Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 431/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 129 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 i art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 4 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi P. P., A. P. – M., A. K., E. H., E. P., J. K., J. T., J. W., J. R., J. J., K. Ş., K. T., K. W., M. W., M. Z. – K., M. T.-K., M. G., M. K., P. S., T. N., T. R., W. S., Z. T.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących: P. P., A. P. – M., A. K., E. H., E. P., J. K., J. T., J. W., J. R., J. J., K. Ş., K. T., K. W., M. W., M. Z. – K., M. T.-K., M. G., M. K., P. S., T. N., T. R., W. S., Z. T.-S.kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących: P. P., A. P. – M., A. K., E. H., E. P., J. K., J. T., J. W., J. R., J. J., K. Ş., K. T., K. W., M. W., M. Z. – K., M. T.-K., M. G., M. K., P. S., T. N., T. R., W. S., Z. T.-S. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania T. S., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Przedmiotową decyzją z dnia [...]Prezydent Miasta Ł. orzekł o przekształceniu udziałów w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności do nieruchomości położonej w Ł., przy al. A, stanowiącej dotychczas własność Gminy Ł., a będącej we współużytkowaniu wieczystym P. P., J. i M. J., I. i P. S., E. P., T. S., Z. T. – S. i W. S., M. G., K. S., M. Z. – K. i M. K., A. i J. K., J. R., A. P. – M. i A. M. – P., J. W., K. T., M. i K. W., M. T. – K. i J. T., E. i Z. H., T. N. oraz T. R.

Mocą tej samej decyzji organ I instancji ustalił opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, po uwzględnieniu bonifikaty w wysokości 98%, za wyjątkiem T.S., w stosunku do którego nie uwzględniono bonifikaty. W treści decyzji organ stwierdził, że prawo użytkowania wieczystego przekształci się w prawo własności nieruchomości z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna i stanowić będzie podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej nieruchomości oraz w księgach wieczystych urządzonych dla wyodrębnionych lokali. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W sprawie zostały spełnione wszystkie niezbędne przesłanki do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 4 ustawy osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia. Opłatę ustala się przy odpowiednim zastosowaniu art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Należna opłata wyliczona dla wszystkich współużytkowników wieczystych nieruchomości stanowi różnicę pomiędzy wartością prawa własności, a wartością prawa użytkowania wieczystego gruntu, ustaloną zgodnie z posiadanymi udziałami oraz na podstawie zarządzenia Nr 4002/1V/06 Prezydenta Miasta Ł. z dnia 18 maja 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania bonifikat od opłat z tytułu przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, po zastosowaniu bonifikaty w wysokości 98%, z wyjątkiem T. S., który nie spełnił warunków wymienionych w § 3 zarządzenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik T. S. wskazał, że zaskarża decyzję organu I instancji w części dotyczącej ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości dla T. S. bez uwzględnienia bonifikaty. W uzasadnieniu odwołania podniesiono zarzuty dotyczące wadliwych doręczeń dokonywanych w toku postępowania pełnomocnikowi odwołującego się na niewłaściwy adres oraz odmowy zastosowania ulgi w opłacie za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do osoby odwołującego się.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania T. S., uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, że zachodzą przesłanki do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., z uwagi na potrzebę wyjaśnienia okoliczności wpłaty przez T. S. zaległości, co wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ustalenia poczynione przez organ odwoławczy wykazały, że odwołujący się miał zadłużenie w zobowiązaniach pieniężnych wobec miasta z tytułu podatku od nieruchomości i opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego. W dniu 15 listopada 2011 r. została dokonana wpłata z tytułu podatku od nieruchomości. Kserokopia dokumentu dotyczącego tej wpłaty jest nieczytelna i nie pozwala na analizę jaka kwota i z jakiego tytułu została uregulowana, a w konsekwencji nie ma podstaw do dokonania oceny, czy spełnione zostały przesłanki do udzielenia żądanej bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia. W tym zakresie wymagane jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wnieśli P. P., A. K. i J. K., T. R., J. W., P. S., M. Z. – K. i M. K., E. P., T. N., Z. T. – S. i W. S., M.G., E. H., K. T., A. P. – M., K. S., J. R., M.W. i K. W., J. J., M. T. – K. oraz J. T.

