Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 770/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 75 par. 1, 76 par. 2, 78 par. 1 i 2, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (kierownik ARiMR, organ I instancji), działając na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm., zwana dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich), art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. L 141, 30/04/2004 P. 0018 – 0058, zwane dalej rozporządzeniem Nr 796/2004) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej kpa), odmówił [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (skarżąca, spółka, beneficjent) przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. z sankcjami w okresie 3 lat kalendarzowych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż wniosek o przyznanie przedmiotowych płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha skarżąca złożyła w dniu [...] maja 2006 r., a następnie w dniu [...] listopada 2006 r. spółka złożyła korektę wniosku w której wycofała z wniosku działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, zmniejszyła powierzchnię działki rolnej o symbolu [...], położonej na działce ewidencyjnej nr [...] z deklarowanej pierwotnie powierzchni [...] ha do [...] ha oraz dołączyła do przedmiotowej korekty oświadczenie, że powierzchnie pozostałych działek, których dotyczyło wezwanie nie uległy zmianie. W oświadczeniu tym wskazała również działkę nr [...] na której zadeklarowała działkę o symbolu [...].

W dniach [...] sierpnia i [...] września 2006 r. w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzona została kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej w oparciu o art. 27 rozporządzenia nr 796/2004, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości na działce rolnej: [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, a stwierdzona [...] ha), [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, a stwierdzona [...] ha), [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, a stwierdzona [...] ha, brak prowadzenia działalności rolniczej na działce, cała działka nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.), [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, stwierdzona [...] ha, stwierdzona grupa upraw na całej działce należy do niższej grupy płatności niż deklarowana, ponadto na całej działce stwierdzono brak dobrej kultury rolnej), [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, stwierdzona [...] ha), [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, stwierdzona [...] ha, stwierdzona grupa upraw na całej należy do niższej grupy płatności niż deklarowana, ponadto na całej działce stwierdzono brak dobrej kultury rolnej), [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, stwierdzona [...] ha), [...] (powierzchnia deklarowana – [...] ha, stwierdzona [...] ha, stwierdzona grupa upraw na całej działce należy do niższej grupy płatności, niż deklarowana, ponadto na całej działce stwierdzono brak dobrej kultury rolnej), [...] (powierzchnia deklarowana [...] ha, stwierdzona [...] ha).

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę wydania w dniu [...] kwietnia 2007 r. przez Kierownika decyzji przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. W wyniku złożonego przez spółkę odwołania Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (Dyrektor, organ odwoławczy) decyzją z [...] lutego 2008 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

W toku ponownego rozpoznania sprawy na podstawie uzyskanych dokumentów organ I instancji ustalił, że przeniesienie posiadania na skarżącą działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku z dnia [...] maja 2006 r. o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...] położonych w województwie [...], powiecie k., gmina R., obręb S. nastąpiło dopiero w dniu [...] czerwca 2006 r., natomiast działek o numerach ewidencyjnych [...],[...] położonych w województwie [...], w powiecie o., gminie P., obrębie K. nastąpiło w dniu [...] czerwca 2006 r.

W wyniku analizy materiału dowodowego sprawy, w tym dowodów wskazanych przez spółkę, organ I instancji odstąpił od prowadzenia czynności kontrolnych na spornych działkach uznając, iż grunty położone na wskazanych działkach nie spełniały warunków do przyznania płatności ze względu na brak ich posiadania przez beneficjenta na dzień złożenia wniosku. Z tego względu dalsze prowadzenie postępowania dowodowego dotyczącego sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych na spornych działkach stało się bezzasadne.

W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżąca podniosła naruszenie przepisów postępowania - art. 10, art. 7, art. 75, art. 77 i art. 78 kpa.

Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2008 r. organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Za kluczowe dla rozpoznania sprawy uznał ustalenie skuteczności oraz terminu objęcia w posiadanie deklarowanych we wniosku działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położonych w województwie [...], powiecie k., gminie R., obrębie S. oraz działek nr [...],[...] położonych w województwie [...], powiecie o., gminie P., obrębie K., co stanowiło wstępny warunek do przyznania płatności bezpośrednich.

