Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 351/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 65
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 351/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Hanna Knysiak - Sudyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 27 listopada 2020 r. skargi H. R., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nr [...] z dnia 16 stycznia 2020 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia "Dobry Start", , , , , , , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.,


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 16 stycznia 2020 r. znak [...] uchyliło decyzję Burmistrza Gminy nr [...] o odmowie przyznania H. R. (dalej: skarżąca) świadczenia dobry start na dziecko: K. R. i umorzyło postępowanie I instancji w całości.

Skarżąca złożyła na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których zarzuciła opieszałość pomocy społecznej, która ma zabezpieczyć potrzeby jej i wnuka. Podkreśliła, że utrzymuje z niewielkiej emerytury siebie i wnuka, który jest obywatelem polskim, ma PESEL, a jest traktowany jak osoba pozbawiona praw.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie znajdą zastostosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. z 2018 r., poz. 1061). Organ powołał przepisy rozporządzenia, z których wynika m.in. kto ma prawo do świadczenia i wskazał, że skarżąca nie jest żadną z osób uprawnionych do takiego świadczenia.

Przede wszystkim skarżąca nie jest ani matką dziecka, ani opiekunem faktycznym małoletniego. Organ podniósł przy tym okoliczność, że z postanowienia Sądu Rejonowego sygn. Akt [...] z 4 września 2019 r., znajdującego się w aktach sprawy, wynika, że w trybie natychmiastowym, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o ustanowienie niezawodowej rodziny zastępczej dla małoletniego powierzono stronie wykonywanie pieczy nad małoletnim, tego z kolei, w ocenie organu, który powołał się na stosowne orzecznictwo, nie można uznać za równoznaczne z orzeczeniem ustanawiającym opiekę w oparciu o regulację art. 145 i n. ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359). Ponadto podkreślił, że w doktrynie przyjmuje się, iż zakres sprawowania pieczy, z jaką mamy do czynienia w związku z wydaniem postanowienia w trybie postępowania zabezpieczającego w niniejszej sprawie, pokrywa się z zakresem pieczy sprawowanej przez rodzinę zastępczą, jednak w takiej sytuacji organem właściwym jest Starosta (wykonujące zadania wynikające z ustawy za pośrednictwem Powiatowego Cetrum Pomocy Rodzinie - PCPR), a nie Burmistrz Miasta. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się ponadto, że jeżeli decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, organ odwoławczy powien wydać decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania I instancji, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto organ podkreślił, że Kierownik MOPS działąjący z upoważnienia Burmistrza Gminy powinien przekazać wniosek strony do właściwego miejscowo PCPR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zasadniczo Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że właściwym w sprawie dodatku wychowawczego (wynoszącego 500 zł analogicznie jak świadczenie wychowawcze) był starosta. Niemniej jednak powyższy pogląd nie oznacza, że Sąd uznał za prawidłowe działanie organu odwoławczego umarzające postępowanie pierwszej instancji w całości. Taki sposób postępowania spowodował bowiem, że wniosek skarżącej (złożony 17 października 2019 r.) został zawieszony w próżni. Z akt sądowych pośrednio wynika dodatkowo (pismo Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie nr [...] z 28 stycznia 2020 r.) że Starosta kwestionuje stosowanie w sprawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 821) z uwagi na przytoczony w piśmie cytat pisma Sądu Rejonowego.

Rozpoznający niniejszą sprawę Sąd nie miał możliwości pełnej kontroli rozpoznawanej sprawy, ponieważ w przesłanych sądowi aktach brak jest cytowanego przez Starostę [...] pisma Sądu Okręgowego. Sąd zwraca przy tym uwagę na stanowisko sądów administracyjnych, że: "Za nieuzasadnione należy uznać ograniczenie ustawowe w dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka do świadczeń rodzinnych, w szczególności do świadczenia wychowawczego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, również w sytuacji, gdy władza rodzicielska matki i ojca jest ograniczona. Powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem" (wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 marca 2018 r., II SA/Bd 949/17). W dalszej części uzasadnienia przytoczonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, podobnie jak w sprawie III SA/Kr 350/20, zastosował prokonstytucyjną wykładnię przepisów o pomocy w zakresie świadczeń wychowawczych.

Ponadto, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu umknął fakt, że umorzenie postępowania pierwszej instancji wprowadza niepewność co do daty wniosku o udzielenie pomocy w zakresie świadczeń związanych z pokrywaniem potrzeb małoletniego. Skarżąca złożyła wniosek 17 października 2019 r. Jeżeliby przyjąć, że wniosek ten nie został złożony do właściwego organu, to zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) to organ, a nie skarżąca powinien niezwłocznie przekazać podanie (wniosek) do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Zgodnie przy tym z art. 65 §2 powołanej ustawy podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

W ponownym postępowaniu organ I instancji ustali po zabraniu całości dowodów w sprawie czy właściwy do udzielenia pomocy jest Burmistrz Gminy czy Starosta. Sąd jednak zwraca uwagę, że zgodnie z art. 35 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Skarżąca nie może ponosić kosztów braku należnej jej pomocy tylko dlatego, że organy nie są w stanie ustalić, który z nich jest właściwy. Stan faktyczny w niniejszej sprawie właściwie został ustalony – skarżąca wystąpiła do sądu o ustanowienie jej rodziną zastępczą dla małoletniego i uzyskała postanowienie powierzające jej pieczę zastępczą. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 27 grudnia 2019 r.

Na koniec Sąd zaznacza, że jeżeli zdaniem organu I instancji (Burmistrz Miasta) w sprawie zaistnieje negatywny spór kompetencyjny (oba organy będą uważały się za niewłaściwe w sprawie) to spór ten będzie mógł rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 15 §1 pkt 4 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn.zm.).

Z tych to powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.