Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1326/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 11, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Waldemar Michaldo SWSA Jarosław Wiśniewski SWSA Inga Gołowska(spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2017r. sprawy ze skarg J.J. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z 5 września 2016r. znak: [...] , z 5 września 2016r. znak: [...] , z 5 września 2016r. znak: [...], z 5 września 2016r. znak: [...], z 5 września 2016r. znak: [...] ., z 5 września 2016r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzające je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z 8 lipca 2016r. od nr [...] – do nr [...], II. uchyla postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 stycznia 2016r. nr [...],[...],[...],[....],[...],[...] oraz poprzedzające je postanowienia Prezydenta Miasta K z 30 października 2015r. nr [...],[...],[...],[....],[...],[...], III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 300,00 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego.


UZASADNIENIE

I.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art. 34 § 1 i 4 w związku z art 17 § 1 oraz z art. 33 § 1 pkt 1 , 6, 7, 10 ustawy z 17 czerwca1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 599):

1. postanowieniem z dnia 8.07.2016 r., znak: [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta K. na J. J.;

2. postanowieniem z dnia 8.07.2016 r., znak: [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta K. na J. J.;

3. postanowieniem z dnia 8.07.2016 r., znak: [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta K. na J. J.;

4. postanowieniem z dnia 8.07.2016 r., znak: [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta K. na J. J.;

5. postanowieniem z dnia 8.07.2016 r., znak: [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta K. na J. J.;

6. postanowieniem z dnia 8.07.2016 r., znak: [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta K. na J. J.;

W uzasadnieniach ww. postanowień organ podał, że prowadzi postępowania egzekucyjne na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych wystawionych na J. J., obejmujących należności z tytułu opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, dworców na terenie K., w okresach odpowiednio: od 01.04.2014 r. do 30.06.2014 r., od 01.01.2014 r. do 31.03.2014 r., od 1.04.2013 r. do 30.06.2013 r., od 27.04.2011 r. do 30.06.2011 r., od 1.07.2013 r. do 30.09.2013 r., od 1.07.2011 r. do 30.09.2011 r., od 1.10.2013 r. do 31.12.2013 r. W prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniem nr [...] zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w M. Banku S. Oddział w W. Zobowiązany otrzymał zawiadomienie wraz z odpisem w/w tytułów wykonawczych w dniu 19.05.2015 r. Zajęcie w M. Banku S. Oddział w W. okazało się skuteczne, dłużnik zajętej wierzytelności poinformował pismem z dnia 20.05.2015 r. o przyjęciu zajęcia do realizacji.

J. J. odpowiednio w pismach z 21.05.2015r.,

21.05.2015r., 21.05.2015r., 21.05.2015r., 21.05.2015r., 21.05.2015r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie określonej w art. 33 § 1 pkt. 1,6,7,10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W piśmie z dnia 23.02.2016 r. (w sprawie zakończonej postanowieniem opisanym w punkcie 1) został dodatkowo zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieliczce postanowieniem z 04.03.2016r. nr [...] przywrócił termin do wniesienia zarzutów.

