Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1401/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2017 roku Wojewoda [...] odmówił E. P., A. W. i B. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...].

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 7 ust. 2 oraz art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 roku, poz. 20421 z późn. zm. dalej jako: "ustawa z 8 lipca 2005 roku") oraz art. 104 k.p.a.

Wyjaśnił, że [...] listopada 1990 roku B. S. wystąpiła o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami kraju przez J. S. we [...] przy ul. [...]. Następnie, [...] maja 1991 roku M. W. wystąpiła o przyznanie pozostałej części rekompensaty za mienie pozostawione na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej we [...].

B. S. wnioskami z [...] sierpnia 2005 roku i z [...] grudnia 2008 roku oraz M. W. wnioskiem z [...] grudnia 2008 roku wystąpiły o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. S. we [...] przy ul. [...], zgodnie z orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z [...] marca 1947 roku.

Wojewoda wskazał, że w toku postępowania uzyskał również uwierzytelnioną kopię wniosku z [...] września 1978 roku [...] S. W. - pełnomocnika M. W. skierowanego do Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami przy Urzędzie Dzielnicowym w [...] o przyznanie nieruchomości zamiennej w zamian za mienie pozostawione przez J. S. we [...] przy ul. [...] i ul. [...] oraz we wsi [...] oraz wniosku M. W. z [...] marca 1984 roku o oddanie w wieczyste użytkowanie działki budowlanej za zaliczeniem wartości mienia pozostawionego we [...] przy ul. [...]. Decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] lipca 1987 roku i aktem notarialnym z [...] października 1987 roku, sporządzonym przez notariusza G. I. zaliczono M. W. na poczet ceny nabycia lokalu mieszkalnego w [...] ul. [...] wartość mienia pozostawionego poza obecnymi granicami kraju, zgodnie z wyceną sporządzoną przez M. M. Wycena dotyczyła nieruchomości pozostawionej we [...] przy ul. [...], a sporządzona została na podstawie orzeczenia [...] z [...] marca 1947 r.oku oraz dodatkowego planu na budowę domu. Analiza powyższych dokumentów wskazuje, że wniosek M. W. z [...] marca 1984 roku został rozpatrzony ww. decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] lipca 1987 roku.

W ocenie Wojewody z analizy regulacji prawnych dotyczących prawa do rekompensaty, a obowiązujących w okresie, w którym złożony był wniosek M. W. z [...] września 1978 roku nie wynika, aby jakiekolwiek postępowania wszczęte na jego podstawie miały, w przypadku braku zakończenia sprawy, swoją "automatyczną" kontynuację po zmianie stanu prawnego. Regulacje te to w ocenie Wojewody ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości . Wymienione wyżej akty prawne (oraz wydane na ich podstawie akty wykonawcze) nie przewidywały aby sprawy dotyczące ekwiwalentu za mienie, wszczęte i niezakończone przed ich wejściem w życie, mogły być prowadzone na ich podstawie. Przepis zakładający kontynuację postępowania zawarty został dopiero w wydanym, na podstawie art. 212 ustawy 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 roku w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości oraz w późniejszych przepisach regulujących kwestie rekompensat za mienie, tj. w ustawie z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego oraz w aktualnie obowiązującej ustawie.

Organ uznał, że wniosek M. W. z [...] września 1978 roku złożony w okresie obowiązywania ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, najpóźniej z chwilą uchylenia tego aktu, utracił byt prawny. Zmiana przepisów wymagała wówczas złożenia nowych wniosków. Podsumowując Wojewoda wskazał, że nie miał podstaw prawnych, aby prowadzić postępowanie, w stosunku do nieruchomości pozostawionych we [...] przy ul. [...] i ul. [...] oraz we wsi [...] z wniosku M. W. z [...] września 1978 roku oraz występowania o oryginały akt sprawy dot. ww. wniosku w celu ich przekazania zgodnie z właściwością.

