Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 992/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par. 9 ust. 2 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Małgorzata Ciach po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 467/14 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 467/14 oddalił skargę P. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z [...] maja 2014 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

P. P. [...] maja 2005 r. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na 2005 r. Zadeklarował Do płatności ONW zadeklarował działkę nr 235/1 o powierzchni 28,31 ha.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Kierownik Biura ARiMR) decyzją z [...] maja 2006 r. przyznał P. P. płatność ONW do powierzchni 28,31 ha w wysokości 9.059,20 zł. Kwota ta została przekazana na rachunek bankowy beneficjenta [...] czerwca 2006 r. Z dniem wypłaty środków strona podjęła zobowiązanie ONW na zadeklarowanej powierzchni, którego koniec przypadał na [...] czerwca 2011 r. W latach 2006 - 2009 Kierownik Biura ARiMR przyznawał skarżącemu, na jego wniosek, płatności ONW.

Wobec tego, że P. P. w kolejnych latach objętych zobowiązaniem ONW (2010 – 2011), nie złożył wniosków o przyznanie płatności, organ, pismem z [...] stycznia 2012 r., wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie złożył pismo z [...] stycznia 2012 r. wraz z Oświadczeniem przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW. Do oświadczenia dołączył Porozumienie z [...] marca 2010 r. pomiędzy P. A. Sp. z o.o. a P. P..

Na wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skarżący przesłał poprawiony formularz Oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW. W załączonym piśmie wyjaśnił, że jako faktyczny użytkownik gruntów rolnych był ich posiadaczem. W związku z tym porozumienie potwierdza fakt przeniesienia posiadania rozumianego jako faktyczne użytkowanie gruntów, nie potwierdza zaś praw rzeczowych przekazującego z braku takiego wymogu w przepisach prawa.

W ocenie organu pierwszej instancji Porozumienie z [...] marca 2010 r. nie odpowiadało wymogom określonym w § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowanej w ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, dalej: rozporządzenie ONW), jakie powinien spełnić producent rolny, który zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na gruntach objętych zobowiązaniem ONW. W konsekwencji, z uwagi na przerwanie pięcioletniego zobowiązania ONW i nieprzejęcie tego zobowiązania przez inny podmiot, organ poinformował skarżącego o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W związku z tym, że skarżący nie zwrócił pobranych płatności Kierownik Biura ARiMR po wszczęciu z urzędu postępowania, decyzją z [...] lutego 2014 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ONW przyznanych stronie na lata 2005-2009 w wysokości 45.024,22 zł.

Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

P. P. zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z 22 stycznia 2015 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji uznał, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy doszło do takiego zaniechania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej przed upływem pięcioletniego zobowiązania ONW, którego następstwem był obowiązek zwrotu pobranych płatności ONW.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący zawarł [...] marca 2010 r., a więc w okresie trwania jego 5 letniego zobowiązania ONW, Porozumienie w sprawie przekazania gruntów objętych płatnościami ONW na rzecz P. A. Sp. z o.o. WSA uznał, że forma prawna przekazania tych gruntów, nazwana Porozumieniem, i jej skutki prawne budzą wątpliwości. Nietrafny jest pogląd skarżącego, że przekazał prawnie sporne grunty jako posiadający je faktycznie użytkownik. P. P. dysponował bowiem tymi gruntami jako ich dzierżawca, a więc osoba mająca tytuł prawny o charakterze obligacyjnym, na podstawie umowy zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych (dalej: ANR). Z umowy tej wynika, że dla skutecznego rozporządzenia prawnego tymi gruntami strona była obowiązana uzyskać zgodę ANR. Zgodnie z zasadą nemo plus Iris in alium transferze potest Guam psie habet, skarżący nie mógł przenieść na inną osobę – A. Sp. z o.o. - więcej praw, niż sam posiadał. Mając obligacyjny tytuł prawny do gruntów nie mógł przekazać A. Sp. z o.o. ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest użytkowanie. WSA uznał, że kwestią otwartą jest, czy skarżący przekazał takie prawa, a jeśli tak, to jakie to były prawa w sytuacji, gdy nie uzyskał wymaganej zgody ANR.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z informacją ANR Oddział Terenowy we W., znajdującą się w aktach sprawy, umowa dzierżawy działki nr [...] została rozwiązana [...] czerwca 2010 r. i w tym dniu została wydana ANR protokołem zdawczo-odbiorczym. A. Sp. z o.o. nie miała więc możliwości dokończenia [...] letniego zobowiązania ONW skarżącego. Strona powołuje się na § 3 Porozumienia z [...] marca 2010 r., z którego wynika, że P. A. sp. z o.o. w organizacji zobowiązuje się - w przypadku rozwiązania umowy dzierżawy między P. P. a ANR Oddział W. - do podjęcia działań zmierzających do zawarcia własnej umowy dzierżawy tak, aby możliwe było dokończenie zobowiązania ONW. Z przedstawionej informacji wynika, że nie było to faktycznie i prawnie możliwe, gdyż [...] października 2012 r. działka nr [...] została wydzierżawiona RP G. Sp. z o.o.

