Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1753/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29  i  34
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ludmiła Jajkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA – Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA - Marek Olejnik (sprawozdawca), Protokolant Anna Terlecka, po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 3 lutego 2012 r. sprawy ze skargi : M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej w skrócie: Dyrektor Izby Skarbowej) z dnia [...]r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego) z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów zobowiązanego M. K. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r., październik 2008 r. i grudzień 2008 r.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego - będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym - w dniu 16 marca 2011 r. wystawił tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący należność z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2008 r., listopad 2008 r. i grudzień 2008 r., po czym skierował go do postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania wskazanych w nim należności.

W toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 17 marca 2011 r. organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Odpis powyższego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu został doręczony dorosłemu domownikowi (matce) zobowiązanego w dniu 24 marca 2011 r.

W dniu 1 czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego - jako wierzyciel i organ egzekucyjny - wystawił tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący należność z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r., październik 2008 r. i grudzień 2008 r., kierując go jednocześnie do postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania wskazanych w nim należności.

W toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 2 czerwca 2011 r. organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w Banku Zachodnim WBK. Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu został doręczony dorosłemu domownikowi (matce) zobowiązanego w dniu 8 czerwca 2011 r.

Pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. zobowiązany (reprezentowany przez pełnomocnika) wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr "[...]" oraz na podstawie tytułu wykonawczego o nr "[...]". W piśmie skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz.968 ze zm. - dalej w skrócie u.p.e.a.) oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.) wskazując, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Strona podkreśliła, że w postępowaniu podatkowym jego pełnomocnikiem był R. F. i chociaż na jego adres w Z. (ul. N. S. [...]) została zaadresowana przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję, to decyzja ta została z winy listonosza doręczona teściowi pełnomocnika – J. D. zamieszkałemu w Z. pod adresem: ul. G. [...], w związku z czym o jej doręczeniu pełnomocnik strony dowiedział się dopiero w dniu 31 maja 2011 r., tj. po powrocie z podróży służbowej.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ egzekucyjny uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] obejmujących zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r., październik 2008 r., listopad 2008 r. i grudzień 2008 r.

Ponadto, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ egzekucyjny umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku zobowiązanego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], natomiast postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych, z uwagi na wyegzekwowanie w dniu 8 czerwca 2011 r. w całości ciążących na zobowiązanym zaległości.

W zażaleniu od postanowienia w sprawie zarzutów strona zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w zw. z art. 144, art. 145 § 2 oraz art. 148 § 1 art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej: Op) przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące przyjęciem, że decyzja będąca podstawą prowadzenia egzekucji została skutecznie zobowiązanemu doręczona, pomimo pominięcia pełnomocnika strony,

- naruszenie art. 149 Op przez błędne zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że teść adresata, zamieszkały pod innym adresem (pod którym wręczono przesyłkę skierowaną do pełnomocnika) odebrał ją jako domownik pełnomocnika ze skutkiem doręczenia dla strony;

naruszenie art. 33 pkt 1 oraz pkt 6 u.p.e.a., a także art. 212 Op poprzez uznanie bezzasadności zgłoszonych zarzutów pomimo, że w efekcie niedoręczenia decyzji przedmiotowa egzekucja nie mogła być prowadzona i postępowanie w tym przedmiocie winno zostać umorzone,

naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia i nieodniesienie się do istoty zgłoszonych zarzutów, a dotyczących bezskuteczności doręczenia decyzji osobie innej niż adresat, poza jego miejscem zamieszkania i bez zastosowania regulacji doręczenia zastępczego z art. 149 zdanie drugie Op.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia strona podniosła, że przesyłka została wręczona innej osobie niż adresat oraz pod innym adresem niż adres zamieszkania adresata. Jego zdaniem, skoro J. D. nie zamieszkiwał wspólnie z R. F., to okoliczność ta wyklucza możliwość przyjęcia, że przesyłka została podjęta przez pełnoletniego domownika R. F.. Z powyższego wynika, że nie doszło do skutecznego i zgodnego z prawem doręczenia przedmiotowej decyzji, co czyni niedopuszczalnym prowadzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. W takiej sytuacji obowiązek wskazany w kwestionowanym tytule wykonawczym nie istnieje, co w pełni uzasadnia zgłoszone zarzuty i z uwagi na ich wadliwe rozpoznanie czyni środek zaskarżenia zasadnym.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wskazując na konieczność wyjaśnienia kwestii dotyczących doręczenia decyzji wymiarowej oraz ustalenia, czy rzeczywiście wolą zobowiązanego było wniesienie pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. zarzutów także w stosunku do tytułu wykonawczego o nr [...], a następnie - po dokonanych ustaleniach - poddanie zarzutów wstępnemu badaniu pod kątem terminowości ich wniesienia.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej przesłał organowi egzekucyjnemu zapytanie skierowane do Urzędu Pocztowego w Z. (pismo z dnia 16 czerwca 2011 r.) dotyczące wątpliwości związanych z doręczeniem przesyłki listowej ([...] z dnia 11 maja 2011 r.) wraz z odpowiedzią udzieloną przez placówkę pocztową pismem z dnia 18 czerwca 2011 r., z której wynika, iż kwestionowana przesyłka została doręczona w dniu 16 maja 2011 r. na adres: ul. N. S. [...] w Z., gdzie teść pełnomocnika strony – J. D. przebywał u swoich dzieci.

Pismem z dnia 19 sierpnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do strony o sprecyzowanie żądania zawartego w piśmie z dnia 9 czerwca 2011 r., w szczególności poprzez wskazanie, czy zgłoszone zarzuty dotyczą również postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...].

W odpowiedzi zobowiązany poinformował, że zgłoszone zarzuty nie dotyczą postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za bezzasadne zarzuty zobowiązanego w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2008 r., październik 2008 r. i grudzień 2008 r.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podkreślił, że podnoszony przez pełnomocnika zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) z uwagi na nieskuteczne doręczenie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że zebrany materiał dowodowy potwierdza, iż decyzja wymiarowa została doręczona w sposób skuteczny (zwrotne potwierdzenie odbioru oraz wyjaśnienia Urzędu Pocztowego). Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.) Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił m.in., że zarzut ten jest niezasadny z uwagi na okoliczność, iż niedopuszczalność egzekucji wynika ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a.

W zażaleniu od powyższego postanowienia strona wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie - w oparciu o przepis art. 35 § 2 u.p.e.a. - czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia, zarzucając naruszenie:

- w powiązaniu z art. 18 u.p.e.a. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 144, art. 145 § 2, art. 148 § 1 i art. 149 Op przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące przyjęciem, że decyzja będąca podstawą prowadzenia egzekucji została skutecznie doręczona, pomimo pominięcia pełnomocnika strony;

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez oparcie ustaleń w zakresie okoliczności doręczenia decyzji wymiarowej jedynie na informacjach z "drugiej ręki" i uznanie za w pełni wiarygodne oświadczeń listonosza składanych przełożonym w związku z tłumaczeniem się z wykonywania czynności służbowych;

- naruszenie art. 10 k.p.a. in fine, art. 81 oraz art. 75 § 1 zdanie pierwsze w kontekście czynnego udziału stron w postępowaniu w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w całości na dowodzie, co do którego strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, w związku z zaniedbaniem przez organ egzekucyjny obowiązków nań nałożonych;

- naruszenie art. 149 Op poprzez błędne zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że teść adresata, zamieszkały pod innym adresem (pod którym wręczono przesyłkę skierowaną do pełnomocnika) odebrał ją jako domownik pełnomocnika ze skutkiem doręczenia dla strony;

- naruszenie art. 33 pkt 1 i 6 u.p.e.a. oraz art. 212 Op poprzez uznanie bezzasadności zgłoszonych zarzutów pomimo, że w efekcie niedoręczenia decyzji egzekucja nie mogła być prowadzona i postępowanie winno być umorzone;

- z ostrożności naruszenie w powiązaniu z art. 18 u.p.e.a. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 149 Op poprzez uznanie teścia pełnomocnika za domownika, bez zbadania, czy w istocie posiadał on cechy domownika w rozumieniu ostatniego z powołanych przepisów.

