Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 221/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.190, art.145 §1 pkt 1 lit. a i c, art.200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi Zrzeszenia P. w J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Zrzeszenia P. w J. kwotę 13491 zł (trzynaście tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Zrzeszenia P. z siedzibą w J. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] września 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR . Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym :

W dniu [...] sierpnia 2010 r. Zrzeszenie złożyło wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] czerwca 2010 r.

Zrzeszenie ubiegało się o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, w kwocie 2 657 138,57 zł.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. skierował do grupy producentów wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia [...] listopada 2010 r. i poinformował grupę producentów o ujęciu w załączniku do wniosku (formularz W-1.4/20 oraz W-1.4a/20) niekwalifikowanych kosztów inwestycji dotyczących m. in.: zakupu i montażu separatora, zakresu prac, które zostały zrealizowane na gruncie, niestanowiącym własności lub przedmiotu użytkowania wieczystego grupy producentów oraz braku możliwości dofinansowania kosztów przygotowania i realizacji inwestycji, związanych z zakupem i montażem wagi samochodowej. Zażądał także wyjaśnienia konieczności zakupu przez grupę producentów zakupu sortowni "naważarko-pakowaczki". Wskazał, że w przypadku zakupu gruntu, pomoc finansowa przyznawana jest do wartości rynkowej, określonej na podstawie dokumentu wystawionego przez uprawnionego rzeczoznawcę.

W odpowiedzi na wezwanie strona złożyła m.in. kosztorys powykonawczy z dnia [...] grudnia 2010 r. dotyczący wydzielenia wartości robót wykonanych na gruncie, który nie stanowi własności grupy producentów w kwocie netto 23 157,52 zł, dla inwestycji o nazwie "Chłodnia i magazyn owoców i warzyw". Natomiast grupa producentów z wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie wyłączyła z objęcia pomocą finansową żadnych kosztów zrealizowanych inwestycji, w tym kosztów prac budowlanych, zrealizowanych na gruncie, niestanowiącym własności grupy producentów.

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2011 roku ustalono m.in., że:

1) w przypadku zakupu sortowni "naważarko-pakowaczki" stwierdzono, iż zakupiony sprzęt nie był przez grupę wykorzystywany. Inspektorzy BKM ustalili, że linia do sortowania nie pracowała i udokumentowali ten fakt fotografiami;

2) w chłodniach z kontrolowaną atmosferą nie stwierdzono przechowywania owoców i warzyw. W komorach znajdowały się zmagazynowane puste skrzyniopalety. Jedna komora była pusta. Jednocześnie inspektorzy BKM [...] OR ARiMR wskazali, że zatwierdzony plan dochodzenia do uznania nie zawiera informacji na temat montażu instalacji chłodniczej z kontrolowaną atmosferą.

W dniu [...] stycznia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją Nr [...] przyznał Zrzeszeniu P. pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 1 814 895,99 zł, za 11 półrocze 5 roku realizacji planu dochodzenia do uznania, tj. za okres od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] czerwca 2010 r. Tym samym, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji - w zakresie:

- kosztów związanych z zakupem i montażem separatora EG0500C,

- kosztów związanych z "opracowaniem wzorcowej dokumentacji dla postępowania ofertowego na budowę chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną w J.", w zakresie kosztów przygotowania i realizacji, związanych z montażem wagi samochodowej",

- kosztów zakupu gruntu przeznaczonego pod budowę chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną, ponad jego wartość rynkową, określoną w sporządzanym operacie szacunkowym,

- kosztów robót wykonanych na gruncie, który nie stanowi własności grupy producentów oraz nie jest przedmiotem użytkowania wieczystego,

- kosztów zakupu "naważarko-pakowaczki" do jabłek konsumpcyjnych oraz wykonania instalacji kontrolowanej atmosfery,

- sprawowania nadzoru inwestorskiego przy budowie chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną, dotyczącego wykonania instalacji kontrolowanej atmosfery.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej ogółem w wysokości 421 121,29 zł, a także dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości 421 121,29 zł. Łączna kwota dofinansowania wyniosła zatem 1 814 895,99 zł.

W wyniku postępowania odwoławczego Prezes ARiMR decyzją Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ I instancji ponownie wystosował do grupy producentów wezwanie nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. W przedmiotowym wezwaniu poinformował stronę o kosztach niekwalifikowanych, w tym kosztach zakupu i montażu separatora EG0500C, opracowania wzorcowej dokumentacji dla postępowania ofertowego na budowę chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną oraz montażem wagi samochodowej, częściowego zakupu gruntu pod budowę chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną, części robót budowlanych wykonanych poza gruntem należącym do grupy, zakupu sortowni "naważarko-pakowaczki" oraz wykonania instalacji kontrolowanej atmosfery, sprawowania nadzoru inwestorskiego przy budowie chłodni i magazynu owoców i warzyw, w zakresie wykonania kontrolowanej atmosfery, łącznie w kwocie 561 495,05 zł.

W przedmiotowym wezwaniu wskazano, że ww. koszty nie mogą zostać objęte pomocą finansową, ze względu na brak możliwości ich wykorzystania, biorąc pod uwagę specyfikę produkcji grupy producentów. Jednocześnie w wezwaniu wskazano, że ww. koszty nie są niezbędne w celu uzyskania uznania za organizację producentów, w ramach realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania. Wskazano również na możliwość odstąpienia od zastosowania kary (stosownie do art. 119 ust. 3 drugi akapit RK (WE) Nr 1580/2007).

W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] maja 2011 r., grupa producentów przy piśmie z dnia 24 maja 2011 r. złożyła wyjaśnienia wraz z załącznikami:

- umową o współpracy handlowej z firmą C. z dnia [...] lipca 2010 r.

- opinią odnośnie celowości sfinansowania przez ARiMR istniejącej chłodni oraz urządzeń do sortowania i pakowania jabłek

- wyjaśnieniem niewykonania planu sprzedaży w 2010 r.,

- protokołem Komisji powołanej przez Wojewodę Województwa [...] z szacunku szkód, w związku z wystąpieniem niekorzystnych warunków atmosferycznych z dnia [...] lipca 2010 r.,

- zarządzeniem Wójta Gminy J. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie ogłoszenia pogotowia przeciwpowodziowego na terenie Gminy.

