Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1218/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 9b ust. 1, ust. 4, art. 9c ust. 1 pkt 1, art. 9d ust. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 97 poz 674
law: Ustawa  z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 25 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Kuratora Oświaty na rzecz skarżącej R. K. kwotę 257,00 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 lipca 2011r.

Decyzją Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2004r. Nr [...] R. K. otrzymała stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008r. Nr [...] stwierdził nieważność w/w decyzji Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych ze względu na brak kwalifikacji R. K. do prowadzenia zajęć. Prezydent Miasta wskazał, iż R. K. w roku szkolnym 2003/2004 była zatrudniona na stanowisku nauczyciela języka polskiego oraz języka angielskiego, w dniu [...] 2004r. legitymowała się dyplomem ukończenia studiów magisterskich w zakresie filologii polskiej w Akademii Pedagogicznej, nie posiadała jednak kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego w szkole specjalnej, bowiem nie miała ukończonych studiów podyplomowych lub kursu kwalifikacyjnego w zakresie pedagogiki specjalnej, odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów. Ponadto zdaniem organu, R. K. nie posiadała również kwalifikacji do nauczania języka angielskiego. Prezydent Miasta stwierdził, iż pełne kwalifikacje do nauczania języka polskiego w szkole specjalnej R. K. uzyskała 14 grudnia 2004r., bowiem w tym dniu otrzymała świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie pedagogiki specjalnej – edukacji upośledzonych umysłowo.

Po rozpatrzeniu odwołania R. K., Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. Ponieważ R. K. nie wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, decyzja Kuratora Oświaty stała się prawomocna.

Decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych ponownie nadał R. K. stopień nauczyciela kontraktowego.

Decyzją z dnia [...] 2010r. Nr [...] Prezydent Miasta stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2009r., gdyż w jego ocenie została ona podjęta z rażącym naruszeniem art. 9b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9d ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.). Organ I instancji stwierdził, iż wniosek o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, po uzupełnieniu kwalifikacji przez R. K., złożony został 30 marca 2009r., ale nie w roku, w którym uzyskała ona pozytywną ocenę dorobku zawodowego za okres poprzednio odbytego stażu, czyli w 2004r. W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, w myśl zapisu art. 9d ust. 7 Karty Nauczyciela, koniecznym stało się ponowne odbycie stażu zawodowego w pełnym wymiarze, do czego obliguje wymieniony zapis. Ponieważ R. K. nie odbyła ponownie stażu zawodowego, zdaniem Prezydenta Miasta nie została spełniona przez nauczycielkę jedna z przesłanek wymienionych w art. 9 b ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela, tj. odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, warunkujących nadanie nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego. Organ I instancji uznał zatem, iż wydanie decyzji o nadaniu R. K. stopnia awansu nauczyciela kontraktowego w tym stanie faktycznym i prawnym sprawy, stanowiło rażące naruszenie prawa i uzasadniało podjęcie decyzji o stwierdzeniu jej nieważności.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta wniósł w imieniu R. K. jej pełnomocnik – J. K., domagając się jej uchylenia. Podał, iż w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne było wszczynane dwa razy: najpierw w dniu 11 stycznia 2010r. (zostało później umorzone decyzją z dnia [...] 2010r. nr [...]), a następnie decyzją z dnia [...] 2010r. Nr [...] ponownie je wszczęto. Zarówno w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. Nr [...], jak i w decyzji Kuratora Oświaty z dnia [...] 2009r. Nr [...] powołano przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zawodu doskonalenia nauczycieli (Dz. U nr 155, poz. 1288), których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2004r., sygn. akt U 1/04. J. K. wskazał również, iż w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej jak R. K. znalazła się A. R. Naczelny Sąd Administracyjny z wyroku z dnia 28 maja 2010r., sygn. akt I OSK 1600/09 uchylił decyzje Prezydenta Miasta i Kuratora Oświaty wydane na niekorzyść A. R.

