Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1466/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 i 41
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 27 kwietnia 2018 r. A. B. (Skarżący), wystąpił o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na: zrealizowanie połączenia telefonicznego z wyznaczonym przez Sąd radcą prawnym, w związku z toczącą się przed Sądem sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz na: leki przeciwbólowe, artykuły spożywcze, opłaty za energię elektryczną, opłaty za użytkowanie lokalu w bloku wielomieszkaniowym (m.in. w związku z odmową przyznania dodatku mieszkaniowego i energetycznego), okulary optyczne, opłaty na działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na konto Spółdzielni Mieszkaniowej, odzież, środki czystości, pościel, elementy wyposażenia kuchni, materiały biurowe, komputer do celów biurowych i poszukiwania zatrudnienia, drukarkę do celów biurowych, środki na opłacenie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej kierowcy, środki na opłacenie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej osób fizycznych, środki na opłacenie ubezpieczenia od skutków wypadków, pokrycie kosztów wizyt stomatologicznych, środki na pokrycie wizyt neurochirurgicznych, okulistycznych, paliwa do samochodu, naprawy mechaniczne samochodu, środki na opłatę zastępstwa procesowego w sprawach przeciw Prezydentowi Miasta, środki na dojazd i powrót z i do miejsca wykonywania umów zleceń, środki na dojazd do Urzędu Pracy, środki na dojazd do lekarza pierwszego kontaktu, środki na opłatę badań lekarskich i zawodowych w wysokości [...] złotych, środki na opłacenie obligatoryjnego kursu zawodowego w wysokości [...] złotych, środki na zakup odzieży służącej do realizacji umów zleceń, środki na zakup materiałów i usług do odświeżania, remont mieszkania, środki na przystosowanie łazienki i mieszkania dla osoby niepełnosprawnej ruchowo, środki na opłacenie usług osoby wspierającej w zakresie dźwigania zakupów ze sklepu do mieszkania, środków na opłaceniu usług osoby wspierającej w zakresie czytania i pisania dokumentacji urzędowej i zawodowej, środki na zakup usług kosmetycznych typu fryzjer, środki na zakup elementów wyposażenia mieszkania typu: stół, krzesła, łóżko, środki na zakup elementów ograniczających nasłonecznienie mieszkania typu zasłony, rolety i żaluzje, środki na zakup elementów usprawniających wentylację mieszkania, środki na opłatę przeglądu technicznego (rejestracyjnego) pojazdu używanego do celów służbowych, środki na zakup materiałów eksploatacyjnych typu filtry i oleje do pojazdu używanego do celów służbowych, środki na zakup okularów optycznych używanych podczas jazdy nocą, środki na zakup opon do pojazdu używanego do celów służbowych, środki na zakup biletów wstępu do jednostek oświatowo-kulturalnych, środki na zakup usług szkoleniowych, środki na opłatę egzaminów zawodowych, środki na dojazd do ZUS i Urzędu Skarbowego, środki na dojazd do Spółdzielni Mieszkaniowej, środki na zakup szczepień przeciwgrypowych, środki na opłatę badań typu rezonans magnetyczny (typu RMI), USG i RTG, środki na przejazd do Sądów, środki na zakup obuwia typu zimowego, środki na zakup dostępu do internetu, środki na dojazd do przychodni lekarskiej – wizyta 3 kwietnia 2018 r., środki na przejazd do [...] przychodni, środki na procedowanie i egzekwowanie od Prezydenta kosztów związanych z procesem dotyczącym bezzasadności decyzji (WSA).

Ponadto 11 kwietnia 2018 r. skarżący zawnioskował o środki na uporządkowanie działki z uwagi na zagrożenie karą administracyjną, środki na sprzęt komputerowy o wysokiej jakości obrazu powalający na czytanie tekstu osobie niedowidzącej (MC-Retina), pamięć do urządzenia FBox ATU, środki na zakup preparatów ziołowych niezbędnych do uzyskania właściwej masy ciała z uwagi na nadwagę 30 kilogramów – koszt według internisty wynosi [...] tysiące złotych ([...] złotych), środki na zakup zużytych i podartych elementów ubioru zewnętrznego (spodenki), środki na przejazd do Sądu i na Komisję ds. Orzekania Niepełnosprawności, w części dotyczącej środków na zakup okularów – pomoc w wysokości wskazanej w kosztorysie, środki na pokrycie kosztów grzywny wraz z kosztami egzekucji i odsetkami za przejazd komunikacją miejską bez ważnego biletu do Urzędu Pracy w wysokości wyegzekwowanej przez komornika tj.[...] złotych.

