Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 559/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 7a  ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu ud

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Asesor WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz M.P. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 05 stycznia 2006 r. M. P. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w związku z przejęciem w posiadanie gospodarstwa rolnego od teścia - Z. S. Jednocześnie, z uwagi na nowelizację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, producent rolny w dniu 24 sierpnia 2006 r. ponownie złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej. Do przedmiotowego wniosku dołączył plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, kopię aktu notarialnego umowy darowizny z dnia [...] r. (Repertorium [...] Nr [...]) oraz oświadczenie o chęci kontynuacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Organ I instancji ustalił, że postępowanie w sprawie z wniosku złożonego przez poprzedniego właściciela gospodarstwa rolnego zostało umorzone wskutek bezprzedmiotowości postępowania.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w G. powołując się na art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. P. przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wskazując, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych, w razie zbycia prawa, w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni wyłącznie w przypadku, gdy nastąpi to w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. W związku z umorzeniem postępowania wobec poprzedniego producenta rolnego - Z. S. nie toczyło się już żadne postępowanie administracyjne, w konsekwencji czego nie może mieć miejsca przejęcie płatności w zakresie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Ponadto organ wskazał, że treść § 7a ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich stanowi, że w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego i będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Organ zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie nie miało miejsca przeniesienie posiadania całego gospodarstwa rolnego przez Z. S. na rzecz M. P., a jedynie jego części o powierzchni 55.72.38 ha, gdyż Z. S. pozostawił sobie na własne potrzeby działkę roli o obszarze 0,49 ha, stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji producent rolny podniósł, że sytuacja, w której się znalazł jest jego zdaniem identyczna do tej, która opisana została w art. 30 § 4 K.p.a. Wskazał, iż powołanie się na przepisy rozporządzenia, które raz daje mu prawo do przejęcia dofinansowania, a drugi raz nie daje takiego prawa, jest w jego opinii niezrozumiałe. Ponadto wnioskodawca przedstawił sytuację, w której znalazło się jego gospodarstwo rolne.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że we wszystkich sprawach wszczętych na wnioski złożone po wyczerpaniu w dniu 14 marca 2005 r. limitu środków oraz rozpatrzone przed nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, istniała konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej.

Jednocześnie organ podał, że zgodnie z art. 30 § 4 K.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zastosowanie instytucji określonej w art. 30 § 4 K.p.a. w ramach dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej stało się możliwe dopiero po nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, rozporządzeniem zmieniającym z dnia 01 sierpnia 2006r. Podkreślił, że zgodnie z § 7a ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. (po nowelizacji) w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 01 sierpnia 2006 r., jeżeli przeniesienie posiadania gospodarstwa nastąpiło przed dniem wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji, termin do złożenia wniosku o przejęcie płatności biegnie od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Dyrektor wyjaśnił, że mając powyższe na uwadze, pozytywnymi przesłankami niezbędnymi do przejęcia płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, są: złożenie wniosku przed wydaniem decyzji

w sprawie przyznania pomocy poprzedniemu właścicielowi w odpowiednim terminie oraz toczące się postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie został spełniony drugi ze wskazanych warunków, ponieważ postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej poprzedniemu właścicielowi zostało umorzone, na skutek bezprzedmiotowości, decyzją z dnia [...]., a więc przed nowelizacją ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. Organ stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania wynikała z faktu, iż poprzedni posiadacz gospodarstwa rolnego przekazał je w celu uzyskania renty strukturalnej i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Wyjaśnił, że przekazanie gospodarstwa rolnego oraz brak przepisów umożliwiających przejęcie prawa do płatności nakładało na organ I instancji, zgodnie z art. 105 K.p.a., obowiązek umorzenia postępowania na wniosek strony bądź z urzędu. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu ani od jego uznania, ponieważ przepisy prawa wprost nakładają na organ przedmiotowy obowiązek. Ponadto decyzja o umorzeniu postępowania kończy bieg postępowania administracyjnego. Natomiast zastosowanie przepisów § 7a znowelizowanego rozporządzenia w sprawie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, w kontekście art. 30 § 4 K.p.a., możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy postępowanie w sprawie wszczętej na wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego nadal się toczy.

Dyrektor podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie również nie będzie miał zastosowania przepis § 7b ww. rozporządzenia, albowiem stan faktyczny niniejszej sprawy, jego zdaniem, nie wyczerpuje przesłanek w nim zawartych.

