Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 918/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 91 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odwołania w podatku od nieruchomości za 2009 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub Kolegium), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej O.p.) - po rozpatrzeniu zażalenia A S.A. z w W. (dalej Spółka lub podatnik) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zawieszenia postępowania w sprawie odwołania Spółki z dnia 5 stycznia 2015 r. od decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] r. nr [...], dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, iż ww. postanowieniem z dnia [...] r. zawiesiło postępowanie w sprawie odwołania wniesionego przez Spółkę od decyzji wymiarowej. Pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. pełnomocnik strony złożył zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania. Zdaniem pełnomocnika złożenie przez inne organy podatkowe pozwów o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowanie prowadzone przez SKO w sprawie decyzji wymiarowej dotyczącej podatku od nieruchomości.

Dalej organ II instancji wyjaśnił, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w wyniku kontroli nr [...] wskazał, że w dniu 31 stycznia 2009 r. B S.A. - jako korzystający oraz C sp. z o.o. (podmiot w 99,99 % zależny od B S.A.) - jako finansujący, zawarty umowę sprzedaży i leasingu zwrotnego każdego z ruchomych składników majątkowych wskazanych w załączniku do umowy. Ustalono, że przedmiot transakcji z 31 stycznia 2009 r. obejmował m.in. kable umieszczone bezpośrednio w ziemi, linie kablowe, maszty i wieże, sieci telefoniczne, sieci miejscowe SM, sieci rozdzielcze i abonenckie, sieci dostępowe, kanalizację teletechniczną, OTK Linie napowietrzne. Spółka poinformowała, że przedmiotem sprzedaży były kable umieszczone bezpośrednio w ziemi, nie objęto nią natomiast kabli umieszczonych w kanalizacji. W toku kontroli ustalono, że A S.A. złożyła organom podatkowym korekty deklaracji rocznych, wskazując jako przyczynę korekty sprzedaż z 31 stycznia 2009 roku. Organ kontroli skarbowej stwierdził, że A S.A. zaniżyła podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości od części infrastruktury telekomunikacyjnej będącej przedmiotem ww. umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej z C sp. z o.o. W ocenie tego organu transakcja miała na celu tzw. "optymalizacje podatkową", poprzez zmianę podatnika, który wykazał i wykazuje niższą wartość budowli od części infrastruktury telekomunikacyjnej, stanowiącej przed datą umowy własność kontrolowanej Spółki. W uzasadnieniu organ kontroli skarbowej przywołał szereg okoliczności mających świadczyć o tym, że jedynym celem zawartej umowy było przeniesienie obowiązku podatkowego z B S.A. na C sp. z o.o. i opodatkowanie tych samych budowli od podstawy opodatkowania o połowę niższej. Zdaniem organu umowa nie zmieniła niczego w sferze praw i obowiązków B S.A. posiadanych i wykonywanych uprzednio w stosunku do infrastruktury objętej umową sprzedaży i leasingu zwrotnego.

Na podstawie pisma Wiceprezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] r. organ odwoławczy ustalił, że przed tym Sądem toczą się sprawy, których stronami są A S.A. oraz C sp. z o.o. z siedzibą w W. o ustalenie stosunku prawnego w przedmiocie nieistnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009 r. zawartej pomiędzy B S.A. a C sp. z o.o. Jak wynika z podanych przez Sąd sygnatur (sygn. [...],[...],[...],[...],[...]) większość spraw zawisła w 2014 r. Przedmiotem sporu są powództwa wytoczone na podstawie art. 199a § 3 O.p. w związku z art. 1891 Kodeksu postępowania cywilnego. Pomimo odwołania do treści art. 189, powództwo z art. 1891 K.p.c. jest odrębnym środkiem procesowym. Przez "uprawnienie", o którym mowa w art. 1891 K.p.c., rozumieć należy legitymację do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Legitymacja ta nie przysługuje jednak "każdemu, kto posiada w tym interes prawny", lecz wymienionym powyżej organom, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych. Sformułowanie to oznacza, że szczególną przesłankę do wytoczenia tego powództwa stanowi potrzeba ("niezbędność") ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa cywilnego powstała w toku postępowania podatkowego dla oceny skutków zdarzeń cywilnoprawnych w dziedzinie prawa podatkowego.

