Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 812/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. M. i B. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta P. decyzją z [...] 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138, art. 139, art. 140 ust. 1 - 4, art. 142, art. 216 ust, 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r. nr 1774 ze zm., dalej u.g.n.) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku J. M., Z. M. i B. M. z dnia 14.07.2008 r.:

I. Odmówił zwrotu nieruchomości położonej w P. w rejonie ulic W. i I. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...] Ż. , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. - [...] jako własność Miasta P. .

II. Odmówił zwrotu nieruchomości położonej w P. w rejonie ulic W. j i I. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...] Ż. , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. [...] jako własność Miasta P. .

W uzasadnieniu decyzji Starosta P. wyjaśnił, że postanowieniem z 19.09.2008 r. został wyznaczony przez Wojewodę do rozpatrzenia sprawy zwrotu przedmiotowych nieruchomości.

Organ wyjaśnił, że celem usprawnienia postępowania obejmującego wiele działek o różnorodnym stanie faktycznym i prawnym, sprawę rozstrzyga w formie decyzji częściowych. Decyzją z dnia 27.04.2016 r. rozstrzygnięto wniosek w zakresie nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], arkusz mapy 02, obręb Ż.. Niniejsza decyzja rozstrzyga go natomiast w zakresie nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. Organ wskazał, że kwestia zwrotu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] cz. arkusz mapy [...] obręb Ż., zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją.

Starosta następnie przedstawił ustalony w toku postępowania stan faktyczny.

Aktem notarialnym z dnia [...].1973 r., rep. [...], Skarb Państwa, w trybie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nabył od J. i N. małż. M. nieruchomości stanowiące działki nr [...] z mapy 2, o powierzchni łącznej 4.66.54 ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], a także działki nr [...] z mapy 2 o łącznej powierzchni 2.34.67 ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...]. Powyższe nastąpiło w oparciu o decyzję Prezydium Rady N. Miasta P. , [...] z dnia 29.07.1972 r., znak: [...], zatwierdzającą plan realizacyjny budowy "G. " w P., obejmującą m.in. ww. nieruchomości.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] z dnia [...]1999 r. spadek po zmarłym w dniu [...]1996 r. J. M. nabyli: N. M., B. J. Michalski, Z. S. M. i J. M., po [...] części każda z tych osób. Natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P., Wydział [...] z [...].2005 r., sygn. akt I Ns [...] spadek po zmarłej w dniu [...].2004 r. N. M. nabyli: Z. S. M., B. J. M. i J. M., po [...] części każda z osób, i to te osoby są uprawnione do złożenia wniosku o zwrot.

Na aktualnej mapie ewidencyjnej nieruchomości stanowiącej dawną działkę nr [...] z mapy 1, nabytej przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...].1973 r., rep. [...], odpowiadają m.in. działki oznaczone w ewidencji nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu Ż. .

Zgodnie z założeniami miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego G. T. R. w P. - planu perspektywicznego zatwierdzonego Uchwałą Nr [...]/71 Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 19.03.1971 r., jako podstawową funkcję dla przedmiotowego terenu założono mieszkalnictwo o dużej intensywności i podzielono go na 9 jednostek funkcjonalno - bilansowych oznaczonych symbolami A-l. Dawna działka nr [...] (w tym objęte wnioskiem o zwrot działki nr [...] i [...]) w ww. planie znajduje się na terenie oznaczonym symbolem DIOMWn, oznaczającym obszar budownictwa mieszkaniowego o dużej intensywności, a w częściach oznaczonych symbolami D3U02, D4U01, D5U+, D6UZ1, D7ZP1, D8U01, oznaczających odpowiednio szkołę podstawową, przedszkole, ośrodek usługowy, żłobek, zieleń podstawową oraz kolejne przedszkole.

Zgodnie z opinią Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu M. P. (pismo z dnia [...].2014 r., sygn.: [...]) lokalizacja obiektów oświaty (np. szkół wraz z boiskami czy bieżnią), handlu, ochrony zdrowia w szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego osiedla mieszkaniowego ma charakter orientacyjny i uszczegółowienie ich lokalizacji następowało w planie realizacyjnym. Jednocześnie plany realizacyjne stanowiły uszczegółowienie zapisów szczegółowych planów zagospodarowania przestrzennego i były sporządzane na potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę.

Uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej M. P. z dnia [...].1973 r. zatwierdzono założenia techniczno - ekonomiczne osiedla mieszkaniowego "G. " - jednostka "D". W granicach lokalizacji osiedla, oprócz budynków mieszkalnych założono realizację szkół podstawowych, przedszkoli, żłobków, ośrodków handlowo - usługowych, warsztatu konserwacyjno - remontowego, stacji obsługi, garażu podziemnego oraz parkingów 2-poziomowych.

Decyzją z dnia [...].1972 r. nr [...] Prezydium Rady N. M. P., Wydział [...] zatwierdziło Ogólny Plan Zagospodarowania Terenu Inwestycji O. Mieszkaniowego - Jednostki "D" w P. [...], G. T.. Zgodnie z nim na terenie objętym wnioskiem o zwrot znalazły się budynki mieszkalne, a także ciągi komunikacyjne i infrastruktura towarzysząca. Przestrzenie pomiędzy blokami mieszkalnymi wypełniono miejscowo infrastrukturą sportową. Przedmiotowy plan realizacyjny jest właściwym i obowiązującym planem, zgodnie z którym zrealizowano inwestycje jednostki "D". Pozyskany w toku postępowania plan "korekta planu realizacyjnego", datowana na lipiec 1978 r., wykonana została na zlecenie i użytek wewnętrzny Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " (dalej: SM "O. "), jako koncepcja w celu ewentualnego uszczegółowienia terenów osiedla, jednakże jego założenia nie były w żaden sposób wiążące.

Zgodnie z rysunkiem planu zatwierdzonego decyzją z dnia [...].1972 r., na obszarze dawnej działki nr [...] zlokalizowano budynek szkoły podstawowej o nr roboczym 16, fragmenty budynków mieszkalnych pięciokondygnacyjnych (nr robocze 7, 8, 9) oraz XI-kondygnacyjnego (nr [...]). Przestrzeń wypełniono infrastrukturą komunikacyjną (ciągi piesze) oraz sportową - boiska sportowe. Zgodnie z oznaczeniem opisowym przeznaczenia terenu obszar obejmujący obecną działkę nr [...], a także część działki nr [...] z nią sąsiadującą, przeznaczono pod zieleń osiedlową oraz ciąg komunikacyjny - pieszo jezdnię, a także boiska sportowe (jedynie w niewielkiej części na działce nr [...]). Pozostały obszar działki nr [...] zajęty jest pod bloki mieszkalne wraz z otoczeniem.

Starosta P. ustalił, w oparciu o rozmowę z pracownikiem SM "O. ", że znaczenie rysunków przedmiotowego planu może być symboliczne, a ich zakres może być szerszy niż sam rysunek, w związku z czym np. rysunek boiska do koszykówki można odczytać ogólniej, tj. jako boisko sportowe.

