Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1146/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa mienia Skarbu Państwa oddala skargę


UZASADNIENIE

P. w W. złożyły skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2016r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014r. Nr [...].

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...], stwierdził nabycie przez Miasto P., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w jednostce ewidencyjnej miasta P., w obrębie ewidencyjnym [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że Skarb Państwa nabył opisaną na wstępie nieruchomość w dniu [...] stycznia 1921 r. na podstawie Traktatu Wersalskiego z dnia 28 czerwca 1919 r. oraz ustawy z dnia 14 lipca 1920 r.

W dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ta w ewidencji gruntów figurowała w grupie rejestrowej XII - inne tereny komunikacyjne, kolejowe itp. (bez dróg publicznych). W planie zagospodarowania przestrzennego m. P., zatwierdzonego uchwałą Nr[...]., znajdowała się na obszarze zaliczonym do terenów kolejowych, w ww. dacie na nieruchomości tej znajdował się nieczynny obiekt sportowo-treningowy klubu piłkarskiego [...].

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że z dokumentów zebranych w niniejszej sprawie nie wynika ażeby przedmiotowa nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. była obciążona prawem użytkowania lub zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego.

Oznacza to, że opisana na wstępie nieruchomość podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr32, poz. 191 ze zm.).

W ocenie Wojewody [...], nie zmienia tego fakt, że P. uzyskały prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...], z której została wydzielona działka ewidencyjna nr [...], co potwierdza ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., Nr [...], wydana na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. o oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Zdaniem Wojewody [...] przedmiotowa nieruchomość nie podlegała wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11, czy też art. 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Organ pierwszej instancji podnosił, że gdyby nawet skarga konstytucyjna P. S.A. z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie oceny zgodności z konstytucją art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) została przyjęta przez Trybunał Konstytucyjny do rozpatrzenia, to nie stanowi to zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] złożyły P. S.A. - Odział Gospodarowania Nieruchomościami w P.

W ocenie odwołującego się, skoro P. zostały uwłaszczone przedmiotową nieruchomością mocą ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., Nr [...], to tym samym wykazane zostało, że nieruchomość ta należała do P. nie zaś do miasta P., które nie ponosiło żadnych kosztów jej utrzymania.

Odwołujący wskazywał ponadto, że w dniu 27 maja 1990 r. skomunalizowana nieruchomość nie istniała, ponieważ działka ewidencyjna nr [...] została wydzielona z działki ewidencyjnej o nr [...] po tej dacie. Zdaniem odwołującego komunalizacja takich nieruchomości wynika z wadliwej interpretacji art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, dlatego P. S.A. wniosło skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego, w której domaga się stwierdzenia niezgodności aktualnie stosowanej w judykaturze sądów administracyjnych wykładni ww. przepisu.

Rozpoznając odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Zgodnie z tym przepisem, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin. Organ wskazywał, że z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Podkreślał, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), tj. dzień 27 maja 1990 r. W pierwszej kolejności organ administracji publicznej winien ustalić, czy w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowe mienie, było mieniem państwowym (stanowiło własność Skarbu Państwa), a następnie po pozytywnym ustaleniu w tym zakresie - czy należało w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły negatywne przesłanki wskazane w art. 11-12 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...).

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., stanowiła własność Skarbu Państwa. Podkreślił, że zarówno wydzielanie, jak i obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe), przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd, następowało przed dniem 27 maja 1990 r., w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszło potem w zarząd, czy jeszcze wcześniej, decyzjami władz państwowych, wydawanymi na podstawie art. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych. Z przepisu art.38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości - i wszystkie państwowe jednostki miały, wynikający z art. 38 i nast., obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego, kiedy i od kogo przejętych.

Organ odwoławczy wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt I OSK 1697/11 dokonał wykładni pojęcia "należące do". W opinii NSA pojęcie "należenia" mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), w myśl, którego, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Skoro zatem, w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust. 1 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Z kolei w ust. 2 art. 3 ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiła, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.

Organ podkreślił, że z akt sprawy nie wynika ażeby, w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz P., co zresztą potwierdza sam odwołujący się, a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zdaniem organu, chybiony jest pogląd odwołującego się, że skoro przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz P. S.A. na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P., to oznacza to, że nieruchomość ta należała do poprzednika prawnego odwołującego się, nie zaś byłego t.o.a.p. st. podstawowego.

Przepis art. 34a ustawy o komercjalizacji (...) P. dotyczy gruntów, o których mowa w art. 34 tej ustawy, tj. gruntów będących własnością Skarbu Państwa, znajdujących się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których przedsiębiorstwo to nie legitymowało się dokumentami o ich przekazaniu w formie prawem przewidzianym i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Przy czym organ powoływał się na ocenę zawartą przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1441/07 oraz z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1348/08, (dostępne na stronie http:orzeczenia.nsa.gov.pl) gdzie NSA stwierdził, że chodzi w tym przypadku o grunty państwowe, co do których gminy nie uzyskały prawa własności i innych praw majątkowych na mocy decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy - Przepisy wprowadzające (...).