Stąd też Kolegium słusznie uznało, że w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne stanowi toczące się postępowanie cywilne o ustalenie stosunku prawnego w przedmiocie nieistnienia umowy z dnia 31 stycznia 2009 r., wszczęte w związku z art. 199a § 3 O.p. Przepis ten nakłada na organ podatkowy obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, a w szczególności zeznań strony, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, przy czym rolą sądu powszechnego powinno być ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa, a nie celu i treści czynności prawnej, natomiast rolą organu podatkowego określenie ich skutków dla prawa podatkowego. Od ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie cywilnej zależeć będzie ustalenie skutków podatkowych zdarzenia z dnia 31 stycznia 2009 r. Kolegium stoi na stanowisku, iż skoro ww. umowa wywiera skutki prawne dotyczące wszystkich gmin w kraju, to stwierdzenie przez sąd powszechny nieistnienia umowy zawartej pomiędzy B S.A. a C sp. z o.o. także będzie miało wpływ na poszczególne gminy, a nie jak twierdzi pełnomocnik strony tylko na te, które złożyły pozwy.

Organ podatkowy I instancji ustalając w decyzji z dnia [...]r. podstawę opodatkowania dla budowli za 2009 r. nie uwzględnił bowiem sprzedaży infrastruktury na podstawie spornej umowy.

SKO stwierdziło, że zachodzi podstawa do zawieszenia tego postępowania określona w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z powołanym przepisem organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka zrzuciła SKO naruszenie

1) art. 201 §1 pkt 2 O.p. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne;

2) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Z powyższych względów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia Kolegium oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Wójt Gminy N. określił Spółce podatek od nieruchomości za 2009 rok, zwiększając podstawę opodatkowania budowli. Spółka złożyła odwołanie od w/w decyzji, zarzucając organowi podatkowemu naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.

W międzyczasie Prezydenci W., W. i G. złożyli pozwy przeciwko Spółce o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej, co było przyczyną zawieszenia postępowania wdrożonego odwołaniem od decyzji wymiarowej.

Zdaniem skarżącej Spółki złożenie przez inne organy podatkowe pozwów o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowanie prowadzone przez organy w niniejszej sprawie. Pozwy złożone przez prezydentów W., W. i G. mają bowiem wpływ wyłącznie na postępowania prowadzone przez tych prezydentów. Innymi słowy ani te pozwy, ani rozstrzygnięcia sądów w tych sprawach nie będą wpływać na postępowania innych organów podatkowych. Postępowanie w trybie art. 1891 K.p.c. wywiera bowiem wpływ tylko na relacje stron, które były stronami takiego posterowania. Jest to zatem stosunek prawny typu względnego, tzn. jest on skuteczny jedynie między stronami stosunku prawnego (inter partes).

Zgodnie z art. 366 K.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tytko między tymi samymi stronami. Istnieje orzecznictwo sądowe, potwierdzające, że wyroki zapadłe w oparciu o powództwa wytoczone na podstawie art. 189 k.p.c. rozstrzygają sprawę wyłącznie pomiędzy stronami. Przykładowo w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 1955 r (II CR 291/55) Sąd stwierdził, że "Dopuszczalne jest powództwo o ustalenie, że powód jest właścicielem nieruchomości (niezależnie od tego, czy dowód własności zaginął), jeżeli powód ma interes w uzyskaniu takiego ustalenia przeciwko pozwanemu. Wyrok taki jest skuteczny jedynie przeciwko pozwanemu i poza tym nie stanowi dokumentu stwierdzającego prawo własności powoda do nieruchomości". Natomiast Sąd Apelacyjny w W. I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 31 stycznia 2014 r. ([...]) stwierdził, że "Zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tymczasem orzeczenie wydane w oparciu o art.189 K.p.c. nie korzysta z rozszerzonej prawomocności i na treść tego wyroku nie mógłby powoływać się ani Skarb Państwa, ani też (...) S.A. w upadłości, co powodowałoby, że również powódka nie uzyskałaby zaspokojenia swoich praw i roszczeń".

