Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 822/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędziowie Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. i R. małżonków K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących K. i R. małżonków K. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2011 r., nr [...], wydaną podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), Wójt Gminy P. G. nakazał K. i R. małżonkom K. przywrócenie stosunków wodnych na stanowiącej ich własność nieruchomości w postaci działki nr 845, położonej w P. G., poprzez likwidację blokady rowu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe od strony działki nr 846 stanowiącej własność L. S.

Na skutek odwołania wniesionego przez K. i R. małżonków K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 31 maja 2011 r., nr [...] uchyliło w całości powyższą decyzję Wójta Gminy P. G. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiednich gruntów. Kolegium stwierdziło, że Wójt obowiązany był jednocześnie ustalić czy zmiana stanu wody może być spowodowana brakiem jej naturalnego odpływu bądź brakiem odpływu w rowie melioracyjnym, a zatem czy podtapianie sąsiedniej nieruchomości nie jest spowodowane nieprawidłowym funkcjonowaniem urządzeń melioracyjnych z powodu ich niewłaściwej konserwacji (art. 73 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Prawa wodnego) lub niedrożności przepustów. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że rzeczą organu pierwszej instancji było nie tylko ustalenie ewentualnych zmian w zakresie stosunków wodnych na działce nr 845 i w jej sąsiedztwie, ale przede wszystkim wykazanie czy likwidacja blokady odpływu wody z działki nr 845 zakończy spór, czy należy dodatkowo wykonać urządzenia zapobiegające szkodom, w tym przez właściciela działki nr 846 oraz innych właścicieli działek sąsiednich.

K. i R. małżonkowie K. oraz L. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 maja 2011 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 28 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 622/11 odrzucił skargę wniesioną przez L, S., a postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 623/11, umorzył postępowanie ze skargi K. i R. małżonków K. wobec cofnięcia skargi.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, Wójt Gminy P. G. nakazał K. i R. małżonkom K. przywrócenie stosunków wodnych na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr 845, będącej ich własnością, poprzez usunięcie blokady (tamy) rowu odprowadzającego wody powierzchniowe i opadowe od strony sąsiedniej działki nr 846, będącej własnością L. S.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że kierując się wytycznymi zawartymi w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] Wójt Gminy P. G. wystąpił do Gminnej [...] w P. G. o udzielenie informacji czy rów melioracyjny mający swoje zakończenie na działce nr 901/1 jest urządzeniem melioracyjnym objętym działalnością Spółki, jak również wystąpił do Starosty [...] o sprawdzenie stanu przedmiotowego rowu melioracyjnego, w tym jego drożności. W odpowiedzi, w piśmie Gminnej [...] w P. G. z dnia 28 lipca 2011 r. stwierdzono, że przedmiotowy rów jest rowem melioracyjnym o długości 946 mb, ujętym w wykazie urządzeń i budowli melioracyjnych od 1974 roku. Natomiast Starosta [...] w piśmie z dnia 19 września 2011 r. podał, że rów ten jest rowem melioracji szczegółowej, podlegającym nadzorowi Gminnej [...] w P. G. i jest ujęty w wykazie ewidencji urządzeń melioracyjnych; stan rowu jest w miarę dobry; przy projektowaniu i budowie urządzeń melioracyjnych w 1974 r. nie wnoszono zastrzeżeń odnośnie odprowadzania wód z przedmiotowego rowu do naturalnego zaniżenia terenu, jak również nie zgłaszano wniosków o objęcie tych gruntów zadaniem budowy urządzeń melioracyjnych.

W piśmie, które wpłynęło do Urzędu Gminy P. G. w dniu 22 grudnia 2011 r., L. S. poinformował, iż w połowie grudnia 2011 r. K. i R.małżonkowie K. całkowicie zablokowali odpływ wód w ten sposób, że w miejsce istniejącej tamy z desek wybudowali tamę wykonaną z betonowego fundamentu, zabetonowanych słupów cementowych oraz płyt cementowych.