W przekonaniu skarżących w sprawie doszło do naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jak też art. 6, art. 7 i art. 12 K.p.a., a także art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji w całości wbrew zakresowi żądania strony odwołującej się i wbrew konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, jak i znacznej części. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji w części uchylającej pkt 1 decyzji organu I instancji w części przekształcającej prawo użytkowania wieczystego w prawo własności oraz pkt 2 decyzji I instancji w części ustalającej wysokość opłaty za przekształcenie z wyjątkiem ustalenia wysokości opłaty dla T. S.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.

Wyrokiem z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 309/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Z[...], nr [...]oraz zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie zwrot kosztów postępowania.

Uzasadniając stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji sąd I instancji podkreślił, że postępowanie odwoławcze jest oparte na zasadzie skargowości, w konsekwencji organ II instancji nie może działać z urzędu. Decyzja organu odwoławczego wydana bez odwołania strony (innego podmiotu działającego na prawach strony) jest nieważna z przyczyn rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Pogląd powyższy, w przekonaniu sądu I instancji, znajduje swoje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z dnia 17 maja 2011 roku, I OSK 113/11 i z dnia 21 maja 2007 roku, I OSK 556/06, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2008 roku, II SA/Rz 77/08 i inne, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), które sąd ten w pełni podzielił.

Sąd I instancji podkreślił, że w przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawy także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2007 roku, sygn. akt I OSK 556/06).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, mimo wyraźnego określenia przez pełnomocnika odwołującego się zakresu odwołania, organ odwoławczy wyszedł poza ten zakres i poddał kontroli całą decyzję pierwszoinstancyjną tj. niezaskarżoną odwołaniem decyzję w pkt I i II ppkt 1 – 4 i ppkt 6 – 19, tym samym rozpoznał sprawę bez wniesionego w tej części odwołania. Organ odwoławczy w niezaskarżonej części procedował z urzędu, co oznacza w przekonaniu sądu I instancji, że dopuścił się rażącego naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.

WSA w Łodzi dodał, że wyjaśnienia wymaga także kwestia zachowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancji. Oceniając argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która w jego ocenie przemawiać miała za wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji, sąd I instancji doszedł także do wniosku, że nie znajduje ona uzasadnienia w treści art. 138 § 2 K.p.a. Podstawową zasadą postępowania odwoławczego jest bowiem konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. W przekonaniu sądu I instancji, działanie organu sprowadzające się do wezwania pełnomocnika do okazania oryginału dowodu wpłaty bądź czytelnej kserokopii nie przekraczało granic postępowania odwoławczego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., kwestionując wyrok w całości. Organ zarzucił naruszenie prawa materialnego, wskazując na art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 138 w zw. z art. 15 i art. 127 K.p.a., poprzez rażąco błędną wykładnię, bowiem w postępowaniu administracyjnym organ drugiej instancji nie jest związany zarzutami odwołania i jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy w granicach określonych decyzją administracyjną.

Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania. W tym zakresie skarżący kasacyjnie wskazał art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, bowiem w sprawie nie miało miejsca rażące naruszenie prawa, oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej, która jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna, nie zawiera wskazań co do dalszego postępowania oraz nie odnosi się do poglądów doktryny i orzecznictwa na tle pojęcia "rażącego naruszenia prawa", a także brak wskazania norm, które naruszono w sposób rażący.

Zdaniem Kolegium w rozpoznawanej sprawie żadna norma prawna nie została naruszona, ponieważ żaden z przepisów K.p.a., w szczególności art. 127 § 1 i § 2, jak i art. 136 i 138, nie stanowi, że odwołanie określa granice postępowania odwoławczego i wiąże organ odwoławczy. Postępowanie odwoławcze jest tak ukształtowane, że jego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że sąd I instancji nie wskazał nomy, która została rażąco naruszona.

Wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2000/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz odstąpił od zasądzenia na rzecz Kolegium zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zdaniem NSA skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Różnica w stanowiskach skarżącego kasacyjnie organu II instancji i sądu I instancji wynika z odmiennego rozumienia przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że w przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawy także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia. Natomiast w przekonaniu skarżącego kasacyjnie w postępowaniu administracyjnym organ drugiej instancji nie jest związany zarzutami odwołania i jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy w granicach określonych decyzją administracyjną.

NSA podkreślił, że istotą postępowania odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy ma zatem obowiązek przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swojej decyzji. Nie jest przy tym związany uzasadnieniem wniesionego środka zaskarżenia. Powinien skontrolować postępowanie i decyzję pierwszoinstancyjną z punktu widzenia legalności, a także celowości i słuszności rozstrzygnięcia niezależnie od tego, czy zarzuty w tym zakresie zostały podniesione w odwołaniu.

Postępowanie odwoławcze jest oparte na zasadzie skargowości, zatem słusznie sąd I instancji wskazał, że organ II instancji nie może działać z urzędu. Postępowanie odwoławcze może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej, sprowadzającej się do wniesienia odwołania. W konsekwencji decyzja organu odwoławczego wydana bez odwołania strony jest nieważna z przyczyn rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a.). W kodeksie postępowania administracyjnego nie ma przepisu wprost dopuszczającego wniesienie odwołania tylko od części decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie wyłącza to automatycznie takiej możliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie powszechnie przyjmuje się dopuszczalność zaskarżenia oraz wzruszenia decyzji w części, jednakże jedynie w takiej sytuacji, gdy pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W postępowaniu odwoławczym nie jest zatem wyłączona zasada rozporządzalności. Od woli strony zależy bowiem wszczęcie tego postępowania oraz - co do zasady - także jego zakres (por. wyrok NSA z 21 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 556/06, dostępne na stronach orzeczenia.nsa.gov.pl)

NSA podkreślił jednak, że zasadą jest ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej w granicach określonych zaskarżoną decyzją, natomiast ograniczenie postępowania odwoławczego do części decyzji wskazanej w odwołaniu może nastąpić dopiero po ustaleniu, że zawarte w niezaskarżonej części decyzji rozstrzygnięcia mogą funkcjonować samodzielnie.

W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o przepisy art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Zgodnie z powyższą regulacją przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wiąże się z koniecznością wniesienia przez dotychczasowego użytkownika na rzecz dotychczasowego właściciela nieruchomości opłaty za przekształcenie. Opłatę taką należy ustalić w decyzji o przekształceniu, nie można tego zrobić odrębnie (por. wyrok NSA w Warszawie z 5 listopada 2002 r., sygn. akt I SA 864/01 dostępne Lex nr 156822, Radosław Skwarło Komentarz do art. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, dostępne w systemie informacji Lex). Przedmiot postępowania administracyjnego w tej sprawie nie ma więc charakteru podzielnego, co oznacza nie tylko, że organ nie może rozstrzygać kolejno co do istoty o kilku elementach, ale także, że w wypadku wniesienia odwołania sprawa będzie podlegać ponownemu rozpatrzeniu w całości. Wiąże się to także z istotą prawa użytkowania wieczystego, które w stosunku do tego samego gruntu nie może występować równolegle z prawem własności. Nie jest bowiem możliwe przeniesienie na własność tylko niektórych współużytkowników wieczystych nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem, w którym wyodrębniono własność lokali, udziału we własności tej nieruchomości gruntowej odpowiadającej ich udziałowi w użytkowaniu wieczystym (por. postanowienie SN z 8 października 2013 r., III CZP 60/13 dostępne w systemie informacji Lex). Kontrolując zaskarżoną odwołaniem decyzję jedynie w części dotyczącej T. S. organ odwoławczy doprowadziłby do niedopuszczalnej sytuacji, w której do tej samej nieruchomości pozostałym właścicielom lokali przysługiwałoby prawo własności, natomiast w 65/1000 części T. S. byłby nadal użytkownikiem wieczystym.

