Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 534/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 2, 4; art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: art. 7; art. 11; art. 77 § 1; art. 80; art. 107 § 3; art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 października 2017 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora [...] w [...] na rzecz W. R. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Rektor-Komendant Wyższej Szkoły [...] w [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie skreślenia W. z listy studentów.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] Dziekan Wydziału [...] Wyższej Szkoły [...] w [...] orzekł o skreśleniu W. z listy studentów.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z § 37 ust. 2 Regulaminu Studiów Wyższej Szkoły [...] warunkiem zaliczenia semestru jest spełnienie wszystkich wymagań objętych programem i planem studiów dla danego okresu studiów, w tym uzyskanie wszystkich wymaganych zaliczeń i zdanie przewidzianych planem egzaminów, poświadczające uzyskanie zakładanych efektów kształcenia oraz uzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS. Ostateczny termin uzyskania zaliczeń zajęć objętych planem studiów i składania wszystkich egzaminów, w tym poprawkowych, upływa w semestrze letnim 25 września (§ 38 ust. 1 Regulaminu). Decyzją Rektora z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] W. uzyskała zgodę na wznowienie studiów na kierunku "[...]", studia stacjonarne I stopnia, semestr IV, na specjalności "Bezzałogowe statki powietrzne". Jednocześnie tą samą decyzją została zobowiązana do uzupełnienia określonych przez Dziekana Wydziału [...] różnic programowych w wyznaczonym terminie. Decyzją Dziekana z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] termin rozliczenia różnic programowych objętych planem i programem kształcenia IV semestru studiów tj. przedmiotów:

— człowiek - możliwości i ograniczenia -30 godz. - w - 15 godz. - ćw - 3 ECTS;

— język angielski w zastosowaniach [...] - 60 godz. - ćw - 4 ECTS;

— ochrona środowiska - 10 godz. - w -;

— podstawy konstrukcji maszyn - 30 godz. - w - 30 godz. - ćw - 6 ECTS - egzamin;

— podstawy zarządzania - 15 godz. - w - 15 godz. - ćw - 2 ECTS;

— systemy sterowania lotem - 30 godz. - w - 15 godz. - ćw - 3 ECTS;

ustalono, zgodnie z Regulaminem studiów, do dnia 25 września 2016 r.

Strona w terminie nie wywiązała ze zobowiązania, gdyż nie uzyskała zaliczenia z przedmiotów:

— podstawy zarządzania;

— systemy sterowania lotem.

W dniu 21 grudnia 2016 r., w związku z otrzymaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów, strona złożyła wniosek o wyrażenie zgody na przedłużenie zaliczania IV semestru. Wniosek strony nie mógł być wzięty pod uwagę ze względu na toczące się postępowanie dotyczące skreślenia z listy studentów i na fakt, iż decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] października 2016 r. rozstrzygnięto wniosek o przedłużenie terminu rozliczenia semestru letniego (IV semestr). Od powyższej decyzji strona się nie odwołała.

Wskazując na powyższe Dziekan Wydziału [...] uznał, że studentka nie spełniła wszystkich wymagań objętych programem i planem studiów IV semestru, w tym nie uzyskała wszystkich wymaganych zaliczeń w ostatecznym terminie uzyskiwania zaliczeń, tj. do dnia 25 września 2016 r.

Ponadto organ zauważył, że w związku ze wznowieniem studiów skarżąca nie podpisała przedłożonej przez Uczelnię umowy o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne, co zgodnie z § 67 ust. 2 pkt. 4 Regulaminu stanowi podstawę do skreślenia z listy studentów.