W ocenie organu odwoławczego zasadnym jest wymóg posiadania przez beneficjenta ubiegającego się o przyznanie płatności, działek rolnych już w dniu składania wniosku. Zgodnie z protokołem zdawczo – odbiorczym z [...] czerwca 2006 r. P. M. jako reprezentant wnioskodawcy potwierdził, że grunty rolne będące w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR), położone w obrębie geodezyjnym K. o łącznej powierzchni [...] ha oraz działki położone w obrębie geodezyjnym W. o powierzchni [...] ha zostały przekazane spółce w posiadanie (w dniu [...] czerwca 2006 r.). Wśród gruntów przekazanych w obrębie geodezyjnym K., wymieniono również działki oznaczone nr [...] oraz [...] (zadeklarowane przez stronę do płatności na 2006 r.). W protokole w miejscu uwagi zawarto informację, iż przekazywane grunty są odłogowane. W 2005 r. ANR dokonała koszenia chwastów. W imieniu dzierżawcy ww. protokół został podpisany przez prezesa zarządu P. M., który nie wniósł żadnych uwag do jego treści. Zgodnie z protokołem nr [...] w dniu [...] czerwca 2006 r. wnioskodawcy została przekazana nieruchomość rolna w obrębie geodezyjnym S. W skład przedmiotowej nieruchomości weszły działki o numerach ewidencyjnych - [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]. Protokół w polu ,,stan zagospodarowania’’ zawiera informacje, iż przekazywane grunty rolne są nieużytkowane rolniczo, zadarnione, porośnięte samosiewami drzew i krzewów oraz porośnięte chwastami. W imieniu dzierżawcy protokół podpisał P. M. – jako prezes zarządu nie wnosząc żadnych zastrzeżeń.

Zdaniem organu odwoławczego dowody z dokumentów, w postaci protokołów jednoznacznie wskazują, że na spornych gruntach przed datą określoną w dokumentach jako objęcie w posiadanie, strona nie podjęła żądnych czynności związanych z użytkowaniem spornych gruntów oraz w protokołach, nie wniosła żadnych zastrzeżeń co do ich stanu, przyznając tym samym, iż opisany stan jest zgodny ze stanem faktycznym. Dyrektor za bezzasadny uznał wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność posiadania spornych działek już w marcu 2006 r. i uznał ją za wyjaśnioną.

Za prawidłowe organ odwoławczy uznał odstąpienie przez organ I instancji od realizacji wniosków w zakresie postępowania dowodowego na okoliczności prawidłowości przeprowadzonych czynności kontrolnych w gospodarstwie wnioskodawcy w dniach [...] sierpnia 2006 r., [...] września 2006 r. oraz w dniu [...] września 2006 r.

W skardze złożonej na powołaną decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, art. 75, art. 77 i art. 78 kpa w związku z tym, że zdecydowaną większość wniosków dowodowych strony organ I instancji odrzucił lub pominął. Spółka podniosła, że pomimo spornej okoliczności okresu władztwa nad gruntami i wykonywania prac polowych w 2006 r., organ skupił się tylko na formalnej treści umów dzierżawy i protokołów zdawczo – odbiorczych nie uwzględniając dowodów ze złożonych dokumentów (faktury VAT, oświadczenia strony) oraz nie przeprowadzając dowodów z zeznań świadków na potwierdzenie innego od przyjętego przez organ okresu posiadania przez spółkę spornych działek w 2006 r. Takie zachowanie organu zdaniem skarżącej narusza zasadę pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wskazała, że protokoły zdawczo-odbiorcze nie mogą być uznane za wystarczający dowód, co do ustalenia dat, od których spółka faktycznie władała działkami zadeklarowanymi we wniosku. Opóźnienie w podpisaniu umów dzierżawy wynikało z choroby jej prezesa P. M. Poprawa stanu zdrowia prezesa nastąpiła dopiero w czerwcu 2006 r. i wtedy nastąpiło podpisanie umów i protokołów. Samo podpisanie przedmiotowych umów nie miało wpływu na fakt, że skarżąca spółka jeszcze przed podpisaniem umów władała faktycznie przedmiotowymi działkami oraz wykonywała na ich terenie niezbędne prace polowe.

