Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 567/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 § 1 pkt 1, art. 140
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 2-4 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2, § 3, § 4, § 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 roku, którą to decyzją w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1, art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2008r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 2-4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( tj. Dz.U. z 2013r., poz. 173), § 2 ,§ 3 ,§4, § 12 ust. 4 załącznika nr 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz. 361 ze zm.), art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tj. Dz.U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania M.Z. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2014 roku o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 15 maja 2013 roku M.Z. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności rolośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2013. Wniosek producenta obejmował przyznanie płatności w ramach pakietu 4 -ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 8,26 ha. Wnioskowana kwota pomocy wynosiła 9912,00 zł. Ponadto w sekcji IX wniosku ,,Oświadczenia i zobowiązania" podała, że posiada aktualny plan działalności rolnośrodowiskowej, który został przygotowany przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego K.K.. W dołączonej do wniosku deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w roku 2013 wnioskodawczyni wskazała, iż jest to wniosek kontynuacyjny. Nie zaznaczyła innych pakietów i wariantów odnośnie których ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podał powyższy wniosek kontroli administracyjnej. W trakcie w/w kontroli odnośnie zobowiązań długoterminowych stwierdzono, iż brak jest informacji o realizacji podjętych zobowiązaniach w latach ubiegłych. Stwierdzono, że we wniosku nie występują następujące pakiety: wariant 2.10- uprawy sadownicze i jagodowe, wariant 2.2 – uprawy rolnicze, wariant 6.4 sady tradycyjne, które to warianty zostały zadeklarowane w roku poprzednim i za realizację których przyznano płatności. W związku z powyższym pismem z dnia [...] lipca 2013 roku zobowiązano stronę do złożenia w formie pisemnej lub ustnej wyjaśnień odnośnie stwierdzonych nieprawidłowości występujących we wniosku z dnia [...] maja 2013 roku dotyczącego przyznania płatności za rok 2013. Nadto w piśmie tym stwierdzono, że powierzchnia zobowiązania zadeklarowanego przez producenta rolnego w ramach gospodarstwa w 2013 roku uległa zmniejszeniu o 83,41 % w stosunku do deklaracji złożonej w roku 2012.

W odpowiedzi na powyższe pismo w dniu 28 sierpnia 2013 roku M.Z. złożyła formularz udostępniony przez ARiMR ( formularz I-1/110) zatytułowany ,,Informacja o realizowanym zobowiązaniu rolnśrodowiskowym w ramach PROW 2007-2013".

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 roku zawiadomiono M.Z. w oparciu o art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się w terminie 7 dni z zgromadzonym materiale w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji administracyjnej.

W dniu 5 lutego 2014 roku pełnomocnik M.Z. złożył w formie pisemnej oświadczenie, że zapoznał się z zgromadzonym materiałem dowodowym oraz, że program rolnośrodowiskowy jest kontynuowany, a niezgłoszenie wszystkich wariantów upraw objętych wnioskiem jak w latach poprzednich jest wynikiem problemów pełnomocnika ze wzrokiem.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 2-4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( tj. Dz.U. z 2013r., poz. 173), § 2, § 3, § 4, § 12 ust. 4 załącznika nr 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz. 361 ze zm.), art. 39 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U.z 2013r., poz. 267) przyznał M.Z. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 9.912 zł w tym z tytułu:

- pakiet wariant 4.1- ochrona siedlisk lęgowych ptaków w stawce 1.200 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 8,26 ha/rok, kwotę 9.912 zł.

