Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1346/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odprowadzanie ścieków do rowu melioracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: [...]WIOŚ) z [...] marca 2018r., znak: [...]. Wskazane zarządzenie zostało wydane w oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonej w Spółce [...] Sp. z o.o. - na terenie zabudowy jednorodzinnej szeregowej w L. przy ul. P. [...],[...] w okresie od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia [...] marca 2018 r.

Jak wynika z treści zarządzenia, kontrola została przeprowadzona w związku z uprawomocnieniem się 8 września 2017 r., wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 528/17) oddalającego skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 367 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, wstrzymującą użytkowanie instalacji oczyszczalni ścieków należącej do "[...]" Sp. z o.o., z której ścieki są odprowadzane do rowu melioracyjnego "[...]" z terenu zabudowy jednorodzinnej szeregowej w L. przy ul. P. [...],[...], bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W związku z ustaleniami przeprowadzonej kontroli [...]WIOŚ w zarządzeniu sformułował cztery zalecenia:

1. zapewnienia systematycznego wywożenia ścieków z oczyszczalni wyłącznie przez firmę posiadającą wymagane zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie gminy L.,

2. oczyszczenia rowu melioracyjnego "[...]" poniżej wylotu z oczyszczalni z nagromadzonych osadów w uzgodnieniu z Gminną Spółką Wodną L.,

3) przedłożenia Marszałkowi Województwa [...] zbiorczego zestawienia informacji o zakresie korzystania ze środowiska (za wprowadzanie ścieków do ziemi) w roku 2016,

4) naliczenia i wniesienia z należnymi odsetkami za zwłokę opłaty za wprowadzanie w roku 2016 ścieków do ziemi (rowu melioracyjnego "[...]").

W zarządzeniu pokontrolnym wyznaczono także termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień [...] kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu, organ wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli ustalono, że ścieki z oczyszczalni nie są wywożone, są odprowadzane do rowu melioracyjnego "[...]". W związku z powyższym nie jest realizowana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] wydana w trybie art. 367 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672 z późno zm.) i decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] wstrzymująca użytkowanie instalacji oczyszczalni ścieków należącej do "[...]" Sp. z o.o., z której są odprowadzane ścieki do rowu melioracyjnego "[...]" z terenu zabudowy jednorodzinnej szeregowej w L. przy ul. P. [...], [...], bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 528/17) oddalający skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jest prawomocny od dnia [...] września 2017 r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz.' 250), właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystanie z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy L. oraz okazanie dowodów uiszczania opłat za te usługi.

Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2018 r. stwierdzono także, zanieczyszczenie rowu melioracyjnego "[...]". W związku z tym niezbędne w ocenie organu jest wykonanie konserwacji rowu, poprzez jego oczyszczenie z nagromadzonych osadów dennych.

Eksploatacja urządzeń zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska jest obowiązkiem ich właściciela.

Do podejmowania działań zapewniających przestrzeganie wymagań ochrony środowiska poprzez m.in.

-odpowiednią organizację pracy,

-powierzanie funkcji związanych z zapewnieniem ochrony środowiska osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje zawodowe,

- zapoznanie pracowników, których zakres czynności wiąże się z kwestiami ochrony środowiska, z wymaganiami w tym zakresie,

- podejmowanie działań w celu Wyeliminowania lub ograniczenia szkód w środowisku wynikających z nieprzestrzegania wymagań ochrony środowiska przez pracowników, a także. podejmowania właściwych środków w celu wyeliminowania takich przypadków w przyszłości zobowiązują Spółkę przepisy art. 138 ust. 1 oraz art. 140 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 z późno zm.).

Ponadto organ wyjaśnił, że kontrola wykazała, że za 2016, rok nie została naliczona i wniesiona na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w. W. opłata za korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do ziemi oraz nie .był przedłożony Marszałkowi Województwa [...] wykaz zawierający informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłaty oraz jej wysokość.

Obowiązek wniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska-w roku 2016 wynika z art. 284 ust. 1 i art. 285 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz, u. z 2017r. poz. 519 z późn. zm.).

Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku.

Skargę na powyższe zarządzenie wniosła kontrolowana Spółka, zarzucając mu naruszenie przepisów art. 10, art. 28, art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późno zm.), art. 12 ust. l pkt l i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016r. poz. 1688, z późno zm.) oraz art.138 ust. 1 i art. 140 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 200lr. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 z późn. zm.).

W skardze Spółka przywołała wyjaśnienia zawarte w piśmie datowanym na dzień [...] lutego 2018 r., w którym wskazano, że

1) od czasu wydania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].01.2015 r. nastąpiły istotne zmiany faktyczne i prawne, rzutujące na prawidłowość tej decyzji w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego, a tym samym jej wykonalność,

2) spółka nie użytkuje oczyszczalni ścieków w L., pow. [...] przy ulicy P. [...] i [...], a w związku z tym nie odprowadza żadnych ścieków do rowu melioracyjnego "[...]",

3) na terenie nieruchomości przy ul. P. [...] i [...] zostało przez spółkę zrealizowane osiedle mieszkaniowe. Po sprzedaży mieszkań obecnie istnieją dwie wspólnoty mieszkaniowe, to jest Wspólnota Mieszkaniowa [...] L. P. [...],[...] oraz Wspólnota Mieszkaniowa [...] L. P. [...],[...] -[...],

4) [...] Sp. z o.o. nie prowadzi żadnych czynności związanych z utrzymaniem, konserwacją i funkcjonowaniem urządzeń kanalizacji i oczyszczalni ścieków, nie jest też ich właścicielem, nie posiada żadnych umów ze wspólnotami dotyczącymi obsługi oczyszczalni,

5) funkcjonowanie oczyszczalni me wymaga stałej obsługi i zatrudniania personelu, natomiast dostęp do samej oczyszczalni nie jest ograniczony bowiem fragment ogrodzenia jest zdemontowany,

6) [...] Sp. z o.o. nie może wstrzymać użytkowania instalacji oczyszczalni ścieków skoro nie ma do tej oczyszczalni żadnego tytułu prawnego.

Podkreślono, że własność nieruchomości wspólnej uregulowana jest w księdze wieczystej [...], instalacje kanalizacyjne stanowią część nieruchomości wspólnej, a zatem z mocy prawa stanowią własność wspólnot mieszkaniowych, utworzonych na tych nieruchomościach.

W skardze Spółka podnosi, że ustalenia kontrolne były dokonane bez uwzględnienia jej stanowiska i wyjaśnień, a podstawowym obowiązkiem organów administracji jest ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania oraz przeprowadzenie postępowania z ich udziałem w sposób pozwalający na wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zarządzeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie uwzględnił skargi.

W pierwszej kolejności należy wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 1 lit.a i lit.b ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska był uprawniony do wykonania kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska oraz przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska. Przepis art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza się kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej. Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki, a w myśl art. 12 na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne, w przypadku stwierdzonych w jej wyniku naruszeń prawa, mając na celu wyeliminowanie tych naruszeń poprzez zobowiązanie kontrolowanej do poinformowania o podjętych działaniach w celu ich wyeliminowania na przyszłość. Uwzględniając powyższego prawidłowo zaskarżone Zarządzenie pokontrolne zostało skierowane do kierownika kontrolowanej jednostki tj. Prezesa Zarządu Spółki.

Wniesiona przez Spółkę skarga kwestionuje całe zarządzenie.

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy wskazać, ze Sąd nie uwzględnił zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Postępowanie zakończone zarządzeniem pokontrolnym nie należy bowiem do żadnej grupy spraw wymienionych w art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym utrwalone jest w orzecznictwie stanowisko, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jest to postępowanie odrębne- zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego 6 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2893/12, z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 723/12 czy z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 2036/10). Odnieść to trzeba też do niniejszej sprawy.

Dodać przy tym trzeba, że z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego strona skarżąca będzie mogła skorzystać, jeżeli na skutek zarządzenia zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną. Nie znajdują zatem potwierdzenia i nie mogą być uznane za zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 10, 28, 77 k.p.a, czy też zasad postępowania wyrażonych w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przechodząc do oceny zarzutu dotyczącego zakwestionowania przez skarżącą ustaleń organu należy wskazać, że Jak wynika z akt sprawy podczas kontroli organ stwierdził poniżej wymienione nieprawidłowości:

- niewykonywanie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] i decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] wstrzymującej użytkowanie instalacji oczyszczalni ścieków, z której są odprowadzane ścieki do rowu melioracyjnego "[...]" bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego,

- odprowadzanie ścieków z oczyszczalni do rowu melioracyjnego "[...]" bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego,

- nienaliczenie i niewniesienie opłaty podwyższonej o 500 % za odprowadzanie w 2016 r. ścieków z osiedla do rowu melioracyjnego "[...]" bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego,

- nieprzekazanie Marszałkowi Województwa [...] w wymaganym terminie wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska w 2016 r.

Ponadto stwierdzono, że rów melioracyjny "[...]" poniżej wylotu z oczyszczalni zanieczyszczony jest osadami ściekowymi.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi, Skarżąca nie wykazała podczas kontroli, iż nie jest właścicielem oczyszczalni ścieków i nie sprawuje nadzoru nad obiektami oczyszczalni (instalacją), a tym samym, iż nie może być adresatem zarządzenia pokontrolnego.

Z akt sprawy wnika, że informacje Spółki przedstawione podczas ww. kontroli z 2018 roku, dotyczące własności mieszkań oraz istniejących na niniejszym terenie dwóch Wspólnot Mieszkaniowych z ul. P. [...] i ul. P. [...], były znane [...]WIOŚ już podczas kontroli wcześniejszej, przeprowadzonej w okresie od dnia [...] lutego 2017 r. do dnia [...] marca 2017 r. Pomimo tego, podczas tej kontroli Spółka nie zakwestionowała skutecznie, że nie jest właścicielem oczyszczalni ścieków i nie sprawuje nadzór nad obiektami oczyszczalni. Również podczas kontroli przeprowadzonej w okresie od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia [...] marca 2018 r. Spółka podniosła argument, że nie ma do tej oczyszczalni żadnego tytułu prawnego, jednak nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego przeniesienie prawa do władania instalacją.

Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 3 ust. 6 Poś pod pojęciem instalacji rozumie się:

a) stacjonarne urządzenie techniczne,

b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,

c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,

których eksploatacja może spowodować emisję.

Nie można zatem utożsamiać prawa do nieruchomości (gruntu) z prawem do instalacji.

Ponadto, zgodnie z art. 138 ust. 1 Poś, eksploatacja instalacji oraz urządzenia zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska jest obowiązkiem ich właściciela, chyba że wykaże on, iż władającym instalacją lub urządzeniem jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot.

W realiach niniejszej sprawy organ nie miał zatem podstaw do uznania, że Skarżąca wykazała, że władającym instalacją jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot.

Wskazać należy, że na podstawie ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2016r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dniem [...] stycznia 2017r. wstrzymano użytkowanie spornej oczyszczalni ścieków, eksploatowanej przez Skarżącą bez wymaganego pozwolenia. W sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że instalacja mogła być użytkowana jedynie na podstawie stosownego pozwolenia wodnoprawnego, którego Spółka nie podsiadała. Decyzją tą to skarżąca została uznana za podmiot władający instalacją. Wbrew zarzutom skargi zgodnie zaś z treścią księgi wieczystej Nr [...], wskazaną przez Spółkę i dostępną na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, według stanu na księga ta dotyczy działki nr [...]. Z akt sprawy wynika zaś, że oczyszczalnia ścieków zlokalizowana jest na działce nr [...], zgodnie z projektem zagospodarowania terenu, który stanowił załącznik do decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej w L. przy ul. P. (k-2 akt). Z treści powołanej księgi wieczystej wynika jednak, że Spółka ma prawo nieodpłatnego i na czas nieoznaczony użytkowania istniejącego rowu melioracyjnego w północnej części działki nr [...], natomiast nieruchomością wspólną zarządza faktycznie Wspólnota Mieszkaniowa.

Tym samym brak jest podstaw do uznania, tak jak domaga się tego Skarżąca że oczyszczalnia ścieków stanowi przedmiot użytkowania bądź współwłasności poszczególnych właścicieli lokali / wspólnoty.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić że, skarżąca nie wykazała, iż nie jest podmiotem odpowiedzialnym za realizację obowiązku wstrzymania z dniem [...] września 2017 r. użytkowania instalacji oczyszczalni ścieków, z której ścieki są odprowadzane do rowu melioracyjnego "[...]" z terenu zabudowy jednorodzinnej szeregowej w L. przy ul. P. [...], [...], bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nałożonego na nią w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] oraz decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...], a w toku kontroli ustalono, że instalacja nadal jest eksploatowana wbrew obowiązkowi wynikającemu z powyższych decyzji.

W konsekwencji powyższych ustaleń, wskazać należy, że zgonie z art. 138. ust. 1 P.o.ś, Spółka jako podmiot uznany na podstawie ww. decyzji i wyroku Sądu, za prowadzący instalację oczyszczalni ścieków zasadnie w ocenie Sądu została zobowiązana do wykonania wszystkich zaleceń zawartych w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym z dnia [...] marca 2018 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.