W. wniosła odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału [...] Wyższej Szkoły [...] w [...]. W treści odwołania skarżąca podniosła, że decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] została zobowiązana do zrealizowania przedmiotów stanowiących różnice programowe w terminie do 25 września 2016 r. Skarżąca zaliczyła następujące przedmioty: "człowiek - możliwości i ograniczenia", "język angielski w zastosowaniach [...]", "ochrona środowiska oraz podstawy konstrukcji maszyn", a także złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin z przedmiotu "podstawy konstrukcji maszyn". Z uwagi na to, że prowadzący przedmiot "podstawy zarządzania" był niedostępny we wrześniu 2016 roku, skarżąca nie miała możliwości zaliczenia przedmiotu przed dniem 1 października 2016 r. W związku z tym złożyła wniosek do Dziekana o przepisanie oceny z tego przedmiotu, który zaliczyła podczas studiów licencjackich w Akademii [...] w [...], gdyż prowadzący przedmiot nie wyraził na to zgody. Ponadto w dniu doręczenia W. decyzji Dziekana Wydziału [...] nr [...] prowadzący przedmiot "systemy sterowania lotem" zrealizował już wymagany materiał, w związku z czym zakończył prowadzenie ćwiczeń. Ze względu na okoliczność, iż duża ilość zagadnień wymaganych do egzaminu była realizowana jedynie podczas ćwiczeń z tego przedmiotu, niemożliwe było, aby skarżąca opanowała całokształt materiału wymaganego do jego zaliczenia oraz złożenia egzaminu z przedmiotu "systemy sterowania lotem". Sam prowadzący zaproponował skarżącej złożenie wniosku o przesunięcie terminu rozliczenia semestru letniego, z uwagi na wskazaną okoliczność. W dniu 23 września 2016 r. skarżąca na podstawie § 38 ust. 2 Regulaminu Studiów złożyła wniosek o przesunięcie terminu rozliczenia semestru letniego. Decyzja Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o niewyrażeniu zgody na przesunięcie terminu rozliczenia semestru letniego nie została doręczona skarżącej z winy publicznego operatora pocztowego - Poczty Polskiej.

Skarżąca podniosła również, że związku ze wznowieniem studiów otrzymała umowę o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne, którą niezwłocznie złożyła w dziekanacie, zgodnie z pouczeniem - bez uprzednio podpiętego zarządzenia Rektora-Komendanta o wysokości opłat obowiązujących w roku akademickim 2015/2016.

Wskazała także, iż zgodnie z § 37 ust. 3 i 4 Regulaminu Studiów semestr lub rok studiów może być zaliczony również warunkowo - jeśli student nie uzyskał wszystkich wymaganych zaliczeń, w tym zaliczenia praktyk albo nie zdał wszystkich wymaganych egzaminów lub nie uzyskał wymaganej do zaliczenia semestru lub roku liczby punktów ECTS i zostanie zobowiązany do ich zaliczenia nie później niż w ciągu kolejnego roku. Warunkowy wpis na kolejny semestr może uzyskać student, który otrzymał nie więcej niż trzy oceny niedostateczne. Skarżąca spełnia te przesłanki, gdyż ma niezaliczone jedynie dwa przedmioty. Nie można zatem zgodzić się z decyzją Dziekana o skreśleniu skarżącej z listy studentów uczelni, w sytuacji wypełnienia wszystkich przesłanek do uzyskania wpisu warunkowego.

Utrzymując w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Rektor-Komendant Wyższej Szkoły [...] w [...] wskazał, że w decyzji Dziekana jako przyczynę skreślenia W. z listy studentów podano okoliczność nieuzyskania wszystkich wymaganych zaliczeń w ostatecznym terminie, to jest do dnia 25 września 2016 r. oraz niepodpisania przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach płatności za usługi edukacyjne w związku ze wznowieniem studiów.

