Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3425/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Iwona Kosińska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M B , tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014 Nr [...] o odmowie przyznania P. P. zasiłku celowego na zakup leków i leczenie w maju, czerwcu, lipcu, sierpniu, wrzesniu, październiku, listopadadzie i grudniu 2014 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 27 maja 2014 r. P. P. wystąpiła do Prezydenta W. z wnioskiem o przyznanie zasiłków celowych na drugi, trzeci i czwarty kwartał 2014 r., w tym na leczenie i leki w wysokości po 3 000,00 zł. We wniosku wyliczyła cele i kwoty, których przyznania żąda.

Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w dniu 30 maja 2014 r. ustalono, że P. P. mieszka z matką, J. P. (również klientką OPS), w trzypokojowym mieszkaniu własnościowym, nie pracuje, ani nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Miejski Zespół ds Orzekania o Niepełnosprawności przyznał wnioskodawczyni w dniu [...] kwietnia 2014 r. umiarkowany stopień niepełnosprawności. Od orzeczenia strona złożone zostało odwołanie. Ponadto ustalono, że P. P. leczy się przewlekle i korzysta z rehabilitacji. Przy wniosku o przyznanie pomocy P. P. przedstawiła sporządzony przez siebie wykaz leków, które musi zażywać, zakrywając jednak nazwy tych leków, ani nie wskazując recept czy zaleceń lekarskich na konkretne leki w konkretnych ilościach. Organ pomocy stwierdził ponadto, że P. P. nie rozliczyła poprzednio przyznanej pomocy na dofinansowanie do zakupu leków.

Decyzją Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. orzeczono o odmowie przyznania P. P. zasiłku celowego na zakup leków i leczenia w maju, czerwcu, lipcu, sierpniu, wrześniu, październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. z uwagi na brak współpracy wnioskodawczyni z organem pomocy. Wskazano również, że na podstawie informacji uzyskanej od lekarza, wyliczony koszt leków to ok. 50 zł miesięcznie, natomiast rehabilitację zapewnia pacjentom NFZ w potrzebnym wymiarze i rodzajach.

Od powyższej decyzji P. P. złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust.2).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego i celowego specjalnego podejmowane jest przez organy administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2. ustawy o pomocy społecznej współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Tymczasem z akt sprawy wynika - jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie współpracuje z organami pomocy społecznej, co skutkowało odmową przyznania pomocy.

Organ podkreślił, że skoro wniosek wskazuje tak wysoką kwotę kosztów leków i leczenia (3 000 zł. miesięcznie), to konieczne jest szczegółowe wykazanie podstaw takiego żądania, ze wskazaniem konkretnych recept, skierowań i kosztów zabiegów. Konkretnych, tzn. wynikających z procesu leczenia, poświadczonego przez znającego pacjentkę lekarza czy lekarzy, którzy wskażą, że takie właśnie leki i zabiegi są niezbędne dla poprawy zdrowia lub ratowania życia.

Z akt sprawy nie wynika, żeby dokumenty medyczne tego rodzaju zostały przedstawione, natomiast pomoc przyznana w roku poprzednim m.in. na leczenie i rehabilitację nie została właściwie rozliczona.

Te okoliczności, zdaniem organu poparte również ogólnym negatywnym stosunkiem wnioskodawczyni do propozycji pomocy oraz powtarzającymi się obraźliwymi wypowiedziami w stosunku do osób zatrudnionych w organach pomocy, powodują, że brak współpracy z organem pomocy jest widoczny.

SKO podkreśliło również, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zastępowanie osobistej aktywności osób w tym zakresie. Pomoc nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania, tak jak oczekuje tego skarżąca.

Na powyższą decyzję P. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że rzekoma pomoc przyznawana jej przez Ośrodek Pomocy Społecznej nie zabezpiecza nawet minimum socjalnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi (dotyczącej kilku decyzji), strona zarzuciła organom obu instancji niekompetencję, nieznajomość przepisów prawa oraz poświadczanie nieprawdy.

W ocenie skarżącej to nie do pracowników organu należy ocena jakie leki oraz zabiegi medyczne są dla niej wskazane, gdyż nie posiadają oni wykształcenia medycznego. Nie mają zatem "prawa wtrącać się do prawidłowo prowadzonego procesu ustalonego przez wykształconych, ze specjalizacją lekarzy wojskowych." Skarżąca zarzuciła organom kłamstwo, co do wskazywania recept lekarskich, gdyż "plik nie wykupionych recept był wielokrotnie w 2013r. i w 2014r. okazywany, co nie robiło wrażenia na pracownikach Ośrodka Przemocy Społecznej [...]". Co do nie wskazania zaleceń lekarskich, P. P. wskazała, że "plik zaświadczeń lekarskich oraz wniosków lekarzy jest w aktach sprawy gdzie wskazano rodzaj zabiegów, ilość powtórzeń w tygodniu lub miesiącu, czas zabiegu, parametry, okolice ciała na jaki konkretny zabieg jest zalecony - nie refundowany w ramach NFZ". Skarżąca podniosła również, że "na każdą bzdurę, żądaną przez pracowników Ośrodka Przemocy Społecznej [...] były wystawiane zaświadczenia lekarskie i zostały załączone do akt sprawy OPS".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 23 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu, radca prawny M. B., uzupełnił wniesioną skargę, zarzucając organom;

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci:

