Uchwała Składu Siedmiu Sędziów NSA, sygn. akt OPS 10/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Powołane przepisy: article: art. 37j ust. 5
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Teza: Przepis art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128/, w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez ustawę z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. nr 31 poz. 384/ miał zastosowanie do osoby, która została zwolniona z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w grupie co najmniej 100 pracowników wykonujących pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy, na którym zamieszkuje ta osoba.

TEZY

Przepis art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128/, w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez ustawę z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. nr 31 poz. 384/ miał zastosowanie do osoby, która została zwolniona z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w grupie co najmniej 100 pracowników wykonujących pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy, na którym zamieszkuje ta osoba.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny przy udziale Ryszarda Walczaka, prokuratora Prokuratury Krajowej w sprawie ze skargi Jana S. na decyzję Wojewody W. z dnia 21 września 2000 r. (...) w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego po rozpoznaniu w dniu 21 października 2002 r. na posiedzeniu jawnym wątpliwości prawnej przekazanej przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 maja 2002 r. II SA/Po 2567/00 do wyjaśnienia w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./:

Czy przepis art. 37j ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2000 nr 31 poz. 384/ dotyczy wyłącznie pracowników wykonujących pracę na terenie powiatu, w którym usytuowany jest zakład pracy opisany w powołanym przepisie czy też obejmuje także pracowników tego zakładu, którzy wykonują pracę na terenie innego powiatu?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 maja 2002 r. II SA/Po 2567/00 wystąpił o wyjaśnienie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wątpliwości prawnych, wyrażonych w pytaniu przedstawionym w sentencji uchwały. Powstały one na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 września 2000 r. (...) Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia 18 lipca 2000 r. (...) przyznającą Janowi S., na podstawie art. 37j ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128/, zwanej dalej ustawą o zatrudnieniu, od dnia 5 lipca 2000 r. prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 521,90 zł miesięcznie. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Jan S. podnosił, że w ramach grupowych zwolnień z pracy, spowodowanych restrukturyzacją zakładu pracy, otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę z dniem 1 kwietnia 2000 r. Wobec tego, że w dacie wypowiedzenia obowiązujące przepisy gwarantowały mu zasiłek przedemerytalny w wysokości 160 procent zasiłku dla bezrobotnych, nie kwestionował wypowiedzenia. Uwzględnienie zmiany przepisów i przyznanie zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120 procent ocenił jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i zasadami kodeksu pracy. Zdaniem odwołującego się wyjątkowo krzywdząca i niesprawiedliwa jest zmiana przepisów w trakcie wypowiedzenia umowy o pracę, a szczególnie to, że została obniżona wysokość zasiłku przedemerytalnego. Nowe przepisy, które weszły w życie z dniem 5 maja 2000 r. "segregują w sposób nieuczciwy pracowników z terenu P. i P.". Pracownicy z terenu P. mają bowiem prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 procent, a pracownicy z P. nie.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda W. nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że Jan S. został zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. w dniu 4 lipca 2000 r. po ustaniu zatrudnienia w Zakładach Metalurgicznych "P." S.A. w P. Z poczynionych ustaleń wynika, że J. S. legitymuje się 31 letnim stażem pracy, w tym powyżej 15 lat wykonywania prac uznanych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. W dniu 1 kwietnia 2000 r. pracodawca wypowiedział Janowi S. umowę o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy /ekonomicznych/ i umowa ta została rozwiązana z dniem 30 czerwca 2000 r.