Pełnomocnik R. K. zarzucił, iż w postępowaniu poprzedzającym wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...] 2008r. naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie umożliwiono jej zapoznania się z całością materiału faktycznego i prawnego w sprawie, co jego zdaniem, skutkuje nieważnością decyzji na podstawie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa strony do udziału w postępowaniu jest bowiem kwalifikowaną wadą procesową dającą podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4a kpa. Wady tej nie można konwalidować w postępowaniu odwoławczym. Poza tym Prezydent Miasta nie zawiadomił strony o wszczętym postępowaniu, czym również naruszył prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Pełnomocnik odwołującej się zarzucił również błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego w postępowaniu przed wydaniem decyzji pozbawiającej R. K. stopnia awansu zawodowego oraz oparcie decyzji na podstawie prawnej nie mającej podstawy w akcie podustawowym (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004r., sygn. akt U 1/04), którego niekonstytucyjność była znana zarówno Prezydentowi Miasta, jak i Kuratorowi Oświaty. Poza tym J. K. stwierdził, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ była w sposób oczywisty sprzeczna z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości art. 9 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela.

Pełnomocnik odwołującej się wskazał także na nieprawidłowości, jakie jego zdaniem miały miejsce w toku toczącego się postępowania poprzedzającego wydanie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. Nr [...]. Wyjaśnił, iż zostało ono wszczęte na wniosek Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych na podstawie art. 64 § 1-4 kpa (pismo z dnia 11 stycznia 2010r.). Podniósł przy tym, iż pismo to zostało wysłane po 9 dniach pozostawienia w aktach, co jego zdaniem, jest niczym nieusprawiedliwioną zwłoką w postępowaniu. J. K. stwierdził, iż odmówiono stronie wglądu do akt sprawy naruszając art. 7 i 10 kpa, a przede wszystkim art. 73 kpa. Zdaniem pełnomocnika R. K., bezpodstawnie przyznano Dyrektorowi Zespołu Szkół Specjalnych, będącemu organem administracji publicznej, prawa przysługującego wyłącznie stronom, a to w celu obejścia prawa, tj. art. 61 kpa, który stanowi, że postępowanie może być wszczęte z urzędu tylko w ważnym interesie strony. J. K. uważa, iż wszczynając postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydent Miasta obowiązany był ustalić, czy wnoszący o wszczęcie postępowania jest stroną. Działając z wadliwie ustalonym prawem do wszczęcia postępowania przez organ administracji publicznej Prezydent Miasta naruszył art. 6 kpa, a przede wszystkim art. 7 Konstytucji RP. W ocenie pełnomocnika wszczęcie postępowania naruszyło słusznie nabyte prawa R. K., a ponadto organ działał bez wymaganej zgody (a w dacie wszczęcia postępowania Urząd Miasta takiej zgody nie posiadał) wyrażonej przez stronę, co stanowi naruszenie dyspozycyjności i skutkuje naruszeniem prawa.

J. K. stwierdził, iż postępowanie wszczęto w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa z góry zakładając, że decyzja Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2009r. Nr [...] wydana została bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem J. K., te dwie wadliwości nawzajem się wykluczają ponieważ w art. 156 § 1 pkt 2 ustawodawca użył spójnika "lub", który należy traktować jako alternatywę rozłączną, a nie spójnika "i" jak błędnie podaje Urząd Miasta co zmienia treść art. 156 § 1 pkt 2. W ocenie pełnomocnika odwołującej się, potwierdza to tezę, że jeszcze przed wszczęciem postanowienia uznano w/w decyzję Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem J. K., zarówno wszczęcie postępowania z art. 61 § 1-4 kpa, jak i umorzenie decyzją z dnia [...] 2010r. jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 kpa, jest wynikiem błędnego zastosowania norm do wadliwie ustalonego stanu faktycznego i braku zrozumienia istoty działania podmiotów stosunku administracyjnoprawnego.

