Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 413/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.
article: art. 7a, art. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi U. B. oraz D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania wychowanka w rodzinie zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O. L. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących U. B. oraz D. B. kwotę [...](czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2019 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 37 ust. 2 oraz art. 82 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 998 ze zm.; dalej: ustawa o pieczy zastępczej bądź ustawa), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Starosty O. L. (dalej: organ pierwszej instancji) decyzję z [...] lutego 2019 r., znak: [...], o stwierdzeniu wygaśnięcia z dniem [...] września 2018 r. decyzji własnej z [...] września 2012 r., znak: [...], zmienionej decyzja z [...] marca 2013 r., znak: [...], o przyznaniu U. i D. B. (dalej także: skarżący) świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w pieczy zastępczej L. S. (dalej także: podopieczny).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że podopieczny, legitymujący się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, przebywał w zawodowej rodzinie zastępczej – w osobie skarżących od czerwca 2009 r. Po uzyskaniu pełnoletności [...] sierpnia 2012 r., za zgodą rodziny zastępczej nadal przebywał w tej rodzinie, a od [...] marca 2013 r. w rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez skarżących. W pieczy zastępczej miał przebywać do dnia ukończenia nauki, nie później jednak niż do ukończenia 25-tego roku życia. Z tego tytułu skarżący pobierali świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznego w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] sierpnia 2012 r. do ostatniego dnia nauki w szkole, nie później niż do dnia [...] sierpnia 2019 r. Kolegium wskazało, że w roku szkolnym [...] podopieczny uczył się w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im[...] w [...]. Od [...] października 2018 r. uczestniczył natomiast w programie "Zajęcia Klubowe w Warsztatach Terapii Zajęciowej" w P., realizowanym w ramach rządowego programu kompleksowego wspierania dla rodzin "Za życiem".

Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji, że udział w opisanych wyżej zajęciach nie stanowi nauki uprawniającej do posiadania statusu osoby objętej pieczą zastępczą, a tym samym, że brak jest podstaw do ponoszenia ze środków publicznych kosztów utrzymania podopiecznego w pieczy zastępczej. Po pierwsze, jak wskazało Kolegium, z akt sprawy nie wynika, aby z podopiecznym podpisano program usamodzielniania, w którym zawarł on zobowiązanie pobierania nauki na kursach. Po drugie, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy o pieczy zastępczej, dla uzyskania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania w pieczy zastępczej, pełnoletnie dziecko musi uczyć się na kursach, przez które rozumie się kursy zawodowe organizowane przez Izbę Rzemiosła i Przedsiębiorczości, kursy organizowane przez ośrodki szkoleniowe oraz kursy prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów wykonawczych do ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2018 r. poz. 1457 ze zm.). Warsztaty Terapii Zajęciowej, na które uczęszcza podopieczny, w myśl art. 10 pkt 1 i art. 10a ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511; dalej: ustawa o rehabilitacji) są formą rehabilitacji mającą na celu wsparcie osób niepełnosprawnych w utrzymaniu samodzielności i niezależności w życiu społecznym i zawodowym, w zakresie pozyskania lub przywrócenia umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Z przepisów o rehabilitacji zawodowej nie wynika zaś, by wspomniane warsztaty realizować miały obowiązek nauki lub obowiązek szkolny, a tym samym, by można je było uznać za kurs w rozumieniu opisanych wyżej przepisów ustawy o pieczy zastępczej. Głównym celem tych zajęć jest przeprowadzenie rehabilitacji zawodowej oraz społecznej osoby niepełnosprawnej, a nie nauka.

W tych okolicznościach Kolegium oceniło, że podopieczny nie kontynuuje nauki po zakończeniu roku szkolnego z dniem [...] sierpnia 2018 r., dlatego skarżący utracili od [...] września 2018 r. uprawnienie do pobierania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznego w pieczy zastępczej.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że niewątpliwie stwierdzenie wygaśnięcia powyższej decyzji organu pierwszej instancji z [...] września 2012 r. leżało w interesie społecznym, skoro ustały przyczyny uzasadniające wypłatę tego świadczenia. Tym samym, w ocenie Kolegium, zasadnie organ pierwszej instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki ustawowe wygaszenia tej decyzji, określone w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

W skardze na powyższą decyzję U. B. i D. B. zarzucili Kolegium naruszenie:

