Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 6/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 K.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] odmawiający ustalenia H. K. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1996 r., od dnia [...] września 1996 r. do dnia [...] stycznia 1998 r. oraz od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 1998 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny Policji podniósł, iż [...] H. K.w dniu [...] kwietnia 2012 r. zwrócił się do Komendanta [...] Policji z prośbą o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1996 r., od dnia [...] września 1996 r. do dnia [...] stycznia 1998 r. oraz od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 1998 r., gdzie wykonywał czynności w dni wolne od nauki, ferie, wakacje w pełnym wymiarze czasu pracy oraz ponad ten wymiar przy produkcji roślinnej i siewie oraz produkcji zwierzęcej.

Komendant [...] Policji, po przeprowadzeniu stosownego postępowania w sprawie, rozkazem personalnym z dnia [...] września 2012 r. odmówił przyznania [...] H. K. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego za ww. okres.

W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego funkcjonariusz wskazał, że jego doświadczenie życiowe, potwierdzone zeznaniami dwóch świadków, wskazuje, iż wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w pełnym wymiarze godzin i w sposób stały. W czasie, w którym był zarejestrowany jako osoba bezrobotna również wykonywał taką pracę, bowiem nie kolidowała ona w żaden sposób z jego gotowością do podjęcia innej pracy. Nadmienił, iż informacji w zakresie jego pracy w gospodarstwie rolnym nie umieścił w curriculum vitae i kwestionariuszu osobowym z dnia [...] czerwca 2000 r., gdyż wówczas nie posiadał żadnych dokumentów potwierdzających daną okoliczność. Ponadto składając oświadczenie w dniu [...] października 2000 r. nie został poinformowany o możliwości "skorzystania z ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy".

Komendant Główny Policji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia i rozstrzygnięciem z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zaliczenie policjantowi do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może nastąpić w oparciu o unormowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310). Unormowania te stanowią bowiem odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.), zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w 4 ust. 1 pkt 1 - 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Praca w gospodarstwie rolnym powinna być oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2006 r. sygn. II SA/Wa 983/06). Zatem do oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym za domownika może być uznana osoba, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W kontekście powyższego Komendant Główny Policji wskazał, że dokumentację postępowania w przedmiocie wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1996 r., od dnia [...] września 1996 r. do dnia [...] stycznia 1998 r. oraz od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 1998 r. stanowiły akta osobowe policjanta zawierające między innymi dokumenty zgromadzone podczas postępowania kwalifikacyjnego prowadzonego dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji oraz pisma przedłożone przez funkcjonariusza w komórce kadrowej, tj. oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] marca 2012 r., z dnia [...] maja 2012 r. oraz z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym rodziców oraz zeznania dwóch świadków z dnia [...] marca 2012 r. I. M. i M. W., pismo I. M. z dnia [...] lipca 2012 r., pismo M. W. z dnia [...] lipca 2012 r., zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały I. M. i W. W. z dnia [...] marca 2012 r., zaświadczenie z dnia [...] marca 2012 r. ze Starostwa Powiatowego w [...]informujące, iż J. i N. K. wpisani byli jako właściciele gospodarstwa rolnego położonego na terenie miejscowości [...], [...], [...] gm. [...] o łącznej powierzchni 4,00 ha na podstawie aktu notarialnego nr [...] z dnia [...] lutego 1988 r., postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, zaświadczenie z dnia [...] kwietnia 2012 r. [...], zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały H. K. z dnia [...] marca 2012 r., zaświadczenie z dnia [...] września 2000 r. o zarejestrowaniu H. K. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoby bezrobotnej od dnia [...] czerwca 1995 r. do dnia [...] września 1995 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] sierpnia 2000 r. i pobieraniu od dnia [...] września 1995 r. do dnia [...] września 1995 r. oraz od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] sierpnia 2000 r. zasiłku.

W oświadczeniu z dnia [...] maja 2012 r. wnioskodawca wskazał, iż Liceum Ogólnokształcące w [...] ukończył w dniu [...] maja 1995 r. Szkoła ta oddalona była od miejsca jego zamieszkania o około 6 km i czas dojazdu do niej zajmował około 30 minut w obie strony. Funkcjonariusz wskazał także, że w tym okresie nie korzystał z internatu lecz zamieszkiwał z rodzicami w gospodarstwie rolnym. Ponadto dodał, iż po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej był zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny i w tym czasie wykonywał czynności w gospodarstwie. Jednocześnie zaznaczył, iż od dnia [...] stycznia 1998 r. do dnia [...] czerwca 1998 r., kiedy pracował w [...] s.c. w [...] nie wykonywał żadnych czynności w gospodarstwie. Następnie po zwolnieniu ze wskazanej firmy, ponownie rozpoczął pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Nadmienił, iż w gospodarstwie do jego obowiązków należało między innymi "siew zbóż (pszenica, żyto) oraz sadzenie ziemniaków i zbieranie plonów tego siewu".

