Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 803/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i art. 32 ust. 4a
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145  § 1 pkt 4, art. 148 i art. 151 § 1 pkt  2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak –Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Spółka z o.o. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]", Dyrektor Wydziału Infrastruktury, Geodezji i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego, działając z upoważnienia Wojewody, w wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania H. i E. oraz S. G., na skutek kasacyjnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2009r., sygn. akt II SA/Ol 103/09, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]"., znak: "[...]" oraz decyzję tego organu z dnia "[...]"., nr "[...]", o udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku biurowo - magazynowego przy ulicy "[...]" w O. i odmówił udzielenia pozwolenia na wykonanie tych robót budowlanych.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, iż rozstrzygnięcie to wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: pismem z dnia 29 grudnia 2007r. H. i E. G. oraz S. G.wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia "[...]"., nr "[...]", zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku biurowo-magazynowego przy ul. "[...]" w O. Wnioskodawcy wskazali, iż o powyższej decyzji dowiedzieli się podczas wizji lokalnej przeprowadzonej przez organ nadzoru budowlanego w dniu 18 grudnia 2007r.

Prezydent Miasta postanowieniem z dnia "[...]". wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Następnie decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]", odmówił po raz trzeci uchylenia swojej decyzji nr "[...]" z dnia "[...]"., gdyż jak wyjaśnił, nie znalazł podstaw do odmowy uwzględnienia wniosku inwestora. Uzasadnił, że podczas wizji lokalnej, przeprowadzonej w dniu 31 stycznia 2007r. przez organ nadzoru budowlanego ustalono, iż inwestor spółka A przeprowadził określone czynności i zlikwidował otwory okienne w ścianie szczytowej budynku, poprzez wypełnienie otworów okiennych pustakami szklanymi bez dodatkowych otworów wentylacyjnych od strony działki E. G. Natomiast od strony działek nr "[...]" otwory okienne zostały wypełnione pustakami szklanymi wraz z dodatkowymi otworami wentylacyjnymi (w tym dwa otwory okienne od strony działki nr "[...]" zostały zlikwidowane poprzez zabudowę stałą). W ten sposób w ocenie organu, ściany przedmiotowej nieruchomości, od strony działek nr 155, 161 i 162, stały się ścianami pełnymi. Organ podniósł, że w sprawie nie ma zastosowania art. 35 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Zaznaczył, że kwestionowana decyzja nr "[...]" dotyczyła wniosku, którego przedmiotem było wykonanie otworu okiennego w budynku w ostrej granicy działki drogowej o nr "[...]", nie będącej drogą publiczną. W związku z tym, w ocenie organu, wykonanie otworu okiennego, jak w decyzji, nie narusza obowiązujących warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ani też ustawy o drogach publicznych.

Decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]", Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania H. i E. G. oraz S. G., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]" oraz decyzję tego organu z dnia "[...]". o udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku biurowo - magazynowego przy ulicy "[...]" w O. i odmówił udzielenia wnioskowanego pozwolenia na wskazane roboty budowlane.

