Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1094/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 i 163
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1094/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2010 r., sprawy ze skargi J. D., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20 maja 2009 r. Nr [..], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, skargę oddala


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 maja 2009r. Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu wniosku J. D. z dnia 2 marca 2009r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 27 listopada 2008r. Nr[...], działając na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji.

W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że J. D. upoważniła do reprezentowania jej przed Urzędem Kontroli Skarbowej w dniu 22.11.2007r. – K. D. (syna) i I. D. (synową). Następnie w dniu 1.08.2008r. przedłożono pełnomocnictwo udzielone przez J. D. doradcy podatkowemu K. W. oraz adwokat A.W. W piśmie z dnia 19 sierpnia 2008r. K. W. wskazał, że działa w imieniu J. D. jako jej pełnomocnik, w tym pełnomocnik do doręczeń i wobec powyższego wszelkie doręczenia winny być dokonywane na jego adres. Organ kontroli skarbowej działając na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej w dniu 27.10.2008r doręczył K. W. pismo wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. W dniu 6.11.2008r. do organu wpłynęły pisma z dnia 3.11.2008r., w których K. W. i A. W. informują organ kontroli skarbowej, że w dniu 30.10.2008r. wypowiedziane zostało pełnomocnictwo J. D. z uwagi na ograniczony z nią kontakt, który uniemożliwia należyte wykonywanie obowiązków pełnomocnika. Równocześnie w tym samym dniu wpłynęło do organu kontroli skarbowej pismo I. D. z dnia 3.11.2008r., w którym zawiadamia, że w dniu 30.10.2008r. wypowiedziała pełnomocnictwo J. D. informując, że wypowiedzenie pełnomocnictwa stało się niezbędne z uwagi na stan zdrowia J. D., z którą kontakt jest utrudniony. Natomiast K. D. w dniu 4.11.2008r. poinformował organ, że jest jedynym pełnomocnikiem J. D. do odbioru korespondencji, ale z uwagi na to , iż przez najbliższy czas będzie przebywał poza granicami kraju (okres pobytu około cztery tygodnie) prosi o nie przesyłanie korespondencji w sprawie, gdyż nie będzie miał możliwości ustanowienia pełnomocnika do doręczeń ani do odbioru korespondencji i w związku z tym wnosi o wstrzymanie korespondencji do czasu powiadomienia organu kontroli skarbowej o dacie jego powrotu.

Następnie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał przedmiotową decyzję ustalającą wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w dniu 27 listopada 2008r. Decyzja ta została wysłana w dniu 27.11.2008r. na adres jedynego pełnomocnika skarżącej – K. D. Powyższa przesyłka została zwrócona do organu I instancji z adnotacją "adresat przebywa za granicą do 02.01.2009r." Organ w dniu 8.12.2008r. ponownie wysłał decyzję na adres K. D. i po dwukrotnym awizowaniu przesyłka ponownie została zwrócona do organu kontroli skarbowej jako nie podjęta w terminie, z odręcznie napisaną na kopercie adnotacją "adresat przebywa za granicą (informacja zgodna z dyspozycją złożoną na piśmie przez adresata)" z nieczytelnym podpisem.

Przedmiotowa decyzja została uznana za doręczoną w dniu 29 grudnia 2008r. w trybie zastępczym uregulowanym w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ wskazał następnie, że w dniu 27 lutego 2009r. K. W. zgłosił się osobiście w Urzędzie Kontroli Skarbowej i przedłożył pełnomocnictwo z dnia 25 lutego 2009r. do reprezentowania J. D. Pismem z dnia 2 marca 2009r. (nadanym w dniu 3.03.2009r.) K W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od w/w decyzji. Jego zdaniem decyzja nie została skutecznie doręczona, gdyż K. D. skierował pismo do organu kontroli skarbowej informujące o planowanym wyjeździe za granicę, z prośbą o nieprzesyłanie w tym czasie korespondencji w sprawie, z uwagi na fakt, iż nie miał możliwości odebrania tej korespondencji, jak również ustanowienia pełnomocnika. Pełnomocnik podniósł, że zgodnie z art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy, strona obowiązana jest do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń. K. D. dnia 4 listopada 2008r. powiadomił organ o zamiarze wyjazdu za granicę i planowanym pobycie tamże do 2 stycznia 2009r. i w związku z tym nie był zobligowany do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, gdyż nie została wypełniona przesłanka 2 miesięcznego pobytu pełnomocnika za granicą. K. D. dnia 2 stycznia 2009r. kontaktował się z organem kontroli skarbowej i nikt nie powiadomił go wówczas, że została wydana decyzja w sprawie jak również, iż zostały podjęte próby doręczenia decyzji. Wiadomość o wydaniu decyzji została powzięta dnia 24 lutego 2009r., gdy zostało odebrane upomnienie nr [...]wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nie złożenie odwołania w terminie nie wynika z okoliczności obciążających stronę. W uzupełnieniu powyższego wniosku K. W. zwrócił się o przeprowadzenie dowodu z karty rejestracyjnej telefonu komórkowego K. D. oraz bilingu z rozmów przeprowadzonych przez K. D. w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 7 marca 2009r. na okoliczność kontaktowania się K. D. z pracownikami Urzędu Kontroli Skarbowej w dniach 2 i 5 stycznia 2009r. oraz o przeprowadzenie dowodu na okoliczność przebywania K. D. w okresie od 21 grudnia do 31 grudnia 2008r. w K.

