Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 551/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Marzenna Kosewska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wartości celnej oraz określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług o d d a l a s k a r g ę /-/M. Kosewska /-/B. Koś /-/T.M.Geremek


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne z dnia [...]. dokonane w formie pisemnej na dokumencie SAD OBR [...], dotyczące procedury dopuszczenia do obrotu towaru – odzieży, w części dotyczącej określenia wartości celnej oraz kwoty długu celnego i kwoty podatku od towarów i usług oraz określił kwotę długu celnego w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] strona zgłosiła na podstawie dokumentu SAD OBR nr [...] celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu odzież. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m. in. fakturę oraz świadectwo pochodzenia Form A nr [...] z dnia [...]. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i § 2 Kodeksu celnego i zgodnie z art. 70 Kodeksu celnego przystąpiono do jego weryfikacji, podczas której zakwestionowano wiarygodność przedłożonej faktury z uwagi na zbyt niską cenę sprowadzonego towaru do jego rzeczywistej wartości. Ustalono to na podstawie cen importowanej odzieży pochodzącej z krajów Dalekiego Wschodu stosowanych w transakcjach kupna-sprzedaży w handlu hurtowym, w których posiadaniu jest organ celny. W celu ustalenia rzeczywistej wartości towaru pobrano próbki i przekazano je do ekspertyzy do Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej w celu określenia ceny hurtowej na rynku polskim tego rodzaju towarów podobnych, z uwzględnieniem jakości i gatunku towaru. W ten sposób wartość importowanego towaru ustalono na zasadzie metody "ostatniej szansy", określonej w art. 29 Kodeksu celnego.

Ponadto organ celny I instancji wskazał, że dla udokumentowania kraju pochodzenia przedmiotowego towaru z Wietnamu, tj. kraju znajdującego się w wykazie pozaeuropejskich krajów i regionów rozwijających się, wobec których stosuje się stawki preferencyjne (DEF), strona przedstawiła świadectwo pochodzenia na formularzu nr [...] z dnia [...] i na jego podstawie wnioskowała o zastosowanie stawki konwencyjnej. Świadectwo to w trakcie prowadzonego postępowania celnego poddano wyrywkowej weryfikacji, która miała na celu potwierdzenie jego autentyczności. Wietnamskie służby celne w zakresie danych zawartych w przedmiotowym świadectwie pochodzenia poinformowały, że świadectwo to nie było wystawione przez organ do którego zwrócono się o weryfikację i że zostało sfałszowane. W związku z tym, stosownie do postanowień wstępnych do Taryfy celnej, do określenia kwoty długu celnego przyjęto stawkę celną autonomiczną. Jako kraj pochodzenia przedmiotowej odzieży przyjęto Wietnam, zgodnie z informacją zawartą w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze.