Część opisowa do ogólnego planu zagospodarowania terenu inwestycji jednostki mieszkaniowej "D" P., N. " zatwierdzonego decyzją z dnia [...].1972 r. znak [...], precyzuje przedsięwzięcie inwestycyjne na obszarze ww. jednostki mieszkaniowej. Na jej terenie przewidziano zabudowę budynkami XI i XVI kondygnacyjnymi. Na obrzeżu osiedla, po wschodniej i zachodniej stronie usytuowano dwa długie budynki XI-kondygnacyjne, Budynki V-kondygnacyjne sytuowane są swobodnie, budynki usługowe I-, II-, III- kondygnacyjne planowano jako wolnostojące, dwa duże wielofunkcyjne zespoły handlowo - usługowe usytuowano w miejscach przecięć głównych ciągów pieszych z komunikacją masową w częściach północnej i wschodniej osiedla. Rozmieszczenie szkół, przedszkoli i żłobków określono jako równomierne na całym terenie, zapewniające właściwą obsługę mieszkańców. Układ dróg wewnątrzosiedlowych zaprojektowano w oparciu o zasadę sięgaczy, które połączono odcinkami przejazdów awaryjnych dla samochodów uprzywilejowanych. Zasadniczy ciąg pieszy biegnie wzdłuż terenów zielonych osiedla, łącząc wszystkie obiekty usługowe osiedla z budynkami mieszkalnymi oraz łączy całe osiedle z przystankami komunikacji masowej i terenami sportu ogólnomiejskiego. W zakresie zieleni stwierdzono, że będzie stanowić ona uzupełnienie do projektowanej zabudowy. Przewidziano tereny rekreacyjno-sportowe - przydomowe tereny zabawowe dla dzieci małych, zlokalizowane w bezpośredniej bliskości budynków mieszkalnych, przydomowe tereny rekreacyjno - zabawowe dla dzieci starszych na terenie zieleni osiedlowej, osiedlowe place zabaw i rekreacji dla wszystkich grup wieku oraz centralny ogród sportu rekreacyjnego dla wszystkich grup wiekowych, położony na terenie zieleni podstawowej w rejonie budynku nr [...] i pawilonu nr [...].

W planie zawarto orientacyjny program urządzeń wypoczynkowych, stanowiący katalogi dla poszczególnych typów terenów rekreacyjnych - przydomowych placów zabaw (m.in, piaskownice, ławki, elementy wielofunkcyjne), placów rekreacyjnych dla młodzieży i starszych (m.in. stoliki i taborety, ławki, elementy wielofunkcyjne, górki saneczkowe, kołobiegi) oraz terenów sportu (boiska do piłki nożnej, ręcznej, koszykówki i siatkówki oraz korty tenisowe).

W toku postępowania przeprowadzono oględziny nieruchomości, w trakcie których ustalono stan zagospodarowania nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. Podczas oględzin przeprowadzonych 9.09.2011 r. stwierdzono, że działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty zielenią niską (niepielęgnowana trawa wraz z chwastami). Teren jest poprzecinany licznymi ścieżkami pieszymi, uporządkowany. Na działce w części środkowej znajduje się studzienka oraz wkopana w ziemię metalowa pozostałość po urządzeniu nieznanego przeznaczenia (możliwy maszt, trzepak lub bramka). Działka nr [...] w części wschodniej zajęta jest pod budynek mieszkalny pięciokondygnacyjny nr [...] oraz części budynków: [...]. Ich otoczenie zagospodarowane jest infrastrukturą komunikacyjną (utwardzone asfaltem wewnętrzne drogi osiedlowe, chodniki piesze oraz dojścia do budynków), infrastrukturą towarzyszącą (mała architektura) oraz zielenią niską, średnią, wysoką, pielęgnowaną. W części zachodniej, sąsiadującej z działką nr [...] działka porośnięta zielenią niską, koszoną. Tą część działki przecina utwardzony asfaltem chodnik pieszy oraz wewnętrzna droga osiedlowa utwardzona asfaltem. W ich otoczeniu znajdują się słupki metalowe oraz lampy oświetleniowe. W części wzdłuż budynku mieszkalnego nr [...] krzewy oraz pojedyncze drzewa. W tym miejscu znajduje się trawnik pielęgnowany.

W dniu 4.03.2016 r. przeprowadzono kolejne oględziny, w trakcie których ustalono, iż działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty skoszonym trawnikiem, przecięty wydeptanymi ścieżkami pieszymi, w kierunku północ - południe. W części środkowej znajduje się pozostałość metalowej rury (dawna bramka). W części południowej znajdują się studnie infrastruktury technicznej. Natomiast działka nr [...] w części sąsiadującej z działką nr [...] w części sąsiadującej z działką nr [...] zajęta pod przebiegający utwardzony asfaltem chodnik oraz fragment asfaltowego sięgacza, oddzielone od trawnika metalowymi słupkami. W części północnej na działce znajduje się fragment pieszo jezdni. Pozostały teren w tym rejonie porośnięty jest trawnikiem i drzewami, wzdłuż pieszo jezdni, oddzielonej od strony wschodniej słupkami metalowymi. Podczas oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną ww. terenu, na której uwidoczniono - pieszo jezdnie na działce nr [...] oddzieloną metalowymi słupkami od trawników, a także zieleń na działce nr [...].

Pozyskano szereg dokumentów dotyczących realizacji na przedmiotowym terenie inwestycji związanych z "G. " w P.. Na podstawie opinii SM "O. " w P. z [...].2009 r.; znak: [...] oraz z dnia [...].2009 r., znak: [...]), ustalono, że m.in. na działce nr [...] z arkusza mapy 02 obrębu Ż. zrealizowane zostało w latach 1975 - 1976 budownictwo mieszkaniowe oraz oświatowe wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu. Inwestycje miały miejsce na podstawie wydanych pozwoleń na budowę i finansowane były z wkładów członkowskich, środków zakładów pracy, dotacji i kredytów bankowych. P. jednocześnie kserokopie protokołów odbioru i przekazania do użytku budynków zlokalizowanych na O. L. w P., oznaczonych m.in. jako budynki nr [...] ([...]) z dnia [...].1975 r. do 6.07.1975 r., nr [...] ([...]) z dnia [...]1982 r., [...] ([...]) z dnia [...]1975 r. Otoczenie przedmiotowych budynków tworzy towarzysząca infrastruktura techniczna i zagospodarowanie terenu (m.in. ciągi komunikacyjne oraz zieleń osiedlowa).

Kierownictwo O. L. i C. SM "O. " oświadczyło, że na części działki nr [...] i na działce nr [...] z arkusza [...] obrębu Ż. znajdowały się bramki piłkarskie, które zostały zamontowane i wykonane przez Spółdzielnię w 1992 r. Powodem wykonania boiska piłkarskiego były liczne prośby młodzieży i mieszkańców spowodowane brakiem miejsc rekreacyjnych na O. L.. Bramki zlikwidowane zostały w 2011 r. ze względu na swój stan techniczny.

Nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i [...] cz. zagospodarowane zostały zgodnie z planem realizacyjnym jednostki "D" O. L.. Przedmiotowy teren został ukształtowany i urządzony równocześnie z budową osiedla mieszkaniowego. Następnie, po zakończeniu prac budowlanych i robót ziemnych, wykonywane były roboty w zakresie dróg, zieleni i małej architektury, tzw. niekubaturowe - chodniki, pieszo jezdnie, infrastruktura towarzysząca i zieleń. Powyższe prace zostały zrealizowane w ramach zadania nr 1, 2 i 3 na podstawie zlecenia robót w zakresie dróg i chodników, małej architektury oraz zieleni, przez Dział Planowania i realizacji Inwestycji SM "O. " w P.. Do dnia dzisiejszego teren ten jest użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, na bieżąco wykonywane są prace sanitarne i eksploatacyjne w zakresie utrzymania nawierzchni pieszo jezdni, koszenia trawników, grabienia i usuwania opadłych liści czy cięcia drzew i krzewów, mające na celu utrzymanie zieleni oraz estetyki osiedla (opinie Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " z dnia 1.04.2016 r., znak: [...] oraz z dnia [...]2016 r., znak: [...]).