J. K. stwierdził również, iż postanowieniem z dnia [...] 2010r. Prezydent Miasta odmówił wyłączenia pracownika prowadzącego postępowanie, mimo że wyczerpująco uprawdopodobnił brak bezstronności pracownika. Zdaniem pełnomocnika R. K., niewyłączenie pracownika skutkuje wznowieniem postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 kpa. Ponadto J. K. zarzucił organowi I instancji, iż w decyzji wydanej w dniu [...] 2010r. Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych nie został uznany za stronę postępowania, ale w piśmie z dnia 14 maja 2010r., w którym odmówiono przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, Dyrektor Wydziału Edukacji przywrócił Dyrektorowi ZSS przymiot strony i zawiadomił go, że opinia prawna (załączona do pisma pełnomocnika strony) jest znana prowadzącej sprawę. Zdaniem J. K., organ był zobowiązany na podstawie art. 107 § 3 kpa podać przyczyny, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodu z opinii prawnej.

W treści odwołania J. K. powołał się na także treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2007r., sygn.. akt I OSK 541/06, zgodnie z którym w sytuacji, gdy nauczyciel odbył staż i w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego spełniał wymagania kwalifikacyjne, to brak jest uzasadnienia do nałożenia obowiązku odbycia kolejnego stażu, a ocena spełnienia przez nauczyciela ubiegającego się o awans zawodowy wymagań kwalifikacyjnych powinna być dokonana na dzień złożenia przez niego wniosku, a nie na dzień rozpoczęcia stażu. J. K. wskazał, iż wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego R. K. złożyła w terminie, tj. w roku 2004.

Decyzją z dnia 25 sierpnia 2010r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 9b ust. 1, ust. 4 oraz ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.), Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. Nr [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego i uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie. Organ II instancji stwierdził, iż R. K. odbyła staż w wymiarze 9 miesięcy na stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego w dniach od 1 września 2003r. do 31 maja 2004r. na podstawie art. 9c ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela. W dniu 14 czerwca 2004r. otrzymała pozytywną ocenę dorobku zawodowego za okres stażu wydaną przez Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych, a na posiedzeniu w dniu 29 czerwca 2004r. uzyskała akceptację komisji kwalifikacyjnej (zaświadczenie Nr [...]).

Zdaniem Kuratora Oświaty, R. K. nie spełniała w dniu 28 kwietnia 2009r. warunków do nadania stopnia awansu zawodowego "nauczyciel kontraktowy" określonych w art. 9b ust. 4 w związku z art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, gdyż nie odbyła stażu, o którym mowa w art. 9c ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz nie uzyskała akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Organ II instancji uważa, iż jako nauczyciel stażysta na mocy prawomocnej decyzji Kuratora Oświaty z dnia [...] 2009r. Nr [...] R. K. winna była ponownie odbyć staż w pełnym wymiarze zgodnie z art. 9 d ust. 7 w/w ustawy. Ponieważ jednak R. K. nie odbyła ponownie stażu, organ II instancji uznał, iż decyzja Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2009r. Nr [...] była nieważna z uwagi na fakt, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej i zasadami sprawiedliwości społecznej. W opinii organu odwoławczego, R. K. poprzez otrzymanie aktu nadania stopnia awansu nauczyciela kontraktowego w dniu [...] 2009r. znalazła się w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych nauczycieli, którzy otrzymują stopień awansu dopiero po spełnieniu warunków wskazanych w art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela.

Z powyższą decyzją Kuratora Oświaty nie zgodziła się R. K. i pismem z dnia 27 września 2010r. wniosła na nią skargę domagając się uchylenia decyzji obu instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 i art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż:

– decyzja z dnia [...] 2009r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem skarżąca nie spełniała wymogów do uzyskania stopnia awansu zawodowego, podczas gdy wymogi te spełniała już w czerwcu 2004r.,

– decyzja z dnia [...] 2009r. nie wywołała nieodwracanych skutków prawnych w postaci nabycia przez skarżącą w dobrej wierze uprawnień do wykonywania zawodu, prawa do awansu zawodowego, podczas gdy w rzeczywistości decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne albowiem pozbawienie skarżącej praw z niej wynikających, stanowi ingerencję w jej prawa słusznie nabyte i jest de facto formą wywłaszczenia,