Dodatkowo NSA zauważył, że w przedmiotowej sprawie zarzuty odwołania dotyczyły wad postępowania przed organem I instancji polegających na pozbawieniu odwołującego się prawa do udziału w postępowaniu, poprzez doręczanie pism na niewłaściwy adres, dotyczyły zatem tego postępowania jako całości.

Odnosząc się zatem do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów NSA podkreślił, że w pełni zasadny okazał się zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem w sprawie nie miało miejsca rażące naruszenie prawa.

Zasadny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie wyroku nie wskazuje norm, które w przekonaniu sądu I instancji zostały naruszone w sposób rażący, uzasadniający stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji, a także nie zawiera jasnych wskazań do dalszego postępowania.

Nie są natomiast uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Skarżący kasacyjnie nie powiązał żadnego z tych zarzutów z przepisami zastosowanego przez sąd I instancji prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponadto w przypadku zarzutu dotyczącego naruszenia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 138 K.p.a. nie wskazał jednostki redakcyjnej, której zarzut dotyczy.

Ponownie rozpoznając skargę sąd winien ocenić postępowanie organu II instancji co do uznania, że odwołanie T. S. zostało wniesione w ustawowym terminie, a następnie ewentualnie dokonać kontroli postępowania odwoławczego organu II instancji pod kątem właściwego zastosowania przepisu art. 138 § 2 K.p.a.

Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. skarżąca i pełnomocnik pozostałych skarżących radca prawny M. Z.-K. poparła skargę i złożyła głos do protokołu, w którym wniosła o uchylenie decyzji Kolegium bądź alternatywnie o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik organu oraz pełnomocnik uczestnika postępowania T. S. wnieśli o oddalenie skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z nieco innych powodów, aniżeli w niej podniesione.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującym w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady procedury administracyjnej.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia[...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, tutejszy sąd zgodnie z brzmieniem art. 190 p.p.s.a. związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2000/12. W uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny zalecił sądowi w pierwszej kolejności ocenić postępowanie organu II instancji co do uznania, że odwołanie T. S. zostało wniesione w ustawowym terminie, a następnie ewentualnie dokonać kontroli postępowania odwoławczego organu II instancji pod kątem właściwego zastosowania przepisu art. 138 § 2 K.p.a.

Zdaniem sądu w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. bez bliższej refleksji i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z góry przyjęło, że odwołanie T. S. od decyzji organu I instancji zostało wniesione w terminie, z uwagi na brak dokonania doręczenia na adres dla pełnomocnika. Jednozdaniowa konstatacja organu odwoławczego w tej kwestii zamieszczona w uzasadnieniu decyzji jest w realiach rozpoznawanej sprawy co najmniej przedwczesna i bez uprzedniego przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego nie uprawniała organu odwoławczego do merytorycznej oceny decyzji organu I instancji.