1) art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy o pieczy zastępczej w związku z art. 7 ust. 1, art. 8, art. 9 i art. 10 ustawy o rehabilitacji, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, co doprowadziło do uznania, że uczestnictwo podopiecznego w Zajęciach Klubowych Warsztatów Terapii Zajęciowej w P. nie stanowiło nauki uprawniającej do posiadania statusu osoby objętej pieczą zastępczą;

2) art. art. 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie wprowadzenia skarżących w błąd przez organ pierwszej instancji, wskutek wszczęcia przez ten organ z urzędu postępowania zakończonego omawianą decyzją z [...] lutego 2019 r., pomimo pierwotnego stwierdzenie przez Starostę, że do utrzymania przez podopiecznego statusu objęcia pieczą zastępczą wystarczające jest jego uczestnictwo w Zajęciach Klubowych Warsztatów Terapii Zajęciowej w P., zamieszczone w indywidualnym programie jego usamodzielniania;

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Sąd uwzględnił skargę również z przyczyn w niej niepodniesionych, które to przyczyny miał obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą wygaśnięcie decyzji własnej przyznającej skarżącym świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznego w pieczy zastępczej. Podstawę materialnoprawną tych decyzji stanowiły przepisy art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37 ust. 2 w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy o pieczy zastępczej.

Przede wszystkim wskazać należy, że wadliwa była dokonana przez organy obu instancji wykładnia przepisu art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pieczy zastępczej.

Zgodnie z tym przepisem, osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo placówce opiekuńczo-wychowawczej, za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i uczy się na kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że prawidłowe rozumienie tekstu prawnego wymaga przeprowadzenia całego procesu interpretacyjnego. Choćby więc zwrot użyty w danym przepisie był jednoznaczny językowo, to sąd powinien kontynuować wykładnię stosując dyrektywy pozajęzykowe, w celu ustalenia zgodności albo niezgodności rezultatu wykładni językowej z rezultatem wykładni celowościowej, funkcjonalnej oraz systemowej. W razie zaś stwierdzenia niezgodności w tym zakresie, sąd obowiązany jest ustalić, jakie ewentualnie wartości narusza znaczenie językowe oraz czy zapewnienie spójności aksjologicznej prawa wymaga zmiany tego znaczenia. Wykładnia tekstu prawnego nie może ograniczać się więc do interpretacji jednego przepisu, lecz stanowi proces myślowy, w którym dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady – reguły – wskazówki, Warszawa 2017, s. 290 i n.; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 2014, s. 230).

Zdaniem Sądu, powołany przepis ustawy o pieczy zastępczej nie może być interpretowany wyłącznie przy użyciu językowych dyrektyw wykładni. Konieczne jest zwłaszcza zwrócenie uwagi na to, że celem tego przepisu jest umożliwienie przedłużenia okresu przebywania w pieczy zastępczej ponad przewidziany w art. 37 ust. 1 tej ustawy okres do osiągnięcia pełnoletności. Możliwości takiej ustawodawca upatruje w sytuacji, gdy zaistniały takie szczególne okoliczności, które uzasadniają stwierdzenie, że jest to zasadne dla zrealizowania istoty i celów stawianych pieczy zastępczej. Kwestie te zostały uregulowane w art. 32 ust. 1 i art. 33 ustawy, z których wynika, że piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców, dlatego też jej zadaniem jest zapewnić:

1) pracę z rodziną umożliwiającą powrót dziecka do rodziny lub gdy jest to niemożliwe - dążenie do przysposobienia dziecka, a w przypadku braku możliwości przysposobienia dziecka - opiekę i wychowanie w środowisku zastępczym;

2) przygotowanie dziecka do:

a) godnego, samodzielnego i odpowiedzialnego życia,

b) pokonywania trudności życiowych zgodnie z zasadami etyki,

c) nawiązywania i podtrzymywania bliskich, osobistych i społecznie akceptowanych kontaktów z rodziną i rówieśnikami, w celu łagodzenia skutków doświadczania straty i separacji oraz zdobywania umiejętności społecznych;

3) zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb bytowych, zdrowotnych, edukacyjnych i kulturalno-rekreacyjnych.