Sąd stwierdził, że żadna ze stron nie kwestionuje, że przeniesiono faktycznie użytkowanie gruntów, w wyniku czego nastąpiło przerwanie wykonywania przez skarżącego 5 letniego zobowiązania ONW. W związku z tym WSA uznał, że stan faktyczny sprawy jest wystarczająco wyjaśniony do jej rozstrzygnięcia.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że w ustalonym stanie faktycznym tylko spełnienie warunków ściśle określonych przez prawo mogło uwolnić skarżącego od obowiązku zwrotu pobranych płatności ONW. W terminie przekazania, to jest [...] marca 2010 r. obowiązywały w tej materii przepisy rozporządzenia ONW. Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 a) rozporządzenia ONW (obowiązującym do [...] marca 2014 r.), jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zwraca płatność ONW w części, która została przyznana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że rolnik złożył niezwłocznie do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie podmiotu, na którego rzecz zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, zawierające zobowiązanie tego podmiotu do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW. W rozpoznawanej sprawie takie oświadczenie (z wadami) datowane na [...] marca 2010 r., zostało złożone [...] stycznia 2012 r., czyli prawie 2 lata po złożeniu tego oświadczenia i to dopiero na wezwanie organu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu, nie można zakwalifikować tego jako działanie niezwłoczne, nakazane w powołanym przepisie. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący nie spełnił wskazanych wymogów prawnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że w stanie faktycznym sprawy nie istniała możliwość zastosowania § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW, ponieważ warunkiem skutecznego przejęcia zobowiązania skarżącego, a tym samym wyłączenia obowiązku zwrotu otrzymanych przez niego płatności było niezwłoczne złożenie oświadczenia przez przejmującego, zawierającego zobowiązanie do kontynuowania przez przejmującego działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem. Prawie 2 letni okres, który upłynął od dnia zawarcia porozumienia nie spełnia w sposób oczywisty warunku niezwłoczności.

Sąd zwrócił uwagę, że wbrew twierdzeniom skarżącego, organ pierwszej instancji nie był obowiązany do informowania skarżącego o ciążących na nim obowiązkach. Skarżący we wnioskach o przyznanie mu płatności podpisywał oświadczenia, że są mu znane zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Zobowiązywał się także niezwłocznie informować na piśmie Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a ponadto o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności, gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

W ocenie Sądu niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz.UE.L 141 z 30.04.2004, dalej: rozporządzenie 796/2004). Zgodnie z powołanym przepisem obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 wynika, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, za wyjątkami sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze.

Sąd pierwszej instancji powołał i podzielił analizę pojęcia "dobra wiara", którą przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że skarżący w ciągu kilku lat pobierania płatności i składaniu oświadczeń o zapoznaniu się z zasadami ich przyznawania, powinien znać te zasady i miał obowiązek stosować się do nich. Powinien więc w przypadku zaniechania działalności rolniczej z powodu przekazania gruntów innemu podmiotowi powiadomić organ o tej okoliczności, która miała istotne znaczenie, zmieniające zasadniczo jego sytuację prawną jako osoby, która podjęła zobowiązania ONW. Skarżący miał przecież świadomość, że podjął się prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach w okresie 5 letnim i o konsekwencjach przerwania zobowiązania, także o charakterze finansowym. Zakończenie tej działalności wcześniej zobowiązywało go do niezwłocznego powiadomienia o zaistniałej sytuacji Biuro Powiatowe ARiMR.

Istnienie dobrej lub złej wiary oparte jest o wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Brak zgłoszenia przez skarżącego informacji o zaprzestaniu gospodarowania na gruntach objętych zobowiązaniem ONW nie wynikał jednak z usprawiedliwionego błędu. Skarżącemu były znane jego prawa i obowiązki związane z płatnościami ONW. Niezgłoszenie w terminie niezwłocznym organowi administracji istotnych informacji wynikało jedynie z jego niedbalstwa. Skarżący pozostawał zatem w złej wierze i w tej sytuacji obowiązuje go 10 letni termin przedawnienia.