Rektor-Komendant podniósł, że zgodnie z brzmieniem § 67 ust. 2 pkt 2 i 4 Regulaminu Studiów Wyższej Szkoły [...] student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w ostatecznym terminie uzyskania zaliczeń lub niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne w terminie do 30 dni od rozpoczęcia zajęć. Do dnia wydania decyzji przez Rektora-Komendanta skarżąca nie podpisała przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne oraz nie uzyskała brakujących zaliczeń. Okoliczności przemawiające za wydaniem decyzji o skreśleniu W. z listy studentów nie uległy zmianie.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o zezwolenie na warunkowe wpisanie na kolejny semestr studiów Rektor-Komendant zauważył, że w myśl § 50 ust. 3 pkt 1 lit. a Regulaminu studiów w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru, dziekan może podjąć na wniosek studenta decyzję o warunkowym zezwoleniu na studiowanie na kolejnym semestrze. Jednakże wniosek skarżącej o zezwolenie na warunkowe wpisanie na kolejny semestr studiów powinien być złożony do dnia 25 września 2016 r., to jest przed zakończeniem semestru, na który można było udzielić wpisu warunkowego. Wyrażenie zgody na warunkowe zaliczenie IV semestru studiów i wpisanie na V semestr w momencie, kiedy realizacja zajęć V semestru została zakończona, uniemożliwiłoby stronie zaliczenie semestru V w terminie - uzyskanie zaliczeń zajęć objętych planem studiów i zaliczenie wszystkich egzaminów, w tym poprawkowych, do dnia 28 lutego 2017 r.

Powołując się na powyższą ocenę Rektor-Komendant stwierdził, że decyzja Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie skreślenia W. z listy studentów jest zasadna i nie ma podstaw do jej uchylenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. wniosła o uchylenie decyzji nr [...] Rektora-Komendanta Wyższej Szkoły [...] w [...] z dnia [...] marca 2017 r., zarzucając:

1) naruszenie § 69 ust. 2, 3 i 4 w zw. z § 67 ust. 2 pkt 2 i 4 uchwały nr [...] Senatu Wyższej Szkoły [...] w sprawie regulaminu studiów Wyższej Szkoły [...] w zw. z art. 160 ust. 1 i art. 162 pkt 5 oraz art. 189 ust. 1 i 2 i art. 190 ust.2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym;

2) naruszenie art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. przez:

a) sankcjonowanie skarżoną decyzją wadliwej decyzji Dziekana Wydziału [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nakładającej obowiązki na osobę, która zgodnie z regulaminem uczelni nie mogła jeszcze być traktowana jako studentka, a nadto z uwagi na okres wakacyjny nakładająca obowiązki niemożliwe do zrealizowania przed rozpoczęciem roku akademickiego;

b) prowadzenie postępowania i potraktowanie studentki w sposób uchybiający normie art.8 k.p.a.;

c) brak właściwych pouczeń przy przesłaniu umowy studentce, którą zgodnie z regulaminem ona podpisała, natomiast nie została pouczona o konsekwencji niezłożenia jej egzemplarza w administracji uczelni do określonej daty.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w związku z rozwiązaniem kierunku [...] w 2015 r. i zaniechaniem prowadzenia naboru na ten kierunek w systemie niestacjonarnym skarżąca zamierzała wznowić studia w systemie stacjonarnym. W tym celu sporządzono i podpisano w dniu 18 maja 2016 r. umowę nr [...] o warunkach odpłatności na studiach stacjonarnych, a następnie w dniu 21 czerwca 2016 r. umowę wysłano do skarżącej, która dokument ten odebrała i podpisała w dniu 27 czerwca 2016 r. Przesyłając umowę organ nie pouczył jednak skarżącej o konsekwencjach spóźnionego przesłania odpisu umowy oraz nie wskazał daty, do jakiej umowa powinna zostać przesłana.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Dziekan Wydział [...] zobowiązał skarżącą do uzupełnienia różnic programowych, przy czym pierwszy termin uzupełnienia ustalono na 25 września 2016 r. Skarżąca z uwagi na okres wakacyjny i niedostępność pracowników uczelni - egzaminatorów zdołała uzupełnić jedynie 6 z 10 wymaganych zaliczeń. W związku z tym w dniu 23 września 2016 r. złożyła wniosek o wydłużenie wyznaczonego terminu. Wniosek został oddalony decyzją Dziekana Wydziału [...] nr [...]. Skarżąca tej decyzji nie odebrała, najprawdopodobniej przez błąd poczty, bowiem nie otrzymała awiza przesyłki, czego dowodem jest pismo reklamacyjne z dnia 19 grudnia 2016 r. Następnie Dziekan Wydziału [...] wydał decyzję skreślającą skarżącą z listy studentów, a Rektor-Komendant utrzymał tę decyzję w mocy.

