Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1292/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 157 § 1, art. 17, art. 156 § 1 pkt 1, art. 19, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 2, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], decyzji Dyrektora [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], decyzji Dyrektora [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego S. S. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [..], na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej

i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71), przejęta została na własność Skarbu Państwa parcela [...] o powierzchni [...] ha, położona w [..], obręb [...] w oddziale [...]- działka nr [...], stanowiąca własność S. S.

Wnioskiem z dnia [...] października 2009 r. S. S. wystąpił do Dyrektora [...] o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji z dnia [...] października 1974 r. Wnioskodawca wskazując właściwość Dyrektora [...] powołał się na przepis art. 32 i art. 75 ustawy o lasach. Zdaniem wnioskodawcy decyzja o przejęciu nieruchomości została wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Wydziału [...] z dnia [...] lutego 1963 r. Ponadto przy wydaniu kwestionowanej decyzji doszło do naruszenia art. 7, 10, 77 i 80 k.p.a.

Dyrektor [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r.

nr [..] odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Minister Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania od wymienionej decyzji, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] uchylił decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] lutego 2010 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. odmówił uzupełnienia decyzji

z dnia [...] czerwca 2011 r.

Ministra Środowiska decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] uchylił decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r.

W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 156

§ 1 pkt 3 k.p.a., albowiem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. decyzją z dnia [...] marca 1964 r. orzekło o uchyleniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1963 r. z uwagi na to, że nieruchomość

od 1950 r. znajdowała się w administracji [...] i organem właściwym

do wydania decyzji o przejęciu nieruchomości były właściwe jednostki podległe Ministrowi Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Nadto, w ocenie organu analiza akt nie wskazuje na rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego,

a kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną, wobec czego nie zachodzą także przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W sprawie nie zachodzą również przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 4, 5 i 7 k.p.a.

S. S. w odwołaniu od decyzji Dyrektora [...] z dnia [...] listopada 2012 r. wniósł o jej uchylenie. Podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu organ I instancji naruszył art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz nie udowodnił faktu władania przez [...] przedmiotową nieruchomością w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Ponadto decyzję z dnia [...] października 1974 r. wydał niewłaściwy organ bowiem decyzję powinno wydać prezydium powiatowej rady narodowej, gdyż [....] nieruchomość [...]. Jednocześnie Dyrektor [...] nie wziął pod uwagę faktu, że byli właściciele podejmowali szereg działań zmierzających do usunięcia przeszkód w dysponowaniu nieruchomością stanowiącą ich byłą własność.

Minister Środowiska decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [..] z dnia [...] listopada 2012 r.

W uzasadnieniu wskazał, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest rozstrzygnięcie sprawy, lecz zbadanie, czy zaskarżona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 ust. 1 k.p.a. W orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w wyniku kontroli sądowej postępowań nieważnościowych dotyczących stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wydanych na podstawie art. 9 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. podkreśla się, że organ prowadzący takie postępowanie nie jest uprawniony do badania, czy przesłanki do jego stosowania w istocie miały miejsce, lecz powinien zbadać, czy organ wydający zaskarżoną decyzję ustalił, iż przesłanki te zachodziły.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego stanowi,

że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Przy czym przejęcie nieruchomości w w/w trybie następowało bez względu na obszar i bez odszkodowania, a przesłanką decydującą był fakt, że do dnia wejścia w życie wskazanej ustawy nieruchomość leśna była we władaniu Państwa i nadal w tym władaniu pozostawała. Pod pojęciem władania (gospodarowania) należy w szczególności rozumieć przeprowadzenie w lesie czynności gospodarczych takich jak: zalesianie, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz ich pozyskiwanie.

Minister Środowiska wskazał, że działka, której dotyczy sprawa była [...]. Zaświadczają o tym zapisy mapy przeglądowej [...], z której wynika, iż [....]. Wobec czego należy stwierdzić, iż [...] wykonały na działce czynności władcze przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a zatem została spełniona pierwsza z przesłanek wymienionych w art. 9 tej ustawy. Ponadto nieruchomość w dacie wejścia w życie w/w ustawy była objęta planem urządzenia [...], zgodnie bowiem z oświadczeniem [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. przedmiotowa działka była po raz pierwszy ujęta w operacie urządzeniowym w [...] r. Wynika z tego, że nieruchomość była również ujęta w operacie urządzeniowym w [...] r. Ponadto stosownie do znajdującego się w aktach fragmentu [..] na lata [...] w dacie wydania decyzji z dnia [...] października 1974 r. działka była objęta planem urządzenia [..]. Zdaniem Ministra fakt objęcia opisanej nieruchomości planem urządzania [...] stanowi przesłankę do stwierdzenia, że nieruchomość została objęta we władanie Państwa do dnia 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień wydania decyzji o jej przejęciu, co spełnia warunki określone w art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Z tego względu w ocenie Ministra Środowiska decyzja Dyrektora [...] w P. z dnia [..] października 1974 r. nie naruszyła prawa w stopniu rażącym, a zatem organ I instancji prawidłowo odmówił stwierdzenia jej nieważności. Jednocześnie Minister Środowiska stwierdził, że decyzję z dnia [...] października 1974 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa wydał organ właściwy, gdyż w dacie jej wydania sporna działka stanowiła grunt [...], a więc właściwym do wydania decyzji o przejściu gruntu na własność Skarbu Państwa był organ administracji leśnej. W odniesieniu z kolei do argumentów strony, iż byli właściciele podjęli działania zmierzające do odzyskania byłej własności Minister przytoczył uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 88), zgodnie z którą o przejęciu nieruchomosći rolnych i leśnych decydują wyłącznie prześlanki ustawowe bez względu na okolicznosci w jakich doszło do przejęcia nieruchomości przez Państwo, w tym przejeciu podlegają również te nieruchomości, których właściciele do dnia [...] kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli ich odzyskania.

Zdaniem Ministra organ I instancji wnikliwie i rzetelnie przeanalizował przedstawiony materiał dowodowy a prowadząc postępowanie nie naruszył przepisów postępowania administarcyjnego. Ponadto prowadząc postępowanie nie pominął żadnego dostępnego dowodu w sprawie.

Decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. stała się przedmiotem skargi S. S., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe jej uzasadnienie, szczególnie poprzez niewyjaśnienie dlaczego części zgromadzonego materiału dowodowego organ II Instancji odmówił wiarygodności, w tym - wbrew zgromadzonym dowodom - uznanie, że działka nr [...] wchodziła w obszar oddziału [...] (późniejszy oddział [...])

i że przejęcie jej własność przez Skarb Państwa było zasadne;

2) naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora [...], pomimo braku podstaw do jej utrzymania;

3) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie opinii z dowodu biegłego grafologa, pomimo wniesienia przez skarżącego wniosku dowodowego w tej sprawie;

4) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie zaistniała przesłanka nieważności Decyzji [...] w postaci wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa;

5) naruszenie art. 7,8, 77 i 80 k.p.a. poprzez:

a) brak pełnej, wyczerpującej i wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

b) nieprzeprowadzenie następujących dowodów:

- dowodu z opinii biegłego grafologa;

- dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność czy były mu przedstawione dokumenty, o których mowa w oświadczeniu [...];

- dowodu z przesłuchania świadków, na okoliczność czy były im przedkładane dokumenty, o których mowa w oświadczeniu [...].

c) pominięcie następujących okoliczności:

- kwestii działki numer [....];

-opłacania przez M. S. podatku od nieruchomości;

-wątpliwości co do autentyczności oświadczeń pracowników [...];

- rozbieżności w datach rzekomego zalesienia działek numer [...].

6) naruszenie art. 10 §1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji Ministra Środowiska.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu

I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ

I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W obszernym uzasadnieniu podkreślił m.in., że organ nie odniósł się do szeregu twierdzeń i wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu. Zarzucił brak odniesienia się przez organ do twierdzeń strony, że działka nr [...] nigdy nie podlegała przepisowi art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W ocenie skarżącego organ oparł decyzję na dowodach w postaci oświadczeń pracowników [...], które to oświadczenia wzbudzają wątpliwości. Podkreślił, że organ nie przeprowadził dowodu z opinii bieglego grafologa w celu zbadania autentyczności dokumentów i oświadczeń złożonych w sprawie. Pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z dokumentów wskazanych w skardze oraz dowodu z opinii biegłego grafologa.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, iż analiza akt potwierdziła wykonanie wymienionego w decyzji Dyrektora [...] z dnia [...] października 1974 r. [...]. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego [...] wyjaśnił, że niemożliwe jest przeprowadzenie w prowadzonym postępowaniu nieważnościowym takiego dowodu, gdyż organ nadzoru nie prowadzi w tym postępowaniu nowego postępowania dowodowego, lecz dokonuje oceny ważności zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w momencie zakończenia sprawy. Ponadto nie można zgodzić się z zarzutem, że organ

II nie zapewnił skarżącemu udziału w prowadzonym postępowaniu w myśl art. 10 k.p.a. Organ wystąpił jedynie do Regionalnej Dyrekcji [...] w P. z prośbą nadesłanie kserokopii Planu urządzania lasu, w którym przedmiotowa działka została ujęta w okresie [...] Pismo to skarżący dostał do wiadomości. Plan urządzania [...] potwierdził tylko oczywisty fakt władania w tym czasie przedmiotową działką, zatem nie wniósł nic istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie Minister podkreśłił, iż postępowanie było prowadzone zgodnie z przepisami k.p.a. oraz interesem społecznym i słusznym interesem strony, a także w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu [...] marca 2014 r. nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, choć z powodów innych niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...].

Kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...] wydana została na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Zgodnie z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy, nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Stosownie do art. 9 ust. 3 tej ustawy, o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa orzeka organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej, a o przejęciu nieruchomości leśnych - rejon lasów państwowych. O uznaniu służebności za niezbędne orzeka organ właściwy do wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Państwa.

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Ministra Środowiska jak i decyzja Dyrektora [...] z dnia [...] listopada 2012 r., a także wszystkie wcześniejsze decyzje podjęte przez te organy w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania nieważnościowego, tj. decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], decyzja Dyrektora [...] z dnia [....] czerwca 2011 r. nr [...], decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] i decyzja Dyrektora [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 157 § 1 w zw. z art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., co stanowi przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji

w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Pojęcie organów wyższego stopnia określa przepis art. 17 k.p.a. stanowiąc w pkt. 3,

że organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 - odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością.

Przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1968 r.

w sprawie przedsiębiorstw lasów państwowych oraz jednostki grupującej

te przedsiębiorstwa (Dz. U. z 1969 r. Nr 1, poz. 3), które wydane zostało w związku

z ustawą z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U.

z 1949 r. Nr 63, poz. 494 ze zm.), obowiązujący w czasie, gdy wydana została decyzja Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. stanowił, że Lasy Państwowe są uprawnione do działania w charakterze organu administracji państwowej w zakresie określonym szczególnymi przepisami. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia nadzór nad Lasami Państwowymi sprawował wówczas Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Na czele Lasów Państwowych stał zaś Naczelny Dyrektor Lasów Państwowych (§ 6 powołanego rozporządzenia).

Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U.

z 2011 r., Nr 12, poz. 59), okręgowe zarządy lasów państwowych, utworzone na podstawie art. 6 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym, stają się regionalnymi dyrekcjami Lasów Państwowych,

a nadleśnictwa – nadleśnictwami w rozumieniu ustawy.

Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 4 ustawy o lasach, nadzór nad Lasami Państwowymi sprawuje minister właściwy do spraw środowiska. Zgodnie z art. 32 ust. 2 powołanej ustawy, w skład Lasów Państwowych wchodzą m.in. regionalne dyrekcje Lasów Państwowych (pkt 2)

i Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (pkt 1).

W sprawie jest bezsporne, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczęte zostało na wniosek strony z dnia [...] października 2009 r. skierowany

do Dyrektora [...]. Nie jest też kwestionowane, że wnioskodawca żądał stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o powierzchni [...] ha, położonej w [...], obręb [..] w oddziale [...] - działka nr [...].

W tym miejscu wskazania wymaga, że podstawowym obowiązkiem każdego organu prowadzącego postępowanie administracyjne, w tym także postępowanie w trybie nadzwyczajnym, jest przestrzeganie przepisów o właściwości. Ustawodawca wymaga, w przepisie art. 19 k.p.a., aby organy administracji publicznej z urzędu przestrzegały swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek przestrzegania właściwości dotyczy także właściwości instancyjnej, czyli właściwości do weryfikacji decyzji w toku instancji oraz weryfikacji w trybach nadzwyczajnych. Zasady ustalania właściwości instancyjnej reguluje, jak wskazano już wyżej, przepis art. 17 k.p.a.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzja Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...], której stwierdzenia nieważności domaga się strona, została zaskarżona (odwołaniem) w administracyjnym toku instancji. Naczelny Dyrektor [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 1975 r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...]. Decyzja ta znajduje się w aktach sprawy.

Powyższe umknęło uwadze zarówno Dyrektora [...], jak i Ministra Środowiska.

W obrocie prawnym funkcjonuje zatem decyzja organu I instancji, tj. Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...], której stwierdzenia nieważności domagał się wnioskodawca, oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji, tj. Naczelnego Dyrektora [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...]. Okoliczność tę należało uwzględnić przy ustalaniu organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. nr [...].

Na gruncie przepisów procedury administracyjnej jest bezsporne, że strona może domagać się stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. Jednakże, w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu

I instancji, badanie, czy kwestionowana decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną powinno objąć również decyzję ostateczną, tj. decyzję Naczelnego Dyrektora [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...]. W przypadku bowiem ewentualnego stwierdzenia, iż kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą, brak będzie podstaw do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji utrzymującej w mocy tę wadliwą decyzję organu I instancji (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1187/05 i wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 221/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tego względu, właściwość organu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, zawsze musi być ustalana z uwzględnieniem faktu pozostawania w obrocie prawnym decyzji utrzymującej w mocy decyzję kwestionowaną, wydanej przez organ wyższego stopnia.

Skoro decyzja ostateczna w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa parceli leśnej wydana została przez Naczelnego Dyrektora [...],

to organem właściwym – na gruncie przepisu art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 3 k.p.a., czyli organem wyższego stopnia, uprawnionym do prowadzenia postępowania

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] w P. z dnia [...] października 1974 r. utrzymanej w mocy decyzją Naczelnego Dyrektora [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. nr [...], jest Minister Środowiska, jako sprawujący nadzór nad Lasami Państwowymi.

Z tych względów stwierdzić należało, że wszystkie decyzje Dyrektora [...], wydane w toku postępowania nieważnościowego w tej sprawie, wydane zostały przez organ niewłaściwy, a zatem z naruszeniem przepisu art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 3 k.p.a., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Powołane przepisy zostały naruszone również przez Ministra Środowiska, który nadto zaskarżoną decyzją rażąco naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem utrzymał w mocy decyzję wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości, co wypełnia przesłankę określoną w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Również wcześniej wydane w tej sprawie decyzje Ministra Środowiska wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisu art. 138 § 2 k.p.a., albowiem uchylając decyzje Dyrektora Generalnego [...], Minister Środowiska jednocześnie przekazywał sprawę do ponownego rozpoznania organowi niewłaściwemu.

Zgodnie z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu, w sprawie tej, zaszły podstawy do zastosowania powołanego przepisu.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie

2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania sądowego w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.