Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3296/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: . 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4, art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2016 r. sprawy ze skargi "C." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej także "GIF") zaskarżoną decyzją z [...] września 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki C. (dalej także "strona", "spółka" lub "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w G. (dalej także "WIF") z dnia [...] grudnia 2014 r, Nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w części nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 20 000 zł i w tym zakresie nałożył na stronę karę w wysokości 10 000 zł, w związku z prowadzeniem niedozwolonej reklamy działalności aptek: "[...]" położonych [...] oraz [...] polegającej na wykładaniu w tych aptekach ulotek opatrzonych znakiem słowno-graficznym "C. + Apteka" o nazwie "Cennik Oferty Aptecznej", w których zamieszczono nazwy produktów leczniczych wraz z podaniem ich ceny oraz informacji o lokalizacji aptek i utrzymał decyzję I instancji w mocy, w zakresie umorzenia postępowania w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4, art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm., dalej także "u.p.f."), art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 104 oraz art. 105 § 1 k.p.a.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 6 listopada 2014 r., WIF zawiadomił stronę o wszczęciu w stosunku do niej postępowania w sprawie nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki (dystrybucji "Cennika Oferty Aptecznej") oraz nałożenia kary pieniężnej. Organ poinformował stronę, że postępowanie dotyczy aptek "Apteka C." położonych [...]i [...]. Jednocześnie WIF zwrócił się o złożenie wyjaśnień w sprawie.

Strona przedstawiła swoje stanowisko w piśmie z dnia 20 listopada 2014 r., wnosząc o umorzenie postępowania. Spółka uzasadniła swój wniosek brakiem naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne (dalej: "u.p.f.") oraz faktem zaprzestania wszelkiej działalności objętej przedmiotem postępowania. Strona, alternatywnie, tj. na wypadek, gdyby organ nie umorzył postępowania w sprawie, złożyła wnioski dowodowe o zwrócenie się do:

1. Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w celu wydania opinii odnośnie prawidłowego sposobu uwidaczniania cen produktów leczniczych w aptekach, umieszczonych w miejscach niedostępnych i niewidocznych dla kupujących;

2. Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "GIF") w celu wydania opinii odnośnie formy i elementów oferty handlowej w rozumieniu art. 66 § 1 k.c., kierowanej przez aptekę do pacjenta.

Pismem z dnia 26 listopada 2014 r. WIF zawiadomił spółkę o zamiarze zakończenia postępowania, umożliwiając skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 10 § k.p.a.

W odpowiedzi na zawiadomienie spółka podtrzymała swoją argumentację oraz złożone wnioski.

Pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. WIF wezwał stronę do złożenia kolejnych wyjaśnień w sprawie, na które spółka odpowiedziała w piśmie z dnia 15 grudnia 2014 r. Ponadto, spółka złożyła wniosek dowodowy - o przeprowadzenie oględzin aptek w celu ustalenia, gdzie i w jakiej formie były udostępniane cenniki pacjentom.

Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. WIF odmówił przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę.

WIF decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r.

1. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 20 000 zł, w związku z prowadzeniem niedozwolonej reklamy działalności aptek: "Apteka C." położonych w [...]oraz [...], polegającej na wykładaniu w tych aptekach ulotek opatrzonych znakiem słowno-graficznym "C. + Apteka" o nazwie "Cennik Oferty Aptecznej", w których zamieszczono nazwy produktów leczniczych wraz z podaniem ich ceny oraz informację o lokalizacji aptek;

2. umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji w piśmie z dnia 12 stycznia 2015 r., zarzucając naruszenie następujących przepisów:

1. art. 105 k.p.a. przez jego niezastosowanie do całości decyzji, podczas gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe;

2. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 16 § 1, art. 40 § 2 w zw. z art. 42, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 k.p.a., przez:

a. wydanie rozstrzygnięcia nie mieszczącego się w granicach prawa,

b. brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (zwłaszcza ustalenia, czy i jakie cenniki znajdowały się w lokalu aptek),

c. prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania, a także wydanie rozstrzygnięcia krzywdzącego stronę i niesprawiedliwego,

d. brak poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, pomimo złożenia takiego wniosku,

e. uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji,

f. przyjęcie, że decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...], znak: [...]jest ostateczna, podczas gdy przysługuje od niej odwołanie,

g. niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi strony;

h. niedopuszczenie wniosków dowodowych strony, brak wyjaśnienia celu w jakim były wydawane cenniki oraz jakie cenniki znajdowały się w lokalu apteki,

i. zawarcie niezrozumiałego dla strony rozstrzygnięcia;

3. art. 94a ust. 1 u.p.f., przez jego błędną interpretację, tj. uznanie, że uwidacznianie cen zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, w sposób jednoznaczny (nie budzący wątpliwości) oraz umożliwiający porównanie cen, stanowi reklamę apteki;

4. art. 94a ust. 3 u.p.f., przez stwierdzenie, że spółka prowadzi reklamę aptek i jednoczesny brak wydania decyzji w przedmiocie zaprzestania prowadzenia reklamy, brak wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia naruszenia, a jedynie nałożenie kary;

5. art. 129b ust. 1 u.p.f., przez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, w której organ nie stwierdził prowadzenia przez spółkę reklamy aptek;

6. art. 129b ust. 2 u.p.f., przez przyjęcie, że spółka dopuściła się uprzedniego naruszenia zakazu, co doprowadziło do nałożenia bardzo wysokiej kary pieniężnej, podczas gdy, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...]umorzono postępowanie (nie stwierdzono naruszenia zakazu), a dodatkowo - w dacie wydania zaskarżonej decyzji - nie była ona decyzją ostateczną.

Ponadto, spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów zgłoszonych w postępowaniu przed WIF oraz kolejnych dowodów:

1. z przesłuchania strony, w celu ustalenia jakie cenniki znajdowały się w aptekach;

2. z pisma GIF z dnia 20 marca 2012 r., znak: [...], na okoliczność, że na terenie aptek można (a nawet trzeba) umieszczać cenniki, natomiast nie mogą one zawierać elementów wartościujących;

3. z pisma GIF z dnia 26 lipca 2013 r., znak: [...], na okoliczność braku zgłoszenia uwag do obecnie obowiązującej ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, tj. uznaniu, że również w aptece ogólnodostępnej należy uwidaczniać cenę (np. za pomocą cenników) w sposób jednoznaczny, nie budzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen, gdyż w przypadku obniżki cen należy również uwidaczniać informację o przyczynie wprowadzenia obniżki;

4. z pisma Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2011 r., na okoliczność, że dopuszczalne jest (a nawet obowiązkowe) uwidacznianie cen w prospektach, katalogach, a nawet na ekranach monitorów, ze względu na ochronę ekonomicznych interesów pacjentów;

5. z pisma Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 grudnia 2012 r. oraz z dnia 29 lipca 2013 r., na okoliczność konieczności przestrzegania obowiązku informowania o cenach towarów oraz, że brak jego przestrzegania spowoduje osłabienie ekonomicznych interesów konsumentów;

6. z pisma Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 stycznia 2014 r. w zakresie stanowiska rządu dotyczącego uwidaczniania cen m.in. w aptekach oraz potrzeby zmiany przepisów;

7. z pisma Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów - odpowiedzi na zapytanie poselskie nr 1109, na okoliczność konieczności stosowania w aptekach ogólnych zasad uwidaczniana cen.

Spółka dołączyła do odwołania kopie powyższych dokumentów.

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. GIF odmówił przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę. Jednocześnie, w kolejnym piśmie z dnia 20 sierpnia 2015 r. organ poinformował o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji, wyznaczając termin do wywiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Spółka nie podjęła powyższej korespondencji, którą na podstawie art. 45 k.p.a. w związku z art. 44 k.p.a. uznano za doręczoną z dniem 8 września 2015 r.

