Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1320/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant st. insp. Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi T. W. i S. A. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu odwołania T. W. i S. A., decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] o wpisie do rejestru zabytków elewacji frontowej kamienicy - z 4 ćwierci XVIII w., przekształconej w 3 ćwierci XIX w. wraz z działką nr [...] (obręb [...], jednostka rejestrowa [...]) - KW nr [...], położonej w miejscowości B. przy ul. [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w T., w wyniku postępowania przeprowadzonego z urzędu, wpisał do rejestru zabytków elewację frontową kamienicy - z 4 ćwierci XVIII w., przekształconą w 3 ćwierci XIX w. wraz z działką nr [...] (obręb [...] jednostka rejestrowa [...]) - KW nr [...], położoną w miejscowości B. przy ul. [...]. Przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, na który składały się: ekspertyza techniczna, sporządzona przez mgr. inż. [...] w maju 2007 r.; opracowanie zatytułowane "[...] " z dnia 5 lipca 2007 r. sporządzone przez mgr. inż. A. K.; ekspertyza budowlana dotycząca konstrukcji kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w B., sporządzona przez prof. dr hab. A. P. we wrześniu 2008 r. oraz karta ewidencyjna obiektu (tzw. [...]), wykonana w styczniu 2009 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji zawarł szczegółowy opis fasady przedmiotowego budynku oraz wskazał, że omawiana elewacja posiada wartości historyczne i artystyczne, natomiast działka nr [...] stanowi świadectwo przekształceń parcel [...] Starego Miasta w końcu XVIII w. oraz dokumentuje nawarstwienia zabudowy, której relikty w postaci piwnic znajdują się zapewne w jej obrębie.

Od powyższej decyzji T. W. i S. A. wnieśli odwołanie zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie m. in. art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, że organ pierwszej instancji "zaniechał pozyskania przynajmniej jednej specjalistycznej ekspertyzy z zakresu materii prawnej ochrony zabytków w części, której dotyczy zaskarżona decyzja, mającej przymiot dokumentu publicznego". Strony podniosły, że zaskarżona decyzja ingeruje w "konstytucyjne prawo własności współwłaścicieli nieruchomości, gwarantowane w art. 140 Kodeksu cywilnego". Zaznaczono ponadto, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w T. w uzasadnieniu swojej decyzji nie wykazał, że przedmiotowa elewacja jest zabytkiem w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz że posiada wartość zabytkową. W odwołaniu wskazano także, że wydając przedmiotową decyzję organ konserwatorski nie wziął pod uwagę możliwości finansowych właścicieli nieruchomości oraz jej stanu technicznego. W związku z powyższym w odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Pismem z dnia 18 grudnia 2009 r. akta niniejszej sprawy zostały uzupełnione o wykonaną na zlecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków w B. ekspertyzę budowlaną dotyczącą aktualnego stanu technicznego i sformułowania zaleceń technicznych dla budynku kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w B., sporządzoną przez prof. dr hab. A. P. i dr inż. M. D. w grudniu 2009 r.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T, z dnia [...] września 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z przepisu art. 6 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) wynika, że ochronie i opiece, bez względu na stan zachowania, podlegają m. in. dzieła architektury i budownictwa. Zgodnie z art. 7 tej ustawy formą ochrony zabytków jest m.in. wpis do rejestru zabytków. W art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami została zawarta definicja pojęcia zabytek, zgodnie z którą jest to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym, ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Minister wyjaśnił, że z przytoczonego wyżej przepisu wynika, iż do rejestru zabytków może zostać wpisana także część zabytku. Jest to okoliczność, która ma miejsce w omawianej sprawie, a mianowicie prawną ochroną konserwatorską została objęta fasada kamienicy położonej w B. przy ul. [...].

Wpis tej elewacji do rejestru zabytków jako dzieła urbanistyki i architektury oznacza objęcie ochroną konserwatorską zarówno jej formy, wszystkich elementów dekoracji architektonicznej i wystroju, rozplanowania otworów okiennych i drzwiowych, jak i zachowanej stolarki okiennej i drzwiowej.

