Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 937/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 16, ust. 16
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., powoływanej dalej jako u.ś.r.), po rozpoznaniu odwołania B. M. od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z [...] stycznia 2019 r. Prezydent Miasta P. odmówił przyznania B. M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką – N. S.

Organ I instancji ustalił, że N. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, jednak z orzeczenia wynika, że data powstania niepełnosprawności jest trudna do ustalenia. Organ przywołał treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Prezydent wyjaśnił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest, m.in. od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, natomiast niepełnosprawność matki wnioskodawczyni jest trudna do ustalenia, co w ocenie organu I instancji stanowi kluczowy warunek do odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie występuje negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., ponieważ osoba sprawująca opiekę – B. M. ma ustalone od [...] lutego 2017 r. bezterminowo prawo do zasiłku dla opiekuna na matkę - decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...].

Organ wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, na który powołuje się strona, jest typowym wyrokiem zakresowym - nie stwierdza bowiem utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b u.ś.r, a jedynie nakazuje przy wykładni tego przepisu pomijać kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku nie jest więc uchylenie art. 17 ust. 1b, gdyż Trybunał orzekł o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b wskazując, że "poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy do ustawodawcy".

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. M.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozpoznając sprawę przytoczyło treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 u.ś.r. Kolegium wskazało, że z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich polega albo na nie podejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem. Druga stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1a lub b u.ś.r. Kolegium zaznaczyło, że przepis art. 17 u.ś.r. stanowi zatem zamkniętą regulację normującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że osoba wymagająca opieki – N. S. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z [...] lutego 2006 r., nr [...], wydanym na stałe, zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano na konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu tym stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2006 r., natomiast data powstania niepełnosprawności jest trudna do ustalenia.

Kolegium wyjaśniło, że skutkiem wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z

21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku (Dz.U.

z 23 X 2014 r., poz. 1443). Organ zaznaczył, że art. 17 ust. 1b ustawy - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie przesłanką odmownej decyzji jest pobieranie przez odwołującą się zasiłku dla opiekuna na podstawie decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] lutego 2017 r. Ta okoliczność zdecydowała, że spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Organ zaznaczył, że odwołująca się będąc osobą uprawnioną do zasiłku dla opiekuna

z tytułu sprawowania opieki nad matką jednocześnie ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne także z tytułu sprawowania opieki nad matką. Dysponowanie przez nią uprawnieniem do zasiłku dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad matką wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, co wynika jednoznacznie z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.

z [...] marca 2019 r. złożyła B. M. (obecnie B.). Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. polegającą na błędnym rozumieniu jej stanowiska wyrażanego w kilku kolejnych oświadczeniach dostarczonych organowi I instancji, wskazujących na wolę rezygnacji z zasiłku dla opiekuna przyznanego na podstawie ustawy z 4 kwietnia 2014 r. na rzecz korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, że organ w zaskarżonej decyzji przyjął skrajnie odmienną ocenę od wcześniej zaprezentowanej przez ten sam organ (w decyzji z [...] grudnia 2018 r., nr [...]), że okoliczność pobierania zasiłku dla opiekuna wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącej organ błędne uznał, że chce ona otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie pobierać, na tę samą osobę niepełnosprawną, w tym samym czasie inne świadczenie rodzinne.

b) nie zastosowanie art 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. i nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ustawy, pomimo, że w wydanej wcześniej decyzji z

[...] grudnia 2018 r. organ odwoławczy, wskazywał organowi I instancji, iż ma prawo wybrać świadczenie pielęgnacyjne, jako korzystniejsze od dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna. Skarżąca zarzuciła, że przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy nie można interpretować w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. i bez uwzględnienia słusznego interesu strony.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 , art. 8 , art. 9 , art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 , art. 100 § 1, art. 136 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bądź też zlecenie przeprowadzenia takiego postępowania organowi I instancji lub ewentualnie zawieszenie postępowania i wystąpienie do organu I instancji o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego dotyczącego złożonego przez skarżącą oświadczenia i uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku dla opiekuna.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Pismem z [...] września 2019 r. skarżąca podtrzymała skargę i powołała orzecznictwo dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z [...] września 2019 r. udział w postępowaniu zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich, który poparł skargę. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r.

Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżonej decyzji Kolegium zarzucił:

a) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. :

- art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy oraz przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna stanowi kryterium negatywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że sam fakt uzyskania i pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku z [...] października 2018 r.,

- art. 17 ust. 5 pkt 1b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co w konsekwencji:

- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącej nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna implikujący prawo dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna,

- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącej,

b) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, że sam fakt pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej,

- art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez niezrealizowanie obowiązku czuwania organu, aby w toku postępowania strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, w szczególności poprzez niewypełnienie obowiązku pouczenia skarżącej o możliwości dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - zgodnie z treścią art. 27 ust. 5 u.ś.r., a także niepodjęcie działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ustalającej prawo skarżącej do zasiłku dla opiekuna, co skutkowało załatwieniem sprawy z naruszeniem słusznego interesu skarżącej,

- art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia,

- art. 8 § 2 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku respektowania utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw z uwagi na odmienną od wskazanej w decyzji organu administracji z [...] grudnia 2018 r. ocenę prawną dotyczącą uprawnienia skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo, iż zaskarżana decyzja została wydana w tej samej sprawie, w odniesieniu do tego samego adresata, na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej, bez stosownego uzasadnienia.

