Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 721/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 f ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 142
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta G. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego P. E. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją znak: [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania P. E. od decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...], mocą której Burmistrz Gminy i Miasta G. wniósł sprzeciw wobec zamiaru usunięcia drzew rosnących na działce nr ewidencyjny [...] w miejscowości L. gm. G., utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Burmistrz Gminy i Miasta G. wniósł sprzeciw wobec zamiaru usunięcia przez P. E. (dalej: skarżący) drzew rosnących na działce numer ewidencyjny [...], w miejscowości L. gmina G.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] marca 2018 r. wpłynęło zgłoszenie skarżącego dotyczące zamiaru usunięcia drzew w miejscowości L., gmina G.. Podał, że zgłoszenie powinno zawierać imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości z której drzewa maja być usunięte oraz rysunek lub mapkę określającą usytuowanie drzew na nieruchomości. Wobec braku ostatniego elementu, jaki winno zawierać zgłoszenie, postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Burmistrz wezwał skarżącego do uzupełnienia zgłoszenia. Pomimo upływu zakreślonego terminu zgłoszenie nie zostało uzupełnione, wobec czego organ wniósł sprzeciw.

W odwołaniu skarżący zarzucił nie uwzględnienie wszystkich faktów mających znaczenie dla sprawy, a znajdujących się w Wydziale Ochrony Środowiska w Urzędzie Gminy i Miasta G., zmanipulowanie ustawą o ochronie przyrody w sposób wygodny dla rozpatrzenia sprawy oraz przeprowadzenie postępowania bez poszanowania zasad ogólnych Kpa w szczególności art. 6, art. 7b, art. 9 -12 Kpa. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że skarżący wystąpił z wnioskiem do Burmistrza Gminy i Miasta G. o wydanie zezwolenia na wycinkę i usunięcie drzew rosnących na działce nr [...] położonej w L. stanowiącej jego własność, wobec konieczności uporządkowania działki. Uznał, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 142) określający wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, zgodnie z którym przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podniósł, że jak wynika z wniosku skarżącego nieruchomość nr [...] w L., gmina G. jest jego własnością, zaś wycinka drzew jest prowadzona w celu uporządkowania działki, zatem zasadnie Burmistrz zakwalifikował wniosek jako zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew. Zauważył, że wszczęcie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na nieruchomości stanowiących własność osoby fizycznej dopuszczalne jest wyłącznie wtedy, gdy wniosek o wydanie takiego zezwolenia zawiera informację, że drzewo usuwane jest na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jeżeli natomiast wniosek zawiera informację, że wycinka prowadzona jest na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, organ winien przeprowadzić postępowanie o jakim mowa w art. 83 f ust. 6 ustawy, przewidziane w przypadku zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew. Przepis ten wskazuje, że organ, o którym mowa w art. 83 a ust. 1, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio: nazwy gatunku drzewa, obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo posiada kilka pni obwodu każdego z tych pni, bądź obwodu pnia poniżej korony – gdy drzewo nie posiada pnia. Jednakże zgłoszenie zawiera: imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości z której drzewo ma być usunięte oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości (art. 83 f ust. 5 ustawy o ochronie przyrody). W przypadku, gdy zgłoszenie nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w ust. 5, właściwy organ nakłada obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni (art. 83 f ust. 9), a w razie jego nieuzupełnienia wnosi sprzeciw w drodze decyzji (art. 83 f ust. 15 pkt 2 ustawy).

Nie jest sporne, zdaniem SKO, że wniosek skarżącego nie zawierał wymaganego rysunku lub mapki, zatem zasadnie organ wezwał do uzupełnienia zgłoszenia o brakujący dokument w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia w tej sprawie. Ponieważ skarżący, mimo otrzymania w dniu [...] kwietnia 2018 r. w/w postanowienia i upływu 7 dniowego terminu, nie dostarczył rysunku ani mapki organ obowiązany był wnieść sprzeciw do zgłoszenia (art. 83 f ust. 15 pkt 2).

