Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 492/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 252
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 90ust. 3d
journal: Dz.U. 2020 poz 1327
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - t.j.
article: art. 17 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2203
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji podlegającej zwrotowi I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. J. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), art. 252 ust 1 pkt 1 i 5 w związku z art. 60 pkt 1, art 61 ust 1 pkt 4, art 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869z późn. zm., dalej: "u.f.p."), art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1327 z późn. zm.), dalej: "u.s.o.", uchyliło decyzję Burmistrza G. z [...] listopada 2020 roku nr [...] w części ustalającej K. J. [...] organowi prowadzącemu [...] Przedszkole [...] w G. (dalej: "Strona", "Skarżąca") kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na kwotę [...]i ustaliło w to miejsce kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na kwotę: [...] zł, w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia z [...] sierpnia 2020 roku Burmistrz G. po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego określił stronie wysokość kwoty dotacji oświatowej do zwrotu, jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...]oraz nakazał dokonanie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w terminie 14 dni.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] orzekło o jej uchyleniu w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, nakazując przeprowadzenie uzupełnionego postępowania w kwestii stwierdzonego i przyznanego przez Stronę "błędu rachunkowego" oraz odsetek.

Po przeprowadzeniu uzupełnionego postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. określił Stronie wysokość kwoty dotacji oświatowej do zwrotu, jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł. Nakazano też dokonanie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] marca 2020 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji na rachunek bankowy Gminy G..

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Strona otrzymała z budżetu Gminy G. dotację oświatową na dzieci pełnosprawne w styczniu [...] zł oraz w lutym [...] zł, zgodnie z Uchwałą nr XLVII/475/2018 Rady Miejskiej w G. z dnia 28 lutego 2018 r. oraz Uchwalą nr X/101/2019 Rady Miejskiej w G. z dnia 18.06.2019 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz trybu przeprowadzenia kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielanych z budżetu Gminy G. dla publicznych i niepublicznych: szkół, przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby fizyczne i osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego.

W trakcie kontroli przeprowadzonej w placówkach prowadzonych przez Stronę w dniach [...] stycznia 2020 r., [...] lutego 2020 r. i [...] marca 2020 r. ustalono, że Strona pobrała dotację w nadmiernej wysokości za okres styczeń - luty 2020 na troje dzieci.

W dniu [...] stycznia 2020 r. stwierdzono różnicę w ogólnej liczbie dzieci pomiędzy informacją miesięczną za styczeń 2020 r., złożoną przez organ prowadzący do Zespołu Placówek Oświatowych w dniu [...] stycznia 2020 r., a faktyczną liczbą dzieci na podstawie dzienników zajęć przedszkolnych oraz wykazów uczniów okazanych w przedszkolu. Omyłkowo wykazano w informacji 1 dziecko więcej - był to błąd rachunkowy w liczeniu organu prowadzącego. Wypłata dotacji za dzieci pełnosprawne wykazane w informacji miesięcznej za miesiąc styczeń 2020 r. dokonana była w dniu [...] stycznia 2020 r. Pomimo, że Strona przychyliła się do stwierdzonej pomyłki za ww. błąd zwrotu nie dokonała na rachunek bankowy Gminy G.. Dotacja zatem została pobrana w nadmiernej wysokości.

Ponadto, organ I instancji wskazał, że Strona pobrała dotację na 2 dzieci w miesiącu styczniu 2020 r. i lutym 2020 r., które były w okresie wypowiedzenia oraz nie uczęszczały do przedszkola podczas okresu wypowiedzenia od [...] stycznia 2020 r. do [...] stycznia 2020 r. oraz od [...] lutego 2020 r. do [...] lutego 2020 r. - co zostało sprawdzone podczas kontroli w dniach [...] lutego 2020 oraz [...] marca 2020 r. w dzienniku zajęć przedszkolnych oraz co potwierdzili rodzice.