Zgodnie z informacjami oraz dokumentami udostępnionymi przez SM "O. " zadania inwestycyjne w obrębie jednostki Dl planowano realizować etapowo, w rejonie objętym wnioskiem o zwrot w formie zadań nr 1, 2 i 3. Zadania wykonywano m.in. w zakresie robót pomiarowych i ziemnych, transportu mas ziemnych, realizacji ław i krawężników, podbudowy, realizacji chodników z asfaltobetonu, a także chodników i obrzeży z płyt, prace w zakresie placów obejmujące również m.in. roboty ziemne, a także odwodnienie. W zakresie zieleni obejmowały natomiast uprawę i nawożenie, zadrzewienie, koszty krzewów i drzew, realizację trawników i kwietników, a także pielęgnację.

Dział Planowania i Realizacji Inwestycji SM "O. " pismem kierowanym do Zakładu Budowlano - Remontowego Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " (sygn.: [...] z dnia 25.01.1977 r.) przekazał wykaz robót na rok 1977, zabezpieczający potrzeby w zakresie dróg i chodników, małej architektury oraz zieleni, w stosunku do planowanych efektów budownictwa mieszkaniowego i towarzyszącego. Jak stwierdzono, wykaz ten traktować należy jako zlecenie robót na rok 1977, w zakresie pozycji niezleconych oraz jako aktualizację zadań zleconych. Łączny koszt pielęgnacji wyceniono na kwotę [...]zł, a całkowity wszystkich prac zadania 2 na kwotę [...]zł.

Zakład Budowlano Remontowy SM "O. " zlecenie na wykonanie robót małej architektury, dróg i zieleni dla budynków XVI - kondygnacyjnych nr [...] i [...] na osiedlu L. , otrzymał w 1983 r. (pismo z dnia z dnia 29.12.1983 r., sygn.: [...]), zgodnie z dokumentacją dotyczącą małej architektury doręczonej w dniu 31.05.1980 r. oraz dróg i zieleni w dniu 15.01.1980 r.

Teren został ukształtowany i urządzony równocześnie z budową osiedla mieszkaniowego. Po zakończeniu prac budowlanych i robót ziemnych wykonane były prace niekubaturowe, w zakresie dróg, zieleni i małej architektury, obejmujące właśnie chodniki, pieszo jezdnie oraz zieleń. Zgodnie z oświadczeniem Spółdzielni przedmiotowy teren jest użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, prace mające na celu utrzymanie zieleni oraz estetyki osiedla są wykonywane są na bieżąco.

W centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pozyskano zdjęcia lotnicze dotyczące obszaru objętego wnioskiem o zwrot, sporządzone w latach 1976 i 1982. Z dokumentacji tej wynika, że cały południowo - zachodni fragment O. L. jest urządzony, w rejonie szkoły zniwelowany i uporządkowany. Na trawnikach w tym rejonie widoczne są wydeptane ścieżki piesze.

Porównując zdjęcia pochodzące z lat 1976 i 1982 zdaniem Starosty stwierdzić można, że obszar nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot został w wyniku realizacji celu wywłaszczenia całkowicie zmieniony. Wybudowane zostały budynki mieszkalne i oświatowe, ich otoczenie zagospodarowano zielenią oraz infrastrukturą towarzyszącą i komunikacyjną. Teren, szczególnie w środkowej części, został zniwelowany, a niewielki zbiornik wodny znajdujący się w tym miejscu zlikwidowano (zbiornik widoczny na zdjęciu z 1976 r. oraz na podkładzie planu szczegółowego zagospodarowania z 1971 r.). W tym miejscu zrealizowane zostały boiska sportowe oraz zieleń niska. Na zdjęciu z 1976 r. obszar styku działek nr [...] i [...] nie jest jeszcze zagospodarowany i stanowi zaplecze budowy bloku nr [...] Natomiast na zdjęciu z 1982 r. znajduje się w tym miejscu zrealizowany ciąg komunikacyjny, w kierunku wschód - zachód, bez łącznika w kierunku północnym. Działka nr [...] stanowi natomiast obszar niezagospodarowany, porośnięty zielenią, podobnie jak cała północna część osiedla. Budynki mieszkalne w tej części osiedla, wraz z otoczeniem (trawniki i ciągi komunikacyjne) powstały dopiero w 1983 r. W uzupełnieniu dokumentacji fotogrametrycznej z Działu Fotogrametrii ZGiKM GEOPOZ pozyskano również zdjęcia z 1989 i 2003 r. Zdjęcie z 1989 r. przedstawia ww. obszar już zagospodarowany zielenią i fragmentami pieszo jezdni, zdjęcie z 2003 r. ze zrealizowanym boiskiem trawiastym w postaci dwóch bramek.

Pozyskano również dokumenty dotyczące sieci uzbrojenia terenu występujących na nieruchomościach objętych wnioskiem o zwrot. W zakresie sieci przesyłowych stwierdzono na działkach m.in. nr [...] i [...] zlokalizowane przyłącze gazu PE 90 mm niskiego ciśnienia, sieć telekomunikacyjną w postaci kanalizacji teletechnicznej, sieć wodociągową 150 mm żel. do szkoły na Os. L. D., na działce nr [...] sieć wodociągowa 200 mm żel, 150 mm żel. i 150 mm PVC oraz kanalizacja sanitarna 0,20 kan. i kanalizacja deszczowa 0,30 bet., przyłącza wodociągowe, kanalizacji sanitarnej i deszczowej do bloków i szkoły, sieć oświetlenia ulicznego, fragmenty sieci cieplnych i fragmenty sieci elektroenergetycznej wraz ze stacjami transformatorowymi powstałych w różnych okresach czasu na przestrzeni lat 70-tych i 80-tych ub. wieku.

Starosta wyjaśnił, że budowę O. L. rozpoczęto w dniu [...].1974 r. wykopami pod blok nr [...], z planowanym następującym programem - budownictwo mieszkaniowe: dziesięć budynków pięciokondygnacyjnych (nr [...]), dwa jedenastokondygnacyjne (nr [...] i [...]), trzy budynki szesnastokondygnacyjne (nr [...] i [...]), co stanowiło łącznie piętnaście obiektów dla około 9200 mieszkańców. W ramach budownictwa towarzyszącego zakładano budowę m.in. dwóch szkół podstawowych, czterech przedszkoli, dwóch żłobków, dwóch ośrodków handlowo - usługowych, co stanowiło łącznie piętnaście obiektów. Budynki mieszkalne oddawano do użytku sukcesywnie - pięciokondygnacyjne w latach 1975 – 1976, jedenastokondygnacyjne w latach 1976 - 1977 (w tym nr [...] w 1976 r.).

Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka nr [...] stanowi użytek B, tj. grunt zabudowany i zurbanizowany, teren mieszkaniowy, natomiast działka nr [...] stanowi użytek Bi, tj. grunt zabudowany i zurbanizowany - inny teren zabudowany.

W dniu 18.09.2014 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna, podczas której strony postępowania przedstawiły swoje stanowiska dotyczące realizacji celu na nieruchomościach, a następnie warunki zawarcia ugody. Podczas kolejnej rozprawy administracyjnej w dniu 12.11.2014 r., przesłuchani zostali świadkowie wskazani przez pełnomocnika wnioskodawców oraz SM "O. ". pełnomocnicy Prezydenta M. P. nie wyrazili zgody na ugodowe rozstrzygnięcie sprawy.

