Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 784/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-03-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: +oddalono wniosek o ustanowienie adwokata
Powołane przepisy: article: art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2, § 3 oraz art. 249 a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 17 marca 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. znak[...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W sprawie ze skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych W. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

W złożonym wniosku oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, jako posiadany majątek wykazał dom wielkości 105m², działkę wielkości 391m², jako źródło utrzymania wskazał zbieranie surowców wtórnych, z czego uzyskuje dochód w kwocie ok. 180-200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku zarejestrowaną w PUP w O. Ś., oświadczył, że z byłą żoną jest w separacji, ma rozdzielność majątkową, ponadto skarżący wskazuje na egzekucje komornicze oraz niespłacony kredyt. Skarżący oświadczył, że z MOPS otrzymał zasiłek jednorazowy w kwocie 120 zł oraz otrzymuje talony.

Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: ustawa p.p.s.a., pismem z dnia 10 lutego 2016 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem oddalenia wniosku poprzez: przedłożenie odpisu/kserokopii wyroku sądu o separacji; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; udokumentowanie formy oraz wysokości uzyskiwanej przez skarżącego pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył zaświadczenie z dnia 22 lutego 2016 r. z MOPS w O. Ś. o pobraniu przez skarżącego w miesiącu lipcu 2015 r. zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości w kwocie 120 zł, kopię decyzji Starosty O. z dnia 9 kwietnia 2015 r. o uznaniu skarżącego z dniem 9 kwietnia 2015 r. za osobę bezrobotną oraz kopię protokołu z ustnego zgłoszenia wniosku o udzielenie pomocy z dnia 23 czerwca 2015 r., kopię wniosku z dnia 26 sierpnia 2015 r. PKPS w O. Ś. o wydanie odzieży dla W. C. oraz kopię orzeczenia z dnia 1 lipca 2015 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego.

Ponadto skarżący wskazał, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, jest z żoną w separacji, nie ma orzeczenia sadu o separacji.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

W myśl art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jeżeli natomiast oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ustawy p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, stosownie do art. 255 ustawy p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niewypełnienie obowiązku, o którym stanowi art. 255 ustawy p.p.s.a. uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 828/11 – Lex nr 1069744; postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 885/11 – Lex nr 1069781 czy postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GZ 553/11 – Lex nr 1107595).

Stosownie natomiast do unormowania art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z zestawienia brzmienia art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. wynika zatem, że przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym jak i częściowym można jedynie wówczas, gdy strona dokładnie wykaże, w jakiej znajduje się sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał jakie są jego rzeczywiste możliwości płatnicze, bowiem nie wykonał wezwania Sądu w całości. Skarżący nie przedłożył odpisu/kserokopii wyroku sądu o separacji lub innych dokumentów potwierdzających ustanie jego małżeństwa. Kwestia niewyjaśniona przez skarżącego ma natomiast istotne znaczenie przy ocenie przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić ponadto należy, że przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Mając na uwadze postawę skarżącego należy stwierdzić, że nie wykazał, pozostawania w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Złożone przez skarżącego na wezwanie dokumenty i oświadczenia zawierają jedynie częściowe informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej, zatem skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku. Nieuzupełnie wniosku przez skarżącego o wszystkie żądane dokumenty spowodowało natomiast, że niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości partycypowania skarżącego w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, a brak precyzyjnych oświadczeń skarżącego, co do jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika

Mając na uwadze powyższe uznano, że nieuzupełnienie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy o wszystkie żądane dokumenty nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na poniesienie tych kosztów. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, co stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika.

W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, że stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa niniejsza, ponieważ przedmiotem skargi wnioskodawcy jest decyzja - akt administracyjny ściśle dotyczący praw i obowiązków z ubezpieczeń społecznych.

Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - jak i przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W związku z tym, rozpoznanie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne, zatem postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, na podstawie art. 249 a ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2, § 3 oraz art. 249 a ustawy p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.