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że organ nie był uprawniony do prowadzenia postępowania w oparciu o wniosek, co do którego stwierdzono brak wymaganych prawem elementów. Dopiero uzupełnienie wniosku uprawniało organ do podjęcia czynności, o których mowa w art. 83f ust. 6 ustawy, w tym ustalenia obwodu pni, o usunięcie których ubiega się skarżący. Podniosło, że postępowanie w przedmiotowej sprawie jest postępowaniem odrębnym od postępowania które toczyło się w 2009 r. i zostało zakończone wydaniem zezwolenia na wycięcie drzew, w związku z tym organ nie może opierać się na dowodach zgromadzonych na potrzeby prowadzonego [...] lat temu postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. oraz decyzji Burmistrza Gminy i Miasta G. w całości, uwzględnienie wniosku, ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie ich do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. pominięcie faktu, iż przeprowadzone postępowanie nastąpiło z naruszeniem art. 61 § 4 kpa bez wszczęcia postępowania i zawiadomienia wszystkich stron będących stronami w sprawie stosownym zawiadomieniem;

2. pominięcie faktu, iż przeprowadzone postępowanie nastąpiło bez poszanowania zasad ogólnych zawartych w Kodeksie Postępowania Administracyjnego w szczególności art. 6, art. 7b art. 8 – 12 kpa;

3. pominięcie faktu, iż przeprowadzenie postepowania nastąpiło bez uwzględnienia wszystkich faktów mających znaczenie dla sprawy, a znajdujących się w Wydziale Ochrony Środowiska w Urzędzie Gminy i Miasta G., które bez odnoszenia się do przepisów prawa a przy zastosowaniu wyłącznie logiki i wiedzy związanej z rośnięciem drzew wskazywałyby na drzewa tzw. samosiejki do których nie jest potrzebne zezwolenie;

4. pominiecie faktu, iż przeprowadzone postępowanie nastąpiło przy zmanipulowaniu ustawą o ochronie przyrody przez Burmistrza Gminy i Miasta G., a wydana decyzja SKO wskazuje na dalszą manipulację o charakterze służebnym w stosunku do organu administracyjnego Burmistrza Gminy i Miasta G., bo położonego w Okręgu R..

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne zarzuty wskazując między innymi, że organ administracji publicznej nie może wprowadzać w błąd obywatela i określać za niego zamiaru co do uporządkowania gruntu, bez jego wiedzy, bo w tym celu służy postępowanie, a także winien prowadzić postępowanie administracyjne w taki sposób, by osoby w nim uczestniczące nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Podniósł, że przeprowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej z poszanowaniem wszystkich stron uczestniczących, a następnie wydanie stosownego zezwolenia lub wytłumaczenia, ze takie zezwolenie jest niepotrzebne pogłębia zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Podkreślił, że organ I instancji nie ustalił jaki jest zamiar wnioskodawcy co do działki, którą chce uporządkować i czy mają zastosowanie w stanie faktycznym sprawy wyłączenia od uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie w sprawie niniejszej zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia [...] lutego 2018 r. o wydanie zezwolenia na wycinkę i usunięcie drzew rosnących na działce skarżącego nr [...], położonej w L.. We wniosku wskazano, że wycinka a następnie usunięcie drzew, podyktowane jest uporządkowaniem działki. Procedujące w tej sprawie organy obu instancji uznały, że przedmiotowy wniosek złożony został w trybie określonym w art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, a więc że przedmiotem wniosku jest wycinka drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Konsekwencją tego założenia było przyjęcie przez organy, że obowiązkiem skarżącego było dokonanie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa jeżeli obwód pnia mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew. Ponieważ zgłoszenie takie winno odpowiadać wymogom z art. 83 f ust. 5 ustawy, a wniosek skarżącego nie zawierał wszystkich określonych tym przepisem elementów, organ I instancji wdrożył procedurę przewidzianą dla takich sytuacji określoną w dalszych regulacjach ustawy o ochronie przyrody tj. art. 83 f ust. 9, a wobec nieuzupełnienia zgłoszenia w art. 83 f ust. 15 pkt 2, co zaaprobował organ odwoławczy.