Wojewoda przypomniał, iż z uwagi na rozpoczęcie przez inwestora robót w oparciu o nieostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie, które do obecnej chwili nie zostało zakończone wydaniem decyzji w sprawie. Wskazał, że decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowanego, znak "[...]", umorzył postępowanie w sprawie wykonania okien w ścianie budynku magazynowo-biurowego przy ulicy "[...]" w O. (od strony działek nr "[...]" ), w obrębie 98. Stwierdził, iż w ocenie organu pierwszej instancji, rozstrzygnięcie to umożliwiło udzielenie wnioskowanego pozwolenia na budowę w odniesieniu do okien projektowanych na ścianie wschodniej obiektu. Prezydent Miasta, jak zaznaczono, nie zważył jednak, pomimo jednoznacznej wskazówki w tym zakresie zawartej w uzasadnieniu poprzedniej decyzji organu odwoławczego, że decyzja PINB z dnia "[...]" i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2008r., który rozstrzygnął, że inwestor nie dokonał likwidacji okien we wschodniej ścianie przedmiotowego budynku poprzez ich zamurowanie. Organ wyjaśnił, że wykonanie wypełnienia luksferami, nie można uznać za likwidację otworów. Podkreślił, że Sąd wskazał, iż w sprawie została zawarta umowa pomiędzy państwem G. a poprzednikiem obecnego właściciela obiektu, na mocy której inwestor mógł w przeszłości otrzymać pozwolenie na budowę budynku na granicy działki, aby w perspektywie umożliwić zabudowę bliźniaczą swojego i sąsiedniego obiektu. Zgoda ta, zgodnie obowiązującymi poprzednio przepisami (Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) stanowiła warunek konieczny dla uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę budynku przy ulicy "[...]" w O. W świetle obwiązujących obecnie przepisów zgoda taka nie jest wymagana. Nie oznacza to jednak, aby w takiej sytuacji organy administracji architektoniczno-budowlanej zostały zwolnione z czuwania nad ochroną prawa do przyszłej zabudowy. Takie stanowisko, jak zaznaczono, przyjął w uzasadnieniu przywołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, co nakazuje respektowanie tego poglądu, na zasadzie art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie powyższe uchylone zostało, na skutek skargi spółki A, prawomocnym wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2009r., sygn. akt II SA/Ol 103/09, wobec stwierdzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchybień formalnych. Sąd wyjaśnił, iż okolicznością, która spowodowała wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji było naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 kpa. Skarżąca spółka wykazała bowiem, że w trakcie postępowania Wojewoda w ogóle nie zawiadomił spółki o przystąpieniu do fazy rozstrzygnięcia, przez co strona pozbawiona została prawa do zajęcia stanowiska odnośnie nieznanych jej dotychczas dokumentów, które przedłożone zostały przez stronę przeciwną. Poza tym Sąd stwierdził naruszenie art. 145 § 1 pkt 8 kpa poprzez jego nieuprawnione zastosowanie. Sąd nie uznał natomiast zasadności zarzutu, dotyczącego uchybienia przez państwo G. terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zauważył, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" w czasie wizji lokalnej przeprowadzonej przez PINB w dniu 18 grudnia 2007r., a wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do Prezydenta Miasta w dniu 2 stycznia 2008r. (potwierdzenie wpływu do Urzędu Miasta). W związku z tym Sąd stwierdził, że miesięczny termin na złożenie powyższego wniosku (zgodnie z art. 148 § 1 i 2 kpa) został zachowany. Sąd zaznaczył, iż odmienne wywody spółki w tym przedmiocie, wyrażające przypuszczenie, że wnioskodawcy mogli dowiedzieć się o powyższej decyzji w trakcie postępowania przed organami nadzoru budowlanego nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym niniejszej sprawy. Ponadto Sąd rozstrzygnął, że w rozpatrywanej sprawie jest wiążąca ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2007r., sygn. akt II SA/Ol 668/07. Sąd wskazał, że wyrokiem tym uwzględniono skargę państwa G. i uchylono decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" w przedmiocie wykonania przez inwestora okien w ścianie przedmiotowego budynku. Podniósł, iż skład orzekający w sprawie sygn. akt II SA/Ol 668/07 ustalił, że H., E. i S. G., jako właściciele i dzierżawcy działek o nr "[...]", graniczących z położonymi przy ul. "[...]" działkami o nr "[...]" (zbudowanymi nieruchomością należącą do spółki A) mają przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie wykonania okien w budynku należącym do inwestora. Sąd wówczas przyjął też, iż działanie spółki (wykonanie okien) naruszyło interes prawny państwa G. w zakresie, w jakim ograniczyło ich prawo do zabudowy należącej do nich nieruchomości. Jednocześnie Sąd wskazał, iż w świetle zawartego przez H. E. i S. G. porozumienia, a także obowiązujących przepisów ustawowych, a w szczególności przepisów tzw. prawa sąsiedzkiego (140 k.c.), ich prawa winny być bezwzględnie respektowane. Zaznaczono również, że w sprawie sygn. akt II SA/Ol 668/07 Sąd rozstrzygnął, że spółka wykonując otwory okienne dopuściła się samowoli budowlanej, a po interwencji organu nadzoru budowlanego nie przywróciła stanu poprzedniego (pierwotnego), bowiem za taki nie może być uznany wypełnienie otworów pustakami szklanymi, a części płytą gipsowo-kartonową. W konsekwencji skład Sądu, rozpatrujący skargę spółki A w sprawie II SA/Ol 103/09 nie uwzględnił zarzutów skargi podnoszących, że H. E. i S. G. nie mają przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku biurowo-magazynowego przy ul. "[...]" w O., jak też, że nie byli oni legitymowani do złożenia podania o wznowienie postępowania, a także, że nie mieli w tym interesu prawnego. Ponadto Sąd przyznał rację Wojewodzie, że wobec niezakończenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego po wyroku z dnia 28 sierpnia 2007r., nie można uznać, iż w sprawie doszło do likwidacji samowoli, bowiem otwory okienne nie zostały zamurowane.

