Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1148/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt. 11, art. 4, art. 32 ust. 4 pkt. 2 i art. 33 ust. 2 pkt. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 97 par. 1 pkt. 4, art. 100 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1, art. 5, art. 6 ust., art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity
article: art. 626 par. 5
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. K. i W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących K. K. i W. M. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] Starosta N. odmówił K. K. i W. M. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę "budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego w zabudowie na dz. ewid. ozn. nr [...] (powstałej w obszarze inwestycji z dz. ewid. ozn. przed scaleniem nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) położonej w miejscowości L. wraz z infrastrukturą techniczną". W uzasadnieniu decyzji Starosta N. wyjaśnił, że inwestorzy nie wypełnili obowiązku nałożonego postanowieniem z [...].02.2014 r., znak: [...].

Od decyzji tej odwołanie wnieśli K. K. i W. M. wskazując, że uznają za bezprawne żądanie organu I instancji dotyczące przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w zakresie działek istniejących przed decyzją scaleniową. Wyjaśnili, że posiadają akt notarialny oraz wpis w księdze wieczystej potwierdzający ich prawo do dysponowania nieruchomością inwestycyjną, utworzoną na mocy decyzji scaleniowej. Wskazali również, że na mocy ww. decyzji scaleniowej powstało ok. 90 nowych budynków, ponieważ nie uznawano wcześniej przed scaleniowych właścicieli działek za strony postępowania. Wyjaśnili, że w ich sprawie K. M. jest ciągle traktowany jako strona postępowania, co jest ich zdaniem bezprawne i uniemożliwia im uzyskanie pozwolenia na budowę. Ponadto dodali, że według nowej ewidencji oraz operatu naliczane są względem nich podatki, natomiast wobec właścicieli działek przed scaleniowych nie. Stwierdzili, że decyzja Starosty N. winna zostać uchylona, celem wydania im decyzji o pozwoleniu na budowę.

Wojewoda M. decyzją z dnia [...] maja 2014 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - tekst jednolity) i art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 poz. 1409 - tekst jednolity, z późniejszymi zmianami) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że dokonał analizy przekazanych akt sprawy i na ich podstawie stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji wydane zaskarżoną decyzją jest prawidłowe, a zarzuty skarżącego bezzasadne.

Zasadniczą kwestią omawianej sprawy jest ustalenie w sposób jednoznaczny, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak wynika z akt sprawy planowana inwestycja zlokalizowana jest L. na działce o nr [...], powstałej na mocy decyzji Wójta Gminy N. z [...].09.2006 r., znak: [...]., z działek (przed scaleniowych) o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Inwestorzy do wniosku o pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji, dołączyli oświadczenie o prawie do dysponowania ww. nieruchomością o nr [...] na cele budowlane. Projekt scalenia gruntów wsi L. został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy N., znak: [...]., z [...].09.2006 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. (zwanego dalej SKO) z [...].05.2008 r., znak: [...]. Powyższe decyzje dały podstawę do wprowadzenia zmian poscaleniowych w ewidencji gruntów i budynków oraz ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (zwany dalej WSA w Krakowie), wyrokiem z 24.08.2011 r., sygn. akt II SA/KR 842/09, uchylił obie, ww. decyzje o scaleniu gruntów. Wyrok WSA w Krakowie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej NSA). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18.10.2013 r., sygn. II OSK 698/13, oddalił skargę kasacyjną. Wyrok jest prawomocny.

W niniejszym przypadku na mocy ww. decyzji scalenia gruntów inwestorzy stali się właścicielami nowo utworzonych działek. Zmiany wynikające z nowego podziału działek i własności tych działek zostały wprowadzone do ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych i operatów. W obecnym stanie prawnym w związku z wyrokiem NSA w Warszawie, na mocy którego decyzje o scaleniu gruntów wsi L. wycofano z obrotu prawnego, procedowanie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na realizację inwestycji na działkach utworzonych w wyniku scalenia gruntów, nie jest możliwe. W niniejszym przypadku nastąpiła zmiana stanu prawnego i powrót do numerów i wielkości działek istniejących przed ww. scaleniem gruntów. Wobec braku decyzji scaleniowej, działki utworzone na jej podstawie, nie istnieją. Dlatego też, wprowadzone zmiany do ksiąg wieczystych i operatów, nie mogą być respektowane i nie mogą być rozstrzygające w obecnym postępowaniu. Inwestorzy nie mogą zatem dysponować ww. działkami, mimo, iż nadal figurują jako ich właściciele.