W odwołaniu od powyższej decyzji S.S. Zakład "A" w N.W. wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Odwołujący podniósł, iż organy celne nie wskazały czy porównywane ceny transakcji zakupu-sprzedaży odnoszą się w jakikolwiek sposób do czasu, w którym dokonał zakupu i importu. Ponadto wskazując na materiał porównawczy i ceny z niego wynikające organ celny pominął takie kwestie jak: ilość zaimportowanego towaru użytego jako materiał porównawczy, kierunku przywozu towaru oraz stwierdzenia czy towar ten objęty był również postępowaniem weryfikacyjnym. Organ celny nie podał również jakimi kierował się przesłankami uznając, że cena zapłacona za towar jest zaniżona, Nieuzasadnione jest także zdaniem odwołującego się określenie wartości celnej przedmiotowego towaru w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego, bowiem organ celny jak sam wskazał posiadał materiał porównawczy, który stanowił przesłankę do weryfikacji zgłoszenia celnego. Odwołujący zarzucił też nieprawidłowy sposób ustalenia ceny jednostkowej towaru poprzez brak uwzględnienia w dokonywanej kalkulacji kwoty podatku VAT, który ma wpływ na ostateczną wysokość ceny jednostkowej. W odwołaniu podniesiono, iż naruszono art. 27 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, który stanowi, że organ celny ma obowiązek pomniejszenia wartości celnej towaru o m. in. należności celne przywozowe i inne opłaty pobierane na polskim obszarze celnym z tytułu przywozu lub sprzedaży oraz art. 190 Ordynacji podatkowej odmawiając stronie czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej przez ograniczanie stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej w pozycji 4, wartości celnej towaru, oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego, określenia podstawy podatku od towarów i usług i jego wysokości i orzekł w tym zakresie na nowo.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego nie spełnił wymogu koniecznego do zakwestionowania wartości transakcyjnej towaru, czyli nie wypełnił dyspozycji art. 23 § 7 Kodeksu celnego, bowiem za uzasadnioną przyczynę zakwestionowania wiarygodności i dokładności danych w fakturze nie może być uznane samo przeświadczenie czy domniemanie organu, ale faktycznie wynikająca ze zgromadzonego materiału dysproporcja cenowa. Ponadto brak wskazania materiałów w oparciu, o które zakwestionowano wartość transakcyjną towaru pozbawiło stronę możliwości zapoznania się z nimi oraz wypowiedzenia się w tej kwestii. Nastąpiło zatem naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ odwoławczy wskazał też, że w myśl art. 13 § 1 Kodeksu celnego, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Taryfa celna, zgodnie z art. 13 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego obejmuje m. in. stawki celne, oraz sposób, warunki i zakres ich stosowania. Wśród stawek celnych przewidziano stawki celne obniżone, preferencyjne, konwencyjne oraz autonomiczne i w zależności od tego, czy do konkretnego towaru będą miały zastosowanie zasady dotyczące handlu preferencyjnego czy też handlu niepreferencyjnego, to inna będzie stawka celna i inne zasady dokumentowania pochodzenia towaru. Organ ceny II instancji wyjaśnił, że w handlu niepreferencyjnym, odbywającym się między Polską, a innymi krajami stosowane są stawki celne autonomiczne i konwencyjne. Handel ten prowadzony jest w oparciu o Klauzulę Najwyższego Uprzywilejowania (KNU). Zasady tego handlu wypracowane zostały przez Układ Ogólny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), a następnie przyjęte przez Układ Ogólny Handlu (WTO), którego Polska jest członkiem. Podstawę prawną w tym zakresie stanowią przepisy Kodeksu celnego w art. 16, art. 17. art. 18 i art. 19 oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 199r. Nr 130, poz. 851 ze zm.) Z treści przepisu § 11 ust. 2 pkt 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, iż dowodami niepreferencyjnego pochodzenia towarów mogą być: świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych umieszczony jest zapis o kraju pochodzenia towaru oraz trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. Zatem przedstawienie poprawnego formalnie dowodu niepreferencyjnego pochodzenia towarów, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w przepisach tego rozporządzenia, uprawnia do zastosowania odpowiednio stawki celnej konwencyjnej, albo stawki celnej autonomicznej. Natomiast odzież będąca przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą (sekcja XI Taryfy celnej) została wymieniona w wykazie 3 do wyżej wymienionego rozporządzenia i zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 pochodzenie odzieży musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia w celu stosowania stawki konwencyjnej. Świadectwo pochodzenia na Formularzu A, które stosowane jest w handlu preferencyjnym może być także użyte w celu udowodnienia niepreferencyjnego pochodzenia pod warunkiem, że spełniać będzie łącznie wszystkie warunki wymienione w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. Posługując się zatem tym świadectwem zgłaszający może – co do zasady – określać kwotę długu celnego z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej. W przedmiotowej sprawie, przedstawiony przez odwołującego dokument pochodzenia nie mógł być wykorzystany dla celów ustalenia pochodzenia towarów, ponieważ pismem z dnia [...] marca 2004r. władze wietnamskie poinformowały, że przedstawione świadectwo pochodzenia nie zostało wystawione przez tamtejszy urząd oraz stwierdziły, że jest ono sfałszowane. W związku z tym nie można było uznać za prawidłowe zastosowanie stawki celnej konwencyjnej.

