Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 149/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18 i  art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Bk 85/13 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk oraz sędziego WSA Marka Leszczyńskiego w sprawie ze skargi J. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce w przedmiocie obniżenia terenu działki postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Bk 85/13 oddalił wniosek J. R. o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk oraz sędziego WSA Marka Leszczyńskiego w sprawie ze skargi J. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce w przedmiocie instalacji odprowadzającej wody opadowe.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia 10 grudnia 2013 r. skarżący wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej sędziów: Elżbiety Trykoszko, Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i Marka Leszczyńskiego. Jako podstawę prawną swego żądania wskazał art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a.

Skarżący wywiódł odnośnie wszystkich wymienionych wyżej sędziów, że w dotychczas rozpoznanych sprawach z jego udziałem działali na jego niekorzyść, a w sprawach ostatnio przez niego zainicjowanych (II SAB/Bk 81-85/13) również "dochodzi do matactw i ukrywania patologii PINB w Hajnówce, poprzez zmianę intencji skarżącego – WSA zmienia przedmiot jego skarg". Wskazana zmiana przedmiotu sprawy polega, w ocenie strony, na zarejestrowaniu spraw jako dotyczących podkopania całej jego działki, a nie podkopania znajdującej się na jego działce stodoły.

Formułując zarzuty w stosunku do poszczególnych sędziów skarżący wskazał, że:

- sędzia Elżbieta Trykoszko w sprawie II SA/Bk 9/11 błędnie przyjęła jakoby to on wybudował stodołę na działce nr ... podczas gdy w dacie jej wznoszenia nie było go jeszcze na świecie. Wymieniona sędzia, w ocenie skarżącego, dopuściła się poświadczenia nieprawdy i za wszelką cenę próbowała udowodnić swój punkt widzenia. Obawia się on, że również i w obecnie zainicjowanych sprawach dotyczących przewlekłości i bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce postępowanie sędzi będzie dla niego niekorzystne w skutkach;

- sędzia Anna Sobolewska – Nazarczyk w sprawie II SA/Bk 604/10 wydała wyrok oddalający skargę J. R. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w przedmiocie zobowiązania skarżącego do przedłożenia ekspertyzy bezpieczeństwa przeciwpożarowego stodoły na działce nr ... w Narwi, dokonując ustaleń faktycznych do których nie była uprawniona, a mianowicie przyjmując występowanie zagrożenia pożarowego z uwagi na bliskie usytuowanie stodoły wobec granicy działki. Ten punkt widzenia, zdaniem skarżącego, skrytykował NSA w sprawie II OSK 192/12 uchylając wyrok WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 476/11 dotyczący budynku mieszkalnego na tej samej działce. Nadto wymieniona sędzia dokonała również innych, zdaniem strony, nieprawdziwych ustaleń pomijając istotne dowody w sprawie. Przedstawione okoliczności, jak wskazano, podważają bezstronność sędzi;

- sędzia Marek Leszczyński w sprawie II SA/Bk 388/12 odrzucił zażalenie A. P. (Wójta Gminy Narew) chroniąc tym samym interesy tej osoby. Tymczasem sprawa dotyczyła skargi A. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody Podlaskiego o wygaszeniu mandatu Wójta z uwagi na popełnienie umyślnego przestępstwa pobicia skarżącego. Zdaniem strony istnieje porozumienie między sądem i organem samorządowym, czego dowodem jest odsuwanie w czasie rozpoznania skargi na przedmiotowe zarządzenie zastępcze i działanie wymienionego sędziego, zakwestionowane następnie przez NSA.

Końcowo skarżący jeszcze raz podkreślił, że ma poważne zastrzeżenia do pracy wymienionych sędziów, co uzasadnia ich wyłączenie od rozpoznania sprawy niniejszej.

Sąd Wojewódzki, mając na uwadze treść art. 19 i art. 22 p.p.s.a. stwierdził, że wniosek podlegał oddaleniu. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego powinna mieć charakter rzeczywisty. Nie stanowi takiej okoliczności wyłącznie istniejące u strony podejrzenie stronniczości sędziego lub utrata przez sędziego wiarygodności w oczach strony. W rozpoznawanym wniosku jako główny powód uzasadniający wyłączenie sędziów wskazano ich nieprawidłowe, zdaniem strony, orzekanie poprzez formułowanie błędnych ocen prawnych, ustalanie stanów faktycznych niezgodnych – jak twierdzi skarżący - z rzeczywistością i na podstawie niepełnego materiału dowodowego. W ocenie J. R. powoduje to niekorzystne dla niego skutki. Posądza on sędziów o działanie "celowe i z premedytacją" na jego szkodę. Zdaniem składu rozpoznającego tak uzasadniony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Wskazane argumenty – z uwagi na brak ich uprawdopodobnienia - nie stanowią okoliczności, ze względu na które powinno dojść do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a.