Dodatkowo pełnomocnik zobowiązanego wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka - na okoliczność związaną z doręczeniem decyzji wymiarowej – J. D. i ewentualnie listonosza doręczającego sporną przesyłkę.

Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ - powołując treść przepisu art. 34 u.p.e.a. - wskazał, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w ww. przepisie, który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela w określonych przypadkach (art. 33 pkt. 1-7, 9, 10 u.p.e.a.) oraz precyzuje sytuacje, w których wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 33 pkt. 1-5 u.p.e.a.). Organ wskazał również, że w przedmiotowej sprawie - z uwagi na fakt, iż organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem - bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że rozpoznając sprawę Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał prawidłowej analizy stanu faktycznego i prawnego, rozpatrzył cały materiał dowodowy, a w uzasadnieniu postanowienia wyczerpująco wyjaśnił stronie okoliczności, którymi kierował się przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i odniósł się do podniesionych zarzutów, w związku z czym - w jego ocenie - nie znajduje potwierdzenia zarówno w aktach sprawy, jak i w treści wydanego rozstrzygnięcia zarzut pełnomocnika strony zawarty w treści zażalenia dotyczący naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Ustosunkowując się do zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na nieskuteczne doręczenie decyzji powołanej jako podstawa prawna należności w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. (art. 33 pkt 1), organ stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej - w związku z podnoszonymi przez stronę wątpliwościami w powyższym zakresie - już na etapie skargi do sądu administracyjnego na decyzję wymiarową podjął działania mające na celu wyjaśnienie tych okoliczności. W tym celu organ zwrócił się z zapytaniem do placówki pocztowej, która doręczała sporną przesyłkę (pismo z dnia 16 czerwca 2011 r.). Z wyjaśnień placówki pocztowej wynikało, że przedmiotową przesyłkę odebrał teść skarżącego – J. D., przebywający na ul. N. S. [...] u swoich dzieci. Zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi w piśmie Poczty Polskiej z dnia 18 czerwca 2011 r., z informacji uzyskanej od listonosza obsługującego daną ulicę wynika, że został on poinformowany przez adresata, iż J. D. obecnie tam zamieszkuje i może odbierać pod jego nieobecność wszelką korespondencję dla członków rodziny. W ocenie organu, ponowne badanie tej kwestii - tym razem na etapie postępowania egzekucyjnego - byłoby nieuzasadnione i niecelowe. Organ podkreślił, że skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...], w której zakwestionował skuteczność dokonanego doręczenia, a zatem - w ramach postępowania skargowego - kwestie związane z prawidłowością doręczenia ww. decyzji zostaną zbadane. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest prawnie umocowany do prowadzenia postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia lub też nie obowiązku podatkowego oraz jego rozmiarów, w związku z czym za nieuzasadnione uznał przychylenie się do wniosku strony wskazującego na potrzebę przesłuchania w charakterze świadka - na okoliczność związaną z doręczeniem decyzji wymiarowej – J. D. oraz listonosza doręczającego sporną przesyłkę.