W ocenie skarżącej kluczowe znaczenie w sprawie mają zapisy Regulaminu studiów, który § 69 ust. 3 przewiduje, że wznowienie studiów może mieć miejsce jedynie od początku semestru lub roku akademickiego. Natomiast czynnościami podjętymi w dniach 18 maja i 7 czerwca nakładano na skarżącą obowiązki wstecz, poczynając od początku semestru letniego roku akademickiego 2015/2016, co jest niedopuszczalne. Wyznaczone terminy były nierealne, gdyż decyzję o tym, jakie przedmioty i kiedy powinna zaliczyć, skarżąca otrzymała wtedy, kiedy większość zaliczających zaczęła rozjeżdżać się na wakacje, a część z nich nie zamierzała powrócić na uczelnię przed początkiem nowego roku akademickiego, czyli już po zakreślonym terminie. Ponadto, zdaniem skarżącej, to po stronie organu istniał ciężar wykazania, że skarżąca była w stanie pomiędzy doręczeniem decyzji, a 25 września 2016 r. dopełnić nałożonych na nią obowiązków, to jest że były one w praktyce, a nie tylko teoretycznie, wykonalne.

Jednocześnie skarżąca wskazała, że skoro z Regulaminu studiów wynika, iż studia można wznawiać od początku semestru lub roku akademickiego, to do czasu nadejścia jednego z tych terminów trudno było uznać skarżącą za studentkę i nakładać na nią obowiązki. Tym samym trudno przyjąć, że doszło do nieuzyskania zaliczenia semestru przez skarżącą i z tego powodu skreślać ją z listy studentów.

W odpowiedzi na skargę Rektor-Komendant Wyższej Szkoły [...] w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że jako podstawę utrzymania w mocy decyzji skreślającej skarżącą z listy studentów wskazał nieuzyskanie zaliczenia semestru w ostatecznym terminie uzyskania zaliczeń oraz niepodpisanie przez studentkę umowy o warunkach płatności za studia (§ 67 ust. 2 pkt. 2 i 4 Regulaminu studiów), w związku z czym podstawa skargi jest chybiona. Wskazane przez skarżącą uchybienia odnoszą się do naruszenia przepisów, które regulują zasady wznawiania studiów w stosunku do osób skreślonych z listy studentów. Zatem postawiony przez skarżącą zarzut oraz uzasadniająca go argumentacja nie mają związku z treścią zaskarżonej decyzji.

Organ podkreślił, że decyzja Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] nie została w formalny sposób wzruszona w trybie postępowania odwoławczego czy nadzwyczajnego, a co za tym idzie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Niewykorzystanie przez stronę przysługujących środków zaskarżenia świadczy o tym, że skarżąca zaakceptowała nałożone na nią zobowiązania, w tym terminy zaliczeń poszczególnych przedmiotów objętych różnicą programową. Niewywiązanie się z nich stanowiło stosownie do § 67 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów przesłankę do wydania przez Dziekana Wydziału [...] decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W odwołaniu nie zostały ujawnione żadne nowe okoliczności faktyczne lub prawne mogące mieć wpływ na jej uchylenie.

Organ wskazał, że niezgodność z prawem zaskarżonego aktu nie została udowodniona przez skarżącą, gdyż podniesione zarzuty dotyczą czynności podejmowanych w odrębnych postepowaniach, niestanowiących istoty niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu według wymienionych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Rektora-Komendanta Wyższej Szkoły [...] w [...], utrzymującej w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] w przedmiocie skreślenia W. z listy studentów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z art. 190 ust. 2 tej ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku:

1) stwierdzenia braku postępów w nauce;

2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów;

4) niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne.

W rozpoznawanej sprawie wskazano na wystąpienie sytuacji określonych w punktach 2 i 4 art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w analogicznie brzmiących postanowieniach § 67 ust. 2 pkt 2 i 4 Regulaminu Studiów Wyższej Szkoły [...] w [...], zatwierdzonego decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 sierpnia 2015 r. Powołane postanowienia Regulaminu studiów przewidują, że student może być skreślony z listy studentów uczelni w przypadku, między innymi, nieuzyskania zaliczenia semestru w ostatecznym terminie uzyskania zaliczeń (pkt 2) oraz niepodpisania przez studenta, przedłożonej przez uczelnię, umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne w terminie 30 dni od rozpoczęcia zajęć (pkt 4).

Posłużenie się przez ustawodawcę w przepisie art. 190 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym sformułowaniem "kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznanie oznacza zaś przyznanie organowi przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. W niniejszej sprawie taki charakter decyzji wynika z zasady autonomii wyższej uczelni.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, podjętej w ramach uznania, dotyczy prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, do której na mocy art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Wymaga podkreślenia, że decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, a odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, jak stanowi art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, oznacza, że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studentów, jak i postępowania w których one zapadają, muszą zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258).

Zatem sądowa kontrola legalności takiej decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z odpowiednio stosowanymi regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., to jest czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o skreśleniu studenta z listy studentów. Powyższa ocena – w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego – winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i umożliwienie oceny czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jak akcentuje się w orzecznictwie, decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego musi być poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2017 r., III SA/Kr 252/17, LEX nr 2323152).

W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę – w ramach motywowania podjętej decyzji – jest też ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Należy podkreślić, że uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno zatem obejmować pełną ocenę zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Legalność decyzji administracyjnej wymaga bowiem jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W świetle art. 11 k.p.a. motywy decyzji organu odwoławczego powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Omawianą zasadę narusza organ w szczególności wówczas, gdy nie ustosunkowuje się do twierdzeń, które strona uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1984 r., II SA 742/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 67).

W rozpoznawanej sprawie analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie sprostał obowiązkom wynikającym z wyżej przywołanych przepisów.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się do lakonicznego stwierdzenia, iż powołane w decyzji Dziekana Wydziału [...] przyczyny skreślenia skarżącej z listy studentów, to jest nieuzyskanie w ostatecznym terminie (do dnia 25 września 2016 r.) wszystkich wymaganych zaliczeń oraz niepodpisanie umowy o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne nie uległy zmianie. Ponadto organ wskazał, że wniosek o zezwolenie na warunkowe wpisanie na kolejny semestr studiów powinien być złożony do dnia 25 września 2016 r., to jest przed zakończeniem semestru, na który można było udzielić wpisu warunkowego.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera natomiast pełnego przedstawienia przez organ stanu faktycznego sprawy, który nie może sprowadzać się wyłącznie do stwierdzenia nieuzyskania przez skarżącą w terminie wszystkich wymaganych zaliczeń oraz niepodpisania umowy. Organ zaniechał przedstawienia całego toku postępowania oraz poszczególnych czynności organu i strony w związku ze wznowieniem studiów przez skarżącą. Ma to zaś istotne znaczenie w sprawie, w związku z podniesionymi w odwołaniu zarzutami dotyczącymi złożenia przez skarżącą wniosku o przepisanie oceny z przedmiotu "podstawy zarządzania", wniesienia w dniu 23 września 2016 r. wniosku o przesunięcie terminu rozliczenia semestru letniego, niedoręczenia skarżącej decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] nieuwzględniającej tego wniosku oraz złożenia przez skarżącą umowy o odpłatności za usługi edukacyjne. Ponadto z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2017 r. wynika, że skarżąca także w dniu 21 grudnia 2016 r. złożyła wniosek o przedłużenie terminu zaliczenia IV semestru, jednakże organ nie wziął tego wniosku pod uwagę ze względu na toczące się postępowanie o skreślenie z listy studentów oraz mając na względzie, iż strona nie odwołała się od decyzji z dnia [...] października 2016 r.