Ponadto, w złożonych wyjaśnieniach strona wycofała się z wnioskowania o objęcie dofinansowaniem kosztów: zakupu i montażu separatora EG 0500C w kwocie 12 046,31 zł, opracowania wzorcowej dokumentacji dla postępowania ofertowego na budowę chłodni i magazynu owoców i warzyw" wraz z częścią socjalną w J. oraz dostawą i montażem wagi samochodowej w kwocie netto 300,00 zł, różnicy pomiędzy wydatkiem poniesionym, a wartością rynkową nieruchomości nr [...] w J., określoną w operacie szacunkowym w kwocie 26 800,00 zł, kosztów robót wykonanych poza w/w działką w kwocie 23 157,52 zł. Tym samym, grupa producentów wycofała się z objęcia pomocą finansową kosztów ogółem w kwocie netto 62 303,83 zł.

Jednocześnie, strona nie zgodziła się z uznaniem za koszt niekwalifikowany kwoty 257 403,90 zł, wydanej na zakup i montaż sortowni "naważarko-pakowaczki" oraz kwoty 239 156,60 zł, za zakup i montaż urządzeń do kontrolowanej atmosfery, sprawowania nadzoru inwestorskiego przy budowie chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną w J., dotyczące wykonania ww. instalacji w kwocie 2 630,72 zł. Tym samym grupa producentów nie zgadza się na odmowę przyznania pomocy finansowej do poniesionych kosztów inwestycji ogółem w kwocie netto 499 191,22 zł.

W dniu [...] lipca 2011 roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w K. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją Nr [...] przyznał Zrzeszeniu pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 2 028 048,92 zł, za II półrocze piątego roku realizacji planu dochodzenia do uznania, z czego pomoc ze środków UE wynosi 1 352 032,61 zł oraz odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości 421 121,29 zł. Jednocześnie organ I instancji nałożył karę na należną kwotę pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, w kwocie netto 207 968.36 zł. Łączna kwota dofinansowania wyniosła 2 028 048,92 zł.

Strona odwołała się od powyższej decyzji. Decyzją Nr [...] wydaną w dniu [...] września 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału.

Organ wskazał, iż zgodnie z pkt 9 wykazu kosztów kwalifikowanych, do objęcia pomocą finansową kwalifikują się koszty zakupu narzędzi oraz zakupu i montażu maszyn oraz urządzeń, przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców i warzyw do sprzedaży, w tym koszt zakupu i montażu wagi samochodowej.

Jednocześnie, zgodnie z pkt 12 wykazu kosztów kwalifikowanych, do objęcia pomocą finansową można również zaliczyć koszty związane z przygotowaniem i realizacją inwestycji, o których mowa w pkt 1-7, w wysokości nieprzekraczającej 12% kwalifikowanych kosztów całej inwestycji wymienionych w pkt 1-7, obejmujące koszty:

a) przygotowania dokumentacji technicznej, ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych i projektów inwestycji, w tym studium wykonalności oraz biznes planu;

b) zaświadczeń, pozwoleń i opłat, w tym opłat notarialnych i dokumentacji związanej z ich uzyskaniem,

c) nadzoru urbanistycznego, architektonicznego i budowlanego,

d) usług geodezyjnych,

e) usług dotyczących zarządzania realizacją inwestycji budowlanych oraz usług świadczonych w zakresie realizacji budowy, w tym sprawowania nadzoru inwestorskiego, od rozpoczęcia realizacji inwestycji do jej zakończenia.

Pomocą finansową w ocenie organu można objąć koszty związane z przygotowaniem i realizacją inwestycji, jednakże wyłącznie te koszty, które związane są z przygotowaniem i realizacją inwestycji dotyczących prac budowlanych, o których mowa w pkt 1-7 wykazu kosztów kwalifikowanych. Natomiast montaż wagi samochodowej nie jest zaliczany do kosztów inwestycji, o których mowa w pkt 1-7, a do kosztów zakupu i montażu urządzeń przeznaczonych do magazynowania lub przygotowywania owoców i warzyw do sprzedaży, o których mowa w pkt 9 wykazu kosztów kwalifikowanych. Tym samym koszty związane z "Opracowaniem wzorcowej dokumentacji dla postępowania ofertowego na budowę chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną w J." w zakresie kosztów przygotowania i realizacji inwestycji, związanych z montażem wagi samochodowej, w kwocie netto 300 zł, nie powinny stanowić kosztu kwalifikowanego, gdyż nie dotyczą inwestycji, o których mowa w pkt 1-7 wykazu kosztów, a więc grupa niesłusznie wnioskowała o kwotę pomocy finansowej w wysokości 225,00 zł.

Ponadto, grupa producentów wnioskowała o zwrot kosztów związanych z zakupem\montażem separatora EG 0500C, który stanowi część instalacji wodno - kanalizacyjnej. Natomiast zgodnie z pkt 7 wykazu kosztów kwalifikowanych, do objęcia pomocą finansową można włączyć instalację wodno - kanalizacyjną, dotyczącą użytkowania budynku w części uzasadniającej jej bezpośrednie wykorzystanie w procesie technologicznym służącym przechowywaniu, magazynowaniu, sortowaniu lub przygotowaniu owoców i warzyw do sprzedaży. Natomiast zakres inwestycji przyczyniających się do oczyszczania wód z instalacji wodno-kanalizacyjnej spełniających wymagania wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 roku w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 168 poz. 1763), w tym zakup i montaż separatora nie zostały ujęte w Wykazie kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Tym samym, koszty związane z budową separatora do filtrowania wody z instalacji wodno-kanalizacyjnej nie mogą stanowić kosztu kwalifikowanego. Jednocześnie stosownie do art. 46 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1580/2007 ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzeń Rady (WE) Nr 2200/96. (WE) Nr 2201/96 i (WE) Nr 1182/2007 w v sektorze owoców i warzyw (od dnia 22 czerwca 2011 r. - art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 543/2011), pomoc na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania przyznawana jest na inwestycje niezbędne do realizacji przez grupę producentów, w celu uzyskania uznania za organizację producentów owoców i warzyw. Natomiast zakupu oraz montażu separatora nie można uznać za inwestycję, jaką należy podjąć w celu uzyskania uznania za organizację producentów owoców i warzyw. Tym samym, poniesione koszty na zakup i montaż separatora EG0500C w kwocie 12 046,31 zł, nie powinny stanowić kosztu kwalifikowanego.

