Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 153/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 101
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant starszy asystent Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem W. a Prezydentem P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. P. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego oraz przyznania pomocy finansowej na dożywianie postanawia: wskazać Prezydenta P. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2013 r. Prezydent W. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta P. w sprawie rozpatrzenia wniosku B. P. o przyznanie zasiłku stałego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 4 lutego 2013 r. B. P. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. podanie do Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego oraz o przyznanie pomocy finansowej na dożywianie. Podanie to zostało przekazane do Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P.. Pismem z dnia 19 lutego 2013 r. MCPS w P. zwróciło się do MOPS we W. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z B. P. Wywiad ten został przeprowadzony w dniu 28 lutego 2013 r. i przekazany do MCPS w P.. W dniu 21 marca 2013 r. MCPS w P. zwróciło się telefonicznie z prośbą o uzupełnienie wywiadu, poprzez pozyskanie od wnioskodawcy informacji, gdzie ma być przekazywany zasiłek stały. MOPS we W. uzyskał tę informację i przekazał do MCPS w P.. Ostatecznie MCPS w P. uznało się za niewłaściwe do załatwienia przedmiotowej sprawy, jednak nie wystąpiło z wnioskiem do NSA o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania podania strony, lecz pismem z dnia 27 marca 2013 r. przekazało wniosek strony wraz z dokumentacją do MOPS we W. W przekazanej dokumentacji brak jednak decyzji umarzającej toczące się w przedmiotowej sprawie postępowanie przez MCPS w P.. MOPS we W. wskazał, że jako pierwszy przekazał wniosek strony do MCPS w P. na podstawie art. 65 kpa. W ocenie MOPS we W. analiza stanu faktycznego nie pozwala na zajęcie stanowiska, że to tutejszy organ jest właściwy do wydania decyzji w sprawie przyznania stronie zasiłku stałego. B. P. należy bezspornie uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.). Mając na uwadze fakt, że poprzez sytuację życiową, w której jest B. P., spełnia on ustawowe przesłanki do uznania go za osobę bezdomną, MOPS we W. stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika właściwość organu administracji według ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały. Trudno bowiem zgodzić się ze stanowiskiem MCPS w P., iż miejscem zamieszkania strony jest W.. B. P. można bowiem jedynie uznać za osobę przebywającą na terenie miasta W. w noclegowniach lub schroniskach. MCPS w P. nie przedstawiło żadnych wiarygodnych dowodów w sprawie, a stanowisko MCPS jest jedynie swobodną interpretacją nie popartą żadnymi dokumentami lub okolicznościami, stanowiącą nadinterpretację w świetle okoliczności faktycznych sprawy. Z oświadczeń strony z dnia 12 kwietnia 2013 r. wynika, że B. P. - od kiedy przebywa we W. - nigdy nie mieszkał w lokalu mieszkalnym, a jedynie w noclegowniach, schroniskach lub na ogródkach działkowych. Nie wiąże ona przyszłości z W. Zatem bezsporny jest fakt, że strona przebywa wprawdzie na terenie W., jednak w placówkach pomocowych typu noclegownie i schroniska. Ponadto, z akt sprawy wynika, że strona nie wiąże przyszłości z W., nie jest to bowiem jedyne miasto, w którym B. P. zatrzymywał się w schroniskach prowadząc swój wędrowniczy i bezdomny tryb życia, bywa on także w schronisku w J.