Rozpatrując ponownie sprawę w postępowaniu odwoławczym organ II instancji zawiadomił strony o zakończeniu postępowania i umożliwił stronom zapoznanie się z całym zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się w tym zakresie. W konsekwencji w dniu 2 lipca 2009r. pełnomocnik spółki A wniósł o uzupełnienie postępowania wyjaśniającego poprzez dopuszczenie dowodów:

- z zeznań świadka S. G. (pełnomocnika państwa G.) oraz stron na okoliczność zapoznania się z aktami postępowania dotyczącego wykonania okien, prowadzonego przez PINB, daty i okoliczności dowiedzenia się o decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]"r. oraz daty i okoliczności zapoznania się z treścią tej decyzji,

- z zeznań świadka W. B. oraz stron na okoliczność zawarcia z państwem G. porozumienia z dnia 21 października 1998r., celu zawarcia i informowania spółki o jego treści, braku wiedzy spółki o tym porozumieniu, a także niezbędności posiadania otworów okiennych w budynku przy ul. "[...]" w O., posiadania przez S. G. tytułu prawnego do przedmiotowych działek, w czym wyraża się naruszenie interesu prawnego stron w związku z wykonaniem kwestionowanych okien, w jaki sposób zostało ograniczone ich prawo do zabudowy posiadanych działek od strony otworów okiennych.

Pełnomocnik wyjaśnił ponadto, że WSA w Olsztynie, wydając wyrok z dnia 28 sierpnia 2007r., nie posiadał wiedzy na temat prawomocnej decyzji z dnia "[...]" o pozwoleniu na wykonanie otworów okiennych. Wobec czego niezasadne są twierdzenia Sądu, iż spółka wykonując otwory okienne dopuściła się samowoli budowlanej. Podkreślił, że spółka dopełniła wszelkich obowiązków z punktu widzenia prawa, albowiem posiada prawomocne pozwolenie budowlane na wykonanie otworów okiennych, a dodatkowo zawiadomiła PINB o terminie rozpoczęcia tych robót budowlanych i o ich zakończeniu. Pełnomocnik podniósł również, że państwo G. nie mają przymiotu strony i że spółki nie wiąże porozumienie z dnia 21 stycznia 1998r., gdyż nie była jego stroną.

Wojewoda, rozpatrując ponownie sprawę, nie uwzględnił zgłoszonych wniosków dowodowych na podstawie art. 78 § 2 kpa. Wyjaśnił w podjętej decyzji (wymienionej na wstępie), iż wnioski zgłoszono w fazie orzekania i dotyczą one okoliczności stwierdzonych innymi dowodami. Podał, że z analizy dokumentów organu nadzoru budowlanego, przeprowadzonej w dniu 8 lipca 2009r. na okoliczność zbadania zasadności wniosku w przedmiocie przesłuchania świadków wynika, że w aktach sprawy prowadzonej w trybie nadzoru nie ma żadnych dokumentów świadczących o wcześniejszym powzięciu wiedzy przez państwo G. na temat decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]". (notatka służbowa z dnia 8 lipca 2009r.). Organ stwierdził, iż wcześniejsze dokumenty dotyczą innej decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]"., uchylonej we własnym zakresie przez organ pierwszej instancji decyzją z dnia "[...]". Ponadto, jak zauważono, kwestia terminu złożenia wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania nie może być przedmiotem ponownego rozważania, została bowiem już osądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, natomiast inne nowe okoliczności w tym przedmiocie, jak wyjaśniono, nie zaistniały.

Wojewoda podkreślił, że w sprawie nadal jest wiążąca ocena prawna zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2007r.,sygn. akt II SA/Ol 668/07 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt SA/Ol 103/09, w przedmiocie interpretacji porozumienia zawartego pomiędzy wnioskodawcami postępowania a inwestorem, dotyczącego możliwości budowy budynku przy ulicy "[...]" w Olsztynie w ostrej granicy. W związku z tym organ uznał, że nie ma podstaw do przesłuchania wskazanego świadka, gdyż w przypadku zbycia danej nieruchomości wszelkie jej obciążenia z mocy prawa przechodzą na nowego właściciela.

