Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 594/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23b, art. 23f
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 262 par. 1 kt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi "F." Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

W postępowaniu w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie A., numer fabryczny [...], wszczętym z urzędu w dniu [...] maja 2013 r. - między innymi w dniu [...] sierpnia 2013 r. została nałożona na F. Spółkę z o.o. (dalej: Spółka) kara porządkowa w kwocie 1 500 zł za nieprzekazanie do badania automatu pomimo wezwania do dokonania tej czynności. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]. Kara porządkowa została uiszczona.

W trwającym dalej postępowaniu Spółka była ponownie wezwana do poddania automatu badaniu sprawdzającemu. Wskazano jej wówczas jako jednostkę badającą Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. posiadające upoważnienie Ministra Finansów nr [...] do przeprowadzania badań sprawdzających automatów do gier o niskich wygranych. Spółka w pismach procesowych dowodziła, że żądanie poddania automatu badaniu sprawdzającemu jest bezprzedmiotowe, bowiem brak jest uzasadnionego podejrzenia, że nie spełnia on warunków określonych w ustawie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. nałożył na Spółkę F. karę porządkową w kwocie 2 000 zł za niewykonanie nałożonego obowiązku.

W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania. Powołał się na art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako o.p.) dający podstawę do nakładania na stronę postępowania kar porządkowych za niewykonanie obowiązków. Wskazał, że mimo deklarowania woli współpracy z organem strona uchyla się od spełnienia nałożonego przez organ obowiązku paraliżując postępowanie. Nałożenie wcześniej kary porządkowej w kwocie 1 500 zł nie dało efektu, dlatego w przedmiotowym postępowaniu nałożono karę 2000 zł stosując przepis art. 262 § 1 o.p. Przedstawiono przesłanki rzutujące na wymiar kary i uzasadniono, że poddanie automatu do gier badaniu sprawdzającemu przez podmiot eksploatujący wynika z treści art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej powoływana jako u.g.h.) i mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy wykonania czynności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka zarzucając:

1. rażące naruszenie art. 23f ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 129 ust. 3, jak również art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h. w związku z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935 z późn. zm.) oraz w związku z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Izba Celna w B., której Minister Finansów udzielił w dniu [...] listopada 2012 r. upoważnienia do badań automatów i urządzeń do gier, posiada status jednostki badającej pomimo braku przedstawienia Ministrowi Finansów certyfikatu akredytacji adekwatnego do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, jakimi z racji definicji ustawowej są automaty do gier o niskich wygranych;

2. rażące naruszenie art. 23b ust. 3 u.g.h. w związku z § 7 ust. 2 pkt 5 i § 22 zarządzenia nr 28 Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2013 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 19) i w związku z § 1 ust. 2 i § 6 ust. 2 zarządzenia nr 30 Ministra Finansów z dnia 29 października 2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 72 z późn. zm.) oraz w związku z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego i art. 7 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że Izba Celna w B. jest jednostką badającą, w sytuacji gdy przepisy prawa obowiązujące w dniu [...] listopada 2012 r. (data udzielenia upoważnienia) nie zezwalały Izbie Celnej w B. na prowadzenie badań technicznych automatów i urządzeń do gier;

3. rażące naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w związku z art. 23b ust. 1 u.g.h. przez bezpodstawne ich zastosowanie tj. bezpodstawne nałożenie na stronę kary porządkowej za brak realizacji żądania poddania automatu do gier o niskich wygranych badaniu sprawdzającemu jednostki badającej Izby Celnej w B., pomimo że odmowa ta nie była bezzasadna, gdyż w stanie faktycznym sprawy żądanie organu nie jest poparte uzasadnionym podejrzeniem, iż zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w u.g.h.