Prezydent Miasta K., będący wierzycielem, odpowiednio postanowieniami z dnia 30.10.2015r. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienia Prezydenta Miasta K. Organ przywołał treść art. 34 § 1 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto podał, że podstawę wystawienia tytułów wykonawczych w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy art. 16 ust. 1 i 4 ustawy z 16.12.2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, która weszła w życie z 1.03.2011 r. Odnosząc się do zarzutów nieistnienia obowiązku w wysokości wskazanej w tytule wykonawczym Dyrektor Urzędu Skarbowego odwołał się do stanowiska wierzyciela, który wyjaśnił, iż obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych jest obowiązkiem, który wynika z samego prawa a jego dochodzenie następuje w trybie przepisu art. 2 i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ze zgromadzonych dowodów oraz treści uzasadnień postanowień wynika, w jaki sposób wierzyciel ustalił wysokość dochodzonego roszczenia za określone na wstępie okresy. Każdy podmiot podejmujący się wykonywania usług przewozowych i korzystania z przystanku na którym ustanowiona została opłata jest zobligowany do jej ponoszenia w wysokości określonej w uchwale pomnożonej przez liczbę zatrzymań. W związku z powyższym, zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy organ uznał za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny nie przychylił się również zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § pkt. 6 ustawy. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodziłaby bowiem wówczas, gdyby zastosowano ją do obowiązków innych niż wymienione w art. 2 § 1pkt 1-11 u.p.e.a. oraz w oparciu o art. 3 § 1 w/w ustawy. W w/w przypadku podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu przymusowego wykonania obowiązku zapłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych jest przepis art. 3 § 1 u.p.e.a. Odnośnie zarzutów dotyczących braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 w/w ustawy), organ egzekucyjny przyjął stanowisko wierzyciela (które dla organu egzekucyjnego jest wiążące), iż nie doszło do naruszenia art. 15 § 1 w/w ustawy polegającego na nie doręczeniu zobowiązanemu pisemnego upomnienia przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel zajął stanowisko, iż upomnienie nr [...] z 26.08.2014 r. wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych na terenie K. oraz do uregulowania kosztów upomnienia zostało doręczone zgodnie z art. 42 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23). Odbiór upomnienia pokwitował w dniu 01.09.2014 r. upoważniony domownik M. J. W upomnieniu wskazany był ostateczny termin do uregulowania należności oraz informacja o konsekwencjach w przypadku braku wpłaty we wskazanym terminie. Wreszcie organ nie zgodził się z zarzutami z art. 33 § 1 pkt. 10 ustawy, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 powołanej ustawy, że nie określono w tytułach wykonawczych treści podlegającego egzekucji obowiązku oraz nie stwierdzono, że obowiązek jest wymagalny. W ocenie organu egzekucyjnego, tytuły wykonawcze zostały sporządzone prawidłowo oraz zawierają wszystkie konieczne elementy przewidziane prawem. W rubryce E.2 tytułu wskazano dane dotyczące należności pieniężnych tj. "opłata za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, dworców na terenie K.". W treści tytułów wykonawczych znajduje się także informacja, iż należności pieniężne są wymagalne i podlegają egzekucji na podstawie art.2 ustawy.

Zobowiązany złożył zażalenia na opisane wyżej postanowienia organu egzekucyjnego, zarzucając naruszenie art. 16 ust. 1 i 4 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 11 i art. 5 ust 1 ustawy z dnia 16.12.2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz U. z 2011 r. Nr 5 poz. 13 , ze zm. ) w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. Dodatkowo zaskarżając postanowienia opisane w punktach 2-7 zarzucił naruszenie art. 16 ust. 4 i 5 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym w zw. z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Domagał się umorzenia postępowań, a w odniesieniu do postanowień opisanych w punktach 2-7 uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniach zobowiązany argumentował, że organ jest zobowiązany - po wniesieniu zarzutu - do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy zastosowaniu kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązek powstaje bowiem z mocy prawa, jest to więc jedyna możliwość obrony swoich praw przez dłużnika. Zdaniem zobowiązanego, w aktualnym stanie prawnym nie posiada kwalifikacji adresata normy prawnej wyrażonej w art. 5 ust 1 i 16 ust 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, do chwili obecnej nie zawarł żadnej odrębnej umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego i nie posiada statusu operatora w rozumieniu ustawy. Dodatkowo w zażaleniu od postanowień opisanych w punktach 2-7 zobowiązany zakwestionował sposób obliczenia opłaty.

Dyrektor Izby Skargowej, odpowiednio:

1. postanowieniem z 5.09.2016 r., znak: [...],

2. postanowieniem z 5.09.2016 r., znak: [...],

3. postanowieniem z 5.09.2016 r., znak: [...],

4. postanowieniem z 5.09.2016 r., znak: [...],

5. postanowieniem z 5.09.2016 r., znak: [...],

6. postanowieniem z 5.09.2016 r., znak: [...],

na podstawie art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 17, art. 18, art. 33 w zw. art. 34 oraz art. 23 § 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia. W uzasadnieniach organ w pierwszej kolejności zauważył, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, koniecznym jest aby postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, posiadało walor ostateczności.

Organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienia po otrzymaniu ostatecznych postanowień w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Ponieważ przedmiotem rozpatrzenia były między innymi zarzuty z art. 33 pkt 1 i 7 upea, opinia wierzyciela wyrażona w postanowieniach, była w tym zakresie dla organu egzekucyjnego wiążąca. Wierzyciel uznał, że obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych lub dworców powstaje z mocy prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej. Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły przepisy art. 16 ust. 1 i 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, która weszła w życie w 2011 r. Wierzyciel wskazał, że w myśl art. 16 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, mogą być pobierane opłaty. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego. Obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych ma charakter publicznoprawny. Odnosząc się do zarzutów nieistnienia obowiązku w wysokości wskazanej w tytułach wykonawczych wierzyciel wskazał, iż obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych jest obowiązkiem, który wynika z samego prawa, a jej dochodzenie następuje w trybie przepisu art. 2 u.p.e.a. Z treści uzasadnienia postanowień wierzyciela wynika w jaki sposób wierzyciel ustalił wysokość dochodzonego roszczenia za poszczególne okresy. Każdy podmiot podejmujący się wykonywania usług przewozowych i korzystania z przystanku na którym ustanowiona została opłata jest zobligowany do jej ponoszenia w wysokości określonej w uchwale pomnożonej przez liczbę zatrzymań. Wierzyciel stwierdził, że zarzuty nieistnienia egzekwowanego obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. są nieuzasadnione. Również za nieuzasadnione wierzyciel uznał zarzuty z art. 33 § 1 pkt 7 upea. Organ egzekucyjny słusznie przyjął stanowisko wierzyciela, że nie doszło do naruszenia art. 15 § 1 upea polegającego na niedoręczeniu zobowiązanemu pisemnego upomnienia. Wierzyciel stwierdził, że upomnienie nr [...] z dnia 26.08.2014 r. wzywające do uregulowania należności z tytułu opłaty zostało doręczone domownikowi zgodnie z art. 42 § 1 kpa w dniu 01.09.2014 r. W upomnieniu wskazany był ostateczny termin uregulowania należności oraz informacja o konsekwencjach w przypadku braku wpłaty we wskazanym terminie. W związku z brakiem wpłat należności w wyznaczonym terminie wierzyciel przekazał do organu egzekucyjnego tytuły wykonawcze w celu dochodzenia obowiązku.

Wierzyciel ponadto zajął stanowisko odnośnie pozostałych dwóch zarzutów podniesionych przez zobowiązanego tj. zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 u.p.e.a. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodziłaby wówczas, gdyby zastosowano ją do obowiązków innych niż wymienione w art, 2 § 1 pkt 1-11 upea oraz w oparciu o art. 3 § 1 upea. W ww. przypadku podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu przymusowego wykonania obowiązku zapłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych jest przepis art. 3 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutów z art. 33 § 1 pkt 10 upea organ egzekucyjny wyjaśnił, iż ww. tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16.05.2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2014 r. poz. 640). W części E. tytułu "dane dotyczące należności pieniężnych " wskazano akty normatywne na podstawie których tytuł wystawiono. Również w części E tytułu widnieje informacja że "należności pieniężne są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 ustawy... ". Jako rodzaj należności pieniężnej organ wpisał "opłata za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, dworców na terenie K.". W tytułach została podana podstawa prawna obowiązku "z mocy prawa" oraz identyfikacja podstawy prawnej obowiązku.

Organ odwołując się do treści art. 23 § 4 pkt 2 u.p.e.a. wyjaśnił, że w toku postępowania zażaleniowego organ II instancji dokonuje sprawdzenia, czy organ egzekucyjny rozpatrzył wszystkie podnoszone przez stronę zarzuty i czy w sposób wystarczający uzasadnił swoje stanowisko. Ponadto dokonuje sprawdzenia czy postanowienie organu I instancji było poprawne pod względem formalnym i czy spełnia wymogi art. 124 k.p.a. u.p.e.a. nie daje uprawnień do badania przez organ nadzoru istnienia obowiązku w związku z wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu stanowisku wierzyciela-Prezydenta Miasta K. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.01.2012 r. sygn. akt II GSK 1490/10. Poza tym, organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku poddanego egzekucji - wyklucza to art. 29 u.p.e.a. Nadzór organu nad wierzycielem jest również ustawowo ograniczony na mocy art. 23 § 4 pkt 2 u.p.e.a., do kontroli przestrzegania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny ustosunkował się do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów uznając je za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny nie miał prawa do kwestionowania stanowiska wierzyciela dotyczącego istnienia obowiązku i podstaw prawnych do wystawienia tytułów wykonawczych.

