła, iż analiza aktualnego wniosku prowadzi do konkluzji, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, a zatem niedopuszczalny. Oba wnioski były oparte o obawę związaną z ogólną sytuacją w kraju pochodzenia oraz problemy, które miał mieć skarżący z władzami kraju pochodzenia ze względu na swoje nazwisko. Organ odwoławczy podniósł, iż należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy.

Rozpoznając przedmiotową sprawę organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie przedstawił we wniosku żadnych nowych podstaw wniosku. Nadto zauważył, iż organy statusowe analizują właśnie wniosek i w przypadku stwierdzenia, że dotyczy tych samych podstaw, jakich dotyczyła sprawa już rozstrzygnięta orzekają o umorzeniu postępowania.

Organ odwoławczy za prawidłowe uznał zatem rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu postępowania na podstawie przepisu art. 40 ust. 1 u.u.c.o., gdyż w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość spraw, zarówno podmiotowa (oba wnioski złożył skarżący), jak i przedmiotowa. Jednocześnie zauważył, iż sytuacja w C. nie zmieniła się od czasu wydania decyzji ostatecznej w pierwszym postępowaniu do dnia złożenia kolejnego wniosku czy nawet do dnia dzisiejszego, w taki sposób, by można było mówić o jej pogorszeniu względem sytuacji skarżącego. Nie wskazują na to żadne dostępne opracowania. Z tego powodu sytuacja w kraju pochodzenia nie wskazuje na pojawienie się nowej podstawy wniosku uzasadniającej obawę skarżącego przed prześladowaniem. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż nie wskazuje na to również sam skarżący we wniosku. Dodał także, iż źródła, na które powołuje się skarżący w odwołaniu od decyzji pochodzą z okresu przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie, a zatem były brane pod uwagę przy wydawaniu pierwotnej decyzji i tym samym nie mogą stanowić żadnego dowodu na zmianę sytuacji w C. po wydaniu decyzji ostatecznej.

Zdaniem Rady do Spraw Uchodźców skarżący nie wykazał we wniosku żadnych okoliczności dających podstawę do rozważania nowych podstaw wniosku, a zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 wniosek jest niedopuszczalny, gdy wnioskodawca po otrzymaniu decyzji ostatecznej złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Wówczas nie prowadzi się postępowania, ale je umarza na mocy art. 40 ust. 1 u.u.c.o.

Odnosząc się do zarzutów stawianych w odwołaniu organ odwoławczy zauważył, że w znacznej części są one skierowane do wcześniejszych decyzji organów statusowych, wobec czego wobec zasady powagi rzeczy osądzonej Rada się do nich nie odniosła. Jednocześnie podkreśliła, iż kolejny wniosek jest rozpatrywany merytorycznie jedynie w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych nowych elementów czy informacji w sprawie, wobec czego rozstrzygnięcie Rady nie mogło być inne.

Z rozstrzygnięciem Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2013 r. nie zgodził się skarżący i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów, tj. art. 13 ust. 1, art. 15, art. 97 u.u.c.o. poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani pobytu tolerowanego;

2) istotne naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie tj.:

– art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zwłaszcza przedstawionego w postępowaniu odwoławczym;

– art. 7, art. 77 oraz art. 136 k.p.a. przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu skarżącego jego żony i dzieci oraz niewyczerpujące zebranie dowodów umożliwiających podjęcie prawidłowej decyzji w sprawie, a w konsekwencji naruszenie także art. 107 § 3 i art. 8 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie decyzji;

– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji.

Uzasadniając skarżący wskazał, iż w jego ocenie spełnia przesłanki do nadania statusu uchodźcy na terytorium Polski oraz, że przeprowadzone postępowanie dowodowe objęte jest licznymi brakami. Podniósł także, iż organ w niedostateczny sposób ustosunkował się do składanych przez niego wyjaśnień i przyjął błędne wnioski. Nadto uważa, iż zadaniem osoby ubiegającej się o nadanie statusu uchodźcy jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie ponad wszelką wątpliwość wszystkich okoliczności na które się powołuje. W ocenie skarżącego, cały złożony przez niego materiał dowodowy czyni zadość przesłankom nadania statusu uchodźcy. Podkreślił, że obawia się powrotu do kraju pochodzenia, a jego obawa nie jest podyktowana faktem niezadowolenia z sytuacji panującej w kraju, lecz jest podyktowana tym, czego już doświadczył w kraju swojego pochodzenia. Wskazał, iż jego obawa jest realna, indywidualna i uzasadniona oraz wynika z osobistych doświadczeń. W jego ocenie te informacje znacznie zwiększają prawdopodobieństwo spełnienia przez niego warunków uzyskania statusu uchodźcy, lecz nie zostały w wystarczającym stopniu rozpatrzone oraz uwzględnione przez organ w procedurze.