W celu dalszego uzupełnienia materiału dowodowego, dotyczącego sposobu zagospodarowania nieruchomości, 12.11.2014 r. przeprowadzono przesłuchanie świadków L. O., J. W., J. S., Bogumiły W. i W. G..

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy Starosta w pierwszej kolejności wyjaśnił, że uwzględnił również ustalenia dokonane przez Wojewodę w decyzji z dnia [...].2015 r., sygn.: [...], uchylającej poprzednią decyzję w sprawie, a także uzupełniony materiał dowodowy. Oceniając całokształt sprawy ponownie organ uznał, że nie znalazł podstaw do orzeczenia o zwrocie nieruchomości w zakresie działek nr [...] i [...] z arkusza mapy 02 obrębu Ż. .

Zgodnie z planem realizacyjnym na działce sąsiadującej z obecną działką nr [...] od strony północnej zamierzano zrealizować przedszkole o numerze roboczym [...]. Był to jeden z czterech tego typu obiektów zaplanowanych na obszarze jednostki D. Ostatecznie zrealizowane zostały dwa przedszkola, w tym nr [...] planowanego do realizacji poza obszarem nieruchomości objętej wnioskiem, która w jego sąsiedztwie jednoznacznie przeznaczona była pod zieleń i ciągi komunikacyjne. Takie przeznaczenie wyklucza lokalizację w tym miejscu np. ogrodu przyprzedszkolnego czy innej funkcji uzupełniającej dla planowanego w sąsiedztwie przedszkola, co zasugerował Wojewoda w decyzji z dnia [...].2015 r.

Planowany ciąg komunikacyjny nie został zrealizowany ściśle wg przebiegu na przedmiotowym planie, lecz w przesunięciu, tj. w całości na obszarze obecnej działki nr [...]. Działka nr [...] stanowi natomiast trawnik, którego realizacja wpisuje się w cel nabycia jakim była na tym terenie, poza ciągiem komunikacyjnym, zieleń osiedlowa (zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym). Organ zaznaczył, że istniejący podział ewidencyjny gruntów w tym rejonie powstał później, niż zrealizowane ciągi komunikacyjne, który zmierzał do określenia granic gruntów na których SM "O. " w P. zrealizowała ze środków własnych zabudowę mieszkaniową wraz z obiektami towarzyszącymi. Niemożliwe jest zatem powiązanie kształtu np. działki nr [...] z potencjalnym przeznaczeniem w okresie powstawania osiedla. W ocenie Starosty brak infrastruktury komunikacyjnej na ww. działce nie oznacza w związku z tym jej zbędności i niezrealizowania elementu osiedla, lecz rozgraniczenie terenów o różnej formie zagospodarowania w konsekwencji podziału nieruchomości.

Znajdujący się w aktach sprawy rysunek korekty planu realizacyjnego pochodzący z 1978 r. w miejscu działki nr [...] stanowi fragment pustego obszaru, sugerujący funkcję uzupełniającą dla zlokalizowanego w sąsiedztwie budynku przedszkola, analogicznie do znajdującego się obok żłobka wraz z terenem okalającym oraz przedszkola nr [...] mieszczącego się w dalszej części planu. Tereny tych inwestycji zostały jednak w pełni uszczegółowione (krzewy, drzewa, mała architektura, chodniki), w przeciwieństwie do rejonu przedszkola, z którego realizacji w tym czasie być może już zrezygnowano. Kwestia ta nie ma jednak znaczenia dla wyniku sprawy, założenia tego planu nie były w żaden sposób wiążące, a stanowił on wyłącznie wewnętrzną koncepcję Spółdzielni.

Działka nr [...], w części północno - zachodniej, zajęta miała zostać zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym pod fragmenty pieszo jezdni i boisk sportowych oraz zieleń osiedlową. Pozostały obszar przedmiotowej działki zajmują budynki mieszkalne wraz z otoczeniem, zrealizowane zgodnie z planem oraz terminami zawartymi w art. 137 u.g.n. Udokumentowana realizacja na tym obszarze fragmentów ciągów komunikacyjnych - pieszo jezdni i chodników, w części oddzielonych od trawników metalowymi słupkami, obsadzenie terenu zielenią, stanowi realizację celu wywłaszczenia, zgodnie z planem realizacyjnym.

Według podkładów geodezyjnych opracowań planistycznych (m.in. planu realizacyjnego czy planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego) w rejonie działek nr [...] i sąsiadującej z nią części działki nr [...] istniała zabudowa siedliskowa byłych właścicieli nieruchomości w postaci fragmentów budynków gospodarczych, podwórza i szklarni. Likwidacja tej zabudowy, późniejsze wykorzystanie terenu pod plac budowy osiedla, następna niwelacja terenu, jego uporządkowanie i późniejsze zagospodarowanie zielenią i ciągami komunikacyjnymi, stanowią o wykorzystaniu tego terenu na cel wywłaszczenia nieruchomości.

Realizacja na obszarze działek nr [...] i [...] boiska w postaci dwóch bramek do gry w piłkę, istniejącego w latach 1992 – 2011, stanowi zdaniem Starosty kolejną przesłankę negatywną do orzeczenia zwrotu tych nieruchomości. Taki element osiedla, zrealizowany w rejonie obsadzonym wcześniej zielenią osiedlową, wpisuje się bowiem w ogólny cel wywłaszczenia tego terenu. Boiska sportowe zrealizowane zostały również wcześniej na sąsiadującej z działką nr [...] działce nr [...], zatem powstałe trawiaste boisko nie stanowi opóźnionej realizacji celu, lecz jego dogęszczenie wynikające z bieżącego zapotrzebowania. Jednocześnie zrealizowana na ww. nieruchomościach rozbudowana sieć infrastruktury, obejmująca elementy sieci gazowej, wodociągowej, cieplnej, telekomunikacyjnej, elektroenergetycznej oraz oświetlenia ulic, wpisuje się w realizację na całym obszarze celu wywłaszczenia, tj. osiedla mieszkaniowego.

Starosta P. uznał, iż nie sposób uznać znajdującej się w otoczeniu bloków mieszkalnych zieleni osiedlowej, w postaci trawników, nasadzeń drzew i krzewów, jako dowodu na brak realizacji celu wywłaszczenia jako osiedla mieszkaniowego. Przywołując wyroki sądów administracyjnych Starosta wskazał, że osiedle mieszkaniowe obejmuje nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom, jak pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze. Ponadto, zgodnie z opisaną j częścią tekstową do ogólnego planu zagospodarowania, zieleń osiedlowa stanowić miała uzupełnienie do projektowanej zabudowy, jako bardzo ważny element kompozycyjny w ostatecznym kształcie projektowanego osiedla.

Niezabudowany, obecnie porośnięty jedynie trawnikiem, obszar liczący w rejonie styku działek nr [...] oraz [...] około 2000 m2 powierzchni, sugerować może niewykorzystanie go pod projektowany element osiedla mieszkaniowego. Rozważając tę kwestię Starosta podał wartości wskaźników urbanistycznych planowanej inwestycji jednostki mieszkaniowej D, które w jego ocenie odznaczały się zrównoważoną zabudową osiedli mieszkaniowych. Zdaniem organu niniejszej sprawy nie można rozstrzygać poprzez wzgląd na aktualne normy stosowane w gospodarce przestrzennej, ponieważ są one zupełnie niewspółmierne z obowiązującymi w chwili nabywania nieruchomości oraz realizacji celu wywłaszczenia. Adaptacja tego terenu jedynie pod zieleń towarzyszącą budynkom mieszkalnym jest zgodna z celem jego nabycia określonym w zatwierdzonym planie realizacyjnym.

Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy - opinie inwestora SM "O. ", dokumenty archiwalne, protokoły z oględzin nieruchomości, dokumentację fotograficzną, w tym archiwalną lotniczą, zeznania świadków, a także opinie Urzędu M. P. i operatorów sieci przesyłowych, orzeczono o odmowie zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Cel nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości został zrealizowany. Na przedmiotowym terenie zrealizowane zostały budynki mieszkalne (wybudowane w latach 1975 -1982), a więc w terminie zgodnym z treścią art. 137 u.g.n. Ich otoczenie zagospodarowano zielenią i infrastrukturą towarzyszącą. Lokalizacja zarówno budynków mieszkalnych jak i zieleni, a także otoczenie infrastrukturą komunikacyjną i towarzyszącą jest zgodna z założeniami realizacyjnymi na tym obszarze. Obecnie działki nr [...] i [...] stanowią w całości zagospodarowany fragment osiedla mieszkaniowego (Osiedla L. w P.).

Zgodnie z informacją udzieloną przez Urząd M. P., Wydział Gospodarki Nieruchomościami (pismo z dnia 21.01.2015 r.) działki nr [...] i [...] są przedmiotem postępowania z wniosku SM "O. " o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, działka nr [...] jest ponadto użytkowana bezumownie przez Spółdzielnię. W związku z powyższym, stronami postępowania w zakresie zwrotu ww. nieruchomości, jest również SM "O. ".

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik wnioskodawców – r.pr P. W., wnosząc o jej uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie decyzji Starosty [...] i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 136 i 137 u.g.n. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zwrot nieruchomości nie jest dopuszczalny - mimo ziszczenia się przesłanek oraz upływ terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., bezpodstawne przyjęcie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, pomimo tego, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin nie wynika to, by na przedmiotowym gruncie powstała infrastruktura, która została wskazana na planie realizacyjnym, niezastosowanie przepisów art. 137 ust 1 u.g.n. pomimo ziszczenia się przesłanek nakazujących zwrot skarżącym przedmiotowej nieruchomości. Zarzucono również naruszenie przepisów prawa procesowego mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 art 80 art 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym, wybiórczym, powierzchownym i subiektywnym podejściu do zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, oparciu się na materiale dowodowym, z którego nie wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, wydaniu rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach związanych z rekonstrukcją stanu faktycznego, pominięciu niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych, z których jednoznacznie wynikało, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, wydaniu rozstrzygnięcia z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów oraz bez należytego zbadania stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co w konsekwencji świadczy o poczynieniu dowolnych ustaleń w zakresie ustalenia celu, na jaki miała zostać wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość oraz braku podstaw do jej zwrotu. Zdaniem skarżących Starosta P. nie wskazał co konkretnie miało znajdować się na wywłaszczonym terenie. Z treści zaskarżonej decyzji wynika jedynie to, iż teren ten został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową w ramach inwestycji "G. ". Jednakże z treści decyzji nie wynika, czy powstała infrastruktura powstała zgodnie z planem realizacyjnym, tzn. czy wzniesione obiekty powstały dokładnie w miejscach przeznaczonych pod taką zabudowę. W świetle ugruntowanych poglądów judykatury cel wywłaszczenia winien być określony bardzo precyzyjnie i jednoznacznie zdefiniowany - na podstawie wszelkich dokumentów dotyczących realizacji celu wywłaszczenia, w tym w szczególności: decyzji określającej lokalizację inwestycji, przeznaczenia nieruchomości w planie realizacyjnym inwestycji, przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu orzekania o wywłaszczeniu, wniosku o wywłaszczenie.

Organ I instancji wskazując na to, że działka o nr ewid. [...] przeznaczona została pod boisko, przyjął iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ błędnie wywiódł, iż cel wywłaszczenia został na tej działce zrealizowany. Organ nie wskazał żadnych dokumentów, w oparciu o które możliwym było ustalenie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Nie potwierdzają tego również zeznania powołanych świadków Zeznania świadka W. G. wskazują, iż teren ten nie został w żadnym wypadku wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Co więcej, powołani na tą okoliczność pozostali świadkowie, nie byli w stanie wskazać, w którym roku na przedmiotowej działce powstało boisko. Wobec braku jakichkolwiek dokumentów stwierdzających fakt powstania na przedmiotowej działce boiska do gry w piłkę organ bezpodstawnie wywiódł, iż cel wywłaszczenia w stosunku od przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. Trudno bowiem mówić o realizacji celu wywłaszczenia w przypadku gdy na przedmiotowej działce miałoby nawet powstać klepowisko, które dzieci z okolicznych bloków same dla własnych potrzeb zaadaptowały na potrzeby gry w piłkę.

Zgodnie z twierdzeniami Kierownictwa Osiedla L. i C., na części działki nr [...] i działce nr [...] znajdowały się bramki piłkarskie, które zostały zamontowane i wykonane przez Spółdzielnię w 1992r., zatem teren ten przez okres od 1973r. do 1992r. nie został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Teren ten obecnie nie jest zaadaptowany na jakikolwiek cel, a Spółdzielnia nie wykazywała większego zainteresowania tymi terenami, o czym świadczą ustalenia z oględzin przeprowadzonych w 2011r.

Działka o nr [...] zgodnie z zapisami znajdującymi się w księdze wieczystej KW nr [...] stanowi użytek Bi tj., tzw. inny teren zabudowany. Zgodnie z załącznikiem nr 6 do Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 542), do terenów mieszkaniowych oznaczonych literą B zalicza się m.in. przydomowe place gier, zabaw i odpoczynku. Zatem nawet jeżeliby uznać, że boisko w istocie zostało wybudowane na działce o nr [...], to i tak stwierdzić należy, iż budowa tego boiska powstałaby wbrew przeznaczeniu tego gruntu. Realizacja tego celu była sprzeczna z rzeczywistym celem wywłaszczenia.

Nadto SM "O. " pismem z dnia 29 listopada 2011r. poinformowała, iż nie dysponuje żadnymi dokumentami dotyczącymi realizacji inwestycji na działce [...]. Brak jakiejkolwiek dokumentacji oraz oparcie się wyłącznie na wątpliwych zeznaniach świadków, którzy nie pamiętali lub nie potrafili jednoznacznie określić w jakim okresie na przedmiotowej działce powstało boisko oraz fakt, iż teren ten nie jest w ogóle zagospodarowany, uzasadniają tezę, iż organ I instancji bezpodstawnie uznał, że teren ten został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia..

