Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1492/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 177 par. 1, art. 244 par. 2,  art. 249, art. 175
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 118 par. 1, 3.
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
Teza: W świetle art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strona, której przyznano w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.) może wypowiedzieć takiemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe i zwrócić się do odpowiednio uprawnionego organu korporacji zawodowej o wyznaczenie innej osoby pełnomocnika w ramach tego samego prawa pomocy, o ile nie zostało ono cofnięte przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 249 p.p.s.a.

TEZY

W świetle art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strona, której przyznano w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.) może wypowiedzieć takiemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe i zwrócić się do odpowiednio uprawnionego organu korporacji zawodowej o wyznaczenie innej osoby pełnomocnika w ramach tego samego prawa pomocy, o ile nie zostało ono cofnięte przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 249 p.p.s.a.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 913/13 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 4 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r., III SA/Wa 913/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. H. (dalej: Skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w spraw ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IS) z dnia 4 lutego 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie podatku od spadków i darowizn. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:

2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że Skarżący wniósł w dniu 6 marca 2013 r. skargę na ww. postanowienie Dyrektora IS. Wnioskiem z dnia 16 maja 2013 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy zgodnie z jego wnioskiem. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła doradcę podatkowego I. C. do wykonywania prawa pomocy przyznanego Skarżącemu.

2.2. Pismem z dnia 16 października 2013 r. Skarżący cofnął ww. doradcy podatkowemu pełnomocnictwo do reprezentowania go sprawach zawisłych przed WSA w Warszawie.

2.3. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r., III SA/Wa 913/13, WSA w Warszawie oddalił skargę Skarżącego na ww. postanowienie Dyrektora IS. W dniu 24 lutego 2014 r. Skarżący osobiście złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony Skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2014 r.

2.4. W dniu 5 maja 2014 r. (data wpływu do Sądu pierwszej instancji) Skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W odpowiedzi na ww. wniosek, zarządzeniem z dnia 8 maja 2014 r. Skarżący został poinformowany, że przyznane mu postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. prawo pomocy nie zostało uchylone, w związku z tym z wnioskiem o zmianę lub wyznaczenie kolejnego pełnomocnika Skarżący może się zwrócić do właściwej w tej sprawie Krajowej Izby Doradców Podatkowych. Jednocześnie został wezwany do wyjaśnienia, czy podtrzymuje swój nowy wniosek o przyznanie mu prawa pomocy złożony w dniu 5 maja 2014 r.

2.5. Pismem wniesionym w dniu 30 czerwca 2014 r. Skarżący złożył oświadczenie o cofnięciu wypowiedzenia pełnomocnictwa ww. doradcy podatkowemu. Jednocześnie wskazał, że podtrzymuje swój nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z treścią oświadczenia Skarżącego, zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2014 r., ww. pełnomocnik Skarżącego został wezwany do wyjaśnienia kwestii reprezentacji Skarżącego przed WSA w Warszawie. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie pełnomocnika wyjaśnił, że Skarżący nie informując o powodach swojej decyzji, wypowiedział pełnomocnictwo na 10 minut przed rozprawą, która odbyła się w dniu 16 października 2013 r. Od tamtego momentu pełnomocnik nie miał kontaktu ze Skarżącym, a o całej sytuacji z cofnięciem wypowiedzenia dowiedział się z zarządzenia Sądu pierwszej instancji z dnia 4 czerwca 2014 r. W celu wyjaśnienia sytuacji pełnomocnik wysłał na adres korespondencyjny Skarżącego pismo.

W dniu 20 czerwca 2014 r. Skarżący wysłał do pełnomocnika na skrzynkę mailową skan pisma, w którym wyraził on chęć, aby nadal był on jego pełnomocnikiem w sprawie III SA/Wa 913/13. Pełnomocnika oświadczył, że jest gotowa reprezentować Skarżącego w rozpoznawanej sprawie.

2.6. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. ponowny wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy został oddalony z uwagi na fakt, że w tymże postępowaniu zostało mu już przyznane prawo pomocy w całkowitym zakresie.