Natomiast w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. [...] H. K. oświadczył, iż w okresie od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1996 r., od dnia [...] września 1996 r. do dnia [...] stycznia 1998 r. oraz od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 1998 r. pomagał rodzicom przy siewie, orce oraz zbiórce plonów, jak również przy rozbudowie gospodarstwa. Wskazał także, iż we wnioskowanym okresie jego rodzice posiadali plantację truskawek i pieczarek, z tych też względów brał czynny udział w zbiorach, pieleniu oraz opryskiwaniu tych roślin. Zdaniem wnioskodawcy, pracę w gospodarstwie rodziców wykonywał w charakterze stałym, trwała bowiem codziennie od 7 do 14 godzin w zależności od pory roku. Nadmienił także, że zajęcia w szkole ponadpodstawowej trwały średnio od 4 do 6 godzin dziennie, a na przygotowywanie się do zajęć szkolnych poświęcał około 1 godziny w godzinach wieczornych.

Mając powyższe na uwadze Komendant Główny Policji stwierdził, iż [...]. H. K. we wnioskowanym okresie pobierał naukę w szkole ponadpodstawowej. Wymieniony uczestniczył w tym czasie, tj. w latach 1991-1995, w zajęciach szkolnych w Liceum Ogólnokształcącym w [...], dojeżdżał do szkoły (około 6 km w jedną stronę) oraz przygotowywał się do zajęć szkolnych. Konieczność więc domowego przygotowania się do obowiązków szkolnych, a także dojazd do i ze szkoły oraz liczba jednostek lekcyjnych na które uczęszczał [...] H. K., zdaniem organu, nie pozwalała mu na wykonywanie stałych czynności w gospodarstwie rolnym rodziców. Mając powyższe na uwadze nie można zatem uznać, że spełnione zostało w tym przypadku kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Praca w gospodarstwie rolnym rodziców, na którą powoływał się wymieniony była to faktycznie pomoc w prowadzeniu gospodarstwa, ale nie stała praca świadczona z pozycji domownika. Natomiast ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy nie pozwala na zaliczenie każdej pracy w gospodarstwie rolnym, lecz jedynie takiej, która jest ściśle zgodna z jednym z trzech przypadków wskazanych w art. 1 ust. 1 tej ustawy. Tradycyjnie więc świadczona w chwilach wolnych doraźna pomoc [...] H. K. przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego rodziców nie pozwalała na uwzględnienie tego okresu do stażu wymaganego przy wzroście uposażenia z tytułu wysługi lat, bowiem głównym zadaniem i celem strony w tym okresie było odbywanie zajęć szkolnych, a nie świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym, której z uwagi na szkolne wymagania czasowe nie mogła wykonywać w rozmiarze mającym znaczenie dla funkcjonowania tego gospodarstwa.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż z kwestionariusza osobowego [...] H. K. z dnia [...] czerwca 2000 r. znajdującego się w aktach osobowych zainteresowanego wynika, że wymieniony doświadczenie zawodowe posiada od [...] stycznia 1998 r., tj. od podjęcia pracy na stanowisku [...] w [...] s.c. z siedzibą w [...]. Brak jest również w dokumencie tym informacji, iż strona kiedykolwiek pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców.

Ponadto [...]H. K. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna od dnia [...] czerwca 1995 r. do dnia [...] września 1995 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] sierpnia 2000 r. i pobierał od dnia [...] września 1995 r. do dnia [...] września 1995 r. oraz od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] sierpnia 2000 r. zasiłek, natomiast wnosi o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1996 r., od dnia [...] września 1996 r. do dnia [...] stycznia 1998 r. oraz od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 1998 r.

W kontekście powyższego organ podkreślił, iż bezwzględnie obowiązującym warunkiem uprawniającym do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu. Obowiązkiem bowiem osoby bezrobotnej jest pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Pojęcie "gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza sytuację, gdy osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1008/10). Nie może być więc uznany za bezrobotnego ten kto podjął działalność gospodarczą albo podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 130/10).

Mając powyższe na względzie Komendant Główny Policji uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż [...]H. K. posiadając status osoby bezrobotnej jednocześnie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika we wnioskowanym okresie, oraz że praca ta miała charakter stały.

Decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez H. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie ww. decyzji oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego z dnia [...] września 2012 r., a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6 pkt 2c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez błędną i jednocześnie dowolną wykładnię pojęcia "domownika" w aspekcie stałego świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżący wskazał również na naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj.: 1) art. 80 K.p.a., poprzez całkowitą dowolność w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, 2) art. 7 i 77 K.p.a., poprzez złamanie zasady obiektywizmu oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, 3) art. 107 § 3 K.p.a., poprzez wadliwe uzasadnienie faktyczne skarżonych decyzji, w szczególności niewskazanie faktów, które organy uznały za w pełni udowodnione oraz podanie nieprawdziwych przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła m.in., iż przedłożone przez skarżącego dokumenty, w szczególności zeznania świadków, zupełnie bezzasadnie i w sposób całkowicie dowolny zostały zakwestionowane przez organy administracyjne, zaś organy te, wbrew spoczywającego na nich obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, nie zdobyły żadnego przekonywującego dowodu, który w sposób wiarygodny i bezstronny podważyłby potwierdzony przez zawnioskowanych przez stronę świadków, argument stałości świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W sposób arbitralny przyjęto, iż pracy w sposób stały skarżący nie mógł wykonywać, ponieważ dojeżdżał do szkoły oddalonej o 6 km od gospodarstwa rolnego, zaś codziennie miał edukować się w szkole przez 4-6 godzin. Organy badając problematykę łączenia przez skarżącego obowiązków uczenia się w szkole ponadpodstawowej z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, w pełnym wymiarze czasu pracy, w istocie nie ustaliły w sposób stanowczy, czy taka okoliczność miała miejsce, czy też nie. W rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek lecz jedynie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności. Dlatego też nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może dodatkowo uczyć się.

Skarżący zgodził się natomiast z tym fragmentem rozstrzygnięcia pierwszo i drugoinstancyjnego, które odnoszą się do niemożności zaliczenia do pracowniczego stażu pracy okresu, kiedy był on zarejestrowany jako bezrobotny. Z tego też powodu skarżący podtrzymał żądanie, aby okres od [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1996 r. (z wykluczeniem okresu od [...] czerwca 1995r. do [...] września 1995 r. gdy był zarejestrowany jako osoba bezrobotna) oraz okres od dnia [...] października 1996 r. do dnia [...] stycznia 1998 r. i okres od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] września 1998 r. zaliczono mu do stażu pracowniczego.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje w części na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat, zaś w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby, a według § 4 ust. 1, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się:

1) okresy służby w Policji,

2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,

3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. nr 53, poz. 214, z 1995 r. nr 4, poz. 17, z 1997 r. nr 28, poz. 153, z 1998 r. nr 162, poz. 1118, z 1999 r. nr 106, poz. 1215, z 2000 r. nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. nr 27, poz. 298 i nr 81, poz. 877),

4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,

5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Za inne okresy, o czym mowa w powołanym wyżej przepisie i na podstawie których podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby, uważa się brzmienie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz. U. nr 54, poz. 310 ze zm.), w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Natomiast, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

W tym miejscu wskazać również należy, że podejmując decyzję administracyjną organ jest związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też musi on m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 K.p.a.), jak również jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.) i musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie należy rozróżnić dwa okresy, o których zaliczenie do prawniczego stażu pracy ubiega się skarżący. Otóż okres wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i pobieranie nauki w systemie dziennym w miejscowości pobliskiej do miejsca zamieszkania oraz okres po zakończeniu kształcenia i rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej przerywany podejmowaniem pracy zarobkowej.

W rozpoznawanej natomiast sprawie, analizując pierwszy z wyżej wskazanych okresów, organy Policji – jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy – nie zadośćuczyniły wskazanym wyżej zasadom procedury administracyjnej, albowiem stwierdziły całkowicie dowolnie, że świadkowie zeznający na tę okoliczność (art. 1 ust. 3) w sposób wiarygodny nie potwierdzili, iż skarżący wykonywał we wskazanym okresie pracę w gospodarstwie rolnym rodziców J. i N. K.w charakterze rolnika, a praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu. Tymczasem z załączonych do akt sprawy zeznań świadków I. M. i M. W. z dnia [...] marca 2012 r. (a także pomocniczo pism tych osób z dnia [...] lipca 2002 r., zaświadczeń ze starostwa Powiatu [...] dotyczących zameldowania oraz wielkości gospodarstwa rolnego Państwa K., a także oświadczenia samego zainteresowanego) wynika, że skarżący wykonywał pracę stałą związaną z rolnictwem i praca ta stanowiła jego jedyne źródło utrzymania. Tym samym zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 3 ust. 3 cytowanej już wyżej ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, bowiem ocena zeznań powyższych świadków, dokonana przez organ, jest niepełna i przede wszystkim niezgodna z ich zeznaniami.

Nie do pogodzenia jest również twierdzenie organu, że skoro skarżący ubiegając się o przyjęcie do służby w Policji nie wskazał okoliczności pracy w gospodarstwie rolnym, to nie było z jego strony "nastawienia psychicznego" do tej pracy. Po pierwsze bowiem, organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jakimi metodami badawczymi i po jakiej analizie doszedł do takiej oceny oraz jakimi kierował się przesłankami metodologicznymi do wysnucia owego wniosku. Po drugie zaś, przepis § 5 ust. 1 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego stanowi jedynie, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 – 5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Zatem nie wskazuje, iż fakt ów jest niezbędny do wykazania w życiorysie przy przyjmowaniu do służby w Policji. Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, że w ankiecie personalnej skarżący co prawda nie wskazał pracy w gospodarstwie rolnym, ale wynika z niej jednoznacznie, że we wskazanym okresie był przy – będących rolnikami – rodzicach.