Organ wskazywał, że dla sposobu wykładni art. 34a o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.", istotne znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 (OTK-A 2005, z. 4, poz. 35), w świetle, którego przepis art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. nowelizującej ww. ustawę o komercjalizacji (Dz.U. Nr 80, poz. 720) odnosi się do postępowań o przekazaniu gminom mienia Skarbu Państwa wyłącznie na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), nie dotyczy natomiast nabycia przez gminy mienia Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Analizowana ustawa o komercjalizacji (...) w tym zakresie nie wprowadza wyłączenia z komunalizacji, analogicznego jak wyłączenie przewidziane w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Skierowanie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności aktualnie stosowanej w judykaturze sądów administracyjnych wykładni art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przede wszystkim Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zwróciła uwagę, że wykładni ww. przepisu Trybunał Konstytucyjny dokonał uchwałą z dnia 9 grudnia 1992 r., sygn. akt W 13/91 (opubl. OTK 1992/2/37, Dz.U. 1992/97/486). Ponadto, zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a, uznanie przepisu ustawy na podstawie którego została wydana decyzja za niezgodny z Konstytucją, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Zwrócić należy, bowiem uwagę, iż przepis ten stanowi, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.

Polskie Koleje Państwowe w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, iż organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej (vide wyrok NSA z 13.05.2008 r., sygn. akt I OSK 760/07, LEX nr 505356).

P. w W. złożyły skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014r. Nr [...] dotyczącą nabycia przez Miasto P., z mocy prawa nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa stanowiącego własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucały:

1. naruszenie art.16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 76 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji administracyjnej, która pozostaje sprzeczna z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006r. tj. "Decyzją uwłaszczeniową" w przedmiocie uwłaszczenia P. S.A. na spornej działce, w sytuacji gdy z dyspozycji ww. artykułów wynika, iż uchylenie lub zmiana decyzji, od których nie służy odwołanie może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, a nadto iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję pozostaje nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia;

2. naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. tj. zasady praworządności i prawdy obiektywnej, poprzez:

- przyjęcie, iż decyzja uwłaszczeniowa nie ma żadnego wpływu na ocenę, czy działka [...] pozostawała pod zarządem skarżącej przed dniem 5 grudnia 1990r., podczas gdy w samej decyzji uwłaszczeniowej wskazano, iż ww. część nieruchomości gruntowej pozostawała w dniu 5 grudniu 1990r. w posiadaniu P. S.A.;

- oparcie decyzji komunalizacyjnej na Karcie Inwentaryzacyjnej Nieruchomości, która jest nieprawidłowo wypełniona tj. nie wykazuje żadnej zabudowy, która faktycznie istniała i istnieje na przedmiotowej nieruchomości,

3. naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo jej oczywistej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zw. z art. o ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami wywłaszczeniu nieruchomości, przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż działka o nr [...] należała w dniu 27 maja 1990r. do terenowego organu administracji państwowej, podczas gdy ww. działka figurowała w ewidencji gruntów jako "inne tereny komunikacyjne", kolejowe (bez dróg publicznych) zaś w obowiązującym w dacie ustawowej komunalizacji planie zagospodarowania przestrzennego Miasta P. 1990 jako obszar zaplecza technicznego terenów kolejowych.

5. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r, Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach: samorządowych w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami wywłaszczeniu nieruchomości, przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż:

- działka o nr [...] należała w dniu 27 maja 1990r. do terenowego organu administracji państwowej, na podstawie błędnych i nierzetelnych dokumentów w tym karty inwentaryzacyjnej, która nie odzwierciedlała faktycznego stanu nieruchomości w tym znajdujących się na niej naniesień,

- działka o nr [...] istniała w dniu 27 maja 1990r. a faktycznie w tym dniu istniała nieruchomość oznaczona jako działka nr [...].

Wobec powyższego skarżąca wnosiła o:

1) uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada,2014r., Nr [...],

2) zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga rozpoznawana według powyższych kryteriów podlegała oddaleniu w całości jako bezzasadna.

Odnosząc się w pierwszym rzędzie do zarzutów naruszenia prawa materialnego a to art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, należy odmówić im trafności.

Przepis ten stanowił o nabyciu z mocy prawa przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do rad narodowych i terenowych organów państwowych stopnia podstawowego.

Wykładając pojęcie "mienia należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji stopnia podstawowego" należy odwołać się do wykładni zawartej w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (OTK z 1992 r. Nr 2, poz. 37). Przyjmując istnienie uprawnień władczych terenowych organów administracji państwowej w stosunku do mienia Skarbu Państwa organ prawidłowo odwołał się do obowiązującego w dniu komunalizacji przepisu art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r. Nr 14, poz. 74), gdyż tylko według tego stanu prawnego można było oceniać stan władania gruntami państwowymi. W myśl tego przepisu terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Z kolei z przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w brzmieniu pierwotnym wynikało, iż zarząd nieruchomościami państwowymi mógł powstać tylko na podstawie decyzji administracyjnej, umowy zawartej pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi zawartej za zezwoleniem organu administracji państwowej, bądź umowy o nabyciu nieruchomości (tak też NSA w wyroku z dnia 3 stycznia 2013r., I OSK 1417/11).