Wojewoda wskazał następnie, że postanowieniem z [...] lutego 2017 roku pozytywnie ocenił dowody, o których mowa w art. 2, art. 3, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy oraz wzywał strony do przedłożenia, w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania niniejszego wezwania operatów szacunkowych, sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego określających:

1. wartość prawa własności nieruchomości pozostawionej przez J. S. we [...] przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], obejmującej działkę nr [...] o powierzchni [...] m x [...] m ([...] m2 ), w tym ogród warzywno-owocowy o powierzchni [...] sążni kwadratowych ([...] m2), na której i znajdowały się dom mieszkalny, murowany, kryty blachą, o [...] ubikacjach, podpiwniczony o wymiarach zewnętrznych [...] m x [...] m oraz klozet murowany, kryty blachą o wymiarach zewnętrznych [...] m x [...] m;

2. wartość prawa własności lokalu mieszkalnego, położonego w [...] ul. [...], nr lokalu [...], składającego się z dwóch izb oraz przynależności o łącznej powierzchni [...] m2 oraz związanego z powyższym prawem udziału wynoszącego 3/25 części w prawie własności części wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz w prawie użytkowania wieczystego działki nr [...], o powierzchni [...] m2, objętej księgą wieczysta nr [...]. Na poczet ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego i opłat z tytułu użytkowania wieczystego części gruntu zaliczono wartość pozostawionego mienia przez J. S. we [...] ul. [...].

Ponieważ operaty szacunkowe nie zostały złożone przez strony postępowania, Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Po rozpoznaniu odwołania A. W. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] maja 2018 roku utrzymał w mocy decyzję Wojewody.

Minister wyjaśnił że [...] września 2017 roku wystosował pismo do stron postępowania, w którym wezwał je do przedłożenia stosownych operatów szacunkowych w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wezwania.

W odpowiedzi A. W. złożyła pismo z [...] stycznia 2018 roku w którym poinformowała że: "sporządzenie dwóch operatów szacunkowych jest dużym obciążeniem finansowym dla wnioskodawczyń (kilka tysięcy złotych) przy bardzo skromnych dochodach", dlatego też wnosi o zawieszenie postępowania odwoławczego bądź też o przedłużenie terminu na złożenie operatów szacunkowych o kolejne 24 miesiące, mające na celu zebranie odpowiedniej sumy pieniędzy lub o rozdzielenie przedmiotowej sprawy na dwie osobne, gdzie w pierwszej stronami będą A. W. i B. S., a w drugiej i E. P.

Z uwagi na powyższe organ wystosował [...] lutego 2018 roku pismo do E. P. i B. S. z zapytaniem, czy nie wnoszą sprzeciwu wobec wniosku w sprawie zawieszenia postępowania odwoławczego. E. P. pismem [...] lutego 2018 roku nie wyraziła zgody na zawieszenie ww. postępowania.

Minister podniósł, że po analizie akt sprawy dostrzegł konflikt zaistniały pomiędzy stronami niniejszego postępowania, tj. A. W., B. S. a E. P., który wpłynął na to, że Strony nie zdołały przedłożyć wymaganych operatów szacunkowych w wyznaczonym terminie. W związku z tym organ wystosował [...] marca 2018 roku pismo do E. P., w którym wezwał ją do jednoznacznego określenia swojego stanowiska w przedmiotowej sprawie poprzez wyrażenie woli, czy zainteresowana jest pozytywnym zakończeniem przedmiotowego postępowania, w tym współdziałaniem z pozostałymi Stronami w celu sporządzenia i dostarczenia operatów szacunkowych, czy nie zależy jej na potwierdzeniu tegoż prawa - w tym przypadku została poproszona o złożenie oświadczenia o wycofaniu wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W odpowiedzi E. P. pismem z dnia [...] marca 2018 roku oświadczyła, iż : "zależy mi jak najszybszym zakończeniu postępowania administracyjnego z wynikiem dla mnie pozytywnym, ale nie zamierzam przedłożyć operatu szacunkowego".

W związku z powyższym Minister [...] kwietnia 2018 roku odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego.