Sąd podniósł również, że nie ma znaczenia dla obowiązku zwrotu płatności podnoszona przez skarżącego okoliczność, że skarżący uzyskał w dobrej wierze płatności na podstawie ostatecznych, niewzruszonych decyzji administracyjnych. Obowiązek zwrotu dotyczy właśnie takich sytuacji i wynika ze szczególnej podstawy prawnej, w której beneficjent płatności ONW przerwał realizacją 5 letniego zobowiązania ONW.

WSA uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowo ustalony stan faktyczny dał organowi podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie wykonał zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej przez okres co najmniej pięciu lat, a jedynie przekazał grunty objęte zobowiązaniem innej osobie, która nie przejęła jego zobowiązania. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej skutkuje sankcjami przewidzianymi w § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał tej działalności na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarach ONW.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie podkreślił, że płatności ONW na lata 2005 - 2009 przyznane skarżącemu pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej Sekcja Gwarancji, Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na finansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których jest mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a) ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR). Płatnością nienależną jest płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności.

P. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.:

1. § 9 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia ONW, poprzez niezastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że organ nie zastosował wskazanych przepisów mimo, że strona złożyła do organu oświadczenie o którym mowa w ppkt a) wskazanego pkt 2 oraz załączyła dokument o którym mowa w ppkt b) tegoż;

2. § 9 ust. 2 pkt 2 ppkt a) rozporządzenia ONW poprzez nie zastosowanie zdania ostatniego wskazanego przepisu i w konsekwencji nie dostrzeżenie, że oświadczenie skarżącego wniesione zostało z zachowaniem wskazanego w nim terminu;

3. art. 73 ust. 5 zd. 2 rozporządzenia 796/2004 przez niezastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że organ nie zastosował wskazanych przepisów mimo, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że strona pobrała inkryminiowane płatności ONW w dobrej wierze;

4. 65 § 1 i § 2 KC i art. 245 § 1 KC w związku z pkt 3 Porozumienia z [...] marca 2010 r. przez nie zastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że organ nie zastosował wskazanych przepisów mimo, iż z treści porozumienia jednoznacznie wynika, iż nie ustanawiało ono ograniczonego prawa rzeczowego - użytkowania.

Ponadto, zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił, że "wydany został z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy" tj.:

5. art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na dokonywaniu przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych ponad ustalenia organu i poprzez nie uzasadnienie legalności aktu;

6. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się do istotnych zarzutów skargi oraz pominięcie istotnych, a wskazanych w skardze okoliczności.

Dyrektor Oddziału ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że podstawowy problem występujący w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy doszło do takiego zaniechania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej, przed upływem pięcioletniego zobowiązania ONW, którego następstwem był obowiązek zwrotu pobranych płatności ONW. Inaczej rzecz ujmując, czy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu przez skarżącego płatności ONW.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ta kwestia, o zasadniczym znaczeniu, nie została w sprawie dostatecznie rozważona.

Sąd pierwszej instancji, co prawda uznał za zgodną z prawem decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności ONW, lecz jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku stanowiska WSA i Dyrektora Oddziału ARiMR zostały przyjęte przy uwzględnieniu różnych okoliczności i odmiennej ocenie stanu sprawy.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżący nie przeniósł skutecznie posiadania działki nr [...] na rzecz PR A. sp. z o.o., gdyż Porozumienie z [...] marca 2010 r. zostało zawarte bez uzyskania od ANR wymaganego pozwolenia na dysponowanie przedmiotem dzierżawy. Wobec tego, zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR, wspomniane Porozumienie nie jest równoznaczne z zawarciem ważnej umowy, której skutkiem jest umowne przeniesienie posiadania działki rolnej zadeklarowanej we wniosku.

WSA uznał natomiast, że skarżący dysponował gruntami, na podstawie umowy zawartej z ANR, jako dzierżawca, a więc nie mógł przenieść na inną osobę ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie (s. 10 uzasadnienia). Następnie Sąd stwierdził, że strony nie kwestionują, że przeniesiono faktyczne użytkowanie gruntów, w wyniku czego nastąpiło przerwanie wykonywania przez skarżącego zobowiązania ONW (s. 11 uzasadnienia). Zdaniem Sądu, nie doszło jednak do skutecznego przejęcia zobowiązania ONW realizowanego przez skarżącego, gdyż oświadczenie, o jakim mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia ONW nie zostało złożone niezwłocznie, lecz prawie dwa lata później i to na wezwanie organu (s. 12 uzasadnienia).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji formułując powyższe stanowisko w istocie pominął ustalenia przyjęte przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. WSA podobnie jak organ odwoławczy uznał, że wobec braku zgody ARN nie doszło do przeniesienia posiadania wynikającego z umowy dzierżawy zawartej przez skarżącego z ANR, lecz jednocześnie stwierdził, że Porozumienie z [...] marca 2010 r. dotyczyło ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, podczas gdy tytuł prawny do działki rolnej jaki przysługiwał skarżącemu wynikał ze stosunku obligacyjnego a nie ograniczonego prawa rzeczowego.