W zakresie braku realizacji celu na działce nr [...] pełnomocnik podniósł, że budowa na działce chodnika (ciągu komunikacyjnego) nastąpiła wbrew założeniom. Z jednej strony organ wskazuje, iż chodnik miał przebiegać przez działkę nr [...], jednakże jego położenie uległo przesunięciu, w następstwie którego został on wybudowany poza granicami działki nr [...] i przeniesiony w granice działki nr [...]. Zaniechanie budowy chodnika na działce nr [...] świadczy, że działka ta okazała się być zbędna na cele jakie miano zrealizować w ramach wywłaszczenia. Co więcej działka nr [...] w części, w której wybudowano chodnik, również okazała się być zbędna, albowiem do realizacji jakiegoś celu doszło, jednakże nie był to cel wywłaszczenia. Zrealizowanie innego celu niż określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 u.g.n. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2000r., sygn. akt I SA [...], CBOSA). Niezgodne z prawem będzie zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości celu innego, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, nawet wówczas, gdy ten inny cel również jest celem publicznym. Podkreślono, że kwestię tę należy rozpatrywać przez pryzmat art. 136 u.g.n., który dopuszcza możliwość zmiany celu wywłaszczenia, ale po uprzednim zawiadomieniu byłych właścicieli z jednoczesnym pouczeniem ich o możliwości ubiegania się o zwrot nieruchomości, z uwagi na zmianę celu wywłaszczenia. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na takie powiadomienie byłych właścicieli.

Organ I instancji nie wykazał, że tereny na których ma w jego ocenie znajdować się zieleń osiedlowa, w istocie został przeznaczony pod tego typu cel. Nie jest również uprawnione twierdzenie, że znajdująca się w otoczeniu bloków zieleń stanowi realizację celu gospodarczego, skoro na części działek nie zostały nie tylko zrealizowane żadne prace ale tereny porośnięte są chwastami. Nawet gdyby przyjąć, że teren zielony był jakimś celem osiedla mieszkaniowego, to nie został on tam urządzony w sposób, który wiązałby go z infrastrukturą osiedla, gdyż tereny te Starosta najpierw klasyfikuje jako przeznaczone pod boiska, a w dalszej części decyzji wskazuje, że zostały one przeznaczone pod zieleń osiedlową. Zgodnie z poglądami judykatury cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle mając także na uwadze, że późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej, jak również jego rozszerzająca interpretacja, jest niedopuszczalna ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia. W tym zakresie odwołano się do stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1644/2009.

Wojewoda decyzją z [...] 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wojewoda w pierwszej kolejności omówił stan faktyczny sprawy, w tym przyczyny, dla których uchylone zostały przez organ odwoławczy dwie wcześniejsze decyzje wydane przez Starostę Poznańskiego w ramach postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżących z 14 lipca 2008 r. Wojewoda wyjaśnił, że kierując się wskazaniami wynikającymi z decyzji z 30 października 2015 r. (Nr [...]) Starosta P. zdecydował się na wydanie w sprawie objętej postępowaniem zwrotowym kilku decyzji cząstkowych.

Wyjaśniając następnie istotę postępowania odwoławczego oraz treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, które stanowiły materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, Wojewoda wskazał, że prowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie służy ustaleniu, czy zrealizowano cel wywłaszczenia. W ocenie Wojewody zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala określić cel wywłaszczenia oraz czy został on zrealizowany. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego przez Starostę Poznańskiego cel wywłaszczenia został zrealizowany. Obszar obejmujący obecną działkę nr [...], a także część działki nr [...] z nią sąsiadującą, przeznaczono w ramach realizacji inwestycji G. T. Rataj (Osiedle Mieszkaniowe - Jednostka D w P. Rataje) - pod zieleń osiedlową oraz ciąg komunikacyjny – pieszojezdnię, a także boiska sportowe (jedynie w niewielkiej części działki nr [...]. P. część działki nr [...] przeznaczono pod budowę bloków mieszkalnych wraz z otoczeniem. Zdaniem Wojewody z powyższego wynika jednoznacznie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka zwrotu wywłaszczonych działek nr [...] i [...]. Tym samym Wojewoda za bezzasadny uznał zarzut zawarty w odwołaniu, że Starosta wydając przedmiotową decyzje naruszył przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n.

Wojewoda wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowym odróżnia się "zmianę celu wywłaszczenia" od "modyfikacji celu wywłaszczenia". W uchwale 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1988 r. sygn. akt Ill AZP11/87 (OSNC 11/88/149) podano, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu: zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru". Nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej pozostaje taki sam. W doktrynie wskazuje się, ze wywody wskazane w uzasadnieniu ww. uchwały zachowały aktualność pod rządem u.g.n. (T. Woś: ..Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości". LexisNexis 2007. s. 264-265).

Wojewoda przytoczył także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, z uzasadnienia którego wynika, że termin 10 lat, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., nie ma zastosowania do stanów faktycznych, kiedy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r.

W ocenie Wojewody w przedmiotowej sprawie charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej jest taki sam (realizacja inwestycji G. Osiedle M. - Jednostka D w P. R. . Stan faktyczny, w jakim znajdują się działki nr [...] i [...], ustalony został w trakcie oględzin przeprowadzonych 4 marca 2016 r., z uwzględnieniem wyników oględzin z 2011 r. oraz na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w 2003 r. (w porównaniu ze zdjęciami wykonanymi w: 1976 r. i 1982 r.). Starosta uwzględnił okoliczności, które wskazał Wojewoda w decyzji z 30 października 2015 r. Nr [...] i.751 5.1.33.2015.2, dotyczące zagospodarowania styku działek nr [...] i [...] oraz pozyskania załączników graficznych do planu ogólnego zagospodarowania działki nr [...]. W trakcie oględzin przeprowadzonych 4 marca 2016 r. ustalono. że działka nr [...]. w- części sąsiadującej z działką nr [...]. zajęta jest pod asfaltowy chodnik oraz fragment asfaltowego sięgacza, wyodrębnione od trawnika metalowymi słupkami. Od SM "O. " w P., przy piśmie z 5 kwietnia 2016 r. znak [...], Starosta P. otrzymał mapę z oznaczeniem opisowym przeznaczenia działek nr [...] i [...]. Dowody te zostały uwzględnione przy wydaniu zaskarżonej decyzji.

Za bezzasadne Wojewoda uznał zarzuty naruszenia przez Starostę art. 6. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W ocenie Wojewody organ I instancji nie naruszył ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego ani też przepisów art. 77 i art. 80 k.p.a. Starosta podjął - w niezbędnym zakresie - czynności konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania. Służyło temu zebranie bogatego materiału dowodowego, który przytoczono w wydanej decyzji. Wszystkie te materiały zostały zakwalifikowane jako dowody w sprawie i wykorzystane przy wydaniu rozstrzygnięcia. Nie naruszono także przepisów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - decyzja zawiera bowiem wszystkie wymagane elementy składowe. w: tym podstawę prawną oraz uzasadnienie taktyczne i prawne. Powołano prawidłową podstawy prawną do wydania decyzji w przedmiotowym zakresie oraz dokonano właściwiej wykładni prawnej przywołanych przepisów, z licznymi odwołaniami do orzecznictwa sądów administracyjnych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismem wniesionym w dniu 13 lipca 2017 r. złożył pełnomocnik J. M., Z. M. i B. M.. W skardze powtórzono zarzuty i argumentację przytoczoną na etapie postępowania odwoławczego, dodatkowo stawiając zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 136 k.p.a. W tym zakresie zarzucono ustalenie w sposób niedokładny i niewyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności; wybiórcze, powierzchowne i subiektywne podejście do już zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego; wydanie rozstrzygnięcia z jednoczesnym rozstrzygnięciem wszystkich wątpliwości na niekorzyść strony Skarżącej, w oparciu o tezy nie mające pokrycia w zebranym dotąd materiale dowodowym, wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletnie zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy, co skutkowało poczynieniem błędnych ustaleń związanych odtworzeniem rzeczywistego celu wywłaszczenia; zaakceptowanie wadliwego stanowiska organu I instancji dotyczącego ustalenia celu wywłaszczenia, które nastąpiło w oderwaniu od zebranego materiału dowodowego, a samo zdefiniowanie i konkretyzacja celu publicznego na jaki została wywłaszczona nieruchomość nastąpiło jedynie w oparciu o hipotezy organu I instancji oraz ciąg poszlak, które nic zostały w sposób należyty i wyczerpujący zweryfikowane. Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zdaniem Wojewody w postępowaniu odwoławczym podjęto niezbędne czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania. Za udowodnione uznano tylko te okoliczności, które znalazły pełne potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Postanowieniem z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II SA/Po 812/17, Sąd odrzucił skargę wniesioną w imieniu Z. M., a postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 812/17, zawiesił postepowanie. Po ujawnieniu następców prawnych zmarłego – M. M., M. K. oraz M. M., Sąd postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. podjął zawieszone postępowanie z udziałem tych osób, jako uczestników postępowania sądowoadministracyjnego.