W uzasadnieniu przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania. Podkreślono, że we wniosku z dnia [...] maja 2014 roku M.Z. wnosiła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Deklarowała do przyznania płatności cztery działki rolne oznaczone numerami ,,A", ,,E", ,,F" i ,,G", deklarując uprawę w plonie głównym ,,TUZ" dla Pakietu 4 ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000, wariant 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na całej powierzchni wynoszącej 8,26 ha. Wskazano, że w trakcie przeprowadzania kontroli administracyjnej wniosku M.Z. wykryto nieprawidłowości dotyczące niewskazania wszystkich pakietów upraw objętych płatnościami za lata 2011 i 2012. Nie wskazania do płatności pakietów: wariant 2.10- uprawy sadownicze i jagodowe, pakiet wariant 2.2- uprawy rolnicze oraz pakiet wariant 6.4 – sady tradycyjne, które były zadeklarowane w roku poprzednim. Wskazano, że powierzchnia zadeklarowana przez producenta w ramach gospodarstwa uległa zmniejszeniu o 83,41% w stosunku do deklaracji w roku 2012. W roku 2012 zobowiązanie rolnośrodowiskowe wnioskodawczyni wynosiło: 0,38 ha dla wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe, 6,13 ha dla wariantu 2.2 - uprawy rolnicze, 8.26 ha dla wariantu 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków oraz 0,38 dla wariantu 6.4 - sady tradycyjne. Organ uznał, że wnioskodawczyni M.Z. dochowała w 2013 roku zobowiązania rolnośrodowiskowego tylko w zakresie wariant 4.1 ochrony siedlisk lęgowych na powierzchni 8,26 ha, składając wniosek o przyznanie płatności tylko z tego wariantu uprawy. Zgodnie z § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu, zamiast wniosku składa na formularzu udostępnionym przez ARiMR, informację o gruntach na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a w przypadku nie ubiegania się o płatność rolnośrodowiskową- informację o gruntach , na których realizuję zobowiązanie rolnośrodowiskowe – składa się w terminie określonym w § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tj. Dz.U z 2012r., poz. 1164 ze zm.) wskazano termin do składania wniosku o przyznanie płatności do ARiMR, który zawiera się w przedziale od 15 marca do 15 maja. Natomiast w ust. 3 w/w/ artykułu stwierdzono, że termin do złożenia wniosku nie podlega przywróceniu. Strona składając dokument zatytułowany ,,informacja o realizowanym zobowiązaniu rolno środowiskowym w ramach PROW 2007-2013", w dniu 28 sierpnia 2013 roku nie zachowała terminu do złożenia tego dokumentu, a tym samym dokument ten nie może stanowić dowodu w rozpatrywanej sprawie. Organ stwierdził również, że samo wymienienie producenta rolnego w wykazie przez Jednostkę Certyfikującą B Sp. z o.o. do ARiMR, pokazuje tylko, że rolnik wskazany w tym wykazie prowadzi produkcję rolniczą zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym. Samo prowadzenie gospodarstwa zgodnie z wymogami określonymi w ustawie z dnia 25 czerwca 2009 roku o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2009r., nr 116, poz. 975 ze zm.) nie obliguje ARiMR do wypłaty pomocy dla programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne. Informacje zawarte w tym wykazie stanowią jedynie potwierdzenie danych zawartych we wniosku składanym przez producenta rolnego o płatności z tego tytułu. Odnośnie stwierdzenia pełnomocnika wnioskodawczyni, że nieprawidłowości w wypełnieniu wniosku były następstwem jego problemów ze wzrokiem po przebytej operacji organ podniósł, że strona postępowania ponosi konsekwencje uchybienia terminu przez pełnomocnika oraz pełnomocnik nie przedłożył żadnych dokumentów na potwierdzenie w/w twierdzeń odnośnie jego stanu zdrowia. Pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w trakcie przyjmowania wniosków o przyznanie płatności są zobowiązani jedynie do sprawdzenia czy wszystkie obowiązkowe pola we wniosku zostały wypełnione, czy zaznaczono rodzaj płatności lub pomocy o jaką ubiega się rolnik, czy został wypełniony cel składania wniosku, czy wniosek jest podpisany oraz czy załączono wymagany materiał graficzny oraz wymagane załączniki. Nie weryfikują czy wnioskodawca dotrzymuje podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych. Mając na uwadze powyższe rozważania organ naliczył i przyznał wnioskodawczyni płatności rolnośrodowiskowe zgodnie z złożonym przez nią w dniu 15 maja 2013 roku wnioskiem tj. za realizację pakietu wariant 4.1 - ochrona środowisk lęgowych ptaków obejmujący cztery działki o łącznej powierzchni 8,26 ha w kwocie 9.912 zł.

