Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 214/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2007 r. przy udziale Prokuratora H. .G. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego; I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W.Batorowicz /-/ J.Szaniecka /-/ B.Kamieńska


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. decyzją z dnia [...]na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w sprawie zgodności z przepisami budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewidencyjny [...]położonej przy ul. [...] w P., nakazał inwestorom A. W. – B. i R. B. , w terminie do 1 kwietnia 2007 r. sporządzić i przedstawić projekt budowlany zamienny powyżej opisanego budynku. Projekt budowlany zamienny winien uwzględniać dokonane w trakcie prowadzenia robót budowlanych odstępstwa od ustaleń i warunków określonych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją pozwolenie na budowę oraz - w razie konieczności - określać zakres robót budowlanych doprowadzających budowę do stanu zgodnego z prawem.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w wyniku oględzin miejsca budowy przeprowadzonych w dniu [...] września 2006 r. oraz [...]grudnia 2006 r. ustalono, że inwestorzy dokonali istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego polegającego na zmianie długości budynku. Ustalono również, że przedmiotowy budynek zlokalizowany jest w odległości od 1,51 do 1,61 m od granicy z sąsiednią działką o nr ewidencyjnym [...]. Natomiast odległość między przedmiotowym budynkiem a budynkiem warsztatowym posadowionym w granicy z tą działką nr [...]wynosi od 1,43 do 1,47 m z uwagi na to, że budynek warsztatowy przekracza granicę z działką nr [...] o 0,80 m. Organ I instancji uznał, że odległość między budynkami nie stanowi naruszenia przepisu § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p.uznał, że z uwagi na wstrzymanie robót budowlanych, postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, zasadne było nałożenie na inwestorów obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

Odwołanie od powyższej decyzji w dniu [...] złożył E. J. kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji oraz jego uzasadnienie.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując na nieścisłości i uchybienia formalne postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p.

Organ II instancji uznał, że naruszono zasadę wynikającą z art. 10 § 1 kpa, służącą zapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego. Wskazano również, że przedmiotowy budynek zwrócony ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w stronę granicy działki może być usytuowany w odległości wynoszącej 1,5 m od granicy działki, przy czym odległość ta nie może zostać pomniejszona przez długość okapu.

Organ odwoławczy wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy należy rozważyć wystąpienie z wnioskiem do Wojewody o stwierdzenie nieważności decyzji pozwolenie na budowę w przypadku gdyby zezwalała ona na zlokalizowanie obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów prawa budowlanego. Organ I instancji powinien ustosunkować się także do twierdzeń zawartych w odwołaniu i uzupełnić swoje postępowanie w tym zakresie.

Inwestor – R.B. zaskarżył decyzję organu nadzoru budowlanego II instancji wnosząc o jej uchylenie, ponieważ została wydana po rozpoznaniu niepodpisanego odwołania. Skarżący argumentował, że odwołanie nie spełnia wymogów formalnych, co wyklucza możliwość jego rozpoznania.

Na rozprawie przed sądem administracyjnym pełnomocnik skarżącego zmienił wnioski skargi o tyle, że wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej uwzględnienie i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy wskazał, że skoro odwołanie nie zostało podpisane, a okoliczność ta w świetle zgromadzonych akt sprawy nie budzi wątpliwości, nie mogło ono wywołać skutków prawnych. Organ odwoławczy nie uzupełnił również tego braku formalnego podania wniesionego przez odwołującego się E. J. zgodnie z treścią przepisu art. 64 § 2 kpa. W tym stanie rzeczy uznać należało, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji organu II instancji.

Odpowiedź na skargę złożył także uczestnik postępowania E. J. , który domagał się jej oddalenia, jak również oddalenia wniosku organu II instancji o uwzględnienie skargi.

Uczestnik postępowania argumentował, że odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. złożył osobiście w biurze podawczym, na ręce pracownika organu. Pismo zawierało także adnotacje kto składa odwołanie. Mimo, że nie zostało odręcznie podpisane przez stronę to oświadczenie strony co do intencji złożenia takiego pisma do organu w obecności jego pracownika nie mogło budzić wątpliwości. Uczestnik postępowania wskazywał, że wielokrotnie kontaktował się z pracownikami organu I jak i II instancji, zatem wola odwołującego się była wielokrotnie wyrażana przed tymi organami, zatem brak było przesłanek do wezwania na podstawie art. 63 § 3 kpa.

