Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 682/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-10-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 999
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Teza: Samowolne wykonanie ogrodzenia ogólnodostępnego terenu osiedla mieszkaniowego, z przeznaczeniem na parking dla samochodów tylko niektórych mieszkańców osiedla, i wyłączenie wskutek tego możliwości korzystania z tego terenu przez innych mieszkańców stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

TEZY

Samowolne wykonanie ogrodzenia ogólnodostępnego terenu osiedla mieszkaniowego, z przeznaczeniem na parking dla samochodów tylko niektórych mieszkańców osiedla, i wyłączenie wskutek tego możliwości korzystania z tego terenu przez innych mieszkańców stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa  skargi Waldemara R., Teresy G., Stefana B., Zbigniewa M., Henryka N. na decyzję Wojewody W-kiego z dnia 26 kwietnia 1991 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia parkingu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 marca 1991 r. Burmistrz Dzielnicy w W. nakazał przymusową rozbiórkę ogrodzenia trwałego, wykonanego z siatki metalowej przymocowanej do słupów metalowych, na terenie położonym w W. przy ul. G. pomiędzy budynkami nr 7 a 9/11, w terminie do dnia 31 marca 1991 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że teren został ogrodzony w celu zorganizowania parkingu, przez co uniemożliwiono dojazd pojazdów służb miejskich. Ogrodzenie wykonano samowolnie.

W postępowaniu wszczętym wskutek odwołania Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "T." Wojewoda W-ki decyzją z dnia 26 kwietnia 1991 r. nr 347/91 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że na terenie należącym do Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "T." został samowolnie ogrodzony i zamknięty bramą ogólnodostępny "zatoka-parking", położony pomiędzy budynkami nr 7 a 9/11. Było to miejsce parkowania pojazdów, służące także jako dojazd służb miejskich oraz ciężkiego sprzętu i straży pożarnych do wszystkich budynków mieszkalnych usytuowanych wewnątrz osiedla. Pod nawierzchnią parkingu znajduje się kabel energetyczny, w związku z czym Zakład Energetyczny nie wyraził zgody na zorganizowanie tam parkingu zamkniętego /pismo z dnia 21 stycznia 1991 r./. Wykonanie ogrodzenia i bramy uniemożliwiło prawidłowe i równoprawne korzystanie z parkingu przez wszystkich mieszkańców osiedla oraz jest niezgodne z par. 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Komitet Parkingowy w osobach: Waldemara R., Teresy G., Stefana B., Zbigniewa M., Henryka N. stwierdza, że uzyskano zgodę Zakładu Energetycznego oraz ustną wstępną zgodę Miejskiego Przedsiębiorstwa Robót Ogrodniczych na ogrodzenie parkingu. Stan zieleni nie został naruszony, a parking funkcjonuje od 23 lat. Po zgromadzeniu dokumentacji Komitet zamierza wystąpić do organu budowlanego o wyrażenie zgody na wykonanie ogrodzenia. Przy budowie innych społecznych parkingów nie była potrzebna zgoda tego organu na wykonanie ogrodzenia. Spółdzielnia nie sprzeciwiała się temu, a nawet wyraziła zgodę, wnosząc odwołanie. Jest to typowy parking osiedlowy, a przejazd służb miejskich, zwłaszcza sprzętu ciężkiego, nie był przez ten parking możliwy. Ogrodzenie parkingu wprawdzie uniemożliwia korzystanie z niego przez wszystkich mieszkańców, dotyczy to jednak wszystkich zamkniętych parkingów w osiedlach. Nie ma tu przy tym zastosowania powołany w zaskarżonej decyzji par. 19 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. Ogrodzenie parkingu zostało wykonane bez uszczerbku dla chodnika, zabezpieczono drzewa przed zniszczeniem, nie naruszono przepisów sanitarnych. Teren został uprzątnięty, oznakowany, jest możliwe parkowanie 40 samochodów, a poprzednio mieściło się tylko 15-20. Postawienie siatki wzdłuż chodnika przywróciło jego funkcję, podczas gdy poprzednio samochody wjeżdżały na chodnik.