Powyższe zarzuty zostały rozwinięte w obszernym uzasadnieniu pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

| Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej |

|przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i |

|opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z |

|zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu |

|niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy|

|innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień |

|opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. |

|W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie |

|później niż do ukończenia 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 |

|roku życia. |

|Wprawdzie organy wskazały na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443), jednakże|

|obie instancje wyciągnęły z niego odmienne wnioski. Organ I instancji, jako podstawę odmowy świadczenia, przyjął nieustalenie daty |

|powstania niepełnosprawności u N. S., a ubocznie (jak podał: "na marginesie") dodał, że skarżąca pobiera zasiłek dla opiekuna. Z |

|kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując wyrok Trybunału wskazało, że sądy i organy są nim związane, a jako podstawę odmowy |

|przyznania świadczenia podało okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna. |

|Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazać należy, że w wyroku tym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności wprowadzenia |

|do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia|

|pielęgnacyjnego. Z tego względu rozpoznając sprawę organy zobowiązane były uwzględnić wskazany wyrok, którym Trybunał uznał przepis |

|art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego |

|osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. |

|Wprawdzie wyrok nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże wszystkich – w|

|myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę |

|interpretacyjną. Ma on wpływ na sytuację prawną skarżącej i dlatego organy administracji rozstrzygające o prawie skarżącej do |

|świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części |

|przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Orzecznictwo |

|sądów administracyjnych, aprobujące zaprezentowane stanowisko jest stosunkowo jednolite (por. wyroki NSA: z 7 września 2016 r., sygn. |

|akt I OSK 755/16, z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16, wyrok WSA w Gliwicach z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/GL 5/17 |

|i powołane tam orzeczenia; wyroki WSA w Opolu z 6 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 370/16, z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt |

|II SA/Op 34/18 i z 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Op 138/18). W konsekwencji brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej |

|wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 17 ust. 1b ustawy.|

| |

|Natomiast w kwestii odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna zauważyć |

|należy, że wprawdzie powołany w tym zakresie przez Kolegium przepis art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne |

|nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 |

|kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, niemniej jednak przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od |

|treści art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i |

|zasiłku dla opiekuna przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem tych regulacji jest |

|uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania dwóch świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego |

|świadczenia w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia |

|korzystniejszego, co uzależnione jest od rezygnacji z dotychczas pobieranego (por. wyrok WSA w Opolu z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt |

|II SA/Op 34/18, wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 6/18). |

|W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia |

|pielęgnacyjnego załączyła do niego oświadczenie z [...] października 2018 r., z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku |

|przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z zasiłku dla opiekuna. Także do odwołania skarżąca załączyła |

|oświadczenie z [...] lutego 2019 r. o podobnej treści. Z pism skarżącej wynika, że ma ona pełną świadomość, że nie może pobierać obydwu |

|świadczeń jednocześnie i że wybiera świadczenie korzystniejsze, tj. świadczenie pielęgnacyjne. Pomimo powyższych oświadczeń organy |

|obydwu instancji pominęły regułę z art. 27 ust. 5 ustawy, a organ odwoławczy uznał, że przesłanką odmownej decyzji jest pobieranie |

|przez skarżącą zasiłku dla opiekuna (art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r.). |

|Tym samym, jako nieuprawnioną i naruszającą art. 27 ust. 5 ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. uznać należy odmowę |

|przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna. |

|Należy wskazać, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów została uchwalona na skutek niekonstytucyjnego wygaszenia |

|przez ustawodawcę decyzji przyznających świadczenia pielęgnacyjne. Skarżąca takie świadczenie pobierała, gdyż od wielu lat opiekuje się|

|swoją niepełnosprawną matką. To, że w następstwie kolejnych zmian art. 17 u.ś.r. doszło do sytuacji, że określona grupa osób spełnia |

|warunki do uzyskania jednego i drugiego świadczenia różniącego się znacznie wysokością, nie może pozbawiać strony prawa wyboru, z |

|którego ze świadczeń skorzystać. Dostrzegł to również ustawodawca, wskazując w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że w |

|przypadku zbiegu uprawnień, m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 |

|r. przysługuje jedno z tych świadczeń "wybrane przez osobę uprawnioną". |

|Dlatego też przepis art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie istotnie, jak |

|twierdzi organ, wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego |

|świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Skarżąca nie domaga się przyznania dwóch świadczeń|

|lecz świadczenia korzystniejszego, wyrażając jednocześnie gotowość rezygnacji ze świadczenia dotychczas pobieranego. |

|Zważyć należy, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie zachodzi konieczność rezygnacji przez |

|nią z przyznanego już świadczenia. Oczekiwanie, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia |

|przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej |

|sytuacji, wprowadza stan niepewności i obawę co do tego czy uzyska wybrane świadczenie w miejsce już otrzymywanego. Na czas |

