Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 588/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c, art. 151, art. 152,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.7, art. 77, art. 78 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 139,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1, art. 15,  art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 97,
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2011 r. sprawy ze skargi V. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców obejmującą również małżonkę L. B. oraz małoletnich V. M., I. M., S. M. z dnia ... grudnia 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany i odmowy udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia zgody na pobyt tolerowany i odmowy udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. stwierdza, że w uchylonej części decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata ... tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (... złote ...groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... sierpnia 2010 r., nr ..., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił obywatelowi F., narodowości c. – V. M. nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o jego wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Decyzja obejmowała także żonę Cudzoziemca i czwórkę jego dzieci.

Organ przyjął, iż w czasie działań wojennych zostali zabici ... Cudzoziemca, ale od tych wydarzeń minęło około ... lat w czasie których nie był on prześladowany, nie był poddawany żadnym represjom, nie był członkiem żadnej organizacji, nie angażował się w działania żadnej partii. Nie wyczerpuje przesłanek do objęcia go jakąkolwiek ochroną okoliczność, iż był kilka razy zatrzymany i po przesłuchaniu wypuszczony. Cudzoziemiec dorywczo pracował, poruszał się swobodnie po całej F. , bez problemów opuścił jej terytorium.

W odwołaniu do Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... września 2010 r. V. M. podniósł przede wszystkim niewyjaśnienie sytuacji jego żony L. B., której cała rodzina angażowała się w pomoc dla bojowników. Wskazał jak wielu członków jej najbliższej rodziny zginęło, zostało brutalnie zamordowanych lub odbywa karę więzienia za udział w działaniach wojennych. Jego syn V. został ranny na skutek wybuchu koło ich domu. Cudzoziemiec podkreślił niestabilność sytuacji w C. Wniósł też o dopuszczenie dowodu z aktów zgonów ..., zaświadczenia ze szpitala oraz przesłuchania jego żony L. B. Podkreślił, iż siostra żony Z. B. uzyskała na mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... października 2008 r. ochronę uzupełniającą. Decyzja ta obejmowała także jej małoletnie dzieci i została utrzymana w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... maja 2009 r.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia ... grudnia 2010 r., nr ..., utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... sierpnia 2010 r. odmawiającą Cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekającą o jego wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

W uzasadnieniu organ II instancji podzielił w całości stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców co do braku w stosunku do V. M., przesłanek z art. 13, 15 i 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Rada wskazała, iż nie podejmowanie przez Cudzoziemca decyzji o wyjeździe z kraju pochodzenia przez około ... lat od śmierci ... i przez ... lata od wybuchu raniącego jego dziecko, o którym to zdarzeniu wcześniej nie wspominał, wskazuje na brak rzeczywistych obaw. Organ nie znalazł podstaw do przesłuchania w charakterze świadka L. B. uznając, iż okoliczności na które została zgłoszona zostały w toku postępowania przed organem I instancji wystarczająco wyjaśnione. Rada odniósła się także do zaleceń UNHCR dotyczących nietraktowania C. jako kraju, w którym panuje powszechna przemoc.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia ... lutego 2011 r. V. M. wniósł o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... grudnia 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... sierpnia 2010 r. zarzucając obu organom naruszenie:

• art. 13, 14, 15, 34 ust.1 pkt 1 i art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

• art. 7, 77, 80, 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi Cudzoziemiec rozwinął zarzuty sformułowane w odwołaniu podkreślając przede wszystkim niezajęcie się przez organy zdarzeniami dotyczącymi rodziny żony, związkami z bojownikami i wpływem tej sytuacji na bezpieczeństwo rodziny Cudzoziemca oraz wskazując na sytuacje w C., w której rodziny bojowników są szczególnie narażone na pogwałcenie ich praw.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała dotychczasowe stanowisko wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności jej działań z prawem a konsekwencją stwierdzenia, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania jest wyeliminowanie z obrotu prawnego w całości lub w części zaskarżonego aktu wydanego przez organ administracyjny.

W ocenie Sądu zgromadzony i rozpatrzony przez organy obu instancji materiał dowodowy dawał podstawę do zajęcia stanowiska, iż Skarżący nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy i do objęcia go ochroną uzupełniającą.

W tej części Sąd uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreśla, iż możliwość uzyskania przez Cudzoziemca statusu uchodźcy zachodzi wyłącznie wtedy, kiedy wykaże on, że spełnia przynajmniej jedną z przesłanek prześladowania, które w sposób wyczerpujący zostały zawarte w treści art.1A Konwencji sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Przesłanki te zostały powtórzone w treści art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. A contrario art. 19 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy stanowi, iż cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.

Powołane wyżej przepisy zawierają zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy. Uchodźcą jest osoba, która spełnia kryteria określone w przytoczonej wyżej definicji, a kluczowym elementem tej definicji jest uzasadniona obawa przed prześladowaniem. Definicja posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej.

Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te muszą być rozważane w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno - prawnej i polityczno - ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Organ analizował treść oświadczeń Cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jego wypowiedzi złożonych podczas przesłuchania statusowego. Analiza tych wypowiedzi w odniesieniu do rozważania objęcia Skarżącego statusem lub ochroną uzupełniającą jest wyczerpująca. Obejmuje całość jego oświadczeń i zawiera logiczne wnioski wypływające z tej analizy.