W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 14 lutego 2012 r. na nieruchomości oznaczonej jako działka nr 845 organ pierwszej instancji stwierdził, że w miejsce wzniesionej w 2010 r. tamy z desek blokującej odpływ wód do cieku wodnego przy drodze powiatowej K. i R. małżonkowie K. wybudowali tamę wykonaną z cementowych płyt i bloczków ceramicznych oraz fundamentu z zabetonowanymi słupami cementowymi, całkowicie blokując odpływ wód.

Ponadto organ dopuścił dowód z dokumentu – pisma Komendanta [...] w [...] z dnia 5 marca 2012 r. dotyczącego wystąpienia w dniu 24 lutego 2012 r. zagrożenia zalania posesji nr 176 w P. G. i prowadzenia akcji ratowniczej. Organ zauważył, że w wymienionym piśmie Komendant [...] stwierdził, iż przyczyną zagrożenia zalania budynków na posesji nr 176 w P. G. był zamurowany przepust na posesji nr 173, który uniemożliwił swobodne odprowadzanie wód. Działania ratownicze polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia oraz pompowaniu wody za pomocą motopomp, pomp szlamowych oraz agregatu pompowego. Wobec braku zgody właściciela posesji nr 173 odstąpiono od udrożnienia zamurowanego przepustu, co spowodowałoby samoczynne zlikwidowanie rozlewiska. Działania prowadzono również w dniach 25 i 26 lutego 2012 r.

Organ pierwszej instancji wskazał, że z dopuszczonych w charakterze dowodów dokumentów w postaci: pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. oraz decyzji Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] r., nr [...], a także mapy projektu zagospodarowania działki nr 845 wynika, iż budynek gospodarczy na działce nr 845 wybudowany został niezgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę na istniejącym naturalnym cieku wodnym.

Z kolei dowody w postaci opinii sporządzonej przez specjalistę melioracji wodnych S. P., dotyczącej możliwości eliminacji okresowego podtapiania działki nr 846 w P. G. oraz protokołu z dnia 13 kwietnia 2012 r. ze spotkania i wizji w terenie przeprowadzonych na okoliczność spływu wód pomiędzy działkami L. S. oraz K. i R. małżonków K. wskazują, że bezpośrednią przyczyną podtapiania działki nr 846 przez wody powierzchniowe jest brak odpływu z istniejącego rowu, którego dotychczasowe koryto zostało przegrodzone zabudową działki 845. Woda, nie mając naturalnego odpływu wskutek zabudowy rowu, spiętrza się na betonowym płocie wykonanym pomiędzy działkami nr 845 i nr 846 i rozlewa po powierzchni działki nr 846, powodując podtopienia znajdujących się na niej budynków mieszkalnego i gospodarczego.

Wójt Gminy P. G. podniósł, że przepis art. 29 Prawa wodnego odnosi do sytuacji, gdy doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie powodujące szkodę dla gruntów sąsiednich. W sytuacji, gdy doszło do naruszenia stosunków wodnych, organ ma dwie możliwości: po pierwsze – może nakazać naruszającemu wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, po drugie – może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego.

W ocenie organu pierwszej instancji analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że wybudowanie tamy przez właścicieli działki nr 845 spowodowało naruszenie stosunków wodnych. Jak wynika z pisma Komendanta [...], wybudowanie tamy doprowadziło do zalania działki nr 846, co oznacza, że naruszenie stosunków wodnych powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich.