W dniu wypowiedzenia umowy o pracę, tj. 1 kwietnia 2000 r. obowiązywał art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, który uzależniał nabycie zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 procent od rozwiązania przez zakład pracy stosunku pracy, w wyniku jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące zmniejszenia zatrudnienia, o co najmniej 100 pracowników. Z pisma pracodawcy z dnia 26 kwietnia 2000 r. skierowanego do PUP w P. wynika, że w okresie 3 miesięcy /kwiecień, maj, czerwiec 2000 r./ zostanie zwolnionych ponad 100 pracowników, w tym 5 z oddziału w P. W okresie wypowiedzenia umowy o pracę Janowi S. weszła w życie ustawa nowelizująca ustawę o zatrudnieniu, która zmieniła m.in. art. 37j ust. 5 tej ustawy w ten sposób, że przyznanie zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 procent uzależniono od rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Zarówno rozwiązanie umowy o pracę z Janem S., jak i jego rejestracja w PUP w P. /4 lipca 2000 r./ miały miejsce już po zmianie art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, co prowadzi, zdaniem organu odwoławczego, do wniosku, że stanowisko organu I instancji jest zasadne i brak podstaw do jego zmiany.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan S. powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że sam fakt wypowiedzenia umowy o pracę w okresie, kiedy jeszcze obowiązywał art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu w "starym" brzmieniu nie ma znaczenia prawnego, ponieważ art. 37j ust. 5 tej ustawy, zarówno przed jak i po jego zmianie, uzależniał prawo do świadczenia od rozwiązania, a nie wypowiedzenia umowy o pracę.

Rozpoznając sprawę ze skargi Jana S. skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego powziął wątpliwość prawną wyrażoną w sentencji postanowienia, którą uzasadnił następująco:

Zgodnie z art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, tj. 21 września 2000 r., nadanym temu przepisowi ustawą z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. nr 31 poz. 384/ przepis ten stanowił, że "Zasiłek przedemerytalny w wysokości określonej w ust. 3 przysługuje również osobie nie zamieszkałej w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy".

W sprawie bezsporne jest, że skarżący nie zamieszkuje w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Stosunek pracy skarżącego został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, przy czym rozwiązano stosunek pracy z co najmniej 100 innymi pracownikami tego zakładu wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Skarżący nie został jednak objęty postanowieniami przytoczonego przepisu z uwagi na to, że mieszkał i pracę wykonywał w Zakładach Metalurgicznych "P." S.A. w P. - Odlewni Metali Nieżelaznych W-5 w P., z którego to oddziału rozwiązaniem umowy o pracę objętych zostało jedynie 5 pracowników. Wobec tego można uznać za trafne stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obejmował tylko tych pracowników, którzy wykonywali pracę na terenie tego powiatowego urzędu pracy, na terenie którego znajdował się zakład pracy zwalniający ponad 100 pracowników.

Za takim stanowiskiem zdaje się przemawiać wykładnia historyczna przepisu wskazująca na zawężanie jego stosowania do określonego terytorium /tj. terenu jednego powiatowego urzędu pracy/. Przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przepis art. 37j ust. 5 stanowił bowiem, że "Zasiłek przedemerytalny, w wysokości określonej w ust. 3 przysługuje również osobie nie zamieszkałej w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został po dniu 1 lipca 1996 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy w wyniku jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące zmniejszenia zatrudnienia o co najmniej 100 pracowników".

W brzmieniu tego przepisu obowiązującym od dnia 6 maja 2000 r. warunkiem uzyskania 160 procent zasiłku przedemerytalnego było rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. W związku ze zmianą brzmienia przepisu art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu powstaje jednak wątpliwość, czy przesłanka ta dotyczy wszystkich pracowników zakładu, czy też tylko tych, którzy wykonywali pracę na terenie tego powiatowego urzędu pracy, w którym rozwiązano umowę o pracę z co najmniej 100 pracownikami.

Można prezentować stanowisko, że przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jako warunek uzyskania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 procent uznaje jedynie spełnienie przesłanki w postaci rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Przy takiej wykładni wskazanego przepisu uprawnienie do uzyskania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 procent obejmowałoby wszystkich zwolnionych pracowników, tego samego przedsiębiorstwa, a więc również tych, którzy wykonywali pracę w oddziale przedsiębiorstwa położonym na terenie innego powiatowego urzędu pracy, w którym to oddziale zwolnieniem objęto mniej niż 100 pracowników. Za taką wykładnią przemawia argument równego traktowania wszystkich pracowników. Odmienna bowiem wykładnia prowadzi do sytuacji, która ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, że objęci rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn dotyczących tego samego zakładu pracy pracownicy wykonujący pracę na terenie P. otrzymują zasiłek przedemerytalny w wysokości 160 procent, zaś pracownicy wykonujący pracę w P. w oddziale stanowiącym integralną część tego samego zakładu, otrzymują zasiłek przedemerytalny w wysokości 120 procent.