Organ wyjaśnił, że jak wynika z treści tego przepisu, warunkiem koniecznym do przejęcia płatności jest istnienie w sprawie z wniosku poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, decyzji o przyznaniu pomocy finansowej. Wyłącznie pozytywne rozstrzygnięcie, nadające prawo do płatności, może zdaniem organu, stanowić podstawę do ewentualnego rozpatrywania wniosku podmiotu, który przejął posiadanie gospodarstwa rolnego, w kontekście ww. przepisu § 7b rozporządzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy producent wniósł o uchylenie zarówno decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Grudziądzu jak i decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 8,art. 9 oraz art. 30 § 4 K.p.a. Na wstępie opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Podniósł, iż czynność cywilnoprawna, jaką jest przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego, miała jego zdaniem istotny wpływ na przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że w świetle prawa jest następcą prawnym swojego teścia, który przekazał gospodarstwo rolne w zamian za rentę strukturalną, w chwili jego przekazania toczyło się postępowanie w sprawie przyznania pomocy poprzedniemu posiadaczowi. Zachodzą zatem przesłanki z art. 30 § 4 K.p.a. W toku postępowania na miejsce poprzedniego posiadacza wszedł M. P. - jako następca. Strona zaznaczyła, że kolejność składania wniosków jest tu niezwykle istotna dla otrzymania pomocy finansowej. W związku z tym organ powinien wydać decyzję pozytywną na podstawie drugiego wniosku złożonego w sierpniu 2006r. Urzędnicy sami zasugerowali stronie złożenie wniosku, pomimo że doskonale znali sytuację i wiedzieli, iż poprzedni posiadacz wniosek swój wycofał. Zdaniem strony należało poinformować Z. S., aby złożył wniosek w trybie art. 155 K.p.a.

Według producenta fakt, że Z. S., poprzedni właściciel przedmiotowego gospodarstwa, pozostawił sobie na własność działki o powierzchni 0,49 ha nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ to strona skarżąca użytkuje całość gospodarstwa. Podkreślił również, że zgodnie z informacją Biura Powiatowego dotyczącą możliwości prawnych przejęcia płatności ponownie złożył wniosek, który jego zdaniem, powinien zostać rozpatrzony pozytywnie. Organ sam powiadomił zainteresowanych o możliwościach prawnych przejęcia płatności. Jednocześnie, w opinii wnioskodawcy, należało poinstruować poprzedniego właściciela, aby złożył wniosek o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania, co skutkowałoby przejęciem płatności przez stronę. Producent zarzucił ponadto, że pracownicy organu I instancji udzielali mu błędnych informacji, czego dowodem ma być pismo o zmianie przepisów rozporządzenia.

Zdaniem strony, pozbawienie jej płatności jest niezgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz jest niezgodne z intencją ustawodawcy, który chciał ułatwić młodym rolnikom przejmowanie gospodarstw rolnych, a także inwestowanie w te gospodarstwa z wykorzystaniem środków unijnych.

Reasumując, zarzucił organom niewłaściwe pokierowanie sprawą, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i w konsekwencji doprowadzenie do niekorzystnego dla strony załatwienia sprawy. Strona oraz poprzedni posiadacz, przez cały czas, od chwili przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego byli w kontakcie z Biurem Powiatowym Agencji w G. Dokonywali czynności zgodnie z sugestią urzędników i byli zapewniani, iż ich sprawa będzie rozpatrzona pozytywnie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, odnosząc się do zarzutu braku poinformowania poprzedniego właściciela gospodarstwa, aby złożył wniosek o uchylenie decyzji

o umorzeniu postępowania organ podkreślił, że nowelizacja rozporządzenia

w sprawie udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wprowadzająca możliwość przejęcia płatności, nie może być podstawą do weryfikacji prawomocnej decyzji w trybie art. 154 lub art. 155 K.p.a. Wyjaśnił, że zdarzenia, które mają miejsce po wydaniu decyzji podlegającej weryfikacji, nie stanowią przesłanki do uchylenia bądź zmiany tego aktu.

Wobec zarzutu strony dotyczącego nadużycia zaufania do organów Państwa, Dyrektor wyjaśnił, że zwrócił się o zajęcie stanowiska do Ministerstwa Rolnictwa

w celu uniknięcia niewłaściwej interpretacji przepisów § 7a, § 7b, § 7c rozporządzenia z dnia 01 sierpnia 2006 r. w sprawach, w których pierwotny wnioskodawca otrzymał decyzję o umorzeniu postępowania. Udzielona interpretacja potwierdziła, że w sprawach, w których pierwotnemu wnioskodawcy wydano decyzję o umorzeniu postępowania, nie mają zastosowania przepisy znowelizowanego rozporządzenia.