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności przesądzające o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organ podkreślił, że należność objęta tytułem była wymagalna, tym samym nie było żadnych przeszkód w podejmowaniu przez organ egzekucyjny działań mających na celu wyegzekwowanie należności, a przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z obowiązującymi przepisami i zawierał wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej podzielił również stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie bezzasadności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wskazując, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, czyli z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Dlatego za nietrafne uznał organ twierdzenie strony, że niepowiadomienie jej o prawie wypowiedzenia się co do zebranego dowodu uniemożliwił stronie dokonanie w tym postępowaniu konkretnej czynności procesowej, co mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż strona nie wykazała, że brak zawiadomienia, o którym była mowa wyżej, przed wydaniem rozstrzygnięcia, miał wpływ na wynik sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, podnosząc te same zarzuty, co w zażaleniu od postanowienia organu i instancji.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że jej zdaniem organ egzekucyjny prowadził postępowanie mające na celu wyegzekwowanie zobowiązania określonego niedoręczoną decyzją powołaną jako podstawa prawna należności w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. Wadliwym w jej ocenie jest rozpoznanie zarzutów, jak również zażalenia bez pełnego i jednoznacznego ustalenia kwestii podstawowej dla niniejszej sprawy - czy doszło do doręczenia decyzji wymiarowej. Strona skarżąca ponownie wskazała, że ww. decyzja została odebrana przez teścia pełnomocnika. Doręczenie tej przesyłki - wprawdzie powinowatemu adresata - jednakże pod zupełnie innym adresem niż adres zamieszkania adresata, zdaniem strony nie pozwala uznać, że wypełniono hipotezę art. 149 Op i w efekcie nie pozwala uznać doręczenia za skuteczne. To z kolei przesądza o niedopuszczalności prowadzonej w tej sprawie egzekucji z uwagi na brak w obrocie prawnym ostatecznej i wymagalnej decyzji wymiarowej, jak również o braku obowiązku możliwego do poddania egzekucji. W ocenie strony, jedyny dowód potwierdzający fakt doręczenia decyzji wymiarowej stanowi pismo sformułowane przez pocztę na podstawie oświadczenia jej pracownika w związku z wątpliwościami wyartykułowanymi w piśmie organu egzekucyjnego z dnia 16 czerwca 2011 r. Ponadto ten jedyny dowód, na którym organ egzekucyjny oparł swe rozstrzygnięcie, został pozyskany z naruszeniem czynnego udziału strony w postępowaniu (strona dowiedziała się o piśmie Urzędu Pocztowego dopiero z treści rozstrzygnięcia organu w sprawie zarzutów), zatem w myśl art. 75 § 1 k.p.a. nie może stanowić dowodu w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli w/w postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, że rozstrzygniecie organu I instancji nie jest obarczone wadami skutkującymi koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego, dlatego postanowił utrzymać je w mocy.