Wyjaśniając przedstawioną wątpliwość prawną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 147 poz. 687/ - dokonano rozległej, systemowej nowelizacji ustawy o zatrudnieniu. W wyniku tej nowelizacji dodano cały nowy rozdział 3c. "Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne." Art. 37j ust. 2 ustawy o zatrudnieniu statuował generalną zasadę, że wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 120 procent kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 tej ustawy, czyli zasiłku dla bezrobotnego. Wyjątki od tej zasady ustawodawca sprecyzował w ust. 3 i ust. 5 art. 37j tej ustawy, przewidując dla tych osób, które spełniają dodatkowe wymogi określone w tych przepisach, zasiłki przedemerytalne w wysokości 160 procent kwoty zasiłku dla bezrobotnego.

Ustęp 3 art. 37j ustawy o zatrudnieniu uzależniał przyznanie prawa do zasiłku w wysokości 160 procent kwoty zasiłku podstawowego i jego pobieranie od jednoczesnego spełnienia następujących wymogów:

stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osoby ubiegające się o zasiłek w tej wysokości zamieszkiwały w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach /gminach/ uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Drugi wyjątek dający uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 procent kwoty zasiłku dla bezrobotnego, określony został w ust. 5 art. 37j ustawy o zatrudnieniu. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 5 maja 2000 r. ust. 5 art. 37j tej ustawy miał następujące brzmienie: "Zasiłek przedemerytalny, w wysokości określonej w ust. 3, przysługuje również osobie nie zamieszkałej w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został po dniu 1 lipca 1996 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy w wyniku jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące zmniejszenia zatrudnienia o co najmniej 100 pracowników."

Ustawą z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. nr 31 poz. 384/ zmieniono ust. 5 art. 37j ustawy. W wyniku tej nowelizacji, która weszła w życie z dniem 6 maja 2000 r., ust. 5 w art. 37j ustawy o zatrudnieniu otrzymał następujące brzmienie: "Zasiłek przedemerytalny w wysokości określonej w ust. 3, przysługuje również osobie nie zamieszkałej w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami wykonującymi pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy". Przepis ten obowiązywał do dnia 31 grudnia 2000 r. /w wyniku nowelizacji ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej - Dz.U. nr 122 poz. 1323, cały art. 37j ustawy o zatrudnieniu otrzymał nowe brzmienie, w którym pominięto dotychczasową treść ust. 5/.

Tak więc od dnia 1 stycznia 2001 r. nastąpiło dalsze ograniczenie kręgu osób uprawnionych do podwyższonego zasiłku przedemerytalnego /160 procent/. Natomiast ustawa o zatrudnieniu, po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793/ - nie przewiduje już zasiłków przedemerytalnych. Pozostały jedynie świadczenia przedemerytalne, przyznawane według określonych na nowo warunków do uzyskania tych świadczeń. Podkreślić jednakże należy, że zgodnie z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., "osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach." Tym samym ustawodawca zachował uprawnienia osób zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r., do zasiłku przedemerytalnego, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w przepisach obowiązujących w okresie poprzedzającym wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy o zatrudnieniu.

Ocena uprawnień osób ubiegających się o prawo do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu /tj. w wysokości 160 procent kwoty zasiłku dla bezrobotnego/, zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy po dniu 5 maja 2000 r., dokonywana jest na podstawie tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji.

Przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, zarówno w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 maja 2000 r., jak i w brzmieniu obowiązującym po tym dniu - budził wątpliwości i spory interpretacyjne. W doktrynie podnoszono: "iż przyznawanie wyższych zasiłków przedemerytalnych tylko dlatego, że dana osoba mieszka na terenie określonego powiatu jest przez wiele środowisk uznawane za niesprawiedliwe i nieracjonalne." /H. Pławucka: "Świadczenia przedemerytalne", Przegląd Ubezpieczeń Społecznych i Zdrowotnych - 2000 nr 2 str. 9/. Prezentowano także poglądy, że zmniejszenie zatrudnienia, o co najmniej 100 pracowników odnosiło się do jednego pracodawcy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy - tj. jednostki organizacyjnej posiadającej zdolność do wykonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy /zatrudniania i zwalniania pracowników/. Oznaczało to, że jeżeli oddział /filia/ danego zakładu pracy posiadał uprawnienia do zatrudniania i zwalniania pracowników, to wymóg zmniejszenia zatrudnienia o 100 pracowników odnosił się do tego jednego oddziału, a nie zwolnień dokonanych we wszystkich oddziałach danego zakładu pracy /T. Olejarz, Prawo Pracy 2000 nr 8 str. 16/. W piśmiennictwie prawniczym podkreślano, że "różnicowanie wysokości zasiłku przedemerytalnego, przede wszystkim ze względu na miejsce zamieszkania oraz na to, czy dana osoba utraciła pracę w wyniku objęcia redukcją zatrudnienia o co najmniej 100 osób, czy też nie - jest powszechnie krytykowane. Dlatego też uzasadnionym byłoby wprowadzenie innego rozwiązania jednolitego dla wszystkich osób spełniających warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, np. w określonej wysokości zasiłku dla bezrobotnych lub określonego procentu kwoty emerytury, jaką dana osoba otrzymywałaby, gdyby posiadała wymagany wiek do jej nabycia." /T. Olejarz, Prawo Pracy 2000 nr 8 str. 16-17/. Podejmowane działania legislacyjne zmierzające do ujednolicenia wysokości zasiłków przedemerytalnych /np. w wysokości 140 procent kwoty zasiłku podstawowego/ - ostatecznie nie zostały zrealizowane /por. H. Pławucka "Świadczenie przedemerytalne", Przegląd Ubezpieczeń Społecznych i Zdrowotnych 2002 nr 2 str. 9-10/.

Analizując przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, w kontekście pozostałych przepisów art. 37j tej ustawy, w brzmieniu tych przepisów obowiązujących od dnia 6 maja 2000 r. przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że uprawnienie zwolnionego pracownika do otrzymania zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości było ściśle związane z sytuacją na lokalnym rynku pracy w miejscu zamieszkania tej osoby.

Podstawowe uregulowanie dotyczące zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości /art. 37j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu/ związane było z uznaniem powiatu /gminy/, w której zamieszkuje bezrobotny za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. W tym przypadku rozstrzygające znaczenie miała okoliczność, że bezrobotny zamieszkiwał w określonym powiecie /gminie/, uznanym za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, a nie to gdzie znajdował się zakład pracy, który go zwolnił lub gdzie wykonywał pracę. Rozwiązanie to wynikało z racjonalnego założenia, że o sytuacji bezrobotnego decyduje przede wszystkim to, jakie są możliwości znalezienia pracy w rejonie /powiecie, gminie/, w którym zamieszkuje.

Przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu rozszerzał uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości także na te osoby, które nie zamieszkiwały w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, wszelako po spełnieniu dodatkowego warunku, iż z przyczyn dotyczących zakładu pracy zostało zwolnionych w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące co najmniej 100 pracowników wykonujących pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy. Z tak sformułowanego przepisu wynika więc, że pomimo, iż określony powiat /gmina/, w której zamieszkuje zwolniony pracownik nie jest uznany za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, to jednak ma on prawo do zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości, jeżeli został zwolniony wraz z innymi pracownikami, które to zwolnienie powodowało ten skutek, że w okresie 3 miesięcy utraciło pracę co najmniej 100 pracowników wykonujących pracę w tym powiecie /na terenie jednego powiatowego urzędu pracy/. Takie zwolnienie pracowników zostało potraktowane jako szczególna przyczyna pozwalająca zrównać sytuacje tych osób z sytuacją osób, które mieszkają w powiatach /gminach/ uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Jest to konsekwencją przyjęcia racjonalnego założenia, iż zwolnienie w krótkim czasie /do 3 miesięcy/ przez zakład pracy co najmniej 100 pracowników wykonujących pracę w jednym powiecie, powoduje dla tych pracowników, zamieszkujących w tym powiecie, sytuację zbliżoną do stanu, o którym mowa w art. 37j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu /zagrożenia szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym/. W przepisie art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu zostało użyte określenie wskazujące, że prawo do podwyższonego zasiłku przedemerytalnego zostało przyznane tym przepisem tylko takiej osobie, która, po pierwsze została zwolniona w grupie pracowników obejmującej, co najmniej 100 osób, po drugie w tej grupie pracowników co najmniej 100 osób wykonywało pracę w powiecie /na terenie jednego powiatowego urzędu pracy/, w którym zamieszkuje ta osoba.

Za takim rozumieniem przepisu art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 maja 2000 r., przemawia także porównanie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym do dnia 5 maja 2000 r., w którym użyto sformułowania, że zasiłek przedemerytalny, w wysokości określonej w ust. 3 przysługuje "jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy rozwiązany został po dniu 1 lipca 1996 r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy w wyniku jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące zmniejszenia zatrudnienia o co najmniej 100 pracowników". Takie sformułowanie przepisu wyraźnie wskazywało, że prawo do podwyższonego zasiłku przedemerytalnego dla osoby tak zwolnionej związane było wyłącznie z tym, że została ona zwolniona w taki sposób /w grupie co najmniej 100 pracowników/. Okoliczność, czy zwolnieni pracownicy wykonywali pracę w jednym powiecie /na terenie jednego powiatowego urzędu pracy/ nie miało prawnego znaczenia.

Należy zgodzić się również z poglądem przyjmowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że określony w art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu warunek w postaci rozwiązania stosunku pracy /stosunku służbowego/ z przyczyn dotyczących zakładu pracy w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące z co najmniej 100 pracownikami odnosi się do jednego zakładu pracy, i to tego zakładu pracy, z którego zwolniona została osoba występująca o przyznanie zasiłku przedemerytalnego w podwyższonej wysokości. Chodzi tu oczywiście o zakład pracy w znaczeniu pracodawcy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy oraz art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o zatrudnieniu, a więc taką jednostkę organizacyjną, która jest uprawniona do samodzielnego zatrudniania pracowników /do nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy/. Pracodawcą /zakładem pracy/ jest więc jednostka organizacyjna, choćby nie posiadająca osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.

Odmienny pogląd, iż rozwiązanie stosunku pracy z co najmniej 100 pracownikami, należy odnosić do wielu zakładów pracy, w tym znaczeniu, że skutek w postaci zwolnienia co najmniej 100 pracowników w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące, może być następstwem zwolnień pracowników w wielu zakładach pracy, nie ma uzasadnienia w przepisie art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu. Ponadto przyjęcie takiego poglądu przekreślałoby wyjątkowość unormowania przyjętego w tym przepisie, ponieważ jest powszechnie znane, że zwolnienie łącznie co najmniej 100 pracowników przez wszystkie zakłady pracy w powiecie, w okresie 3 miesięcy, może mieć i ma miejsce niemalże we wszystkich powiatach, a zwłaszcza dużych powiatach, w których funkcjonuje duża liczba zakładów pracy.

Przytoczone wyżej względy prowadzą do wniosku, że przepis art. 37j ust. 5 ustawy o zatrudnieniu, w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez ustawę z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu miał zastosowanie do osoby, która została zwolniona z przyczyn dotyczących zakładu pracy w grupie co najmniej 100 pracowników wykonujących pracę na terenie jednego powiatowego urzędu pracy, na którym zamieszkuje ta osoba.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA podjął uchwałę jak w sentencji.