Ponadto organ wyjaśnił, że pismo dotyczące nowelizacji rozporządzenia

w sprawie udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej przesłane do wnioskodawcy, stanowiło wyłącznie ogólną informację o zmianie stanu prawnego w ramach przedmiotowego działania. Dodał, że podstawą rozstrzygnięcia sprawy był fakt braku toczącego się postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej poprzedniemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, a nie jak twierdzi strona skarżąca kwestia przeniesienia posiadania działki o powierzchni 0,49 ha pozostawionej sobie na własność przez pierwotnego wnioskodawcę na rzecz strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności

z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145

§ 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego

w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygniecie. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Stronie odmówiono przyznania płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Głównym powodem takiej decyzji było umorzenie przez organ postępowania toczącego się w przedmiocie przyznania tej płatności wobec poprzedniego producenta rolnego - teścia strony.

Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zaistniały w jej ramach stan faktyczny. Zauważyć należy, iż zbywca gospodarstwa rolnego - Z. S. złożył wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w dniu 23 lutego 2005 r. Tym samym wszczęte zostało postępowanie administracyjne o przyznanie płatności. W trakcie tego postępowania strona złożyła w dniu 5 stycznia 2006r. wniosek o przyznanie płatności finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w zakresie przechowywania nawozów naturalnych w związku z przekazaniem na jej rzecz posiadania gospodarstwa rolnego przez poprzednika Z. S. Wniosek ten został złożony jeszcze przed umorzeniem postępowania wobec poprzednika - Z. S. (decyzja o umorzeniu postępowania z dnia [...]).

Strona twierdzi, że w związku z przejęciem gospodarstwa wraz z teściem (poprzedni producent rolny) udali się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G., gdzie uzyskali informację od pracownika organu, że przejęcie płatności jest możliwe, jednakże strona skarżąca musi złożyć osobny wniosek o płatność, wówczas pomimo tego, że fundusze są już wyczerpane, otrzyma płatność, gdyż jej wniosek zajmie miejsce wniosku poprzedniego posiadacza.

Powyższe stwierdzenie zasługuje na wiarę, bowiem jest spójne z działaniami organu utrwalonymi w aktach administracyjnych. Zauważyć też należy, że organy podczas postępowania nie kwestionowały powoływanych przez stronę skarżącą faktów związanych z błędnie udzielonymi informacjami. Potwierdza taki stan rzeczy korespondencja organu, kierowana do strony.

Podkreślić należy, iż wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wobec poprzednika miało miejsce w dniu [...]. W tej sytuacji organ posiadał już wiedzę, że postępowanie wobec poprzedniego producenta rolnego jest zakończone, postępowanie nie jest w toku. Ponadto oczywistym jest, że w tym też czasie (do

1 sierpnia 2006r.) przepisy nie zawierały uregulowania umożliwiającego przejmującemu gospodarstwo rolne ubiegania się o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza rolnego. W tej sytuacji - skoro nie toczyło się postępowanie wobec poprzednika - to niezrozumiałe było skierowanie przez ten organ w dniu [...] (w tym samym dniu, w którym umorzono postępowanie wobec Z. S.) pisma do M. P. w kwestii przedłużenia terminu załatwienia sprawy, dotyczącej przedmiotowej płatności. Podobnie w pismach z dnia 28 lutego 2006r., 31 marca 2006r., 28 kwietnia 2006 r., 31 maja 2006r., 30 czerwca 2006r. jak i w piśmie z dnia 31 lipca 2006 r., w których informowano stronę, iż w związku ze złożonym wnioskiem o przedmiotową płatność i w nawiązaniu do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 2005 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 20005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 93, poz. 780) Agencja nie może wydać decyzji administracyjnej z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w terminie. Jednocześnie poinformowano, że termin płatności nie ulega zmianie i zgodnie z § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. pierwszą ratę płatności wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna.

