Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1817/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu: [...] sierpnia 2017 r.) A. F. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").

W uzasadnieniu wniosku skarżący szczegółowo opisał przebieg swojej służby oraz jej charakter, uwzględniając okresy i stanowiska służbowe. Wskazał, że w 1990 r. Wojewódzka Komisja Kwalifikacyjna w G. wydała opinię stwierdzającą, iż spełnia on wymogi przewidziane dla funkcjonariusza ówczesnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a także posiada kwalifikacje moralne do pełnienia służby w Policji. Skarżący zaznaczył, że podczas całej swojej służby wypełniał obowiązki zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi, jak również nie był karany dyscyplinarnie i nikogo nie prześladował. Ponadto skarżącego wielokrotnie wyróżniano nagrodami pieniężnymi za bardzo dobre wyniki w pracy oraz pozytywnie opiniowano. Skarżący otrzymał też odznaczenia i medale państwowe: w 1989 r. Srebrny Krzyż Zasługi, w 1999 r. Złoty Krzyż Zasługi, a w 2003 r. Srebrną Odznakę "Zasłużony Policjant". Jako zastępca naczelnika Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji w G. i zastępca naczelnika Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w G. skarżący organizował i uczestniczył w zatrzymywaniu niebezpiecznych osób wywodzących się z trójmiejskiego półświatka. Natomiast jako Kierownik [...] Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji w G. brał bezpośredni udział m.in. w zatrzymaniu zbrojnej grupy przestępczej, dwunastoosobowej dokonującej uprowadzeń nieletnich dla okupu, napadów z bronią palną na konwojentów i wielu innych poważnych przestępstw kryminalnych. W ten sposób skarżący realizował obowiązki służbowe w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia.

W toku postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem Minister ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji [...] maja 2006 r. Posiada prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano odpowiednio z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Według pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącego informację o przebiegu służby nr [...] z [...] kwietnia 2017 r., skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, od 16 marca 1981 r. do 28 lutego 1990 r., tj. 8 lat, 11 miesięcy i 16 dni. Natomiast całkowity okres jego służby wynosi 28 lat i 1 miesiąc (od [...] maja 1978 r. do [...] maja 2006 r.). Do wysługi emerytalnej skarżącemu zaliczono okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej w wymiarze roku, 11 miesięcy i 15 dni (od [...] kwietnia 1976 r. do [...] kwietnia 1978 r.).

Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] Minister, w oparciu o art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ podniósł, że w sytuacji, w której skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 8 lat, 11 miesięcy i 16 dni, co stanowi około 32% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, a tym samym pierwsza przesłanka z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie została spełniona. Skoro obie przesłanki wymienione w ww. przepisie muszą zaistnieć łącznie, to uprawdopodobnione niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Dlatego zasadnym jest odmówienie wyłączenia zastosowania wobec skarżącego art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Na poparcie swojego stanowiska Minister przywołał prawomocne wyroki tut. Sądu, w których oddalono skargi na jego decyzje w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Powyższa decyzja organu z [...] lipca 2020 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której sformułował następujące zarzuty:

I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.

1. art. 7 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego prowadzącą do uznania, że skarżący nie pełnił służby "krótkotrwale" na rzecz totalitarnego państwa oraz pominięcie faktów, iż służbę pełnił z narażeniem zdrowia i życia, a nawet, że zdrowie to utracił (posiada orzeczenie o inwalidztwie w związku ze służbą),

2. art. 7 w związku z art. 6 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i w konsekwencji nieodpowiednie, nieproporcjonalne wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, a w efekcie przyjęcie nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym; bez wskazania w zaskarżonej decyzji o jaki interes ogólny chodzi, jednocześnie bez udowodnienia, że jest on tak ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga oczywistego ograniczenia uprawnień indywidualnych skarżącego; dodatkowo bez zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

3. art. 77 § 1 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych o przesłuchanie skarżącego oraz wskazanych świadków na okoliczność art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, podczas gdy dowody te pozwoliłyby na ustalenie przez organ, że skarżący pełnił służbę z narażeniem zdrowia i życia, a w konsekwencji powyższego zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek",