– decyzja z dnia [...] 2009r. rażąco narusza prawo, w sytuacji gdy ewentualne błędy proceduralne nawet jeśli nastąpiły – czemu skarżąca zaprzeczyła – nie mogą by kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa oraz nie mogą podważać faktu, iż skarżąca w dniu wydania tej decyzji spełniała wszystkie wymogi przewidziane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa;

2. art. 9 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 9b ust. 1 w z w. z art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3 oraz art. 9b ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela, poprzez niewłaściwe zastosowania polegające na przyjęciu, iż skarżąca w dniu wydania decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nie spełniała wymagań określonych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa do uzyskania tego stopnia awansu zawodowego, podczas gdy spełniła wszystkie przewidziane ustawą wymogi, a w szczególności posiadała wymagane przepisami prawa kwalifikacje zawodowe;

3. art. 9d ust. 7 Karty Nauczyciela, poprzez przyjęcie, iż wniosek skarżąca złożyła w dniu 30 marca 2009r., podczas gdy został on złożony w roku uzyskania pozytywnej oceny dorobku zawodowego, tj. w roku 2004, a pismo z dnia 30 marca 2009r. stanowiło jedynie ponowienie tego wniosku i wniosek o wydanie decyzji w sprawie albowiem po unieważnieniu decyzji z dnia [...] 2004r. wniosek skarżącej z roku 2004 pozostał nierozpoznany, a organ nie wydał w tej sprawie decyzji do dnia [...] 2009r.;

4. art. 2 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pozbawienie skarżącej prawa do wykonywania zawodu, prawa do szkolenia zawodowego, prawa do awansu zawodowego, w sytuacji gdy działała w zaufaniu do organów administracji publicznej, informowała rzetelnie organy administracji publicznej o swoich kwalifikacjach zawodowych, nie wprowadziła organów administracji publicznej w błąd co do swoich kwalifikacji zawodowych, a wszystkie dane o jej kwalifikacjach zawodowych były znane organom administracji publicznej wydającym decyzję z dnia [...] 2004r., jak i decyzję z dnia [...] 2009r., nie narusza gwarantowanych przez w/w przepis Konstytucji zasad sprawiedliwości społecznej, prawa do sprawiedliwego traktowania w sferze stosunków objętych gwarancjami konstytucyjnymi, ochrony praw nabytych, zasady pewności i bezpieczeństwa prawnego;

5. art. 65 ust. 5 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżąca może być dowolnie pozbawiana prawa do szkolenia zawodowego (gwarantowane również przez Konwencję nr 111 dotyczącą dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu – Dz. U. z 1961r. nr 42, poz. 218);

6. art. 60 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżąca może być dowolnie pozbawiana dostępu do służby publicznej;

7. art. 156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie faktu jego wadliwego zastosowania i wydania decyzji podtrzymującej decyzję unieważniającą decyzję z dnia [...] 2009r. w sytuacji, gdy brak było ustawowych przesłanek do wydania zaskarżonych decyzji albowiem decyzja z dnia [...] 2009r., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W dalszej części swojej skargi R. K. wskazała, iż prawo "do stopnia nauczyciela kontraktowego" jest prawem przysługującym jej osobiście (prawem do wyboru i wykonywania zawodu), ale również jest prawem będącym mieniem w rozumieniu art. 1 Protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art. 64 Konstytucji RP. Wszelkie ograniczenia praw gwarantowanych konstytucyjnie wymagają regulacji ustawowej (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Niedopuszczalne jest ograniczanie, czy też pozbawianie tych praw bez podstawy prawnej. W ocenie skarżącej, przepisy rangi podustawowej nie mogą ograniczać jej prawa do awansu zawodowego, prawa do wyboru i wykonywania zawodu, prawa do szkolenia zawodowego oraz pozbawiać jej praw słusznie nabytych oraz muszą być wydawane w oparciu o szczegółowe upoważnienie ustawowe (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 19 czerwca 2004r., określał organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania, ale nie zawierał żadnych wytycznych co do treści tego aktu. Tym samym zdaniem skarżącej, przepis ten był niezgodny z Konstytucją, a w konsekwencji niezgodne z Konstytucją było również wydane na jego podstawie rozporządzenie. Przepisy te nie mogły więc i nie mogą stanowić podstawy do orzekania o prawach skarżącej. Niekonstytucyjność tych przepisów potwierdził zresztą Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 maja 2004r., sygn. akt U 1/04. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2010r. w sprawie sygn. akt I OSK 1600/09 ze skargi A. R. potwierdził niekonstytucyjność przepisów tego rozporządzenia. Skarżąca wyjaśniła, iż sprawa A. R. jest o tyle istotna, że dotyczyła ona stanu prawnego z dnia [...] 2004r. Stwierdziła, iż na tle w/w wyroku NSA oczywistym jest, iż już w dniu [...] 2004r. spełniała wszystkie wymogi przewidziane przepisami ustaw do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Tym samym zdaniem skarżącej, decyzje unieważniające decyzję o nadaniu stopnia awansu zawodowego z dnia [...] 2004r. wydane zostały w oparciu o niezgodne z Konstytucją rozporządzenie i naruszały art. 2 Konstytucji.