Z powołanych pism jednoznacznie wynika, że organ traktował stronę jako podmiot uprawniony do przejęcia płatności po zbywcy gospodarstwa rolnego. Przywołane fakty uwiarygodniają udzielenie błędnych informacji przez organ co do możliwości przejęcia płatności przez nabywcę gospodarstwa rolnego. Nie można

w zaistniałym stanie faktycznym inaczej wytłumaczyć złożenia wniosku przez skarżącego w dniu 5 stycznia 2006r., jak i nie zaskarżenia decyzji o umorzeniu postępowania przez poprzedniego producenta rolnego (w skardze m. in. podniesiono niepoinformowanie o prawie złożenia wniosku w przedmiocie wzruszenia decyzji

w trybie art. 155 k.p.a.), jak tylko uzyskaniem błędnej informacji od organu. Skoro organ nie miał pewności, czy M. P. ma prawo jako następca do płatności

w ramach kontynuacji po poprzedniku, to nie powinien był umarzać postępowania wobec Z. S. i jednocześnie przez blisko rok stwarzać wobec strony taki stan, w którym ten ostatni jest przekonany o prawie do przejęcia płatności.

Strona wskazała, że postępując zgodnie z uzyskanymi od organu informacjami, w dniu 24 sierpnia 2005 r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Powyższe twierdzenie również jest dość wiarygodne ze względu na czynności organu. Po złożeniu bowiem powyższego wniosku, pomimo że od wielu miesięcy postępowanie wobec poprzedniego producenta rolnego zostało umorzone (decyzja w tym przedmiocie była ostateczna), organ traktował stronę nadal jako podmiot uprawniony do przejęcia płatności po zbywcy gospodarstwa rolnego i nie odmówił ich przyznania z tej przyczyny, że postępowanie nie jest w toku wobec Z. S. Dowodem jest fakt, że zarówno w piśmie z dnia [...] r., jak i w piśmie z dnia [...] r. informowano stronę, iż w związku ze złożonym wnioskiem o przedmiotową płatność Agencja nie może wydać decyzji administracyjnej z powodu braku interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, dotyczącej wnioskodawców, którzy stali się posiadaczami gospodarstwa w drodze przejęcia od osoby, która wcześniej wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Również i w tych pismach poinformowano, że termin płatności nie ulega zmianie i zgodnie z § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. pierwszą ratę płatności wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna.

Dopiero w dniu [...]. organ I instancji wydał decyzję, którą odmówił przyznania pomocy finansowej M. P. powołując się na decyzję wydaną prawie rok wcześniej, a umarzającą postępowanie wobec poprzedniego producenta rolnego. Należy stwierdzić, że swoim działaniem przez kilkanaście miesięcy organ utwierdzał stronę skarżącą oraz poprzedniego producenta rolnego w przekonaniu, że nie ma przeszkód do przejęcia płatności.

Istotne w sprawie jest to, że te błędne informacje były udzielane w trakcie toczącego się postępowania w stosunku do zbywcy gospodarstwa rolnego, jak

i bezpośrednio przed wszczęciem postępowania z wniosku skarżącego z dnia

5 stycznia 2006r. Zauważyć w tym miejscu wypada, iż art. 9 K.p.a. znajduje zastosowanie podczas toczącego się postępowania, obejmując swym zakresem działania organu bezpośrednio związane z wszczęciem postępowania, w ramach którego dochodzi do informowania potencjalnej strony postępowania o jej prawach

i obowiązkach o charakterze materialnoprawnym.

Udzielenie informacji w fazie wszczęcia postępowania ma dla ochrony interesu prawnego strony kapitalne znaczenie. Brak znajomości przepisów prawa może powodować nieudolne, a zwłaszcza w wielu przypadkach nie zaspokajające w pełni interesu strony działanie (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 6,

s. 79). Na gruncie płatności dla rolników, jako potencjalne błędy wskazać można przykładowo: złożenie wniosku nie o tę płatność, która stronie zgodnie z przepisami prawa materialnego przysługuje, czy złożenie nieodpowiedniego wniosku, w sytuacji, gdy przepisy przewidują stosowne druki, niespełnienie któregoś z warunków przyznania płatności, bądź też przekroczenie terminu do złożenia wniosku

o płatność. Nie budzi wątpliwości Sądu obowiązek organów - mieszczący się

w ramach treści art. 9 K.p.a. - do udzielania informacji związanych z prawidłowym zainicjowaniem postępowania administracyjnego.

W tym miejscu należy odwołać się do reguł wypływających z treści art. 9 K.p.a.. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powołany przepis ustanawia zasadę ogólną obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. Prawo do informacji przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji. W art. 10 ust. 3 stanowi, iż w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego rozstrzygnięcia sprawy, natomiast w art. 22 reguluje sposób postępowania w razie zwrócenia się z prośbą o udzielenie informacji.