4. art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez sporządzenie przez organ

decyzji nieodpowiadającej wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a., tj. bez wskazania, które z faktów Minister uznał za udowodnione; dowodów, na których się oparł; okoliczności, które uznał za nieudowodnione i podstaw, dla których tak uznał; jakim dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego – krótko ujmując - uzasadnienie decyzji zostało sporządzone nierzetelnie i nieobiektywnie, na podstawie błędnie wysnutych wniosków,

5. art. 107 § 3 k.p.a., bowiem w uzasadnieniu decyzji:

- oparto się na dokumentach nieprawdziwych, anulowanych, przez co błędnie wskazano okres służby, który winien zostać uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym,

- Minister błędnie wskazał, że okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa wynosi 32% jego całej służby, podczas gdy w rzeczywistości stanowi 29,1 % (zdaniem skarżącego, wyliczenie 32% przez organ jest zafałszowane przez użycie niewłaściwych i anulowanych dokumentów, zawierających nieprawdziwe dane),

- w piątym akapicie na stronie drugiej decyzji nieprawdziwie stwierdzono "...iż znaczna cześć służby Pana A. F. pełniona była na rzecz totalitarnego Państwa ...", co nie jest prawdą, gdyż okres od [...] stycznia 1990 r. do [...] maja 2006 r., a więc 16 lat, 1 miesiąc i 19 dni – czyli 69% służby w MSWiA - jest znaczącym okresem w jego wzorowej służbie w Policji po 1989 r., na rzecz wolnej Polski,

- organ nie wyjaśnił, dlaczego pominął w ustaleniach stanu faktycznego sprawy okoliczność, że skarżący został uznany przez komisję lekarską inwalidą III grupy w związku ze służbą, co jednoznacznie wskazuje, iż pełnił służbę z narażeniem zdrowia,

- nie odniesiono się do powołanych przez skarżącego okoliczności uzasadniających wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym,

6. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nietrafne, niewłaściwe przyjęcie znaczenia nieostrego pojęcia "krótkotrwałości", co w konsekwencji przyczyniło się do odmowy wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez:

1. błędne przyjęcie, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 8 lat, 11 miesięcy i 16 dni oraz stanowi 32% całości jego służby,

2. nieuzasadnione przyjęcie, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi przesłanka "krótkotrwałości" służby w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, podczas gdy w rzeczywistości pełnił służbę po [...] stycznia 1990 r. aż do [...] maja 2006 r. tj. przez 16 lat, 1 miesiąc i 19 dni (69 % służby w MSWiA), co prowadzi do wniosku, iż przesłanka "krótkotrwałości" została spełniona, bowiem wystąpiła wyraźna przewaga drugiego okresu służby,

3. nieuzasadnione przyjęcie, że "krótkotrwałość" służby należy ujmować w ujęciu proporcjonalnym wobec całego okresu służby w MSW skarżącego, a nie w ujęciu proporcjonalnym wobec całej służby (w tym wojskowej), całego życia skarżącego albo wobec istnienia "państwa totalitarnego od 1945 roku" w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, na rzecz którego możliwe było pełnienie takiej służby,

4. nieuzasadnione przyjęcie, że pojęcie "krótkotrwałości" należy interpretować wyłącznie w oparciu o wykładnię językową, tj. słownikowe znaczenie tego pojęcia jako "niedługo" czy "epizodycznie", podczas gdy termin ten powinien być interpretowany indywidualnie, w kontekście każdej ze spraw rozpatrywanych przez organ, mając na względzie niepowtarzalność, różnorodność i specyfikę różnych stanów faktycznych,

5. poprzez nieodniesienie się do wykonywania służby przez skarżącego "z narażeniem zdrowia i życia" i brak oceny, czy służba skarżącego miała charakter rzeczywisty i wyjątkowy, czy zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. skarżący wykonywał rzetelnie,

6. poprzez niezastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w związku z art. 7 k.p.a. i niewydanie wobec skarżącego decyzji wyłączającej stosowanie art. 15c tej ustawy, pomimo niewątpliwego spełnienia łącznie wszelkich ustawowych przesłanek;

III. niczym istotnym nieuzasadnioną przewlekłość prowadzonego przez Ministra postępowania w trybie k.p.a. (skarżący błędnie powołał "k.p.k."), które trwało 35 miesięcy, tj. ok. 10 % całego okresu służby skarżącego i 37% jego służby na rzecz totalitarnego państwa.

