Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 221/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Powołane przepisy: article: par. 44 ust. 1 pkt 3 lit. "c"
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz. 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.
article: par. 1 ust. 3
journal: Dz.U. 1970 nr 26 poz. 211
law: Rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki oraz Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 8 października 1970 r. w sprawie zatwierdzenia pod względem artystycznym niektórych projektów budowlanych.
Teza: Przy określaniu miejsca publicznego, odpowiadającego hipotezie par. 44 ust. 1 pkt 3 lit. "c" rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./, posłużyć się można pojęciem miejsca publicznego, użytym w par. 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki oraz Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 8 października 1970 r. w sprawie zatwierdzania pod względem artystycznym niektórych projektów budowlanych /Dz.U. nr 26 poz. 221/.

TEZY

Przy określaniu miejsca publicznego, odpowiadającego hipotezie par. 44 ust. 1 pkt 3 lit. "c" rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./, posłużyć się można pojęciem miejsca publicznego, użytym w par. 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki oraz Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 8 października 1970 r. w sprawie zatwierdzania pod względem artystycznym niektórych projektów budowlanych /Dz.U. nr 26 poz. 221/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "B." w W. na decyzję Wojewody W-kiego z dnia 13 listopada 1990 r. w przedmiocie nakazu przymusowej rozbiórki ogrodzenia i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Dzielnicy, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody W-kiego kwotę dwadzieścia tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 czerwca 1990 r., wydaną przez Burmistrza Dzielnicy w W. na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, nakazano zarządowi Spółdzielni Mieszkaniowej "B." przymusową rozbiórkę ogrodzenia parkingu ogólnodostępnego przy ul. Ł. nr 5 w W., wykonanego bez pozwolenia budowlanego. W uzasadnieniu decyzji podano, że teren przy ul. Ł. nr 5 w W., na którym urządzony jest ogólnodostępny parking, pozostaje w zarządzie Spółdzielni Mieszkaniowej "B.". Parking został urządzony jako ogólnodostępny w ramach inwestycji spółdzielczej osiedla. Ogrodzenie parkingu, wykonane bez pozwolenia na budowę, ogranicza możliwość swobodnego parkowania samochodów, mimo, że parking jest położony w pobliżu punktu handlowo-usługowego, a w rejonie tym nie ma innych ogólnodostępnych miejsc postojowych.

Decyzją z dnia 13 listopada 1990 r. Nr NUB/W/9396/P/48/90, wydaną przez Wojewodę W-kiego na skutek odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "B.", utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono, że wykonanie stałych ogrodzeń od strony dróg, ulic oraz placów i innych miejsc publicznych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z par. 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./. Ogrodzenie ogólnodostępnego parkingu pogorszy warunki użytkowe dla otoczenia, co jest sprzeczne z art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "B.". W skardze wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, albowiem decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Organy I i II instancji nie poczyniły żadnych ustaleń co do tego, czy ogrodzenie ogólnodostępnego parkingu spowoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, ani nie określiły charakteru tego parkingu, znajdującego się wewnątrz osiedla. Ogrodzenie parkingu było społecznie uzasadnione, o czym świadczy stanowisko zajęte przez Radę Osiedla.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 i art. 77 Kpa. Niedopełnienie obowiązku pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, występujące w rozpoznawanej sprawie, uniemożliwiło organom rozpoznającym sprawę prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że została ona wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. W myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce /przejęciu na własność Państwa/, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Uwzględniając treść wymagań wynikających z powołanego przepisu, należy stwierdzić, że w sprawie nie było możliwości prawidłowego zastosowania tego przepisu bez ustalenia, czy faktycznie zachodziły wymienione w nim przesłanki nakazania przymusowej rozbiórki ogrodzenia parkingu samochodowego, zbudowanego bez pozwolenia budowlanego. Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przez organ II instancji art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, a przez organ I instancji - art. 37 ust. 2 tej ustawy, czego nie zakwestionował organ odwoławczy, w ocenie Sądu było następstwem niepewności tych organów co do zastosowania właściwej podstawy prawnej nakazania przymusowej rozbiórki ogrodzenia parkingu.