Strona wnioskowała o zwrot kosztów zakupu gruntu przeznaczonego pod budowę chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną w J. - działka nr [...]. Wartość zgłoszona we wniosku na podstawie aktu notarialnego nr [...] wyniosła 110 000 zł. Natomiast, zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r., pomoc finansowa na pokrycie kosztów kwalifikowanych inwestycji dotyczących zakupu gruntu jest przyznawana wyłącznie do wysokości stanowiącej wartość rynkową, określoną na podstawie dokumentu wystawionego przez uprawnionego rzeczoznawcę. Grupa producentów w dniu [...] października 2010 r. złożyła operat szacunkowy określający wartość rynkową gruntu na kwotę 83 200,00 zł. W związku z powyższym, różnica pomiędzy wartością określoną w akcie notarialnym, a wartością rynkową określoną w operacie szacunkowym, tj. kwota netto 26 800,00 zł nie powinna stanowić kosztu kwalifikowanego. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, grunt, na którym została zrealizowana inwestycja lub budynek albo budowla, w których została zrealizowana inwestycja, musi stanowić własność lub przedmiot użytkowania wieczystego grupy. Prezes Zarządu Zrzeszenia w załączniku nr 10 do wniosku o przyznanie pomocy finansowej oświadczył, że grunt, na którym została zrealizowana inwestycja stanowi własność lub przedmiot użytkowania wieczystego grupy. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że część robót budowlanych stanowiących przedmiot wnioskowania o dofinansowanie została wykonana poza gruntem należącym do grupy, tj. poza działką Nr [...] położoną w J., co jest w ocenie organu niezgodne z powyższym zapisem rozporządzenia oraz deklaracją Prezesa Zarządu Zrzeszenia zawartą w załączniku nr 10 do wniosku. W dniu [...] grudnia 2010 r. strona przedstawiła kosztorys powykonawczy zawierający zakres i koszt robót wykonanych poza ww. działką, potwierdzony wynikami kontroli na miejscu.

Wobec powyższego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. uznał, że wartość robót przedstawiona w ww. kosztorysie w kwocie 23 157,52 zł nie może stanowić kosztu kwalifikowanego,

Ponadto, grupa producentów przedstawiła jako koszt kwalifikowany inwestycje dotyczące zakupu sortowni "naważarko-pakowaczki" do jabłek konsumpcyjnych (w kwocie netto 257 403,90 zł) oraz wykonania instalacji kontrolowanej atmosfery (w kwocie netto 239 156,60 zł) do 4 komór chłodniczych. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c i d rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw przyznawana jest pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, jeżeli inwestycja lub jej etap są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw sprzedawanych przez grupę producentów wyprodukowanych przez jej członków, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania oraz odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu. Wnioskodawca, zgodnie z zatwierdzonym planem dochodzenia do uznania, zajmuje się wyłącznie sprzedażą owoców dla przetwórstwa, co potwierdzają wyniki z kontroli na miejscu.

W ocenie organu, skoro wnioskodawca w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia [...] czerwca 2010 r. prowadził działalność operacyjną związaną tylko i wyłącznie z sektorem produktów przeznaczonych do przetwórstwa, zakup sortowni "naważarko-pakowaczki" do jabłek konsumpcyjnych oraz koszt wykonania instalacji kontrolowanej atmosfery, jest nieuzasadniony z punktu widzenia specyfiki działalności grupy producentów. Poproszony podczas kontroli na miejscu o wyjaśnienia przedstawiciel wnioskodawcy nie przedstawił argumentów przeczących tej tezie. Ponadto, montaż instalacji kontrolowanej atmosfery nie został ujęty w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, co stoi w sprzeczności z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia.

Zgodnie z art. 46 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1580/2007 ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzeń Rady (WE) Nr 2200/96, (WE) Nr 2201/96 i (WE) Nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw, pomoc na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania przyznawana jest na inwestycje niezbędne do realizacji przez grupę producentów, w celu uzyskania uznania za organizację producentów owoców i warzyw. Zatem, zakupu sortowni "naważarko-pakowaczki" do jabłek konsumpcyjnych w kwocie netto 257 403,90 zł, oraz wykonanie instalacji kontrolowanej atmosfery, w kwocie netto 239 156,60 zł, ogółem w wysokości netto 496 560,50 zł, nie można uznać za koszty niezbędne, jakie należy zrealizować w celu uzyskania uznania za organizację producentów owoców i warzyw, biorąc pod uwagę sprzedaż jaką grupa producentów zrealizowała w ostatnim roku planu dochodzenia do uznania. Tym samym, zdaniem organu, grupa producentów niesłusznie wnioskowała o kwotę pomocy finansowej w wysokości 372 420,37 zł (75% z kwoty 496 560,50 zł).

W ocenie organu, w związku z uznaniem za koszt niekwalifikowany wykonania instalacji kontrolowanej atmosfery, również sprawowanie nadzoru inwestorskiego przy budowie chłodni i magazynu owoców i warzyw wraz z częścią socjalną w J. , dotyczące wykonania ww. instalacji, uznano za koszt niekwalifikowany w kwocie 2 630,72 zł.

Zdaniem organu odwoławczego brak jest także podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej w kwocie 372 420,38 zł (75% z kwoty 496 560,05 zł). Za koszt kwalifikowany nie można uznać również sprawowania nadzoru inwestorskiego, związanego z montażem instalacji kontrolowanej atmosfery w kwocie netto 2 630,72 zł. Tym samym, zarzut nie zakwalifikowania do objęcia pomocą finansową przedmiotowych kosztów związanych z przygotowaniem i realizacją inwestycji dotyczącej kontrolowanej atmosfery nie znajduje uzasadnienia.

Również zarzut strony dotyczący niezakwalifikowania do objęcia pomocą finansową kosztów robót budowlanych w kwocie netto 157,52 zł został uznany za niezasadny.