Następnie wyjaśnił, że postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty dzieli się na dwa etapy. Etap pierwszy obejmuje ocenę - rozstrzygnięcie, co do zasady - w zakresie spełnienia przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, zaś pozytywna ocena następuje w formie postanowienia - art. 7 ust. 1 ww. ustawy. W takim postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę m.in. do dołączenia do wniosku operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wezwanie do dołączenia operatu szacunkowego w razie pozytywnej weryfikacji przesłanek prawa do rekompensaty jest obowiązkiem wojewody, od którego nie można odstąpić. Drugim etapem omawianego postępowania jest wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty m.in. w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy.

Z powyższego wynika, że niezałączenie do wniosku dokumentów wymaganych przez przepisy ustawy skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Odnosi się to nie tylko do dokumentów, które należy dołączyć do wniosku w chwili jego składania, ale również do takich dokumentów, których obowiązek złożenia aktualizuje się po wydaniu postanowienia na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Jednym z takich dokumentów jest operat szacunkowy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 powyższej ustawy.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Minister wskazał, że niedołączenie w terminie wyznaczonym przez organ operatu szacunkowego należy traktować jako tzw. następczy brak wniosku wszczynającego postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W takiej sytuacji organ powinien wydać - na postawie art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku decyzję odmawiającą potwierdzenia tego prawa.

Końcowo Minister podzielił w pełni stanowisko Wojewody, że zastosowanie zgodnie z wnioskiem Skarżącej, rozwiązań prawnych dotyczących kontynuacji rozpoczętych postępowań - przyjętych m.in. w art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku, do uregulowań wcześniejszych byłoby jawnym złamaniem jednej z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa, czyli że: "prawo nie działa wstecz". W związku z tym, że ustawodawca nie zawarł w ówczesnych uregulowaniach prawnych możliwości "kontynuacji", tj. w szczególności w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, będącej jakoby "następcą" po ustawie 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - w czasie obowiązywania której M. W. złożyła swój wniosek - nie można w żaden sposób odnosić przepisów "współczesnych" do tamtego stanu faktycznego, jeżeli tego wprost nie przewidział ustawodawca w konkretnej normie.

W ocenie Ministra Wojewoda postąpił prawidłowo rozpoznając wyłącznie wnioski z lat 90 ubiegłego wieku.

Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 roku. Do wniosku należy dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy. Wniosek ten można było modyfikować, w tym, rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do dnia 31 grudnia 2008 roku, bowiem przepis art. 5 ust. 1 ww. ustawy, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają, gdyż jeżeli przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. W związku z powyższym, pismo z [...] marca 2011 r., w którym wymienione są dodatkowe nieruchomości, stanowi zdaniem Ministra odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innych nieruchomości niż wskazane we wcześniejszych wnioskach. Dlatego więc w opinii organu odwoławczego, Wojewoda winien, oprócz zaskarżonej decyzji, wydać jeszcze po przeprowadzeniu osobnego postępowania kolejną decyzję odnośnie przywołanych w piśmie z dnia [...] marca 2011 roku nieruchomości "[...]".

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. W. wniosła do tutejszego sądu skargę w której decyzji organu zarzuciła :

1) naruszenie art. 81 (wcześniej: art. 88) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej: "u.g.g.w.n.") poprzez uznanie, iż nie zwierał on w sobie "założenia kontynuacji" postępowań dotyczących ekwiwalentu za mienie zabużańskie, które wszczęte zostały na podstawie wcześniej obowiązującego przepisu, tj. przepisu art. 17 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (dalej: "u.g.t.m.o."), zaś taka zasada po raz pierwszy została zastosowana na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n.") oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 roku w sprawie sposobu obliczania wartości nieruchomości pozostawionych granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat %a użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (dalej: "rozporządzenie z 1998 roku"), podczas gdy wniosek taki jest całkowicie arbitralny i niczym nieuzasadniony w świetle następujących okoliczności:

a) prawo do zaliczania wartości pozostawionych na Wschodzie nieruchomości obowiązywało na mocy ustawy art. 17 u.g.t.m.o. (a także aktów wcześniejszych) w dacie składania przez M. W. wniosków z dnia [...] września 1978 roku (do Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami przy Urzędzie Dzielnicowym w [...]) oraz z dnia [...] marca 1984 roku, zaś przepisy u.g.g.w.n. tego prawa nie uchyliły, ale powtórzyły: brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że postępowania wszczęte na mocy poprzednio obowiązujących przepisów nie mogły być kontynuowane wobec braku wyraźnego wskazania w przepisach prawa;

b) samo umieszczenie art. 81 u.g.g.w.n. w rozdziale 8 zatytułowanym "Przepisy przejściowe i końcowe" zakładało kontynuację postępowań wszczętych na mocy poprzednio obowiązującego przepisu, tj. art. 17 u.g.t.m.o.;

c) o możliwości kontynuacji (lub nie) postępowań wszczętych na mocy dotychczas obowiązujących przepisów nie mogły decydować przepisy aktu niższego rzędu niż ustawa (tj. rozporządzenia),

zatem sam fakt, iż wydane na podstawie art. 212 u.g.n. rozporządzenie z 1998 roku w § 12 przewidywało zasadę kontynuacji postępowań wszczętych przed dniem 1 stycznia 1998 nie oznacza, że kontynuacji takiej nie zakładała u.g.g.w.n. z dnia 29 kwietnia 1985 roku co do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie; d) sam Wojewoda [...] ustalił (a czego nie zanegował Minister w zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2018 roku), że prawo M. W. (poprzednika prawnego Wnioskodawczyń) do zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami kraju na poczet ceny nabycia lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...], zostało przyznane decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1987 roku (nr [...]), na wniosek złożony przez nią w dniu [...] marca 1984 roku; powyższa okoliczność wprost wskazuje, że postępowania wszczęte przed wejściem w życie u.g.g.w.n. z dnia 29 kwietnia 1985 roku były kontynuowane na gruncie jej przepisów;

co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia:

2) art. 107 § 1 w zw. z art. 104 k.p.a. oraz w zw. z art. 27 ustawy z 8 lipca 2005 roku poprzez brak uznania zasadności złożonego wniosku o uzupełnienie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w przedmiocie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w odniesieniu do pozostawionych przez J. S. nieruchomości położonych: we [...] przy ul. [...] oraz we wsi [...],

podczas gdy, skoro w odniesieniu do w/w nieruchomości, mimo złożenia przez poprzednika prawnego Wnioskodawczyń stosownego wniosku, postępowanie nie zostało nigdy zakończone, powinno być ono kontynuowane na podstawie przepisów Ustawy Zabużańskiej, zatem brak w sentencji decyzji odniesienia się do w/w nieruchomości stanowi częściowy brak załatwienia sprawy w tym zakresie,

3) naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 lipca 2005 roku poprzez arbitralne wyznaczenie Wnioskodawczyniom 4-miesięcznego terminu na przedłożenie dwóch operatów szacunkowych, podczas, gdy z brzmienia Ustawy Zabużańskiej, jak również z ogólnych przepisów k.p.a. taki termin wcale nie wynika;

4) naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 Ustawy w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak przychylenia się do wniosku A. W. o wydłużenie (arbitralnie wyznaczonego przez organ II instancji terminu na przedłożenie operatów szacunkowych, podczas gdy:

- wniosek ten podyktowany był słusznym interesem strony, która na moment wydania postanowienia z dnia [...] września 2017 roku w dalszym ciągu nie dysponowała środkami pieniężnymi pozwalającymi na sfinansowanie operatów szacunkowych,

- wnioskodawczym nadal oczkuje na dokumentację z archiwum [...] we [...] dotyczącą powierzchni pozostawionych nieruchomości, a które to dokumenty mogą wpłynąć na zmianę ustalonej przez organ powierzchni i rodzaju pozostawionych nieruchomości,

- w przypadku zmiany powierzchni i rodzaju pozostawionych nieruchomości (na skutek oczekiwanej dokumentacji z [...]), zaszłaby potrzeba zmiany postanowienia organu I Instancji oraz sporządzenia nowego operatu szacunkowego, co w konsekwencji dodatkowo finansowo obciąży wnioskodawczynię,

5) naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 Ustawy Zabużańskiej w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez brak przychylenia się do wniosku A. W. o wydłużenie (arbitralnie wyznaczonego przez organ II instancji) terminu na przedłożenie operatów szacunkowych, a w związku z tym poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej,

podczas gdy w innych postępowaniach o uzyskanie prawa do rekompensaty albo nie wyznaczane są żadne terminy na złożenie operatu/ów, albo stosowane są różne terminy (przez różnych Wojewodów), albo też - pomimo wyznaczenia takiego terminu - organy administracyjne czekają z wydaniem decyzji do faktycznego jego przedłożenia;

6) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 3) ustawy z 8 lipca 2005 roku poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2017 roku i brak wskazania, na jakiej podstawie organ wyznaczył konkretny termin (4-miesięczny) na przedłożenie operatów szacunkowych;

7) naruszenie art. 62 k.p.a. poprzez brak przychylenia się do wniosku A. W. o rozdzielenie niniejszej sprawy z wniosku A. W. i B. S. do odrębnego postępowania i zawieszenie sprawy,

podczas gdy takie rozwiązanie nie stało w sprzeczności z treścią art. 62 k.p.a., zaś wobec postawy E. P., która z jednej strony blokuje wnioski o zawieszenie postępowania, z drugiej zaś wyraźnie oświadczyła iż nie zamierza przedłożyć operatu szacunkowego, takie postępowanie umożliwia ochronę słusznego interesu pozostałych Wnioskodawczyń.

A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

Z uwagi na zgon A. W. w trakcie trwania postępowania sądowego, sąd zawiesił postępowanie i podjął je po ustaleniu, że spadek nabyty został przez M. K. (Skarżącego).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

Sąd wskazuje na wstępie, że na etapie postępowania sądowego nie były już sporne, że ul. [...] to obecna nazwa dawnej ul. [...] we [...].

Odnosząc się zarzutów objętych punktami 1 i 2 petitum skargi wskazać należy, co następuje :

Jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych sądowi, M. W. [...] listopada 1978 roku złożyła wniosek o przyznanie jej nieruchomości zamiennej za mienie jej ojca J. S. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że był on właścicielem całego szeregu nieruchomości położonych na terenie [...], a w szczególności domu na działce we [...], dzielnica [...] przy ul. [...], dwóch parcel budowlanych położonych przy ul. [...] i [...] dawnej gminy [...] oraz parcel położonych we wsi [...]. Kolejny wniosek M. W. złożyła [...] marca 1984 roku, prosząc o oddanie jej w użytkowanie wieczyste działki budowlanej na ternie Dzielnicy [...] w [...] za zaliczeniem wartości mienia pozostawionego za granicą to jest we [...] przy ul. [...].

Po złożeniu wniosku z [...] marca 1984 roku, sporządzona została wycena mienia pozostawionego poza granicami kraju, obejmująca nieruchomość położoną we [...] przy ul. [...], protokół przyjęcia oświadczenia w sprawie wykupu mieszkania na własność położonego przy ul. [...] nr [...]. Następnie wydana została [...] lipca 1987 roku decyzja, wskazująca jako podstawę prawną art. 88 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości o sprzedaży na rzecz M. W. lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] nr [...]. Na poczet ceny sprzedaży tego lokalu zaliczona została wartość mienia pozostawionego za granicą. Umowa zbycia lokalu zawarta została [...] października 1987 roku.

Pismem z [...] listopada 1990 roku B. S. , jedna ze spadkobierczyń J. S., wystąpiła z wnioskiem o ekwiwalent za mienie pozostawione w [...] we [...] przez J. S. Wyjaśniła, że opis mienia zawiera Orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z [...] marca 1947 roku. W orzeczeniu tym wskazano, że J. S. pozostawił majątek we [...] przy ul. [...].

Następnie, [...] maja 1991 roku M. W. wystąpiła z wnioskiem o pozostają część odszkodowania za mienie pozostawione we [...] po 1945 roku.