W dniu 13 marca 2014 roku M.Z. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania potwierdziła, że we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie wymieniono trzech pakietów 2.1, 2.2. i 6.4. Było to następstwem problemów zdrowotnych jej pełnomocnika – choroba oczu, dokumentując to załączoną dokumentacją medyczną. Nadto podniosła, że pominięte we wniosku pakiety są realizowane od 2011 roku. Do dnia wezwania przez organ do wyjaśnienia braków wniosku nie była świadoma popełnienia błędu. Organ I instancji zaniechał realizacji swojego podstawowego obowiązku jakim jest weryfikacja zgodności składanych wniosków z intencją wnioskodawcy – rolnika. Zgodnie z treści art. 7 k.p.a. organ załatwiając sprawę winien działać w interesie obywateli, a zgodnie z treścią art. 12 § 1 k.p.a obowiązany jest do wnikliwego działania. W trakcie przeprowadzonego postępowania organ z tych obowiązków nie wywiązał się.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1, art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2008r., Nr 98, poz. 634 ze zm) art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 2-4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( tj. Dz.U. z 2013r., poz. 173), § 2, § 3, §4, § 12 ust. 4 załącznika nr 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz. 361 ze zm.), art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podtrzymano ustalenia poczynione przez organ I instancji oraz jego rozważania prawne. Podkreślono, że postępowanie o przyznanie płatności zgodnie z § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a decyzje w sprawie przyznania płatności rolnśrodowiskowej właściwy organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta rolnego we wniosku jak również w wszelkich zmianach i korektach tego wniosku. Jak wskazał organ I instancji wnioski o przyznanie płatności składa się w okresie od 15 marca do 15 maja. Ma to na celu umożliwienie administracji krajowej zaplanowanie a następnie przeprowadzenie skutecznych kontroli prawidłowości wniosków pomocowych. Przepisy przewidują możliwość złożenia wniosku pomocowego po terminie do 25 dni kalendarzowych, jednak prowadzi to do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwoty płatności (art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). W 2013 roku ostateczny termin składania wniosków ( z w/w sankcjami terminowymi) upłynął w dniu 10 czerwca 2013 roku. Zgodnie natomiast z art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 do dnia 31 maja danego roku rolnik ma prawo z własnej inicjatywy złożyć formularz zmiany, o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. W przypadku, gdy rolnik został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku może dokonać zmiany do 31 maja w odniesieniu do tych elementów, co do których składał wyjaśnienia na wezwanie ARiMR pod warunkiem, że wykryte nieprawidłowości zostały wyjaśnione na korzyść rolnika. Natomiast elementów, w których nie zostały wykryte nieprawidłowości, powyższe ograniczenie nie dotyczy. Zmiana do złożonego wniosku może polegać na dodaniu nowych działek ewidencyjnych i rolnych, dokonania zmian w dołączonych do wniosku dokumentach (oświadczenia, umowy, deklaracje) oraz zmianie, w tym zwiększenie powierzchni zadeklarowanych działek rolnych. Powyższych zmian rolnik może dokonywać po 31 maja, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku ( 15 maja + 25 dni) tj. do 10 czerwca 2013 roku, z tym, że zgłoszenie zmiany po 31 maja, ale do dnia 10 czerwca 2013 roku