Rozpatrując powyższy wniosek o przywrócenie terminu organ podał, że decyzję należy uznać za doręczoną w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 29 grudnia 2008r. Zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął 12.01.2009r.

Dokonując oceny czy pełnomocnik dopuścił się uchybienia terminu bez swojej winy organ wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej regulujące zasady doręczania korespondencji nie przewidują instytucji wstrzymania korespondencji do czasu powiadomienia organu podatkowego przez pełnomocnika o dacie jego powrotu do kraju. Zawiadomienia pełnomocnika o wyjeździe za granicę kierowane do organu nie mogły wywrzeć skutku prawnego w postaci odroczenia bądź zawieszenia działań tego organu. Pełnomocnik zobowiązany do reprezentowania strony i dbania o jej interesy nie może poprzez wyjazd w nieznanym kierunku i na nieokreślony czas uniemożliwiać doręczania mu pism, w tym zwłaszcza decyzji i doprowadzać w taki sposób do przedawnienia. W przedmiotowej sprawie działania pełnomocników J. D. po doręczeniu pisma wyznaczającego siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji miały na celu uniemożliwienie organowi kontroli skarbowej wydanie i doręczenie decyzji. Wszystkie trzy przesyłki, które wpłynęły do organu kontroli skarbowej w dniu 6 listopada 2008r, które zawierały wypowiedzenie pełnomocnictw K. W., A. W. wypowiedzenie pełnomocnictwa I. D. i informacja o wyjeździe K. D. , zostały nadane w dniu 4 listopada 2008r. w tym samym Urzędzie Pocztowym K.[...]. Z pisma pełnomocnika K. D. z dnia 4 listopada 2008r. wynikało, że jego pobyt za granicą miał trwać 4 tygodnie i że po powrocie niezwłocznie skontaktuje się z organem kontrolnym, natomiast w załączonym do wniosku o przywrócenie terminu piśmie skierowanym do Urzędu Pocztowego z dnia 7 listopada 2008r. pełnomocnik K. D. prosi o zwracanie korespondencji z adnotacją, że adresat przebywa za granicą do dnia 2 stycznia 2009r.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. D., zarzucając naruszenie:

- art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie błędnej subsumcji stanu faktycznego pod stan prawny, a w konsekwencji wydanie błędnego rozstrzygnięcia,

- art. 180 w zw. z art. 188 w zw. z art. 216 Ordynacji podatkowej, poprzez niewydanie postanowienia w sprawie złożonych wniosków dowodowych i uznanie a priori, iż są bezprzedmiotowe.

Uzasadniając zarzuty skarżąca podała, iż organ nie dokonał analizy przesłanek, których zaistnienie warunkuje przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, zwłaszcza to iż pełnomocnik poinformował organ I instancji o zaplanowanej podróży służbowej podając zakres informacji na jaki pozwala mu wykonywana praca, a po powrocie do kraju niezwłocznie skontaktował się z organem podatkowym pierwszej instancji. Skarżąca podniosła przy tym, że decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi w sposób skuteczny. K. D. dochował należytej staranności, gdyż poinformował organ kontroli skarbowej o planowanym wyjeździe służbowym oraz wskazał przewidywany okres nieobecności w K. , jak również wskazał, iż wyjazd jest wyjazdem zagranicznym. Zdaniem skarżącej nie zachodziło ryzyko przedawnienia, gdyż nie było żadnych przeszkód, które uniemożliwiłyby wydanie decyzji w sprawie. Ponadto zarzucono, że Dyrektor Izby Skarbowej wydał w tym samym czasie dwa przeciwstawne rozstrzygnięcia w stosunku do K. D., to jest w przedmiotowej sprawie oraz w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki pod firmą B. spółka z o. o., co stoi w sprzeczności z zasadą jednolitości rozstrzygnięć. Ponadto skarżąca zarzuca, iż złożone zostały dwa wnioski o przeprowadzenie dowodów z karty rejestracyjnej telefonu komórkowego K. D. i bilingu rozmów przeprowadzonych przez K. D., a także z pisma adwokat K. z kwietnia 2009r. wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na okoliczność przebywania K. D. w okresie od 21 grudnia do 31 grudnia 2008r. w Kolonii. Zdaniem skarżącej skoro organ II instancji uznał, że złożone wnioski o są bezprzedmiotowe, to winien wydać postanowienie w tym przedmiocie.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu , wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu , albowiem zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe i nie zostało dotknięte takimi naruszeniami prawa, które mogłyby skutkować jego uchyleniem.

