Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2905/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 252 par. 1, art. 255, art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi


UZASADNIENIE

Pismem z [...] lipca 2014 r. spółka B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazywana dalej: "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], którą nałożono na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Do skargi Skarżąca dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty w roku obrotowym 2013 w wysokości [...] zł. Podała, że na rachunku bankowym widnieją środki w kwocie [...] zł.

W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie [...] zł.

Zarządzeniem z 2 grudnia 2014 r. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: rocznego sprawozdania finansowego Spółki za rok 2013, dokumentu wskazującego na wysokość osiąganego dochodu (poniesionej straty) w 2014 r., np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec października 2014 r., wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie.

Przy piśmie z 30 grudnia 2014 r. Skarżąca przesłała: roczne sprawozdanie finansowe Spółki za 2012 r., rachunek zysków i strat sporządzony za okres 1 lipca 2014 r. – 30 września 2014 r., bilans Spółki sporządzony za okres 1 stycznia 2014 r. – 30 września 2014 r., wyciągi z posiadanego przez Spółkę rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy (wrzesień-listopad 2014 r.).

Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 26 stycznia 2015 r. odmówiono Skarżącej, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej: "p.p.s.a."), przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.

Pismem z 19 lutego 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z 26 stycznia 2015 r., wskazując na wadliwą ocenę jej sytuacji finansowej.

W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca podniosła, że ocena wydolności finansowej Spółki została dokonana na wyrost, albowiem referendarz sądowy oparł swoje stanowisko na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami Spółki, a nie na jej rzeczywistym położeniu. Referendarz wykluczył możliwość pogorszenia się kondycji finansowej skarżącej, bazując jedynie na prognozach finansowych Spółki na rok 2013. Zignorował natomiast wykazywane przez Spółkę aktualne problemy finansowe. W celu prowadzenia rozpoczętej w marcu 2012 r. działalności Spółka była zmuszona zakupić [...] sztuki kas fiskalnych, który to wydatek wpłynął na jej kondycję finansową. Transakcje dokonywane na rachunku bankowym Skarżącej są próbą ratowania Spółki. Wpłaty na konto dokonywane są przez jedynego udziałowca Spółki z jego środków własnych.

Z uwagi na sytuację finansową skarżąca zmniejszyła środki przeznaczane na obsługę prawną Spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna się ona sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Samodzielna działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmiot ją prowadzący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. I ACz 393/92).

Należy podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich sytuacji, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (zob. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 323/10).

W związku z tym, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 966/130).

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że osiągane przychody nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Zatem, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu.

Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, jest ona zobowiązana na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie.

Z tej przyczyny Skarżąca była wzywana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 lipca 2014 r. (zob. zarządzenie z 2 grudnia 2014 r.).

Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca jest Spółką prawa handlowego, której przedmiotem działalności zgodnie z wpisem do rejestru, jest rozpoczęta w 2012 r. działalność w sektorze [...], jak również [...] oraz [...] (zob. sprawozdanie z działalności skarżącej za rok 2012 oraz wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2012 r.).

Co prawda w roku 2012 Spółka poniosła stratę w kwocie [...] zł (str. 2 sprzeciwu), jednakże w sprawozdaniu z działalności firmy za rok 2012 podano, że "na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług [...] (rozliczana za pomocą kas fiskalnych), co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w następnym roku, tj. w 2013 r." (zob. pkt 3 sprawozdania z działalności).

Dokonując analizy danych podanych przez stronę, Sąd uwzględnił informacje znane mu z urzędu, z uwagi na wielość skarg Spółki, rozpatrywanych w Sądzie, jak również fakt, iż w każdej ze spraw Spółka składała wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedkładając na tę okoliczność dokumenty. Z akt sprawy o sygn. VI SA/Wa 1087/14 wynika, że prognozowany w sprawozdaniu za 2012 r. rozwój Spółki został potwierdzony w zestawieniu dokonanym w Rachunku zysków i strat sporządzonym na dzień 31 grudnia 2013 r., z którego wynika, że na koniec 2013 r. zdecydowanie zwiększył się przychód Spółki do kwoty [...] zł, w porównaniu z kwotą [...] zł odnotowana w 2012 r. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej strony z kwoty [...] zł w 2012 r. do kwoty [...] zł na koniec 2013 r. Wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył zarówno wypłacanych przez Spółkę wynagrodzeń, które z kwoty [...] zł w 2012 r. wzrosły do kwoty [...] zł w 2013 r., znacznie zwiększyła się wartość kosztów usług obcych z kwoty [...] zł do [...] w 2013 r.

Na dzień 30 września 2014 r. Spółka osiągnęła już przychód w wysokości [...] zł, przeznaczając na wynagrodzenia w okresie pierwszych trzech miesięcy 2014 r. – [...] zł. Do 30 września 2014 r. kwota ta wyniosła [...] zł. W całym 2013 r. kwota ta wyniosła [...] zł, co pozwala przyjąć, że sytuacja finansowa Spółki jest stabilna, a jej przychody powinny utrzymać się na poziomie podobnym do tych z 2013 r.

Skarżąca taką ocenę jej sytuacji finansowej uznała za dokonaną na wyrost, jednakże na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową na dzień wniesienia sprzeciwu, tj. na dzień 19 lutego 2015 r.

Na ocenę sytuacji finansowej skarżącej w kontekście spełniania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie pozwalają dane zawarte w wyciągach z rachunków bankowych - data wyciągów na dzień 30 września 2014 r., 31 października 2014 r., 29 listopada 2014 r. – albowiem główną powtarzającą się wielokrotnie transakcją wyszczególnioną w tychże dokumentach są przelewy dokonywane z konta Spółki na rzecz komorników sądowych. Przyczyny, dla których strona musi takie przelewy dokonywać nie zostały wytłumaczone w żadnym z pism nadesłanych do Sądu. Oznacza to tylko, że wcześniej skarżąca musiała uwikłać się w szereg procesów, których następstwem są postępowania egzekucyjne.

Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym Skarżącej wskazuje, że regularnych wpłat na ten rachunek (kwoty od [...] zł) dokonuje I. N. będący Prezesem Zarządu, co sugerowałoby, że wszelkie przychody Spółki pochodzące ze świadczonych usług wpłacane są na jego konto, ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników Spółki w formie gotówkowej. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez Spółkę, zważywszy, że spółka posiada jeszcze inne rachunki bankowe o nr: [...] i [...], z których nie przedłożyła wyciągów.

Nadto Sąd zauważa, że skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła przyczyn pojawienia się w październiku 2014 r. na ujawnionym rachunku bankowym (o nr [...]) kwoty zablokowanej w wysokości – [...] zł. Nie wiadomo zatem z jakiego tytułu ww. kwota została zablokowana i jakie są tego konsekwencje w kontekście możliwości korzystania przez Spółkę z przedmiotowego rachunku. Zwłaszcza jeśli zważy się fakt, że po zablokowaniu tej kwoty Skarżąca dokonywała przelewów z omawianego rachunku bankowego i to zarówno przelewów zewnętrznych, jak i przelewów wewnętrznych, tj. na ww. dwa należące do niej nieujawnione rachunki prowadzone w tym samym banku co ujawniony rachunek.

W świetle powyższego, nierozstrzygnięta pozostaje wątpliwość Sądu co do rzeczywistego wpływu kosztów poniesionych przez Spółkę (których wysokości strona nie podała) na zakup kas w ilości [...], na jej kondycję finansową, w sytuacji, gdy aktywa na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły [...] złotych. Jak zaznaczyła Skarżąca transakcja zakupu miała miejsce w 2012 r. Strona nie wyjaśniła też w jakim celu zakupiła tak dużą liczbę kas fiskalnych, mając na uwadze profil działalności Spółki.

Nie został także wykazany udział wpływów z reklamy na samochodach osobowych, do świadczenia której skarżąca zobowiązała się w umowie "Zamówienie [...]" z dnia [...] lutego 2012 r., w ogólnych przychodach Spółki.

Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Spółka ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w sprzeciwie nie podniosła, że z uwagi na powstałą sytuację majątkową jest zmuszona zawiesić działalność gospodarczą, czy też liczy się z całkowitym zaprzestaniem prowadzenia tej działalności. Jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 97/13, takie okoliczności wskazując, że Spółka dysponuje środkami na bieżące wydatki.

Pomimo sugerowanych problemów Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego (zob. wyciągi z rachunków). Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, konto Spółki zasilane jest wpłatami dokonywanymi przez jej obecnego Prezesa (zob. Dział 2 Rubryka 1 KRS).

Z powyższego wynika, że Skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami Spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191).

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.