2.7. W dniu 30 czerwca 2014 r. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Skarżący cofnął pełnomocnictwo przed rozprawą w dniu 16 października 2013 r. i od tej chwili pełnomocnik nie miał wglądu do akt sprawy. Natomiast o cofnięciu wypowiedzenia Skarżący poinformował jedynie Sąd pierwszej instancji, a pełnomocnik o tym fakcie dowiedział się w dniu 13 czerwca 2014 r., kiedy to otrzymał zarządzenie Sądu pierwszej instancji z dnia 4 czerwca 2014 r. Skarżący nigdy nie zrezygnował z prawa pomocy, a tym samym pierwsze pismo cofające pełnomocnictwo było w ocenie pełnomocnika nieważne, bowiem nie można zrezygnować z ustanowionego z urzędu pełnomocnika nie rezygnując jednocześnie z prawa pomocy. Uzasadnienie wyroku winno zostać doręczone pełnomocnikowi wyznaczonemu przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych. Informacje o wydanym w dniu 18 lutego 2014 r. wyroku WSA w Warszawie, pełnomocnik uzyskał w dniu 23 czerwca 2014 r., gdy zadzwonił do sądu, aby wyjaśnić sytuację dotycząca uchylenia prawa pomocy w sprawie, natomiast z aktami sprawy zapoznał się w dniu 26 czerwca 2014 r. Wniesienie skargi kasacyjnej w terminie nie było możliwe z uwagi na fakt, że uzasadnienie wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. zostało doręczone stronie z pominięciem ustanowionego z urzędu pełnomocnika, a zatem należy uznać, że niedochowanie terminu nastąpiło wskutek okoliczności, na które pełnomocnik nie miał wpływu. Tym samym brak winy w uchybieniu terminu został uprawdopodobniony w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a.

3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji):

Odmawiając przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej WSA w Warszawie stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu ww. terminowi. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej brak winy Skarżącego powinien być wykazany, bowiem od dnia 16 października 2013 r., w tym w okresie właściwym do wniesienia skargi kasacyjnej dor. pod. I. C. nie była prawidłowo umocowanym pełnomocnikiem Skarżącego. Wykazywanie zatem braku winy pełnomocnika-doradcy podatkowego w uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej w terminie było bezprzedmiotowe. Natomiast okoliczności sprawy świadczą o co najmniej lekkim niedbalstwie Skarżącego w reprezentowaniu swoich interesów. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa, w świetle powołanych na wstępie uwag, w prowadzeniu własnych spraw wyłącza natomiast możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

Zasadnicze znaczenie w sprawie ma okoliczność cofnięcia pełnomocnictwa doradcy podatkowemu, który to został ustanowiony przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych w ramach przyznanego Skarżącemu prawa pomocy. Skarżący nie wskazał ani Sądowi ani pełnomocnikowi powodów, dla których wycofuje pełnomocnictwo. W sytuacji, gdy Skarżący miał zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jego interesów przez wyznaczonego pełnomocnika miał możliwość zwrócenia się do właściwego organu samorządu zawodowego (w tym przypadku do Krajowej Izby Doradców Podatkowych) ze skargą na występującego w jego imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę (o czym Skarżący został poinformowany zarządzeniem z dnia 8 maja 2014 r.). Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący wypowiadał pełnomocnictwo doradcy podatkowemu z zamiarem zmiany osoby pełnomocnika, bowiem po złożeniu oświadczenia w dniu 16 października 2013 r. nie zrobił on nic w tym celu, a wręcz przeciwnie sam prowadził swoją sprawę: składał wnioski, odpowiadał na zarządzenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił, iż to on nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej.

4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie, Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego) zaskarżył je w całości i zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że we wniosku o przywrócenie terminu powinien być wykazany brak winy Skarżącego a nie jego pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy. Skarżący, wskazując powyższe naruszenie, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Uzasadniając zażalenie Skarżący podniósł, że nigdy nie zrezygnował z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd pierwszej instancji także nigdy nie zmienił swojego postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że ustanowiony z mocy prawa, a nie w związku z umową cywilnoprawną mocodawcy z pełnomocnikiem, stosunek pełnomocnictwa pomiędzy Skarżącym a doradcą podatkowym wyznaczonym przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych w ramach prawa pomocy nigdy nie wygasł. Sąd pierwszej instancji powinien pouczyć stronę, że jedynie rezygnacja z części przyznanego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego, może spowodować ustanie stosunku pełnomocnictwa. Tylko w sytuacji rezygnacji z tego prawa stosunek pełnomocnictwa powstały na podstawie art. 244 § 2 p.p.s.a. wygasa. Ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) wprowadzono rozwiązanie prawne na wzór istniejącego w art. 118 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014, poz. 101 ze zm.; dalej w skrócie jako: k.p.c.), ustanawiający stosunek pełnomocnictwa z mocy ustawy. Strona postępowania sądowoadministracyjnego nie może od dnia 10 kwietnia 2010 r. swobodnie ustalać stosunku pełnomocnictwa w ramach przyznania prawa pomocy. Ustawa nie przewiduje już możliwości udzielania lub nie pełnomocnictwa wyznaczonemu przez samorząd zawodowy pełnomocnikowi profesjonalnemu. Stosunek pełnomocnictwa powstaje z mocy ustawy i tylko postanowienia ustawowe mogą ten stosunek rozwiązać. Przepis art. 244 p.p.s.a. przewiduje rezygnację strony z pełnomocnika bez rezygnacji z prawa pomocy. Nie wystarczy oświadczenie strony o cofnięciu pełnomocnictwa, żeby wygasł stosunek pełnomocnictwa powstały na mocy przepisów p.p.s.a. Z powyższych względów zasadnym było wykazywanie braku winy wyznaczonego z urzędu pełnomocnika strony w związku z niedochowaniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2014 r. Sąd pierwszej instancji przyznał rację pełnomocnikowi Skarżącego, że niedochowanie terminu nastąpiło wskutek okoliczności, na które pełnomocnik nie miał wpływu, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony terminowo wraz z uchybioną czynnością (tj. wraz ze skarga kasacyjną). Jednakże wniosek pełnomocnika nie został uwzględniony z powodu uznania, że to brak winy Skarżącego w uchybieniu terminowi na wniesienie skargi kasacyjnej powinien być wykazany.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu, zatem zażalenie Skarżącego podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom podniesionym w tym zażaleniu, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 86 § 1 p.p.s.a. i zasadnie stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy należało ocenić brak winy Skarżącego w niedotrzymaniu ustawowego terminu na wniesienie skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.) od ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2014 r., III SA/Wa 913/13. Wykazanie braku winy pełnomocnika-doradcy podatkowego było nieistotne ze względu na zastosowanie regulacji zawartej w art. 86 § 1 p.p.s.a. (przywrócenie terminu), bowiem jako nieumocowany do reprezentowania Skarżącego nie mógł on wnieść skargi kasacyjnej w ustawowym terminie, a okoliczność ta była następstwem decyzji Skarżącego, który lekkomyślnie wypowiedział pełnomocnictwo – istniejące na mocy art. 244 § 2 p.p.s.a. – doradcy podatkowemu i w stosownym czasie (pomimo pouczenia w zarządzeniu WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r. – k. 86 akt sądowych) nie wystąpił do władz samorządu zawodowego doradców podatkowych o wyznaczenie innej osoby do jego reprezentacji w ramach przyznanego prawa pomocy.

5.2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu, zostało przyznane Skarżącemu w rozpoznawanej sprawie na jego wniosek postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r., III SA/Wa 913/13. Prawo to, jak wynika z akt sprawy, nie zostało na dalszym etapie postępowania cofnięte na podstawie art. 249 p.p.s.a., co przyznaje sam Skarżący w rozpoznawanym zażaleniu.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego prawo pomocy, skonkretyzowane w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu, jest uprawnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego, a nie jej obowiązkiem. Strona, dla której został ustanowiony pełnomocnik w ramach prawa pomocy, może wypowiedzieć takiemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe (por. postanowienie SN z dnia 3 czerwca 1976 r., III CRN 64/76, OSNCP 1977, nr 1, poz. 14). W nauce prawa podnosi się nawet, że jako wypowiedzenie pełnomocnictwa pełnomocnikowi z urzędu należy traktować późniejsze udzielenie przez stronę pełnomocnictwa z wyboru innemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu (por. Z. Krzemiński, Glosa do uchwały SN z 10 sierpnia 1990 r., III CZP 38/90, "Palestra" 1991, nr 8-9, s. 74; tenże, Czy strona korzystająca w procesie cywilnym z pomocy pełnomocnika z urzędu może wypowiedzieć adwokatowi to pełnomocnictwo?, "Palestra" 2003, nr 9-10, s. 247; H. Knysiak-Malczyk [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 965). Twierdzenie Skarżącego, że węzeł prawny zawiązany na mocy art. 244 § 2 p.p.s.a. pomiędzy stroną a profesjonalnym pełnomocnikiem, przyznanym w ramach prawa pomocy jest możliwy do rozwiązania tylko w przypadku cofnięcia prawa pomocy na mocy art. 249 p.p.s.a., jest błędne. Przeczy temu nie tylko charakter prawny instytucji prawa pomocy, które jest wiązką uprawnień, o które strona postępowania sądowoadministracyjnego może wnioskować, a które wojewódzki sąd administracyjny może przyznać, ale także wykładnia systemowa, sugerowana przez Skarżącego, sięgająca do art. 118 k.p.c.

Ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) wprowadzono – jak trafnie zauważył Skarżący - rozwiązanie prawne na wzór istniejącego w art. 118 k.p.c., ustanawiający stosunek pełnomocnictwa z mocy ustawy. Regulacja ta miała na celu usprawnienie procesu wyłonienia się w danym postępowaniu pełnomocnika działającego z urzędu. Jednakże nie miała ona na celu – jak twierdzi Skarżący – pozbawienie strony możliwości zrezygnowania z osoby konkretnego pełnomocnika w przypadku uzasadnionej negatywnej oceny jego zaangażowania w sprawę mocodawcy. Regulacja art. 244 § 2 p.p.s.a. nie może być interpretowana w ten sposób, że uprawnienie strony do reprezentowania przez konkretnego pełnomocnika w ramach prawa pomocy, przekuwa w obowiązek. Analogicznie na gruncie art. 118 k.p.c. nauka prawa i orzecznictwo przyjmują, że z istoty pełnomocnictwa z urzędu wynika niedopuszczalność wypowiedzenia pełnomocnictwa przez adwokata (radcę prawnego), a niedopuszczalność wniosku o uchylenie postanowienia przyznającego adwokata (radcę prawnego) z urzędu nie pozbawia strony możności starania się o zmianę adwokata wyznaczonego stronie przez okręgową radę adwokacką lub radcy prawnego wyznaczonego przez radę okręgowej izby radców prawnych, przy czym stanowisko strony w tej mierze może stanowić ważny powód złożenia przez tego adwokata (radcę prawnego) wniosku o zwolnienie go z obowiązku zastępowania strony w procesie w myśl art. 118 § 3 zd. 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z dnia 8 marca 1972 r., I PZ 6/72, Lex nr 7069; T. Demendecki, Komentarz aktualizowany do art. 118 Kodeksu postępowania cywilnego, Lex Omega – stan prawny na 1 kwietnia 2014 r.). Relacje zachodzące pomiędzy stroną a wyznaczonym dla niej adwokatem (radcą prawnym) z urzędu na mocy art. 118 k.p.c. należy oceniać jak pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem, któremu udzielone zostało pełnomocnictwo procesowe (por. orzeczenie SN z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1423/98, Lex nr 738070), a strona, dla której ustanowiono pełnomocnika z urzędu, może stosownie do art. 94 § 1 w zw. z art. 118 k.p.c. wypowiedzieć takiemu adwokatowi (radcy prawnemu) pełnomocnictwo procesowe (por. ww. postanowienie SN z dnia 3 czerwca 1976 r., III CRN 64/76, OSNC 1977, nr 1, poz. 14).

Reasumując - w świetle wykładni celowościowej i systemowej, która potwierdzając językowe brzmienie art. 244 § 2 p.p.s.a., traktującego jedynie o powstaniu więzi prawnej mocodawca-pełnomocnika, jednocześnie milczy w kwestii jej rozwiązania przez mocodawcę czynnością jednostronną - strona, której przyznano w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu może wypowiedzieć takiemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika (które nie zostało cofnięte na mocy art. 249 p.p.s.a.), bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienia NSA: z dnia 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05; z dnia 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09).

5.3. W rozpoznawanej sprawie twierdzenie Skarżącego, że "Stosunek pełnomocnictwa powstaje z mocy ustawy i tylko postanowienia ustawowe mogą ten stosunek rozwiązać. Przepis art. 244 p.p.s.a. przewiduje możliwość rezygnacji strony z pełnomocnika bez rezygnacji z prawa pomocy. Nie wystarczy oświadczenie strony o cofnięciu pełnomocnictwa, żeby wygasł stosunek pełnomocnictwa powstały na mocy przepisów p.p.s.a." (s. 4 uzasadnienia zażalenia) jest całkowicie chybiony. Jeżeli Skarżący w toku postępowania przed WSA w Warszawie uznał, że sam lepiej będzie reprezentował swoje interesy to jego uprawnieniem było odwołanie pełnomocnictwa, powstałego ex lege na mocy art. 244 § 2 p.p.s.a., doradcy podatkowemu. Jak trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji, bez znaczenia pozostawała okoliczność, że był to pełnomocnik ustanowiony z urzędu w ramach prawa pomocy.

5.4. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji badając możliwość przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. ocenił brak winy po stronie Skarżącego. Ocena ta wypadła negatywnie, co zasługuje na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W zażaleniu Skarżący nie podważył ustaleń i konstatacji WSA w Warszawie, że to sam Skarżący, bez konsultacji z pełnomocnikiem, zrezygnował z usług doradcy podatkowego. Od dnia 16 października 2013 r., tj. od dnia wypowiedzenia pełnomocnictwa, nie poczynił żadnych czynności zmierzających do ustanowienia nowego pełnomocnika. Dopiero w chwili otrzymania wyroku z uzasadnieniem wraz z pouczeniem (tj. w dniu 28 kwietnia 2014 r.), że skargę kasacyjną może sporządzić wyłącznie podmiot wskazany w art. 175 p.p.s.a., Skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, a następnie w dniu 2 czerwca 2014 r. "cofnął wypowiedzenie" pełnomocnictwa doradcy podatkowemu. Jakkolwiek było to po terminie na wniesienie skargi kasacyjnej, to sam pełnomocnik o cofnięciu wypowiedzenia dowiedział się z zarządzenia Sądu pierwszej instancji z dnia 4 czerwca 2014 r., a dopiero po zwróceniu się pismem do Skarżącego o wyjaśnienie sytuacji, Skarżący w dniu 20 czerwca 2014 r. poinformował doradcę podatkowego o fakcie cofnięcia wypowiedzenia. Okres od momentu powzięcia przez Skarżącego wiadomości o przymusie sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.) oraz możliwość wnioskowania do samorządu zawodowego doradców podatkowych o zmianę osoby pełnomocnika (zarządzeniem WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r., doręczonym w dniu 26 maja 2014 r.) do momentu "cofnięcia wypowiedzenia" pełnomocnictwa Doradcy podatkowemu w dniu 20 czerwca 2014 r. (skanem przesłanym na adres mailowy tego doradcy podatkowego) należy ocenić jako okres braku należytej staranności Skarżącego o własne sprawy. Niedbalstwo Skarżącego uniemożliwia przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie, co prawidłowo rozstrzygnął WSA w Warszawie zaskarżonym postanowieniem.

5.5. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.