Po ocenie powyższego materiału dowodowego organ stwierdził, że dotacja za miesiąc styczeń 2020 r. przysługuje za liczbę dzieci 159, nie zaś 161 wynikającej z informacji miesięcznej za styczeń 2020 r. z dnia [...].01.2020 r. Łączna kwota nadmiernie pobranej w dniu [...] stycznia 2020 r. dotacji za 2 uczniów to [...] zł (tj. 2 x [...] zł). Z kolei, dotacja za miesiąc luty 2020 r. przysługuje za liczbę dzieci 164, nie zaś za 165 uczniów wynikających z informacji miesięcznej za luty 2020 r. z dnia [...].02.2020 r. Kwota nadmiernie wypłaconej w dniu [...] lutego 2020 r. dotacji to [...] zł.

W ocenie organu I instancji wykładnia obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że dotacja nie przysługuje na dziecko, które nie uczęszcza do przedszkola i nie korzysta z usług przedszkola. Ponadto dotacja nie przysługuje w przypadku rezygnacji rodziców z uczęszczania dziecka do danego przedszkola — na poparcie czego przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 czerwca 2017 r. (I SA/GD 506/17) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2017 r. (II GSK 4795/16).

Zdaniem organu I instancji to, że rodzice/opiekuni prawni dziecka zawarli z organem prowadzącym przedszkole umowy, którą następnie wypowiedzieli i zrzekli się prawa do korzystania przez dziecko z miejsca dla dziecka w określonym terminie oraz opłacili czesne, nie przesądza o tym, że dziecko było przedszkolakiem, a więc, że realizowane było w odniesieniu do niego zadanie wskazane w art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. W ramach dotacji przysługującej placówkom niepublicznym nie mogą być finansowane wydatki ponoszone na cele nie związane z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą np. rezerwowanie miejsca dla określonego dziecka przez okres opłacany przez rodziców dziecka. Zawarte umowy cywilno—prawne pomiędzy rodzicem a przedszkolem nie wywołują prawnych skutków wobec organu dotującego niepubliczną placówkę.

Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, żądając uchylenia decyzji w części dotyczącej wysokości kwoty dotacji oświatowej do zwrotu, jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł i umorzenie postępowania lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zarzuciła organowi I instancji nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych oraz nie wykazanie jakie powody przemawiały za wydanym rozstrzygnięciem, a wiec naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. uchyliło decyzję organu I instancji w części ustalającej dotację pobraną w nadmiernej wysokości na kwotę [...]i ustaliło w to miejsce kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na kwotę: [...] zł, w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał na treść art. 252 ust. 1 u.f.p. a następnie, że sporna pomiędzy organem I instancji a stroną pozostaje kwestia prawidłowości uzyskania dotacji wynikającej z liczby prawidłowo wykazanych uczniów w informacji miesięcznej (wychowanków) w miesiącach styczeń i luty 2020 r. W tym zakresie sporne pozostaje czy przedszkolu przysługiwała dotacja na 2 dzieci w okresie wypowiedzenia umów wiążących przedszkole z rodzicami dzieci. Strona z faktu wystąpienia z wypowiedzeniami umów przez rodziców uczniów przedszkola wywodzi całkiem odmienne skutki w zakresie uprawnienia do uzyskiwania dotacji na ucznia.

Kolegium poprzednio rozpatrując odwołanie dostrzegło, iż zawierana pomiędzy rodzicami a przedszkolem umowa zawierała trzy przyczyny jej rozwiązania:

upływ terminu na jaki została zawarta,

rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia (§12),

rozwiązanie umowy za miesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego (§13).

Dostrzeżono w tym zakresie, że o ile po rozwiązaniu umowy wskutek upływu terminu względnie w trybie natychmiastowym oczywisty jest brak uprawnienia Przedszkola do uzyskiwania dotacji na dziecko, które nie jest już wówczas uczniem, o tyle trzeci sposób rozwiązania umowy wymaga dodatkowych rozważań.

Organ odwoławczy wskazał na różnice pomiędzy złożonymi w dniu [...] stycznia 2020 r. oraz [...] grudnia 2019 r. wypowiedzeniami umów z przedszkolem. Wskazano, że wypowiedzenie z [...] grudnia 2019 r. r. zostało podpisane przez oboje rodziców ucznia i nie zawierało ono żadnych dodatkowych oświadczeń poza oświadczeniem o woli rozwiązania umowy na podstawie wypowiedzenia. Natomiast oświadczenie z [...] stycznia 2020 r. zostało podpisane tylko przez jednego z rodziców, który dodatkowo oświadczył iż "dziecko w miesiącu lutym nie będzie uczęszczało do przedszkola".