Skarżąca podniosła, iż po unieważnieniu decyzji z dnia [...] 2004r. nie został rozpoznany jej wniosek o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Organy administracji publicznej obu instancji błędnie uznały, iż skarżąca w dniu 30 marca 2009r. złożyła nowy wniosek o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, podczas gdy pismo w tej sprawie było pismem o wydanie decyzji w sprawie i ponowieniem wniosku z roku 2004, który do dnia 28 kwietnia 2009r. nie został rozpoznany.

W opinii skarżącej, w niniejszej sprawie nabyła słusznie prawo do stopnia nauczyciela kontraktowego, a pozbawianie jej go narusza art. 2 Konstytucji RP. Regulacja art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego i następnych, która pozwala na pozbawianie słusznie nabytych praw bez ograniczeń jakie przewiduje art. 155 tego Kodeksu, tzn. zgody podmiotu, który na podstawie decyzji nabył określone prawo, wydaje się być niekonstytucyjna. Skarżąca podniosła, iż prawo do stopnia nauczyciela kontraktowego uzyskała w dobrej wierze, w pełni przedstawiając właściwemu organowi administracji publicznej swoje kwalifikacje, który uznał je za wystarczające do wydania decyzji administracyjnej. W ocenie skarżącej, podmioty prawa nie mogą być pozbawiane praw słusznie nabytych, w sytuacji gdy nabyły je w oparciu o decyzję z jakiś przyczyn wadliwą, jeżeli ta wadliwość była wynikiem błędu organu administracji publicznej, a nie zaniedbań podmiotu, który to prawo nabył. Podmioty, które nabyły prawa na podstawie ostatecznych decyzji winny być chronione tak jak podmioty, które uzyskały prawa na podstawie niekonstytucyjnych przepisów tzw. prawa słusznie nabyte. Dlatego też, w ocenie skarżącej, już z tego tylko względu brak było podstaw do unieważnienia decyzji i uznania, iż nie wywołała ona nieodwracalnych skutków prawnych. Brak ochrony dla nabytego przez nią prawa do stopnia nauczyciela kontraktowego stanowi naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, albowiem bez jej winy niweczy jej wieloletni wysiłki zmierzające do rozwoju zawodowego. Takie uregulowanie sytuacji prawnej skarżącej godzi również w zasadę pewności i bezpieczeństwa prawnego, albowiem w dobrej wierze w oparciu o decyzje administracyjne właściwych organów kształtowała ona swój rozwój zawodowy, by dowiedzieć się, iż wszystkie jej wysiłki były bezcelowe i poniesie wszelkie konsekwencje błędnego działania organów administracji publicznej, bez możliwości następczego sanowania wadliwych decyzji, nawet w sytuacji gdy skarżąca spełnia ustawowe wymogi.

Na zakończenie skarżąca wskazała, iż w dniu [...] 2010r. organ administracji publicznej wydał decyzję o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie, a następnie bez uchylenia tej decyzji prowadził sprawę ponownie. Również z tego względu, zdaniem skarżącej, zaskarżone decyzje są wadliwe.