II.

J.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi na postanowienia Dyrektora Izby Celnej domagając się ich uchylenia, jak również uchylenia postanowień I instancji, umorzenia postępowań egzekucyjnych, uchylenia dokonanych w ramach tych postępowań czynności egzekucyjnych, zasądzenia kosztów postępowania oraz rozpatrzenia sprawy w postępowaniu uproszczonym.

Zaskarżonym orzeczeniom zarzucił naruszenie:

- 23 § 4 pkt 2 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpoznania przedmiotowej, a w szczególności zaniechanie merytorycznego rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta K.;

- art. 33 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 34 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 k.p.a., polegające na prowadzeniu egzekucji administracyjnej w oparciu o tytułu wykonawczy, którego wystawienie powinno być poprzedzone przeprowadzaniem postępowaniem wyjaśniającego i wydaniem stosownej decyzji;

- art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 34 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 ust 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 11 i art. 5 ust 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej pomimo nieistnienia egzekwowanego obowiązku;

- art. 3 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 16 ust 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym w zw. z § 1 uchwały Rady Miasta Krakowa NR Xl/98/11 z dnia 30.03.2011 r., polegającego na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy wysokość egzekwowanego obowiązku została określona niezgodnie z przepisami prawa. W uzasadnieniu skarg rozwinięto opisane wyżej zarzuty.

Odpowiadając na skargi Dyrektor Izby Skarbowej (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień.

Postanowieniem z 14 czerwca 2017r. Sąd postanowił na podstawie art. 111§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.; dalej- p.p.s.a.),połączyć sprawy o sygn. akt: I SA/Kr 1327/16, I SA/Kr 1328/16, I SA/Kr 1329/16, I SA/Kr 1330/16, I SA/Kr 1331/16 ze sprawą I SA/Kr 1326/16, celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić jej dalej pod sygn. akt: I SA/Kr 1326/16 albowiem tożsamy stan faktyczny i prawny wszystkich tych spraw oraz osoba skarżącego uzasadniały łączne rozpoznanie i rozstrzygnięcie spraw.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 dalej-p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Zgodnie z treścią art. 1§1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2016r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1§2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3§1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145§1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145§1 p.p.s.a. natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi, oddala skargę.

Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień w oparciu o wyżej opisane zasady, Sąd doszedł do przekonania, że skargi J. J. częściowo zasadne.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że pomimo, iż brzmienie art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Uwzględniając art. 134§1 p.p.s.a. według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora izby Administracji Skarbowej) i poprzedzające go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego ale także postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i postanowienia wierzyciela czyli Prezydenta Miasta K. Niewtąpliwie do końcowego załatwienia sprawy zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej konieczne było zbadanie legalności stanowiska wierzyciela skoro nie było to możliwe w innym trybie (wyrok NSA z 29 listopada 2016r. sygn. akt: II GSK 502/15).

W ocenie Sądu postanowienia wierzyciela w niniejszych sprawach naruszają prawa, co z kolei powoduje wadliwości postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis ten pozwala traktować jako pewną ciągłość postępowania z Kodeksu postępowania administracyjnego i postępowania wykonawczego unormowanego ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77§1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107§1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego. Uzasadnienie faktyczne w myśl §3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez strony w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. (tak między innymi w Komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego : M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.).

Nadto, rozpoznając przedmiotową sprawę należy zwrócić uwagę na zawartą w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. Zasada ta stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy.

Analizując treść zaskarżonego postanowienia (jak i postanowienia organu I instancji) Sąd doszedł do wniosku, że przywołane powyżej zasady nie zostały w przedmiotowej sprawie zachowane w sposób należyty.

Zauważyć należy, że wystawione na skarżącego tytuły wykonawcze dotyczyły nieuiszczonych opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych. Jak słusznie wskazało Kolegium, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa (odpowiednich przepisów ustawy o publicznym transporcie drogowym oraz uchwał jednostek samorządu terytorialnego), a zatem dla jego realizacji nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej, ustalającej opłatę. Samo pobranie opłaty zalicza się do czynności materialno-technicznych. O ile możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie samego prawa (a nie wydawanego w osobnym postępowaniu aktu administracyjnego, ustalającego albo określającego wysokość należności) stanowi dla organu administracji publicznej pewnego rodzaju ułatwienie, to jednocześnie nakłada na organy egzekucyjne obowiązek szczególnej staranności w ustalaniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, z których wynika egzekwowany obowiązek.