Następnie skarżąca powołała się na wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 grudnia 2012 r. (II CSK 143/12) oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2010 r., IV CSK 359/09, odnoszący się do prawomocności materialnej wyroku, których obszerne fragmenty strona zacytowała. SN wskazał m.in., iż "Zasadą jest, że związanie rozstrzygnięciem określonej kwestii w innej sprawie, różniącej się przedmiotem, występuje tylko granicach podmiotowych prawomocności, czyli w sprawie, w której występują te same strony lub osoby objęte prawomocnością rozszerzoną na podstawie przepisu szczególnego. W braku tożsamości podmiotowej rozstrzygnięcie określonego zagadnienia przy orzekaniu w jednej sprawie nie wyłącza dopuszczalności jego badania i oceny w innej sprawie. Osoby, które nie były stronami i których nie obejmuje z mocy przepisu szczególnego rozszerzona prawomocność materialna wcześniejszego wyroku, nie są pozbawione możliwości realizowania swego prawa we własnej sprawie, także wtedy, gdy łączy się to z kwestionowaniem oceny wyrażonej w innej sprawie w zakresie przesłanek orzekania".

Z powyższych orzeczeń jasno - według Spółki - wynika, że aby wyrok sądu zapadły w procesie opartym o powództwo przeciwko Spółce, wytoczone na podstawie art. 1891 K.p.c. przez prezydentów wskazanych na wstępie miast, wpływał także na relacje Spółki z Wójtem Gminy N. wyrok taki musiałby korzystać z rozszerzonej prawomocności na mocy odpowiednich przepisów. Z braku takich przepisów należy stwierdzić, że wyrok taki nie będzie korzystał z rozszerzonej prawomocności, co oznacza, że rozstrzygnie jedynie relacje pomiędzy Spółką a ww. prezydentami miast i w żaden sposób nie wpłynie na rozstrzygniecie sprawy podatku od nieruchomości należnego organowi w niniejszej sprawie. Tym samym zaskarżone postanowienie narusza art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne.

Strona skarżąca podkreśliła również, że postępowanie w trybie art. 1891 K.p.c. ma swoją podstawę prawną w art. 199a § 3 O.p. Przepis ten stanowi, że jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.

Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, iż warunkiem wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia bądź nieistnienie stosunku prawnego lub prawa jest spełnienie następujących przesłanek:

- w postępowaniu zostały zgromadzone dowody;

- z tak zebranych dowodów (a zwłaszcza z zeznań strony) wynikają wątpliwości w zakresie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

Strona zaznaczyła, że organ podatkowy I instancji nie podjął w trakcie postępowania żadnych działań wskazujących na istnienie jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w szczególności nie przeprowadził obligatoryjnego w takim przypadku przesłuchania.

Natomiast zgodnie z art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie z art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zadaniem Kolegium jest między innymi ocena, czy organ pierwszej instancji dochował wymogów ustanowionych powyższymi przepisami, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło.

Ponadto do skargi strona dołączyła opinię prof. dr hab. H. D., która potwierdza, iż zawieszenie biegu terminu przedawnienia może nastąpić tylko w sytuacji, jeżeli organ w ramach prowadzonego postępowania podatkowego złożył pozew na podstawie art. 199a § 3 O.p

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 z późn. zm. - zwaną dalej P.p.s.a.). Należy podkreślić, iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 P.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn w niej podniesionych.

Rozstrzygnięcie kwestii spornej pomiędzy stronami wymaga odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie wystąpiło "zagadnienie wstępne", stanowiące przyczynę zawieszenia postępowania odwoławczego wskazaną w zaskarżonym postanowieniu organu II instancji.

Na wstępie podnieść należy, iż zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "zagadnienie wstępne" należy rozumieć zagadnienie, którego rozstrzygnięcie, przez inny organ lub sąd, jest niezbędne dla rozpatrzenia i wydania decyzji w konkretnej, toczącej się sprawie (np. gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej). Jeżeli więc "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej.