W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził również, iż wszystkie wywody skargi odnoszące się do sprawy I OSK 1600/09 ze skargi A. R. są w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe o tyle, że mogły one i powinny były być podnoszone w odwołaniu od prawomocnej decyzji Kuratora Oświaty Nr [...] z dnia [...] 2009r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Takiego jednak odwołania skarżąca w 2009r. nie złożyła, doprowadzając do uprawomocnienia się decyzji Kuratora Oświaty Nr [...]. Obecnie zdaniem organu II instancji, zarzuty te należy uznać za spóźnione, a tym samym za niedopuszczalne. Kurator Oświaty stwierdził również, iż skarżąca nie wnosiła o wznowienie postępowania na zasadzie czy to art. 145, czy też 145a Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ponadto organ II instancji podniósł, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, o której skarżąca wspomina na końcu swojej skargi w żadnym wypadku nie stanowi o tym, że prowadzone było postępowanie administracyjne bez uchylenia wcześniejszej decyzji w przedmiocie jego umorzenia. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. kończyła bowiem postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2009r. o stwierdzenie nieważności nadanego skarżącej w drodze decyzji Nr [...] z dnia [...] 2009r. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta ustalił że wnioskodawca nie jest stroną legitymowaną w tym postępowaniu zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem konieczne było umorzenie postępowania na zasadzie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W piśmie z dnia 17 listopada 2010r. pełnomocnik skarżącej – radca prawny M. R. – odniósł się do argumentów Kuratora Oświaty podniesionych w odpowiedzi na skargę. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, iż całkowicie bezpodstawne i sprzeczne z normami Konstytucji są twierdzenia organu, iż skarżąca nie posiadała kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego w zakresie pedagogiki specjalnej w dniu [...] 2004r., czy też że dopiero w dniu 14 grudnia 2004r. uzyskała pełne kwalifikacje do nauczam języka polskiego w szkole specjalnej. Jego zdaniem, takie stanowisko organu administracji publicznej świadczy o całkowitym lekceważeniu powagi i orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, które jasno i wyraźnie stwierdziły, że rozporządzenie na jakie powołuje się organ administracji publicznej jest niekonstytucyjne. Podkreślił przy tym, iż sąd nie jest związany treścią decyzji administracyjnych, a zwłaszcza ich uzasadnieniem.

W ocenie pełnomocnika skarżącej, równie błędne i nie znajdujące podstaw prawnych jest stanowisko organu, iż postępowania wszczęte wnioskiem i zakończone decyzją, po unieważnieniu tej decyzji zostało prawomocnie zakończone. Wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym po wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji kończącej postępowanie, sprawa wraca do stanu pierwotnego tzn. winna być wydana decyzja kończąca postępowania w sprawie. Ostateczna jest jedynie decyzja stwierdzająca nieważności innej decyzji i tylko w tej sprawie postępowanie administracyjne jest zakończone. Natomiast w niniejszej sprawie organ administracji publicznej bez jakiejkolwiek podstawy prawnej uznał, iż decyzja unieważniająca decyzję kończy postępowanie w sprawie, podczas gdy decyzja taka powoduje jedynie, iż sprawa wraca do stanu początkowego i konieczne jest wydanie decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę, nawet gdyby miała to być decyzja o odmowie nadania stopnia zawodowego.

Pełnomocnik skarżącej uważa, że chybione są również twierdzenia, iż orzeczenie NSA w sprawie A. R. nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie albowiem potwierdza ono jasno i precyzyjne, iż zarówno A. R., jak i skarżąca spełniały wymogi do uzyskanie stopnia awansu zawodowego w dniu 29 czerwca 2008r., a decyzje stwierdzające nieważność tych decyzji były bezprawne i naruszały przepisy Konstytucji. Sprawa skarżącej, jak i sprawa A. R. dotyczyły takich samych stanów prawnych i faktycznych.