W konsekwencji organ wskazał , że wnioskowana kwota pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] czerwca 2010 r., stanowiła 2 657 138,57 zł natomiast należna kwota pomocy, ustalona przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wynosi 2 236 017,28 zł. Zatem, we wniosku o przyznanie pomocy finansowej grupa producentów ujęła nienależną kwotę pomocy finansowej w wysokości 421 121,29 zł.

Prezes ARiMR wyjaśnił, że stosownie zatem do art. 117 ust. 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011, Dyrektor Oddziału Regionalnego nałożył grupie producentów karę w wysokości 207 968,36 zł. Powyższej zasady nie należy stosować, jeżeli grupa producentów wykaże, że nie jest odpowiedzialna za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy (stosownie do art. 117 ust. 3 RK (UE) Nr 543/2011). W sprawie będącej przedmiotem odwołania grupa producentów nie wykazała, że nie jest odpowiedzialne za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy finansowej w wysokości 207 968,36 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe - w ocenie Prezesa ARiMR - złożenie przez stronę odwołującą się wniosku o odstąpienie od zastosowania kary również nie mogło być uwzględnione.

W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. par. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 98. poz. 822 dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków przyznawaniu pomocy finansowej) - polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I w zakresie odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy w wysokości 421 121,29 zł, mimo iż zakwestionowane wydatki spełniały wymogi określone w przepisach ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

2. art. 117 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.U.UE.L. 2011.157.1) w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania - polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w zakresie nałożenia na stronę kary w wysokości 207 968,36 zł z tytułu włączenia do wniosku o przyznanie pomocy finansowej kosztów niekwalifikowalnych. w tym w szczególności kosztu urządzeń do kontrolowanej atmosfery, mimo iż przedmiotowe urządzenia stanowiły integralną część instalacji chłodniczej ujętej w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania i spełniały pozostałe kryteria przyznania pomocy finansowej określone w ww. przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;

3. art. 117 § 3 zd. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UF) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (l)z.U.UE.L.201 1.157.1) nakazującego niestosowanie kary. gdy strona wykaże, że nie jest odpowiedzialna za w łączenie niekwalifikowanej kwoty - poprzez błędną wykładnię i wynikające z niej niezastosowanie w sprawie, mimo iż strona wykazała w toku postępowania odwoławczego, że urządzenia do kontrolowanej atmosfery uznawane są w literaturze specjalistycznej i praktyce gospodarczej za integralną część szerzej pojętej instalacji chłodniczej, stosowaną zarówno w przechowalnictwie owoców konsumpcyjnych (świeżych), jak i przemysłowych, a zatem strona nie była w rozumieniu powołanego przepisu odpowiedzialna za włączenie do wniosku o przyznanie pomocy kosztu ww. urządzeń do kontrolowanej atmosfery jako kosztu kwalifikowanego, gdyż w oparciu o wiedzę techniczną i praktykę rynkowa mogła zasadnie uznać ww. koszt za koszt kwalifikowany ujęty w planie dochodzenia do uznania.

- naruszenie przepisów postępowania, tj.

1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i jego ocenę dokonaną w sposób dowolny, z przekroczeniem granic swobodnej ocen) dowodów, w szczególności poprzez:

a. nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy podnoszonej przez stronę okoliczności, że zakup sortowni-naważarko-pakowaczki został umieszczony w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania uprzednio pozytywnie zaopiniowanym przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR oraz nieuwzględnienie okoliczności, że zgodnie ze statutem Zrzeszenia będącego stroną oraz zatwierdzonym planem dochodzenia do uznania i zawarta umową strona planowała produkcję jabłek konsumpcyjnych, co uzasadniało uznanie kosztu zakupu ww. urządzenia za koszt kwalifikowalny;

b. nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy powołanej przez stronę literatury specjalistycznej oraz praktyki gospodarczej dotyczącej uznawania urządzeń do kontrolowanej atmosfery za część szerzej ujętego pojęcia instalacji chłodniczej oraz okoliczności, że instalacje chłodnicze stosowane aktualnie na rynku posiadają standardowo urządzenia do kontrolowanej atmosfery oraz że kontrolowana atmosfera znajduje zastosowanie nie tylko w przechowalnictwie owoców konsumpcyjnych (świeżych), jak to dowolnie ustalił organ, ale także owoców przemysłowych, co uzasadnia uznanie kosztu zakupu urządzeń do kontrolowanej atmosfery za koszt kwalifikowany, ujęty w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w ramach ogólnej pozycji "Instalacja chłodnicza",

2. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. (zasada przekonywania) poprzez nieodniesienie się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do istotnych argumentów przedstawianych przez stronę w toku postępowania, a w szczególności twierdzeń dotyczących powszechnego rozumienia urządzeń do kontrolowanej atmosfery jako części instalacji chłodniczej oraz przydatności metody kontrolowanej atmosfery do chłodniczego przechowywania jabłek przemysłowych

3. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. i znajdującej uszczegółowienie w art. 127 § 1 i art. 138 § 1 i § 2 k.p.a.. poprzez ograniczenie się przez organ II instancji wyłącznie do obrony decyzji pierwszoinstancyjnej przed zarzutami odwołania, bez ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie i bez uwzględnienia argumentów strony przedstawianych w toku postępowania odwoławczego dotyczących w szczególności zasadności zakupu urządzeń do kontrolowanej atmosfery jako części instalacji chłodniczej służącej do przechowywana jabłek przemysłowych, a nie tylko jabłek konsumpcyjnych (świeżych).

4. naruszenie zasady zaufania do państwa i prawa wyrażonej w art. 8 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji RP poprzez odmowę uznania za koszty kwalifikowane wydatków uprzednio pozytywnie zaopiniowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z zatwierdzaniem zmian planu dochodzenia do uznania oraz w toku przeprowadzanych wcześniej kontroli.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. Podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zrzeszenia P.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że pomocą finansową mogą być objęte tylko takie inwestycje, które w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, będą wykorzystywane przez grupę producentów, w ramach realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania.