Autor zażalenia dowodził, że Spółka zasadnie odmówiła przekazania spornego automatu jednostce badającej niemającej kompetencji do przeprowadzenia stosownych badań. Brak akredytacji tejże jednostki na zakres dotyczący automatów do gier stanowi samo przez się podstawę do odmowy poddania automatu badaniu sprawdzającemu, bowiem opinia sporządzona w taki sposób kształtuje dalsze działania organów Służby Celnej, pomimo że nie zawiera ona wiarygodnych informacji, a przede wszystkim nie jest wydana przez uprawniony podmiot.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W całości podzielono ocenę faktyczną i prawną dokonaną w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz zarzuty zażalenia uznano za bezzasadne szeroko się do nich odnosząc. Jak wskazano, Dyrektor Izby Celnej w B. nie znalazł żadnego uzasadnienia dla zawartych w zażaleniu twierdzeń strony dotyczących braku legitymacji Wydziału Laboratorium Celnego Izby Celnej w B. do przeprowadzenia badań, wskazując na upoważnienie Ministra Finansów zgodnie z przepisami prawa. Odnośnie wysokości wymierzonej kary porządkowej wskazano, że odpowiada ona prawu. Strona była pouczona o skutkach niepoddania automatu badaniu, ale wezwanie zignorowała. Stanowiło to przesłankę nałożenia kary porządkowej określoną w art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Podkreślono, że przedmiotem postępowania nie jest cofnięcie rejestracji automatu ani prawidłowość upoważnienia przez Ministra Finansów Laboratorium Celnego Izby Celnej w B. do przeprowadzenia badań technicznych automatów do gier, a skutki prawne niewykonania przez stronę czynności poddania automatu badaniu sprawdzającemu.

W skardze na powyższe postanowienie Spółka F. postawiła identyczne jak wcześniej sformułowane w zażaleniu zarzuty – dodając zarzut nr 4 naruszenia art. 122 i art. 187 § 3 o.p. poprzez skierowanie automatu do gier o niskich wygranych do Izby Celnej w B. Wydział Laboratorium Celne celem przeprowadzenia badań sprawdzających i nałożenie kary porządkowej na stronę, pomimo posiadanej z urzędu wiedzy, iż Izba ta nie posiada akredytacji na badania automatów do gier oraz urządzeń do gier i nie ma statusu jednostki badającej.

Konsekwentnie wywodziła skarżąca brak upoważnienia Izby Celnej w B. do przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu, bowiem nie posiada ona akredytacji w zakresie adekwatnym do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Skoro badanie może być wykonane przez podmiot niemający statusu jednostki badającej, którego Izba Celna w B. nie uzyskała nigdy (z uwagi na brak akredytacji w spornym przedmiocie) – nie może być nałożona kara porządkowa. Skarżąca Spółka wnosiła o uchylenie postanowień organów obydwu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej jako o.p., wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez organy celne postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.), dalej u.g.h. wynika bowiem wprost, że do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o.p. Postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest jednym z postępowań przewidzianych w u.g.h., co wynika z jej art. 23a i 23b dodanych ustawą zmieniającą ustawę o grach hazardowych oraz niektóre inne ustawy z dnia 26 maja 2011 r. (Dz. U. Nr 134, poz. 779). Zatem od strony proceduralnej, w kwestiach nieuregulowanych odrębnie w u.g.h. ma zastosowanie procedura przewidziana przepisami o.p.

Również, zdaniem sądu, czynność związana z poddaniem automatu do gier przez podmiot eksploatujący badaniu sprawdzającemu (wynikająca z obowiązku nałożonego przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 23b ust. 1 u.g.h.) mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy jej wykonania. Z przepisu art. 262 § 1 pkt 2 o.p. wynika bowiem, że możliwość ukarania, między innymi strony postępowania, karą porządkową została przewidziana za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Obowiązek poddania automatu do gier badaniu, nałożony na podstawie art. 23b ust. 1 u.g.h., jest inną czynnością dowodową, o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 o.p. W tym przedmiocie wielokrotnie wypowiadał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Przykładowo odrzucając skargi podmiotów eksploatujących automaty do gier na wezwania wystosowane przez organy celne do poddania automatów badaniu sprawdzającemu, oparte na treści art. 23b u.g.h., stwierdził że wezwanie do poddania automatu badaniu sprawdzającemu ma charakter czynności dowodowej, a nie czynności rozstrzygającej o uprawnieniach i obowiązkach administracyjnoprawnych strony (vide: prawomocne postanowienia WSA w Białymstoku w sprawach II SA/Bk 463/12, II SA/Bk 464/12, II SA/Bk 465/12 i II SA/Bk 466/12, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Oddalając skargi na postanowienia w przedmiocie nałożenia kary porządkowej prezentował identyczne stanowisko (np. w sprawach: II SA/Bk 845/13, II SA/Bk 1109/13, II SA/Bk 1110/13, II SA/Bk 1063/13 i inne, CBOSA). Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela to stanowisko.