Celem postępowania egzekucyjnego nie jest modyfikacja obowiązków skonkretyzowanych w decyzji administracyjnej, lecz postępowanie to ma służyć jedynie wyegzekwowaniu tych obowiązków, ma ono bowiem charakter wykonawczy. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest prawnie umocowany do prowadzenia postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia lub też nie obowiązku podatkowego oraz jego rozmiarów. Zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to więc, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji wymiarowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie " ... analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej stanowiącej podstawą tytułu wykonawczego, oznacza w konsekwencji badanie tego, czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym, czy zobowiązanie w kwocie nią określonej stało się wymagalne. Badanie zatem tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania cytowany wyżej przepis art. 29 § 1 u.p.e.a.". W dalszej części Sąd zauważa, że ,, twierdzenie o niedoręczeniu stronie decyzji ostatecznej może być weryfikowane przez właściwy organ podatkowy (wierzyciela) w ramach przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O. P., a nie w postępowaniu egzekucyjnym" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1377/08). Organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne nie jest uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05).

Badając sprawę zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, że kwestia doręczenia decyzji wymiarowej była wyjaśniana w związku z podnoszonymi przez pełnomocnika wątpliwościami w powyższym zakresie już na etapie skargi do sądu administracyjnego na decyzję wymiarową (zapytanie do placówki pocztowej). Z tego względu organ II instancji uznał za nieuzasadnione przychylenie się do wniosku pełnomocnika strony wskazującego na potrzebę przesłuchania w charakterze świadka - na okoliczność związaną z doręczeniem decyzji wymiarowej – J. D. i ewentualnie dodatkowo listonosza doręczającego sporną przesyłkę. Jednak wobec zarzutu zażalenia ustosunkował się w uzasadnieniu do kwestii doręczenia. Wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. już na etapie skargi strony do sądu administracyjnego na decyzję wymiarową podjął działania mające na celu wyjaśnienie tych okoliczności. W tym celu zwrócono się ze stosownym zapytaniem do placówki pocztowej (pismo z dnia 16 czerwca 2011 r. nr [...]), która doręczała sporną przesyłkę i otrzymano wyjaśnienia, z których wynikało, że przedmiotową przesyłkę odebrał J. D. (teść), który obecnie przebywa na ul. N. S. [...] u swoich dzieci. Zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi w piśmie Poczty Polskiej z dnia 18 czerwca 2011 r. z informacji uzyskanej od listonosza obsługującego daną ulicę wynika, że został on poinformowany przez adresata, że J. D. obecnie tam zamieszkuje i może odbierać pod jego nieobecność wszelką korespondencję dla członków rodziny. Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał więc, że ponowne badanie tej kwestii - tym razem na etapie postępowania egzekucyjnego - byłoby nieuzasadnione i niecelowe, na co zwrócił uwagę w treści postanowienia. Jednocześnie zauważono jednak, że takie działanie nie oznacza, że strona zostaje w ten sposób pozbawiona ochrony i nie może skorzystać z żadnych środków zaskarżenia, bowiem pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...], w której zakwestionował skuteczność dokonanego doręczenia. W dniu 22 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę strony na ww. decyzję organu II instancji (sygn. akt I SA/Wr 1202/11).

Mając na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności wskazać należy, że ponowne badanie kwestii związanych z doręczeniem decyzji wymiarowej na etapie postępowania egzekucyjnego było niedopuszczalne i niecelowe. Zgodnie bowiem z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10 (...) po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W myśl art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel nie zajmuje merytorycznego stanowiska, lecz zobowiązany jest wydać postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W przedmiotowej sprawie - z uwagi na fakt, iż organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem - bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów. Skoro w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to oddzielne organy w sytuacji, gdy toczy się postępowanie w którym podnoszony był już zarzut zobowiązanego wierzyciel stwierdza niedopuszczalność zarzutu, a takie postanowienie wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego to trudno uznać, że w sytuacji, gdy następuje jedność wierzyciela i organu egzekucyjnego, gdy zarzut był rozpatrywany w innym postępowaniu administracyjnym (podatkowym) to organ egzekucyjny ma ponownie badać merytorycznie ten zarzut.

Na marginesie jednak odnosząc się do kwestii doręczenia wskazać należy co następuje. Zasadą w postępowaniu podatkowym jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych. W razie, gdy adresat jest nieobecny w miejscu zamieszkania, pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi. Przepis art. 149 ustawy Ordynacji podatkowej, podobnie jak analogiczny przepis art. 43 k.p.a, nie precyzuje przy tym pojęcia domownika, co oznacza, że nie musi to być osoba zameldowana w mieszkaniu (wyrok NSA z dnia 26 lutego 1997 r., SA/Ka 2279/95, niepubl., postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 1995 r., SA/Łd 2865/94, niepubl.), jak również prowadząca wspólne gospodarstwo domowe (wyrok WSA w Krakowie III SA/Kr 133/11 z dnia 26 października 2011 r.). W razie doręczenia przesyłki w mieszkaniu adresata dorosłemu domownikowi potwierdzeniem doręczenia jest pokwitowanie. W stosunku do takiej osoby, która odebrała kierowaną do adresata korespondencję i potwierdziła odbiór przedmiotowej przesyłki własnoręcznym podpisem, zasadne jest domniemanie, iż uczyniła to świadoma konieczności oddania pisma adresatowi. Zakłada się bowiem, iż osoba odbierająca pismo i składająca podpis na potwierdzeniu odbioru zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi (wyrok WSA w Krakowie III SA/Kr 133/11 z dnia 26 października 2011 r.).