Jak wynika z akt sprawy T. S. na mocy aktu notarialnego z dnia [...]2009 r. Rep. A nr [...]ustanowił swoim pełnomocnikiem do dokonywania wszelkich czynności związanych z wykonywaniem zarządu samodzielnym lokalem mieszkalny położonym w Ł. przy A córkę G. E. K. zamieszkałą w P. przy ul. B. Na stronie pierwszej, w dolnej części wspomnianego aktu notarialnego widnieje odręczna adnotacja sporządzona w dniu 31 stycznia 2011 r., opatrzona pieczęcią oraz podpisem pracownika organu A. T. o następującej treści: "W dniu 31 stycznia 2011 r. przyszła do mnie Pani G. K. dostarczając niniejsze pełnomocnictwo jednocześnie informując, że korespondencja ma być kierowana na adres A" W oparciu o treść przywołanej wyżej notatki organ I instancji kierował na powyższy adres pisma wysyłane w toku postępowania administracyjnego oraz decyzję z dnia [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności adresowane do pełnomocnika T. S. – G. K. Przesyłka, co do której nie ma całkowitej pewności, że zawierała decyzję organu I instancji została nadana w placówce pocztowej prawdopodobnie w dniu 12 października 2011 r. i awizowana przez doręczyciela po raz pierwszy w dniu 12 października 2011 r., choć obok pieczęci doręczyciela z datą "2011.10.12" i jego podpisu umieszczony został datownik urzędu pocztowego "13.10.11." Powtórne awizo miało miejsce w dniu 20 października 2011 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do niniejszej przesyłki nie pozwala jednak na prześledzenie toku czynności doręczyciela, a mianowicie ustalenia, czy dopełnił on czynności przewidzianych w art. 44 § 2 i 3 K.p.a. Niezależnie od tego prawidłowa identyfikacja przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji jest niewątpliwie utrudniona, ponieważ zdecydowana większość zwrotnych potwierdzeń odbioru korespondencji kierowanej do stron niniejszego postępowania opatrzona została wyłącznie znakiem sprawy[...], bez bliższego sprecyzowania czy jest do decyzja, pismo, czy może postanowienie organu. Co więcej, na rozważanym zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje data "17.11.2011 r." i podpis "G. E. K." Okolicznością niesporną w tej sprawie pozostaje fakt, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia[...], nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 24 listopada 2011 r. pełnomocnik T. S. zakwestionował skuteczność doręczania pism w toku niniejszego postępowania, w tym decyzji administracyjnej na adres A w Ł. podnosząc, że ani pełnomocnik, ani mocodawca nie wiedzieli o tym, że pisma są doręczane na powyższy adres z uwagi na to, że adresem pełnomocnika jest ul. B w P. Brzmienie odwołania w zestawieniu z załączonym do sprawy materiałem dowodowym niewątpliwie nie uprawniało organu odwoławczego do jednoznacznego stwierdzenia w treści zaskarżonej decyzji, że odwołanie T. S. zostało wniesione w terminie zwłaszcza, że organ I instancji przekazując Kolegium swoje stanowisko w sprawie wraz odwołaniem i aktami sprawy przy piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r. stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione po terminie. Zaistniała w tej sprawie sytuacja niewątpliwie obligowała organ odwoławczy do podjęcia czynności mających na celu zbadanie terminowości wniesionego odwołania. W tym celu organ powinien wezwać pełnomocnika T. S. – G. E. K. do wypowiedzenia się, czy faktycznie w dniu 31 stycznia 2011 r. złożyła oświadczenie o kierowaniu korespondencji na adres Ł., A (bądź też przesłuchać ją w charakterze świadka na powyższą okoliczność) i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń ocenić, kiedy faktycznie i w jakim trybie doręczono jej decyzję organu I instancji, a co za tym idzie, czy odwołanie od tej decyzji zostało wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. Taka ocena w rozpoznawanej sprawie bezspornie nie została przeprowadzona, co świadczy o istotnym naruszeniu przepisów art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 129 § 2 K.p.a.

Wniesienie przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji, o czym niewątpliwie zapomniało w tej sprawie Kolegium nakłada na organ odwoławczy obowiązek uprzedniego ustalenia, czy odwołanie pochodzi od strony, czy zostało wniesione w terminie i czy dotyczy decyzji funkcjonującej w obrocie prawnym. Dopiero pozytywna odpowiedź na wszystkie te pytania uprawnia organ odwoławczy do przejścia do kolejnego etapu postępowania odwoławczego, którego celem jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej. W realiach tej sprawy, co zostało już wcześniej zauważone zabrakło rzetelnej oceny terminowości wniesionego odwołania i dlatego też stanowisko organu o jego złożeniu w terminie, sąd ocenił jako przedwczesne.

Stwierdzone wyżej uchybienia obligowały sąd do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i wykluczały prawną możliwość kontroli postępowania odwoławczego organu II instancji pod kątem właściwego zastosowania przepisu art. 138 § 2 K.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy powinien uwzględnić ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na względzie sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim sentencji wyroku sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania należnych skarżącym od organu sąd rozstrzygnął w punktach trzecim i czwartym sentencji wyroku w trybie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

k.ż.