Uchwała Składu Pięciu Sędziów NSA, sygn. akt OPK 23/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 8, art. 86d ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 122 poz. 593
law: Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.
Teza: Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.

TEZY

Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny przy udziale Wiesława Czerwińskiego prokuratora Prokuratury Apelacyjnej, delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie z odwołania Grzegorza Ć. i Jerzego K. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 3 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów oraz ustalenia opłaty za ich usunięcie, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2000 r. na posiedzeniu jawnym pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., zgłoszonego na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, o następującym brzmieniu:

czy jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 31 sierpnia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ są współwłaściciele nieruchomości występujący o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów w związku z budową wspólnego obiektu, jeżeli jeden ze współwłaścicieli prowadzi działalność gospodarczą, a drugi jest wspólnikiem spółki cywilnej.

Przy odpowiedzi przeczącej:

czy opłata za usunięcie wszystkim drzew i krzewów w całości powinna być pobrana od podmiotu będącego jednostką organizacyjną, współwłaściciel nieruchomości zwolniony od opłaty na podstawie art. 86d ust. 1 pkt 2 ustawy;

czy tylko w 1/2 części?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wystąpił do NSA na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./ z pytaniem prawnym przytoczonym w sentencji uchwały.

W uzasadnieniu uchwały przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy, w której powstała wątpliwość prawna.

Grzegorz Ć. i Jerzy K. pismem z dnia 12 maja 2000 r. wystąpili do Urzędu Miasta W. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, których wiek nie przekracza 30 lat, według załączonej inwentaryzacji. We wniosku wskazali, że są właścicielami kilku działek o oznaczonych numerach położonych przy ul. Ch. 9/11 we W.

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia 3 lipca 2000 r. wydaną na podstawie art. 3 pkt 8, art. 48 ust. 2, art. 86 ust. 1, 2 pkt 2 i ust. 3, art. 86a ust. 2, art. 86c ust. 1 i art. 86g ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ oraz par. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów /Dz.U. nr 162 poz. 1117 ze zm./ oraz art. 104 Kpa:

1/ zezwolił Jerzemu K. i Grzegorzowi Ć. na usunięcie 71 drzew oraz 75 m2 krzewów z terenu nieruchomości położonej we W. przy ul. Ch. 9/11, numery działek 4/5, 4/6, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9, 5/10, kolidujących z projektowaną budową Centrum Handlowo-Usługowego i parkingów samochodowych - zgodnie z załączonym do wniosku wyciągiem ze szczegółowej inwentaryzacji drzew i krzewów,

2/ za usunięcie opisanych w pkt 1 drzew i krzewów ustalił opłatę w wysokości 166.243,20 zł - zgodnie z wyliczeniem zawartym w załączniku nr 1 stanowiącym integralną część decyzji.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż drzewa i krzewy wnioskowane do usunięcia, opisane w wyciągu ze szczegółowej inwentaryzacji kolidują z projektowaną budową Centrum Handlowo-Usługowego i parkingów samochodowych. Wnioskodawcy Jerzy K. i Grzegorz Ć. są "przedsiębiorcami", a tym samym są, w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, jednostkami organizacyjnymi zobowiązanymi do ponoszenia opłat za usuwanie drzew i krzewów; nie ma wobec nich zastosowania art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy dotyczący osób fizycznych. Grzegorz Ć. jest współwłaścicielem Przedsiębiorstwa Wielobranżowego Handlowo Usługowo Produkcyjnego "A." s.c., wpisanego do ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta M. pod (...), zaś Jerzy K. jest właścicielem Biura Handlowego "JK" - Jerzy K., wpisanego do ewidencji w Urzędzie Miasta w M. pod nr (...) oraz współwłaścicielem Przedsiębiorstwa "P." s.c. - wpisanego do ewidencji działalności gospodarczej pod nr (...). Projektowana inwestycja polegająca na budowie Centrum Handlowo-Usługowego we W. mieści się w przedmiocie prowadzonej przez wnioskodawców działalności gospodarczej. Organ I instancji powołując się na przepis art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska stwierdził, że usunięcie drzew i krzewów jest związane z gospodarczym korzystaniem ze środowiska i wprowadzaniem w nim zmian przez jednostki organizacyjne, które ponoszą przewidziane w ustawie opłaty. Naliczenia opłat za usunięcie opisanych w załączniku drzew i krzewów dokonano na podstawie art. 86 ust. 1, 2 pkt 2, ust. 3, art. 86a ust. 2, art. 86c ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz par. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów.