W pierwszej kolejności, należy wskazać , że istotą sprawy była kwestia ustalenia , czy uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej, a to w świetle regulacji przewidzianej w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis powyższy wprowadzając przesłankę uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego odnosi się zatem bezpośrednio do oceny przyczyny naruszenia terminu, która winna być poddana ocenie organu podatkowego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, niepubl.). Poglądy doktryny i judykatury są zgodne co do tego, że takimi przeszkodami jest siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, czy też np. poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu. Również jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu, w szczególności brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach - świadczy o jej winie, a nie o jej braku (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 1999 r., I SA/Gd 2243/98, niepubl.). W tym też kontekście wymóg braku zawinienia w uchybieniu terminowi, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98, niepubl.).

W kontrolowanej sprawie ocenie podlegało zachowanie pełnomocnika skarżącej – K. D., który poinformował organ podatkowy, że jest jedynym pełnomocnikiem J. D. do odbioru korespondencji. W tym kontekście niezwykle istotne jest też, że oświadczył on w sytuacji braku innych pełnomocników, że z uwagi na pobyt poza granicami kraju prosi o nieprzesyłanie korespondencji w sprawie. W ocenie Sądu w/w działania podjęte przez K. D. nie stanowią uzasadnionej przyczyny do wyłączenia winy w uchybieniu terminu. Skoro K. D. był pełnomocnikiem dla doręczeń to winien dołożyć wszelkich możliwych starań, aby skutecznie odbierać korespondencję, bo taka też jest istota pełnomocnictwa dla doręczeń. Obciążają go zatem wszelkie okoliczności uniemożliwiające doręczenie mu korespondencji. W tym kontekście również oświadczenie o braku możliwości ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji na okres jego zagranicznego pobytu i w związku z tym wystąpienie o wstrzymanie korespondencji do czasu powiadomienia organu kontroli skarbowej o dacie jego powrotu, nie mogą prowadzić do wyłączenia jego winy. Powyższe okoliczności nie mogą zostać w świetle art. 162 Ordynacji podatkowej uznane za przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Pełnomocnik powinien zatem tak zorganizować swoje sprawy, aby z obowiązku na nim spoczywającym wywiązać się należycie. Nie jest takowym złożenie opisanego wyżej oświadczenia, bez względu na to czy wyjazd jest na czas określony czy nie. Ponadto z oświadczeń pełnomocnika wynika, że wyjazd zagraniczny był zaplanowany, a więc nie było w ocenie Sądu uzasadnionej przeszkody do starannego zabezpieczenia na taką ewentualność możliwości dokonywania prawidłowych i skutecznych doręczeń na czas planowanej nieobecności. W związku z uznaniem przez Sąd, że okoliczności wyjazdu za granicę i oświadczenia o wstrzymaniu korespondencji nie ekskulpują pełnomocnika, to wnioski dowodowe składane w kontrolowanym postępowaniu, zmierzające do wykazania kontaktowania się K. D. z pracownikami organu podatkowego w zakresie przyczyn nieodbierania korespondencji oraz faktu przebywania pełnomocnika skarżącej za granicą, nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. W kontrolowanej sprawie istotą była ocena czy wskazywane i uprawdopodabniane okoliczności wyłączają brak winy, a nie czy one w rzeczywistości wystąpiły. Wnioskowanych do udowodnienia faktów organ wszak nie kwestionował, lecz przedmiotem oceny słusznie czynił jedynie kwestie braku winy w uchybieniu terminu. Zauważyć w tym miejscu należy dalszą niesumienność pełnomocnika do spraw doręczeń manifestującą się odmiennym, a więc oczywiście sprzecznym ze sobą określeniem okresu pobytu za granicą w oświadczeniach składanych organowi podatkowemu ( 4 tygodnie począwszy od 6. 11. 2008 r. ) i urzędowi pocztowemu ( do 2.01. 2009 r. ). Rzeczona sprzeczność świadczyć musi o zawinionym działaniu uniemożliwiającym prawidłowy obieg korespondencji w sprawie.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut bazujący na dwukrotnym doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję. Uchybienie to – determinowane zapewne treścią oświadczenia pełnomocnika , co do czterotygodniowego wyjazdu za granicę – nie jest tego rodzaju , aby kwalifikowało się jako mające wpływ na wynik sprawy , co więcej - potraktowanie drugiego z doręczeń jako nieskutecznego i co za tym idzie przyjęcie skuteczności doręczenia pierwszego pociągnęłoby za sobą spóźnienie wniosku o przywrócenie terminy i działanie na niekorzyść skarżącej sprzecznie z zasadą reformationis in peius. Na koniec zaakcentować należy , iż przyjęcie argumentacji skarżącej co do braku winy w uchybieniu terminu prowadziłoby do niedopuszczalnego , nieznanego procedurze wstrzymywania postępowania i decydowania przez stronę o czasie trwania tegoż - poprzez niewiążąco deklarowane , dowolne czasowo wyjazdy zagraniczne pełnomocnika do spraw doręczeń , co w skrajnych przypadkach mogłoby nawet uniemożliwić zakończenie postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.