W dniu 10 maja 2018 r. do wniosku dodano prośbę o środki na zakup paska do spodni i półki.

Rozpatrując powyższy wniosek Prezydent [...] (Prezydent) decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na cele wymienione we wniosku, uzasadniając, że dochód skarżącego znacznie przekracza kryterium dochodowe wskazane w ustawie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] kwietnia 2018 r. oraz jest zatrudniony na podstawie umów o świadczenie usług. Organ wskazał również, że z zaświadczeń pozyskanych z pięciu firm dla których skarżący świadczy usługi wynika, że w lutym 2018 r. jego dochód wyniósł [...] złotych netto (po odliczeniu należnego podatku, składek rentowych, emerytalnych i chorobowych). A zatem zarobki wnoszącego o przyznanie pomocy wielokrotnie przewyższają kryterium dochodowe (634 złotych), które uprawnia do świadczeń z pomocy społecznej, zatem zasiłek nie może zostać przyznany.

Prezydent wskazał również, że wniosek skarżącego rozpatrzono także w kontekście specjalnego zasiłku celowego. Pomoc taka winna być traktowana jako szczególna pomoc doraźna, kiedy nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych zadań. W ocenie Prezydenta, sytuacja taka nie ma miejsca w stosunku do skarżącego, wobec uzyskiwania przez niego środków z tytułów licznych umów zleceń.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, kwestionując powyższe rozstrzygnięcie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...], utrzymało w zaskarżoną decyzję

Uzasadniając decyzję Kolegium powołało brzmienie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 poz. 1769) powoływanej dalej jako "ustawa" i uznało, że pomoc skarżącemu w postaci zasiłku celowego nie może być przyznana na podstawie art. 39 ust. 1 powołanej ustawy. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w marcu 2018 r. wyniósł bowiem [...] złotych i kilkukrotnie przewyższa kryterium dochodowe określone na poziomie 634 złotych (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). W takiej sytuacji organ wziął pod uwagę art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tylko wydarzenie, czy okoliczność niecodzienna, które wykraczają poza codzienne zdarzenia, może uzasadnić przyznanie takiej pomocy. W ocenie Kolegium, sytuacja skarżącego jest stabilna, a przyznawana pomoc nie ma obowiązku zaspokajania wszystkich potrzeb.

Skargę na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący. Wskazał, że Kolegium błędnie określiło wysokość jego zarobków. Ponadto wskazał, że zaskarżona decyzja posiada wady prawne tj. długopisem został zmieniony numer decyzji. W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji oraz o udzielenie pomocy w formie wnioskowanego zasiłku.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Jednocześnie Kolegium wskazało, że na skutek zgłoszenia przez skarżącego wad prawnych decyzji Kolegium z [...] czerwca 2018 r. – postanowieniem z [...] lipca 2018 r. nr [...] - sprostowano na stronie drugiej i czwartej numer decyzji (stopki) z błędnie wskazanego jako [...] na prawidłowy nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Skarżący wystąpił o przyznanie mu wsparcia z pomocy społecznej na liczne potrzeby wskazane we wniosku, między innymi na zakup artykułów spożywczych, środków czystości, preparatów ziołowych niezbędnych do uzyskania prawidłowej masy ciała, elementów wyposażenia mieszkania, paliwa do samochodu, biletów wstępu do jednostek oświatowo-kulturalnych, opłacenie kursów i egzaminów zawodowych, opłacenie materiałów do remontu mieszkania, środków do uporządkowania działki i wiele innych.

Odnosząc się zatem do prawidłowości oceny dokonanej przez organ w odniesieniu do wymienionych potrzeb, zgłoszonych przez skarżącego, podnieść należy, iż nie wszystkie potrzeby mogą zostać zaspokojone przez pomoc społeczną. Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Udzielenie pomocy w zaspokojeniu zgłoszonej potrzeby może zatem nastąpić jedynie gdy osoba lub rodzina nie może zrealizować jej sama, a ponadto pomoc musi zmierzać do życiowego usamodzielnienia.