W sprawie brak jest wyjaśnienia podstawowej kwestii związanej z orzeczeniem nakazu przymusowej rozbiórki ogrodzenia parkingu, a mianowicie czy inwestor tego typu ogrodzenia miał obowiązek uzyskania pozwolenia na jego budowę. Przepis par. 44 ust. 1 pkt 3 lit. "c" rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48; zm. Dz.U. 1976 nr 1 poz. 9/ stanowi, że pozwolenie na budowę ogrodzenia jest wymagane jedynie przy wznoszeniu stałych ogrodzeń od strony dróg, ulic i placów publicznych oraz innych miejsc publicznych, a także gdyby te ogrodzenia miały być wykonane z cementu jako pełne oraz z kształtowników metalowych i blach lub stali budowlanej, niezależnie od położenia tych ogrodzeń.

W świetle powołanych przepisów należało w sprawie ustalić, czy ogrodzenie parkingu samochodowego siatką stalową miało charakter stały ze względu na sposób umocowania tej siatki, a mianowicie czy użyte do ogrodzenia słupki metalowe zostały w sposób trwały zacementowane.

W sprawie jest bezsporne, że parking samochodowy został zlokalizowany na terenie będącym w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "B." przy ul. Ł. nr 5 w W. Uzyskanie pozwolenia na wykonanie stałego ogrodzenia tego parkingu byłoby konieczne od strony ulicy, placu publicznego lub innego miejsca publicznego. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły, czy sporne ogrodzenie znajduje się od strony ulicy, placu publicznego lub innego miejsca publicznego. Z odręcznego planu sytuacyjnego, znajdującego się w aktach sprawy, nie wynika, z jakimi ulicami, placami publicznymi lub innymi miejscami publicznymi graniczy teren wydzielonego parkingu samochodowego,

Przy określaniu miejsca publicznego, odpowiadającego hipotezie par. 44 ust. 1 pkt 3 lit. "c" rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48; zm. Dz.U. 1976 nr 1 poz. 9/, można się posłużyć pojęciem miejsca publicznego użytym w par. 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki oraz Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 8 października 1970 r. w sprawie zatwierdzania pod względem artystycznym niektórych projektów budowlanych /Dz.U. nr 26 poz. 211/, które obowiązuje stosownie do art. 70 ust. 4 prawa budowlanego. Według par. 1 ust. 3 powołanego ostatnio rozporządzenia za miejsce publiczne uważa się między innymi place i ulice, pasy drogowe dróg publicznych, tereny zieleni użytku publicznego, jak parki, skwery itp. urządzenia,

Przy ponownym więc rozpoznawaniu sprawy należy ustalić, czy w sprawie, w związku z treścią par. 44 ust. 1 pkt 3 lit. "c" powołanego rozporządzenia w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, wymagane było uzyskanie pozwolenia na ogrodzenie parkingu samochodowego. W wypadku ustalenia, że takie pozwolenie było konieczne, niezbędne będzie ustalenie, czy wykonane ogrodzenie powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Wyznacznikiem takiego pogorszenia może być wyłączenie części lub całości ogólnodostępnego parkingu, jeżeli miał on taki charakter, z możliwości korzystania z niego przez bliżej nie określona liczbę osób,

Stwierdzić zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie występują braki świadczące o niewyjaśnieniu zagadnień ważnych dla prawidłowego załatwienia sprawy, które to braki uniemożliwiają prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy na tle przepisów prawa materialnego. Miały one istotny wpływ na wynik sprawy i dotyczą decyzji organów obu instancji orzekających w sprawie,

Z tego względu - stosownie do art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 oraz art. 208 Kpa - należało orzec jak w sentencji wyroku,