Kolegium zauważyło, że w obydwu przypadkach, nie jest kwestionowane, że dotacje w okresie wypowiedzenia umowy o świadczenia usług dydaktyczno-wychowawczo-opiekuńczych były pobierane. Wskazał, że nie są również kwestionowane ustalenia co do absencji dzieci i sposobu wypowiedzenia umów, wynikające z dokumentów, uznając te ustalenia dla wystarczające dla rozstrzygnięcia.

Zdaniem Kolegium, w świetle obowiązującej strony umowy, uczniowie także w okresie wypowiedzenia mieli prawo do uczęszczania na zajęcia a Przedszkole było zobowiązane do zapewnienia im odpowiedniej opieki oraz infrastruktury musząc w tym zakresie ponosić stosowne koszty oraz wysiłek organizacyjny. Stąd co do zasady uznano za słuszną tezę Strony, że w okresie wypowiedzenia uczeń taki powinien był być uwzględniany w szczególności przy ocenie wielkości maksymalnej wielkości grupy co oznacza w praktyce, że takie "miejsce w przedszkolu" było w swoisty sposób "zajęte" albowiem przedszkole nie mogło w miejsce tego ucznia przyjmować innego. Odrębną kwestią pozostaje czy na takiego ucznia przysługiwała dotacja finansowania ze środków publicznych.

W ocenie organu odwoławczego, trafnie dostrzegł organ I instancji w kwestii uprawnienia do pobierania dotacji, że kluczowe znacznie ma fakt czy dziecko uczęszczało do przedszkola, co jest związane z dodatkowymi kosztami, których pokryciu ma służyć dotacja.

Zdaniem Kolegium, to nie obowiązki podmiotu świadczącego usługi wychowawcze wobec jego kontrahentów są ustawową przesłanką uzyskiwania dotacji lecz przepis art. 90 ust. 3d u.s.o. który wskazuje na to, że dotacje przeznaczane są na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Jak wskazuje się racjonalnie w powołanym przez organ I instancji orzecznictwie sądowadministracyjnym, prawidłowe określenie podstaw przyznania dotacji nie może się odbywać bez uwzględniania celu, któremu służyć ma otrzymywana dotacja. Kolegium nie znajduje podstaw do kwestionowania stanowiska sądów administracyjnych, iż wprawdzie dotacja jest przyznawana na każdego ucznia niemniej jednak może zostać wykorzystana na pokrycie ściśle wskazanych wydatków a termin "każdy uczeń", o jakim stanowi art. 90 ust. 2d u.s.o., musi być rozumiany jako podmiot, który faktycznie korzysta z usług realizowanych przez przedszkole. Zdaniem organu odwoławczego, taki wniosek wynika z treści art. 90 ust. 3d u.s.o., który zadania finansowane dotacją określa jako kształcenie, wychowanie i opiekę.

Dotacja nie przysługuje zatem na dziecko, które nie uczęszcza do przedszkola albowiem tylko faktyczne uczestnictwo w realizacji zadań przedszkola generuje niektóre wydatki określone w treści art. 90 ust. 3d u.s.o., więc takie, które mogą być pokrywane z dotacji. Ten aspekt jest również istotny przy dokonywaniu wykładni pojęcia "każdy uczeń", do jakiego odsyła treść art. 90 ust. 2d u.s.o . Przedstawione regulacje prowadzą do wniosku, że pojęcie "każdego ucznia" z art. 90 ust. 2d u.s.o. musi być rozumiane w ten sposób, że jest nim dziecko, które na podstawie określonego tytułu prawnego korzysta z przedszkola, a więc faktycznie uczestniczy w realizacji jego zadań. Zdaniem Kolegium, przyznanie dotacji następuje zatem nie z uwagi na sam fakt wpisania dziecka do ewidencji uczniów danego punktu przedszkolnego, ale z powodu realizowania wobec tego dziecka wychowania przedszkolnego w określony sposób.