B. S. ponowiła swój wniosek [...] sierpnia 2005 roku, a następnie pismem z [...] grudnia 2008 roku. Wnioski te, jak wynika z ich treści, dotyczyły pozostawionego przez J. S. we [...] domu murowanego z cegły, opisanego w urzeczeniu [...] z [...] marca 1947 roku, a więc nieruchomości przy ul. [...].

M. W. ponowiła wniosek o rekompensatę [...] grudnia 2008 roku, wskazując w nim wprost, że wnosi o przyznanie prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną we [...] przy ul. [...] (dawniej [...]). Również w pełnomocnictwie dołączonym do wniosku z [...] grudnia 2008 roku M. W. wskazała, że udziela pełnomocnictwa A. W. i M. K. do prowadzenia postępowania w sprawie rekompensaty w z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej parceli i domu murowanego przy we [...] przy ul. [...].

Treść wniosków składanych od lat 90tych ubiegłego wieku wskazuje wyraźnie, że intencją ich autorów było dochodzenie rekompensaty za mienie pozostawione przez J. S. we [...] przy ul. [...].

Tego też mienia dotyczą decyzje organów obu instancji, odmawiające potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez J. S. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...].

Sąd przypomina, że jak wskazane zostało w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 roku, I OPS 3/17, postępowanie w sprawie rekompensaty ma charakter wnioskowy, dotyczący konkretnej nieruchomości wskazanej przez wnioskodawcę.

W niniejszej sprawie, uznać należy, że M. W. oraz B. S. złożyły wnioski o przyznanie prawa do rekompensaty za konkretnie wskazaną nieruchomość, to jest za nieruchomość położoną we [...] przy ul. [...] (dawniej [...]). Nieruchomość ta wskazana została wprost w pismach B. S. z [...] listopada 1990 roku, [...] sierpnia 2005 roku i [...] grudnia 2008 roku oraz w piśmie M. W. z [...] grudnia 2008 roku i dołączonym do niego pełnomocnictwie.

Organy obu instancji rozpoznały wniosek w zakresie w jakim został sprecyzowany przez M. W. i B. S. w kolejnych pismach składanych od 1990 do 2008 roku. Brak było zatem podstaw do uzupełniania decyzji organu pierwszej instancji w zakresie wskazanym w odwołaniu.

W tej sytuacji, zarzuty objęte punktami 1 i 2 petitum skargi nie mogły zostać uznane za zasadne.

Kolejne zarzuty dotyczyły prowadzenia jednego postępowania dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną we [...] przy ul. [...] w stosunku do wszystkich spadkobierców J. S. Sąd wskazuje, że stanowisko organów w tym zakresie zgodne było ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 października 2017 roku, I OPS 3/17, w której tezie wprost wskazano, że "złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy". NSA podkreślił w uzasadnieniu uchwały, że w przypadku złożenia przez uprawniony podmiot skutkuje wszczęciem jednego postępowania w stosunku do wszystkich współuprawnionych. Nie było zatem możliwe "rozdzielenie" postępowania na postępowania prowadzone w stosunku do poszczególnych spadkobierców. Rozdzielenie to nie jest możliwe również w sytuacji gdy pomiędzy poszczególnymi spadkobiercami istnieje konflikt.

Zatem zarzut objęty punktem 7 petitum skargi uznać należało za niezasadny.

Zarzuty objęte punktami od 3 do 6 petitum skargi dotyczyły nie przedłużenia terminu na przedłożenie operatu szacunkowego.

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że w pełni podziela stanowisko organów, że nie przedłożenie operatu szacunkowego skutkuje koniecznością odmowy przyznania prawa do rekompensaty.