Na powyższą kwestię zwróciło zresztą uwagę samo Kolegium, wskazując że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jednakże nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29§1 u.p.e.a., Dz.U. 2016, poz. 599), a zatem w sytuacji kiedy obowiązek powstaje z mocy samego prawa, przeprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego, po wniesieniu zarzutu, stanowi jedyną możliwość obrony praw przez dłużnika.

W tym kontekście podkreślić więc raz jeszcze należy, że z uwagi na szczególny charakter opłaty za korzystanie z przystanków, wynikający z samej ustawy, w kontrolowanej sprawie nie mamy do czynienia z wydaną wcześniej decyzją administracyjną. Nie prowadzi się więc również (wcześniej) postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo więc ogólnej zasady wyrażonej w art. 29§1 u.p.e.a. należy przyjąć, że takim jak analizowany przypadek wniesienie zarzutu (w szczególności nieistnienia obowiązku tj. z art. 33 §1 pkt.1 u.p.e.a.) wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie zasadności samego obowiązku. Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu przepisów k.p.a. (por. podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 czerwca 2014., sygn. akt: I SA/Kr 503/14).

W ocenie Sądu w przedmiotowych sprawach całkowicie pominięto kwestię sposobu wyliczenia w tytule wykonawczym kwestionowanych kwot za użytkowanie przystanków komunikacyjnych w badanych okresach. Dla oceny motywów działania organu nie może być wystarczająca sama treść uchwały, z której nie wynikają racje, jakimi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie. Motywy te nie zostały wyjaśnione także przez wierzyciela, ani przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W toku postępowania nie został przedstawiony model wyliczeń jakimi posługuje się wierzyciel, wyliczając wysokość opłaty. Taki sposób odniesienia się do kwestii sposobu ustalenia wysokości opłaty uznać należy za niewystarczający, zwłaszcza, że jednym z podniesionych zarzutów był zarzut nieistnienia obowiązku w wysokości wskazanej w tytule wykonawczym.

Stwierdzić należy, że Kolegium podobnie jak i wierzyciel zobligowane były wyjaśnić precyzyjnie skarżącemu sposób ustalenia wysokości przedmiotowej opłaty w treści wydanych w sprawie postanowień, a nie ograniczać się w tym zakresie do enigmatycznego odwoływania się do dokumentów znajdujących w aktach sprawy. Tylko wtedy postanowienie to mogłoby zostać uznane za przekonywujące, zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasadą przekonywania) oraz za spełniające wymogi z art. 107§3 k.p.a. (prawidłowe uzasadnienie decyzji/postanowienia). W przeciwnym razie ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a. (swobodną ocenę dowodów) oraz art. 8 k.p.a. (zasadę pogłębiania zaufania obywateli od organów Państwa).

W postanowieniach wierzyciela powołano jedynie treść art. 16 ust. 1 oraz ust. 4 u.p.t.z. zaznaczając, że stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, przy czym stawka tej opłaty nie może być wyższa niż 0,05 zł za jedno zatrzymanie na przystanku oraz 1 zł za jedno zatrzymanie na dworcu. Wskazano, że takie właśnie stawki zostały ustalone w uchwale Rady Miasta K. Nie wyjaśniono jednakże, w jaki sposób wyliczono wysokość opłat podanych finalnie w tytułach wykonawczych. Zdaniem Sądu, Kolegium nie poddało wystarczająco dokładnej analizie rozstrzygnięcia organu I instancji, w szczególności co do faktów i dowodów, odnoszących się do tego, czy opłata została wyliczona prawidłowo. Odwołanie się więc przez Kolegium w tym zakresie do postanowienia organu I instancji jest bezpodstawne.

Należy równocześnie zaznaczyć, iż poza zakwestionowanym przez Sąd zakresem, WSA w Krakowie w składzie orzekającym w niniejszych sprawach podziela zaprezentowane stanowiska organów dotyczące niezasadności zgłoszonych zarzutów przeciwegzekucyjnych. Stanowiska organów są prawidłowe.