Skarżąca za nieuprawnione uznała również stanowisko organu, iż warunkiem przyznania płatności było posiadanie gruntów w dniu składania wniosku. Jej zdaniem nie istniał przepis prawa stawiający taki wymóg w ówczesnym stanie prawnym. Nowelizacja ustawy o płatnościach bezpośrednich nie zmieniła reguły, ale wskazała, że dopłaty przysługują na posiadane grunty w dniu 31 maja danego roku, czyli w dacie po złożeniu wniosku.

Wyrokiem z 9 listopada 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 683/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę strony na powołaną wyżej decyzję. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd I instancji, iż wedle art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, rolnicy mogą ubiegać się o przyznanie płatności do gruntów będących w ich posiadaniu, które są utrzymane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu ochrony środowiska. Taki stan prawny obowiązywał przy ubieganiu się o przyznanie płatności za 2006 r. Wskazał, że biorąc pod uwagę, iż płatności przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), a zatem z ,,dołu’’, należy przyjąć, że stan posiadania powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem. Stan posiadania na datę złożenia wniosku o płatność bezpośrednią był miarodajny jedynie dla określenia wysokości świadczenia.

Odnosząc się do zarzutu błędnych ustaleń, co do okresu objęcia w posiadanie deklarowanych we wniosku działek rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w województwie [...], powiecie k., gminie R., obrębie S. oraz działek nr [...],[...] położonych w województwie [...], powiecie o., gminie P., obrębie K., Sąd uznał go za niezasadny. Zgodził się z organem, iż protokoły zdawczo – odbiorcze z dnia [...] czerwca 2006 r. i z [...] czerwca 2006 r. są dowodami na przekazanie w posiadanie wskazanych tam działek rolnych oraz wskazują na stan kultury rolnej tych gruntów. Treść zapisów z protokołów została zaakceptowana przez skarżącą spółkę. Zarzuty skarżącej jakoby protokoły te nie odzwierciedlały faktycznego stanu rzeczy nie mogą zostać zatem uznane za trafne.

Sąd podniósł także, że odwołanie jest środkiem zaskarżenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Istotą odwołania jest zatem żądanie oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, nie zaś rozpoznawanie sprawy administracyjnej, tak jakby decyzja nie istniała i nie zostało wniesione odwołanie. Ponadto zakres postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym nie jest tożsamy z zakresem postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji. Wskazuje na to zarówno treść przepisu art. 140 kpa, który stanowi, że w sytuacjach nieuregulowanych w art. 136 - 139 kpa w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Treść przepisu art. 136, jak i treść przepisu art. 138 § 2 kpa łącznie wyznaczają granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Tak więc organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego w całokształcie. Przepis art. 136 kpa może mieć zastosowanie wówczas gdy organ odwoławczy stwierdzi, że materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa, w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione, przy czym w obu przypadkach organ odwoławczy winien ocenić, czy nie ma podstaw do wydania decyzji kasacyjnej.