W skardze na powyższą decyzję S.S. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, podnosząc argumenty podobne jak te w odwołaniu, a ponadto wskazał, że ze względu na brak w aktach oryginału świadectwa pochodzenia nie wiadomo dokładnie na czym polegać miał proces jego sfałszowania. Polski organ celny winien w związku z tym wystąpić do wietnamskich władz celnych o dodatkowe wyjaśnienia w tym zakresie. Organy naruszyły ponadto art. 191 i art. 187 §1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Urzędu Celnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że w sprawie weryfikacji spornego świadectwa organ celny działał w oparciu o przepis § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy krajów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), który reguluje wprost kwestię weryfikacji oraz skutki jakie ona wywołuje w handlu niepreferencyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy rozważyć zarzut naruszenia tych przepisów postępowania, które zdaniem strony skarżącej miały znaczenie dla ustaleń faktycznych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż naruszenie przez organy celne zasady swobodnej oceny materiału dowodowego ( art.191 Ordynacji podatkowej ) oraz zasady prawdy obiektywnej ( art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej ) nasunęły wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością ustalonego stanu faktycznego. Zarzuty te nie są zasadne. W przedmiotowej sprawie świadectwo pochodzenia, zgodnie z § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy krajów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), podlegało czynnościom weryfikacyjnym w sposób i na zasadach przewidzianych tym przepisem. W ocenie Sądu organy celne obu instancji dokonały w niniejszej sprawie prawidłowej oceny treści i wiarygodności pisma podmiotu działającego na terenie Wietnamu, traktowanego jako normalny dowód podlegający ocenie w ramach zasad obowiązujących w postępowaniu celnym. Weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu stanowi formę kontroli dowodów pochodzenia towarów, co nie wyklucza i nie ogranicza prowadzenia postępowania dowodowego ( zob. m. in. wyrok NSA z 21.03.2007r., sygn. akt I GSK 2505/06, niepubl. ). Bowiem poza sporem pozostaje fakt, iż zgodnie z treścią art. 180 Ordynacji podatkowej organy miały możliwość posługiwania się dokumentami zagranicznymi i możliwości te wykorzystały uznając za dowód w sprawie obcojęzyczny dokument, urzędowo przetłumaczony na język polski. W piśmie [...] z dnia [...] wyjaśniono, iż na skutek przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, że m. in. sporne świadectwo pochodzenia towaru zostało sfałszowane ( k. 65 akt adm. ). Nie zostało ono bowiem wystawione przez ten urząd, a numer świadectwa, podpis i pieczęć zostały podrobione. Sam dokument jest wobec tego nieważny dla celów preferencji taryfowych. Biorąc pod uwagę dane przedstawione w piśmie z dnia [...] marca 2004 r.. organ celny trafnie uznał, iż były uzasadnione podstawy do zakwestionowania autentyczności spornego świadectwa pochodzenia towaru. Podmiot udzielający odpowiedzi wyjaśnił bowiem w przekonujący sposób przyczyny, skutkiem których sformułował tezę co do nieautentyczności tego dokumentu. Tym samym należało uznać, iż polski organ celny zwrócił się do podmiotu zagranicznego zajmującego się faktycznie sprawdzaniem autentyczności świadectw pochodzenia, który dokonał sprawdzenia dokumentu w rzetelny i przekonujący sposób. Uzyskany od niego dokument był przy tym dowodem wystarczającym do stwierdzenia, iż skarżący nie udowodnił, iż importowany towar zasługuje na skorzystanie z preferencji celnych w postaci odpowiednich stawek celnych. Przepisy prawa celnego nie przewidywały pozyskiwania przez organ celny dodatkowych dowodów w tym zakresie za stronę, był on bowiem zobowiązany jedynie do oceny przedstawionych przez nią dowodów z punktu widzenia ich poprawności oraz możliwości wykorzystania przy ustalaniu prawidłowej stawki celnej. Obowiązek udowodnienia pochodzenia spoczywał zatem na samym importerze towarów, który zgłaszając towar do odpowiedniej procedury celnej winien posługiwać się takimi elementami kalkulacyjnymi, które wynikają z posiadanych przez niego dokumentów. Jednocześnie wskazać należy, że strona mogła aktywnie uczestniczyć w postępowaniach celnych w obu instancjach, a przed wydaniem zaskarżonych decyzji wyznaczono jej termin do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, wypowiedzenia się odnośnie przeprowadzonego postępowania dowodowego, zgłoszenia własnych dodatkowych wniosków dowodowych itd. Nieskorzystanie z tego uprawnienia oraz jego skutki nie mogą obciążać organów celnych, które ze swojej strony dochowały należytej staranności w zapewnieniu stronie czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu.

Ponieważ strona nie udokumentowała ostatecznie pochodzenia towaru za pomocą prawidłowego i autentycznego świadectwa jego pochodzenia nie było podstaw do zastosowania stawki celnej zadeklarowanej przez stronę. Z tego względu organ celny prawidłowo zastosował wobec importowanego towaru, którego pochodzenie można było ustalić na podstawie zapisu zawartego w fakturze dołączonej do zgłoszenia celnego, stawkę celną autonomiczną w wysokości 60 %.

Z powyższych względów Sąd uznał, że organy celne wydały decyzje zgodne z prawem, co skutkuje tym, że skarga wniesiona przez S.S. jest nieuzasadniona.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

/-/M. Kosewska /-/B. Koś /-/T. Geremek