W odniesieniu do niezakwalifikowania do objęcia pomocą finansową kosztów związanych z oczyszczaniem wód z instalacji wodno-kanalizacyjnej, tj. zakupu i montażu separatora w kwocie netto 12.046,31 zł, Sąd I instancji podzielił pogląd organu, iż koszty takie nie powinny stanowić kosztu kwalifikowanego. Pomocą finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, zgodnie z wykazem kosztów kwalifikowanych, można objąć koszty zakupu lub budowy infrastruktury technicznej tych budynków oraz zagospodarowania terenu, w tym m. in. koszty utwardzenia terenu w zakresie koniecznym do właściwego dojazdu lub eksploatacji budynków oraz budowli, w części uzasadniającej ich wykorzystanie bezpośrednio w procesie technologicznym służącym przechowywaniu, magazynowaniu lub przygotowaniu owoców i warzyw do sprzedaży. W ocenie Sądu, zakup oraz montaż separatora przy placu manewrowym trudno uznać za inwestycje, jakie należy podjąć w celu uzyskania uznania za organizację producentów owoców i warzyw, tym samym nie powinny być one uznane za koszty kwalifikowane. Tym samym nie ma podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej w kwocie 9.034,73 zł (75% z kwoty 12.046,31 zł).

Odnosząc się do niezakwalifikowania do objęcia pomocą finansową kosztów zakupu sortowni "naważarko-pakowaczki" oraz wykonania instalacji do kontrolowanej atmosfery Sąd I instancji stwierdził, że pomocą finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, mogą być objęte wyłącznie inwestycje niezbędne w celu uzyskania uznania za organizację producentów. Sąd wskazał, że organizacja producentów ma zapewnić infrastrukturę swoim członkom, w sytuacji, gdy zachodzi taka potrzeba, tj. członkowie organizacji producentów produkują produkty (owoce lub warzywa), wymagające zabezpieczenia przechowywania w kontrolowanej atmosferze, oraz przesortowania i zapakowania, celem sprzedaży na rynek produktów świeżych. Tym samym, Sąd podniósł, że aby uznać, że organizacja producentów musi zapewnić swoim członkom środki techniczne umożliwiające przechowywanie owoców i warzyw w kontrolowanej atmosferze oraz ich sortownie i pakowanie, należałoby stwierdzić, że dana organizacja produkuje i dostarcza owoce i warzywa do bezpośredniej konsumpcji, tj. na rynek owoców i warzyw świeżych, np. do sieci handlowych, hipermarketów, na rynki hurtowe, itp. Zdaniem Sądu I instancji, gdy grupa producentów 100% produkcji dostarcza bezpośrednio do zakładów przetwórczych, jako surowiec z przeznaczeniem do przetworzenia, nieuzasadnione jest twierdzenie strony, że niezbędne w celu uzyskania uznania było zapewnienie swoim członkom infrastruktury związanej z przechowywaniem owoców i warzyw w kontrolowanej atmosferze, oraz maszyn i urządzeń służących do sortowania i pakowania owoców i warzyw. Realizacja takich inwestycji nie jest bowiem niezbędna, w celu uzyskania przez grupę uznania za organizację producentów. Sąd wskazał, że w analizowanym przypadku uzyskanie statusu uznania gwarantuje grupie producentów zapewnienie swoim członkom infrastruktury wymaganej do realizowania dostaw do zakładów przetwórczych, do której można zaliczyć np. kombajny do zbioru owoców i warzyw, skrzyniopalety, środki transportu itp.

Za trafne Sąd I instancji uznał stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że w przepisach rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, określono zasady przyznawania pomocy finansowej do inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Wskazując na treść § 1 ust. 1 oraz § 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia, Sąd stwierdził, że plan dochodzenia do uznania zawiera w szczególności zakres oraz harmonogram działań, które zamierza realizować wstępnie uznana grupa producentów, przede wszystkim dotyczących planowania produkcji, strategii sprzedaży, rozwoju kanałów marketingowych i promocji (...) realizowanych w poszczególnych latach, w celu spełnienia warunków uznania tej grupy producentów za organizację producentów. Sąd I instancji podniósł, że potencjał produkcyjny i sprzedażowy grupy producentów, jak również rodzaj produkowanych owoców i warzyw, rodzaj kanałów dystrybucji (sprzedaż na rynek owoców i warzyw świeżych, czy sprzedaż do przetwórstwa), a także rodzaj wykonywanych działań (czynności) w odniesieniu do owoców i warzyw po dokonaniu zbioru (w danej organizacji producentów), podlega ocenie za poszczególne lata realizacji planu dochodzenia do uznania, z uwzględnieniem maksymalnie ostatniego (piątego) roku realizacji planu. Pełna realizacja planu dochodzenia do uznania (maksymalnie w okresie 5 lat), ma zaś umożliwić wstępnie uznanej grupie producentów spełnienie kryteriów uznania za organizację producentów. Sąd nie uwzględnił zatem argumentu strony skarżącej o planowanej sprzedaży owoców i warzyw na rynek produktów świeżych (do bezpośredniej konsumpcji), po zakończeniu realizacji planu dochodzenia do uznania. W związku z tym Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, dotyczącym zakresu objęcia pomocą finansową kosztów związanych z montażem instalacji kontrolowanej atmosfery w kwocie netto 239.156,60 zł oraz zakupu sortowni "naważarko - pakowaczki" w kwocie netto 257.403,90 zł, ogółem w wysokości netto 496.560,05 zł, które potencjalnie mogłyby zostać wykorzystane przez grupę producentów w przypadku pojawienia się produkcji na rynek owoców i warzyw świeżych, po zakończeniu realizacji planu dochodzenia do uznania. Zdaniem Sądu, nie istniały zatem podstawy prawne do przyznania pomocy finansowej w kwocie 372.420,38 zł (75% z kwoty 496.560,05 zł).

Za prawidłowe Sąd I instancji uznał też stanowisko organu odwoławczego, że za koszt kwalifikowany nie można uznać również sprawowania nadzoru inwestorskiego, związanego z montażem instalacji kontrolowanej atmosfery w kwocie netto 2.630,72 zł. Nie uwzględnił tym samym zarzutu niezakwalifikowania do objęcia pomocą finansową kosztów związanych z przygotowaniem i realizacją inwestycji dotyczącej kontrolowanej atmosfery.