W konsekwencji, Kolegium stwierdziło, że jakkolwiek strona miała zawartą umowę o świadczenie usług przedszkolnych na dzieci to wobec nieobecności dzieci na zajęciach przez okres całego miesiąca - co było wyrazem rezygnacji z udziału w działalności placówki prowadzonej - uzyskane w tym zakresie środki publiczne (dotacje oświatowe) należy uznać za pobrane nadmiernej wysokości wobec tychże dzieci.

Kolegium, zgodziło się z tezą, że obowiązki organu prowadzącego mającego "utrzymać miejsce" wobec rodziców zawierających umowy, obowiązywały także w okresie wypowiedzenia. W tym zakresie jednak trudno dostrzegło, że temu obowiązkowi przedszkola służyły ekwiwalenty i ustalony przez strony przy jej zawieraniu obowiązek uiszczania czesnego przez rodzica/ców bez względu na faktu uczestnictwa dziecka(ci) w zajęciach prowadzonych w przedszkolu.

Organ odwoławczy podniósł dalej, że nie ma obowiązku przewidywania w tego rodzaju umowach okresu wypowiedzenia oraz określania go na okres jednego miesiąca lub nawet dłuższy. Fakt, że strony umowy cywilnoprawnej jednak taki okres ustaliły dla mocniejszego powiązania wzajemnych relacji i zabezpieczania swoich interesów, nie może być automatycznie podstawą domagania się dodatkowych środków publicznych mających służyć konkretnemu celowi określonemu w ustawie. Zdaniem Kolegium, takie środki przysługiwałoby podmiotowi dotowanemu gdyby uczestnictwo dzieci w zajęciach generowało dodatkowe koszty poza "utrzymywaniem miejsca".

Kolegium podkreśliło, że mimo braku uczestnictwa dzieci w zajęciach rodzice uiszczali czesne, które przy zawieraniu umowy określiły strony umowy cywilnoprawnej

i to ono powinno było w pierwszej kolejności służyć pokryciu kosztów "utrzymywania miejsca" w przedszkolu.

Odnośnie do przyznanej przez Stronę "omyłki" Kolegium stwierdziło, że z uwagi na dołączenie do odwołania potwierdzenia transakcji dowodzącego zwrotu na konto Gminy G. w dniu [...] listopada 2020 r. kwoty [...]zł, należało skorygować o tę kwotę decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2021 r., Skarżąca złożyła skargę w części ustalającej kwotę [...]zł jako pobraną w nadmiernej wysokości oraz w zakresie pkt. 2 - w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 90 ust. 2d i 3d u.s.o. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Organ II instancji w treści uzasadnienia decyzji (s. 7) powołuje się na przepisy art. 90 ust. 2d i 3d u.s.o., które w okresie, w którym udzielono spornej dotacji (grudzień 2019 - luty 2020) już nie obowiązywały;

2. art. 17 ust. 3 ustawy z 27.10.2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. 2017 r., poz. 2203 ze zm. - dalej: "u.f.z.o.") poprzez jego niezastosowanie w związku z powyższym zarzutem (pkt 1.1);

3. art. 17 ust. 3 u.f.z.o. w zw. z art. 35 u.f.z.o. poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że pojęcie "każdego ucznia" oznacza ucznia, który faktycznie korzysta z usług realizowanych przez przedszkole (w rozumieniu: uczęszcza do przedszkola), podczas, gdy nie ma podstaw, aby korzystanie z usług przedszkola ograniczać do fizycznej obecności ucznia w siedzibie przedszkola. Nadto organ prowadzący przedszkole jest, w świetle zawartej umowy cywilnoprawnej, zobowiązany zapewnić możliwość korzystania z usług przedszkolnych także w okresie wypowiedzenia umowy, a zatem i ponosić wydatki, które objęte są katalogiem art. 35 u.f.z.o.;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a w zw. z art. 105 k.p.a. i zmianę decyzji poprzez uchylenie jej w części ustalającej kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na kwotę [...]zł i ustalającej kwotę [...]zł jako pobraną w nadmiernej wysokości oraz utrzymanie w mocy decyzji w pozostałej części, podczas gdy, z niekwestionowanych (acz błędnie ocenionych) ustaleń stanu faktycznego wynika, że istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. tj. podstawy do uchylenia decyzji w całości i umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu w skargi, Skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uwzględnił przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie bowiem za zasadny Sąd ocenił zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 90 ust. 2d i 3d u.s.o. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 17 ust. 3 u.f.z.o. poprzez jego niezastosowanie. Organ odwoławczy zarówno w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, jak i w treści jej uzasadnienia powołał się na przepisy art. 90 ust. 2d i 3d u.s.o. które w okresie - w którym udzielono spornej dotacji (grudzień 2019 - luty 2020) już nie obowiązywały.