W ocenie Sądu postępowanie takie było nieprawidłowe i co najmniej przedwczesne wobec nieustalenia przez organy wszystkich okoliczności wniosku dotyczącego usunięcia drzew przez skarżącego o jakich mowa w ustawie o ochronie przyrody. W przedmiotowej sprawie organy w sposób arbitralny przyjęły, że wniosek dotyczy usunięcia drzew na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą podczas, gdy we wniosku skarżący podnosi jedynie, że usunięcie drzew podyktowane jest uporządkowaniem działki. Nie można zatem z pisma skarżącego wysnuć wniosku, że skarżącemu przyświeca cel niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej, bo nie ma o tym mowy w tym piśmie.

Zauważyć należy, że ustalenie celu w jakim skarżący usuwa drzewa jest istotne z punktu widzenia regulacji ustawy o ochronie przyrody i rodzi określone konsekwencje, co do dalszego trybu postępowania w zależności od tego celu. I tak np. art. 83 f ust.1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody stanowi, że nie wymaga zezwolenia usunięcie drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Zatem w sytuacji, gdyby taki był powód złożonego wniosku, skarżący nie musiałby legitymować się ani zezwoleniem na usuniecie drzew, nie dotyczył by go także obowiązek zgłoszenia. Podobna sytuacja ma miejsce np. gdy chodzi o drzewa na plantacjach lub lasach, czy drzewa owocowe na pewnego rodzaju nieruchomościach (art. 83f ust. 4 i ust. 5) bądź też drzewa o obwodzie pnia poniżej pewnej szerokości w zależności od gatunku drzewa (przywołany wyżej art. 83 f ust. 4).

W ocenie Sądu stan faktyczny w sprawie niniejszej nie został ustalony w sposób niewątpliwy, który pozwalałby na prawidłowe dalsze procedowanie w tej sprawie. Przyjęte rozstrzygniecie z uwagi na braki stanu faktycznego – organ nie ustalił jaki jest zamiar wnioskodawcy co do działki, którą chce uporządkować i czy mają zastosowanie w stanie faktycznym sprawy wyłączenia od uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew - wymyka się spod kontroli przepisów prawa, które stosowały organy.

Z uzasadnienia organu I instancji w żaden sposób nie wynikają motywy jakimi kierował się Burmistrz kwalifikując pismo skarżącego jako zgłoszenie podlegające rygorom z art. 83f ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. Z kolei SKO w swym uzasadnieniu wskazało, że wniosek zawiera informację, że wycinka prowadzona jest na cele nie związane z działalnością gospodarczą, co jak wskazano wyżej, jest jedynie domniemaniem organu odwoławczego, które nie znajduje oparcia w piśmie skarżącego. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej obowiązane stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zauważyć trzeba, że zasady ogólne postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym zasada prawdy obiektywnej jest nie tylko zasadą dotyczącą prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do "załatwienia sprawy" zgodnie z ta zasadą.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji pouczy skarżącego o treści obowiązujących obecnie kazuistycznych regulacjach ustawy o ochronie przyrody w stosownym zakresie i przeprowadzi postępowanie mając na uwadze identyfikację żądania strony w świetle obowiązującej ustawy, a następnie podejmie dalsze czynności stosownie do poczynionych ustaleń, przy czym nie można wykluczyć, że będą to czynności analogiczne z poczynionymi w tej sprawie.

Jednocześnie, zdaniem sądu nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący nie uwzględnienia przez organy zezwolenia na wycinkę drzew, które wydano dla skarżącego w 2009 r. Podzielić należy stanowisko SKO, że postępowanie to jest postępowaniem odrębnym w stosunku do tego z 2009 r. Sąd podziela również i to stanowisko Kolegium, że organ nie był uprawniony do prowadzenia postępowania w oparciu o wniosek, co do którego stwierdzono brak wymaganych prawem elementów, a dopiero uzupełnienie wniosku uprawniało organ do podjęcia czynności, o których mowa w art. 83f ust. 6 ustawy, natomiast, jak podniesiono wyżej w przedmiotowej sprawie problematyczna jest zasadność zakwalifikowania wniosku jako zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2018 r., poz. 1302, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a., przy czym na zasądzoną kwotę [...] zł składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.