Z uwagi zaś na treść § 1 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, Sąd nie uwzględnił zarzutu dotyczącego niezakwalifikowania do objęcia pomocą finansową kosztów robót budowlanych w kwocie netto 23.157,52 zł.

Za bezzasadne Sąd I instancji uznał również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. dz. U z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.), bowiem organ w wezwaniu do złożenia wyjaśnień z dnia [...] maja 2011 r., poinformował skarżącą o braku możliwości dofinansowania części inwestycji, które zostały zgłoszone przez grupę producentów do objęcia pomocą finansową. Ponadto już organ I instancji wskazał, że mimo iż zakup i montaż instalacji chłodniczej z kontrolowaną atmosferą oraz zakup sortowni "naważarko-pakowaczki", zgodnie z Wykazem kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania stanowią koszty kwalifikowane, to jednak, aby podlegały one dofinansowaniu, muszą być bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością grupy producentów, tj. dostarczaniem owoców i warzyw do zakładów przetwórczych. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów i nie przedstawiła żadnych argumentów skutkujących uznaniem, że płatność powinna być przyznana w całej żądanej przez nią kwocie.

Zrzeszenie P. w J. wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 117 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.U.UE.L.2011.157.1; dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 543/2011, polegające na zastosowaniu tego przepisu poprzez nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za włączenie do wniosku kwoty niekwalifikowanej (tj. kwoty 179.367,45 zł, stanowiącej 75 % całkowitego kosztu netto zakupu instalacji kontrolowanej atmosfery), mimo iż w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie było podstaw do zastosowania tej kary, a to z uwagi na zachodzenie przesłanki określonej w art. 117 ust. 3 zd. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011, albowiem skarżący nie był odpowiedzialny za włączenie kwoty niekwalifikowanej do wniosku o dofinansowanie, gdyż wydatek na zakup instalacji chłodniczej z kontrolowaną atmosferą ujęty był w zatwierdzonym przez państwo członkowskie planie dochodzenia do uznania jako kwalifikowany (okoliczność bezsporna), zgodnie z przepisami art. 111 ust. 1 i ust. 2 lit. c) ww. rozporządzenia Komisji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 117 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 - poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracyjnych i nieuchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2011 r., chociaż powyższa decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego wymienionego powyżej w pkt 1) podstaw kasacyjnych skargi, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu ww. przepisu prawa materialnego nakazującego nałożenie na wnioskującego o dofinansowanie kary pieniężnej, mimo istnienia w ustalonym stanie faktycznym przesłanki wyłączającej zastosowanie tego przepisu, określonej w art. 117 ust. 3 zd. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011, albowiem skarżący wnioskujący o pomoc finansową nie był odpowiedzialny za włączenie do wniosku przedmiotowej kwoty niekwalifikowanej (wydatku na zakup urządzeń kontrolowanej atmosfery, stanowiących integralną część instalacji chłodniczej), a to z tego powodu, że wydatek ten uwzględniony był w wykazie kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym przez Marszałka Województwa [...] i pozytywnie zaopiniowanym przez Dyrektora [...] OR ARiMR planie dochodzenie do uznania.

b) naruszenie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 8 k.p.a. - poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracyjnych i nieuchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2011 r., chociaż organy administracyjne zarówno I, jak i II instancji uchybiły przepisom postępowania naruszając zasadę zaufania do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. W szczególności organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną, o której mowa w art. 117 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 za włączenie do wniosku kwoty zdaniem organu niekwalifikowanej, przeznaczonej na zakup instalacji chłodniczej, mimo, iż wydatek ten został uwzględniony w zatwierdzonym przez Marszałka Województwa [...] i pozytywnie zaopiniowanym przez Dyrektora [...] OR ARiMR planie dochodzenia do uznania. Równocześnie tą samą decyzją odstąpiono od wymierzenia kary za włączenie do wniosku innej kwoty zdaniem organu niekwalifikowanej, tj. przeznaczonej na zakup sortowni naważarko-pakowaczki z tego powodu, że była ona uwzględniona w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania jako koszt kwalifikowany, a zatem strona nie jest odpowiedzialna za włączenie tej kwoty do wniosku. Organ II instancji, mimo przyznania, że kwestionowany wydatek na zakup instalacji chłodniczej był wydatkiem uwzględnionym w planie dochodzenia do uznania, utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną zawierającą sprzeczne rozstrzygnięcia w przedmiocie takiego samego stanu faktycznego w oparciu o tą samą podstawę prawną, co narusza wskazaną wyżej zasadę zaufania do władzy publicznej.

c) naruszenie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., a to w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracyjnych i nieuchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2011 r., chociaż organy administracyjne zarówno I, jak i II instancji naruszyły przepisy postępowania nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia, czy przedstawiony przez skarżącego we wniosku o udzielenie pomocy finansowej wydatek na zakup instalacji chłodniczej z kontrolowaną atmosferą kwalifikował się do udzielenia pomocy wg kryterium określonego w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie "producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 98, poz. 822; dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej), to jest kryterium odpowiadania specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu. W szczególności organy administracyjne wbrew dyspozycji norm proceduralnych zawartych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie dokonały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie ustalenia, czy przedmiotowa instalacja chłodnicza z kontrolowaną atmosferą jest odpowiednia ze względu na specyfikę zbioru Zrzeszenia, które zajmuje się głównie produkcją owoców dla celów przemysłowych (przetwórczych), a nie dla celów bezpośrednio konsumpcyjnych (tj. do sprzedaży detalicznej konsumentom). Jak wynika w sposób oczywisty z uzasadnień przedmiotowych decyzji administracyjnych twierdzenia organów w tym zakresie były całkowicie arbitralne i dowolne, niepoparte dowodami i wyjaśnieniami, a organ I instancji nie skorzystał z możliwości dopuszczenia jakiegokolwiek dowodu, dla wyjaśnienia istotnej okoliczności stanu faktycznego sprawy, pomimo że art. 7 i 75 § 1 k.p.a. nakazują dopuszczenie dowodów, które mogą się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, także z urzędu, nie wyłączając dowodu z opinii biegłego w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych. Mimo iż skarżący w odwołaniu od decyzji I instancji przytoczył szereg merytorycznych argumentów, z powołaniem literatury fachowej, przemawiających za tym, że urządzenia kontrolowanej atmosfery mają zastosowanie również przy przechowywaniu owoców przeznaczonych do przetwórstwa, organ II instancji nie odniósł się do tych argumentów w żaden sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pozostawiając ten istotny aspekt stanu faktycznego niewyjaśnionym.