Minister stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczy obiektu o wysokich wartościach historycznych, naukowych i artystycznych, posiadającego cechy stylowe, które przesądzają o jego znaczeniu jako świadectwa określonego etapu rozwoju architektury i budownictwa. Wpisana do rejestru zabytków elewacja, powstała w 3 ćwierci XIX w. w wyniku nadbudowy pochodzącego z 4 ćwierci XVIII w. budynku zajazdu, charakteryzuje się bogatą dekoracją architektoniczną, składającą się m.in: z wydatnych gzymsów kordonowych, pilastrów w wielkim porządku, palmetowo-wolutowych konsolek i trójkątnych naczółków z palmetowo-jajownikowym fryzem. Dekoracja ta jest przykładem stylu eklektycznego z elementami klasycystycznymi. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z ekspertyzy budowlanej dotyczącej aktualnego stanu technicznego i sformułowania zaleceń technicznych, sporządzonej przez prof. dr hab. A. P. i dr inż. M. D. w grudniu 2009 r., elewacja frontowa przedmiotowego budynku jest najbardziej okazałą fasadą przy ul. [..], stanowiąc świadectwo historii i rozwoju Miasta B.

Odnosząc się do kwestii objęcia ochroną konserwatorską działki nr [..], na której znajduje się przedmiotowy obiekt organ podkreślił, że jest ona świadectwem przekształceń własnościowych, które miały miejsce w B. w 4 ćwierci XVIII w. Jest to przykład parceli dwufrontowej, położonej pomiędzy ul. [...] i ul. [...], powstałej w wyniku połączenia trzech wcześniejszych działek. Pomimo wyburzenia części znajdującej się na wyżej wymienionym terenie zabudowy, podstawową wartością przedmiotowej nieruchomości jest fakt, iż jest ona świadectwem zarówno historycznej parcelacji Starego Miasta w B., jak i kształtowania zabudowy na tym terenie.

Odpowiadając na zarzuty skarżących Minister wskazał, że w świetle zasady określonej w art. 7 Kpa, ochrona interesu indywidualnego i jej zakres sięgają do granic kolizji z interesem społecznym. W interesie społecznym niewątpliwie pozostaje ochrona zabytków, jako obiektów będących materialnym świadectwem historii społeczeństwa, Państwa i narodu. Wyrazem uznania konieczności ochrony pamiątek przeszłości jest przepis art. 5 Konstytucji, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska strzeże dziedzictwa narodowego. Minister podkreślił, że własność, aczkolwiek chroniona przepisami Konstytucji RP i Kodeksu cywilnego, jednak może być ograniczona przez inne ustawy i zasady współżycia społecznego (art. 64 Konstytucji RP i art. 140 Kodeksu cywilnego). Ustawą, która ogranicza właściciela w jego władztwie do rzeczy jest ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, która przewiduje możliwość objęcia ochroną prawną obiekty stanowiące zabytki, a w zależności od formy tej ochrony, przewiduje określone ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości, które zapewnią trwałe zachowanie i utrzymanie zabytkowych wartości obiektu. Odnosząc się natomiast do stanu technicznego nieruchomości organ stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochronie i opiece podlegają zabytki bez względu na stan ich zachowania.

Od decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] T. W. i S. A. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 140 Kpa oraz art. 365 § 1 Kpc; 2) naruszenie art. 64 w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 140 Kc oraz art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami –dalej uoz. W skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia [...] września 2009 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżących od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w W. kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podnieśli, że zaskarżona decyzja zawiera ustalenia, które tylko powielają i nieznacznie rozbudowują ustalenia decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia [...] września 2009 r. Ich zdaniem ustalenia zaskarżonej decyzji przechodzą do porządku nad zarzutami sformułowanymi przez skarżących w odwołaniu, dotyczącymi nieuwzględnienia dowodów i rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co narusza art. 107 § 3 w zw. z art. 140 Kpa.

Skarżący zauważyli, że zaskarżona decyzja wyłącznie koncentruje się na eksponowaniu poglądu o rzekomo dominującej w obowiązującym stanie prawnym roli ochrony zabytków. Ochrona zabytków winna mieć na celu wyłącznie ochronę obiektów na tę ochronę zasługujących. Z legalnej definicji zabytku (art. 3 pkt 1 uoz) wynika, że zachowanie zabytku musi leżeć w interesie społecznym. Jednak ten interes społeczny nie przesądza jeszcze o konieczności uznania za zabytek każdego obiektu nawet, gdy jest on rzeczywiście wartościowy historycznie, artystycznie, czy też naukowo. Nie tylko dlatego, że nie będzie to leżało w interesie społecznym. Także wówczas, gdy inny interes społeczny będzie w danej sytuacji ważniejszy. Na pewno zlikwidowanie stanu bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia wielu osób - jest takim ważniejszym interesem społecznym i to nieporównywalnie ważniejszym. Odmienny punkt widzenia na omawiane zagadnienie zawarty w zaskarżonej decyzji jest ewidentnie prawnie nieuzasadniony i nie znajduje oparcia w żadnej normie prawnej, także w art. 3 pkt 1 uoz.