|oczekiwania na wydanie decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego strona może być pozbawiona już przyznanego świadczenia, a tym|

|samym środków finansowych koniecznych do zapewnienia opieki niepełnosprawnej osobie dorosłej. |

|Należy podnieść, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku|

|różnych świadczeń otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy tak, jak w przypadku skarżącej, dokonała wyboru i wyraźnie |

|oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (por. wyroki: WSA w Opolu z 20 września 2018 r. , sygn. akt II SA/Op 302/18, |

|WSA w Poznaniu z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 712/18). |

|Jak wyżej zaznaczono przepis art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to |

|prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając niejako do ubiegania się o świadczenie mniej korzystne (zasiłek dla opiekuna),|

|którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania świadczenia poprzedniego- świadczenia pielęgnacyjnego |

|(por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. I OSK 2758/17, LEX nr 2445696). |

|W konsekwencji uznać też należy, że fakt uzyskiwania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna, wobec jej oświadczenia o rezygnacji z tego|

|świadczenia na rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł stanowić w okolicznościach przedmiotowej sprawy przeszkody do |

|przyznania tego korzystniejszego świadczenia. Dostrzec trzeba, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił oświadczenia strony o |

|wyborze świadczenia pielęgnacyjnego, błędnie uznając, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. i błędnie |

|rozumiejąc wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Natomiast organ drugiej instancji z kolei |

|dostrzegając tę wadliwość nadal nie uwzględnił złożonego oświadczenia. Takie działanie spowodowało, że naruszone zostało prawo |

|skarżącej do dokonania wyboru świadczenia. Nie ma przy tym znaczenia, że organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania |

|przedmiotowego świadczenia z uwagi na brak spełnienia warunku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy, jedynie "na marginesie" |

|wskazując na przepis 17 ust. 5 ustawy. Ocena organu pierwszej instancji w tym zakresie była bowiem nieprawidłowa i została dokonana z |

|naruszeniem art. 17 ust. 1b ustawy w zw. z wyżej wskazanym wyrokiem Trybunału. Fakt dokonania nieprawidłowej oceny nie może natomiast |

|stanowić uzasadnienia dla będących jej konsekwencją kolejnych, nieprawidłowych działań organu odwoławczego, naruszających przepisy |

|prawa. Skarżąca miała prawo oczekiwać od organów, że te podejmą działania zmierzające do rozważenia przyznania jej korzystniejszego |

|świadczenia. Jak wyżej zaznaczono nie sposób wymagać od skarżącej, aby ta w celu naprawienia wadliwych działań organu zrezygnowała z |

|przysługujących jej uprawnień, w tym z pobierania przyznanego zasiłku dla opiekuna, stanowiącego jedno z podstawowych źródeł dochodów. |

|Organy wydając decyzję straciły z pola widzenia słuszny interes skarżącej. Skarżąca po wydaniu decyzji przez Kolegium z [...] grudnia |

|2018 r. miała prawo oczekiwać, że jej sprawa zostanie załatwiona zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tej decyzji. Jednakże |

|Kolegium rozpatrując kolejne odwołanie skarżącej, w tej samej sprawie, w niezmienionym stanie faktycznym wydało orzeczenie oparte na |

|odmiennej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. Organy nie uwzględniły też celu świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest |

|częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnej osobie dorosłej. |

|Podmiotem prawa do tego świadczenia jest osoba zdolna do pracy, która rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad |

|niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie ma więc częściowo uzupełnić dochód utracony przez opiekuna decydującego się sprawować |

|osobiście opiekę nad osobą bliską niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżąca miała prawo oczekiwać, że organy podejmą działania |

|zmierzające do rozważenia przyznania jej korzystniejszego świadczenia. Tymczasem organy nie poinformowały jej o treści art. 27 ust. 5 |

|u.ś.r., czym naruszyły obowiązek wynikający z art. 8 i 9 K.p.a. Zważyć należy, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia |

|pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna celem działań organów może być wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego za|

|ten sam okres zasiłku dla opiekuna. Natomiast z uwagi na różnicę kwotową świadczeń istnieje możliwość wyrównania różnicy pomiędzy |

|wypłaconym zasiłkiem dla opiekuna, a świadczeniem pielęgnacyjnym (por. wyrok WSA w Łodzi z 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd |

|422/16). |

|Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn należy podzielić zarzuty skargi oraz zarzuty zawarte w piśmie Rzecznika Praw Obywatelskich, że |

|organy naruszyły przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., a także art. 7, 8, 9, 77 § 1 w zw. z art. 80 i 107 § 3 |

|K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a organ odwoławczy także przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. |

|Dlatego z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. |

|Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji powinien rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego |

|badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy. Zobowiązany jednak |

|będzie uwzględnić powyższą ocenę i pominąć tę część normy art. 17 ust. 1b ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 |

|października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Następnie w przypadku spełnienia przesłanek do przyznania|

|przedmiotowego świadczenia, uwzględni oświadczenie skarżącej o jej wyborze. Uwzględni, że w świetle tego wyboru fakt uzyskiwania przez |

|skarżącą zasiłku dla opiekuna nie może być przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. |