d) naruszenie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., a to w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracyjnych i nieuchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2011 r., mimo iż uzasadnienie tej decyzji, z naruszeniem proceduralnej zasady przekonywania nie odnosiło się w żaden sposób do podniesionych w odwołaniu argumentów skarżącego dotyczących zasadności zakupu instalacji chłodniczej z kontrolowaną atmosferą z uwagi na kryterium odpowiadania specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu, wynikającego z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej. Powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego które skutkować winno uchyleniem zaskarżonych decyzji, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uczynił.

e) naruszenie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., a to w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 i art. 127 § 1 i 2 oraz 138 § 2 k.p.a., poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracyjnych i nieuchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2011 r., mimo iż wydana została z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a. i uszczegółowionej w art. 127 § 1 i 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a. W szczególności organ II instancji ograniczył się wyłącznie do obrony decyzji pierwszoinstancyjnej przed zarzutami odwołania bez ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie i bez uwzględnienia argumentów strony przedstawionych w toku postępowania odwoławczego, dotyczących w szczególności zasadności zakupu urządzeń do kontrolowanej atmosfery jako części instalacji chłodniczej służącej do przechowywana jabłek przemysłowych, a nie tylko jabłek konsumpcyjnych. Mimo iż decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie, organ II instancji nie uchylił tej decyzji i nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano przede wszystkim, że odnośnie instalacji chłodniczej z kontrolowaną atmosferą, organy nie dokonały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego – pomijając szereg merytorycznych argumentów, z powołaniem literatury fachowej, przemawiających za tym, że urządzenia kontrolowanej atmosfery są elementem instalacji chłodniczej i mają zastosowanie przy przechowywaniu owoców przeznaczonych do przetwórstwa.

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 870/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Rozważając zasadność powyższych zarzutów należy mieć na względzie, że zgodnie ze wskazanym w uzasadnieniu tych zarzutów § 1 ust. 1 pkt. 1 lit a i d rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. nr 98, poz. 822) - wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw /.../ jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem lub przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli inwestycja lub jej etap zostały (m.in.) ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy (lit. a) i odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu (lit. d).

Oceniając zarzuty skargi NSA wyjaśnił , że nie wszystkie zarzuty skargi podziela. Wskazał także, że zarzuty te dotyczą wyłącznie wydatków związanych z urządzeniami do kontrolowanej atmosfery.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na fakt, iż strona podnosiła – powołując się na fachową literaturę –, że urządzenia do kontrolowanej atmosfery są elementem ujętej w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania "instalacji chłodniczej", ale także, że instalacja ta ma zastosowanie przy przechowywaniu owoców przeznaczonych także do przetwórstwa.

Zdaniem NSA sąd I instancji nie dostrzegł, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uznał instalacji kontrolowanej atmosfery za element inwestycji "Budowy chłodni i magazynu owoców wraz z częścią socjalną" - stwierdzając jednoznacznie, że jest to instalacja oddzielna (por. strona 13 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Czyniąc te wywody organ nie odniósł się do argumentów strony, wspieranych – jak już wskazano - powoływaną literaturą fachową.

Tymczasem treść art. 107 § 3 k.p.a. wskazuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. NSA, powołując się na dorobek doktryny i orzecznictwa , podniósł, iż obowiązek uzasadniania decyzji pozostaje w związku z zasadą przekonywania - art. 11 k.p.a. - oraz z wyrażoną w art. 8 tej ustawy zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa . W szczególności decyzje negatywne dla strony (odmowne lub częściowo odmowne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. NSA podkreślił, że z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W świetle powyższego NSA uznał, że Sąd I instancji nie dostrzegł wady uzasadnienia, polegającej na braku rozważenia argumentów strony, co do wskazanych kwestii, niewątpliwie dotyczących okoliczności istotnych dla sprawy. Wskazał nadto, że także w uzasadnieniu wyroku argumenty te nie były przedmiotem rozważań. Sąd I instancji stwierdził zaś, nie oceniając odmiennych ustaleń organu, że koszty związane z instalacją kontrolowanej atmosfery nie mogły być uznane za koszt kwalifikowany - gdyż inwestycja ta nie była niezbędna w celu uzyskania przez grupę uznania za organizację producentów, z uwagi na dostarczanie produkcji do zakładów przetwórczych (por. strona 18 uzasadnienia). Powyższe stanowisko NSA uznał za nową ocenę dowodów, a w konsekwencji za niedopuszczalne dokonanie przez Sąd I instancji samodzielnych ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu II instancji sprzeczność zaprezentowanych przez organ i Sąd stanowisk jest oczywista i tym bardziej wymaga jednoznacznego wyjaśnienia. Nie powinno bowiem ulegać wątpliwości, że w przedstawionym stanie sprawy uzasadnienie zaskarżonej decyzji uchybia zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i nie spełnia wymogu przekonywania.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego NSA stwierdził, że dopiero po odniesieniu się do argumentów strony, wspieranych - jej zdaniem - stanowiskiem specjalistów, możliwa będzie ocena czy i w jakim zakresie sprawa wymaga uzupełnienia materiału dowodowego.

Odnosząc się do wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 117 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 - polegającego na jego (wadliwym) zastosowaniu. Sąd II instancji uznał, że nie znajduje on usprawiedliwienia, gdyż z uzasadnienia zarzutu wynika, że w istocie polega on na zarzuceniu błędnego ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem ugruntowany w orzecznictwie i doktrynie jest pogląd, że nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04, ONSA WSA 2005, nr 4, poz. 67; por. także wyrok NSA z dnia 17 listopada 2005 r., II OSK 209/05, LEX nr 206991).