W świetle przytoczonych powyżej zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania.

W piśmie z [...] października 2020 r. skarżący sprostował omyłki, jakie popełnił w skardze, wskazując, iż okres jego służby w Policji wynosi 16 lat, 4 miesiące i 19 dni, a nie – jak podał – 16 lat, 1 miesiąc i 19 dni.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Obie strony postępowania (tj. skarżący – w piśmie z [...] października 2020 r., a organ – w piśmie z [...] października 2020 r.) zażądały rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24.

W myśl art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter decyzji uznaniowej. Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Rozstrzygający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Otóż wymogi, jakim powinna odpowiadać tego rodzaju decyzja są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (vide wyrok NSA z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10).

W niniejszej sprawie Minister, wypowiadając się lakonicznie w zaskarżonej decyzji wyłącznie w kwestii przesłanki krótkotrwałości, nie dokonał pełnych ustaleń i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, decyzja jako dowolna, nie mogła się ostać w obrocie prawnym.

Jak wskazał NSA w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości".

W kontrolowanej decyzji organ nie dokonał w sposób prawidłowy analizy kwestii czasu trwania służby na rzecz państwa totalitarnego w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Sąd nie kwestionuje oceny dokonanej przez organ w aspekcie uregulowania zawartego w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jednak samo przyjęcie, iż w sprawie nie występuje element krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego, nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej (vide wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1464/19). Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji zabrakło.

W judykaturze NSA podkreśla się, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, których wykładnia sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (vide wyrok NSA z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19).

W przedmiotowej sprawie organ stwierdził jedynie, że w przypadku, w którym strona pełniła służbę na rzecz państwa totalitarnego przez 8 lat, 11 miesięcy i 16 dni, co stanowi około 32% ogółu jej służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym. W wyniku tego ustalenia Minister zaniechał rozważania, czy inne (oprócz krótkotrwałości) przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zostały spełnione. Tym samym organ nie wypowiedział się (m.in.) na temat charakteru i specyfiki zadań skarżącego realizowanych na rzecz totalitarnego państwa, a w świetle powołanych orzeczeń NSA kwestia ta ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Na gruncie sprawy skarżącego Minister nie poczynił żadnych ustaleń w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku czy rzetelności.

W tym miejscu zaakcentować należy, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w ww. przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Nie bez przyczyny ustawodawca posługuje się pojęciem "rzetelności" pełnionej służby, co nie wyklucza zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym do funkcjonariusza, który służbę pełnił nienagannie, lecz nie narażał zdrowia i życia.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wypowiadając się w tym zakresie, organ powinien przywołać konkretne okoliczności faktyczne dotyczące całej służby skarżącego, w tym jego postawy, przyznanych mu odznaczeń, charakteru służby i warunków jej pełnienia, zajmowanych stanowisk, opinii służbowych, inwalidztwa związanego ze służbą, a następnie odnieść te fakty do ustawowej przesłanki. Wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącego, w zestawieniu z czasem jej pełnienia przed 31 lipca 1990 r., powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W zależności od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, Minister podejmie stosowną decyzję, którą uzasadni w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku skarżącego – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki, a nie w inny sposób.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o zwrot kosztów postępowania, należy wskazać, iż skarżący (występujący samodzielnie w niniejszej sprawie) był ustawowo zwolniony od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zatem wniosek ten jest bezprzedmiotowy.

Natomiast zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ wykracza poza ramy niniejszej sprawy zainicjowanej skargą na decyzję Ministra. Zarzut taki może być oceniany w ramach skargi na przewlekłość/bezczynność organu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ww. ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.