W opinii pełnomocnika skarżącej, bezzasadne i nie znajdujące podstaw prawnych są także twierdzenia, że skarżąca miała podstawy do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, z punktu widzenia jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm., zwane dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanego wyżej kryterium doprowadziła do uznania, że złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zaskarżonej decyzji Kuratora Oświaty, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2009r. Nr [...], którą ponownie nadał on R. K. stopień nauczyciela kontraktowego, po uprzednim stwierdzeniu nieważności wcześniejszej jego decyzji z dnia [...] 2004r. Nr [...] o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest zatem ocena, czy w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto istnienie przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji z dnia [...] 2009r. i czy je prawidłowo zastosowano.

Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi jeden z trybów nadzwyczajnych umożliwiających wzruszenie ostatecznej decyzji. Stanowi więc wyjątek od jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, to jest zasady trwałości w czasie decyzji ostatecznych. Przesłanki do zastosowania trybu nadzwyczajnego interpretować zatem należy zawężająco. Orzekające w niniejszej sprawie organy powołały się na przesłankę wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności na podstawie tej przesłanki jest możliwe jedynie wtedy, gdy naruszenie prawa jest niewątpliwe, nie budzące żadnych wątpliwości, co może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy treść przepisu na którym oparto decyzję nie budzi żadnych wątpliwości i gdy niewątpliwe jest naruszenie treści tego przepisu (por. szerzej w kontekście przesłanek rażącego naruszenia prawa odnośnie zasad rozpoczynania i odbywania stażu na podstawie art. 9b ust. 1 w związku z art. 10 ust. 10 ustawy Karta Nauczyciela m.in. w wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 maja 2007r., III SA/Kr 120/07 oraz w wyroku NSA z 8 grudnia 2008r., I OSK 1827/07). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nieuprawnionym jest stwierdzenie, że wydanie aktu nadania stopnia awansu zawodowego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Zakwestionowaną w niniejszym postępowaniu decyzję dyrektora szkoły w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego wydano na podstawie art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela, po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego i uzyskaniu zaświadczenia o akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej z dnia [...] 2004r. W ocenie Sądu dyrektor szkoły trafnie przyjął, że w dacie nadawania stopnia awansu zawodowego po raz drugi, tj. w dniu [...] 2009r., R. K. spełniała ustawowe wymogi uzyskania tego stopnia, a w szczególności odbyła wymagany prawem staż. Zdaniem Sądu nietrafny bowiem jest stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji pogląd organu, że dniu [...] 2009r. R. K. tych warunków do nadania stopnia awansu zawodowego "nauczyciel kontraktowy" nie spełniała, gdyż nie odbyła stażu, o którym mowa w art. 9c ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz nie uzyskała akceptacji komisy kwalifikacyjnej. Należy podkreślić, iż wymagany przepisami prawa staż R. K. odbyła już w 2004r. Organy nietrafnie wywodzą, że R. K. winna była ponownie odbyć staż w pełnym wymiarze, zgodnie z art. 9 d ust. 7 w/w ustawy. Pogląd ten organy wywodzą z faktu, że R. K. wniosek o nadanie jej stopnia nauczyciela kontraktowego złożyła dopiero 30 marca 2009r. i dopiero od tej daty winny być wobec niej stosowane zasady proceduralne przewidziane w art. 9d ust. 7, poprzedzone stażem z art. 9c ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela. Zdaniem Sądu pogląd ten jest nieprawidłowy, albowiem na skutek stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji z dnia [...] 2004r. Nr [...] o nadaniu R. K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, do rozpatrzenia przez organy pozostał złożony przez nią w 2004r. wniosek o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego, ponieważ sprawa wszczęta tym wnioskiem, wobec wyeliminowania z mocą ex tunc wydanej w wyniku rozpatrzenia tego wniosku decyzji z dnia [...] 2004r., pozostała niezakończona. Pismo skarżącej z dnia 30 marca 2009r. winno być zatem potraktowane nie jako nowy wniosek, wszczynający nowe postępowanie w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego, lecz jako kolejne pismo w sprawie wszczętej wnioskiem z 2004r., w którym skarżąca jedynie przypomina, że jej wniosek o nadanie stopnia awansu nauczyciela kontraktowego, wobec stwierdzenia nieważności poprzedniej decyzji, wciąż nie został rozpoznany.