Z dotychczasowych rozważań wynika, że zarówno Sąd pierwszej instancji i Dyrektor Oddziału ARiMR, wychodząc z różnych przesłanek zgodnie uznali, że na podstawie Porozumienia z [...] marca 2010 r. nie doszło do przeniesienia posiadania przedmiotu dzierżawy. Trzeba jednak zauważyć, że zdaniem WSA "(...) przeniesiono faktyczne użytkowanie spornych gruntów (...)". Sąd nie wyjaśnił jednak na jakiej podstawie dokonał takiego ustalenia. Uwzględniając, że w dalszej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA rozważał kwestię zachowania terminu do złożenia oświadczenia podmiotu na rzecz którego zostało przeniesione posiadania (nie zaś "faktyczne użytkowanie"), zawierające zobowiązanie tego podmiotu do kontynuowania działalności rolniczej, należałoby przyjąć, że "przeniesienie faktycznego użytkowania gruntu" nastąpiło na podstawie umowy. Z powołanego przez Sąd pierwszej instancji § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW wynika, że reguluje on kwestię zwrotu płatności ONW w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy. Kwestia podstawy przeniesienia posiadania działki rolnej dzierżawionej przez skarżącego niewątpliwie wymagała wyjaśnienia, czego jednak Sąd, z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., nie uczynił.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne jest stanowisko WSA odnośnie do naruszenia terminu do złożenia oświadczenia, o jakim mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia ONW. W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że Sąd pierwszej instancji w swych rozważaniach pominął zdanie ostatnie powołanego przepisu, zgodnie z którym wspomniane oświadczenie nie może być złożone później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma Agencji wzywającego do złożenia wyjaśnień. W sprawie jest niewątpliwe, że Kierownik Biura ARiMR pismem z [...] stycznia 2012 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Skarżący udzielił odpowiedzi na wspomniane pismo i złożył wymagane oświadczenie [...] stycznia 2012 r., a więc w terminie określonym w § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a) zdanie ostatnie rozporządzenia ONW. Wobec powyższego stanowisko Sądu o nieskutecznym przejęciu zobowiązania skarżącego z uwagi na naruszenie obowiązku niezwłocznego złożenia oświadczenia zostało przyjęte bez dostatecznego rozważenia obowiązującego stanu prawnego.

W tym miejscu należy także zauważyć, że ocena Sądu odnośnie do przyczyny uznania, że w sprawie nie zaistniały podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu przez skarżącego pobranych płatności ONW wynika z ustalenia, że doszło do naruszenia terminu do złożenia oświadczenia przejmującego. Organ odwoławczy kwestii tej nie rozważał, uznając, że na podstawie Porozumienia z [...] marca 2010 r. nie zostało skutecznie przeniesione posiadanie działki nr [...]. Sąd w istocie nie odniósł się do tego stanowiska organu jako przyczyny ustalenia obowiązku zwrotu przez skarżącego przyznanych płatności ONW.

W konsekwencji należało uznać, że podstawa prawna rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji nie została należycie wyjaśniona.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Sąd pierwszej instancji przeprowadzając powtórną kontrolę zaskarżonej decyzji winien jednoznacznie ocenić przyjęte przez organ ustalenia odnośnie do przejęcia przez PR A. sp. z o.o. zobowiązania ONW skarżącego. Sąd powinien rozważyć charakter Porozumienia z [...] marca 2010 r., mając na uwadze zgodny zamiar stron, które je zawarły, znaczenie braku zgody ARN na dysponowanie przedmiotem dzierżawy w kontekście ważności wspomnianego porozumienia, a także odnieść się do twierdzeń skarżącego, że PR A. sp. z o.o. przyznano płatności ONW do działki nr [...] na rok 2010. W przypadku ustalenia, że doszło do przeniesienia posiadania na podstawie umowy, rzeczą WSA będzie ocena, czy spełniony został warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia ONW.