Skarżący zauważyli, że w celu usunięcia stanu zagrożenia i przywrócenia porządku prawnego w budownictwie na swojej nieruchomości postanowili sfinansować i zrealizować inwestycję polegającą na budowie odtworzeniowej kamienicy przy ul. [...] w B. Zostało to uzgodnione z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w T., a następnie przez niego zakwestionowane w ramach działań podjętych przez służbę konserwatorską, mających uniemożliwić realizację wspomnianej inwestycji. Bez liczenia się z tym, że może to prowadzić do tragedii o trudnych do przewidzenia rozmiarach, a także z tym, że w istniejącym stanie faktycznym doszło do realizacji znamion przestępstwa z art. 164 § l Kk.

Zdaniem skarżących, materia prawna uoz w zakresie dotyczącym sprawy, wyklucza każdą inną interpretację przepisów tej ustawy, niż ścisłą, wedle zasad wykładni wyjątków, a więc z wykluczeniem wykładni rozszerzającej, czy funkcjonalnej. Chodzi wszak o pretendującą do usprawiedliwienia prawnego, w imię interesu publicznego, ingerencję w także konstytucyjnie chronione prawo własności nieruchomości, przysługujące skarżącym, ingerencję uniemożliwiającą im korzystanie z tego prawa zgodnie z ich wolą. Ingerencję, narzucającą im przeprowadzenie remontu, bezzasadnego z punktu widzenia sztuki budowlanej, także nieopłacalnego, wielokrotnie przekraczającego koszty zamierzonej inwestycji odtworzeniowej.

Skarżący podali, że jeżeli chodzi o ochronę prawa własności należy mieć na uwadze treść art. 140 Kc oraz art. 64 w zw. z art. 21 § 1 Konstytucji, a także konieczność respektowania zasady proporcjonalności sformułowanej w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trzeba też pamiętać o gwarancji poszanowania mienia, a więc prawa własności, ustanowionej w art. 1 pierwszego protokołu dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zaskarżona decyzja narusza te normy prawne i konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Zaskarżona decyzja nie uwzględnia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, obowiązku wyczerpującego zebrania, a przede wszystkim rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Uchybia to przepisom art. 77 § 1 Kpa, a w konsekwencji prowadzi też do obrazy normy prawnej zawartej w art. 7 Kpa.

Skarżący zauważyli, że zabudowana nieruchomość przy ul. [...] w B. została bezprawnie wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w lipcu 1986 r. Na skutek komunalizacji nieruchomość ta stała się własnością Gminy B. Na wniosek ówczesnych współwłaścicieli bezprawnie wywłaszczonej nieruchomości w 1997 r. stwierdzona została nieważność decyzji wywłaszczeniowej. Współwłaściciele wywłaszczonej nieruchomości, aczkolwiek ją odzyskali, na skutek bezprawnego pozbawienia ich prawa własności, a tym samym możliwości racjonalnego nią gospodarowania, ponieśli znaczną szkodę. Skarżący, jako następcy prawni współwłaścicieli nieruchomości i nabywcy ich wierzytelności z tytułu odszkodowania, wystąpili na drogę sądową o odszkodowanie w zakresie odpowiadającym wielkości nabytych udziałów we własności nieruchomości. Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy w B. uwzględnił w całości powództwo wobec Skarbu Państwa (sygn. akt [...]). Zasądzone i wypłacone odszkodowanie obejmowało też koszt rozbiórki budynku przy ul. [...] w B., w proporcji do wielkości nabytych udziałów. Jak wynika z pisemnych motywów tego wyroku, mających pełne oparcie w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. W dniu 31 grudnia 1997 r. (data, w której stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej) stopień zużycia budynku mieszkalnego wyniósł 89 %. Był on w stanie grożącym katastrofą budowlaną. Wystąpiło trwałe, nieodwracalne zużycie elementów budynku, jego remont jest nieopłacalny. Budynek powinien być wyłączony z eksploatacji i przeznaczony do rozbiórki. W związku z tym konieczne jest respektowanie treści przepisów art. 365 § 1 Kpc i konsekwencji tej normy prawnej w zakresie mocy wiążącej wspomnianego wyroku, także wiążącej organy administracji publicznej, o czym wyraźnie stanowi ta norma prawna. Tymczasem zaskarżona decyzja jest wyrazem lekceważenia jednej z fundamentalnych zasad postępowania, wywodzącej się z prawomocności orzeczeń sądowych rozstrzygających istotę sprawy, zasady nakazującej przyjmowanie przez wskazane w art. 365 § 1 Kpc podmioty, że w danej sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygnięcia. Nawiązując do treści prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w B. niezbędne jest podkreślenie, że zaskarżona decyzja na skutek naruszenia art. 77 § 1 i 80 Kpa., także pomija poniższe fakty i dowody dotyczące stanu technicznego rudery budynku przy ul. [...] w B.

