Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 341/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska – Szostak, , Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi H.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

H. F. dalej: strona, skarżąca) wnioskiem z [...] lutego 2018 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ; ZUS; Zakład) o umorzenie zaległych należności przypadających w stosunku do ZUS. W uzasadnieniu wniosku powoła się na niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, trudną sytuację finansową i materialną, postępującą chorobę własną oraz męża uniemożliwiającą podjęcie dodatkowego źródła dochodu.

Do wniosku dołączyła: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej; zeznanie podatkowe PIT za 2016 r.; zaświadczenie Biura Doradztwa Podatkowego potwierdzające poniesioną stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2016 i 2017; faktury oraz rachunki potwierdzające ponoszone miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oraz leczeniem i wykupem lekarstw. Ponadto dołączyła: pismo, w którym wyjaśnia okoliczności podjętej decyzji o zawieszeniu, a następnie o likwidacji prowadzanej działalności, obecną sytuację finansową w jakiej się znajduje wspólnie z mężem; decyzję o ponownym ustaleniu świadczeń rentowych; orzeczenie orzekające o niepełnosprawności; zaświadczenia lekarskie określające jej stan zdrowia oraz męża; zaświadczenie o stanie zdrowia męża wydane dla potrzeb orzekania o niepełnosprawności; faktury potwierdzające wydatki ponoszone na zakup leków; rachunki za wizyty lekarskie; faktury potwierdzające wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Decyzją z [...] kwietnia 20186 r. (sygn. spr. [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., działając na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017 r., poz. 1778, ze zm.; dalej też: u.s.u.s.; ustawa), odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od września 2015 r. do czerwca 2017 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że: nieopłacanie w terminie składek nie było przez nią zawinione; mieszkanie, które stanowi współwłasność z męża nie może być sprzedane w celu zapłaty zaległych składek, ponieważ jest to ich miejsce zamieszkania; stan jej zdrowia i męża nie pozwala na podjęcie pracy zarobkowej, która pozwoliłaby na uzyskiwanie dochodów, które pokryłyby przedmiotowe zaległości. Podniosła, że odmowa spowoduje dalsze narastanie zaległości i wdrożenie egzekucji, która może doprowadzić do ubóstwa.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r., opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w oparciu o zgromadzoną dokumentację, ustalono następujący stan faktyczny. Strona prowadziła działalność gospodarczą w okresie od [...] kwietnia 1991 r. do [...] grudnia 2017 r. Wykreślenie wpisu z właściwego rejestru nastąpiło z dniem [...] stycznia 2018 r. Prowadząc działalność gospodarczą nie odprowadzała należnych składek powodując powstanie zobowiązań na własne ubezpieczenia społeczne za okres od września 2015 r. do czerwca 2017 r. w kwocie [...] zł należności głównej plus odsetki w wysokości [...] zł. Należności te nie są objęte postępowaniem egzekucyjnym.

Wskazano, że aktualnie strona nie pracuje, uprawniona jest do świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przyznanego okresowo do [...] lutego 2019 r. w miesięcznej kwocie brutto [...] zł, (do wypłaty [...] zł.) Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, uprawnionym również do świadczenia rentowego przyznanego na trwałe z tytułu częściowej niezdolności do pracy w miesięcznej kwocie do wypłaty [...] zł. Wraz z mężem zamieszkuje w lokalu mieszkalnym składającym się z trzech pokoi, kuchni, łazienki, wc i przedpokoju o powierzchni [...] m2, stanowiącym własność na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Oprócz wskazanej nieruchomości posiada również na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej grunt oddany w użytkowanie wieczyste i budynek stanowiący garaż.

Dalej wskazano, że z oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że posiada majątek ruchomy w postaci [...] - wartość giełdowa pojazdu w graniach od [...] do [...] tysięcy złotych oraz telewizor, lodówkę i pralkę (wartości [...] zł.). Wynika, że stałe miesięczne kosztów utrzymaniem obejmują: czynsz w kwocie [...] zł, opłaty eksploatacyjne na kwotę [...] zł, wydatki związane z leczeniem w wysokości [...] zł oraz "inne" w kwocie [...] zł. Nie posiada zobowiązań pieniężnych wobec innych niż ZUS wierzycieli.

Powyższy stan faktyczny został przeanalizowany i oceniony w oparciu o przesłanki warunkujące umorzenie należności, wynikające z art. 28 ust. 1, 2 i ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wskazano w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., umorzenie należności może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności. Natomiast okoliczności uzasadniające stwierdzenie przesłanki całkowitej nieściągalności zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę w art. 28 ust.3 u.s.u.s.

Całkowita nieściągalność należności zachodzi zaś wtedy, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Stwierdzono, że w sytuacji strony ta przesłanka nie występuje.

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. –Prawo upadłościowe. Wskazano, że strona nie wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Wskazano w tym zakresie, że samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza automatycznie o wystąpieniu całkowitej nieściągalności. W tych przypadkach bowiem, konieczne jest stwierdzenie przez organ, że brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności. Strona natomiast uprawniona jest do świadczenia rentowego stanowiącego składnik majątku podlegający egzekucji administracyjnej jak i sądowej. Ponadto posiada majątek w postaci nieruchomości tj. mieszkanie, wraz z budynkiem w postaci garażu. Wobec powyższego przesłanka powyższa nie występuje w sprawie.

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Stwierdzono, że nie wstępuje ta przesłanka.

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Stwierdzono, że nie wstępuje ta przesłanka, koszty te wynoszą [...] zł.

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postepowaniu upadłościowym. Stwierdzono, że nie wstępuje ta przesłanka.

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wskazano, że organy te nie stwierdziły braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wobec powyższego przesłanka nie zachodzi.

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podniesiono, iż obecnie przedmiotowe należności nie są objęte postępowaniem egzekucyjnym, tym samym nie można uznać za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Tym samym przesłanka nie zachodzi.

W podsumowaniu podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna przesłanka nieściągalność.

Wskazano dalej w uzasadnieniu, że w uzasadnionych przypadkach, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Zasady umarzania należności z tytułu składek określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z powołanym rozporządzeniem (§ 3 ust. 1), Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. Gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazano w tym zakresie, że należy przez to rozumieć sytuację, w których po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana wraz z najbliższą rodziną nie będzie dysponowała środkami finansowymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych, których jednym z podstawowych czynników jest umożliwienie utrzymania dobrego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego. Podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny tego kryterium jest kwota określająca minimum socjalne. Zgodnie z informacją, przedstawianą przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) z 13.04.2018 r., średnioroczne minimum socjalne w 2017 r. w 2-osobowym gospodarstwie emeryckim wynosiło 1.864,73 zł.

Wyjaśniono, że minimum socjalne jest to wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych na podstawie "koszyka dóbr" służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na niskim poziomie. Przyjęte składniki koszyka wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia, lecz dla posiadania i wychowania dzieci, a także dla utrzymania minimum więzi społecznych. Do pierwszej grupy składników zaliczają się wydatki na mieszkanie, żywność, odzież, obuwie, ochronę zdrowia i higienę; do drugiej grupy - koszty komunikacji i łączności (np. dojazdy do pracy), wydatki na kształcenie i wychowanie dzieci, na kontakty rodzinne i towarzyskie oraz skromne uczestnictwo w kulturze. Jest to więc model zaspokajania potrzeb na poziomie "minimalnego dobrobytu". Minimum socjalne nazywane jest też "granicą wydatków gospodarstw domowych, mierzącą godziwy poziom życia".

Tym samym, ponieważ dochód rodziny przekracza minimum socjalne, obecna sytuacja finansowa nie może stanowić podstawy do uznania spełnienia tej przesłanki.

2. Poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Stwierdzono, że przesłanka ta nie zachodzi.

3. Przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazano, że z przedłożonej dokumentacji nie wynika jednak, iż stan zdrowia męża wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wskazano, że Zakład nie kwestionuje, iż strona posiada problemy zdrowotne wymagające stałej opieki lekarskiej. Niemniej jednak, nie posiada orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego trwałą i całkowitą niezdolność do pracy spowodowaną przewlekłą chorobą. Ponadto nie można uznać, iż stan zdrowia, na który się powołuje strona, pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Tym samym uznano, że ta przesłanka nie jest spełniona.

Podniesiono także, że wskazywana okoliczność niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, nie może stanowić podstawy do umorzenia zobowiązań wobec ZUS, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady równości uczestników obrotu gospodarczego. Dalej podniesiono w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 29 u.s.u.s., ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych, udzielić pomocy w spłacie należności z tytułu składek w postaci rozłożenia ich spłaty na raty, na zasadach określonych w stosownej umowie.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji. Skarżąca podniosła, że Biuro rachunkowo – prowadzące je dokumentację - wprowadziło ją w błąd odnośnie obowiązku opłacania składek. Podniosła, że z uwagi na stan zdrowi jej i męża, nie stać je na spłacenie zaległości.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez ZUS.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).

W świetle, ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych kompetencji, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, wypełniając nie tylko normę art. 7 kpa oraz określony w przepisie art. 77 § 1 kpa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz także obowiązek sporządzenia odpowiedniego – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował – uzasadnienie decyzji, jak obliguje art. 107 § 3 kpa w związku z art. 80 kpa.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust. 1-3 i art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017 r., poz. 1778; dalej: ustawa; u.s.u.s.) w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne(Dz. U. 2003 r., nr 141, poz. 1365; dalej też: rozporządzenie).

Mając na względzie wskazane zasady rozstrzygania, należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wedle art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu, gdzie wymieniono następujące przypadki:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postepowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ trafnie stwierdził, że w niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Zasadnie Zakład uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a, 4b, 5 gdyż okoliczności z nich wynikające nie wystąpiły.

Nie wystąpiła także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s, okoliczność braku majątku, ponieważ skarżącej jak i jej mężowi przysługują świadczenia rentowe. Strona posiada składniki majątkowe (mieszkanie, garaż), z których może być prowadzona egzekucja. Zasadnie wskazano także, że zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia, nie zachodzi również obawa, że w postępowaniu egzekucyjnym (prowadzonym skutecznie) nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 4a i pkt 6). Nie została zatem spełniona również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Z uwagi na fakt pobierania renty oraz na okoliczność, że zarówno naczelnik urzędu skarbowego jak i komornik sadowy nie stwierdzili braku bezskuteczność egzekucji, nie można więc uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, że jest ona bezskuteczna.

Tym samym, trafnie Zakład podniósł, iż w sprawie nie mamy do czynienia ze stanem całkowitej nieściągalności, co wykluczało umorzenie zaległości na podstawie art. 28 ust.3 u.s.u.s.

Organ rozważył także istnienie (brak) przesłanek umorzenia zaległych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., stosownie do rozporządzenia z 2003 r.

Trafnie ocenił ZUS brak przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przedstawiona przez Zakład sytuacja materialno-bytowa strony, zresztą na podstawie przedstawionych przez nią samą okoliczności, nie pozwalała bowiem przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny tego kryterium jest kwota określająca minimum socjalne. Minimum socjalne jest to wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych na podstawie "koszyka dóbr" służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na niskim poziomie. Obejmuje: wydatki na mieszkanie, żywność, odzież, obuwie, ochronę zdrowia i higienę; koszty komunikacji i łączności (np. dojazdy do pracy), wydatki na kształcenie i wychowanie dzieci, na kontakty rodzinne i towarzyskie oraz skromne uczestnictwo w kulturze.

W sprawie mamy do czynienia z 2 osobowym gospodarstwem domowym. Zgodnie z informacją IPiSS z 13.04.2018 r. średnioroczne minimum socjalne w 2017 r., w takim jak strona gospodarstwie, wynosiło 1.864,73 zł.

Jak wynika z akt sprawy, dostarczonych przez stronę dokumentów i oświadczeń, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Otrzymuje świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w miesięcznej kwocie brutto [...] zł, (do wypłaty [...] zł.). Mąż również jest uprawniony do świadczenia rentowego przyznanego na trwałe z tytułu częściowej niezdolności do pracy w miesięcznej kwocie do wypłaty [...] zł. Łącznie daje to kwotę ([...] + [...])[...] zł. Zadeklarowane stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat ponoszonych na utrzymanie wynoszą: [...] zł - czynsz; opłaty eksploatacyjne - [...] zł; wydatki związane z leczeniem - [...] zł; inne - [...] zł., co daje łącznie [...] zł.

Wskazuje to, że uzyskiwany dochód jest wyższy od minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa, że opłacenie należności z tytułu składek nie eliminuje zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zatem trafnie wskazano, że ta przesłanka jest niespełniona, że nie można uznać, że opłacenie należności z tytułu zaległych składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej męża możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Nie można kwestionować oceny organu, że nie została spełniona sytuacja opisana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Strona nie wykazała poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalność. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej.

Nie występuje także w sprawie przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w postaci przewlekłej choroby skarżącej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej stronę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności.

Jak bowiem wynika z akt sprawy, strona jaki jej mąż uzyskują dochody w postaci świadczenia rentowego. Mając także na względzie porównanie, wysokości posiadanego przez stronę i męża uprawnienia do świadczenia rentowego ([...] netto miesięcznie), z ponoszonymi miesięcznymi wydatkami na leczenie, nie można bezdyskusyjnie twierdzić, że przewlekła choroba męża jak i choroby strony, eliminują możliwości posiadania dochodu umożliwiającego opłacenia należności (czego wymaga prawodawca w 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Choroba nie pozbawia strony możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę zaległości, gdyż pobiera rentę wypłacaną niezależnie od stanu zdrowia, podobnie jak mąż. Powyższe wskazuje, że tą przesłankę zasadnie uznano za niespełnioną.

Jak trafnie wskazał organ, także okoliczność niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, nie może stanowić podstawy do umorzenia zobowiązań wobec ZUS, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady równości uczestników obrotu gospodarczego. Umorzenie składek jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym i powinno być stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Każdy podmiot podejmując działalność gospodarczą bierze na siebie ryzyko związane z jego opłacalnością. Jeżeli mimo trudności finansowych, decyduje się na dalsze jej prowadzenie, musi się liczyć, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały i będą przymusowo dochodzone.

Reasumując powyższe wywody uznać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, wyjaśnił także – w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny, wypełniając normę art. 7 kpa oraz określony w przepisie art. 77 § 1 kpa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącą okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Sytuacja skarżącej została rzetelnie zbadana i oceniona. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające.

Sąd jednocześnie wskazuje, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości. Skarżąca może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje – zwłaszcza, jeśli jej sytuacja ulegnie pogorszeniu.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.