Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 18/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego; 2. umarza postępowanie administracyjne


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu wniosku T. M. o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ działał na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.; dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 pkt 14 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej "u.t.d..").

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] stycznia 2012 r. na odcinku drogi ekspresowej S[...] węzeł T. – węzeł C. (na dzień przeprowadzenia kontroli węzeł N. – węzeł C.) inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego dokonali skanowania zespołu pojazdów składającego się samochodu ciężarowego o nr rej. [...] praz przyczepy specjalizowanej o nr rej. [...]. Urządzenie DSRC będące na wyposażeniu mobilnej jednostki kontrolnej nie wykryło urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat, w związku z czym omawiany zespół pojazdów, kierowany przez T. M., został zatrzymany do kontroli. W toku kontroli ustalono, że kierujący nie posiada w pojeździe wymaganego urządzenia viabox. Na podstawie dowodów rejestracyjnych ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5140 kg, w tym samochodu – 2640 kg, natomiast przyczepy – 2500 kg.

Odcinek drogi, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów pojazdu, został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 14 lit. b. ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zespół pojazdów nie posiadał urządzenia viabox. Ustalono, że T. M. poruszał się ww. zespołem pojazdów po odcinku drogi ekspresowej S[...] bez uiszczenia obowiązkowej opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej. Sporządzono protokół kontroli nr [...], podpisany bez zastrzeżeń przez kierowcę, oraz załączono kserokopie okazanych dowodów rejestracyjnych pojazdów.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. zawiadomiono T. M. (dalej zwanego skarżącym) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej. Skarżący nie ustosunkował się do powyższego zawiadomienia

W dniu [...] stycznia 2014 r. do organu wpłynęło pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. na okoliczność prawidłowości oznakowania ww. odcinka drogi S[...] węzeł N. - węzeł C. w znaki drogowe i tablice informujące o systemie elektronicznego poboru opłat. Zgodnie z informacją zawartą w piśmie, stała organizacja ruchu dotycząca umieszczenia tabliczek typu T-34 została zatwierdzona w dniu 14 września 2011 r. (rzeczywisty termin wprowadzenia organizacji ruchu to 7 października 2011 r.). Kontrole oznakowania na przedmiotowym odcinku drogi ekspresowej S[...] nie wykazały żadnych braków czy nieprawidłowości w ustawieniu oznakowania.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Decyzję wydano w oparciu o art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 104 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W uzasadnieniu organ podniósł, że przedłożonych w trakcie kontroli dowodów rejestracyjnych wynika, iż dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, tym samym kontrolowany zespół pojazdów podlegał obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Ponadto z ww. pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. jednoznacznie wynika, że na omawianym odcinku drogo ekspresowej S[...] zamontowano odpowiednie znaki w dniu 7 października 2011 r., a zatem przed datą przedmiotowego przejazdu, natomiast w toku późniejszych kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie ich ustawienia.

Organ podkreślił, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków związanych z uiszczaniem opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. Organ rozstrzygając sprawę nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem ww. decyzji. Postawił zarzuty:

- przedawnienia, który to zarzut organ winien wziąć pod uwagę z urzędu,

- wydania decyzji bez zbadania wszelkich okoliczności faktycznych, a zwłaszcza zaniechania zwrócenia przez organ uwagi, że w miejscu i w czasie popełnionego przez niego uchybienia nie było posadowione odpowiednie oznaczenie o obowiązku uiszczenia przez niego opłaty elektronicznej. Skarżący następnego dnia dokonał sprawdzenia trasy, którą się poruszał i terenu okalającego tą trasę i stwierdził brak wymaganych oznaczeń,

- orzeczenia obowiązku uiszczenia kary określonej w decyzji sprzecznie z obowiązującym na terenie Unii Europejskiej porządkiem prawnym, albowiem orzeczona kara ma charakter penalny, stanowi dolegliwość o charakterze majątkowym, jej skutki rozciągają się na jego rodzinę, a Polska jest jedynym krajem Unii Europejskiej, w którym taką karę się stosuje,

- orzeczenia kary w postaci istotnej dolegliwości finansowej bez zbadania jego możliwości majątkowych, zarobkowych, stopnia zawinienia,

- wydania decyzji w sposób sprzeczny z obowiązującą w postepowaniu administracyjnym zasadą, że "nieznajomość prawa administracyjnego nie szkodzi obywatelom", w sytuacji gdy w dniu rzekomego popełnienia uchybienia nie było tabliczek T-34,

- błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na niesłusznym przyjęciu, że skoro kontrola oznaczeń drogowych przeprowadzonych w dnia 8-9 października 2013 r. wykazała obecność znaku T-34 w spornym miejscu, to tym samym znak ten pozostawał przy drodze w dniu [...] stycznia 2012 r. w sytuacji gdy w tak znacznym przedziale czasu mogło dojść do zniesienia oznaczeń choćby w wyniku aktów wandalizmu,

- zaniechania przez organ wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność, czy w dniu [...] stycznia 2012 r. widniała przy spornym odcinku drogi tabliczka T-34, co miał wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2014 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wskazał, że kierujący pojazdami samochodowymi maja obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg krajowych. Brak wiedzy czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenie opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszenia przepisów. Art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nakładający obowiązek uiszczania opłat elektronicznych za przejazdy po drogach płatnych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony jest zgodny z przepisami Dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. Tym samym przepisy obowiązujące w Polsce w zakresie pobierania opłaty elektronicznej nie są sprzeczne z prawem Unii Europejskiej. Systemu elektronicznego poboru opłat funkcjonują m.in. w Niemczech, Czechach oraz Austrii.