W odpowiedzi na przedstawiony wniosek, Dyrektor Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. (działający w ramach upoważnienia Prezydenta Miasta P.) w piśmie z dnia 24 lipca 2013 r. wskazał, że B. P. po raz ostatni korzystał z pomocy Centrum do 30 czerwca 2009 r. Od tego okresu nie były znane miejsca pobytu, źródła utrzymania i losy strony. W styczniu 2013 r. wpłynął wywiad środowiskowy (cz. I) przeprowadzony w [...] Szpitalu Specjalistycznym im. [...] W. zabezpieczający prawo do świadczeń zdrowotnych dla strony. Wywiad potwierdził pobyt i leczenie strony na terenie miasta W.. W dniu 15 lutego 2013 r. wpłynęło za pośrednictwem MOPS we W. podanie strony, które wymagało rozpoznania aktualnej jego sytuacji wywiadem środowiskowym. Zaktualizowana i pełna dokumentacja w sprawie B. P. pozwoliła uznać w oparciu o zgromadzone dowody, MCPS w P. nie jest właściwe do załatwienia sprawy. B. P. wyjechał z P. po ukończeniu szkoły podstawowej, co wynika z wywiadu środowiskowego z dnia 10 lipca 2003 r., zawierającego oświadczenie strony potwierdzające brak rodziny w P. i rezygnację z mieszkania w tym mieście. Wywiad ten zawiera informację o trwającej około 20 lat nieobecności strony w P. i o jego dalszym pobycie we W. Biorąc pod uwagę wyrażoną przez stronę intencję powrotu, MCPS w P. podjęło wypłatę świadczeń. Mimo złożonej w oświadczeniu z dnia 17 lipca 2003 r. deklaracji powrotu B. P. nigdy nie podjął starań o mieszkanie, lokal socjalny czy miejsce w schronisku dla bezdomnych na terenie P. Wstrzymanie pomocy nastąpiło z powodu opuszczenia przez stronę dotychczasowego miejsca pobytu, bez wskazania adresu do korespondencji. Wywiad środowiskowy z dnia 26 listopada 2007 r. wskazał pobyt strony w Schronisku dla Bezdomnych w S. i przywrócił stronie możliwość korzystania z zasiłku stałego. Podniesiona w podanym wywiadzie potrzeba leczenia wynikająca z pogorszenia stanu zdrowia, nie spowodowała powrotu strony do P., z których wymeldował się w dniu 3 lipca 2003 r. MCPS w P. zwróciło się o przygotowanie dla B. P. indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności i o poinformowanie o dokonanych czynnościach. Pismem z dnia 27 lutego 2008 r. strona została poinformowana, że zostaną podjęte wobec niej działania umożliwiające wyjście z bezdomności. B. P. nigdy osobiście, ani za pośrednictwem instytucji, nie skorzystał z oferty pomocy w powrocie do P. Podanie strony z dnia 20 października 2008 r. potwierdza jego powrót do W., gdzie kontynuuje leczenie. Informacja ta została poparta wywiadem środowiskowym z dnia 25 listopada 2008 r. B. P. wybierał pobyt w schroniskach, noclegowniach i na działkach na terenie W., zgodnie z jego oświadczeniem z dnia 12 kwietnia 2013 r. MCPS w P., mając na uwadze dobro strony, zabezpieczało jej potrzeby, ale strona wybierała system placówek pomocowych na terenie miasta W.. Okoliczności faktyczne w przedmiotowej sprawie potwierdzają wieloletnią nieobecność B. P. w P. i brak intencji powrotu. Oczekuje on jednak na świadczenia pomocy społecznej na terenie miasta W., w którym funkcjonuje, do którego zawsze powracał, co wskazuje na jego więzi z tym miastem, jak również z jego mieszkańcami.

W dniu 2 września 2013 r. wpłynęło do Sądu pismo MCPS w P. zawierające argumentację mającą wykluczać jego właściwość w rozpatrzeniu sprawy B. P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga m.in. spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.

W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Gminą Miejską W., położoną w obszarze właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], a Gminą Miejską P., położoną w obszarze właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Organy obu gmin nie mają zatem wspólnego organu wyższego stopnia właściwego - w ramach art. 22 §1 pkt 1 kpa - do rozstrzygnięcia zaistniałego sporu o właściwość, dlatego właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Spór powstał na tle stosowania art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.), w którego ust. 1 stwierdzono, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Właściwość organu gminy w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego ustala się zatem według miejsca zamieszkania osoby wnioskującej, które to miejsce jest kategorią prawa cywilnego unormowaną w art. 25 – art. 28 kc, będące miejscowością, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Zasada ustalania właściwości organu według miejsca zamieszkania wnioskodawcy doznaje jednak ograniczeń w art. 101 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku bowiem wnioskodawcy będącego osobą bezdomną – według art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Natomiast w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że B. P. przebywa na terenie miasta W., lecz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Przebywa on bowiem w schroniskach, noclegowniach oraz na działkach ogrodniczych w tym mieście. Oznacza to, że jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że za osobę bezdomną uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Okoliczność bezdomności B. P. nie jest kwestionowana przez obie strony sporu o właściwość, dlatego w myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku B. P. w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta P., jako organ właściwy ze względu na ostatnie miejsce stałego zameldowania B. P. w P.. Nie sposób bowiem uznać miasta W. za miejsce zamieszkania B. P., skoro formy pobytu wnioskodawcy w tym mieście spełniają ustawowe kryterium bezdomności określone w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.

W związku z powyższym, na podstawie art. 15 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.