Organ odwoławczy, badając sprawę ponownie na skutek wniesionego odwołania, a to na mocy stosowanego odpowiednio art. 138 k.p.a., nie ustalił jednak dotychczasowego przebiegu postępowania. Organ nie odniósł się również do zarzutów skarżącej dotyczących tego przebiegu, w tym kwestii doręczenia skarżącej decyzji z dnia 14 października 2016 r. czy podniesionej w odwołaniu okoliczności złożenia przez skarżącą wniosku do Dziekana o przepisanie oceny z przedmiotu "podstawy zarządzania", a także argumentów dotyczących braku realnej możliwości uzyskania zaliczeń w wyznaczonym terminie, jak również twierdzenia o złożeniu w dziekanacie umowy o usługi edukacyjne. Dopiero zaś pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnienie przez organ swojego stanowiska w kontekście tych okoliczności, a także szczegółowe odniesienie się do zarzutów i argumentów formułowanych przez stronę pozwalałoby na uznanie, iż organ rozważył wszystkie okoliczności sprawy.

Trzeba przy tym zauważyć, że akta postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję, przedstawione przez organ odwoławczy na wezwanie z dnia 5 lipca 2017 r. (zarządzenie k. [...] akt sprawy), nie zawierają decyzji podjętych w dniach [...] maja 2016 r., [...] czerwca 2016 r. i [...] października 2016 r. oraz dowodów doręczenia stronie powyższych decyzji, jak również brak w nich wniosków skarżącej składanych w toku postępowania. W aktach znajduje się kserokopia umowy o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne nr [...], z odręczną adnotacją ołówkiem o wysłaniu dwóch egzemplarzy umowy do studentki w dniu 20 czerwca 2016 r. Brak jednak pisma przewodniego, z którego wynikałoby czy wraz z przesłaniem umowy informowano skarżącą o terminie złożenia na uczelni podpisanej umowy i skutkach jej niepodpisania w terminie. Skarżąca do skargi dołączyła kserokopię pisma z dnia 20 czerwca 2016 r., które takich informacji nie zawiera. Wskazane braki w aktach postępowania budzą zaś wątpliwości co do tego, czy rozpatrując sprawę organ dysponował całością materiału pozwalającego na jej rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak również szczegółowego omówienia podstaw rozstrzygnięcia organu o skreśleniu skarżącej z listy studentów w sytuacji, gdy w świetle art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym decyzja ma charakter uznaniowy, w związku z czym wystąpienie przesłanek przewidzianych w powołanym przepisie pozwala, ale nie obliguje organu do podjęcia takiej decyzji. Organ w sposób lakoniczny podał jedynie okoliczności, z powodu których nastąpiło skreślenie skarżącej z listy studentów, natomiast nie rozważył, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Natomiast, jak wyjaśniono już wyżej, w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu wszystkich okoliczności, w tym także słusznego interesu strony. Mając na względzie autonomię organów wyższej uczelni, podkreślić jednak należy, że nakaz odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma na celu zapewnienie stronie gwarancji proceduralnych. W takim razie obowiązkiem organu uczelni, w kontekście zapewnienia tych gwarancji skarżącej, było ustosunkowanie się do podnoszonych przez nią okoliczności i dokonanie oceny ich zasadności.

W konsekwencji uznać należy, iż zaskarżona decyzja, z uwagi na stwierdzone braki uzasadnienia decyzji, w tym odnośnie całokształtu ustaleń okoliczności faktycznych sprawy oraz podstaw wyboru podjętego rozstrzygnięcia, a także braki w zakresie akt postępowania administracyjnego, nie odpowiada wymogom określonym w przepisach art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku poz. 1800 z późn. zm.).