Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 675/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134 i art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie przedłużenia ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego K. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2020r., nr [...] po rozpoznaniu zażalenia K. S. K. na postanowienie Wójta Gminy J. z dnia [...] czerwca 2020r. znak: [...] w sprawie przedłużenia ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydanej przez Wójta Gminy J. w dniu [...] lipca 2014r. znak: [...] dla przedsięwzięcia polegającego na: "Rozbudowie kompostowni odpadów, jako elementu instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz budowie placów do czasowego magazynowania odpadów i surowców wtórnych, w tym złomu" na terenie Zakładu U. w H. na działkach o nr geod. [...]oraz części działek o nr geod. [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność zażalenia K. S. K.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 5 czerwca 2019r. Przedsiębiorstwo U. "L. " Sp. z o.o. wystąpiło z wnioskiem o przedłużenie ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydanej przez Wójta Gminy J. dnia 31 lipca 2014 r., znak: [...] dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie kompostowni odpadów, jako elementu instalacji mechaniczno - biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz budowie placów do czasowego magazynowania odpadów i surowców wtórnych, w tym złomu" na terenie Zakładu U. w H. na działkach o nr geod. [...] oraz części działek o nr geod.[...].

Wójt Gminy Juchnowiec K., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020r. nr [...], działając na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w związku z art. 72 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283 ze zm.), przedłużył ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydanej przez Wójta Gminy J. dnia [...] lipca 2014 r., znak: [] dla opisanego na wstępie przedsięwzięcia.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. S. K., wnosząc o jego zmianę. W ocenie żalącego się przedłużenie ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest nieuprawnione, albowiem w prowadzonym postępowaniu należało wziąć pod uwagę udział społeczeństwa w szczególności biorąc pod uwagę potencjalne zagrożenia środowiska związane z gospodarką odpadami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] lipca 2020r., nr[...] , na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., stwierdziło jego niedopuszczalność.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Przyczyny podmiotowe pozostają zaś w bezpośrednim związku z przyznaniem jednostce statusu strony. Sam natomiast udział w postępowaniu przed organem I instancji nie przesądza interesu prawnego jednostki w sprawie. Podobnie fakt doręczenia decyzji nie daje jednostce automatycznie legitymacji do wniesienia odwołania.

Dalej, powołując regulację art. 28 k.p.a., organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283 z późn. zm.), zgodnie z którym stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust.1. Analizując powyższe przepisy Kolegium podkreśliło, że status strony postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań zgody uzyskują oprócz potencjalnego inwestora właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Oddziaływanie to oceniane jest przy zastosowaniu określonych w przepisach materialnego prawa administracyjnego dopuszczalnych norm substancji, hałasu, energii.

Dalej odnosząc powyższe regulacje na płaszczyznę rozpoznawanej sprawy Kolegium doszło do wniosku, że z materiału dowodowego sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż nieruchomość Skarżącego, położona przy ul. B. w O., znajduje się w odległości ok. 1500 m od terenu przedmiotowej inwestycji, a więc w odległości znacznie przekraczającej ustawowe kryterium wynoszące 100 m, od terenu inwestycji. Ponadto, jak zauważył organ, Skarżący nie był również uznany za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. W tym zakresie Kolegium odwołało się do wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 707/l9, w którym przesądzono, że "w postępowaniu o przedłużenie ważności decyzji środowiskowej prawo strony mają te wszystkie podmioty, które były legitymowane do udziału w postępowaniu głównym dotyczącym wydania tej decyzji". Ponadto, jak zauważyło SKO, Skarżący nie wykazał, że na działkach o nr geod. [...] oraz części działek o nr geod. [...] należących do Zakładu U. w H., zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska dla przedsięwzięcia polegającego na: "Rozbudowie kompostowni odpadów, jako elementu instalacji mechaniczno -biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz budowie placów do czasowego magazynowania odpadów i surowców wtórnych, w tym złomu". Skarżący nie wykazał również, że działka stanowiąca jego własność znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania ww. przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Na podstawie powyższych okoliczności oraz brzmienia art. 74 ust. 3a pkt. ww. ustawy, Kolegium doszło do wniosku, że K. S.K., nie służy prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy J. z [...] czerwca 2020r., albowiem nie jest ona stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Skargę na powyższe postanowienie SKO do sądu administracyjnego wywiódł Skarżący wnosząc o jej uchylenie i rozpatrzenie możliwości złożenia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy J. z dnia [...] lipca 2014 r. dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie kompostowni odpadów jako element instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz budowie placów do czasowego magazynowania odpadów i surowców wtórnych, w tym złomu" na terenie Zakładu U .w H. na działkach o nr geod.[...] oraz części działek o nr geod.[...], oraz rozpatrzenie możliwości wydania decyzji mającej na uwadze udział społeczeństwa.

W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu organ skupiając się wyłącznie na tym, że należąca do niego nieruchomość znajduje się w znacznej odległości, pominął całkowicie dotychczasową uciążliwość sąsiedztwa już i tak dużego Zakładu U. w H. Tymczasem organ powinien poddać ocenie także parametry eksploatacji danej instalacji w zakresie przekroczenia standardów emisyjnych i standardów imisyjnych. W szczególności dotyczyć to może ustalenia, czy emisja z tej instalacji nie przekształciła się w zanieczyszczenie środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 49 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Końcowo Skarżący zasygnalizował, iż P. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. przeprowadził kontrolę instalacji w Z. w H. w Przedsiębiorstwie U L. sp. z o.o., która to kontrola wykazała szereg nieprawidłowości, m.in., że odpady składowane są niezgodnie z ich przeznaczeniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu z powodów, które sąd wziął pod uwagę z urzędu nie będąc związanym wnioskami i zarzutami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, ale będąc związanym granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Rozważania w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaś zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie..