W niniejszej sprawie Wojewoda postanowieniem z [...] lutego 2017 roku wezwał strony postępowania do przedłożenia operatów szacunkowych w terminie dwóch miesięcy od daty dotrzymania postanowienia. B. S. pismem z [...] marca 2017 roku wystąpiła o przedłużenie do [...] kwietnia 2017 roku terminu do sporządzenia operatów, wyjaśniając że termin ten uzgodniony został z pozostałymi stornami postępowania. Następnie, wezwana przez organ, wyjaśniła, że wnosi o zawieszenie postępowania. Do wniosku tego przyłączyła się A. W. Zgody na zawieszenie postępowania nie wyraziła natomiast E. P. Organ odmówił zawieszenia postępowania postanowieniem z [...] kwietnia 2017 roku, a więc postanowieniem wydanym kilka dni przed upływem terminu wskazanego w piśmie B. S., jako termin wystarczający dla sporządzenia operatów szacunkowych.

Następnie w piśmie z [...] maja 2017 roku A. W. i B. S. wystąpiły ponownie o zawieszenie postępowania oraz o wydłużenie na okres 24 miesięcy terminu do sporządzenia operatów. Ponownie nie zgodziła się na to E. P.

Z uwagi na sprzeciw E. P., Wojewoda ponownie postanowieniem z [...] lipca 2017 roku odmówił zawieszenia postępowania a następnie decyzją z tej samej daty odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty.

A. W. również w toku postępowania prowadzonego przed organem drugiej instancji wystąpiła o zawieszenie postępowania i wydłużenie terminu do złożenia operatu szacunkowego (pismem z [...] stycznia 2018 roku, a więc złożonym blisko rok po wydaniu postanowienia wzywającego do przedłożenia operatów szacunkowych).

Sąd wskazuje w tym miejscu, że jak wynika z akt spraw, w Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] toczy się postępowanie z powództwa E. P. przeciwko Skarżącemu M. K. o zachowek po M. W. Postanowieniem z [...] listopada 2014 roku sąd zawiesił postępowanie o zachowek do czasu zakończenia sprawy o rekompensatę toczącej się przed Wojewodą. W piśmie z [...] marca 2018 roku E. P. wyjaśniła, że zależy jej na jak najszybszym zakończeniu postępowania administracyjnego, ale nie zamierza składać operatu szacunkowego. Podkreśliła, że postępowanie administracyjne z uwagi na działania podejmowane przez A. W. służy jedynie przedłużaniu zawieszenia postępowania o zachowek przeciwko jej synowi.

W konsekwencji organ drugiej instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2018 roku odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego a następnie decyzją z [...] maja 2018 roku utrzymał w mocy decyzję Wojewody.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że z uwagi na treść art. 98 § 1 k.p.a., wobec sprzeciwu wyrażonego przez E. P. ani organ pierwszej instancji ani organ odwoławczy nie miały możliwości zawieszenia postępowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutów nie przedłużenia terminu na złożenie operatów szacunkowych wskazać należy że organy obowiązane były do uwzględnienia stanowisk wszystkich stron postępowania. Za przedłużeniem postępowania opowiadały się A. W. i B. S. E. P. – powódka w sprawie o zachowek skierowanej przeciwko synowi A. W., wskazywała, że dąży do jak najszybszego zakończenia postępowania.

Decyzja organu drugiej instancji utrzymująca w mocy decyzję Wojewody wydana została przeszło 14 miesięcy po wydaniu postanowienia zobowiązującego strony do przedłożenia operatu szacunkowego. Oznacza to, że przez okres przeszło roku strony postępowania nie były w stanie uzgodnić czy rzeczywiście chcą uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty, co wiązało się z koniecznością przedłożenia operatów. Organy administracji nie miały kompetencji do rozwiązania istniejącego między stronami konfliktu. Jednocześnie nie można przyjąć, by w jakikolwiek sposób naruszyły przepisy postępowania. W sytuacji, w której dla uzyskania rozstrzygnięcia konieczne jest podjęcie przez stronę określonych działań; organ jest w pełni uprawniony do wyznaczenia stronie określonego terminu.

Sąd wyjaśnia końcowo, że sam fakt nie ustosunkowania się w decyzji organu odwoławczego do zarzutów odwołania kwestionujących termin wyznaczony dla przedłożenia operatów pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Uznając zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.