Z tych właśnie powodów sądy administracyjne, akcentując potrzebę zastosowania dyrektyw wykładni celowościowej dla odczytania normy zawartej w art. 37 ust. 2 ustawy o pieczy zastępczej, wskazują, że możliwe jest odstąpienie od językowo jednoznacznych sformułowań tego przepisu, gdy jest to konieczne dla realizacji zadań, jakie spełnia piecza zastępcza (zob. przykładowo: wyrok WSA w Szczecinie z 31 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 439/17 oraz wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1453/15).

Organy obu instancji orzekające w rozpoznawanej sprawie stanęły na stanowisku, że uczestnictwo podopiecznego w programie "Zajęcia Klubowe w WTZ", realizowanym w ramach rządowego programu kompleksowego wspierania dla rodzin "Za życiem", w Warsztatach Terapii Zajęciowej działających przy Stowarzyszeniu Na Rzecz Osób Niepełnosprawnych i Starszych z siedzibą w P., potwierdzone zaświadczeniem kierownika tej placówki z [...] listopada 2018 r., nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że podopieczny spełnia określony w art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pieczy zastępczej warunek dalszego (po osiągnięciu pełnoletności) przebywania w pieczy zastępczej – w rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez skarżących.

Stanowiska tego nie można podzielić. Po pierwsze, jest niekwestionowane, że w przepisie tym ustawodawca dopuścił – w stosunku do osób, która tak jak podopieczny legitymują się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – możliwość podejmowania "nauki" nie tylko w placówkach mieszczących się w systemie oświaty, czy szkolnictwa wyższego, jak szkoły i uczelnie (lit. a i lit. c), ale także "na kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia" (lit. d), a także "u pracodawcy, w celu przygotowania zawodowego" (lit. e).

Kwestia ta ma niezwykle istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Niewątpliwie bowiem z powyższego przepisu wynika jednoznacznie wola ustawodawcy, by form "nauki" osoby niepełnosprawnej, w których uczestnictwo uzasadnia dalsze pozostawienie tej osoby w pieczy zastępczej, nie ograniczać wyłącznie do tradycyjnych sposobów kształcenia, ale by odnosić je również do takich form uzyskania i uzupełniania wiedzy, które umożliwiają niepełnosprawnej pełnoletniej osobie, przebywającej w instytucjonalnej bądź rodzinnej formie pieczy zastępczej, usamodzielnienie się, a tym samym służyć mają umożliwieniu jej opuszczenia w przyszłości pieczy zastępczej. Oczywiste jest zarazem, że skoro ustawodawca posługuje się w art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy tak ogólnym sformułowaniem jak "kursy", nie dookreślając w żaden sposób ich specyfiki, poza warunkiem, że ich ukończenie ma być "zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia", to tym samym jako całkowicie nieuzasadnione traktować należy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie Kolegium, iż w tym przypadku chodzi jedynie o: "kursy zawodowe organizowane przez Izbę Rzemiosła i Przedsiębiorczości, kursy organizowane przez ośrodki szkoleniowe, kursy prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów wykonawczych do ustawy o systemie oświaty". Wbrew twierdzeniom Kolegium, stanowisko takie nie wynika również z innych przepisów ustawy o pieczy zastępczej. Z uwagi zaś na specyficzny zakres omawianego unormowania, nie można ograniczać jego rozumienia, odwołując się do zasad wynikających z przepisów regulujących odrębne kwestie, to jest przepisów wykonawczych do ustawy o systemie oświaty, tak jak to uczyniło Kolegium, nie wskazując zresztą precyzyjnie tych przepisów w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

