Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 318/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Krystyna Borkowska. /spr./ Sędziowie Jerzy Bujko Bożena Walentynowicz Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2035/05 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2035/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005 r., Nr [...], w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, co następuje:

M. M. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie orzeczenia b. Zarządu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. z dnia 4 stycznia 1989 r. z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 10 do 18 sierpnia 1950 r. podczas pełnienia służby w Ludowym Wojsku Polskim od czerwca 1950 r. do grudnia 1952 r.

Decyzją z dnia 29 grudnia 1999 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 10 marca 2000 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. M. uprawnień kombatanckich. Skarga na powyższą decyzję została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 944/00.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 10 marca 2000 r. wskazując jako postawę art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 10 marca 2000r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uznał za wiarygodne twierdzeń M. M., iż w 1942 r. wstąpił on do Armii Krajowej. Organ zauważył, że w momencie składania domniemanej przysięgi w 1942 r. M. M. miał 13 lat. W świetle zasad wyrażonych w instrukcji gen. K. Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r., która w pkt 5a stanowiła, że "członkiem ZWZ-AK może być każdy Polak nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17-stu", a w późniejszym okresie od 16-stu, fakt ten nie mógł mieć miejsca.

Na powyższą decyzję M. M. złożył skargę do sądu administracyjnego, podnosząc argumenty przemawiające za jego przynależnością do AK.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kwestionowana przez skarżącego decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu organ trafnie zakwalifikował pismo M. M. z dnia 7 sierpnia 2003 r. nazwane "odwołaniem" jako podanie o wznowienie postępowania. Skarżący przedstawił bowiem nowe dowody – pisemne oświadczenia dwóch świadków (kombatantów z tytułu służby w AK): W. G. i J. M. – nie znane organowi w dniu wydawania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Sąd zauważył, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy. Uprawnienia te zachowują jednakże te osoby, które jednocześnie prowadziły działalność kombatancką lub równorzędną z działalnością kombatancką, będąc np. żołnierzami Armii Krajowej.

W niniejszej sprawie przedmiotem badań są wyłącznie nowe okoliczności i dowody podnoszone przez skarżącego, dotyczące jego udziału w Armii Krajowej. W ocenie Sądu M. M. nie wykazał, aby jako 13-letni chłopiec pełnił służbę w AK. Świadkowie W. G. i J. M. oprócz tego, że widzieli M. M. przebywającego w oddziale AK nie podają, jaki miał pseudonim, kiedy składał przysięgę, kto go zwerbował i jaki miał przydział. Jedynie przypuszczają, że był łącznikiem. Wiarygodność twierdzeń skarżącego dodatkowo umniejsza pismo Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w R. z dnia 29 lipca 2003 r., w którym Związek zakwestionował działalność M. M. w ruchu oporu.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nie jest wykluczone, iż M. M. na polecenie ojca przekazywał informacje oddziałom Armii Krajowej, to jednak tego rodzaju zachowanie nie może być utożsamiane z pełnieniem w niej służby. W tym zakresie dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności.

Od powyższego wyroku M. M. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego zmianę i przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, a konkretnie art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skarżący stoi na stanowisku, że ustawę należy rozumieć w taki sposób, że istotne są czyny na rzecz danej organizacji, a nie takie kwestie formalne jak wiek, czy "obrzęd nominacyjny". Oceniając w tym zakresie sprawę w ocenie skarżącego Sąd I instancji nie był konsekwentny. Skarżący zakwestionował także zakres rozpoznania sprawy, a w szczególności uchylenie się przez Sąd od możliwości jej pełnego rozpoznania poprzez stwierdzenie, że w niniejszym postępowaniu będą badane jedynie kwestie nieobjęte poprzednim postępowaniem, zakończonym decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 marca 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że sąd ten związany jest podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej i rola jego ogranicza się do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w ramach powołanych podstaw zaskarżenia. Nie może zatem badać zgodności zaskarżonego wyroku z przepisami prawa niewymienionymi w skardze kasacyjnej.

Zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty sprowadzają się wyłącznie do naruszenia przez sąd przepisów prawa materialnego, tj. art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. – o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych (...).

Obowiązek przytoczenia podstawy kasacyjnej wymaga dokładnego określenia przepisu, który zdaniem skarżącego został naruszony, to jest wskazania nie tylko numeru artykułu ale także paragrafu, ustępu, punktu o ile zawarte one zostały w danym przepisie. Przedstawiony wyżej zarzut tego wymogu nie spełnia.

Artykuł 25 ustawy o kombatantach składa się z sześciu ustępów, regulujących odmienne kwestie. Wnoszący skargę kasacyjną nie wskazał, który z sześciu wymienionych w art. 25 ustępów został naruszony.

Zauważyć w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego precyzowania zarzutów i stawiania hipotez co do tego, którego konkretnie przepisu dotyczy podstawa kasacji.

Formułując zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego wnoszący skargę kasacyjną winien również wskazać w jaki sposób przepis ten przez sąd został naruszony. Naruszenie prawa materialnego może bowiem nastąpić w dwojaki sposób: przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Pierwszy sposób naruszenia prawa materialnego polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu. Natomiast niewłaściwe jego zastosowanie to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej zdaje się wskazywać, iż wnoszący skargę kasacyjną naruszenie wymienionego wyżej przepisu upatruje w dokonanych przez organ i zaakceptowanych przez sąd ustaleniach faktycznych a także ocenie materiału dowodowego. Przeciwstawiając się tym ustaleniom i dokonanej ocenie autor skargi kasacyjnej nie podniósł jednakże zarzutu naruszenia przez sąd przepisów postępowania. Brak w skardze kasacyjnej tego rodzaju zarzutu uniemożliwia zwalczanie przez skarżącego ustaleń faktycznych a także oceny przez sąd zebranego w sprawie materiału dowodowego. W takiej sytuacji miarodajne dla Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają ustalenia faktyczne, będące podstawą wydania zaskarżonego wyroku.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym nie można przyjąć, iż skarżący jako 13-letni chłopiec "pełnił służbę" w oddziałach Armii Krajowej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy.

Z wymienionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.