GIF wydając zaskarżoną decyzję wskazał, że spółka prowadzi apteki "Apteka C." położone [...] i [...] oraz ponad dwadzieścia innych aptek na terenie kraju (dane znane z urzędu, dostępne publicznie pod adresem: rejestrymedyczne.csioz.gov.pl). Przedmiot postępowania stanowią dwunastostronicowe ulotki:

1. opatrzone znakiem słowno-graficznym "Apteka + C." o nazwie "Cennik Oferty Aptecznej", zawierające w szczególności wizerunki i nazwy produktów leczniczych z podaniem cen oraz informację o lokalizacji apteki położonej [...] (mapkę);

2. opatrzone znakiem słowno-graficznym "C. + Apteka" o nazwie "Cennik Oferty Aptecznej", zawierające w szczególności wizerunki i nazwy produktów leczniczych z podaniem cen oraz informację o lokalizacji aptek prowadzonych przez spółkę.

Ulotki zawierały ponadto informację, że przedstawiona w nich oferta stanowi ofertę handlową w rozumieniu art. 66 § 1 k.c. i obowiązuje w okresie od dnia 25 sierpnia 2014 r. do 15 października 2014 r. Stąd organ przyjął, że ceny wskazane w ulotkach odpowiadały cenom rzeczywiście obowiązującym w aptekach, a same ulotki znajdowały się w aptekach właśnie w tym okresie. Żadne z ulotek nie były ulotkami sześciostronicowymi. W aktach sprawy znajduje się oryginał ulotki opisanej w pkt 1 powyższej oraz kopia ulotki opisanej w pkt 2 powyżej. Obie ulotki zostały wykonane w formacie A5, niemniej jednak WIF otrzymał od GIF kopię drugiej z nich, którą sporządzoną w formacie A4, co spowodowało błędne ustalenie organu co do ilości stron (ulotka "Apteka + C." i kopia ulotki "C. + Apteka").

GIF podzielił ustalenia WIF, że oba rodzaje ulotek były dostępne w przedmiotowych aptekach. W ocenie organu odwoławczego fakt ten potwierdzają wyjaśnienia strony, która po uprzednim zapoznaniu się z aktami postępowania w dniu 17 listopada 2014 r. i sporządzeniu fotokopii oświadczyła WIF, że przedmiotowe cenniki były wyłożone w każdej z aptek (dowód: pismo spółki z dnia 20 listopada 2014 r., str. 5, pismo z dnia 8 grudnia 2014 r.). W toku postępowania przed WIF, strona nie czyniła przy tym uwag co do odmian ulotki, czy ilości stron, mając świadomość jakie ulotki znajdują się w aktach sprawy - stąd wyjaśnienia w tym zakresie należało uznać za wiarygodne. Wyjaśnienia udzielane organowi pierwszej instancji były ponadto konsekwentne i spójne. Natomiast informacja zawarta w odwołaniu, zgodnie z którą ulotki opisane w jego pkt 2 nie były dostępne w województwie pomorskim zdają się być sprzeczne z wcześniejszymi wyjaśnieniami strony, która wiedziała jakich ulotek i aptek dotyczy postępowanie, potwierdzając ich dostępność. Ponadto informację przeczącą wcześniejszym wyjaśnieniom strona zawarła niejako "przy okazji" konstruowania zarzutu naruszenia przez WIF zasad gromadzenia dowodów (ulotki sześciostronicowe), dlatego też GIF nie mógł uznać jej za wiarygodną.

GIF zauważył ponadto, że z wyjaśnień strony wynika, że ulotki były dostępne wyłącznie w aptekach w ilości ok. 30-40 sztuk oraz przed wydaniem decyzji przez WIF, ulotki przestały być wykładane w aptekach spółki zlokalizowanych w województwie p. (pismo spółki z dnia 20 listopada 2014 r., pismo z dnia 8 grudnia 2014 r.).

GIF mając na względzie treść art. 94a ust. 1 u.p.f. stwierdził, że przedmiotowe ulotki należało uznać za naruszające zakaz reklamy aptek i ich działalności. W ocenie organu przez ich dystrybucję w aptece, strona chciała zachęcić osoby zapoznające się z ich treścią do zakupu określonych produktów w konkretnej aptece (aptekach) spółki po oznaczonej preferencyjnej cenie. Takie działanie zmierzało do zwiększenia poziomu sprzedaży apteki (aptek) i tym samym spełniało przesłanki niedozwolonej reklamy aptek i ich działalności.

Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GIF z dnia [...] października 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie w odpowiednim zakresie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a w szczególności brak przeprowadzenia dowodów z pism:

• Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...], na okoliczność braku zgłoszenia uwag do obecnie obowiązującej ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług;

• Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2011r. na okoliczność, iż w świetle rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. (Dz.U.2002.99.894) w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaży, dopuszczalne, a nawet obligatoryjne jest uwidacznianie cen w prospektach, katalogach, a nawet na ekranach monitorów ze względu na ochronę ekonomicznych interesów pacjentów;

• Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 grudnia 2012r. oraz 29 lipca 2013 r. na okoliczność konieczności przestrzegania obowiązku informacyjnego w zakresie cen towarów, którego brak powoduje osłabienie ekonomicznych interesów konsumentów;

• Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 stycznia 2014r. w zakresie stanowiska Rządu dotyczącego uwidaczniania cen m. in. w aptekach oraz potrzeby zmiany dotychczasowych przepisów;

• Odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów na zapytanie poselskie nr 1109 w sprawie egzekwowania przestrzegania przez apteki przepisów ustawy o cenach, na okoliczność konieczności stosowania ogólnych zasad uwidaczniania cen w aptekach na wywieszkach cenowych, cennikach, zestawieniach cen leków i materiałów medycznych, udostępnianych pacjentom.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 94a ust. 1 u.p.f. poprzez niewłaściwą jego wykładnię prowadzącą do ustalenia, iż uwidacznianie miejscu sprzedaży detalicznej produktów leczniczych ceny towaru w sposób jednoznaczny, nie budzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen stanowi zabronioną reklamę apteki;

2. art. 129b ust. 2 u.p.f., poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż GIF może nałożyć kare pieniężną oraz ustalać jej wysokość.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Skarżąca pismem z dnia 27 maja 2016 r. dodatkowo wniosła o zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny skarg o sygn. akt: SK 23/15 oraz SK 32/15 lub zakończenia postępowania przez GIF w przedmiocie wznowienia postępowania w tej sprawie. Strona załączyła do wniosku kopię postanowienia GIF z dnia 3 grudnia 2015 r. wydanego w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 27 maja 2016 r. postanowił nie uwzględnić wniosków o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym, jak i procesowym, nie bierze natomiast pod uwagę kryterium ich celowości czy słuszności.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Odnosząc się na wstępie do wniosków skarżącej dotyczących zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, Sąd odmówił ich uwzględnienia, gdyż nie została spełniona obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania sądowo-administracyjnego z urzędu, o której mowa w art. 56 p.p.s.a., w zw. z art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Przepis ten stanowi podstawę do zawieszenia postępowania w przypadku, gdy skarga została wniesiona do sądu administracyjnego po wszczęciu przez organ administracji postępowania wznowieniowego. Hipoteza tego przepisu nie odpowiada stanowi faktycznemu badanej sprawy, gdyż jak wynika z akt sprawy, skarga została wniesiona w dniu 24 listopada 2015 r., którą organ wraz z odpowiedzią na skargę przekazał do tut. Sądu pismem z dnia 2 grudnia 2015 r. Wznowienie postępowania administracyjnego w tej sprawie nastąpiło później, tj. postanowieniem GIF z dnia 3 grudnia 2015 r., a więc już po wniesieniu skargi do Sądu.

Jak wynika z powyższego, organ najpierw nadał bieg skardze, a następnie wydał postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, po zbadaniu zaistnienia niezbędnych przesłanek, przy czym nie skorzystał z możliwości, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. W tych okolicznościach sprawy Sąd nie znalazł podstawy do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowo-administracyjnego, mając przy tym na względzie stanowisko doktryny (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 2, Warszawa 2013, s. 335 i nast.), jak również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt: II GSK 2278/16 oraz powołane w nim orzecznictwo).

Sąd nie znalazł także wystarczających przesłanek do zawieszenia postępowania sądowo-administracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uznając, iż wniesione do Trybunału Konstytucyjnego skargi w sprawach o sygn. akt: SK 23/15 oraz SK 32/15 nie mają decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, które to rozstrzygnięcie nie jest uzależnione wprost od wyniku postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym w ww. sprawach. Oddalając wniosek skarżącej w tym zakresie skład orzekający tut. Sądu miał także na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnych sprawach (vide: wyrok z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt: II GSK 2704/14).

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie przez organy rozstrzygnięć stanowił art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Przepisy te znajdują zastosowanie w przypadku stwierdzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki ogólnodostępnej.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo zastosowały powyższe przepisy do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Przeprowadzone postępowanie wykazało bowiem prowadzenie reklamy działalności aptek ogólnodostępnych o nazwie: "Apteka C.", położonych [...] oraz [...], polegającej na wykładaniu w tych aptekach ulotek opatrzonych znakiem słowno-graficznym "C. + Apteka" o nazwie "Cennik Oferty Aptecznej", w których zamieszczono nazwy produktów leczniczych wraz z podaniem ich ceny oraz informacji o lokalizacji aptek prowadzonych przez skarżącą spółkę. Ulotki zawierały ponadto informację, że przedstawiona w nich oferta stanowi ofertę handlową w rozumieniu art. 66 § 1 k.c. i obowiązuje w okresie od dnia 25 sierpnia 2014 r. do 15 października 2014 r., zatem na tej podstawie organ słusznie przyjął, że ceny wskazane w ulotkach odpowiadały cenom rzeczywiście obowiązującym w aptekach, a same ulotki znajdowały się w aptekach właśnie w tym okresie. Organ wyjaśnił przy tym błąd w poczynionych ustaleniach co do ilości stron przedmiotowych ulotek, które zostały załączone do akt postępowania administracyjnego niniejszej sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy sprawy potwierdza także ustalenia organu, iż wspomniane ulotki reklamowe były dostępne w przedmiotowych aptekach, co potwierdzają wprost wyjaśnienia skarżącej składane na etapie rozpatrywania sprawy przez organ I instancji (vide pismo skarżącej z 20 listopada oraz z 8 grudnia 2014 r.). Organ wyjaśnił ponadto w przekonujący dla Sądu sposób powody nieuwzględnienia wniosków skarżącej dotyczących uzupełnienie materiału dowodowego sprawy.

Z ustaleń organów administracji wynika, że w ww. ulotkach, poza informacjami o siedzibie aptek skarżącej i czasie ich otwarcia podawano jakie leki i suplementy diety, po konkurencyjnych cenach można było nabyć m.in. w aptekach skarżącej. Innymi słowy ulotki informowały nabywców (pacjentów), że m.in. w aptekach skarżącej można było zakupić te produkty po cenach niższych, co musi prowadzić do wniosku, iż faktycznie reklamowano apteki skarżącej, zachęcając pacjentów do robienia zakupów właśnie w tych aptekach. Zgodnie natomiast z art. 94a ust. 1 ustawy - zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Takie działanie zmierzało niewątpliwie do zwiększenia poziomu sprzedaży apteki (aptek) i tym samym, w ocenie Sądu, spełniało przesłanki niedozwolonej reklamy aptek i ich działalności.

Podawanie w gazecie adresów aptek skarżącej z ich godzinami otwarcia łącznie z cenami produktów leczniczych, niższych niż w innych aptekach, stanowi także formę tzw. reklamy skojarzeniowej. W tym przypadku nie chodzi bowiem o reklamę samych leków lecz o reklamę działalności aptek skarżącej, w których produkty lecznicze były tańsze. Ustawodawca, formułując w art. 94a ust. 1 ustawy generalny zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych, nie miał obowiązku wyraźnego wskazania, że obejmuje on także formę reklamy skojarzeniowej. Oceniając treść ulotek należy zatem mieć na uwadze, że odbiorcą przekazu jest przeciętny konsument/pacjent, który otrzymuje komunikat w kontekście ogólnie, powszechnie stosowanych praktyk marketingowych na rynku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2015 r. wydany w sprawie II GSK 74/14). Jak podkreślał zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie II GSK 753/14 - "reklamą apteki" jest każdego rodzaju informacja, której celem jest zachęta do nabycia oferowanych przez aptekę towarów i która w taki sposób jest odbierana przez klientów. Jeżeli zatem konsument otrzymywał przekaz, że w konkretnych aptekach skarżącej można kupić produkty lecznicze po cenach niższych niż w innych aptekach, to jest to reklama samej apteki, mająca na celu zwiększenie sprzedaży w tej aptece.

Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia przez organ przepisów ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz.U. z 2014 r. poz. 915), uznając, iż przedmiotowe ulotki reklamowe stanowią jedną z form realizacji obowiązków wynikających z tej ustawy. W ocenie Sądu z takim stwierdzeniem nie można się zgodzić, gdyż czym innym jest uwidacznianie cen na produktach leczniczych w miejscu ich sprzedaży, tj. w aptece, w sposób jednoznaczny i umożliwiający porównywanie cen, a czym innym dystrybuowanie ulotek reklamowych zawierających oprócz cen leków, także inne informacje pozwalające na skojarzenie całej sieci aptek z konkretną ofertą cenową (promocyjną). Chociaż, jak wynika z materiału dowodowego sprawy, ulotki o których mowa były dostępne tylko w ww. dwóch aptekach, nie oznacza to, że nie mogły być wyniesione na zewnątrz i trafić do większego kręgu potencjalnych nabywców (pacjentów), którzy zachęceni ofertą cenową mogliby dokonywać zakupów w każdej z wymienionych na ulotce aptek należących do skarżącej. Sposób realizacji obowiązku informowania o cenach leków i ich suplementach, pozostawiony przez ustawodawcę do uznania przedsiębiorcy farmaceutycznego, nie oznacza jednocześnie dowolności w zakresie, w jakim mogłoby to naruszać zakaz reklamy aptek i ich działalności wyrażony w art. 94a ust.1 Prawa farmaceutycznego. Prowadziłoby to bowiem w praktyce do obejścia tego zakazu (obejścia prawa), dlatego też przepisy obu wspomnianych ustaw należy w tym zakresie uznać za komplementarne, nie zaś za wewnętrze sprzeczne, jak to sugeruje strona skarżąca. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez organ tych przepisów w rozpatrywanej sprawie.

Na koniec wskazać trzeba, iż karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności (art. 129b ust. 1 ustawy). W myśl ust. 2 przy ustalaniu wysokości tej kary – nakładanej w drodze decyzji administracyjnej uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów.

Zauważyć trzeba, że przepis art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego jest powiązany z sankcją wyrażoną w art. 129b ust. 1 tej ustawy wskazującą, że kara pieniężna jest nakładana za stwierdzone już naruszenie. Jeżeli zatem organ farmaceutyczny stwierdził, że naruszenie art. 94a ust. 1 ustawy miało miejsce, miał obowiązek orzec karę pieniężną w granicach, co do w wysokości podanej w art. 129b ust. 1 ustawy. Przepis ten, będąc sankcją za stwierdzone naruszenie, jest konsekwencją spełnienia przesłanki z art. 94a ustawy o zakazie reklamy działalności aptek i nie ma żadnych przeszkód do jego zastosowania w tej samej decyzji, w której organ nakazuje zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki, jak i w przypadku, kiedy niedozwolonej reklamy strona już nie prowadzi. Kara pieniężna jest, bowiem skutkiem naruszenia zakazu wynikającego z przepisów ustawy i nie ma związku z nakazem zaprzestania prowadzenie reklamy wydanym przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie II GSK 746/14).

Nałożona w niniejszej sprawie kara pieniężna została co do jej wysokości prawidłowo uzasadniona przez organ II instancji, który obniżył ją o połowę, kierując się kryteriami wskazanymi w art. 129b ust. 2 ustawy, działając w granicach dozwolonych przez art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. Mając na uwadze fakt, iż stwierdzone naruszenie zakazu reklamy aptek i ich działalności dotyczył dwóch aptek skarżącej, a także na pozostałe okoliczności sprawy Sąd nie stwierdził, aby nałożona na skarżącą kara pieniężna była nadmiernie wysoka.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi w wyniku naruszenia prawa materialnego, ani wskazanych przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.