powoduje zmniejszenie, o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia, kwoty płatności odnoszącej się do powierzchni działek objętych taką zmianą. Mając na uwadze powyższe rozwiązania prawne oraz dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że decyzja organu I instancji, w której przyznano M.Z. płatność rolnośrodowiskową z tytułu pakietu wariant 4.1 ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 obejmujący powierzchnię 8,26 ha w łącznej kwocie 9.912 zł, jest zgodna z prawem i żądaniem strony zawartym w złożonym wniosku. Z treści wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wynika, że wnioskodawczyni objęła nim płatność z tytułu pakiety wariant 4.1 ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wskazując powierzchnię 8,26 ha. Nie złożyła w w/w terminach zmiany do wniosku, co uniemożliwia dodanie do przyznanej płatności rolnośrodowiskowej wariantów 2.10, 2.2 i 6.4. Nie wskazanie we wniosku z dnia [...] maja 2013 roku spornych pakietów upraw nie można zdaniem organu II instancji uznać za błąd pisarski czy też błąd oczywisty. Złożony przez wnioskodawczynię wniosek nie zawierał w swojej treści oczywistego błędu. Błąd jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy lub konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Wniosek złożony przez M.Z. jest wewnętrznie spójny. Prawidłowo wskazano wariant 4.1, stawkę podstawową do tego wariantu, powierzchnię działek obejmujących ten wariant oraz prawidłowo obliczoną łączną płatność rolnośrodowiskową. Nie zawarto w nim żadnych informacji odnośnie spornych, nieujętych, wariantów. Nie zmienia powyższych ustaleń złożenie na wezwanie organu przez wnioskodawczynię w dniu 28 sierpnia 2013 roku informacji o realizowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 20007-2013. Informacja ta została złożona po terminie tj. po 10 czerwca 2013 roku. Złożenie oświadczenia przez rolnika wyjaśniającego zaistniałą pomyłkę nie może skutkować przyznaniem płatności w zakresie wariantów 2.10. 2.2 i 6.4. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w złożonym odwołaniu organ stwierdził, że jakkolwiek prawodawca dopuszcza możliwość złożenia wniosku zarówno bezpośrednio przez wnioskodawcę, bądź pełnomocnika czy podmioty świadczące tego rodzaju usługi to jednak wybór należy do wnioskodawcy, a ryzyko związane z błędnym wypełnieniem wniosku obciąża wnioskodawcę. Organ ponownie podkreślił, iż wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni mimo, że nieobjęcie wnioskiem trzech pakietów było wyłącznie wynikiem omyłki i jej intencją nie było przerwanie ich kontynuacji, organ ponownie podkreślił, że nie był to błąd oczywisty, ani też błąd pisarski, które to błędy mogą być poprawione w każdym momencie po złożeniu wniosku przy zachowaniu terminów do składania wniosków pomocowych. Kontrola pracowników ARiMR w trakcie składania wniosku jest kontrolą formalną i nie może ingerować w sferę materialnoprawną wnioskodawcy. Mając na uwadze, że w postępowaniach w sprawach dotyczących wsparcia dla producentów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązuje zasada działania organu na wniosek zainteresowanego producenta rolnego oznacza, że nie jest uprawniony do podejmowania czynności reglamentacyjnych w tym zakresie z urzędu. Nie może przyznawać płatności z tytułu wariantów nie objętych wnioskiem. Wniosek złożony przez wnioskodawczynię obejmował tylko przyznanie płatności za wariant 4.1. Potwierdza to również analiza załączonych do wniosku załączników.