Po rozpoznaniu sprawy, na skutek wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 711/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez Sąd kasacyjny, iż Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a) oraz art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 2 i art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił pogląd Sądu I instancji, dotyczącego rozumienia postanowień art. 136 kpa, uznając iż z braku możliwości przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, nie sposób wyprowadzić zasady prekluzji dowodowej w postępowaniu odwoławczym. W takim przypadku, gdy istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części organ odwoławczy obowiązany jest uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Nie zgodził się także z poglądem, że istotą odwołania jest żądanie oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, nie zaś rozpoznawanie sprawy administracyjnej, tak jakby decyzja nie istniała i nie zostało wniesione odwołanie. W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej powoduje obowiązek organu odwoławczego do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej (np. B. Adamiak, Weryfikacja rozstrzygnięć w toku instancji (w:) Prawo procesowe administracyjne, tom 9, (red.) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, System Prawa Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 203). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli zaskarżonego aktu, ale jego zadaniem jest przede wszystkim rozpatrzenie sprawy i w zależności od efektów w zakresie ustaleń stanu faktycznego, jeżeli postępowanie nie jest bezprzedmiotowe – podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego lub też wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa. Nie jest zatem usprawiedliwieniem wadliwego działania organów administracyjnych w tej sprawie to, że zakres postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym nie jest tożsamy z zakresem postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji. Skoro bowiem organ odwoławczy nie był zobowiązany - jak twierdzi Sąd I instancji - do przeprowadzenia postępowania dowodowego w całokształcie, to powinien powstrzymać się od podejmowania rozstrzygnięcia merytorycznego i wydać decyzję kasacyjną, umożliwiającą w dalszej kolejności organowi I instancji uwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, a zatem także przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całokształcie.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że protokoły zdawczo – odbiorcze należy traktować jako dokumenty prywatne oraz nie można uznać, iż zostały wystawione przez organ, lecz są to dokumenty zawierające oświadczenia organu i strony co do przekazania gruntów w posiadanie danego podmiotu (skarżącej spółki). Spostrzeżenie to jednak osłabia, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, argumentację Sądu I instancji. Skoro bowiem protokoły te nie mają wzmocnionej mocy dowodowej, to tym bardziej organy administracyjne powinny ze szczególną rozwagą dokonać rozpatrzenia wniosków dowodowych przedkładanych przez stronę w toku postępowania. Skarżąca wskazywała na okoliczności wejścia w posiadanie zakwestionowanych gruntów rolnych, powołując się jednocześnie na określone dowody, w tym w postaci dokumentacji oraz świadków. Pominięcie przez organy administracyjne tych dowodów oraz wynikających z nich okoliczności i ustalenie stanu faktycznego wyłączenie na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych stanowiło naruszenie przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego (art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 2 i art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 kpa). Niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia procedury administracyjnej, mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił natomiast zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Jednocześnie należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez beneficjenta skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 711/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

W związku z powyższym Sąd orzekający w tej sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.

Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Jednakże, jak podkreśla się w piśmiennictwie, z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268), natomiast w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie.

W judykaturze i doktrynie zwraca się również uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Podkreślić należy, iż rozstrzygając w postepowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Wydając decyzję organ jest zobowiązany do przestrzegania przepisów kpa oraz przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Również zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania, oceny i analizy całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa.

Organ administracyjny tym bardziej w sytuacji, gdy dysponuje sprzecznymi ze sobą dowodami nie może uchylić się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zasada oficjalności postepowania administracyjnego (art. 7 i 77 kpa) zobowiązuje organ administracji publicznej, aby w toku postępowania podejmował wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia sprawy i dopuszczał jako dowód wszystko co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 948/00).

Zgodnie z ogólną zasadą dwuinstancyjności postepowania administracyjnego organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania, a nie ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy jest tak samo jak organ I instancji związany przepisami art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 kpa i ma obowiązek rozpoznać sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż podstawę uchylenia wyroku Sądu I instancji stanowiło ustalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż Sąd ten nie dopatrzył się wadliwości w postępowaniu organów obu instancji w prowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie dotyczącej przyznania płatności bezpośrednich na 2006 r. Wskazał, iż protokoły zdawczo – odbiorcze należy traktować jako dokumenty prywatne, nie można jednak uznać, iż zostały wystawione przez organ, są to dokumenty zawierające oświadczenia organu i strony co do przekazania gruntów w posiadanie danego podmiotu (skarżącej spółki). Skoro dokumenty te (protokoły) nie mają wzmocnionej mocy dowodowej, to tym bardziej organy administracyjne powinny ze szczególną rozwagą dokonać rozpatrzenia wniosków dowodowych przedkładanych przez stronę w toku postępowania.

Zaakcentować należy, że w toku postępowania skarżąca wskazywała na okoliczności wejścia w posiadanie zakwestionowanych gruntów rolnych, powołując się jednocześnie na określone dowody, w tym dowody w postaci dokumentacji oraz świadków. Pominięcie przez organy administracyjne tych dowodów oraz wynikających z nich okoliczności i ustalenie stanu faktycznego wyłączenie na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych stanowiło naruszenie procedury w zakresie przebiegu postępowania dowodowego - art. 7, 75 § 1, 76 § 2 i 78 § 1 i 2 oraz 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślił to również w uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organy, które powinny uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane będą do przeprowadzenia postępowania dowodowego z uwzględnieniem ww. wytycznych.

W tym stanie sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylono decyzję organu pierwszej instancji. Z uwagi na charakter sprawy Sąd, na podstawie art. 152 p.p.s.a., orzekł w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.