Pismem z dnia 19 listopada 2018 r. odpowiedź na skargę wniosła SM "O. ", wnosząc o jej oddalenie. Spółdzielnia podzieliła stanowiska i argumentację przytoczone przez organy obu instancji w wydanych w sprawie decyzjach.

Pismem z dnia 11 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżących odniósł się do stanowiska SM "O. " argumentując, że działki nr [...] i [...] w toku postępowania zwrotowego zostały przeznaczone pod zgoła odmienną inwestycję, niż te, na które wskazuje uczestnik. Analiza zdjęć satelitarnych wskazuje na wybudowanie przez uczestnika postępowania na części działki [...] i [...] parkingu. Spółdzielnia nie respektując kwestii związanych z ewentualnym zwrotem powyższych działek, dopuściła do realizacji na tychże działkach inwestycji, która nie tylko nie wpisuje się swoim zakresem w pojęcie celu wywłaszczenia, ale również w sytuacji ewentualnego zwrotu działki może narazić członków spółdzielni na straty w związku z poczynionymi na tychże działkach nakładami.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżących oraz uczestników postępowania – następców prawnych Z. M. podtrzymał skargę i jej zarzuty.

Pełnomocnik M. P. wniósł o oddalenie skargi podzielając stanowisko przyjęte przez rozpatrujące sprawę organy administracji.

Pełnomocnik Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W rozpatrywanej sprawie kontroli sądu poddana została decyzja Wojewody z dnia [...] 2017 r., nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...], wydana w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – działek nr [...] i nr [...] z ark. mapy [...] obr. Ż. w P., położonych w granicach Osiedla L. .

Okolicznością bezsporną pozostaje, że aktem notarialnym z dnia 27 lutego 1973 r. Skarb Państwa nabył w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17 poz. 70 ze zm., dalej jako: "ustawa wywłaszczeniowa z 1958 r.") - od J. i N. małżonków M. nieruchomości stanowiące działki nr [...] z mapy 2, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działki nr [...] z mapy 2 zapisane w księdze wieczystej KW nr [...]. Zbycie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 6 ww. ustawy z 12 marca 1958 r., co z kolei umożliwiało wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do treści art. 216 ust. 1 u.gn., przepisy rozdziału 6 działu III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Nie budzi również wątpliwości Sądu, że w toku prowadzonego postępowania prawidłowo określono następców prawnych J. i N. małżonków M., a zatem prawidłowo określono krąg osób, które mogły skutecznie wnosić o wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Jak wyżej wskazano wniosek skarżących o zwrot wywłaszczonych nieruchomości podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 121, dalej: u.g.n.). Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei, w myśl art. 137 ust. 1 ww. ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137).

W tym miejscu Sąd zauważa, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r., tj. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Trybunał nie stwierdził w takiej sytuacji naruszenia art. 2 Konstytucji ani konieczności ochrony zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji). Z wyroku tego wynika, że organ rozpoznając sprawę o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (co ma miejsce w niniejszej sprawie), po jednoznacznym ustaleniu celu wywłaszczenia, bada czy cel ten został zrealizowany na dzień złożenia wniosku o zwrot. Tylko bowiem w razie ustalenia, że w tej dacie nie został on zrealizowany, możliwe jest orzeczenie zwrotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2908/15, Baza NSA).

W powyższym zakresie, już na tym etapie rozstrzygania sprawy Sąd wskazuje, że podniesione w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarzuty dotyczące konieczności zbadania upływu terminów, o jakich mowa w art. 137 u.g.n. uznać należało za bezzasadne. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie miało bowiem ustalenie, czy do dnia złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Analiza akt sprawy oraz wniesionej skargi wskazuje, że zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadza się do problemu, czy na wywłaszczonej działce został zrealizowany cel publiczny stanowiący podstawę wywłaszczenia, czy może działka ta stała się zbędna na ten cel zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. Aby móc stwierdzić, czy warunek, o którym mowa w powołanym powyżej przepisie został spełniony, w pierwszej kolejności należy sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany.

W tym miejscu należy podkreślić, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). W sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1044/14, Baza NSA).

Zgodnie z treścią przywołanego aktu notarialnego sprzedaż nieruchomości nastąpiła w związku z ich przeznaczeniem pod budową osiedla mieszkaniowego (co wynika z decyzji z dnia [...] 1972 r., znak [...] Prezydium Rady Narodowej M. P. - Wydział [...], zatwierdzającej plan realizacyjny budowy "G. ").

Ponadto, zgodnie z założeniami miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego "G. " w P., zatwierdzonego uchwalą Nr [...]/71 Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] 1971 r. (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej M. P. Nr [...] poz. 14 z [...] 1971 r.), jako podstawową funkcję dla przedmiotowego terenu założono mieszkalnictwo o dużej intensywności i podzielono go na 9 jednostek funkcjonalno - bilansowych oznaczonych symbolami A-l. Dawna działka nr [...] (w tym objęte wnioskiem o zwrot działki nr [...] i [...]) w ww. planie znajduje się na terenie oznaczonym symbolem DIOMWn, oznaczającym obszar budownictwa mieszkaniowego o dużej intensywności, a w częściach oznaczonych symbolami D3U02, D4U01, D5U+, D6UZ1, D7ZP1, D8U01, oznaczających odpowiednio szkołę podstawową, przedszkole, ośrodek usługowy, żłobek, zieleń podstawową oraz kolejne przedszkole.

Założenia powyższe potwierdziło Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział [...] zatwierdzając decyzją z [...] 1972 r., nr [...] "Ogólny Plan Zagospodarowania Terenu Inwestycji O. Mieszkaniowego - Jednostki "D" w P. R. ". Zgodnie z powyższym planem, na terenach objętych wnioskiem o zwrot nieruchomości, znalazły się: przedszkole, budynki mieszkalne, szkoła podstawowa, a także tereny zaplecza komunikacyjnego oraz ciągi komunikacyjne i infrastruktura towarzysząca. Przestrzenie pomiędzy blokami mieszkalnymi wypełniono miejscowo infrastrukturą sportową. Uchwałą Nr [...]/73 Prezydium Rady Narodowej M. P. z [...] 1973 r. zatwierdzono założenia techniczno-ekonomiczne osiedla mieszkaniowego "G. " - jednostka "D". Przedmiotowa jednostka obejmowała budowę 2567 mieszkań, a ponadto budowę przedszkoli, żłobków, ośrodków handlowo-usługowych, warsztatu konserwacyjno-remontowego, stacji obsługi, garażu podziemnego oraz dwupoziomowych parkingów.