To oznacza, że nie było żadnych racjonalnych powodów, by wyłączyć wskazane wyżej zajęcia w ramach Warsztatów Terapii Zajęciowej ze zbioru "kursów", o jakich mowa w powołanym art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy. Co więcej, jak trafnie podniesiono w skardze, stanowiska takiego nie uzasadniał charakter tych zajęć, potwierdzony dołączonym do akt sprawy regulaminem oraz planem tychże zajęć (k. 9-15 akt adm. II inst.) oraz wynikający z ustawy o rehabilitacji. Z aktów tych wynika, że bezsprzecznie celem wspomnianych zajęć jest możliwość rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia, przy zastosowaniu technik terapii zajęciowej, zmierzających do rozwijania: umiejętności wykonywania czynności życia codziennego oraz zaradności osobistej, a także psychofizycznych sprawności oraz podstawowych i specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających uczestnictwo w szkoleniu zawodowym albo podjęcie pracy, co odpowiada treści art. 10a ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji. Beneficjenci wspomnianego programu mają możliwość udziału w zajęciach klubowych w ramach Warsztatów Terapii Zajęciowej codziennie od poniedziałku do piątku, w godz. od 8:00 do 15:00, to jest w godzinach pracy Warsztatu, z możliwością udziału w zajęciach kulturowych, turystycznych, w godzinach popołudniowych, a nawet w dni wolne od pracy. Zajęcia te, uwzględniając stan zdrowia, a zarazem uzdolnienia i zainteresowania osób niepełnosprawnych biorących w nich udział, realizowane są w pracowniach: gospodarstwa domowego, krawieckiej, rękodzieła artystycznego, stolarskiej, teatralno-muzycznej, komputerowej oraz plastyczno-ceramicznej. Obejmują one dodatkowo również (lecz nie wyłącznie, jak w istocie twierdzi Kolegium) zajęcia rehabilitacyjne służące poprawie i doskonaleniu sprawności ruchowej i manualnej, zajęcia z psychologiem oraz zajęcia z pielęgniarką dotyczące higieny, samoobserwacji i samoobsługi oraz zdrowego stylu życia (§ 2 regulaminu; k. 14-15 akt adm. II inst.). Szczegółowy zakres zajęć w poszczególnych, wyżej wymienionych pracowniach (stolarskiej, krawieckiej, komputerowej itp.) został określony w "Planie działalności zajęć klubowych w WTZ" i obejmuje bardzo szerokie spektrum działań kompleksowo służących uzyskaniu bądź rozwijaniu zdolności samodzielnego funkcjonowania osób niepełnosprawnych zarówno w środowisku rodzinnym, jak i zawodowym (zob. k. 9-13 akt adm. II inst.). Tym samym nie ulega wątpliwości Sądu, że udział w tych zajęciach służy bezpośrednio celom, jakie ustawodawca postawił pieczy zastępczej (art. 33 ustawy o pieczy zastępczej), co uzasadnia uznanie ich za "kursy" w rozumieniu art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d tej ustawy.

W tych okolicznościach nie sposób zaaprobować dokonanej w niniejszej sprawie przez organy administracji wykładni powołanego art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pieczy zastępczej, tym bardziej, że wykładnia ta – zdaniem Sądu – nie uwzględnia konieczności współstosowania art. 69 Konstytucji, z którego wynika, że organy władzy publicznej, w tym organy administracji, mają obowiązek udzielania, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.

Ponadto podkreślić trzeba, że skarżący w toku postępowania wskazywali, do czego nie odniosły się należycie organy obu instancji w uzasadnieniu swoich decyzji ani Kolegium w odpowiedzi na skargę, iż skarżący wspólnie z pracownikami Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O. L. opracowali indywidualny program usamodzielnienia podopiecznego, który został następnie zatwierdzony przez skarżących oraz przez organ. Program ten, co istotne, a co wynika z wyjaśnień skarżących, potwierdza, że jedyną formą nauki, z jakiej może korzystać podopieczny są zajęcia klubowe w ramach opisanych wyżej Warsztatów Terapii Zajęciowej oraz, że zdaniem organu pierwszej instancji zajęcia te mieszczą się w rozumieniu nauki, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pieczy zastępczej.

Należy mieć również na względzie, co jest okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. L. przez kilka miesięcy wypłacało skarżącym świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznego uczestniczącego w Zajęciach Klubowych Warsztatów Terapii Zajęciowej w P., uznając je za kontynuację nauki, w rozumieniu art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pieczy zastępczej. To oznacza, że organ pierwszej instancji pierwotnie stwierdził, że do utrzymania przez podopiecznego statusu objęcia pieczą zastępczą wystarczające jest jego uczestnictwo w opisanych wyżej zajęciach, zamieszczone w indywidualnym programie jego usamodzielniania. Nie budzi zarazem wątpliwości, że podejmując diametralnie inne rozstrzygnięcie w decyzji z [...] lutego 2019 r., znak: [...], a mianowicie stwierdzając wygaśnięcie z dniem [...] września 2018 r. decyzji własnej o przyznaniu skarżącym świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznego w pieczy zastępczej, organ ten nie wyjaśnił w żaden sposób powodów zmiany swojego dotychczasowego stanowiska. Tym samym niewątpliwie organ naruszył nie tylko wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia określone w art. 107 § 3 k.p.a., lecz również zasady ogólne postępowania administracyjnego wynikające z art. art. 7a, 8, 9 i 11 k.p.a. W szczególności z art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zarazem organy te, bez uzasadnionej przyczyny, nie mogą odstąpić od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Co więcej, stosownie do art. 7a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.