Skoro badanie sprawdzające automatu, przeprowadzane przez uprawnioną do tego jednostkę badającą, wymaga współdziałania strony polegającego na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa wykonania powyższej czynności jest równoznaczna z odmową strony "udziału w innej czynności", o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 o.p.

Przepis art. 262 § 1 pkt 2 o.p. stanowi o dopuszczalności dyscyplinowania strony nałożeniem kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy dokonania czynności dowodowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2011 r. w sprawie II FSK 775/10 (CBOSA) bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nieznajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Powyższe oznacza, że przed nałożeniem na stronę sankcji za odmowę udziału w czynności dowodowej, istnieje obowiązek organu ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym strona zobowiązana do dokonania czynności podjęła starania celem wytłumaczenia przyczyn niewykonania wezwania oraz czy wskazane przez nią przyczyny były obiektywnie uzasadnione (vide wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2012 r., I SA/Sz 875/11, CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy, jakkolwiek skarżąca podawała przyczyny, dla których nie dostarczyła automatu do wskazanej przez organ jednostki celem poddania badaniu sprawdzającemu, o tyle przyczyny usprawiedliwiające według Spółki taką postawę nie znajdują podstawy w obowiązujących przepisach, a tym samym nie mogą być uznane za obiektywnie uzasadnione. Podkreślić zwłaszcza należy bezskuteczność wcześniejszej postawy skarżącej Spółki, która doprowadziła do nałożenia kary porządkowej po raz pierwszy. Mimo tego Spółka w dalszym ciągu nie wykonywała nałożonego obowiązku podając przyczyny tego samego rodzaju.

Bezzasadny pozostaje także zarzut braku legitymacji jednostki badającej do wykonania badania sprawdzającego. Izba Celna w B. została upoważniona przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier oraz sporządzania opinii technicznych upoważnieniem z dnia [...] listopada 2012 r., wskazanym skarżącej np. wezwaniu z dnia [...] lipca 2013 r. Figuruje w wykazie jednostek upoważnionych.

Wskazać należy, jak uczynił to WSA w Gorzowie Wielkopolskim w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2013 r. w sprawie II SA/Go 743/13 (CBOSA), które to stanowisko skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela, że z treści art. 23f ust. 1 - 6 u.g.h. wynika, iż podanie do publicznej wiadomości wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (jak stanowi ustęp 6 tego przepisu) stanowi wystarczającą podstawę do zwrócenia się z odpowiednim zleceniem. Brak jest podstaw do nakładania na podmiot zlecający badanie dodatkowego obowiązku sprawdzania ważności akredytacji jednostki badającej, zamieszczonej w odpowiednim wykazie przez właściwego ministra. Organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu a także podmioty zobowiązane nie mają uprawnienia do podważania czy weryfikacji upoważnień Ministra Finansów udzielonych jednostkom badającym do przeprowadzania badań automatów ani podważania udzielonego jednostce badawczej upoważnienia. Stąd zastrzeżenia skarżącej co do "wartości dowodowej" opinii i upoważnienia Izby Celnej w B. nie mogły stanowić dla organu wystarczającego uzasadnienia dla odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę. Negowanie mocy dowodowej dowodu może nastąpić dopiero po jego przeprowadzeniu. Dopóki dany podmiot znajduje się w wykazie jednostek badających upoważnionych przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań, dopóty organy podatkowe są uprawnione do wyznaczania tych jednostek do przeprowadzania badania sprawdzającego w konkretnej sprawie, a podmiot zobowiązany winien podporządkować się nałożonemu obowiązkowi.

Dodać można, że postępowanie w przedmiocie nałożenia kary porządkowej jest postępowaniem incydentalnym w ramach "głównego" postępowania – w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Dlatego podnoszone w niniejszym postępowaniu zarzuty ewentualnie skarżąca może podnosić przy podważaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu zarówno w zakresie podstawy do nałożenia kary porządkowej, jak i jej wysokości uzasadnionej przez organy. Zarzuty skargi są nieuzasadnione, a sąd z urzędu także nie dopatrzył się naruszenia prawa dyskwalifikującego zaskarżone postanowienie.

Skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).