W konsekwencji Wójt Gminy uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w przepisie art. 29 ust. 1 Prawa wodnego. Organ podkreślił, że istotą rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, przy stwierdzeniu przesłanek określonych w art. 29 ust. 1 tej ustawy, jest nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Organ podkreślił, że fakt zablokowania rowu przez K. i R. małżonków K. jest bezsporny, zaś wydanie decyzji o przywróceniu stanu poprzedniego uzależnione było od ustalenia wystąpienia zmiany stanu wody spowodowanej przez właścicieli gruntu oraz szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu pierwszej instancji K. i R.małżonkowie K. podnieśli między innymi, że od 1993 r. zgłaszali w Urzędzie Gminy P. G. problem z zalewaniem ich własnej nieruchomości, ponieważ już wtedy zakłócone były stosunki wodne. Wskazali, że to wody z rowu melioracyjnego i ścieki z nieruchomości sąsiadów zalewają podwórze skarżących, czyniąc im szkody, zaś zmiana stanu wody nastąpiła w momencie wybudowania rowu melioracyjnego, który zakończono na polach, a wody z niego skierowano w stronę zabudowań.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania K. i R. małżonków K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. G. z dnia [...] r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że postępowanie organu pierwszej instancji polegało m.in. na przeprowadzeniu oględzin, dopuszczeniu dowodu z opinii dwóch biegłych z zakresu melioracji wodnych – S. P. i J. S., którzy potwierdzili zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ zwrócił się także do Gminnej [...] oraz do Starosty [...] w celu ustalenia stanu i drożności rowu melioracyjnego przebiegającego przez P. G. Na podstawie uzyskanych informacji ustalono, że rów melioracyjny jest w stanie dobrym.

Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. Postępowanie potwierdziło bowiem, że powodem bezpośredniego zalewania nieruchomości stanowiącej własność L. S. jest wybudowanie tamy z płyt cementowych i bloczków ceramicznych oraz fundamentu z zabetonowanymi słupami cementowymi, całkowicie blokującej odpływ wód. Taki stan sprawy potwierdza także pismo Komendanta [...] z [...] opisujące zdarzenie z dnia 24 lutego 2012 r. Z treści pisma jednoznacznie wynika, że przyczyną zalania działki nr 846 był niedrożny zamurowany przepust na działce nr 845, którego udrożnienia odmówili właściciele działki K. i R.małżonkowie K. W konsekwencji, w ocenie Kolegium należało uznać, że właściciele działki nr 845 dokonali zmiany stosunków wodnych oraz, że zmiany te doprowadziły do powstania szkody na działce sąsiedniej. Kolegium podniosło jednocześnie, że stan faktyczny sprawy wskazuje - pomimo utrzymania decyzji w mocy - iż właściwe organy, w tym organy Gminy P. G., a także Gminna [...], powinny podejmować działania przewidziane przepisami ustawy – Prawo wodne, które w sposób skuteczny spowodują zaprzestanie zalewania gruntów na terenie gminy P. G.

K. i R.małżonkowie K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., kwestionując prawidłowość przeprowadzenia postępowania administracyjnego i podnosząc, że skarżący nie naruszyli przepisów Prawa wodnego, wybudowali płot w celu obrony przed zalewaniem własnej nieruchomości przed napływem wód i nieczystości, a nie w celu zalewania nieruchomości sąsiedniej, zaś czynności te podjęli wobec braku działań właściwych organów. Wskazali, że przyczyną zalewania działek jest wadliwy rów melioracyjny, a instytucje za to odpowiedzialne nie podejmują żadnych działań zapobiegających zalewaniu gruntów. Wskazali, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dalsze zalewanie ich nieruchomości.

Ponadto w piśmie z dnia 28 września 2012 r., stanowiącym uzupełnienie uzasadnienia skargi, skarżący stwierdzili, że woda spływająca na ich nieruchomość uniemożliwia prawidłowe korzystanie z przysługującego im w stosunku do tej nieruchomości prawa własności, a stan zgodny z prawem, którego przywrócenie należy do organu gminy, winien polegać na dokończeniu i odprowadzeniu wody z rowu melioracyjnego w miejsce, gdzie nie ma zabudowań i siedlisk ludzkich.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W złożonej odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania L. S. wniósł o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, o ile zmierza do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanych z naruszeniem prawa.

Przedmiotem sprawy jest decyzja nakazująca K. i R. małżonkom K. przywrócenie stosunków wodnych na stanowiącej ich własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr 845, położonej w miejscowości P. G., poprzez likwidację blokady rowu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe od strony nieruchomości stanowiącej własność L. S. oznaczonej jako działka nr 846.

Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.). Stosownie do treści ust. 1 pkt 1 powołanego przepisu, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W myśl zaś art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Powołane normy statuują zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela nieruchomości jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie, w tym zmian kierunku jej odpływu, jeżeli w wyniku takiego działania powstałyby szkody dla gruntów sąsiednich.

Wydanie decyzji przez organ wykonawczy gminy na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wymaga zatem w pierwszej kolejności ustalenia, że zachodzi adekwatny związek przyczynowy pomiędzy faktem zmiany stosunków wodnych na gruncie przez jego właściciela, a szkodą powstałą na gruncie sąsiednim.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, w tym protokołu oględzin z dnia 16 listopada 2011 r., opinii biegłego J. S., protokołu oględzin z dnia 14 lutego 2012 r., dokumentacji fotograficznej, pisma Komendanta [...] w [...] z dnia 5 marca 2012 r. oraz opinii biegłego S. P. z dnia 2 kwietnia 2012 r., przy uwzględnieniu stanowiska skarżących wyrażonego w pismach procesowych składanych w postępowaniu przed organami obu instancji, w ocenie Sądu wskazuje, że organy w należyty sposób przeprowadziły postępowanie dowodowe w tym zakresie.

Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika jednoznacznie, że K. i R. małżonkowie K. spowodowali zmianę stanu wód na należącej do nich nieruchomości – działce nr 845 w ten sposób, że na przebiegającym przez tę działkę rowie, którym płynęła woda z położonych wyżej nieruchomości sąsiednich, w tym z należącej do L. S. działki nr 846, wykonali tamę z cementowych płyt i bloczków ceramicznych oraz fundamentu z zabetonowanymi słupami cementowymi, blokując tym samym odpływ wód do cieku wodnego. Tej okoliczności skarżący na żądnym etapie postępowania nie kwestionowali. Przeciwnie, w pismach skierowanych do organów obu instancji, w tym w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy P. G. z dnia [...] r., nr [...] przyznawali wprost, że wykonali opisaną wyżej tamę chcąc uchronić swoją posesję przed stałym zalewaniem wodą płynącą z nieruchomości sąsiednich.

Niewątpliwie zablokowanie przez skarżących rowu przebiegającego przez ich nieruchomość stanowiło naruszenie stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że owo naruszenie stosunków wodnych powoduje szkody na nieruchomości L. S. stanowiącej działkę nr 846, gdyż pozbawiona odpływu woda w przypadku większych opadów lub roztopów gromadzi się na tej działce, będącej działką siedliskową, powodując podtapianie budynków. Wynika to nie tylko z powołanego wyżej pisma Komendanta [...] w [...] z dnia 5 marca 2012 r., ale również z opinii obu biegłych, z treści protokołów oględzin czy oraz dokumentacji fotograficznej. W sprawie zostały zatem spełnione obie przesłanki wydania w stosunku do skarżących nakazu przewidzianego w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Nie uszło uwadze Sądu, że skarżący w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze powołują się na okoliczność, iż wykonana blokada rowu miała zapobiec szkodom powstającym na ich własnej nieruchomości, a powodowanym zalewaniem działki wodami spływającymi z nieruchomości sąsiednich, jak również że przyczyna pogorszenia stosunków wodnych na wszystkich okolicznych nieruchomościach, w tym na działce skarżących, jest złożona i nie wynika wyłącznie z dokonanego działaniem skarżących zablokowania rowu biegnącego przez działkę nr 845. Należy jednak podkreślić, że odpowiedzialność administracyjna, w tym odpowiedzialność za naruszenie stosunków wodnych, jest odpowiedzialnością obiektywną. Oznacza to, że dla poniesienia odpowiedzialności administracyjnej wystarczające jest popełnienie czynu niezgodnego z dyspozycją normy prawa administracyjnego, niezależnie od motywu takiego działania. Dlatego też w niniejszej sprawie powołany przez skarżących w skardze wyrok Sądu Rejonowego w [...], wydany w dniu 22 czerwca 2012 r. w sprawie II W 161/12, jest wiążący jedynie w zakresie tego, co wynika z jego treści, a mianowicie braku uznania R. K. za winnego popełnienia wykroczenia, które mu zarzucono. Jak wynika zaś z uzasadnienia wymienionego wyroku, Sąd ustalił sam fakt zachowania się obwinionego polegającego na posadowieniu tamy na rowie, wskutek czego doszło do podtopienia nieruchomości L. S., jednakże uznał, że motywy, którymi kierował się obwiniony, wskazują na działanie w stanie wyższej konieczności