• art. 7 art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, w konsekwencji nie wyjaśnienie sytuacji majątkowej, osobistej, a także zdrowotnej w oparciu o wskazania lekarskie co do stanu zdrowia skarżącej, osoby od 15 lat niepełnosprawnej, nie wyjaśnienie jakie były możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w momencie wydawania zaskarżonych decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz poprzez nic zebranie i nie rozpatrzenie w tym zakresie całości materiału dowodowego;

• art. 107 § 1 i 3 kpa. poprzez brak wskazanie przez organ faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł, pomimo iż wszystkie organy administracji publicznej mają obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanych decyzji.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

• art. 2 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez jego niewłaściwą wykładnię, poprzez uznanie, że skarżącej nie przysługuje zasiłek celowy na zakup leków i leczenia w maju, czerwcu, lipcu, sierpniu, wrześniu, październiku listopadzie i grudniu 2014 r.;

• art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż skarżącej nie przysługuje zasiłek celowy na zakup leków w II, II i IV kwartale 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 dale – u.p.s) o w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Dodatkowo ustawodawca w art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy wskazał, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Oznacza to obowiązek aktywnego współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej, w tym m. in. udzielanie odpowiedzi mających na celu zobrazowanie sytuacji faktycznej takiej osoby.

W myśl art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikami socjalnym, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Nie ulega wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu powołanego wyżej art. 11 ust. 2 u.p.s., jest niewłaściwe udokumentowanie przez stronę konieczności ponoszenia wnioskowanych przez nią potrzeb oraz związanych z tym wydatków.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji właśnie z tego powodu odmówiły przyznania P. P. zasiłku celowego na zakup leków i leczenie w II, III i IV kwartale 2014 r. i ze stanowiskiem tym Sąd w pełni się zgadza

Podkreślić należy, że w swoim wniosku skarżąca wskazuje na wysoką kwotę kosztów leków i leczenia (3 000 zł. miesięcznie). W takiej sytuacji koniecznym było szczegółowe wykazanie przez stronę podstaw takiego żądania, ze wskazaniem konkretnych recept, skierowań i kosztów zabiegów. Konkretnych, tzn. wynikających z procesu leczenia, poświadczonego przez znającego pacjentkę lekarza czy lekarzy specjalistów, którzy wskażą, że takie właśnie leki i zabiegi są niezbędne dla poprawy zdrowia lub ratowania życia skarżącej.

Jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w sprawie w dniu 24 lutego 2014 r. organ uzyskał informację od lekarza wystawiającego wniosek o dofinansowanie zakupu leków i leczenia/rehabilitacji na 2014 r. (z dnia 23 grudnia 2013 r.), z którego wynika, iż leki niezbędne w procesie leczenia P.P., to "stała suplementacja witamin i mikroelementów, tj. witaminy [...] oraz okresowe leczenie lekami z grupy [...]".

Po rozeznaniu cen zakupu leków w aptekach na terenie [...] organ ustalił, iż koszt zakupu wszystkich leków zalecanych przez lekarza (w ekonomicznych opakowaniach od 30 do 60 tabletek, które wystarczą na ponad miesięczną kurację), stanowi kwotę około 50,00 zł, przy czym lekarz stwierdza, iż część z leków strona powinna stosować jedynie okresowo, nie podając jednocześnie okresu ich zażywania. Jednocześnie skarżąca nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego jakie leki i w jakich dziennych dawkach są niezbędne dla jej procesu leczenia. Skarżąca do dnia wydania decyzji, nie doręczyła również rozliczenia udzielonej pomocy na dofinansowanie do zakupu leków na miesiące: styczeń i luty 2014 r., w kwocie po [...] zł miesięcznie, jak również informacji udzielonych przez lekarza wnioskującego o dofinansowanie do leków i suplementów diety dla skarżącej. Rozliczenie zaś, które strona przedstawiła nie miało uwidocznionych nazw zakupionych towarów, co oznacza, że nie wiadomo jakich w rzeczywistości skarżąca dokonała zakupów.

Opisana powyżej sytuacja świadczy zatem bezspornie o braku chęci współdziałania skarżącej z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej się ona znalazła. Skutkować to musi odmową udzielenia pomocy zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. Organ nie był bowiem w stanie ocenić jaką miesięczną kwotę stanowili będzie zakup leków oraz kosztów leczenia, których zresztą część skarżąca otrzymuje w ramach NFZ. Trudno też uznać, zdaniem Sądu, aby suplementy diety, stanowiły niezbędną potrzebę bytową. Niewątpliwie mogą one wspomóc zdrowie skarżącej, jednakże nie są one niezbędne. Ponadto jak słusznie zauważyły organy orzekające w niniejszej sprawie skarżąca od lat korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej i stale otrzymuje pomoc finansową na pokrycie jej licznych potrzeb.

Reasumując wskazać należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie właściwie przeprowadziły postępowanie administracyjne oraz prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który znajduje potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym. Prawidłowo także zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego i dokonały oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zasadnie również wskazały, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organu administracji i nie rodzi dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, gdyż celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy pomocy w wysokości przez niego oczekiwanej. Wprawdzie zgodzić się należy ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącej, że organ nie wyjaśnił jakie były możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w momencie wydawania zaskarżonych decyzji, jednakże w ocenie Sądu nie jest to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co mogłoby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ww. ustawy.