Odnosząc się do zarzutu braku sprawdzenia prawidłowości oznakowania,, organ ponownie podkreślił, że w dniu realizowanego przejazdu, tj. w dniu[...] stycznia 2012 r. na przedmiotowym odcinku drogi ekspresowej S[...] były umieszczone tabliczki informacyjne T-34 informujące o konieczności dokonania opłaty elektronicznej, co potwierdza pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w B. z dnia [...] stycznia 2014 r., Strona skarżąca nie była w stanie jednoznacznie wypowiedzieć się co do stanu faktycznego w tym zakresie, a jedynie sugerowała, że mogło dojść do zniszczenia znaku w wyniku aktów wandalizmu. W ocenie organu skarżący nie orientuje się co do tego, czy znak drogowy był ustawiony czy też nie. Nie jest zaś rolą organu ustalanie hipotetycznych okoliczności nie mających potwierdzenia w rzeczywistości, a będących jedynie twierdzeniami strony.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Postawił zarzuty:

- istotnego błędu w ustaleniach faktycznych poprzez wydanie decyzji bez zbadania wszelkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza zaniechania zbadania czy w spornym miejscu znajduje się prawidłowo umieszczone i widoczne dla kierowców oznaczenie nakładające obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.

- wydania decyzji bez uprzedniego wezwania strony do złożenia stosownych wniosków dowodowych, bez uprzedniego pouczenia o możliwości zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym, co stanowi naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.,

- orzeczenia obowiązku uiszczenia kary w sposób sprzeczny z obowiązującymi na terenie Unii Europejskiej przepisami prawa poprzez orzeczenie obowiązku uiszczenia kary w drodze decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy w całej Unii Europejskiej środki o charakterze penalnym mogą stosować jedynie sądy, co stanowi naruszenie art. 6 k.p.a.,

- nałożenia kary o charakterze majątkowym bez zbadania sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego,

- uchybienia przez organ zasadzie wyrażonej w art. 9 k.p.a., tj. obowiązku udzielenia informacji prawnej i faktycznej stronie postepowania przez zaniechanie przez organ i zarządcę drogi wcześniejszego obwieszczenia i powiadomienia potencjalnych kierowców, że nowa organizacja ruchu odcinka drogi ekspresowej S[...] została wprowadzona z dniem 7 października 2011 r. bez odpowiedniego oznakowania,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezkrytycznym przyjęciu, że skoro kontrola oznakowania na drodze S[...] przeprowadzona w dniach 8-9 października 2013 r. wykazała obecność znaku T-34, to oznacza z całą pewnością, że oznaczenie to musiało prawidłowo znajdować się w dniu [...] stycznia 2012 r.,

- zaniechania przez organ zabezpieczenia dowodów – poprzez przeprowadzenie kontroli, wizji lub oględzin na dzień, w którym rzekomo doszło do zdarzenia uzasadniającego wymierzenie kary,

- wydania decyzji z zaniechaniem przez organ wyjaśnienia wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych towarzyszących rozpoznawanej sprawie, a więc niezgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. zwłaszcza poprzez zaniechanie przez organ wskazania faktów i dowodów na których oparł się wydając decyzję,

- wydania decyzji sprzecznie z art. 108 k.p.a. poprzez nadanie jej rygory natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy rygor taki organ może nadać wyłącznie z uwagi na konieczność zabezpieczenia ochrony życia, zdrowia ludzkiego bądź w innych wyjątkowych sytuacjach.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego przede wszystkim na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie Sądu organ w sposób niedostateczny wywiązał się z obowiązku wszechstronnej oceny stanu faktycznego sprawy, nie ustosunkowując się w odpowiedni sposób do zarzutu skarżącego, sprowadzającego się do braku realnej możliwości zachowania zgodnego z prawem. Mianowicie, skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosił, że na pokonywanym przez niegoodcinku drogi ekspresowej S[...] nie było posadowione odpowiednie oznaczenie o obowiązku uiszczenia przez niego opłaty elektronicznej. Skarżący następnego dnia dokonał sprawdzenia trasy, którą się poruszał i terenu okalającego tą trasę i stwierdził brak wymaganych oznaczeń. Podnosił, że organ niesłusznie przyjął, powołując się na pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w B. z dnia [...] stycznia 2014 r., że skoro kontrola oznaczeń drogowych przeprowadzonych w dnia 8-9 października 2013 r. wykazała obecność znaku T-34 w spornym miejscu, to tym samym znak ten pozostawał przy drodze w dniu [...] stycznia 2012 r. w sytuacji, gdy w tak znacznym przedziale czasu mogło dojść do zniesienia oznaczeń choćby w wyniku aktów wandalizmu. Zdaniem skarżącego organ zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność, czy w dniu [...] stycznia 2012 r. widniała przy spornym odcinku drogi tabliczka T-34, co miał wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sąd doszedł do przekonania, iż powyższa argumentacja skarżącego zasługuje na uwagę i stosowną ocenę organu, gdyż w przypadku potwierdzenia faktów podawanych przez skarżącego, wymaga ponownego rozważenia zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