Udzielanie informacji w trakcie toczącego się postępowania dotyczy zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego (por. wyrok WSA w Warszawie

z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957).

W myśl orzecznictwa NSA zgodnie z art. 9 K.p.a. organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej poprzez wskazanie bądź zacytowanie przepisu, lecz musi podać również "niezbędne wyjaśnienia" co do treści przepisów oraz udzielać "wskazówek", jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957).

Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 K.p.a.) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1740/98, LEX nr 42031).

Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż przyznawanie płatności z funduszy unijnych następuje w oparciu o przepisy, co do których występuje wymóg ich zgodności

z prawem wspólnotowym. W zakresie tej materii niezbędne jest zatem dbałe wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 9 K.p.a.

Warto w tym miejscu powołać orzecznictwo NSA wydane na gruncie art. 9 K.p.a. w przedmiocie nieznajomości prawa przez osoby, które nie są zorientowane

w problematyce prawnej. W wyroku z dnia 13 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1428/98, LEX nr 41815 Sąd stwierdził, że na organie administracyjnym ciąży powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z jej żądaniem. W orzeczeniu z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1476/97 LEX nr 34710 NSA zauważył, iż zasada państwa prawa, jak i przepis art. 9 kpa, nakładają na organy administracji obowiązek czuwania nad tym, by strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Natomiast w wyroku z dnia 18 lutego 1994 r. skonstatował, że strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, a zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi.

Niezależnie od naruszenia zasad wynikających z art. 9 K.p.a. wskazać należy na naruszenie podczas rozstrzygania przedmiotowej sprawy art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika z niego, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania do żądań i twierdzeń stron (por. wyrok NSA dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 789/04, LEX nr 189248). Zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu bowiem przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa (por. orzeczenie NSA z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 208/05, LEX nr 188971).

Udzielenie błędnej informacji, w konsekwencji której wydano decyzję uniemożliwiającą przejęcie przez stronę płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w sposób oczywisty narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wykracza bowiem poza granice praworządnego i sprawiedliwego postępowania.

W kontekście błędnych informacji co do możliwości przejęcia przez stronę płatności, o którą wystąpił jej teść zauważyć wypada, co podniosła w skardze strona niniejszego postępowania, że poprzednik dążyłby do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o umorzeniu. Korzystałby ze środków prawnych zmierzających do wzruszenia decyzji, gdyby został poinformowany o jej skutkach w zakresie ubiegania się przez stronę skarżącą o dofinansowanie. Nie można wykluczyć, że postępowanie wobec poprzednika nie zostałoby prawomocnie zakończone do dnia, w którym zaczął obowiązywać § 7a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r., a który wszedł w życie na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 9 sierpnia 2006 r. Nr 142, poz. 1016). Z przepisu tego wynika możliwość prawnego przejęcia płatności przez następcę. Stanowi on bowiem, że w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego i będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Także możliwe byłoby ewentualne skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu § 2 w/w nowelizacji rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., z którego wynika, że jeżeli przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 7a ust. 1 i § 7b ust. 1 rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej biegnie od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Tak więc gdy do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego doszło pod rządami starych przepisów, jednak w czasie, w którym nie doszło już do umorzenia postępowania wobec zbywcy gospodarstwa rolnego, byłaby podstawa do przejęcia płatności.

Udzielanie błędnych informacji w toku postępowania wszczętego z wniosku zbywcy gospodarstwa rolnego z dnia 23 lutego 2005r. oraz w postępowaniu z wniosku strony z dnia 5 stycznia 2006 r., prowadzonych w ramach jednej sprawy,

o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, naruszających art. 8 i art. 9 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, implikowało wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zaskarżonej do Sądu, decyzji jej poprzedzającej oraz decyzji umarzającej postępowanie wszczęte z wniosku zbywcy gospodarstwa rolnego. Sąd ma na uwadze także okoliczność, że wolą ustawodawcy było, aby następca miał prawo do ubiegania się o dofinansowanie po poprzednim producencie rolnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy również wyjaśnić (art. 7 K.p.a.), czy rzeczywiście strona skarżąca przejęła w posiadanie całość gospodarstwa rolnego po poprzedniku, czy też część, jak stwierdził organ I instancji w uzasadnieniu decyzji.

Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę nie przesądza, czy stronie przysługują płatności, lecz stwierdza, że wniosek wymaga merytorycznego rozpatrzenia z uwagi na przywołane okoliczności faktyczne i prawne.

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

D. Dudra H. Adamczewska - Wasilewicz U. Wiśniewska