Wojewoda wyjaśnił, iż po raz kolejny rozpatrując odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]"., ponownie uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała sytuacja określona w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz miały miejsce okoliczności, o których mowa wart. 145 § 1 pkt 8 kpa. Stwierdził, iż poza sporem jest weryfikowane przez sąd ustalenie, że wniosek w sprawie wznowienia postępowania wpłynął do właściwego organu w terminie określonym wart. 148 kpa. Wskazał, że zgodnie z przepisami po wznowieniu postępowania uprawniony organ, w tym wypadku Prezydent Miasta, rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (instancyjnym), czyli rozpatruje ponownie sprawę zakończoną swoją ostateczną decyzją, co jest istotne, nie będąc ograniczony ustaleniami dokonanymi w poprzednim postępowaniu. W następnej kolejności organ powtórzył argumenty podniesione w poprzednio wydanej decyzji, podkreślając, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia "[...]". wydana została pomimo nie zakończenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w sprawie samowolnego wykonania przez spółkę otworów okiennych od wschodniej strony przedmiotowego budynku i nie zlikwidowania tych otworów okiennych poprzez ich zamurowanie. Poza tym Wojewoda wskazał, że udzielenie pozwolenia na wykonanie otworów okiennych we wschodniej ścianie budynku przy ulicy "[...]" w O., w oczywisty sposób uniemożliwia, wbrew wcześniejszemu porozumieniu, budowę drugiego budynku także na granicy działki jako bliźniaczego. Zaznaczył też, iż udzielenie pozwolenia na budowę okien w ścianie na granicy działki jest sprzeczne z przepisami poprzednio jak i obecnie obowiązującymi. Żaden bowiem przepis warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie zezwala na budowę obiektu z otworami w "ostrej" granicy.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik spółki A wniósł o jej uchylenie w związku z naruszeniem przepisów postępowania:

1) art. 10 kpa wyrażające się zaniechaniem przez organ administracji publicznej spełnienia obowiązku w postaci poinformowania skarżącego o zebraniu całości materiału dowodowego i umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, gdyż doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego, bowiem organ przed wydaniem decyzji nie zapoznał się ze stanowiskiem skarżącego, co bez wątpienia miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Strona skarżąca uzasadniła w tym zakresie, że po dniu zapoznania się z aktami sprawy, organ załączył do akt nowe dowody w postaci uwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt sprawy prowadzonej przez PINB. Stwierdziła, iż mimo uzupełnienia materiału dowodowego, organ nie zawiadomił skarżącej o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia, co uniemożliwiło stronie zajęcie stanowiska odnośnie całości dowodów.;

2) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 78 § 1 i 2 kpa , wyrażające się błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy na skutek bezpodstawnego nie przeprowadzenia przez organ administracji publicznej dowodów zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 1 lipca 2009r., co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, gdyż doprowadziło do wznowienia postępowania, a w rezultacie do uchylenia decyzji z dnia "[...]". o udzieleniu skarżącemu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku biurowo - magazynowego przy ulicy "[...]" w O. w całości i odmowy udzielenia przedmiotowego pozwolenia na budowę;

3) art. 7 kpa w zw. z art. 148 § 2 kpa polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy poprzez bezpodstawne przyjęcie przez organ administracji publicznej, że podanie o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę złożone zostało przez wnioskodawców w terminie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wznowienia postępowania, a w rezultacie do uchylenia decyzji z dnia "[...]" r.;

4) art. 7 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa wyrażające się wznowieniem postępowania, mimo braku po stronie wnioskodawców legitymacji procesowej do wznowienia postępowania, a także mimo nie rozpoznania przez organ administracji podstawy wznowienia w granicach wniosku o wznowienie postępowania i przyjęcia przez organ bez zgody wnioskodawców, że podstawę wznowieniową przedmiotowego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę stanowi art. 145 § 1 pkt 4 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, gdyż doprowadziło do wznowienia postępowania i przesądziło o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" r.;

5) art. 7 kpa w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.) polegające na błędnym przyjęciu przez organ administracji publicznej, iż jest on związany oceną prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 28 sierpnia 2007r. (sygn. akt II SA/Ol 668/07), które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, gdyż przesądziło o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" r.;