Mając na uwadze powyższy pogląd należy zatem uznać, że w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji organy nieprawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka nieważności z powodu rażącego naruszenia art. 9d ust. 7 w związku z art. 9c ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela. Zdaniem Sądu zatem, nie było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania instytucji stwierdzenia nieważności do przedmiotowej decyzji Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych.

W ocenie Sądu nietrafne są argumenty organu, że decyzja Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2009r., Nr [...], nadająca R. K. stopień awansu zawodowego koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej i zasadami sprawiedliwości społecznej, albowiem uzyskując stopień nauczyciela kontraktowego w tej dacie, znalazła się ona w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych nauczycieli, którzy otrzymują stopień awansu dopiero po spełnieniu warunków wskazanych w art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela. Przeciwnie: stwierdzenie nieważności tej decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego narusza zasady równości, sprawiedliwości proceduralnej oraz praworządnego działania organów administracji publicznej, albowiem odmawia R. K. uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, pomimo że spełnia ona wymagane ustawą przesłanki do jego uzyskania, zarówno w zakresie wymaganego wykształcenia, jak i odbycia stażu oraz przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego.

Dodatkowego zasygnalizowania wymaga, że zgodnie z poglądem przyjmowanym w orzecznictwie, przesłanki te R. K. spełniała także w dacie wydawania przez dyrektora szkoły decyzji z dnia [...] 2004r. W wyroku z dnia 28 maja 2010r. (I OSK 1600/09) Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że odnośnie wymogu wykształcenia przewidzianego w art. 9 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania weryfikowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji z dnia [...] 2004r., przepisy ustawy nie wyjaśniały znaczenia pojęcia "posiadanie wyższego wykształcenia z odpowiednim przygotowanie pedagogicznym". Definicję tego pojęcia normodawca zamieścił w § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. stanowiąc, iż przez przygotowanie pedagogiczne należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczonych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną – w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin; o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom lub inny dokument wydany przez szkołę wyższą, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli i świadectwo ukończenia pedagogicznego kursu kwalifikacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela, który upoważniał ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz szkoły i wypadki, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli. NSA podważa jednak konstytucyjność tego rozporządzenia, albowiem wydane ono zostało na podstawie upoważnienia ustawowego sprzecznego z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten wymaga, by rozporządzenia były wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie, określającego organ właściwy do jego wydania i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu, a tymczasem upoważnienie zawarte w art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela nie zawierało wytycznych co do treści aktu wykonawczego. Całkowity brak wytycznych co do treści aktu przesądza o niekonstytucyjności upoważnienia, a brak stanowiska ustawodawcy w określonej kwestii musi być interpretowany jako nieudzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2004 r. sygn. U 1/04, oceniając konstytucyjność § 1 pkt 4 rozporządzenia MENiS z 10 września 2002r. w zakresie w jakim przepis ten powierza kuratorowi oświaty ustalenie, czy dany kierunek (specjalność)) studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, orzekł że jest on niezgodny z art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu powyższego wyroku podkreślił jednak równocześnie, że ustawodawca w art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela nie zawarł jakichkolwiek wytycznych dla organu upoważnionego. Tym samym uznał, iż poza wątpliwością pozostaje wadliwość samego upoważnienia ustawowego, jednak Trybunał Konstytucyjny związany granicami wniosku na podstawie art. 66 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym nie mógł orzekać w tym zakresie (OTK-ZU-A 2004, nr 5, poz. 43). A zatem akt prawny, na podstawie którego organy za pierwszym razem dokonywały oceny weryfikowanej decyzji o nadaniu stopnia nauczyciela kontraktowego w postępowaniu nadzorczym wywodząc z niego wniosek o braku posiadania przez R. K. kwalifikacji odpowiednich dla nauczania w szkole specjalnej, był niezgodny w Konstytucją.

Mając na uwadze przedstawioną powyżej argumentację uznać należy, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2009r. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały niezgodnie z prawem, naruszając art. 9d ust. 7 i art. 9c ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela w związku z art. 156 §1 pkt 2 kpa. Z tego powodu decyzje te zostały przez Sąd uchylone, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 litera a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.