W powyższym świetle przyjąć należało, wbrew zarzutom podniesionym w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że cel wywłaszczenia został prawidłowo ustalony przez organy administracji prowadzące postępowanie. Celem powyższym była bowiem realizacja osiedla mieszkaniowego. Należy przy tym podkreślić w niniejszym miejscu, że przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców – takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji, na poszczególnych etapach budowy osiedla mogło bowiem dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla. Zmiany celu wywłaszczenia nie oznacza modyfikacja projektu zagospodarowania terenu polegająca na dostosowaniu jej do potrzeb inwestora, skoro osiedle mieszkaniowe jest swego rodzaju pewnym mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców (por. NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1186/15, dostępnym w CBOSA). Zmiany modyfikujące sposób zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości nie mogą jednak być wprowadzane w sprzeczności z dokumentacją, która legła u podstaw wywłaszczenia, w tym z dokumentacją planistyczną. W realiach przedmiotowej sprawy modyfikacja sposobu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości wymogi te spełniła, bowiem teren działek objętych niniejszym postępowaniem o numerach [...] i [...] zagospodarowany został w sposób uwzględniający potrzeby osiedla mieszkaniowego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że realizacja chodnika (ciągu komunikacyjnego) oraz boiska sportowego służy zaspokojeniu potrzeb mieszkańców osiedla. Również zrealizowany już w toku postępowania parking wpisuje się w model dopuszczalnej modyfikacji celu wywłaszczenia.

Rozpatrujące sprawę organy obu instancji uznały, iż na działkach nr [...] i [...] cel wywłaszczenia został zrealizowany i stanowisko to należy uznać za prawidłowe. Potwierdza to zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, który pozwala ustalić stan faktyczny tych nieruchomości na przestrzeni od wywłaszczenia w 1973 roku oraz aktualny sposób ich zagospodarowania. Materiał ten obejmuje dokumentację dotyczącą budowy osiedla Lecha, budowy infrastruktury technicznej - mediów służących obsłudze osiedla i jego mieszkańców, dokumentację dotyczącą budowy dróg osiedlowych i chodników, parkingów i ich zagospodarowania, realizacji terenów zieleni i ich pielęgnacji. Obejmuje również dokumentację geodezyjną oraz protokoły z kolejnych oględzin spornych nieruchomości. Zgromadzono mapy stanowiące załączniki do decyzji zatwierdzających plany realizacyjne osiedla, na których wyraźnie zaznaczono granice objęte tymi inwestycjami. Również na tej podstawie, co szeroko omówiono w uzasadnieniach podjętych w sprawie decyzji, nie budzi wątpliwości, że sporne nieruchomości zagospodarowano na potrzeby osiedla mieszkaniowego. Realizacja tych inwestycji prowadzona była ze środków finansowych SM "O. " i na jej rzecz. W zakresie podstawowej infrastruktury osiedla miała miejsce w latach 70- tych i 80 - tych ub. wieku, zgodnie z ustaleniami wskazanych przez organy planów realizacyjnych oraz planów zagospodarowania przestrzennego. Za należycie udokumentowane uznać również należy ustalenia dotyczące realizacji boiska do gry w piłkę na działce nr [...]. W tym zakresie należy wskazać na dokumentację zdjęciową oraz zeznania świadków wskazanych przez Spółdzielnię. Charakter osiedla jak i zlokalizowanej na jego terenie szkoły pozwala uznać, że dopełnienie infrastruktury osiedla poprzez zamontowanie bramek i utworzenie boiska do gry wpisywało się w tak szeroko pojęty cel wywłaszczenia, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego.

Również stan aktualnego zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości nie budzi wątpliwości Sądu i został szczegółowo omówiony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy potwierdził powyższe ustalenia dokonane w tym zakresie przez organ pierwszej instancji. Żadnego natomiast znaczenia dla rozpatrzenia sprawy nie mają oznaczenia przedmiotowych działek w ewidencji gruntów.

Należy również podkreślić, że organy obu instancji przyjęły prawidłową wykładnię przepisów prawa stanowiących materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji oraz uwzględniły aktualną linię orzeczniczą sądów administracyjnych w zakresie specyfiki postępowań, których przedmiotem jest wniosek o zwrot nieruchomości położonej w granicach osiedli mieszkaniowych, jak i oceny upływu terminu, w których powinno dojść do realizacji celu wywłaszczenia. W tym kontekście wskazać należy, że powoływane w skardze wyroki w zdecydowanej większości straciły na aktualności i nie mogą stanowić punktu odniesienia do realiów niniejszej sprawy.

W świetle powyższego nie zasługują zarzuty skargi oparte na stwierdzeniu, że odmowa zwrotu działek nr [...] i [...] jest nieprawidłowa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy wyjaśnić, że postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlega ogólnym regułom postępowania administracyjnego. Postępowanie to zatem powinno być przeprowadzone z zachowaniem wszystkich reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, m.in. w zgodzie z określoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks [postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, dalej k.p.a.) zasadą prawdy obiektywnej. Organ, stojąc na straży praworządności, podejmuje bowiem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i w tym zakresie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością (art. 77 k.p.a.), a samo postępowanie administracyjne prowadzić tak, by wzbudzać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W szczególności organ jest obowiązany do przeprowadzenia wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), a stanowisko wyrażone w decyzji powinien uzasadnić (art. 107 § 3 k.p.a.) w sposób pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności (faktycznych i prawnych) sprawy. W niniejszej sprawie powyższym wymogom rozpatrujące sprawę organy administracji sprostały, co nie pozwala podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia wymienionych w jej treści przepisów postępowania administracyjnego.

Skarżący wywodzą, że organy obu instancji oparły się na niepełnym materiale dowodowym, oceniły ten materiał wybiórczo, a nadto wiarę zeznaniom świadkom wskazanym przez SM "O. ", a pominęły zeznania świadka W. G..

W opinii Sądu oceniając materiał dowodowy sprawy organy obu instancji nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 80 k.p.a. Wskazać zatem należy, że istota zasady swobodnej oceny dowodów sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu strony skarżącej odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie organu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny organ naruszył przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne przyznając im wiarę. Zasada swobodnej oceny dowodów jest zatem ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej. Uznanie przez organ określonej okoliczności za udowodnioną stanowi podstawową przesłankę, na której organ ten opiera swoje rozstrzygnięcie sprawy. Zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. W pierwszym etapie tego procesu należy się oprzeć na materiale dowodowym zebranym przez organ. Należy pamiętać także o czynnym udziale strony w postępowaniu, by mogła ona wypowiedzieć się co do zebranych dowodów. Po drugie - ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu tego materiału, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu. W trzecim stadium organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co będzie miało odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 1984 r., syn. III SA 113/84, ONSA 1984, nr 1, poz. 42 z glosą W. Olszowego, OSP 1986, z. 1, poz. 20). Ostatnia zasada oceny zgromadzonego materiału dowodowego odwołuje się do reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania, uzasadniania (por. też wyr. NSA z dnia 15 grudnia 1995 r., sygn. SA/Lu 507/95, LEX nr 27107).

W opinii Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę wszystkie te wymogi zostały przez organy administracji obu instancji spełnione. Zebrano obszerny materiał dowodowy, który został szczegółowo omówiony w uzasadnieniach podjętych w sprawie decyzji, a wnioskom, jakie organy na tej podstawie wywiodły, nie można zarzucić braku logiczności oraz racjonalności. Tym samym organy nie wykroczyły poza granice swobodnej oceny dowodów.

Reasumując, w ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego.

Mając to na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.