Uczestnik podnosił, że potwierdził swoje oświadczenie woli wcześniej złożone na piśmie, a więc samo pismo będące odwołaniem od decyzji organu I instancji uległo konwalidacji. Zdaniem uczestnika organ odwoławczy rozpatrując odwołanie i wydając decyzję potwierdził wolę wyrażoną przez odwołującego się.

Uczestnik postępowania wyraził także niezrozumienie podstawy prawnej uwzględnienia skargi wskazanej przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę (art. 145 § 1 pkt 2 kpa).

Prokurator popiera skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga R.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zasługuje na uwzględnienie.

Nie ulega wątpliwości, że uczestnik postępowania E. J. wniósł na piśmie odwołanie od decyzji organu I instancji, którego własnoręcznie nie podpisał.

Zgodnie z treścią przepisu art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast z brzmienia art. 127 § 1 kpa i art. 129 § 1 kpa wynika, że wszczęcia postępowania odwoławczego domagać może się tylko strona niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji. Oznacza to, że wszczęcie postępowania przed organem odwoławczym uzależnione jest od tego, czy strona niezadowolona z rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji skorzysta z uprawnienia do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie może, zatem działać z urzędu, a w razie braku odwołania postępowanie wszczęte przed organem odwoławczym nie znajduje uzasadnienia w prawie i decyzja wydana w takim trybie dotknięta jest wadą nieważności.

W związku z tym kodeks postępowania administracyjnego reguluje wymogi formalne podania tak, aby po ich spełnieniu wniesienie odwołania wywołało skutek prawny. Z postanowień art. 61 §1 kpa w zw. z art. 63 § 3 kpa i art. 14 § 1 kpa wynika, że wniesione na piśmie żądanie wszczęcia postępowania odwoławczego powinno być opatrzone podpisem jego autora. Owy podpis stwarza domniemanie, że odwołanie pochodzi od osoby określonej jako wnoszącej podanie. Brak podpisu strony, gdy nie został usunięty, powoduje uchybienie uniemożliwiające wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. Niewystarczające jest, wbrew temu co podnosi uczestnik postępowania, wskazanie w pisemnym odwołaniu osoby wnoszącej ten środek zaskarżenia przy jednoczesnym braku jego własnoręcznego podpisu pod złożonym oświadczeniem woli.

Stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy należy oceniać na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy. Oświadczenie uczestnika postępowania zawarte w jego odpowiedzi na skargę nie może, więc usuwać uchybienia w postaci braku podpisu odwołania. Nie może też być uznane za potwierdzenie żądania zawartego w odwołaniu i konwalidować, obarczonego sankcją nieważności, postępowania odwoławczego.

Analiza akt administracyjnych organu drugiej instancji doprowadziła do wniosku, że prócz niepodpisanego odwołania wniesionego przez E. J. brak jest jakichkolwiek innych dokumentów pochodzących od odwołującego się, które potwierdzałyby jego żądanie i mogły eliminować przedmiotowy brak formalny odwołania. Brak ten powinien być usunięty poprzez wezwanie wnoszącego odwołanie do jego podpisania w terminie i pod rygorem przewidzianym dyspozycją art. 64 § 2 kpa.

Reasumując, należało zatem przyjąć, że odwołanie E. J. nie było zdolne do wywołania skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego. Postępowanie to, oparte na zasadzie skargowości, mogło być uruchomione tylko w wyniku dokonania przez uprawniony podmiot czynności prawnej - wniesienia odwołania. Nieusunięty brak w postaci niepodpisanego odwołania spowodował, że odwołanie nie wywołało skutku prawnego w postaci jego wniesienia. W rezultacie organ II instancji rozpoznający, obarczone brakiem formalnym, odwołanie działał niejako z urzędu, więc bez podstawy prawnej (porównaj wyrok NSA z dnia 18 maja 1994 r. SA/Gd 2365/93, POP 1997/3/62; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., IV SA 689/97 Lex 47329; wyr. NSA z dnia 15 września 2000 r., III SA 417/00, Lex 47217).

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaskarżoną decyzję z rażącym naruszeniem prawa przewidzianym w treści art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Okoliczność ta skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji drugoinstancyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Odnosząc się do wątpliwości uczestnika postępowania, wyjaśnić należy, że organ II instancji w odpowiedzi na skargę wnioskował o stwierdzenie nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie jak to błędnie przyjmuje uczestnik - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa.

W tym stanie rzeczy w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego znajduje uzasadnienia w art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ W.Batorowicz /-/ J.Szaniecka /-/ B.Kamieńska

MK