Jak wynika z akt sprawy, do działania w imieniu skarżącego przed organami I i II instancji został upoważniony R. F., zamieszkały w Z., ul. N. S. [...]. Zaskarżoną decyzję organ odwoławczy prawidłowo skierował do tegoż pełnomocnika i pod wskazany przez niego adres. Odbiór przesyłki pokwitował J. D. – teść pełnomocnika skarżącego, potwierdzając własnym podpisem, że jest dorosłym domownikiem adresata i że zobowiązuje się do oddania przesyłki adresatowi. W takiej sytuacji trudno dopatrywać się uchybień po stronie doręczyciela. Ordynacja podatkowa, podobnie jak ustawa Prawo pocztowe, nie wprowadza nadto żadnych szczególnych procedur ustalania w momencie doręczenia pisma, czy osoba obecna w miejscu zamieszkania adresata ma status domownika. W niniejszej sprawie zachowanie J. D. uzasadniało przyjęcie, że jest on domownikiem pełnomocnika strony , w szczególności że należy on niewątpliwie do kręgu najbliższych (teść), a fakt przekazywania decyzji adresatowi zgodnie z oświadczeniem na pokwitowaniu odbioru nie był nigdy kwestionowany. Doręczenie pisma w trybie art. 149 O.p. zawiera domniemanie doręczenia przesyłki jej adresatowi w dacie, kiedy dorosły domownik własnoręcznym podpisem potwierdził odebranie przesyłki zobowiązując się przy tym do oddania pisma adresatowi. Od tej też daty biegną terminy procesowe dla adresata przesyłki nawet w sytuacji, kiedy domownik nie oddał pisma adresatowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego nieobecności w mieszkaniu. To domniemanie adresat pisma może jednak skutecznie obalić, jeśli domownik oddał mu pismo już po terminie procesowym, np. do wniesienia odwołania.

W dalszej części skargi zobowiązany podniósł zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, bowiem - jak podkreślono - strona została pozbawiona możliwości zakwestionowania takiego sposobu ustalenia okoliczności sprawy, który przeczy zasadzie prawdy obiektywnej i nie doprowadza do ustalenia rzeczywistego przebiegu doręczenia decyzji (brak możliwości zapoznania z dowodem przed wydaniem rozstrzygnięcia). Zasadnie w uzasadnieniu wydanego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej we W. zauważył, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasada czynnego udziału strony w postępowaniu ma ograniczone znaczenie. W art. 18 u.p.e.a. ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, co istotne, nie wprost lecz odpowiednio, czyli z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. W orzecznictwie przyjmuje się, że "odpowiedniość stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym (...) wyraża się w stosowaniu tych przepisów k.p.a., których zastosowanie jest w danej sytuacji niezbędne dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego i podejmowania rozstrzygnięć w sposób zapewniający realizację celów i zasad tego postępowania" (prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 747/08). Rozpoznając ww. zarzut pełnomocnika (zgłoszony już w zażaleniu) Dyrektor Izby Skarbowej we W. prawidłowo wskazał, że trudno byłoby uznać za trafne stwierdzenie, iż z uwagi na fakt, że w badanej sprawie strona nie została powiadomiona o prawie wypowiedzenia się co do zebranego dowodu uniemożliwił stronie dokonanie w tym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (przedłożenia jakichś konkretnych dokumentów), co mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podkreślono, że "podnosząc zarzut naruszenia art. 10 § 2 strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu)" - (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 434/06).

Kolejny zarzut zobowiązanego dotyczył braku wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności przesądzające o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, gdyż należność objęta tytułem wykonawczym była wymagalna, tym samym nie było żadnych przeszkód w podejmowaniu przez organ egzekucyjny działań mających na celu wyegzekwowanie należności. W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z obowiązującymi przepisami i zawierał wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a. Wobec braku przeszkód w prowadzeniu egzekucji organ egzekucyjny podjął przewidziane prawem działania w celu wyegzekwowania należności nim objętych.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.