Sąd zauważa, że dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, na właściwe podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia – przyznając, że oparł swoje rozważania na przepisach które w 2019 roku rzeczywiście już nie obowiązywały. Jednak organ stwierdził przy tym, że powyższe jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem obowiązujący obecnie art. 35 ust. 1 i 2 u.f.z.o. spełnia tożsame funkcje jak art. 90 ust. 3d u.s.o. – czyli przepis błędnie wskazany w podstawie jak i analizowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podobnie art. 90 ust. 2d u.s.o. jak i art. 17 ust. 3 u.f.z.o. używają pojęcia otrzymywania dotacji z budżetu gminy "na każdego ucznia".

Sąd z powyższym stanowiskiem organu nie może się zgodzić. Sąd wyjaśnia bowiem, że w odpowiedzi na skargę organ nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji np. o wskazanie właściwych podstaw prawnych decyzji i ich analizę. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt 452/18, WSA w Bydgoszczy z dnia 13 października 2020 r. I SA/Bd 458/20).

Tymczasem w badanej sprawie organ dopiero w odpowiedzi na skargę usiłował dokonać uzupełnienia i sprostowania wskazanych błędnych podstaw prawnych rozstrzygnięcia, w samej zaś decyzji były one oczywiście błędne, a jako nieobowiązujące nie mogły kreować żadnych praw ani obowiązków strony.

Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1339/19, w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., ustawodawca wskazując na możliwość uchylenia zaskarżonego aktu z powodu naruszenia prawa materialnego nie sprecyzował co należy rozumieć pod tym pojęciem. Zauważył, że naruszenie to może polegać na błędnej wykładni prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy organ administracyjny błędnie przyjął, że określony przepis prawny obowiązuje lub nie obowiązuje w danej sprawie. Tak też zdarzyło się przypadku badanej sprawy. Organ odwoławczy błędnie przyjął, że zastosowanie znajduje tu art. 90 ust. 2d i ust. 3d u.s.o. które nie obowiązywały już w latach 2019 i 2020 których dotyczy sprawa.

Z kolei WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2019 r. III SA/Kr 258/19 wprost wskazał, że "nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organy orzekają na nieaktualnym stanie prawnym".

Zdaniem Sądu, w świetle powyższych poglądów zastosowanie powyższych przepisów art. 90 ust. 2d i ust. 3d u.s.o. miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. albowiem przepisy te w 2019 i 2020 roku nie obowiązywały i nie mogły kształtować praw i obowiązków strony.

Tylko więc na marginesie Sąd wskazuje, że obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma też kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu.

Oparcie decyzji na przepisach które w okresie objętym rozstrzygnięciem decyzji organu już nie obowiązywały w sposób oczywisty narusza powyższe przepisy, jak i zasadę zaufania do organów wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.

Sąd jednocześnie wobec powyższego uznał, że na tym etapie przedwczesne będzie odnoszenie się do dalszych podnoszonych w skardze zarzutów, ponieważ kluczowym w tej sprawie było ustalenie właściwej podstawy prawnej, w oparciu o którą powinien procedować organ odwoławczy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ biorąc pod uwagę stanowisko sądu oprze się wydając rozstrzygnięcie na właściwych przepisach u.f.z.o. mając na uwadze, iż powołane przepisy art. 90 ust. 2d i ust. 3d nie mogą mieć zastosowania do badanej sprawy.

O kosztach Sąd orzekł w punkcie 2, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł pobrany od skarżącej na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz [...] zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.