Wśród pominiętych dowodów znajduje się - jedna z dwóch o zasadniczym znaczeniu - ekspertyza o stanie technicznym w przedmiotowym budynku, opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego inż. R. O., datowana na marzec - kwiecień 1998 r. Ekspertyza ta stanowiła podstawę wydanej przez Prezydenta Miasta B. decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r. W decyzji tej Prezydent Miasta B., z powołaniem się na art. 108 Kpa, a także art. 68 ustawy – Prawo budowlane, a więc potrzebę opróżnienia budynku bezpośrednio grożącego zawaleniem się, nakazał opróżnienie w całości budynku mieszkalno - użytkowego przy ul. [...] w B. Ekspertyza autorstwa inż. O. m.in. stwierdziła, że rozbiórka oficyn (dokonana wkrótce po wywłaszczeniu) związanych konstrukcyjnie z budynkiem, naruszyła ogólny stan statyczny budynku, umożliwiła też podmywanie ścian i fundamentów budynku. Ekspertyza ta na podstawie przeprowadzonych badań stwierdziła też. że budynek nie nadaje się do remontu, a przy obecnym stanie technicznym budynek ten stwarza zagrożenie bezpieczeństwa publicznego ze względu na lokalizację przy ruchliwym ciągu handlowym ul. [...]. Wspomniana ekspertyza jednocześnie podkreśliła, że budynek kwalifikuje się tylko do rozbiórki.

Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja, wspominając ekspertyzę techniczną budynku z maja 2007 r., wykonaną przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. A. B., nie dostrzega. że m.in. stwierdza ona, iż przywrócenie obiektowi walorów zapewniających bezpieczną eksploatację jest możliwe tylko w przypadku rozbiórki i ponownego wykonania konstrukcji murowej.

Istotne dla sprawy jest też to, że w dniu [...] grudnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w B. wydał decyzję nakazującą skarżącym - na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane -dokonanie rozbiórki nieużytkowanego budynku będącego w złym stanie technicznym (awaryjnym), powodującym bezpośrednie zagrożenie życia i mienia (w tym przechodniów ul. [...]), usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w B. W decyzji tej wskazano, że z uwagi na bardzo zły stan techniczny (awaryjny) budynku grożący życiu i mieniu nadaje się niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta jest nadal wykonalna i prawomocna.

W ocenie skarżących, negatywnie należy też ocenić równoczesne przypisywanie ruderze budynku przy ul. [...] w B. cech zabytku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1) lit b uoz (postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2009 r., zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 380 /10) - a w zaskarżonej decyzji - cech zabytku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c uoz.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP do podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Jednym z filarów tworzących system ochrony dóbr kultury jest ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) – zwana dalej uoz. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 uoz).

Z przepisów uoz wynika, że wojewódzki konserwator zabytków będący organem wojewódzkiej administracji zespolonej działającym w imieniu wojewody właściwym w sprawach ochrony zabytków ma m.in. obowiązek prowadzenia rejestru i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz gromadzenia dokumentacji w tym zakresie, wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń w sprawach określonych w ustawie i przepisach szczególnych oraz organizowanie i prowadzenie kontroli w zakresie ochrony zabytków (art. 91 ust. 4 uoz). Ochrona zabytków sprawowana przez ten organ polega, w szczególności, na podejmowaniu działań mających na celu m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków (art. 4 uoz). Warto zwrócić uwagę, że ochronie podlegają - i to bez względu na stan zachowania - zabytki nieruchome będące, w szczególności zespołami budowlanymi, dziełami architektury i budownictwa (art. 6 uoz).