Odnosząc się do orzeczonego w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji nakazu likwidacji blokady rowu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe od strony działki nr 846 w pierwszej kolejności należy wskazać, że ustawodawca w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego pozostawił organowi możliwość wyboru jednego z dwóch rozstrzygnięć w przypadku stwierdzenia, że właściciel gruntu zmienił stosunki wodne ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Mianowicie, organ może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Użycie w powołanej normie alternatywy łącznej "lub" prowadzi do wniosku, że żadne z wyżej wskazanych rozwiązań nie jest przez ustawodawcę preferowane. W szczególności okoliczność, że jako pierwszy sposób zostało wskazane przywrócenie stanu poprzedniego nie oznacza pierwszeństwa tego sposobu rozstrzygnięcia w stosunku do wymienionego jako drugie – wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Mimo, że ustawodawca pozostawił organom swobodę wyboru jednej z form usunięcia stanu naruszenia stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich (uznanie administracyjne), nie jest to równoznaczne z dowolnością działania organu i ze zwolnieniem z wszechstronnego rozważenia wszelkich aspektów faktycznych i prawnych sprawy. Przeciwnie, na organie, któremu ustawodawca pozostawił swobodę w kształtowaniu treści rozstrzygnięcia, ciążą szczególne obowiązki. By uniknąć zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego, organ musi wnikliwie ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a następnie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przekonująco wyjaśnić, dlaczego dokonał takiego, a nie innego wyboru.

Literalna wykładnia art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie pozostawia zatem wątpliwości, że organ, stwierdzając naruszenie stosunków wodnych na gruncie i wywołanie tym szkody dla gruntów sąsiednich, ma obowiązek, przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych danej sprawy, rozważyć możliwość wykorzystania każdej z dwóch możliwości w celu wyeliminowania szkodliwych zmian stanu wody na gruncie, a dokonany wybór wyczerpująco uzasadnić.

W celu usunięcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomości sąsiednie organ powinien nakazać w decyzji wydanej na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 stycznia 2008 r., II SA/Lu 912/2007, LEX nr 494839). Nie w każdym zaś przypadku naruszenia stosunków wodnych przez określone działanie najskuteczniejszym sposobem zapobieżenia szkodom jest przywrócenie stanu poprzedniego. Gdyby tak było, ustawodawca w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie pozostawiłby organowi wyboru sposobu rozstrzygnięcia i ograniczył go jedynie do możliwości nakazania przywrócenia stanu poprzedniego.

W związku z tym, że żaden przepis ustawy Prawo wodne nie określa rodzajów urządzeń zapobiegających szkodom w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, należy przyjąć ukształtowany w orzecznictwie pogląd, że są to wszelkie urządzenia, których wykonanie ma na celu zapobieżenie powstawaniu szkód (tak m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r., IV SA/Wa 2065/06, Lex nr 348289). Z uwagi na to, że ustalenie sposobu usunięcia stanu naruszenia stosunków wodnych, w tym ustalenie rodzaju urządzenia, które zapobiegnie szkodom, wymaga z reguły wiadomości specjalnych, należy rozważyć dopuszczenie w tym zakresie przez organ dowodu z opinii biegłego – specjalisty z zakresu gospodarki wodnej (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., II OSK 613/07, Lex nr 469720).

