Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 866/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Skarżony organ: Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: apl. prok. Piotr Góralski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy ; I. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz J. C. kwotę 10 ( słownie : dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego ; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 26 ust1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 1992r. nr 4 , poz. 16 ze zm.) oraz § 6 pkt 1 i § 32 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. (dalej; OWKL) po rozpoznaniu odwołania poborowego J. C. - od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...]r., Nr [...], w którym uznano J. C. za zdolnego do służby wojskowej przyznając kat. "A" - uchyliła zaskarżone orzeczenie i zarządziła ponowne badanie i wydanie nowego orzeczenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Ż. "z uwagi na nieuwzględnienie wyniku badania internistycznego".

Następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. (dalej; Komisja I instancji) orzeczeniem z dnia [...]r., Nr [...]wydanym na podstawie ogólnie powołanych przepisów cytowanego rozporządzenia uznała J. C. za zdolnego do służby wojskowej, kwalifikując poborowego do I grupy badanych (poborowy) i przyznając kategorię A ( zdolny do służby woskowej). Komisja rozpoznała u poborowego "tachykardię " i wskazała że orzeczenie to zostało wydane na podstawie posiadanej dokumentacji w związku z tym , że poborowy pomimo wezwań nie stawił się na tę Komisję.

W złożonym odwołaniu J. C. wniósł o uchylenie w całości wskazanego wyżej orzeczenia Komisji I instancji z dnia [...]r. i wykonanie profesjonalnej ekspertyzy neuro-kardiologicznej. J. C. w odwołaniu podniósł, że orzeczenie Komisji I instancji jest "antyprawne" i zostało wydane w tym samym składzie osobowym, co uchylone przez Okręgową Wojskową Komisję Lekarską we W. orzeczenie z dnia [...]r., nr [...] oraz że orzeczenie I instancji "wydano zaocznie i zaocznie zmieniono stan zdrowy na stan chorobowy - tachykardię, dokonując fundamentalnej zmiany faktów istotnych dla sprawy". J. C. zarzucił, że Komisja w Ż. niesłusznie obarcza go winą za niestawiennictwo na Komisję, gdyż z pisma tej Komisji z dnia [...]r. , nr [...]wynika jednoznacznie: " proszę zgłosić się po otrzymaniu wezwania z posiadana dokumentacja ", a takiego wezwania nigdy nie otrzymał.

Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art.29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 6 pkt 1 i §32 ust. 1-3 rozporządzenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu Komisja II instancji wskazała, że stwierdzone schorzenia oraz stopień ich nasilenia ustalony specjalistycznym badaniem ( kardiologicznym - w tym USG serca, psychiatrycznym i psychologicznym) tj.: 1) czynnościowe zaburzenia układu krążenia, przy prawidłowych strukturach serca w obrazie USG wg § 67 pkt 1; 2) cechy osobowości niedojrzałej nieznacznie upośledzające sprawność adaptacji wg §69 pkt 1 rozporządzenia; 3) zaburzenia nerwicowe nieznacznie upośledzające sprawność adaptacji wg § 67 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia kwalifikują skarżącego do kategorii A - zdolny do służby wojskowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. C. wniósł

o uchylenie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. podnosząc, że Komisja I instancji w Ż. w swym pierwszym orzeczeniu z dnia [...]r. po przeprowadzonym badaniu nie dostrzegła u niego żadnego schorzenia. Natomiast rozpoznając ponownie sprawę Komisja I instancji w Ż. dnia [...]r. wydała kolejne orzeczenie bez wykonania ponownych badań lekarskich zleconych przez organ odwoławczy i rozpoznała tachykardię oraz zakwalifikowała go do kategorii A - zdolny do służby wojskowej. Skarżący kwestionuje sposób wykonania badań przez lekarza: kardiologa psychiatrę i psychologa podnosząc, że nie zostały one przeprowadzone prawidłowo, na które stawił się przed Komisją II instancji dwukrotnie tj. dnia [...] i [...]r. Dnia [...]r. wykonano stereotypowe badanie EKG i rutynowo zmierzono ciśnienie i kardiolog stwierdził nerwicę. Natomiast w dniu [...]r. wykonano skarżącemu badania psychiatryczne i psychologiczne. Skarżący zarzucił ponadto, że nie wykonano badań takich jak tomografia komputerowa.

W odpowiedzi na skargę Komisja II instancji wniosła o jej oddalenie, ponieważ ustalenie stanu zdrowia skarżącego nastąpiło na podstawie specjalistycznych badań lekarskich przeprowadzonych przez uprawnionych lekarzy i zgodnie z rozporządzeniem. Natomiast rozpoznane schorzenia mieszczą się w zakresie pojęciowym załącznika do rozporządzenia tj. § 67 pkt 1i § 69 pkt 1 .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 135, poz. 1271 ze zm. ) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r., nr [...] Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił § 32 ust. 2 i ust 3 pkt 1 oraz § 67 pkt 1 i § 69 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Przepis § 32 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo - lekarskich ; w razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie i decyzję. Z treści ust. 3 pkt 1 tego przepisu wynika, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie może utrzymać w mocy orzeczenie organu I instancji.

Natomiast z treści § 67 pkt 1 rozdziału XVI - Stan psychiczny - załącznika nr 1 - Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej - do rozporządzenia wynika, że nerwice w tym także narządowe nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych ( poborowych ) do kategorii A ( (zdolny do służby wojskowej ). Z przepisu § 69 pkt 1 załącznika do rozporządzenia wynika zaś, że osobowość nieprawidłowa nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, kwalifikuje osobę badaną w I grupie badanych ( poborowych ) do kategorii A .

Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, które wypełniają zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze ( uchwała SN z dnia 1 grudnia 1994 r. III AZP 8 / 94 , wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. III S.A. 7225 / 98 ).

W rozpoznawanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności poborowego do służby wojskowej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu.

Według § 2 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego wspomniany wyżej załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Komisja lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których mowa wyżej oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie , w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby woskowej przez osobę badaną, o ile taką służbę pełniła. W uzasadnionych przypadkach komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej ( § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia ).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114 / 97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/ Gd 1655 / 95 - OSP z 1997 NR 7-8 , poz. 135 i inne ).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 kpa ). Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 80 kpa ). Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają powyższe zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

Jak wyżej wskazano Komisja I instancji orzeczeniem z dnia [...]r. rozpoznała u skarżącego tachykardię i uznała skarżącego za zdolnego do służby wojskowej (kat. A). Jednakże orzeczenie to zostało wydane bez przeprowadzenia ponownych badań lekarskich, które to badania Komisja I instancji winna była przeprowadzić wskutek uchylenia dnia [...]r. przez OWKL we W. jej poprzedniej decyzji z dnia [...]r., nr [...] - uznającej skarżącego za zdrowego i zdolnego do służby wojskowej ( kat. A) - z uwagi na to, że w poprzednim (uchylonym) orzeczeniu komisja I instancji nie uwzględniła wyników badań internistycznych.

Ponadto Komisja I instancji w decyzji z dnia [...]r. wskazała, że orzeczenie to wydano na podstawie posiadanej dokumentacji, ponieważ poborowy pomimo wezwań nie stawił się na tą komisje.

Natomiast skarżący w odwołaniu i w skardze podniósł, że wezwanie na Komisję I instancji nie zostało mu doręczone. W aktach sprawy znajduje się tylko jedno pismo Komisji I instancji z dnia [...]r., nr [...], z którego wynika, że skarżący powinien stawić się na komisję po otrzymaniu wezwania. W piśmie tym nie podano daty stawiennictwa na tą komisję. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia tego pisma skarżącemu, a poza tym nie ma śladu innych wezwań skierowanych do skarżącego. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie skarżący został skutecznie wezwany na Komisje Lekarską I instancji.

Wobec powyższego Komisja I instancji nie była uprawniona do wydania orzeczenia na podstawie posiadanej dokumentacji, gdyż w myśl wskazanego wyżej § 2 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Ponadto, jak już wyżej wskazano, Komisja I instancji nie przeprowadziła ponownych badań lekarskich w związku z uchyleniem przez OWKL - z powodu nieuwzględnienia wyników badań internistycznych - jej poprzedniej decyzji z dnia [...]r. uznającej skarżącego za zdrowego i zdolnego do służby wojskowej.

Powyższe wskazuje, że Komisja I instancji nie wyjaśniła dokładnie stanu faktycznego sprawy, nie zebrała i nie rozpatrzyła wszystkich dowodów, czym naruszyła przytoczone wyżej przepisy art. 7 i 77 kpa oraz art. 80 kpa, z którego wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, a także naruszyła § 2 ust. 1 rozporządzenia.

W niniejszej sprawie organ II instancji skierował skarżącego na badanie przez psychologa, lekarza psychiatrę i chorób wewnętrznych, które to czynności powinien był wykonać organ I instancji wskutek uchylenia przez OWKL na podstawie § 32 ust. 3 rozporządzenia orzeczenia organu I instancji z dnia [...]r. wraz z zarządzeniem ponownych badań lekarskich i wydaniem nowego orzeczenia ze wskazaniem wiążących zaleceń. Na podstawie tych badań organ II instancji rozpoznał wyżej wskazane schorzenia, które zakwalifikował według § 67 pkt 1 i § 69 pkt 1 rozporządzenia i uznał skarżącego za zdolnego do służby woskowej.

Powyższe wskazuje, że organ II instancji przeprowadzając postępowanie dowodowe naruszył zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności. Zasada ta oznacza, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta i rozpoznana przez dwa organy różnych stopni. Dla uznania, że została ona zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągniecie celów, dla których to postępowanie jest prowadzone ( wyrok NSA z dnia 20 maja 1985r. IV SA 2058/97 LEX 43276).

Wskazać należy, że w świetle powyższych okoliczności organ II instancji naruszył również art. 136 Kpa, z którego wynika że organ odwoławczy jest kompetentny wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego oraz naruszył art. 138 Kpa, z którego wynika, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Organ II instancji naruszył też § 32 ust. 2 rozporządzenia, z którego wynika, że komisja II instancji może przeprowadzić jedynie dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie, a także §32 ust. pkt 2 w myśl którego komisja II instancji rozpatrując odwołanie może uchylić zaskarżone orzeczenie i decyzję oraz zarządzić ponowne badania lekarskie i wydanie nowego orzeczenia i decyzji przez wojskową komisję lekarską niższego szczebla, udzielając jej wiążących zaleceń. .

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 21 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 , poz. 368 ze zm. ) w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji ( art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Wprawdzie w ślad za tą decyzją skarżący mógłby otrzymać kartę powołania jednakże i ona podlega zakwestionowaniu przed sądem administracyjnym włącznie z wcześniejszym wstrzymaniem jej wykonania.