W złożonej skardze M.Z. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych. W złożonej skardze podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 12, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. co w konsekwencji skutkowało obrazą przepisów prawa materialnego, mających bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności niewłaściwe zastosowanie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku oraz pkt 26,75 i 93 preambuły do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu postępowani, skarżąca podniosła, że przedłożony przez nią plan działalności rolnośrodowiskowej, który został sporządzony przez uprawnioną osobę obejmował działalność prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego, która miała być prowadzona również w 2013 roku. O powyższej okoliczności świadczy również fakt, iż w złożonym wniosku pełnomocnik strony zaznaczył rubrykę ,,kontynuacja". O popełnionym błędzie dowiedziała się dopiero po otrzymaniu wezwania do złożenia wyjaśnień odnośnie nieścisłości wykrytych przez organ I instancji, a dotyczących wniosku z dnia [...] maja 2013 roku, co świadczy, że nie było jej zamiarem zaniechanie działalności w zakresie spornych pakietów. Nie było to również w jej interesie, albowiem wiązał się z tym obowiązek zwrotu dotychczas pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Nadto wpływ na pominięcie w złożonym wniosku trzech wariantów miały problemy zdrowotne jej pełnomocnika w postaci choroby oczu oraz przeciążenie pracą przy komputerze. Powyższe okoliczności uzasadniają zdaniem skarżącej przyjęcie, że pominięcie we wniosku trzech spornych wariantów miało charakter oczywistej omyłki w rozumieniu art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz,1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej jako "p.p.s.a."). Sąd może również stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art. 145 § 1 punkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lutego 2013 o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, a którą to decyzją przyznano skarżącej płatność rolnośrodowiskową za 2013 rok w wysokości 9.912 złotych z tytułu pakietu 4 - ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 8,26 ha, jednocześnie nie przyznając płatności rolnośrodowiskowych za wariant 2.10 uprawny sadownicze i jagodowe, wariant 2.2 uprawy rolnicze i wariant 6.4 sady tradycyjne, które to uprawy były zadeklarowane przez skarżącą w roku poprzednim tj. 2012 roku. Spór między skarżącą a organem w tym zakresie sprowadza się do oceny prawidłowości wypełnionego wniosku odnośnie przyznania płatności za 2013 rok i konsekwencji prawnych pominięcia we wniosku o przyznanie płatności na 2013 rok wariantów, za które przyznano płatność w roku uprzednim tj. 2012. Bezspornym jest bowiem, że wniosek skarżącej o przyznanie płatności rolnośrdowiskowej za 2013 rok obejmował tylko pakiet 4 – ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 8,26 ha, jaki fakt, że we wniosku tym nie zawnioskowała przyznanie płatności za trzy inne warianty (wariant 2.10, 2,2 i 6.4), które były objęte wnioskiem za rok 2012 i za które otrzymała płatności. Okoliczność powyższa wynika nie tylko z treści wniosku o płatności za 2013 rok, ale także z oświadczeń skarżącej, które powyższy fakt w swoich pismach, w tym w skardze złożonej w niniejszej sprawie przyznaje. Powyższa okoliczność została również stwierdzona i podlegała rozważaniu w zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji. Istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest również czy pominięcie we wniosku o przyznanie płatności za 2013 rok trzech wariantów upraw objętych wnioskiem za rok 2012 należy traktować jako oczywisty błąd, który zgodnie z art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) na 1122/2009 podlega nieograniczonej w czasie korekcie. Przepis ten stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy.