Sąd Wojewódzki wskazał, że wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli w dniu 11 grudnia 2013 r. oświadczenia, z których jednoznacznie wynika brak jakichkolwiek okoliczności mogących wywoływać wątpliwość co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Przedmiotowe oświadczenia sędziów korzystają z domniemania wiarygodności ze względu na autorytet sprawowanego urzędu, którego to domniemania wnioskodawca w żaden sposób nie obalił. Nie przedstawił jakichkolwiek faktów czy okoliczności mogących ich prawdziwość podważać. Wskazanie, że określony sędzia kilkakrotnie orzekał w sprawach danej osoby oraz że wydawane orzeczenia były dla niej (w jej odczuciu) niekorzystne, a nawet wskazanie, że niektóre z tych orzeczeń zostały uchylone przez sąd II instancji, nie może stanowić powodu wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. od rozpoznawania pozostałych spraw, toczących się ze skarg i wniosków tej samej strony lub których uczestnikiem jest ta sama osoba. Podniesienie wyłącznie subiektywnych zarzutów o celowym działaniu na niekorzyść strony, o wydawaniu orzeczeń mających negatywny wpływ na bieg postępowań administracyjnych - nie może być podstawą do przyjęcia, że mamy do czynienia z iudex suspectus w sytuacji, gdy argumentem na tę okoliczność jest wyłącznie wskazanie kilku spraw, w których sposób postępowania sędziego (jako referenta lub członka składu orzekającego) budzi zastrzeżenia wnioskodawcy od strony merytorycznej.

Odnośnie poszczególnych spraw wskazanych we wniosku o wyłączenie Sąd zauważył, że:

- sędzia Elżbieta Trykoszko uczestniczyła w składzie orzekającym w sprawie II SA/Bk 9/11, który oddalił skargę J. R. na postanowienie PWINB z dnia 16 listopada 2010 r. stwierdzające niedopuszczalność jego zażalenia na postanowienie PINB w Hajnówce zlecające wykonanie na koszt skarżącego ekspertyzy technicznej o bezpieczeństwie przeciwpożarowym budynku stodoły na działce nr ... w Narwi. Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia przez którąkolwiek ze stron;

- sędzia Anna Sobolewska – Nazarczyk uczestniczyła w składzie orzekającym w sprawie II SA/Bk 604/10, który oddalił skargę J. R. na postanowienie PWINB w Białymstoku z dnia 20 lipca 2010 r. w przedmiocie zobowiązania go do przedłożenia wskazanej wyżej ekspertyzy. Wyrok ten uprawomocnił się po oddaleniu przez NSA w sprawie II OSK 1206/11skargi kasacyjnej J. R.;

- sędzia Marek Leszczyński wydał w sprawie II SA/Bk 388/12 postanowienie o odrzuceniu zażalenia A. P., które to orzeczenie następnie NSA uchylił w sprawie II OZ 723/13.

Odnośnie żadnej z tych spraw ani któregokolwiek działania w nich wymienionych sędziów skarżący nie wykazał okoliczności potwierdzających jakoby sędziowie działali w sposób powodujący powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do ich bezstronności. Za takie okoliczności nie mogą być uznane zarzuty skarżącego co do merytorycznej poprawności orzeczeń oraz jego subiektywne odczucie o celowym działaniu sędziów na jego niekorzyść. Nie wykazał również skarżący istnienia rzekomego "porozumienia" (którego występowanie podnosił) między sądem (sędziami) a organem samorządowym, zatem zarzut w tym zakresie należy uznać za bezpodstawny.

Końcowo Sąd Wojewódzki podkreślił, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest kontrola instancyjna, a nie wniosek o wyłączenie. Sąd Wojewódzki nie znalazł również podstaw do wyłączenia wymienionych sędziów w sprawie niniejszej na podstawie przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 p.p.s.a. (iudex inhabilis).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. R. podnosząc zarzuty oraz argumentację tożsamej treści z zarzutami i argumentami zawartymi we wniosku o wyłączenie sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Warunkiem koniecznym wyłączenia określonego w art. 19 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, iż pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, publ. OTK-A 2005, nr 11, poz. 134).

W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd słusznie wskazał, że obiektywne przesłanki wyłączenia sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk oraz sędziego WSA Marka Leszczyńskiego zarówno te zawarte w art. 18 jak i w art. 19 p.p.s.a. nie zaistniały. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wątpliwości w tym zakresie, a i skarżący nie wskazał takich okoliczności, które wątpliwości te mogłyby wzbudzić. Zaś okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Bowiem zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r., sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1972 r., sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068).

Uzupełniająco podnieść należy, że w sprawie zainicjowanej zażaleniem na postanowienie o odmowie wyłączenia konkretnego sędziego, Naczelny Sąd Administracyjny może brać pod uwagę jedynie te argumenty, które dotyczą kwestii przesłanek wyłączenia sędziego zawartych w przepisach. Natomiast wszelkie motywy przedstawione przez stronę, a dotyczące wadliwości procedowania czy nieuzasadnionego nieuwzględnienia wniosków strony nie mogą w żaden sposób wpłynąć na podważenie stanowiska Sądu Wojewódzkiego wyrażonego w zakwestionowanym postanowieniu wydanym w przedmiocie wyłączenia sędziego.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił wniesione zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.