W odpowiedzi na skargę potwierdzono stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu 1 instancji art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ nakazuje wydanie decyzji o rozbiórce, gdy wybudowanie obiektu powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Sformułowanie tego przepisu wskazuje, że dla orzeczenia o rozbiórce wystarczy wystąpienie jednego z tych elementów, to jest albo niebezpieczeństwa, albo niedopuszczalnego pogorszenia, które z kolei może dotyczyć bądź warunków zdrowotnych, bądź warunków użytkowych.

W niniejszej sprawie występuje przede wszystkim sytuacja pozwalająca na stwierdzenie pogorszenia, i to niedopuszczalnego, warunków użytkowych. Bezsporne bowiem jest, że skarżący wykonali bez wymaganego pozwolenia na budowę ogrodzenia terenu dostępnego dotychczas dla wszystkich mieszkańców osiedla spółdzielczego, a także dla innych osób. Samowolne wykonanie ogrodzenia ogólnodostępnego terenu spółdzielczego osiedla mieszkaniowego, z przeznaczeniem na parking dla samochodów tylko niektórych mieszkańców osiedla, i wyłączenie wskutek tego możliwości korzystania z tego terenu przez innych mieszkańców stanowi już z tej przyczyny niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego.

Jak wiadomo, na obszarze osiedla mieszkaniowego, w tym także osiedla spółdzielczego, znajdują się budynki mieszkalne i ewentualnie użytkowe. Nie zabudowana część obszaru stanowi tereny ogólnodostępne w postaci trawników, skwerków, miejsc postoju samochodów itp. Z tych terenów mogą korzystać /i w praktyce korzystają/ wszyscy mieszkańcy osiedla. Jest więc oczywiste, że pozbawienie ich tej możliwości stanowi pogorszenie dotychczasowych warunków, jakie zostały stworzone w osiedlu.

Grunty spółdzielczego osiedla mieszkaniowego pozostają - i taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie - w użytkowaniu wieczystym spółdzielni mieszkaniowej. Z tego tytułu spółdzielnia, a w rezultacie jej członkowie, ponoszą opłaty. Zajęcie więc terenu, z którego dotychczas korzystali wszyscy członkowie spółdzielni, przez niektórych z nich do własnych celów, bez żadnego ekwiwalentu dla pozostałych, powoduje, że omawiane pogorszenie warunków kwalifikuje się jako niedopuszczalne. Przy zwiększającej się liczbie samochodów i prawie zupełnym braku naziemnych lub podziemnych parkingów w mieszkaniowych osiedlach spółdzielczych tego rodzaju zjawisko nabiera coraz większej ostrości. Uzasadnia to tym bardziej przedsiębranie środków mających na celu likwidację samowoli budowlanej, będącej przyczyną wspomnianego zjawiska.

Pismo Zakładu Energetycznego z dnia 30 kwietnia 1991 r., choć zawiera zgodę tej jednostki na zorganizowanie /a więc ogrodzenie/ parkingu, wskazuje, że z takim ogrodzeniem, a nawet z samym faktem parkowania samochodów, wiąże się określone niebezpieczeństwo, gdyż przez teren przebiegają dwie linie kablowe. W piśmie tym jest zastrzeżenie Zakładu Energetycznego, że nie będzie ponosił odpowiedzialności "za ewentualne szkody dotyczące pojazdów i ludzi spowodowane istniejącymi zagrożeniami od kabli". Ogrodzenie parkingu może w tej sytuacji wiązać się z niebezpieczeństwem dla ludzi i mienia. Ta okoliczność zaś dodatkowo uzasadnia orzeczenie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego.

Wobec stwierdzenia przesłanek zawartych w art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, zobowiązujących organ budowlany do wydania orzeczenia o przymusowej rozbiórce, nie miały dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia zawarte w skardze stwierdzenia o nienaruszeniu zieleni, zgodzie zakładu energetycznego i spółdzielni mieszkaniowej.

Dlatego skargę na podstawie art. 207 par. 5 Kpa  należało oddalić.