Tymczasem z analizy uzasadnień decyzji wydanych w niniejszej sprawie wynika, że organy obu instancji nie rozważyły w ogóle możliwości nakazania wykonania przez skarżących urządzeń zapobiegających szkodom, stanowiących alternatywę dla nakazania przywrócenia stanu poprzedniego. Nie wyjaśniły również, dlaczego nakaz przywrócenia stanu poprzedniego uznały za środek najskuteczniejszy. Tylko zaś wszechstronne rozważenie tych aspektów sprawy pozwoliłoby na ocenę czy zaskarżone decyzje zostały wydane w granicach uznania administracyjnego i nie naruszają normy prawa materialnego – art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zaniechanie organów w omówionym zakresie oznacza zaś, że organy naruszyły normy prawa procesowego – wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej i stanowiące jej konkretyzację – art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., jak również art. 107 § 3 k.p.a. oraz przewidzianą w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, to jest wyjaśniania stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Obowiązki organu wynikające z ostatnio wymienionej zasady polegają między innymi na przekonującym uzasadnieniu treści decyzji pod względem prawnym i faktycznym, również w odniesieniu do decyzji uznaniowych.

Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie wzięły pod uwagę, że w złożonej opinii biegły J. S. zaakcentował, iż w przypadku podjęcia decyzji o treści odpowiadającej decyzji wydanej następnie w sprawie, zapadnie rozstrzygnięcie wprawdzie pozytywne z punktu widzenia jednego mieszkańca gminy, ale narażające skarżących na szkodę, a przed wydaniem decyzji organ "winien rozważyć inne rozwiązanie, które zadowoliłoby wszystkie strony postępowania, a nakaz odblokowania rowu traktować jako rozwiązanie ostateczne w przypadku całkowitego braku innych możliwości". W konkluzji opinii biegły wskazał również, że tym innym rozwiązaniem może być zmiana przebiegu rowu w taki sposób, by woda nie podtapiała żadnych budynków albo wykonanie nowego rurociągu na działce nr 845 w miejsce obecnego, ale o takiej średnicy, aby pomieścił przepływające wody opadowe.

Organy obu instancji w wydanych decyzjach nie odniosły się do wyżej przytoczonej części opinii biegłego ani nie rozważyły wskazanych wyżej możliwości, mimo, że w trakcie postępowania skarżący w swych pismach wielokrotnie podnosili, iż likwidacja blokady nie przyniesie poprawy stanu wody na nieruchomościach w postaci działek nr 845 i nr 846 oraz na innych nieruchomościach sąsiednich, uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie.

Prawidłowość nakazania skarżącym usunięcia blokady na rowie przebiegającym przez należącą do nich działkę budzi wątpliwości również w świetle opinii biegłego specjalisty z zakresu melioracji wodnych S. P., który wskazał, że z uwagi na istniejącą zabudowę działek nr 845 i nr 846 nie ma możliwości odprowadzenia wody z rozpatrywanego terenu rowem otwartym (pkt 3 opinii). Ponadto zaś biegły stwierdził, że zachodzi konieczność odprowadzenia wody rurociągiem krytym do przepływającego w sąsiedztwie wymienionych działek naturalnego cieku wodnego, przy czym parametry oraz trasę rurociągu (z uwzględnieniem istniejącego uzbrojenia terenu) należy określić w projekcie technicznym.

Z przywołanej opinii wynika, że odblokowanie przedmiotowego rowu na działce nr 845 nie przywróci właściwego stanu wody ani na działce nr 845, ani na działce sąsiedniej – nr 846, czego organy nie wzięły pod rozwagę.

Podsumowując, należy wskazać, że organy w podjętych decyzjach nie rozważyły i nie wyjaśniły w sposób dostateczny, zgodny z zasadą prawdy obiektywnej, jaki środek zapobiegający szkodom przewidziany w dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego stanowiłby najskuteczniejszy sposób przywrócenia naruszonych stosunków wodnych na gruncie. W konsekwencji decyzje, jako wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa, podlegały uchyleniu.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną wyżej ocenę prawną. Po przeprowadzeniu wszechstronnego, wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym rozważeniu możliwości powołania opinii biegłego, organy, w tym w pierwszym rzędzie organ pierwszej instancji, ustalą, który ze środków przewidzianych w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest w okolicznościach sprawy najskuteczniejszy, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnią zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, orzekając o niewykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a. Zawarte w punkcie III wyroku rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.