Warto w tym miejscu przytoczyć tezę zawartą w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 785/13, w którym Sąd wskazał, iż: "zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. uzależnione jest od wystąpienia czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego, które muszą wystąpić łącznie. Mianowicie, zagadnienie wstępne wyłania się w toku postępowania podatkowego; jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, co oznacza, że zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy; istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji".

Innymi słowy, zawieszenie postępowania ze względu na zaistnienie zagadnienia wstępnego występuje tylko w sytuacji, gdy dla rozpatrzenia sprawy głównej niezbędne jest uzyskanie rozstrzygnięcia dokonanego w tej sprawie przez sąd lub inny organ państwowy niż ten, przed którym toczy się postępowanie, a bez którego nie jest możliwe załatwienie sprawy głównej. Zagadnienie wstępne nie dotyczy przy tym kwestii ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż to należy do organu prowadzącego sprawę, a nie do innego organu lub sądu. Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje.

Jak wynika z powyższych rozważań, zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Jest to przesłanka negatywna jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można zatem utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (por. wyroki NSA z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1916/11, z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 584/13).

W ocenie Sądu, tak rozumiana przesłanka zawieszenia postępowania, jak słusznie podniesiono w skardze, w postępowaniu prowadzonym wobec skarżącej Spółki nie wystąpiła.

Według organów podatkowych zagadnieniem wstępnym w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie przez Sąd Okręgowy w W. spraw z powództwa Prezydentów trzech miast w przedmiocie ustalenia nieważności (ustalenia nieistnienia) umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, zawartej pomiędzy skarżącą a C sp. z o.o. w dniu 31 stycznia 2009 r. Umowa ta odnosi się również do przedmiotów opodatkowania, jakie pierwotnie podatnik wskazał w deklaracji podatkowej za 2009 r. Zdaniem organów podatkowych od wyniku ww. postępowań sądowych zależeć będzie to, jakie budowle podlegać będą opodatkowaniu przez podatnika.

Zdaniem Sądu kwestia ważności/nieistnienia spornej umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego będąca przedmiotem rozstrzygania przez Sąd Okręgowy nie ma charakteru zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy. Pomiędzy prowadzonym postępowaniem podatkowym, a wyrokami jakie zapadną przed sądem powszechnym, nie występuje bowiem zależność uniemożliwiająca procedowanie przez organ podatkowy i jednocześnie uzależniająca/warunkująca rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie opodatkowania strony podatkiem od nieruchomości za dany rok podatkowy przez organ prowadzący przedmiotową sprawę.

Jak trafnie wskazano w skardze wyroki, które zostaną wydane w postępowaniach przed Sądem Okręgowym z powództwa ww. Prezydentów Miast będą miały wpływ wyłącznie na postępowania podatkowe prowadzone przez te organy podatkowe. Wyroki zapadłe w procesie opartym o powództwo przeciwko Spółce wytoczone na podstawie art. 1891 K.p.c. nie będą bowiem korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organów podatkowych rozstrzygających w niniejszej sprawie.

Wyrok wydany w oparciu o dyspozycję art. 1891 K.p.c. będzie wywierał skutki i kształtował stan prawny wyłącznie pomiędzy stronami procesu (inter partes), nie będzie go cechowała tzw. "prawomocność rozszerzona" (erga omnes) (por. np. wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...]). Rozpatrując zakres związania organu podatkowego prawomocnym wyrokami, jakie zapadną przed sądem powszechnym należy odwołać się do przepisów art. 365 § 1 i art. 366 K.p.c. Zgodnie z art. 365 § 1 orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 366 stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