Podkreślić przy tym należy, że pojęcie "domownika" nie zostało zdefiniowane we wskazanej już wyżej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Nie oznacza to jednak, że pojęcie owo jest abstrakcyjne, bowiem jego treści należy doszukiwać się z uwagi na wnioskowany przez skarżącą okres w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w myśl którego ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem w przytoczonej definicji ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie oraz nie wskazał na obowiązek dokładnego określenia charakteru prac wykonywanych w związku ze stałą pracą w gospodarstwie rolnym. Ocena owa jest zbieżna z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: np. wyrok z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 650/10).

Natomiast ocena organu, że fakt pobierania nauki i dojazd do szkoły (ok. 6 km w jedną stronę) uniemożliwiał skarżącemu wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, jest niepełna, gołosłowna i nieoparta na żadnej przekonywującej analizie. Trudno bowiem za taką uznać konstatację, że skoro skarżący uczył się, dojeżdżał do szkoły i przygotowywał się do zajęć, to tym samym nie miał już czasu na pracę. Ponadto dodać należy, że charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Ten pierwszy bowiem (domownik) nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności. Stąd też nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika oraz – odpowiednio – domownika. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy, zaś takiej oceny organ w żadnym stopniu nie dokonał. Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. I tak w wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno – gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych, związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.

W dalszej części zauważyć należy, że organ skonstatował, iż opisane już wyżej okoliczności, związane z pobieraniem nauki, prowadzą do wniosku, iż praca w gospodarstwie "mogła" mieć charakter pracy doraźnej. Zatem stwierdzić w tym miejscu wypada, że ustalenie stanu faktycznego nie może mieć charakteru hipotetycznego, bowiem ustawodawca w art. 107 § 3 K.p.a. posłużył się sformułowaniem "fakty, które organ uznał za udowodnione". Zatem nie może budzić wątpliwości, że intencją ustawodawcy było nałożenie na organ obowiązku ustalenia konkretnych faktów, a nie jedynie założeń czy przypuszczeń.

Reasumując, błędna ocena cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz procesowego, a w konsekwencji ich naruszenie, miało – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie pierwszego z zakreślonych na wstępie okresów.

Natomiast trudno organom Policji odmówić racji, gdy twierdzą, iż w drugim z podanych okresów skarżący "domownikiem" wykonującym stałą pracę w gospodarstwie rolnym nie był. Z chwilą bowiem rejestracji H. K. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] czerwca 1995 r. w charakterze bezrobotnego skarżący utracił status "domownika" w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, albowiem tą czynnością podjął decyzję o zmianie sposobu utrzymywania się (zarobkowania). Innymi słowy, kierując się wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy w powołanym wyroku z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt II UK 42/06, nie pozostawał w gotowości do świadczenia pracy na rzecz gospodarstwa rolnego, lecz dokonał swoistego rodzaju przekwalifikowania zawodowego, poprzez podjęcie zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Okolicznością potwierdzającą powyższą tezę jest nie tylko uzyskanie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej w dniu [...] czerwca 1995 r., lecz także podjęcie zatrudnienia w dniu [...] stycznia 1998 r. w [...]" s.c. z siedzibą w [...] na stanowisku [...] i kolejny okres zasiłkowy od [...] marca do [...] sierpnia 2000 r.

Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, gdy osobie zamieszkującej wraz z rodziną w gospodarstwie rolnym, należałoby zaliczyć każdy okres, który nie pokrywa się np. z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, prowadzeniem działalności gospodarczej, posiadaniem statusu osoby bezrobotnej. Stosowanie takiej praktyki pozostaje w oczywistej sprzeczności z powoływanymi wcześniej obowiązującymi przepisami prawa.

Zatem, rozpoznając na nowo przedmiotową sprawę, organ uwzględni powyższe rozważania dotyczące stosowania przepisów prawa materialnego i we wskazany już wyżej sposób zadośćuczyni stosowaniu podstawowych zasad procesowych. Innymi słowy mówiąc, organ jest zobowiązany uwzględnić stan faktyczny sprawy w sposób kategoryczny i przy założeniu, że ocena dowodów nie będzie – co już wyżej wykazano – dowolna, a jedynie swobodna. Zastrzec jednakże należy, iż wnikliwej analizie organu będzie podlegał okres w latach 1992 – 1995, który przypada na pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców i pobieranie nauki w Liceum Ogólnokształcącym w [...].

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.