Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 53/95
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1995-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 138 par. 1 i 2, art. 139
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 37
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 10, par. 156
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz. 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Teza: Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając na nią nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w pierwszej instancji.

TEZY

Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając na nią nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w pierwszej instancji.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie nakazania rozbiórki garaży, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 16 lutego 1995 r. SA/Po 2421-2422/94

1. uchyla zaskarżony wyrok,

2. uchyla decyzję Wojewody (...).


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w G. decyzją z dnia 14 marca 1994 r. (...) nakazał Bogdanowi S. i Pawłowi C.:

1/ wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego, przylegającego do szczytu tymczasowego garażu przy ul. Ś.W. w G.,

2/ obicie obustronne blachą stalową ocynkowaną istniejącej ścianki drewnianej pomiędzy dwoma boksami garażowymi,

3/ wykonanie wentylacji nawiewnej w garażu przez nawiercenie otworów w dolnych częściach bram garażowych oraz wentylacji wywiewnej wyprowadzonej ponad dach garaży,

4/ wystąpienie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wybudowanych bez pozwolenia budowlanego garaży.

Ponadto w decyzji tej określono terminy, w jakich poszczególne roboty i czynności mają być wykonane.

Jako podstawę decyzji powołano art. 40, art. 42 ust. 1, art. 53 ust. 1 pkt 2 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

Wojewoda P. decyzją z dnia 6 czerwca 1994 r. (...), po rozpatrzeniu odwołania Bogdana S. i Pawła C., uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w G. w całości i orzekł rozbiórkę garaży nr 1 i nr 2 w terminie do dnia 30 sierpnia 1994 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie w wyroku z dnia 13 listopada 1992 r. (...) wskazał iż przepis par. 156 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/ dotyczy zabudowy jednorodzinnej i nie może mieć zastosowania do budynków wielorodzinnych. Powołując się na art. 139 Kpa i par. 13 ust. 1 i 2 wymienionego rozporządzenia, który zabrania sytuowania budynku gospodarczego o ścianach i dachu z materiałów palnych bezpośrednio przy granicy działki, a nadto sytuowania budynków gospodarczych przylegających do budynków mieszkalnych na sąsiedniej działce, Wojewoda uznał, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo i interes społeczny. Sporne garaże zostały bowiem pobudowane z materiałów palnych i przylegają do budynku mieszkalnego znajdującego się na działce sąsiedniej.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu po rozpoznaniu skargi Bogdana S. i Pawła C. na powyższą decyzję Wojewody P., wyrokiem z dnia 16 lutego 1995 r. (...) oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na wyrażony uprzednio pogląd, że przepis par. 156 cyt. rozporządzenia nie ma zastosowania w sprawie, bowiem dotyczy minimalnych odległości wolno stojących garaży dla samochodów osobowych, liczonych od ściany garaży nie mających otworów okiennych lub drzwiowych. W niniejszej sprawie ma zastosowanie par. 10 tego rozporządzenia, który przewiduje minimalną odległość obiektów mało uciążliwych na 15 m od budynków mieszkalnych, w których znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi. Odległości te mogą być zmniejszone. jeżeli uciążliwość obiektu budowlanego może być ograniczona przy użyciu odpowiednich środków technicznych. Opierając się na opiniach Komendy Rejonowej Straży Pożarnej w G. i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, Kierownik Urzędu Rejonowego w G. zezwolił na utrzymanie garaży pod warunkiem wykonania czynności wymienionych w decyzji. Stanowiska tego nie podzielił organ odwoławczy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja organu odwoławczego jest uzasadniona, gdyż opinia miejscowej straży pożarnej odbiegała od przepisów prawa i oparta na tej opinii decyzja rażąco naruszała prawo. Uzasadniało to jej zmianę przez organ odwoławczy, mimo że odwołanie składała strona skarżąca. Dlatego na podstawie art. 207 par. 5 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Od powyższego wyroku złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości. Skarżący zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 15 i art. 139 Kpa i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż w toku postępowania administracyjnego doszło do rażącego naruszenia istotnych przepisów prawa wskazanych w jej zarzutach, czego nie dopatrzył się Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Decyzja Urzędu Rejonowego w G. z dnia 14 marca 1994 r., wydana na podstawie art. 40, art. 42 ust. 1, art. 53 ust. 1 pkt 2 i art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego zmierzała do doprowadzenia budowy garaży, wzniesionych przez Bogdana S. i Pawła C. do stanu zgodnego z prawem przez wykonanie dodatkowych prac, zabezpieczeń przeciwpożarowych i wentylacyjnych. Usunięcie braków budowy umożliwiłoby jej legalizację po wystąpieniu przez zainteresowanych o udzielenie pozwolenia na użytkowanie garaży.

Odwołanie od tej decyzji złożone przez osoby wznoszące garaże zobowiązywało organ odwoławczy do kontroli prawidłowości ustaleń i oceny zasadności zastosowania w sprawie wskazanych przepisów prawa materialnego przez organ i instancji. Tymczasem Wojewoda P. rozpatrując sprawę orzekł o przedmiocie, który nie był objęty postępowaniem ani decyzją organu 1 instancji. Decyzja organu odwoławczego wydana została nadto na niekorzyść strony odwołującej się, z rażącym naruszeniem art. 139 Kpa w warunkach braku przekonywających ustaleń oczywistości rażącego naruszenia prawa i interesu społecznego przez organ 1 instancji. W tej sytuacji organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję w całości w trybie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa nie mógł ze względu na treść przepisu art. 139 Kpa orzec co do istoty w sprawie o czymś innym, co nie było przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji w oparciu o przepisy, które nie stanowiły podstawy wydania decyzji pierwszoinstancyjnej (...). Wojewoda P. wydając decyzję nakazującą rozbiórkę garaży poza ramami postępowania administracyjnego organu I instancji, tym samym wszczął z urzędu nowe postępowanie w przedmiocie nie objętym zaskarżoną decyzją i wydał decyzję nową, o charakterze pierwszoinstancyjnym, pozbawiając stronę zainteresowaną możliwości złożenia środka odwoławczego od tej decyzji (...). W związku z tym organ odwoławczy rażąco naruszył art. 15 Kpa wyrażający fundamentalną zasadę dwuinstancyjności postępowania. Wojewoda P. miał w tych warunkach obowiązek po uchyleniu zaskarżonej decyzji przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi 1 instancji i wskazać, stosownie do art. 138 par. 2 Kpa, temu organowi okoliczności, jakie należy wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy na właściwej podstawie prawnej art. 37 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy nie mógł z pominięciem postępowania pierwszoinstancyjnego i poza jego granicami wydać nowej decyzji nakazującej rozbiórkę garaży bez należytego wyjaśnienia sprawy, czy doprowadzenie stanu technicznego garaży do wymagań prawnych, umożliwi legalizację budowy wykonanej z naruszeniem prawa (...).

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu nie zwrócił uwagi na powyższe aspekty prawne w postępowaniu sądowo-administracyjnym i przeoczył wskazane wyżej wadliwości decyzji Wojewody Poznańskiego, kolidującej z podstawowymi ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Na skutek tego, zaskarżone rewizją nadzwyczajną orzeczenie NSA także rażąco narusza przepisy art. 15 i art. 139 Kpa, które nie mogły być pominięte przez Sąd w toku kontroli zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego na skutek skargi strony. W tym stanie sprawy należy uznać, że zaskarżony wyrok NSA narusza także obowiązujący w chwili orzekania art. 207 par. 5 Kpa, a obecnie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ na skutek oddalenia skargi, która podlegała uwzględnieniu.

W konkluzji należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając na nią nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w I instancji. (...)

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu. Z tych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 422 par. 2 Kpc w związku z art. 211 Kpa orzekł, jak w sentencji.