Przystępując do oceny merytorycznej skargi w pierwszej kolejności należy zdefiniować pojęcie ,,oczywistego błędu wniosku". Zgodnie z poglądem reprezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych o oczywistym błędzie w znaczeniu powyższego przepisu można mówić wówczas, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji treści samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku, wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny to wówczas można przyjąć, że mamy do czynienia z błędem oczywistym i może on być poprawiony w każdym czasie. Tylko taki błąd we wniosku, który niejako musi być wykryty z racji swej oczywistości, nie może powodować dyskwalifikacji wniosku, wywoływać dla rolnika ujemnych konsekwencji czy to związanych z próbą uzyskania nienależnych, zawyżonych dopłat, czy też przyznania dopłat w niższej wysokości lub ich nie przyznania za konkretne warianty upraw ( wyrok NSA z dnia 15.10. 2013 roku w sprawie II GSK/12, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 kwietnia 2013 roku w sprawie II SA/Bd 118/13). Pogląd taki podziela również sąd orzekający w niniejszej sprawie. W kontrolowanej sprawie skarżąca we wniosku o przyznanie płatności za 2013 roku zadeklarowała tylko jeden wariant uprawy, podała w sposób prawidłowy deklarowaną powierzchnię realizacji tego wariantu, prawidłowo określiła nie tylko stawkę za jeden hektar, ale także łączną wysokość płatności. Nadto podała, że jest to wniosek kontynuacyjny co również było zgodne z stanem rzeczywistym, albowiem w poprzednim okresie również otrzymywała płatność ramach tego wariantu. Tym samym pominięcie trzech innych wariantów nie może być uznane za oczywisty błąd w rozumieniu art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Z treści wniosku nie wynika w żaden sposób, że skarżąca obejmowała nim również warianty 2.10, 2.2 i 6.4, które były objęte wnioskiem o płatność za 2012 rok i za które otrzymała płatności. Nie tylko nie zaznaczono tych wariantów we wniosku z dnia [...] maja 2013 roku, ale także nie podano innych danych jakie winny znaleźć się we wniosku o przyznanie płatności, a w szczególności deklarowana powierzchnia jak i wnioskowana wysokość samej płatności. Z zaznaczenia we wniosku, iż jest to wniosek kontynuacyjny, nie można wywodzić, iż są nim objęte wszystkie warianty upraw, jak we wniosku za uprzedni okres (w niniejszej sprawie jak za rok 2011 i 2012). Producent ma bowiem prawo do podjęcia w chwili składania wniosku decyzji jakie warianty upraw mają być objęte przyznaną płatnością. Nie muszą to być wszystkie warianty objęte wnioskiem za rok ubiegły, za które otrzymał płatności. Tym samym nie nakłada to na organ obowiązku sprawdzenia w chwili składania wniosku czy producent rolny objął nim wszystkie warianty upraw jak w roku poprzednim. Na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 roku w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności i tylko w przypadku stwierdzenia braków formalnych wezwania wnioskodawcy do ich usunięcia stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a. Natomiast za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi tylko i wyłącznie wnioskodawca. Nie stanowi braku formalnego wniosku pominięcia płatności za określony wariant uprawy. Wprawdzie nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu o przyznanie płatności do gruntów, obowiązków organu wynikających z art. 7 , art. 9, art. 10 § 1 i art. 12 k.p.a., jednakże nie mogą one iść tak daleko, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku producenta rolnego (wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 roku w sprawie II GSK 1115/08 Lex 552746). Dlatego należy przyjąć, że organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji wypełniły wymogi przewidziane w/w przepisach k.p.a. prowadząc postępowanie w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Również nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 77 i art. 80 k.p.a. Rozpatrując zakres obowiązków wymienionych w tych przepisach należy mieć na uwadze treść art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania (przepisu art. 81 k.p.a nie stosuje się). Powyższe regulacje prawne dotyczące postępowania w sprawach o przyznanie płatności nie nakładają na organ odpowiedzialności za treść merytoryczną wniosku. Organ przeprowadza postępowanie według wyżej określonych reguł w graniach zakreślonych przez wniosek w odniesieniu do objętych wnioskiem płatności z uwagi na wnioskowy charakter postępowania o przyznanie płatności. Nie jest uprawniony do przyznawania płatności nie objętych wnioskiem. Obowiązująca w postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zasada działania organu tylko na wniosek jest wyrazem dobrowolności uczestniczenia producenta rolnego w poszczególnych programach wsparcia finansowego. Organ będący dysponentem środków przeznaczonych na dopłaty nie jest uprawniony do podejmowania czynności reglamentacyjnych w tym zakresie z urzędu tj. podejmowania czynności i przyznawania płatności w zakresie płatności nie objętej wnioskiem. Tak jak podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ma on obowiązku dopilnowania, aby wniosek strony w optymalnym stopniu uwzględniał interesy ekonomiczne wynikające z przepisów prawa producenta rolnego (wyrok NSA z dnia 25.11.2009roku Sygn. akt II GSK 222/09). Należy nadto zaznaczyć, że z akt sprawy, ani też z zarzutów zgłaszanych w skardze nie wynika, aby skarżąca w ramach prowadzonego postępowania zwracało się do organów o udzielenie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych dotyczących niniejszej sprawy, a organ takich pouczeń nie udzielił lub pouczenia te były błędne. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 2 pkt 3 organ udziela takich pouczeń na żądanie strony.