Przed zaprezentowaniem argumentacji co do dostrzeżonego przez sąd naruszenia, należy przypomnieć, że sądowa kontrola administracji publicznej jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2167). Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy a także czy zaskarżony akt nie jest dotknięty kwalifikowanymi wadami skutkującymi koniecznością stwierdzenia jego nieważności (art. 145 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie jest postanowienie SKO z dnia [...] lipca 2020r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Skarżącego na postanowienie Wójta Gminy J. z dnia [...] czerwca 2020r. nr [...] o przedłużeniu ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego na wstępie przedsięwzięcia.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania zobowiązany jest bowiem zbadać dopuszczalność odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub przyczyn podmiotowych, przy czym do tych drugich należy brak legitymacji procesowej i w konsekwencji odwoławczej podmiotu, który odwołanie wniósł.

Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych, tzn. gdy podmiot wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania, może mieć miejsce wyłącznie, gdy brak interesu prawnego jest widoczny "na pierwszy rzut oka", jest oczywisty. Przepis art. 134 k.p.a. pozwala bowiem na stwierdzenie niedopuszczalności odwołania wyłącznie w sytuacji, gdy występuje przypadek oczywistego braku legitymacji odwoławczej, a brak ten nie wiąże się z oceną interesu prawnego (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. R.Hauser, M.Wierzbowski, C.H.Beck, Warszawa 2014, str. 526-563, 585 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). Ma to miejsce przykładowo w przypadku, gdy przepis prawa ograniczy krąg osób uprawnionych do wniesienia odwołania do ściśle określonych normą prawną podmiotów.

Taka sytuacja, zdaniem sądu, nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie, albowiem Kolegium dokonało ustaleń i oceny prawnej w zakresie legitymacji Skarżącego do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy J. z [...] czerwca 2020r., argumentując, że nie jest ona stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Konkluzję organu w tym zakresie poprzedziła szczegółowa analiza materiału dowodowego sprawy, z której wynikało, że nieruchomość Skarżącego znajduje się w odległości ok. 1500 m od terenu przedmiotowej inwestycji, a więc w odległości znacznie przekraczającej ustawowe kryterium określone w art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wynoszące 100 m od terenu inwestycji. Oceniając legitymację Skarżącego organ ustalił również, że nie był on uznany za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia, co wynika w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 707/19. Kolegium stwierdziło także, że Skarżący nie wykazał, aby na działkach o nr geod. [...] oraz części działek o nr geod. [...] należących do Zakładu U. w H., zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie kompostowni odpadów, jako elementu instalacji mechaniczno -biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz budowie placów do czasowego magazynowania odpadów i surowców wtórnych, w tym złomu". Ponadto, zdaniem organu, Skarżący nie wykazał też, aby działka stanowiąca jego własność znajdowała się w zasięgu znaczącego oddziaływania ww. przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia świadczy jednoznacznie o tym, że organ odwoławczy skrupulatnie przeprowadził fazę wstępną postępowania zażaleniowego, w ramach której zweryfikował – negatywnie– legitymację procesową Skarżącego. Taka weryfikacja, skutkująca stwierdzeniem, że Skarżący nie posiada w sprawie interesu prawnego do zaskarżenia postanowienia Wójta z 5 czerwca 2020r., uzasadniała zdaniem sądu, wydanie decyzji o umorzeniu postępowania zażaleniowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., a nie, jak uczyniono to w przedmiotowej sprawie – postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia. Przepis art. 134 k.p.a., co należy jeszcze raz podkreślić, nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia, że odwołujący się (żalący się) nie jest stroną postępowania administracyjnego, jeżeli weryfikacja legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego odwołanie (zażalenia) podlegała merytorycznemu badaniu w toku postępowania odwoławczego, jak to miało miejsce w kontrowanym postępowaniu,. Na konieczność ponownego przeanalizowania legitymacji K. S. K. zwrócił zaś uwagę tut. sąd w wyroku z 16 stycznia 2020r. sygn.. akt II SA/Bk 707/19 wskazując "odnośnie legitymacji K. K. sąd jej nie kwestionuje w postępowaniu sądowym na obecnym etapie wyjaśnienia sprawy, bowiem zaskarżone postanowienie wydano na skutek rozpoznania zażalenia przez tę osobę wniesionego. Natomiast nie wyjaśniono w sprawie czy przyznanie mu przymiotu strony na etapie administracyjnym znajduje uzasadnienie w świetle art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej". Skoro zatem Kolegium takiej analizy dokonało m.in. w kontekście powoływanego art. 74 ust. 3 a ustawy środowiskowej, to merytoryczna negatywna ocena w tym zakresie powinna przybrać formę decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie postanowienia, o jakim mowa w art. 134 k.p.a.

Z tych przyczyn, uznając, niezależnie od argumentacji skarżącego, że zaskarżone postanowienie organu II instancji, wydane w postępowaniu zażaleniowym, naruszyło art. 134 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, sąd orzekł o jego uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchylenie zaskarżonego postanowienia wyłącznie z przyczyn procesowych nie pozwala na tym etapie sądowi administracyjnemu, zważywszy na funkcję wyłącznie kontrolną wobec administracji publicznej i zastrzeżenie jurysdykcji administracyjnej organom administracji publicznej, na wyprzedzającą merytoryczną ocenę legitymacji czynnej Skarżącego do udziału w prowadzonym postępowaniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając uiszczony wpis od skargi od organu na rzecz skarżącego.