Z przepisów uoz wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 uoz). Wpis do rejestru zabytków indywidualnego zabytku nieruchomego może być dokonany z urzędu w formie decyzji administracyjnej wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 9 uoz). Przepisy regulujące to zagadnienie nie wprowadzają szczegółowych przesłanek którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku tego rodzaju formą ochrony konserwatorskiej, a zatem decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danego przedmiotu ochrony przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz podległych mu pracowników wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków.

W kontekście powołanych wyżej przepisów nie można zarzucić [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków naruszenia prawa, czy dowolności przy wydawaniu decyzji z dnia [...] września 2009 r., nr [...] o wpisie do rejestru zabytków elewacji frontowej kamienicy wraz z działką nr [...], położoną w B. przy ul. [...].

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym Karty obiektu nr [...] oraz Karty Ewidencyjnej Zabytku, Programu prac konserwatorsko –remontowych z 2007 r. wynika, że kamienica przy ul. [...] w B. powstała w 4 ćwierci XVIII w. zawiera zabytkowe elementy i detale architektoniczne o dużej wartości zabytkowej, w szczególności jeżeli chodzi o elewację frontową tego obiektu oraz piwnice z ostatniej ćwierci XVIII w. zawierające sklepienia kolebkowe i odcinkowe typu K., z posadzką z cegły na płask. W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 31 marca 2009 r. ustalono, że kamienica przy ul. [...] jest jedynym obiektem historycznym tego typu przy tej ulicy. Obiekt ten zawiera zatem elementy, które mają wartość historyczną i stanowią jako część zabytku nieruchomego dzieło architektury i budownictwa stanowiące świadectwo dawnej zabudowy (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uoz). Z wniosków zawartych w opinii sporządzonej przez prof. dr hab. inż. A. P. wynika, że obiekt został oceniony jako mający wysoką wartość konserwatorską. Autor tej opinii wskazuje, że obiekt ten winien być objęty pracami konserwatorskimi, aby zachować elewację budynku i dążyć do zachowania jego pierwotnej formy.

Za prawidłowe należało zatem uznać działanie organu, który objął indywidualnym wpisem do rejestru zabytków najbardziej reprezentatywną część zabytku nieruchomego - elewację frontową kamienicy oraz grunt stanowiący działkę nr [...], w którym znajdują się piwnice kolebkowe.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że dla oceny prawidłowości decyzji wydanej w sprawie o wpis zabytku do rejestru zabytków nie ma znaczenia stan techniczny zabytku. W tego rodzaju sprawie istotne jest to, czy przedmiot ochrony istnieje i czy przedstawia wartości zabytkowe, tj. czy jest dziełem człowieka, stanowi świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym, ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową, co – zdaniem Sądu - Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego szczegółowo wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia to, że kamienica przy ul. [...] w B. objęta jest ostateczną i wykonalną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. nakazującą skarżącym, na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, dokonanie rozbiórki tego obiektu.

Zagadnienie stanu technicznego budynku ma bowiem znaczenie w sprawach o skreślenie zabytku z rejestru, przy czym nawet wówczas dla oceny sprawy nie wystarcza samo ustalenie faktu zniszczenia zabytku, ponieważ zniszczenie to musi być tego rodzaju, że powoduje utratę wartości zabytkowej obiektu (art. 13 uoz). Uszło uwadze skarżących, że to dla organu orzekającego o przeprowadzeniu rozbiórki obiektu budowlanego znaczenie ma stanowisko organu ochrony zabytków, a nie odwrotnie. Jeżeli bowiem obiekt wpisany jest do rejestru zabytków, to wówczas pozwolenie na rozbiórkę uzależnione jest od uzyskania decyzji organu ochrony zabytków (art. 39 ust. 2 ustawy – Prawo Budowlane). Jeżeli chodzi o prowadzenie innych prac budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, to wówczas organ administracji architektoniczno – budowlanej przed wydaniem pozwolenia na budowę musi uzyskać pozwolenie organu ochrony zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 uoz w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 i art. 39 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane).

Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.