Konkludując skarżący wskazał, iż wbrew twierdzeniom organu nie jest migrantem ekonomicznym. Zauważył, iż faktem jest, że sytuacja gospodarcza w C. i na całym K. nie jest optymalna i panuje tam duże bezrobocie. Jednakże skarżący podniósł, iż uciekł z kraju pochodzenia w obawie przed prześladowaniami jakich mógłby doznać, gdyby dalej przebywał w C., a jego celem nie było polepszenie sytuacji materialnej, ale realna i indywidualna obawa przed prześladowaniami.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2012 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji istotne jest rozważenie, czy w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania wszczętego kolejnym wnioskiem skarżącego (z dnia 30 listopada 2011 r.) o nadanie statusu uchodźcy, na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1471). W tej sytuacji pierwszorzędne znaczenie ma zbadanie, czy organy administracji orzekające w sprawie mogły uznać wniosek cudzoziemca za niedopuszczalny z tego względu, iż skarżący wystąpił z nowym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, podczas gdy organy orzekające odmownie rozpatrzyły już takie żądanie, a nowy wniosek został oparty na tych samych podstawach.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.u.c.o. jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 2 tego artykułu - wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył wniosek oparty na tych samych podstawach.

Należy zaznaczyć, że dopuszczalna procedura ponownego procedowania w przedmiocie wniosku tej samej osoby nie stanowi dodatkowego procesowego środka służącego weryfikacji ewentualnie wadliwych decyzji administracyjnych. W kontrolowanej sprawie istotne znaczenie mogą mieć natomiast wyłącznie dwie kwestie: tj. ujawnienie nowych okoliczności faktycznych (bądź wiarygodnych dowodów służących ich wykazaniu) dotyczących indywidualnej sytuacji cudzoziemca czy sytuacji w kraju pochodzenia lub zmiana sytuacji w samym kraju pochodzenia.

W ocenie Sądu skarżący składając wniosek z dnia 30 listopada 2011 r. o udzielenie statusu uchodźcy odwołał się wyłącznie do okoliczności, które zostały podniesione oraz przeanalizowane przez organy w uprzednim postępowaniu uchodźczym, zakończonym negatywną ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją Rady do Spraw Uchodźców nr [...] z dnia [...] października 2011 r., którą utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] września 2011 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

W ocenie Sądu trafnie organy orzekające wywiodły, że w kolejnym wniosku, gdy chodzi o fakty, nie przywołano żadnych nowych okoliczności (ewentualnie istotnych nowych dowodów). W kolejnym wniosku skarżący nie przedstawił bowiem żadnych nowych podstaw do ubiegania się o status uchodźcy. Powtórzył jedynie wcześniej zaprezentowane powody wyjazdu z kraju pochodzenia. Według informacji dostępnych dla organu z urzędu nie nastąpiła także żadna istotna zmiana sytuacji w kraju pochodzenia. Należy przy tym podkreślić, że chodzi tu o jej ewentualne pogorszenie w kontekście przestrzegania praw człowieka. W kwestii obu konkluzji nie zawarto w skardze zasadniczo żadnych zarzutów.

Sąd nie podziela zarzutów skargi, że organy rozpoznające wniosek naruszyły przepisy procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a.), co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Zauważyć bowiem należy, że organy przystąpiły do oceny wniosku sprawdzając podstawę ponownego ubiegania się przez skarżącego o udzielenie ochrony konwencyjnej. Ponieważ skarżący w kolejnym wniosku wskazał takie same podstawy ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy jak w pierwszym wniosku, organy nie były zobligowane do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. Nie było to również zasadne ponieważ skarżący nie powołał nowych okoliczności i dowodów wskazujących na zmianę jego sytuacji faktycznej po powrocie do kraju pochodzenia, przejawiającej się niebezpieczeństwem poddania prześladowaniom lub represjom.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały przepis art. 40 ust. 2 pkt 2 u.u.c.o. Podnieść trzeba, iż przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, a obie decyzje wydane w kontrolowanym postępowaniu zawierają uzasadnienia spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie doparzył się też innych uchybień ze strony organów orzekających, w tym dotyczących naruszenia wskazanych w skardze zasad postępowania administracyjnego. Sprawa, zdaniem Sądu, została przeanalizowana w stopniu wystarczającym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania.

Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) – pkt 2 sentencji wyroku.