We wniosku o nadanie statusu uchodźcy Cudzoziemiec mówił o chęci przeczekania w Polsce wydarzeń wojennych, chęci normalnego, spokojnego życia i obawie o życie swoje i dzieci. Pytany w toku przesłuchania stwierdził jednak, iż nie był nigdy o nic oskarżany, aresztowany, skazany ani sądzony. Raz został zatrzymany, przepytany i wypuszczony. Nie brał udziału w działaniach zbrojnych ani nie należał do żadnych partii lub organizacji. Bojownikom pomagał sporadycznie. Pracował dorywczo, swobodnie przemieszczał się po terytorium F. . Obawy o stan zdrowia żony wiązał z jej przeżyciami związanymi z zabiciem w czasie wojny członków jej najbliższej rodziny.

Dokonana przez organy ocena, że opuszczenie przez Skarżącego kraju pochodzenia nie było spowodowane przyczynami określonymi w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie i że nie spełnia on kryteriów do nadania statusu uchodźcy mieści się w ramach swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

-orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

-tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

-poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1 i 3 art. 15 ustawy o ochronie. Rozważając przesłankę wymienioną w art. 15 pkt 2 zasadnie wywiodły natomiast, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż cudzoziemiec ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie.

Organy uwzględniły obiektywne zmiany zachodzące w kraju pochodzenia i zastosowały się do wytycznych UNHCR z dnia 17 kwietnia 2009 r., w których znajdują się zalecenia, aby wnioski osób pochodzących z C. o nadanie statusu uchodźcy nie były rozpatrywane w oparciu o przesłankę, że w kraju tym panuje powszechna przemoc. Sąd podkreśla, iż państwa przyjmujące cudzoziemca z terytorium C. nie są zobligowane do udzielenia mu ochrony, a jedynie do zbadania na gruncie art. 15 jego indywidualnej sytuacji, co też uczyniły organy pierwszej i drugiej instancji w zakresie właściwym dla rozważenia zasadności przyznania ochrony uzupelniającej .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał jednak za zasadne zarzuty skargi dotyczące niewłaściwego rozważenia przez organy przesłanek do udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. W tym zakresie naruszone zostały w toku postępowania administracyjnego przepisów k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 § 1 k.p.a, organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego pod kątem przesłanek z art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Nie został przeprowadzony, wskazany przez Cudzoziemca w piśmie do Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... września 2010 r., dowód w postaci przesłuchania w charakterze świadka jego żony L. B. . W sytuacji, gdy Skarżący zagrożenie dla swojej rodziny wywodzi ze zdarzeń związanych ze śmiercią ...zabitych jako bojowników w działaniach wojennych a także powoływał się na śmierć ... w 2008 r. - jej zeznania mogły być okolicznością mającą znaczenie dla sprawy. Tym samym naruszony został art. 78 § 1 k.p.a.

Przeanalizowanie związku pomiędzy śmiercią ... Z. B. – siostry L. B. z sytuacją Skarżącego, jego żony i dzieci jest niezbędne dla oceny indywidualnego zagrożenia tej rodziny w razie powrotu do kraju pochodzenia. ... Skarżącego został zabity w 2008 r. Wydane rodzinie ciało nosiło ślady złego traktowania. Z. B. uzyskała na mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... października 2008 r. ochronę uzupełniającą. Decyzja ta obejmowała także jej małoletnie dzieci i została utrzymana w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... maja 2009 r. Decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zapadła w 2008 r., nie uwzględniała więc zmiany stanowiska UNHCR i jego zaleceń zawartych w piśmie z dnia 17 kwietnia 2009 r. Wprost odnosiła się do niestabilnej sytuacji wewnątrz kraju pochodzenia, wypełniającej przesłanki z art. 15 pkt 3 ustawy o udzielaniu ochrony i nie zawierała zatem analizy indywidualnej sytuacji rodziny Z. B. Orzekająca w maju 2009 r. Rada do Spraw Uchodźców, pomimo zmiany przez UNHCR oceny sytuacji panującej w C., utrzymała przyznaną Cudzoziemce ochronę uzupełniającą związana treścią art. 139 k.p.a stanowiącym, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W sytuacji tej organ rozpoznający wniosek V. M., pozyskawszy informacje o kolejnym zabitym w rodzinie sióstr B. z akt dotyczących Z. B. i nie znajdując w nich dowodów odnoszących się do indywidualnego zagrożenie innych członków tej rodziny - winien postępowanie to uzupełnić, między innymi przez przesłuchanie żony Skarżącego czego nie uczynił. Dlatego też Sąd przyznaje zasadność zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego i uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie rozważania przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić powyższe wskazania. Działając w granicach zakreślonych wypływającą z art. 80 kpa zasadą swobody w ocenie dowodów i równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, organ powinien dokonać oceny wszystkich przeprowadzonych dowodów na gruncie przesłanek niezbędnych do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. W części uchylającej zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit c i art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; w części oddalającej skargę z mocy art.151 ppsa.