Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 995/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi W. F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2006r.Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] lutego 2006r. zawieszającego postępowanie w sprawie wymeldowania A. L. z nieruchomości nr [...] przy ul. W. w L. utrzymał w mocy powyższe postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm.), do wydania przez organ gminy na wniosek strony lub z urzędu decyzji o wymeldowaniu konieczne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonym w tym artykule, tj. warunku faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dokonania obowiązku wymeldowania się. W świetle orzecznictwa administracyjnego spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z własnej woli osoby opuszczającej lokal, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

Jak wynika z akt sprawy A. L. dnia 1 lutego 2006 r. złożyła do Sądu Rejonowego dla W. pozew o naruszenie posiadania. W dniu 06.03.2006 w rozmowie telefonicznej z pracownikiem I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego dla W. ustalono, iż sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania nieruchomości nr [...] przy ul. W. w L. przeciwko W. F. toczy się przed w/w Sądem i nadano jej sygnaturę [...]

Zgodnie z treścią art. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawieszenie postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2003 r. Sygn. akt V SA 1397/02).

W ocenie organu odwoławczego toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania nieruchomości nr [...] przy ul. W. w L. stanowi zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie uzasadniające zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia w tej kwestii przez sąd. Dopiero bowiem orzeczenie sądu będzie podstawą do oceny dobrowolności opuszczenia lokalu. Jakkolwiek W. F. podnosi w zażaleniu, że A. L. opuściła sporną nieruchomość dobrowolnie to do rozstrzygania kwestii ochrony posiadania, z mocy przepisu art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego uprawnione są sądy powszechne, a nie organy administracji. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu zawartego w zażaleniu, iż pozew został wniesiony z uwagi na pouczenie jakie otrzymała A. L. od organu I instancji, Wojewoda [...] i wskazał, iż organ I instancji, postąpił słusznie, gdyż zgodnie z art. 9 Kpa. organy administracji czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W związku z tym podnoszone przez W. F. zarzuty, iż działania Urzędu przesądziły o racji jednej ze stron są bezzasadne.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. F., wskazując iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, bowiem otrzymał informację z Sądu Rejonowego dla W., iż przed tym Sadem wbrew stanowisku organu, nie toczy się jeszcze sprawa z powództwa A. L.. Sprawa o sygn. akt [...] jest obecnie na etapie usuwania braków formalnych, nie jest więc w toku. Wskazuje jednocześnie, iż gdyby organ wystąpił do Sądu z formalnych zapytaniem, pisemnie, a nie opierał się na treści notatki urzędowej sporządzonej z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu, otrzymałby właściwą odpowiedź, a sprawa wymeldowania byłaby wówczas kontynuowana.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, wskazał, iż w toku postępowania A. L. niejednokrotnie podnosiła, że nie opuściła miejsca zameldowania w sposób dobrowolny i trwały. Ma zamiar powrócić do niego, a zamiar ten wyraziła poprzez złożenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. W niesienie pozwu jest pierwszą czynnością powoda, ale jego znaczenie nie ogranicza się do tego. Jest to zarazem akt dyspozycji materialnej ze strony powoda, stanowi bowiem wyraz jego woli poszukiwaniu na drodze sądowej swoich praw. Wniesienie pozwu zapoczątkowuje postępowanie i uruchamia cały mechanizm działania sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie podstawą zawieszenia przez organy meldunkowe, w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania A. L. był fakt, iż przed Sądem powszechnym toczy się postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania, którego wynik w ocenie organów będzie miał wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Powołując się na przesłankę zawartą w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa tj. wskazując, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd należy wyjaśnić pojęcie "zagadnienia wstępnego". Pod tym pojęciem rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz - B. Adamiak, J. Borkowski, C.H. Beck Warszawa 2005 r. str. 444).

To, czy rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, a więc ustalenie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej wymeldowania danej osoby a zagadnieniem wstępnym, należy zatem do organu.

Wskazać jednak należy, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 32, poz. 174, z 1984 r. z późn. zm.) do wydania decyzji o wymeldowaniu niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. ustalenie, że osoba która ma być wymeldowana opuściła lokaja opuszczenie to miało charakter dobrowolny. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy przesłanki opuszczenia lokalu przez A. L.. Skarżący utrzymuje, iż jego była żona wyprowadziła się ze spornego lokalu dobrowolnie, zabierając ze sobą nie tylko rzeczy osobiste, ale również inne wartościowe przedmioty i rzeczy, opróżniła także swój gabinet lekarski. Odmiennie do tej okoliczności odnosi się A. L.. Twierdzi ona, iż do opuszczenie spornego lokalu została zmuszona, negatywnym zachowaniem jej byłego męża. Incydenty w domu miały miejsce szczególnie gdy w domu nie było ich córki. Po jej wyjeździe na kilkumiesięczny kontrakt, czuła się szczególnie zagrożona. W maju 2005r. postanowiła więc czasowo, do jej powrotu wyprowadzić się do mieszkania służbowego. Podnosi także, iż po opuszczeniu lokalu nie mogła już do niego powrócić, bowiem zostały wymienione zamki w drzwiach. Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006r. skarżący W. F. przyznał, iż w czerwcu 2005r. dokonał wymiany kluczy, co uniemożliwiło byłej żonie wejście do domu. A. L. na poparcie swojego stanowiska, przedłożyła kopię pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, który w trakcie toczącego się postępowania o jej wymeldowanie wniosła do Sądu powszechnego. Po otrzymaniu powyższej informacji, organ ustalił, iż przed Sądem Rejonowym dla W., toczy się sprawa z jej powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania i nadano jej sygnaturę [...]. Na tę okoliczność sporządzono stosowną notatkę służbową z dnia 6 marca 2006r.

W tych okolicznościach, gdy istniał spór co do przesłanki opuszczenia lokalu przez A. L., w ocenie Sądu koniecznym było zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed sądem powszechnym. Prawidłowe rozpoznanie sprawy w przedmiocie wymeldowania wymagało więc wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego, wskazującego, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, bowiem z uzyskanych przez niego informacji wynika, że sprawa z powództwa A. L., o przywrócenie naruszonego posiadania nie toczy się przed sądem powszechnym, bowiem sprawa jest dopiero na etapie usuwania braków formalnych-uiszczeniet wpisu w ocenie Sądu okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia organu.

Niekwestionowanym w sprawie jest fakt, iż A. L., w stosunku do której na wniosek skarżącego toczy się postępowanie administracyjne o jej wymeldowanie, w drodze powództwa cywilnego żąda przywrócenia jej naruszonego posiadania, wskazując, iż nie opuściła spornego lokalu dobrowolnie i ma zamiar powrócić do niego. Stanowisko to podtrzymała ona także na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006r.

Zgodnie więc z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądowego Administracyjnego, organ administracji winien zawiesić postępowanie administracyjne do czasu zakończenia postępowania sądowego (por. Wyrok SA z dnia 22 sierpnia 2000r., Sygn. akt V SA 108/00, Wyrok NSA z dnia 8 listopada 200 lr. sygn akt V SA 794/01). Na marginesie należy wskazać, iż w przypadku nieopłacenia powództwa, Sąd zmuszony będzie dokonać jego zwrotu, a wówczas organ winien jest podjąć zawieszone postępowanie administracyjne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji.