Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 36/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 2 i 12, art. 54 par. 1 i 5a, art. 59 par. 1 pkt 2, 4 i 7, art. 67 par. 1 i 2, art. 80 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 138, art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] grudnia 2019 r. Spółka S.A. w [...]dalej jako spółka lub skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] października 2019 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec spółki, m.in. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2019 r., wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie należności głównej [...] zł, a wynikającego z nieuregulowania w terminie zobowiązania wynikającego z decyzji z [...] marca 2019 r. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] sierpnia 2019 r. na podstawie ww. tytułu dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] sierpnia 2019 r., natomiast skarżącej wraz z odpisem tytułu wykonawczego – [...] sierpnia 2019 r.

Pismem z [...] września 2019 r. spółka wniosła skargę na powyższe zajęcie wierzytelności, zarzucając organowi naruszenie art. 33 § 1 pkt 4 oraz art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: "u.p.o.l.") polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w momencie, gdy postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając skargę, spółka podkreśliła, że podstawą dokonania czynności był tytuł wykonawczy, w którym spółka została błędnie oznaczona jako zobowiązany, mimo że nie jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku od nieruchomości. Jest co prawda właścicielem nieruchomości, ale nie jest ich posiadaczem samoistnym i nie można jej "zastępczo" obciążyć należnością publicznoprawną.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] października 2019 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu przytoczył i omówił art. 54, a także art. 1a pkt 2, art. 7 § 1 i art. 80 u.p.e.a. Wskazał, że zawiadomienie zajęcia zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia, a także zostało sporządzone na właściwym formularzu. Organ zaznaczył, że co do zasady w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną przysługuje wyłącznie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W ramach takiej skargi można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał, że znajdujący się w aktach druk zawiadomienia jest zgodny ze wzorem, zawiadomienie jest podpisane przez upoważnionego pracownika, umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzone należności, jak i tytuł wykonawczy. Spełnia również wymogi z art. 80 u.p.e.a.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, zarzuciła organowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.

Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu egzekucyjnego. Odwołując się do art. 54, art. 67, art. 89 u.p.e.a. organ odwoławczy stwierdził, że ww. czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. Zarówno zawiadomienie, jak i odpis tytułu wykonawczego zostały skutecznie doręczone. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlegają wyłącznie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości jego prowadzenia. Postępowanie egzekucyjne zostało przy tym zawieszone postanowieniem z [...] października 2019 r. w związku ze złożonymi przez skarżącą zarzutami i pozostaje ono zawieszone do czasu ich rozstrzygnięcia. Ponadto organ nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego wskutek złożenia skargi na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 § 5a u.p.e.a.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca wniosła o uchylenie postanowień obu instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie:

a) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. ; dalej: "K.p.a.") przez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego;

b) art. 54 § 5a u.p.e.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność, pomimo jej wydania z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ww. ustawy w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.;

c) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu, który w związku z tym, że nie był posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Skarżąca zaznaczyła, że wielokrotnie podnosiła, iż w okresie objętym podatkiem była właścicielem nieruchomości, ale faktycznie posiadaczem samoistnym był inny podmiot - Spółka A S.A. Jeżeli faktycznie nieruchomością władał inny podmiot niż właściciel, to organ egzekucyjny powinien uwzględnić argumenty spółki i w efekcie umorzyć postępowanie egzekucyjne. Zdaniem spółki doszło do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., ponieważ nieruchomością władał faktycznie posiadacz samoistny (podmiot inny niż właściciel), który powinien być uznany za podatnika podatku od nieruchomości. Powyższe naruszenie doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, co z kolei stanowiło naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 54 § 5a i art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. Skarżąca stwierdziła, że w sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia skargi i umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie była ona podatnikiem podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy wobec spółki nigdy nie istniał, postępowanie egzekucyjne jest obarczone błędem co do osoby zobowiązanego i tym samym prowadzenie egzekucji wobec spółki należy uznać za niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a").

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, a w konsekwencji zasadność postanowienia organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na tę czynność egzekucyjną.

Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (tak: wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (tak: wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13 ). Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).

W świetle powyższych rozważań Sąd zauważa, że zarzuty skargi w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. skarżąca wniesionymi zarzutami kwestionuje zasadność swojego zobowiązania podatkowego, a także treść tytułu wykonawczego. Powyższe argumenty nie mogą jednak stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną. Z uwagi na powyższe, zamierzonego rezultatu nie mogą osiągnąć zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego powołane przez skarżącą. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny rozpoznając sprawę w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie posiada uprawnienia do rozstrzygania zarzutu nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego czy też niedopuszczalności egzekucji. Powyższe kwestie mogą być rozstrzygane przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a organ egzekucyjny wyjaśnił w swoim rozstrzygnięciu, że wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W sprawie, której przedmiotem jest skarga na konkretną czynność egzekucyjną, nie sposób stwierdzić, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, co w uzasadnieniu skargi sugeruje spółka. Brak jest również przesłanek świadczących o niewymagalności, umorzeniu lub wygaśnięciu dochodzonego zobowiązania podatkowego. Nie wystąpiły okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji bądź też zastosowanych w jej trakcie środków egzekucyjnych. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. ani same w sobie, ani w powiązaniu ze wskazanymi w skardze przepisami u.p.o.l.

Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych jest wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 5 - Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych, zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Natomiast zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2).

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonane zawiadomieniem z [...] sierpnia 2019 r. było prawidłowe.

Powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] sierpnia 2019 r., natomiast skarżącej wraz z odpisem tytułu wykonawczego – [...] sierpnia 2019 r. Zajęcie przedmiotowej wierzytelności dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia (art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.), a także zostało sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1804).

Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a. albowiem przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, zaś ta nie zasługiwała na uwzględnienie, co wyczerpująco wyjaśniły w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji. Ponadto nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., gdyż postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę na czynność egzekucyjną, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru odpowiadają prawu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.