6) art. 7 kpa w zw. z art. 28 kpa, art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) wyrażające się błędnym ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż wnioskodawcy byli stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z wykonaniem dwóch otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku biurowo - magazynowego przy ulicy "[...]" w O. od strony działki nr "[...]", a także, że mieli oni interes prawny w złożeniu podania o wznowienie danego postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, bowiem bezpodstawnie doprowadziło do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, a w rezultacie do uchylenia decyzji z dnia "[...]".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, jak również sąd z urzędu nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji takich naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z materiału aktowego badanej sprawy, zaskarżona decyzja wydana została na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ administracji po kasacyjnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2009r., sygn. akt II SA/Ol 103/09, który stwierdził wówczas naruszenie art. 10 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca spółka wykazała bowiem, iż załączone do akt administracyjnych przez stronę przeciwną dokumenty, z którymi nie została zapoznana, nie były wcześniej znane skarżącej. Jednak poza tym uchybieniem formalnym, Sąd we wskazanym wyroku przesądził o prawidłowości rozstrzygnięcia merytorycznego Wojewody w istniejącym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W szczególności skład orzekający w sprawie sygn. akt II SA/Ol 103/09 przyjął, iż organ orzekające w niniejszym postępowaniu administracyjnym są związane oceną prawną wyrażoną przez tut. Sąd w wyroku z dnia 28 sierpnia 2007r. w sprawie sygn. akt II SA/Ol 668/07 i rozstrzygnął, że H., E.i S. G. mają przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku biurowo-magazynowego przy ul. "[...]" w O., a w konsekwencji są legitymowani do złożenia podania o wznowienie postępowania w tej sprawie. Skład orzekający w sprawie sygn. akt II SA/Ol 103/09 ustalił także, iż termin do złożenia tego wniosku został zachowany. Potwierdził również, że spółka wykonując otwory okienne dopuściła się samowoli budowlanej, która dotychczas nie została zlikwidowana, bowiem otwory okienne nie zostały zamurowane.

Podnieść należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak

i przepisów postępowania administracyjnego. Ocena prawna traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany przepisów prawa, w wypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także w przypadku wzruszenia orzeczenia w przewidzianym trybie. Oznacza to, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.

Organ II instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uczynił zadość powyższym wymaganiom. Umożliwił przede wszystkim skarżącej zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i strona wypowiedziała się w tym zakresie, zgłaszając nowe wnioski dowodowe i wyjaśnienia w piśmie z dnia 1 lipca 2009r. Organ orzekający nie uznał jednak zasadności przesłuchiwania wymienionych świadków i stron na podnoszone okoliczności stwierdzając, że zostały one wykazane innymi dowodami. Stanowisko takie nie budzi zastrzeżeń Sądu w istniejącym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W szczególności zgłoszone wnioski dowodowe, którymi jak można wnioskować, strona skarżąca kwestionuje ustalenia co do zachowania przez państwo G. terminu do wystąpienia o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia "[...]"., w istocie nie podważają przyjętych w tym zakresie ustaleń faktycznych. A tylko w takiej sytuacji organ obowiązany byłby do uwzględnienia wniosku dowodowego na zasadzie art. 78 § 1 kpa. Zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na poczynienie jednoznacznych ustaleń co do zachowania przez państwo G. terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Zawnioskowane dowody zmierzałyby jedynie do weryfikacji tego stanowiska. Pełnomocnik strony skarżącej nie wykazał natomiast, aby mogło być inaczej niż to wynika z dotychczasowych ustaleń. Poza tym organ odwoławczy zapoznał się z aktami postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w sprawie samowoli budowlanej i stwierdził, iż w aktach tych brak jest jakichkolwiek dokumentów, które przeczyłyby dotychczasowym ustaleniom. Organ na tę okoliczność załączył do akt przedmiotowej sprawy kserokopie dokumentów z postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego, w których znajduje się wzmianka o decyzjach Prezydenta Miasta z dnia "[...]" Strona skarżąca zarzuca, że niezapoznanie jej z tymi dokumentami naruszyło jej prawa wynikające z art. 10 § 1 kpa i doprowadziło do nieustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Zarzut ten uznać należy za bezzasadny. Odnosi się on bowiem do dokumentów, których pośrednio dotyczyły wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę skarżącą, a więc dokumentów, które powinny być jej znane. Zresztą załączone kserokopie nic do sprawy nie wnoszą, gdyż zawierają jedynie wzmianki dotyczące wcześniejszych decyzji Prezydenta Miasta, a nie decyzji z dnia "[...]". Ponadto zauważyć można, iż zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 18 maja 2006 r. II OSK 831/05 ( ONSA i WSA 2000/6/poz.157) zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa " może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności". W niniejszej sprawie strona skarżąca, poza ogólnikowym powołaniem się na omawiane naruszenie normy zawartej w art. 10 kpa, nie wskazała związku przyczynowego pomiędzy owym naruszeniem a wynikiem sprawy. Strona uzasadniła natomiast, że w aktach prowadzonych przez organy nadzoru powinna znajdować się decyzja Prezydenta Miasta z dnia "[...]"., gdyż z treści tej decyzji wynika, że została przesłana do PINB oraz zawiadomienie inwestora o zakończeniu robót budowlanych związanych z wykonaniem przedmiotowych okien i wywiodła na tej podstawie, że państwo G. dowiedzieli się o treści spornej decyzji wcześniej niż podali. Stwierdzić należy, iż twierdzenia te stanowią jedynie domysły strony skarżącej niepoparte żadnym konkretnym dowodem. Należy tym samym przyjąć, za wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2009r., sygn. akt II SA/Ol 103/09, że wnioskodawcy niniejszego postępowania wznowieniowego wystąpili o jego wszczęcie z zachowaniem ustawowego terminu.

Pozostałe kwestie, których powtórnego wyjaśnienia i rozważenia domagała się strona skarżąca w piśmie z dnia 1 lipca 2009r., jak już wyjaśniono, zostały przesądzone prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2009r., sygn. akt II SA/Ol 103/09 i dlatego bezcelowe byłoby przesłuchiwanie stron i zawnioskowanego świadka na okoliczności istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawców, zawarcia porozumienia z dnia 21 października 1998r. i jego znaczenia w niniejszym postępowaniu.

Podkreślić należy, iż w rozpatrywanej sprawie już w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009r. zostało rozstrzygnięte zaistnienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, co umożliwiło ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia "[...]". Podnieść wypada, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92, granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 kpa). Decyzja wydana po wznowieniu postępowania dotyczy w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym (tak: NSA w uchwale z dnia 2 grudnia 2002r., sygn. OPS 11/02, publ. LEX 79651).

Skoro zatem w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia "[...]"., rolą tego organu orzekającego było rozważenie, czy w stanie faktycznym i prawnym sprawy możliwe jest wydanie wnioskowanego pozwolenia budowlanego, dotyczącego wykonania okien, które de facto wykonane zostały jeszcze zanim spółka wystąpiła o pozwolenie na ich wykonanie. Bezspornym jest w rozpatrywanej sprawie, że strona skarżąca wykonała pierwotnie sześć otworów okiennych od strony wschodniej przedmiotowego budynku w oparciu o nieostateczną decyzję Prezydenta Miasta, uchyloną następnie przez ten organ w trybie art. 132 kpa. Nie może budzić wątpliwości, że takie postępowanie naruszyło przepis art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, który zezwala na rozpoczęcie robót budowlanych jedynie na podstawie ostatecznej decyzji. W sprawie tej samowoli budowlanej PINB w dalszym ciągu nie zakończył postępowania naprawczego. W toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego spółka zobowiązywała się przywrócić stan poprzedni. Jednak w konsekwencji cztery otwory okienne zabudowano pustakami szklanymi, a dwa okna od strony działki nr "[...]" zabudowano płytą gipsowo-kartonową. Po przeprowadzeniu tych czynności inwestor zwrócił się do Prezydenta Miasta z ponownym wnioskiem o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych dotyczących wykonania okien. Złożony projekt dotyczy właśnie tych sześciu wykonanych uprzednio otworów. Dwa z nich, zgodnie z wnioskiem, miały stanowić regularne okna od strony działki nr "[...]" (uprzednio zasłoniętych płytą gipsowo-kartonową), a cztery otwory, jak wyjaśniono w projekcie, to już istniejące otwory wypełnione pustakami szklanymi. Działanie takie, zmierzające w ewidentny sposób do zalegalizowania wykonanych już przecież robót budowlanych, nie mogło przynieść stronie skarżącej oczekiwanych rezultatów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w świetle art. 28 ust. 1 prawa budowlanego, decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Dlatego też realizacja robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej w tym względzie decyzji, nawet jeżeli nie została wykonana całość tych robót, uniemożliwia uwzględnienie zgłoszonego wniosku, co wynika także jednoznacznie z zapisu art. 32 ust. 4a prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1. Powyższe okoliczności przede wszystkim uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]". Pozostaje przy tym aktualne rozstrzygnięcie Sądu odnośnie naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U Nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz potrzeby respektowania prawa państwa G. do zabudowy bliźniaczej pozostających w ich posiadaniu działek sąsiadujących z przedmiotową nieruchomością, co także wpłynęło na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.