Brak stosownych ustaleń organu oraz pełnego ustosunkowania się do powyższej argumentacji stanowi zatem istotne naruszenie art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z cytowanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym , za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 u.d.p.. w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 ze zm. (dalej rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych) wydane na podstawie art. 7 ust. 2 p.r.d. określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 p.r.d., uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E - 15d lub innej drogi krajowej E - 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.).

Jak wynika m.in. z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt: II GSK 1467/12: "z unormowań prawnych wynika, że zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34. Znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34, stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję, co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jaki i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawo o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisy nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji."

Czyniąc powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, na "pewności prawa a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych" (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138).

Podsumowując swoje rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można poprawnie stosować prawa bez ustalenia znaczenia, czyli sensu przepisów prawa i norm prawnych, a więc bez przeprowadzenia ich wykładni. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w cytowanym wyżej wyroku oraz wyraża pogląd, że odpowiednie oznakowanie drogi jest przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia.

Tymczasem organ w obydwu decyzjach organ wskazał jedynie, że w dniu [...] stycznia 2012 r. na przedmiotowym odcinku drogi ekspresowej S[...] były umieszczone tabliczki informacyjne T-34 informujące o konieczności dokonania opłaty elektronicznej, co potwierdza pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w B. z dnia [...] stycznia 2014 r.

Mając na uwadze powyższe stwierdzenia i poglądy należy wskazać, iż rolą organu w toczącym się na nowo postępowaniu będzie zbadanie, czy przed wjazdem na przedmiotowy płatny odcinek drogi ekspresowej S[...] w dniu kontroli był umieszczony widoczny znak informacyjny T-34, a ponadto czy skarżący miał możliwość zjazdu z drogi, którą się poruszał, po dostrzeżeniu wyżej omówionego znaku informacyjnego T-34, a przed wjazdem na przedmiotową drogę ekspresową.

Odnosząc się do stanu faktycznego wskazywanego przez skarżącego, należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy nie miał on możliwości zjazdu z drogi płatnej niezwłocznie po uzyskaniu informacji zawartej w znaku T-34 o wjeździe na taką drogę, to nie miał też możliwości realizacji przejazdu w sposób zgodny z prawem.

Jeżeli bowiem przyjmujemy, że znak T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym, to należy też konsekwentnie przyjąć, że niezbędne jest takie usytuowanie znaku, aby możliwe było wypełnienie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej przez podmiot do tego zobowiązany. Nie sposób bowiem uznać za prawidłowe takie rozumienie znaczenia tego znaku, aby sam fakt umieszczenia go zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011r. nawet bez zapewnienia użytkownikom dróg publicznych zjazdu na drogę bezpłatną, czyli w wypadku braku urządzenia viabox – jedynego możliwego zachowania zgodnego z prawem – stanowił wystarczającą podstawę nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. winny być uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania.

Jednocześnie, co wymaga zaznaczenia, jak wynika z art. 4 Ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (dalej jako: ustawa zmieniająca - Dz. U. z 1 października 2014 r. - Nr 2014.1310) - "Nie wszczyna się postępowania administracyjnego na podstawie art. 13k ust. 1 lub 2 ustawy, o której mowa w art. 1, a wszczęte umarza się, jeżeli naruszenie zostało popełnione przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy". W myśl art. 7 Ustawy zmieniającej, weszła ona w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli w dniu 2 stycznia 2015 r. Obydwie decyzje zostały wydane w kontrolowanej sprawie przed tą datą (ostatnia w dniu 31 października 2014 r.), a zatem należy uznać, iż brak jest podstaw do udzielenia organowi wskazań co do dalszych czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Zachodzi bowiem tzw. ujemna przesłanka prowadzenia postępowania administracyjnego, obligująca do jego umorzenia.

Z kolei, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Należy wskazać, iż powyższa podstawa prawna umorzenia postępowania administracyjnego jest instytucją nową, weszła bowiem w życie na mocy ustawy o zmianie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015, poz. 658; data wejścia w życie: 15 sierpnia 2015 r.). Jak wynika z treści przytoczonej normy p.p.s.a., w razie stwierdzenia okoliczności stanowiącej podstawę umorzenia postępowania - w sytuacji dającej podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 - obowiązkiem Sądu jest uchylenie decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego.

Mając na względzie powyższe, Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje administracyjne, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast umorzył postępowanie administracyjne, działając na mocy art. art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym.