Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 505/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 144 ust. 1 i 2, art. 342
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości R. B. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] znak [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Dyrektor ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu G. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w N. (dalej: "Kierownik ARiMR") nr [...]- [...] z [...] grudnia 2018 r. o ustaleniu odpowiedzialności Syndyka Masy Upadłości R. B. działającego na rzecz R. B., byłego członka zarządu Przedsiębiorstwa Rolno - Przemysłowego O. Spółki z o. o. (dalej, w skrócie: "spółka"), za zobowiązania tej spółki względem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W..

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor ARiMR wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, la, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.) oraz w związku z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p.") w zw. z art. 22 ustawy dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649), art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze w zw. z art. 449 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 243 ze zm.),

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją nr [...] z [...] grudnia 2004 r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał spółce płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2004 r. w łącznej wysokości [...] zł, które zostały przekazane na rachunek bankowy spółki. Następnie, spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r.

16-17 stycznia 2006 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w gospodarstwie spółki, która stwierdziła nieprawidłowości. Wyniki kontroli na miejscu stały się podstawą do wydania [...] września 2006 r. przez Kierownika ARiMR decyzji nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych.

Poczynione ustalenia w kontroli na miejscu stały się podstawą do wznowienia postępowania w zakresie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2004 r. Organ nie mógł uchylić wydanej w tym zakresie decyzji, gdyż upłynęło 5 lat od jej doręczenia. Jednakże w wyniku wyroku Sądu Rejonowego w G. z 31 maja 2010 r. sygn. akt II K [...] i wyroku Sądu Okręgowego w S. z 22 września 2011 r. sygn. akt IV Ka [...], w których stwierdzono, że wniosek spółki o przyznanie dopłat na 2004 r. był fałszywy, organ zmienił podstawę wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania spółce płatności do gruntów rolnych na 2004 r. na art. 145 § 1 pkt w związku z art. 145 § 2 k.p.a. - z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 Kpa. Postępowanie karne zakończone wymienionymi wyrokami wykazało, że R. B., działając jako prezes zarządu spółki, złożył do ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. zawierający nieprawdziwe treści, czym poświadczył nieprawdę w istotnej części, w wyniku czego ARiMR dokonała ustaleń faktycznych w oparciu o fałszywy dowód i przyznała spółce płatności.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2012 r. Kierownik ARiMR uchylił dotychczasową decyzję i odmówił przyznania spółce płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy.

[...] września 2013 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu spółce kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. w łącznej wysokości [...] zł. Przesyłkę z decyzją zaadresowaną na R. B. odebrał 24 września 2013 r. M. K. - Syndyk Masy Upadłości.

5 marca 2014 r. do spółki zostało wysłane upomnienie w sprawie zapłaty należności, które nie zostało podjęte w ustawowym terminie.

2 kwietnia 2014 r. sprawa wraz z tytułem wykonawczym została przekazana do urzędu skarbowego w celu wyegzekwowania należności dla ARiMR.

Postanowieniem z 18 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy S. - Centrum w S., XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wykreślił R. B. z zarządu spółki.

Postanowieniem z [...] maja 2016 r. [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec spółki w związku z jego bezskutecznością

Kierownik ARiMR ustalił, że wobec R. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PUH B. R. B. toczy się przed Sądem Rejonowym S.-C. XII Wydział Gospodarczy w S. postępowanie upadłościowe XII GUp [...], które zostało wszczęte postanowieniem o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej 13 maja 2013 r.

W związku z powyższym 3 września 2018 r. Kierownik ARiMR wystosował do Syndyka Masy Upadłości R. B. zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego przeciwko R. B. w sprawie ustalenia odpowiedzialności członków zarządu spółki za zaległości wobec ARiMR z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2018 r. Kierownik ARiMR ustalił kwotę zobowiązania w wysokości [...] zł, w tym :

- [...] zł należność główna,

- [...] zł odsetki za zwłokę,

- [...] zł koszty upomnienia.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2018 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR.

Wyrokiem z 8 lipca 2019 r. I SA/Sz 227/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora ARiMR.

Dyrektor ARiMR po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że Kierownik ARiMR prawidłowo ustalił obowiązek odpowiedzialności Syndyka Masy Upadłości - M. K. działającego na rzecz R. B. za zaległości podatkowe PR-P O. Spółki z o.o. w łącznej kwocie [...]zł.

Organ odwoławczy ustalił, że R. B. był prezesem zarządu spółki w okresie od 16 marca 2004 r. do 18 grudnia 2015 r., a więc w chwili powstania zobowiązania spółki względem ARiMR. R. B. nie spłacił ustalonej zaległości wobec ARiMR, nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie zostało również wszczęte postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), nie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne. W tym czasie nie była prowadzona egzekucja spółki przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa. R. B. nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości w znacznej części, a tym samym nie udowodnił, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto, R. B. nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

Dyrektor ARiMR wskazał, że decyzja o ustaleniu spółce kwoty nienależnie pobranych środków finansowych za 2004 r. została odebrana, na rzecz R. B., przez Syndyka Masy Upadłości R. B. 24 września 2013 r. Termin ten jest terminem płatności ustalonej należności, w którym powstało zobowiązanie spółki do zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. Zaległość podatkowa powstała w 2013 r. Decyzja Kierownika ARiMR z [...] grudnia 2018 r. w sprawie ustalenia odpowiedzialności Syndyka Masy U. R. B. za zobowiązania tej spółki względem ARiMR w przypadku, gdy R. B. był wówczas członkiem zarządu tej spółki i ustaleniu kwoty zobowiązania w wysokości [...] zł, została wydana zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zgodnie z art. 144 Prawa upadłościowego. Decyzja została skutecznie doręczona 5 grudnia 2018 r., stąd należność spółki nie uległa przedawnieniu.

Organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut, że prowadzone postępowanie zostało nieprawidłowo skierowane na Syndyka Masy Upadłości R. B., Postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności R. B. za zobowiązania spółki może pośrednio dotyczyć masy upadłości, ponieważ z chwilą wydania decyzji ustalającej odpowiedzialność upadłego (reprezentowanego przez Syndyka Masy Upadłości) powstaje wierzytelność podlegająca zaspokojeniu z masy upadłości. A powstanie takiej wierzytelności mogłoby zagrozić funduszom masy upadłości i interesom pozostałych wierzycieli upadłego. Uzasadniałoby to potrzebę przystąpienia Syndyka Masy Upadłości do występowania w sprawie na rzecz R. B., zgodnie z art. 144 p.u.n.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że decyzja z [...] grudnia 2018 r. ustalająca odpowiedzialność R. B. za zobowiązania spółki ma charakter konstytutywny. Decyzja ta została wydana już w toku postępowania upadłościowego. Z tego powodu wierzytelność względem R. B. nie mogła zostać zgłoszona do masy upadłości na podstawie art. 236 i następnych Prawa upadłościowego. Organ dokonał stosownego zgłoszenia wierzytelności dopiero w grudniu 2018 r.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że decyzję z [...] września 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. przesłaną na adres R. B. odebrał 24 września 2013 r. Syndyk Masy Upadłości - M. K., który nie poinformował ARiMR o toczącym się postępowaniu upadłościowym R. B.. Także podejmując zawiadomienie o wszczęciu postępowania w oparciu o art. 116 Ordynacji podatkowej i art. 144 Prawo Upadłościowe, Syndyk Masy Upadłości nie zgłosił żadnych uwag ani zastrzeżeń w przedmiocie nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia. Z decyzji Kierownika ARiMR z [...] grudnia 2018 r. wynika, że decyzja ustalała odpowiedzialność Syndyka Masy Upadłości działającego na rzecz R. B.. Zatem, ewentualne uchybienia w prawidłowym określeniu adresata decyzji ustalającej odpowiedzialność na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej nie miały wpływu na wynik sprawy.

Według Dyrektora ARiMR wierzytelność przysługująca od R. B. winna zostać ujęta w kategorii obejmującej podatki i inne daniny publiczne oraz pozostałe należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wraz z odsetkami i kosztami egzekucji, a więc do kategorii trzeciej w rozumieniu przepisu art. 342 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.). Rodzaj kategorii, do których winna zostać zaliczona wierzytelność powinien być bowiem dostosowany do brzmienia tego przepisu z daty ogłoszenia upadłości R. B.. Wierzytelność wobec R. B. wynika ze zdarzeń, jakie miały miejsce przed ogłoszeniem upadłości spółki. Pierwotnym źródłem odpowiedzialności R. B. jest bowiem okoliczność nienależnego pobrania przez spółkę płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. Nie sposób również przyjąć, aby decyzja ustalająca odpowiedzialność R. B. za zobowiązania spółki była konsekwencją czynności podjętych przez Syndyka Masy Upadłości.

Syndyk masy upadłości R. B. w upadłości likwidacyjnej reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył decyzję Dyrektora ARiMR, zarzucając jej:

1. naruszenie art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm. w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości) poprzez wydanie decyzji wobec syndyka masy upadłości R. B. w upadłości likwidacyjnej, podczas gdy z wykładni art. 144 ustawy wynika, iż syndyk jest stroną postępowania w znaczeniu formalnym, zaś stroną postępowania w znaczeniu materialnym pozostaje upadły, co oznacza, że o ile w istocie czynności procesowe w postępowaniu administracyjnym podejmuje syndyk, to jednak sama treść rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej ma za zadanie konkretyzować normę generalno-abstrakcyjną do indywidualno-konkretnej sprawy danego podatnika, którym w niniejszym postępowaniu pozostaje R. B..

2. naruszenie przepisu prawa procesowego, a to art. 138 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieuchylenie przez organ II instancji decyzji I Instancji, podczas gdy z analizy materiału dowodowego (tj. samej decyzji I instancji i postanowienia o ogłoszeniu upadłości R. B.) wynika, iż już decyzja I instancji skierowana została do niewłaściwej strony w ujęciu materialnym i w konsekwencji obarczona była wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

3. naruszenie przepisu prawa procesowego, a to art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej zaproponowanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 9 lipca 2019 r. I SA/Sz 227/19 w zakresie, w jakim organ II Instancji uznał, iż stroną w znaczeniu materialnym rozstrzyganej sprawy pozostaje Syndyk Masy Upadłości R. B., podczas gdy odmienne zapatrywanie prawne należy wyinterpretować jednoznacznie z uzasadnienia wyroku WSA (w szczególności jego strony 14-16).

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.

Strona wniosła o: stwierdzenie nieważności decyzji II Instancji oraz uchylenie w trybie art. 135 p.p.s.a. decyzji I Instancji, jako obarczonej tożsamą wadą prawną; ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji II Instancji oraz uchylenie w trybie art. 135 p.p.s.a. decyzji I Instancji, jako obarczonej tożsamą wadą prawną; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprawujących wymiar sprawiedliwości sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz rozstrzygania sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, ma stwierdzić, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się bezzasadna, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu który uzasadniałby jego uchylenie w myśl p.p.s.a.

Z treści przepisu art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR przy zastosowaniu art. 116 Ordynacji podatkowej wynika, że za zobowiązania względem ARiMR może odpowiadać również były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Do ustalonego w sprawie stanu faktycznego znajduje więc zastosowanie przepis art. 116 O.p. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649). Zgodnie bowiem z art. 22 ww. ustawy nowelizującej, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed dniem 1 stycznia 2016 r. stosuje się przepisy ustawy – O.p. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Nie ma zaś sporu, iż zaległość Spółki powstała przed tą datą.

Na podstawie art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W myśl § 2 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z treści ww. przepisu wynikają następujące 4 przesłanki sine qua non orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki. Po pierwsze zaległość podatkowa dotyczy zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu. Po drugie egzekucja należności wobec Spółki okazała się bezskuteczna w całości lub w części. Po trzecie członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, bądź niezłożenie wniosku o upadłość czy nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego jakiejkolwiek winy. Po czwarte członek zarządu nie wskazał mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.

Przytoczony wyżej przepis wskazuje także, jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego (tzw. przesłanki pozytywne), natomiast członka zarządu (lub byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność – tj., że we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, bądź niezłożenie wniosku o upadłość czy nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego jakiejkolwiek winy, bądź wskazanie mienia spółki, z którego możliwa będzie egzekucja (tzw. przesłanki negatywne).

W wyniku przeprowadzonego postępowania zostało ustalone, że R. B. był Prezesem Zarządu Przedsiębiorstwa Rolno-Przemysłowego O. Spółki z o.o. w okresie od dnia 16 marca 2004 r. do dnia 18 grudnia 2015 r., kiedy został wykreślony z zarządu Spółki postanowieniem wydanym przez sąd rejestrowy - Sąd Rejonowy S. C. , tj. pełnił funkcję Prezesa podczas składania wniosku o dopłaty na 2004 rok, wydania decyzji w dniu [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu spółce płatności bez pośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł oraz wydania decyzji z dnia [...] września 2013 r. o ustaleniu spółce kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004. A zatem miał możliwość podjęcia działań w celu uregulowania zadłużenia lub jeśli było to niemożliwe -ogłoszenia upadłości Spółki. Wskazać należy, że ww. nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie zostało również wszczęte postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), nie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne. W tym czasie nie była prowadzona egzekucja spółki przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa. R. B. nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części, a tym samym nie udowodnił, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art.116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. A ponadto, R. B. nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o upadłość, nastąpiło bez jego winy.

Odpowiedzialność podmiotów wskazanych w art. 116 Ordynacji podatkowej ma charakter osobisty, dotyczy więc całego ich majątku. Egzekucja za zaległości względem ARiMR okazała się bezskuteczna, co zostało potwierdzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] maja 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W związku z czym w oparciu o ww. przepis należało przeprowadzić postępowanie w celu przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na jej członka zarządu. Przy czym, należy mieć na względzie, że decyzja przenosząca odpowiedzialność za zobowiązanie nie jest "decyzją wymiarową" lecz jest to decyzja o charakterze konstytutywnym. Oznacza to, że obowiązek zapłaty należności (zaległości) po stronie członka zarządu spółki kapitałowej powstaje dopiero w wyniku wydania decyzji ostatecznej w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu, organy podatkowe wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie określone w art. 116 § 1 i 2 O.p. przesłanki warunkujące odpowiedzialność R. B., a obecnie Syndyka Masy Upadłości za zaległości podatkowe spółki (przesłanki pozytywne).

Z uwagi jednak na fakt, że osią sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy organy obu instancji prawidłowo oznaczyły adresata wydawanych przez siebie decyzji, a tym samym czy w sposób prawidłowy ustaliły adresata decyzji, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dalej, w skrócie: "u.p.u.i.n.") po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Należy więc zauważyć, że z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego upadły traci na rzecz syndyka prawo zarządu, korzystania i rozporządzania swoim majątkiem (aczkolwiek nadal pozostaje jego formalnym właścicielem - art. 306-312 p.u.n.). Dlatego upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego, administracyjnego lub sądowoadministracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Stroną postępowania dotyczącego tego mienia może być wyłącznie syndyk, który jest tzw. stroną zastępczą, bowiem występuje wprawdzie we własnym imieniu lecz nie na własny rachunek - syndyk działa na rzecz masy upadłości a stroną jest tylko dlatego, że masa, będąc przedmiotem stosunków cywilnoprawnych, nie może być ich przedmiotem (zob. S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 441-442). Podstawienie syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości (zob. A. Jakubecki (w:) A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Zakamycze, Kraków 2003, s. 395).

Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter (por. wyroki WSA w Warszawie: sygn. akt III SA/Wa 2074/10 z 10 lutego 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 829/19 z 12 lutego 2020 r.)

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie wskutek ogłoszenia upadłości spółki to Syndyk masy upadłości z mocy prawa stał się stroną postępowania – w sensie formalnym. Stąd też w sentencji decyzji wyraźnie zastrzeżono, że jest ona skierowana do Syndyka Masy Upadłości działającego na rzecz R. B..

Wbrew zarzutom skargi, organ II instancji przy rozpoznawaniu odwołaniu miał na

uwadze wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zawarte w wyroku z dnia 8 lipca 2019 r. (sygn. akt I SA/Sz 227/19) i stosownie do art. 153 p.p.s.a. zastosował się do wskazań i oceny prawnej zawartej w ww. orzeczeniu. Mianowicie organ II instancji jednoznacznie uszczegółowił, że R. B. nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości Spółki w znacznej części, a tym samym nie udowodnił, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto wyjaśnił, że wierzytelność przysługująca od R. B. winna zostać ujęta w kategorii obejmującej podatki i inne daniny publiczne oraz pozostałe należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wraz z odsetkami i kosztami egzekucji, a więc do kategorii trzeciej w rozumieniu przepisu art. 342 ust. 1 u.p.u.i.n. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.).

Zgodnie ze wskazaniami Sądu organ rozważył również, jaki wpływ na rodzaj kategorii, do której winna być zaliczona wierzytelność, spośród tych wymienionych w art. 342 ust. 1 u.p.u.i.n. ma data wydania konstytutywnej decyzji ustalającej odpowiedzialność członka zarządu wydana w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. A konkretnie, czy wobec wydania takiej decyzji po ogłoszeniu upadłości, wierzytelność wobec R. B. nie powinna być zgłoszona do kategorii pierwszej art. 342 ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), jako koszty postępowania upadłościowego ewentualnie lub jako należności powstałe z czynności syndyka albo zarządcy oraz należności, które powstały z czynności upadłego dokonanych po ogłoszeniu upadłości, niewymagających zgody nadzorcy sądowego lub dokonanych za jego zgodą.

Zasadnie także organ odwoławczy przyjął, że Syndyk nie podejmował i nie mógł podjąć żadnych działań w celu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki a sama decyzja ustalająca odpowiedzialność R. B. za zobowiązania spółki była konsekwencją czynności podjętych przez R. B. a nie Syndyka Masy Upadłości. Z tych też względów prawidłowo organ odwoławczy uznał, że objęta niniejszą decyzją wierzytelność nie mogła zostać zaliczona do kategorii pierwszej przepisu art. 342 ust. 1 u.p.u.i.n. (w brzmieniu do 31 grudnia 2015 r.), czyli jako koszty postępowania upadłościowego.

Skarżący błędnie zinterpretował skutek prawny wydanej w dniu 11 maja 2020 r. decyzji organu odwoławczego przyjmując, że stroną decyzji jest Syndyk Masy Upadłości R. B. a co za tym idzie, że zaspokojenie tej wierzytelności powinno nastąpić w formie uprzywilejowanej, jako koszty postępowania upadłościowego (kategoria pierwsza wierzytelności z przepisu art. 342 ust. 1 u.p.u.i.n. - w brzmieniu do 31 grudnia 2015 r.).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 138 § 2 w zw. z art. 156 § 1pkt 4 k.p.a. poprzez brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatu G. ARiMR z dnia [...] grudnia 2018 r. wyjaśnić należy, że przepis ten nie mógł być zastosowany przez organ albowiem decyzja Kierownika Biura Powiatu G. ARiMR z dnia [...] grudnia 2018 r. nie była jeszcze ostateczna w chwili jej rozpoznawania przez organ II instancji, przysługiwał od niej więc zwyczajny środek odwoławczy w postaci odwołania (art. 127 i nast. k.p.a.), z którego skorzystał skarżący.

Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.