Należy podnieść, że w dniu 1 marca 2011r. weszła w życie ustawa z 16 grudnia 2010r. o publicznym transporcie zbiorowym, której zapisy w art. 16 dają możliwość pobierania przez gminę opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych i dworców, których gmina jest właścicielem. W uchwale nr XI/98/11 Rady Miasta Krakowa z 30 marca 2011r. ustalono stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina.

Opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych lub dworców w całości przekazywane są do Gminy. Gmina nie zawiera umów cywilnoprawnych z przewoźnikami - opłata za korzystanie z przystanków jest ustawowo nałożona na przewoźnika, co reguluje ustawa z 16 grudnia 2010r. o publicznym transporcie zbiorowym. Wysokość opłat została zatwierdzona Uchwałą Nr XI/98/11 Rady Miasta Krakowa z 30 marca 2011r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina Miejska K. Opłata za korzystanie z przystanków komunikacyjnych i dworców jest opłatą należną Gminie K., w której imieniu opłatę pobiera Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu. ZIKiT pobiera opłatę na podstawie ustawy z 16 grudnia 2010r. o publicznym transporcie zbiorowym oraz Uchwały Nr XI/98/11 Rady Miasta Krakowa z 30 marca 2011r., nie otrzymując od Gminy K. wynagrodzenia za pobieranie w/w opłat od przewoźnika. Pobierane opłaty przeznaczone są na utrzymanie porządku i czystości infrastruktury przystankowej w Gminie.

Przepisy u.p.t.z. nie przewidują możliwości wydania decyzji administracyjnej określającej wysokość opłaty z tytułu korzystania z przystanków komunikacyjnych i dworców. Przedmiotowa opłata wprowadzana jest uchwałą rady miejskiej, do kompetencji której należy ustalenie jej wysokości w kwocie nieprzekraczającej górnej granicy określonej w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym. Ustalenie i nałożenie przedmiotowej opłaty wiąże się z wykonywaniem określonego władztwa przez organy administracji publicznej. Pobór powyższych opłat odbywa się na podstawie wezwania do zapłaty, natomiast wielkość opłaty stanowi iloczyn stawki za jednokrotne zatrzymanie się na przystanku i ilości zatrzymań przewidzianych w rozkładzie jazdy uzgadnianym z przewoźnikiem. Dochodzenie nieuiszczonej opłaty następuje w trybie przepisu art. 2 i nast. ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Konkretyzacja wymaganej kwoty następuje w tytule wykonawczym, którego wystawienie poprzedza upomnienie (art. 15§1 ustawy). Egzekucja powyższych opłat odbywa się w trybie egzekucji w administracji.

Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, iż przepisy u.p.t.z. dotyczące opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych dotyczą przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność gospodarczą polegającą na przewozie osób. Pojęcie "przewoźnik" do końca 2016r. obejmowało także podmioty prowadzące działalność w zakresie regularnego przewozu osób w krajowym transporcie drogowym, kolejowym, innym szynowym, linowym, linowo-terenowym, morskim i w żegludze śródlądowej w oparciu o posiadane uprawnienia. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 1 u.p.t.z. działalność w zakresie krajowego regularnego przewozu osób mogła być podejmowana i wykonywana na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2016 r. w krajowym transporcie drogowym. Niezależnie od tego, czy podmiot wykonywał w tym czasie działalność na podstawie zezwolenia, czy też na podstawie potwierdzenia zgłoszenia przewozu, należy uznać, że był przewoźnikiem. Do obu kategorii należy stosować te same reguły, w tym w zakresie obowiązku ponoszenia opłaty za zatrzymywanie się na przystankach.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy administracji przy ponownym rozpoznawaniu spraw będą zobowiązane uwzględnić uwagi Sądu odnoszące się do przedstawienia w treści wydanych decyzji sposobu ustalenia (wyliczenia) wysokości opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł w pkt I wyroku o uchyleniu zaskarżonych postanowień jak i poprzedzających je postanowień organu I instancji oraz postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego i postanowień wierzyciela jako wydanych z naruszeniem przepisów art. 7, art. 11, art. 77§1, art. 80 oraz art. 107§ 1 i 3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy a było to niezbędne do końcowego załatwienia spraw.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. w zw. z art.205§ 1 p.p.s.a. Na kwotę 300,00 zł składa się zwrot wpisów od skarg (50,00 zł ) od sześciu spraw.