W wyniku wywłaszczenia decyzją administracyjną nieruchomość stawała się własnością Skarbu Państwa, którego uprawnione organy na wniosek, bądź też w niektórych przypadkach z urzędu przekazywały te nieruchomości w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W każdym jednak przypadku wymagało to odrębnego aktu prawnego, wydawanego na podstawie obowiązującego przepisu prawa.

W sprawie niesporne natomiast jest, że skarżący nie legitymował się decyzją o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w zarząd, bądź też użytkowanie przed 1985 r.

Odnosząc się do zarzutów procesowych a to naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a., w zw. z art. 76 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. należy wskazać, że sprowadzały się one do występujących zdaniem skarżącego sprzeczności pomiędzy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006r. Nr [...] decyzjami wydanymi w przedmiotowym postępowaniu.

Decyzja z dnia [...] maja 2006r. została wydana na podstawie art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz.U. z 2000r., Nr84, poz. 948 ze zm.).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03, jednoznacznie stwierdził, że art. 1 pkt 9 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie dotyczy komunalizacji z mocy prawa, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej (OTK-A 2005, Nr 4, poz. 35). Dodać należy, iż art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. został wprowadzony do powołanej wyżej ustawy z dnia 8 września 2000 r. przepis art. 34a w następującym brzmieniu: "Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.)". Odesłanie do art. 34 oznacza, że omawiany przepis (art. 34a) dotyczy gruntów będących nadal własnością Skarbu Państwa, co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Grunty te stały się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego.

Prawidłowe rozumienie powyższych przepisów z uwzględnieniem stanowiska Trybunału oznacza więc, iż przepisy art. 34 i 34a nie dotyczą gruntów których komunalizacja nastąpiła z mocy prawa (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej), lecz gruntów o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy (wyroki NSA z dnia 14 września 2006 r., I OSK 1295/05, z dnia 16 marca 2006 r. I OSK 583/05, z dnia 15 października 2007 r. I OSK 1457/06, z dnia 18 grudnia 2007 r. I OSK 1884/06, z dnia 16 stycznia 2008 r. I OSK 1957/06 i I OSK 1947/06, z dnia 20 lutego 2008 r. I OSK 187/07, z dnia 18 czerwca 2008 r. I OSK 940-942/07 - wszystkie opublikowane w internecie https://cbois.nsa.gov.pl).

Dodać należy, iż powyższa linia orzecznictwa utrzymuje się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w którym przyjmuje się dopuszczalność komunalizacji gruntów zajętych na infrastrukturę kolejową, do których P. nie legitymuje się prawem zarządu.

Sąd zatem nie uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ postępowanie administracyjne wyjaśniło wszystkie istotne okoliczności faktyczne w tej sprawie.

Decydujące znaczenie dla oceny prawidłowości postępowania administracyjnego miały natomiast przepisy materialnoprawne. Dla rozstrzygnięcia kwestii będącej przedmiotem zaskarżonych decyzji istotne znaczenie miał stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r.

Podkreślenia wymaga, że P. S.A. nie posiadała tytułu prawnego, a wywodziły swe prawa z celu wywłaszczenia, faktu zainwestowania nieruchomości w infrastrukturę, faktu fizycznego posiadania, regulacji wynikającej z ustawy z dnia 8 marca 2008 r. oraz z treści decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006r., która zdaniem skarżącego wyłączała komunalizację w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990r.

Uprawnień do spornej nieruchomości skarżąca spółka nie może jednak wywodzić z przepisów art. 34 i art. 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie bowiem z ich treścią grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których Koleje nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP (art. 34 ust. 1). Grunty te, z dniem 1 czerwca 2003 r., nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. (art. 34a). Uwłaszczenie P. dokonywane w tym trybie, co przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. (sygn. akt K 30/03), nie może jednak odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r. Wyraźnie też Trybunał stwierdził, że art. 34a przywołanej ustawy nie dotyczy mienia objętego art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Reasumując, w ocenie Sądu, uwłaszczenie dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), może dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego, na dzień wejścia w życie ww. ustawy, tj. na dzień 27 października 2000 r., własność ogólnonarodową (państwową). Wydanie przy tym decyzji komunalizacyjnej deklaratoryjnej w okresie późniejszym pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał w dniu 27 maja 1990 r. W tym stanie rzeczy postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone w trybie ustawy o komercjalizacji nie może eliminować komunalizacji z mocy prawa, tym bardziej, że przesłanki postępowania uwłaszczeniowego określone w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. wskazują na brak, po stronie P., tytułu prawnego do uwłaszczanej nieruchomości.

W świetle powyższego, Sąd uznał, że skoro P. S.A. nie przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości, to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.