W odwołaniu od tej decyzji Jerzy K. i Grzegorz Ć. zakwestionowali uznanie ich za przedsiębiorców, podnosząc, że nie prowadzą wspólnie działalności gospodarczej a łączy ich jedynie cywilnoprawny stosunek współwłasności. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, gdyż bezpodstawnie przypisano im przymiot jednostki organizacyjnej i naliczono opłaty. Zdaniem odwołujących się decyzja ustalająca opłatę za usunięcie drzew narusza art. 48 ust. 4 pkt 4 oraz art. 86d ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W., rozpatrujący sprawę, zwrócił się do się pełnego składu Kolegium o wystąpienie z pytaniem prawnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Występując z pytaniem prawnym przytoczonym w sentencji uchwały, Kolegium podzieliło wątpliwości dotyczące tego, czy współwłaściciele nieruchomości /osoby fizyczne/, występujący o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów, są jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w sytuacji gdy nie prowadzą wspólnie działalności gospodarczej. Jeden ze współwłaścicieli prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek, drugi zaś jest wspólnikiem spółki cywilnej, jednakże nie działa na rzecz tej spółki. Wątpliwość ta wynika także z tego, że współwłaściciele nieruchomości /współużytkownicy wieczyści/ wystąpili o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów w związku z realizowaniem inwestycji budowlanej służącej prowadzeniu działalności gospodarczej. Zdaniem Kolegium jeden ze współwłaścicieli /Jerzy K./ prowadzi działalność gospodarczą i realizowana inwestycja mieści się w zakresie tej działalności, a wobec tego jest jednostką organizacyjną /przedsiębiorcą/. Natomiast drugi ze współwłaścicieli /Grzegorz Ć./ jest tylko wspólnikiem spółki cywilnej i na własny rachunek nie prowadzi działalności gospodarczej, a wobec tego powstaje wątpliwość, czy jest jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zajęcie stanowiska, że jeden ze współwłaścicieli nie jest jednostką organizacyjną /przedsiębiorcą/, drugi zaś jest jednostką organizacyjną /przedsiębiorcą/ uzasadnia, zdaniem Kolegium, pytanie, czy tacy współwłaściciele występujący o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów w związku z budową wspólnego obiektu są jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Jeżeli przyjmie się, że w takim przypadku, współwłaściciele nie są jednostką organizacyjną, to powstaje kolejne pytanie, czy współwłaściciel będący jednostką organizacyjną powinien ponieść opłatę za usunięcie drzew i krzewów w całości, czy tylko w połowie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zagadnienie objęte pytaniem prawnym Kolegium wiąże z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, który zawiera legalną definicję określenia "jednostka organizacyjna" używanego w tej ustawie, między innymi w rozdziale 1 działu V określającym obowiązek ponoszenia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i za wprowadzanie w nim zmian. Z przepisu art. 86 ust. 1 i 2 tej ustawy jednoznacznie wynika, że opłatę za usuwanie drzew lub krzewów ponosi jednostka organizacyjna, która usuwa drzewa lub krzewy. Oznacza to, że obowiązek poniesienia tej opłaty związany jest z faktem usuwania drzew lub krzewów przez jednostkę organizacyjną. Wymierzenie tej opłaty wymaga ustalenia, czy podmiot usuwający drzewa lub krzewy jest jednostką organizacyjną. Według definicji ustawowej /art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska/ jednostkami organizacyjnymi są przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ oraz jednostki organizacyjne nie prowadzące działalności gospodarczej.

W tym kontekście prawnym przedstawione przez Kolegium pytanie, sformułowane przy przyjęciu określonych założeń i wniosków wysnutych przez Kolegium ze stanu faktycznego sprawy, dotyczących określonych podmiotów będących stronami w toczącym się postępowaniu administracyjnym, zmierza w istocie rzeczy do uzyskania odpowiedzi, czy w określonej sytuacji faktycznej, określone podmioty są jednostkami organizacyjnymi /przedsiębiorcami/. Udzielenie odpowiedzi w takim przypadku stanowiłoby nie wyjaśnienie treści przepisu prawnego, ale rozstrzygnięcie w sprawie jako takiej.

Udzielanie odpowiedzi przez Naczelny Sąd Administracyjny na pytania samorządowych kolegiów odwoławczych w trybie art. 22 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ma służyć wyjaśnianiu treści przepisów prawnych. Wyjaśnianie w tym trybie wątpliwości prawnych nie może więc wkraczać w kwestie dotyczące rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy, pomimo wystąpienia z pytaniem prawnym, należy do samorządowego kolegium odwoławczego. Z tego względu odpowiedź na pytanie prawne ma zawsze charakter ogólny, odnoszący się do wyjaśnianych, określonych przepisów prawnych, od których wyjaśnienia zależy rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej przez kolegium. Stanowisko Sądu wyrażone w odpowiedzi na pytanie prawne odnosi się do określonych przepisów prawnych, a nie do subsumcji przepisów prawnych w konkretnej sprawie poprzez stwierdzenie, czy określony stan faktyczny wypełnia, czy nie wypełnia dyspozycję wskazanej normy prawnej. W tym postępowaniu Sąd nie może w formie uchwały odnieść się do tego, czy określony podmiot /strona w toczącym się postępowaniu administracyjnym/ jest, czy nie jest jednostką organizacyjną /przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej/, o której mowa w art. 86 ust. 1 w związku z art. 3 pkt. 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Nie mogą zostać wyjaśnione przez Sąd w tym trybie zawarte w pytaniu prawnym stwierdzenia Kolegium co do tego, czy odwołujący się Grzegorz Ć. prowadzi działalność gospodarczą /jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej/ oraz czy realizowanie przez odwołujących się wspólnie budowy centrum handlowo-usługowego jest prowadzeniem działalności gospodarczej, a tym samym czy są oni jednostką organizacyjną w rozumieniu powołanych przepisów.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny odmówił udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.