Podkreślić przy tym należy, że producent rolny, występujący jako beneficjent spornej pomocy finansowej, tratowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, ale przede wszystkim w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań. W odniesieniu do stosunków o charakterze zawodowym – a niewątpliwie działalność rolnicza jest działalnością o charakterze zawodowym - konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej, wymagana od specjalistów bez względu na to, czy wykonująca tą działalność osoba osiągnęła odpowiednio wysoki stopień biegłości w drodze uzyskania specjalistycznego wykształcenia zawodowego (fachowego), czy też poprzez praktyczne doskonalenie zawodowe. Zasadne jest zapatrywanie, że każdy podmiot gospodarczy, prowadząc działalność, spełnia jednocześnie wszystkie warunki do prowadzenia takiej działalności gospodarczej, a do takich warunków należy posiadanie wiadomości i umiejętności fachowych na poziomie wymaganym w obowiązujących przepisach (por. wyrok SN z dnia 17 sierpnia 1993 r. III CRN 77/93, OSNC 1994, nr 3, poz. 69).

Wynika to także z okoliczności, iż Agencja zobowiązana do obsługi znacznej liczby wniosków, nie ma fizycznych możliwości ich każdorazowej merytorycznej kontroli na etapie ich przyjmowania. Stąd ustawodawca, modyfikując podstawowe zasady wynikające z przepisów ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadził regułę udzielania przez organ pomocy, w tym udzielania informacji stronom (o czym była mowa wyżej), ale na wyraźne żądanie strony.

Odnośnie zarzutu, zgodnie z którym błąd nie zaznaczenia we wniosku wszystkich wariantów upraw był zawiniony przez pełnomocnika skarżącej z uwagi na obciążenie pracą i chorobą oczu, należy stwierdzić, iż zarzut ten również nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zasadnie organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że producent rolny ma możliwość wypełnienia wniosku o przyznanie płatności osobiście jak i przez ustanowionego pełnomocnik, ale ryzyko związane z błędnym wypełnieniem wniosku obciąża wnioskodawcę.

Postanowienia zawarte w preambule danego aktu prawnego nie tylko wyjaśniają okoliczności wydania aktu, ale także określają cel jakim powinien osiągnięciu on służyć. Tym samym mają istotne znaczenie na wynik wykładni poszczególnych przepisów tego aktu prawnego.

W powołanym przez skarżąca punkcie 26 preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stwierdzono, że w przypadku gdy wnioski o przyznanie pomocy zawierają oczywiste błędy, w każdej chwili powinna istnieć możliwość ich sprostowania. Jak jednak wyżej wskazano w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z oczywistym błędem wniosku. Tym samym nie umożliwienie skarżącej uzupełnienie wniosku o przyznanie płatności za pominięte trzy warianty upraw nie stanowi naruszenia przepisów w/w rozporządzenia.

Punkt 75 preambuły dotyczy zmniejszeń i wykluczeń. W niniejsze sprawie organ nie zastosował zmniejszenia ani wykluczenia w rozumieniu art. 53 rozporządzenia.

Natomiast punkt 96 preambuły nawiązuje do postanowień art. 31 rozporządzenia(WE) nr 73/2009, w którym określono przypadki działania siły wyższej i okoliczności nadzwyczajne, które mają być uznawane przez państwa członkowskie. Rolnik nie powinien tracić prawa w takiej sytuacji do płatności, jeżeli nie jest w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku takich przypadków. Zgodnie z art. 31 za działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich, lub choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt. Takie sytuacje w niniejsze sprawie nie miały miejsca i nie zostały przez skarżącą wykazane. Nadto nie są związane z ze stanem faktycznym i prawnym mającym miejsce w niniejsze sprawie.

Mając powyższe rozważania na uwadze i brak podstaw do uwzględnienia skargi, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.