Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 716/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 54, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 listopada 2018r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec [...] S.A. z siedzibą w [...] (zwanej dalej: skarżąca, zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] marca 2018 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...], obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości od osób prawnych w kwocie należności głównej [...].

Zawiadomieniem z [...] marca 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczył zobowiązanej [...] kwietnia 2018 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] marca 2018 r.

Pismem z [...] kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na wskazaną powyżej czynność egzekucyjną w której domagał się uchylenia czynności egzekucyjnej oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że tytuł wykonawczy został wystawiony w związku z wadliwą decyzją administracją, w której błędnie oznaczono podatnika podatku od nieruchomości. Skarżąca nie miała dostępu do nieruchomości, które były w posiadaniu samoistnym innego podmiotu..

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] (zwany dalej: Naczelnik) postanowieniem z [...] maja 2018 r., nr [...] oddalił skargę zobowiązanej na powyższą czynność egzekucyjną. Powołując się na art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., zwanej dalej: Upea), wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem o charakterze subsydiamym, co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia. Przedmiotem skargi nie mogą być okoliczności stanowiące podstawę do złożenia innych środków prawnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne ocenia się prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z przepisami Upea, które regulują sposób i formę zastosowania środka egzekucyjnego. W kontekście postanowień art. 80 Upea stwierdził, że w sprawie zostało dokonane prawidłowe zajęcie wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia (art. 67 § 1 i 2 Upea), a także zostało sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. poz. 1339 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wyjaśnił, że na mocy art. 29 § 1 Upea z urzędu została zbadana dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jednak organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Odnosząc się do żądania wstrzymania postępowania egzekucyjnego stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające takie wstrzymanie w świetle art. 54 § 6 Upea.

Pismem z [...] maja 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na wymienione na wstępie postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną. Postanowieniu powyższemu zarzucił bezpodstawne oddalenie skargi pomimo, że powinna ona zostać uwzględniona, jako że czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 Upea w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm., zwanej dalej: Upol) polegającym na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienione na wstępie postanowienie organu pierwszej instancji. Odwołując się do art. 54 Upea w ślad za organem pierwszej instancji wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona jedynie na czynności egzekucyjne, tj. czynności o charakterze wykonawczym zdefiniowane w art. 1a pkt 2 powołanego aktu oraz, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej zostało dokonane w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z art. 80 Upea. Odnosząc się do zarzutów skarżącej ponownie omówił charakter skargi na czynności egzekucyjne wskazując, że w ramach tego środka prawnego można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Odnosząc się do argumentów strony dotyczących nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego organ wskazał, że mieszczą się one w katalogu przesłanek stanowiących podstawę zarzutów w trybie art. 33 Upea i nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną. W ocenie organu podniesione przez skarżącą okoliczności nie mogą stanowić podstawy dla skutecznego zakwestionowania dokonanej czynności egzekucyjnej.

W skardze pełnomocnik zobowiązanej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów procesowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

a) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej: Kpa) – poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika z dnia [...] kwietnia 2018 r.;

b) art. 54 § 5a Upea polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjną pomimo jej wydania z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 powołanego aktu w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 Upol;

c) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 Upea w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 Upol polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do zobowiązanej nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - skarżącej - która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Sąd na wstępie wskazuje, że podstawą prawną skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 Upea, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6).

W opinii sądu art. 54 § 1 Upea nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 Upea należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (tak: wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 Upea skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (tak: wyrok NSA z 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 Upea skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 Upea) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (tak: wyrok NSA z 06 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).

Sąd mając na względzie powyższe rozważania w pierwszej kolejności zauważa, że zarzuty skargi w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji czynności egzekucyjnej. Treść zarzutów wskazuje na kwestionowanie przez skarżącą poprawności deklaracji podatkowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Tymczasem w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne niemożliwe jest badanie zgodności z prawem deklaracji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 21 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 800), jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1 (z mocy prawa), podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3. Z uwagi na powyższe zamierzonego rezultatu nie mogą osiągnąć zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 Upol. Organ egzekucyjny nie jest w żadnej mierze uprawniony do badania czy podatek od nieruchomości został nałożony na właściwy podmiot.

Zdaniem sądu nie zaistniały również w sprawie przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego powołane przez skarżącego. Zgodnie z art. 59 § 1 Upea, postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2); gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (pkt 4); jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu (pkt 7). Jak wskazano powyżej w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organ nie jest uprawniony do badania poprawności stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego deklaracji. Z uwagi na powyższe nie sposób przyjąć, że w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Brak jest również przesłanek świadczących o niewymagalności, umorzeniu lub wygaśnięciu dochodzonego zobowiązania podatkowego. Nie wystąpiły również okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji bądź też zastosowanych w jej trakcie środków egzekucyjnych.

Wątpliwości sądu nie budzi również sposób, w jaki dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało uregulowane w art. 80 § 1 Upea Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 powołanego aktu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

W sprawie został zastosowany tryb postępowania wynikający z przytoczonych uregulowań. Dokonując zajęcia rachunku bankowego organ przesłał do [...] zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] marca 2018 r. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczył zobowiązanej [...] kwietnia 2018 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] marca 2018 r. Uzasadnienie postanowienia zawiera prawidłową ocenę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego we wskazanym powyżej banku.

Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 54 § 5a Upea. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne. W niniejszej sprawie brak było ku temu podstaw. Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 Kpa, bowiem postanowienie Naczelnika z [...] maja 2018 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną odpowiadało prawu.

Podsumowując powyższe rozważania sąd stwierdza, że organ pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę na czynności egzekucyjne związane z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego. Prawidłowe jest także zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.