Zagadnienie prawomocności materialnej wyroku wydanego przez sąd w innej sprawie odnosi się do faktu jego istnienia, a przejawia się w mocy wiążącej, ocenianej od strony podmiotowej i przedmiotowej. Granice podmiotowe wyznaczone są składem uczestników postępowania prawomocnie zakończonego, chyba że ustawa wyraźnie wskazuje na związanie także innych osób (art. 365 § 1 in fine K.p.c.) np. art. 435, 452, 458 K.p.c. Jeśli nie zachodzi tożsamość podmiotowa, to rozstrzygnięcie określonego zagadnienia prawnego w jednej sprawie nie wyłącza dopuszczalności jego badania i oceny w innej sprawie. Oznacza to, że osoby, które nie były stronami i których nie obejmuje rozszerzona prawomocność materialna wcześniejszego wyroku, nie są pozbawione możliwości realizowania swego prawa we własnej sprawie, także wtedy, gdy łączy się to z kwestionowaniem oceny, wyrażonej w innej sprawie, w zakresie przesłanek orzekania. Wiąże się to z koniecznością zapewnienia stronie prawa do sądu umożliwiającego właściwą ochronę jej praw (wyrok SN z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt I CSK 727/12, LEX nr 1523363).

Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 stycznia 2011 r. (I UK 191/10, LEX nr 896481) Sąd Najwyższy wskazał, iż powszechnie przyjmuje się, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy aspekt (prawomocność w sensie pozytywnym) oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym wyroku, co gwarantuje poszanowanie dla orzeczenia sądu ustalającego lub regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia. Określone w art. 365 § 1 K.p.c. związanie stron, sądów oraz innych organów i osób treścią prawomocnego orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nim sytuacji stan prawny przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku. Natomiast negatywna strona prawomocności materialnej polega na wykluczeniu możliwości ponownego rozpoznania sprawy między tymi samymi stronami co do tego samego przedmiotu. Jest to negatywna przesłanka procesowa, określana jako powaga rzeczy osądzonej, czyli res iudicata, która została uregulowana w art. 366 k.p.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 15 listopada 2007 r., II CSK 347/07, LEX nr 345525 oraz z 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, LEX nr 513001).

Stwierdzenie, że art. 365 § 1 K.p.c. przypisuje prawomocnemu orzeczeniu sądu moc wiążącą nie tylko wobec stron i sądu, który je wydał, lecz również innych sądów, organów państwowych oraz organów administracji publicznej, a w wypadkach prawem przewidzianych także innych osób, oznacza jedynie tyle, że żaden z wymienionych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był, czy nie był stroną tego postępowania. Jednakże mocy wiążącej prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 365 § 1 K.p.c. nie można rozpatrywać w oderwaniu od art. 366 K.p.c., który przymiot powagi rzeczy osądzonej odnosi tylko "do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami." W świetle powyższego, SKO nie miało podstaw do przyjęcia, że wyroki, które zapadną z powództwa innych organów podatkowych stanowią zagadnienie wstępne w toczącym się postępowaniu podatkowym i bez tych wyroków tutejszy organ nie może prowadzić samodzielnie postępowania, w tym w zakresie oceny skutków zawartej umowy dla określenia podatku od nieruchomości. Zdaniem Sądu, orzeczenia Sądu Okręgowego w W. w sprawach z powództwa innych organów nie są zagadnieniem wstępnym w postępowaniu wymiarowym, w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

Końcowo zauważyć wypada, iż takiej samej oceny dokonały wojewódzkie sądy administracyjne w licznych orzeczeniach, wydanych w analogicznym stanie faktycznym w sprawach ze skarg Spółki. Tytułem przykładu podać można wyroki: WSA w Wrocławiu: I SA/Wr 1244/15 z 21 października 2015 r., I SA/Wr 1260/15 z 22 października 2015 r., I SA/Wr 1654/15 z 18 grudnia 2015 r. oraz WSA w Łodzi: I SA/Łd 1255-1258/15, I SA/Łd 1267-1269/15 z 17 grudnia 2015 r., I SA/Łd 1133/15 z 29 grudnia 2015 r.

Natomiast zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przez organ podatkowy art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. oraz uwagi w przedmiocie stosowania art. 199a § 3 O.p. - jako związane z postępowaniem wymiarowym - pozostają poza zakresem kontroli legalności postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Mając na względzie przedstawioną powyżej ocenę prawną, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 P.p.s.a.