Okoliczności tych nie rozważyły prawidłowo organy obu instancji, naruszając tym samym również przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., zaś Kolegium – także art. 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć należy przy tym, że o ile organ pierwszej instancji nie kwestionował faktu zawarcia opisanego wyżej indywidualnego programu usamodzielnienia podopiecznego, to w aktach administracyjnych tego organu brak jest dokumentu potwierdzającego tej fakt.

Mając powyższe na uwadze, za niezasadne należało uznać stanowisko organów obu instancji, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia opisanej decyzji organu pierwszej instancji, określone w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja ta stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.

Po pierwsze, nie ulega wątpliwości Sądu, że brak było podstaw, by twierdzić, iż decyzja organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącym świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznego w pieczy zastępczej stała się bezprzedmiotowa. Jak bowiem wskazano wyżej, w sprawie tej uznać należy – o ile zostanie ostatecznie potwierdzony fakt zawarcia przez skarżących opisanego wyżej indywidualnego programu usamodzielnienia podopiecznego – że uczestnictwo podopiecznego we omawianych zajęciach prowadzonych w ramach Warsztatów Terapii Zajęciowej mieściło się w pojęciu nauki określonym w art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy. Tym samym co najmniej przedwczesne były twierdzenia organu pierwszej instancji, że wskutek utraty przez podopiecznego niezbędnych "kwalifikacji" z punktu widzenia tego przepisu, w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, o jakiej mowa w art. 105 k.p.a.

Po drugie, bezsprzecznie nie ma przepisu ustawowego, w szczególności przepisu ustawy o pieczy zastępczej, który w rozpoznawanej sprawie nakazywałby stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu skarżącym świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznego w pieczy zastępczej.

Po trzecie, mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, nie sposób uznać, że wygaśnięcie powyższej decyzji leży to w interesie społecznym. Nie ulega wątpliwości, że podopieczny nadal przebywa w rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez skarżących. Ze względu zaś na niekwestionowane w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące stanu zdrowia podopiecznego (opisane szeroko w skardze), jest wielce prawdopodobne, że stałby się on – po opuszczeniu pieczy zastępczej – klientem pomocy społecznej, a w przyszłości, czego nie można wykluczyć, również podopiecznym placówki zapewniającej całodobową opiekę – domu pomocy społecznej. Bezsprzecznie zaś w takim przypadku wysokość kosztów wsparcia podopiecznego, ponoszonych ze środków publicznych, mogłaby kilkakrotnie przewyższać środki wydatkowane obecnie na pokrycie kosztów jego utrzymania w pieczy zastępczej. Taki przebieg zdarzeń bezsprzecznie nie leżałby w interesie społecznym.

Po czwarte, oczywiste jest zarazem, że uzasadniony interes strony przemawia także za utrzymaniem istniejącego poprzednio stanu rzeczy, a mianowicie za pozostawieniem skarżącego w pieczy zastępczej w ramach rodzinnego domu dziecka skarżących. Nie bez znaczenia dla oceny spełnienia tego kryterium jest to, że przeciwko odebraniu podopiecznemu statusu osoby przebywającej w pieczy zastępczej przemawia, co bezsporne, obecna, pozytywna ocena funkcjonowania podopiecznego w rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez skarżących.

W tych okolicznościach, Sąd podziela – co do zasady – wyrażone w skardze stanowisko skarżących, którzy za niezrozumiałe i krzywdzące dla nich uznali stwierdzenie Kolegium, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z [...] września 2012 r. niewątpliwie leży w interesie społecznym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., organy uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku. Obowiązkiem organów będzie wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w celu zakończenia prowadzonego w sprawie postępowania w sposób prawem przewidziany. Rzeczą organów będzie również dołączyć do akt administracyjnych sprawy indywidualny program usamodzielnienia podopiecznego opracowany przez skarżących wspólnie z pracownikami Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O. L. oraz ocenić wpływ tego dokumentu na wynik sprawy.

W oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd zasądził od Kolegium na rzecz skarżących kwotę 480 zł, obejmującą wynagrodzenie ich profesjonalnego pełnomocnika.

Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł, jak w sentencji.