Jednak, w ocenie NSA, trafny natomiast w tym zakresie jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny zawsze zobligowany jest zbadać w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Zdaniem NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje zaś, że Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się ani do zasadności zastosowania kary możliwości ani do możliwości odstąpienia, nie analizował pod tym katem okolicznościach sprawy - mimo iż w tej materii organ w zaskarżonej decyzji wypowiedział się i niewątpliwie kwestia ta mieści się w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały uznane przez NSA za zasadne.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

- stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz 1270 ze zm. dalej ppsa) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest zatem wykładnią prawa oraz wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II GSK 870/12 wydanym w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej Zrzeszenia P.

Mając zatem na względzie z jednej strony powyższe uwarunkowania, z drugiej zaś treść skargi złożonej przez Zrzeszenie P. uznać trzeba, iż zasługuje ona na uwzględnienie.

Jak wynika z treści skargi kasacyjnej Zrzeszenie obecnie kwestionuje jedynie uznanie za niekwalifikowane kosztów zakupu i montażu urządzeń kontrolowanej atmosfery, a także nałożenie kary na podstawie art. 117 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 - za zgłoszenie we wniosku o refundację kosztów niekwalifikowanych związanych z tymi urządzeniami.

Co do pierwszej z wymienionych kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ nie rozważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnoszonej przez stronę kwestii, że pomieszczenie z kontrolowaną atmosferą jest częścią instalacji chłodniczej, wobec tego została ujęta w planie dochodzenia do uznania i powinna być uznana za koszt kwalifikowany. Strona na poparcie swoich twierdzeń powoływała się w odwołaniu na literaturę fachową. Twierdziła m.in., że pojęcie "instalacja kontrolowanej atmosfery" zawiera się w szerszym pojęciu "instalacji chłodniczej". Podała, że podkreślić, że instalacje chłodnicze z kontrolowaną atmosferą są obecnie standardowym rozwiązaniem technologicznym w przechowalnictwie płodów rolnych, a korzyści płynące z zastosowania tej technologii nie ograniczają się wyłącznie do przechowalnictwa owoców konsumpcyjnych, gdyż także dla owoców przemysłowych istotne znaczenie mają takie zalety tej metody jak wydłużenie okresu przechowywania, obniżenie ubytków masy, kontrola obecności insektów i gryzoni. W odniesieniu do działalności i potrzeb Zrzeszenia P., kontrolowana atmosfera jest bardzo potrzebna, ponieważ usuwa tlen z komory i zastępuje go azotem przez co spowalnia metabolizm, oddychanie i owoc wolniej się starzeje. Mniejszy jest ubytek masy owocu przechowywanego w kontrolowanej atmosferze, mniejsze jest także zużycie energii elektrycznej. W sytuacji dużego nasilenia dostaw jabłek przemysłowych, a jabłka takie mogą być uszkodzone, wtedy należy je włożyć do chłodni z kontrolowaną atmosferą, przez co utrzyma się dłużej jakość tych jabłek, a proces psucia zostaje całkowicie wstrzymany..Do chłodni z kontrolowaną atmosferą można również wkładać wiśnie lub porzeczki .Z myślą o tych sprawach pod ogólną nazwa instalacja chłodnicza była uwzględniana kontrolowana atmosfera. Strona powołała się i na taki argument, że koszt całej inwestycji zaopiniowany przez ARiMR i zatwierdzony przez Urząd Marszałkowski został wykonany po niższej cenie niż zakładano.

Argumenty te umknęły uwadze organu II instancji, który odmowę uznania powyższych kosztów za koszty kwalifikowane argumentował jedynie faktem, że Zrzeszenie nie prowadzi sprzedaży jabłek na cele konsumpcyjne, a jedynie dla przetwórstwa.

Zgodnie z oceną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku NSA organ w toku ponownego rozpoznania winien rozważyć przytoczone wyżej argumenty strony oraz, jeśli uzna to za potrzebne , przeprowadzić w tym zakresie dodatkowe postępowanie dowodowe.

Drugą sporną kwestią pozostaje kwestia kary nałożonej na podstawie art. 117 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 . Zgodnie z tym przepisem, jeżeli kwota określona na podstawie ust. 2 lit. a) - tzn. kwota kwalifikująca się do wsparcia - przekracza kwotę określoną zgodnie z ust. 2 lit. b) - tzn. kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku - o więcej niż 3 %, nakłada się odpowiednią karę. Kwota kary jest równa różnicy między kwotami obliczonymi w ust. 2 lit. a) i b). Jednak jeżeli organizacja producentów lub grupa producentów może wykazać, że nie jest odpowiedzialna za włączenie niekwalifikowalnej kwoty nie stosuje się żadnej kary. Z treści zdania drugiego przepisu wynika więc jednoznacznie, że możliwość odstąpienia od stosowania kary zależy od okoliczności faktycznych sprawy, wykazanych przez organizację lub grupę producentów.

W ocenie Sądu organ w sposób niedostateczny rozważył zaistnienie tych okoliczności . Wskazał jedynie, że pogląd o zawinieniu opiera na tym, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wzywając stronę do złożenia wyjaśnień m.in. wskazał możliwość odstąpienia od zastosowania obniżki pomocy, jeśli strona wykazałaby, że nie ponosi odpowiedzialności za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty. Jednak organ nie rozważył, że strona na takie fakty się powoływała. Przede wszystkim na włączenie inwestycji do planu dochodzenia do uznania. Ponadto na wspomnianą już także literaturę fachową, zgodnie z którą miałoby być celowe i ekonomicznie uzasadnione przechowywanie jabłek dla przetwórstwa w pomieszczeniu o kontrolowanej atmosferze. Kwestie te, pominięte przy ocenie kosztów kwalifikowanych inwestycji, także nie były rozważone jako znoszące winę Zrzeszenia w rozumieniu art. 117 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011.

Oczywiście rozważania w tym przedmiocie staną się aktu aktualne, jeśli przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie zostanie uwzględniony dalej idący wniosek strony o uznanie kosztów inwestycji kontrolowanej atmosfery za koszty kwalifikowane.

Przedstawioną wyżej przez Sąd ocenę faktyczną i prawną organ uwzględni w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy, mając w szczególności na uwadze, iż odmowa przyznania płatności musi być poprzedzona prawidłowym postępowaniem i wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego pozwalającym na podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne oraz procesowe i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.