Kolejną przesłanką, która musi być wypełniona, aby pomoc społeczna została udzielona jest odpowiednio niski dochód na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł.

Ustawa o pomocy społecznej w bardzo szeroki sposób definiuje pojęcie "dochodu". Zgodnie z art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawa enumeratywnie wymienia też przypadki kwot, które nie są wliczone do dochodu.

Powyższe oznacza zatem, że w istocie każdy przychód osoby wnioskującej o pomoc i to niezależnie od tytułu, z którego został uzyskany, musi zostać uwzględniony w kryterium dochodowym.

W niniejszej sprawie skarżący twierdzi, że organy błędnie wyliczyły jego dochód w marcu 2018 r. a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku ustalając jego dochód na kwotę [...] złotych netto. Z takimi twierdzeniami skarżącego trudno się jednakże zgodzić. I tak w marcu 2018 r. skarżący świadcząc umowę zlecenie dla [...] Sp. z o.o. w [...] otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...] i w kwocie [...] złotych netto. Z tytułu umowy zlecenia dla [...] Sp. z o.o. za miesiąc marzec 2018 r. otrzymał kwotę netto [...] złotych. Z tytułu umowy zlecenia dla [...] Sp. z o.o w [...] za miesiąc marzec 2018 r. otrzymał kwotę netto [...] złotych. Z tytułu umowy zlecenia dla [...] Sp. z o.o. za miesiąc marzec 2018 r. otrzymał kwotę netto [...] złotych. Z zsumowania wszystkich wypłaconych skarżącemu wynagrodzeń na podstawie ww. umów zleceń w miesiącu marcu 2018 r. otrzymujemy kwotę wskazaną przez Kolegium w zaskarżonej decyzji tj. [...] zł i jest to kwota netto od których zapłacone już zostały podatki oraz składki na ubezpieczenia.

Skarżący we wniosku o wsparcie wystąpił o udzielenie pomocy na określone we wniosku potrzeby. Organy jednak prawidłowo uznały, że wykluczone jest przyznanie mu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 powołanego aktu, gdyż uzyskuje on zbyt wysoki dochód przewyższający kilkakrotnie kryterium ustawowe.

Ustawodawca przewidział jednak pewne formy wsparcia, które nie wymagają spełnienia warunku wysokości dochodu. Jest to m. in. specjalny zasiłek celowy. W myśl art. 41 pkt 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 16 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 3072/18, ustawodawca posłużył się w tym przepisie pojęciem ogólnym, niedookreślonym. Zasiłek ten przysługuje, gdy organ stwierdzi, że w sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek". Musi być to zatem przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób, znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy, z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Takie zawężenie możliwości przyznawania specjalnego zasiłku celowego do przypadków o szczególnym charakterze wiąże się z faktem, iż ustawodawca nie uzależnił przyznania tego świadczenia od kryterium dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku zwykłych zasiłków celowych, uregulowanych w art. 39 ustawy. Beneficjenci świadczeń z art. 41 pkt 1 ustawy nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom - przy ograniczonych środkach finansowych i ogromnej liczbie beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie - wymaga zaistnienia zdarzeń absolutnie wyjątkowych.

W okolicznościach sprawy nie wystąpiła jednak żadna nadzwyczajna sytuacja, jak też szczególnie uzasadniony przypadek. W tej sytuacji organy miały rację, że także specjalny zasiłek celowy nie mógł zostać przyznany skarżącemu.

Lista rozpatrywanych w niniejszym postępowaniu administracyjnym celów wsparcia zdaje się obejmować większość potrzeb skarżącego, a nie tylko te niezbędne, np. pokrycie opłat za szkolenia i naprawy samochodu. Jednak żadna z nich nie wynika z nadzwyczajnej sytuacji, w której znalazł się skarżący. Jest on osobą pracującą i uzyskującą w związku z tym dochód. Powyższe powoduje, iż opisywane wsparcie nie może zostać udzielone właśnie z powodu braku takiej nadzwyczajnej sytuacji.

Końcowo zaznaczyć należy, że Kolegium postanowieniem z [...] lipca 2018 r. nr [...] sprostowało na stronie drugiej i czwartej numer zaskarżonej decyzji (stopkę) z błędnego nr [...] na prawidłowy nr [...] o co wnioskował skarżący.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.