Wyjaśniono, że organ administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązany jest orzekać w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Ustawodawca wymaga, aby inwestor realizował inwestycję na terenie, do którego ma uprawnienie, określane jako prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ administracji architektoniczno-budowlanej ma zatem obowiązek w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, czy inwestor posiada takie prawo. Zakwestionowanie przez strony postępowania, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością, wyklucza przed wyjaśnieniem tego zagadnienia, możliwość wydania przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji bowiem, gdy inwestor nie posiada takiego prawa, organ władny do wydania decyzji w sprawie zobligowany jest odmówić udzielenia pozwolenia na budowę. Z akt sprawy wynika, że Starosta Nowotarski, zgodnie z wymogami art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, wezwał inwestorów do uzupełnienia materiału dowodowego o oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działek ewidencyjnych według wypisu z ewidencji gruntów przed decyzją scaleniową oraz dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dla ww. działek sprzed decyzji scaleniowej. Ww. przepis stanowi, że, cyt: "Do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć: 2) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ". Powyższe nie zostało uzupełnione przez inwestorów w wymaganym przez organ zakresie. W związku z powyższym, Starosta N., zobowiązany był, na podstawie art. 35 ust. 3 ww. ustawy, do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z przepisem art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Odpowiadając na zarzuty odwołania, dotyczące wydanych pozwoleń na budowę, w oparciu o decyzję o scaleniu gruntów, wyjaśnić należy, że przedmiotem postępowania jest konkretna sprawa. Przywołane przez skarżących rozstrzygnięcia o pozwoleniu na budowę, na mocy których zrealizowane zostały nowe obiekty, wydawane były w innym stanie prawnym. Obecnie, ww. decyzje o scaleniu gruntów wsi L. zostały uchylone wyrokiem NSA w Warszawie. Wyrok jest prawomocny.

Organ odwoławczy, po analizie całości akt sprawy, podziela stanowisko organu I instancji wyrażone decyzją z [...].02.2014 r. i na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1. ustawy Prawo budowlane, utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie K. K. i W. M., zarzucając jej

1) Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący nie legitymują się prawem do dysponowania nieruchomością tj. dz. nr ew. 16910 na cele budowlane;

2) Naruszenie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane (Dz. U. Nr 243 poz. 1623 z 2010 r. tekst jednolity ze zm., dalej jako "u.p.b" - poprzez jego błędne zastosowanie polegające uznaniu, iż istnieje konieczność uzupełnienia przez skarżących wniosku o pozwolenie na budowę poprzez przedłożenie nowego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla dz. ew. [...] sprzed decyzji scaleniowej;

3) Naruszenie art. 35 ust. 4 u.p.b. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji, kiedy spełnione zostały przez inwestora wymagania określone w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 u.p.b.;

4) Naruszenie prawa materialnego, a to art. 3 pkt. 11 u.p.b. w związku z art. 33 ust2 pkt 2 u.p.b. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż skarżącym nie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością tj. dz. nr ew. 16910 na cele budowlane, a to na skutek prawomocnego uchylenia decyzji o scaleniu gruntów, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

5) Naruszenie art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, regulujący rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, polegający na przyjęciu, iż w dalszym ciągu obowiązuje stan prawny nieruchomości przed scaleniem;

6) Naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności, a w konsekwencji naruszenie przepisów art. 7, 77, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "k,p.a.") - polegające na nierozpatrzeniu wszystkich okoliczności, iż pomimo prawomocnego uchylenia decyzji o scaleniu gruntów, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wywołały one nieodwracalne skutki prawne mające miejsce w międzyczasie, w szczególności takich jak obrót nieruchomościami, a ponadto Wojewoda nie uwzględnił rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Z uwagi na tak postawione zarzuty, na postawie art. 145 p.p.s.a. skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty N. (dalej jako "Starosta") z dnia [...]02.2014r., znak: [...], a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz.270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie nie jest istotnym problemem rozstrzygnięcie czy miał miejsce błąd w ustaleniach faktycznych organu lub czy nastąpiło naruszenie art. 35 ust. 3 i 4 oraz art. 3 pkt. 11 w związku z art. 33 ust 2 pkt 2 ustawy prawo budowlane. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma odpowiedź na pytanie, czy organy administracji architektoniczno-budowlanej, weryfikujące uprawnienie inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, są bezwzględnie związane treścią wpisów do księgi wieczystej.

W zaskarżonej decyzji Wojewoda M. wyraził pogląd, że: "wobec braku decyzji scaleniowej, działki utworzone na jej podstawie, nie istnieją. Dlatego też, wprowadzone zmiany do ksiąg wieczystych i operatów, nie mogą być respektowane i nie mogą być rozstrzygające w obecnym postępowaniu. Inwestorzy nie mogą zatem dysponować ww. działkami, mimo, iż nadal figurują jako ich właściciele". Innymi słowy zdaniem Wojewody M. treść wpisu do księgi wieczystej nie jest wiążąca w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę.

W ramach kontroli decyzji organu odwoławczego należy zatem odnieść się przede wszystkim do tej kwestii.

W pierwszej kolejności wskazać należy na regulacje ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 poz.1409 ze zm.), która wymaga, aby inwestor realizował inwestycję na terenie, do którego ma uprawnienie, określane w ustawie jako prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 3 pkt 11). Art. 4 Prawa budowlanego stanowi nadto, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę odbywa się poprzez złożenie przez inwestora wyłącznie oświadczenia -według ustalonego wzoru- o posiadaniu takiego prawa (art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego). Uproszczona forma wykazania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie idzie jednak tak daleko, aby wyłączona była możliwość kwestionowania tego oświadczenia. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której inwestor składa oświadczenie o posiadanym prawie do terenu, a nie dysponuje jakimkolwiek prawem do tejże nieruchomości, natomiast organ mimo, że ma wiedzę o nieprawdziwości takiegoż oświadczenia, nie może podjąć czynności w celu jego weryfikacji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt II OSK 1735/06, Lex Omega nr 453475). W wyroku NSA z 9 listopada 2005 r. w sprawie II OSK 179/05, stwierdzono także, że zakwestionowanie, przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę. Oznacza to, że organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek odmówić udzielenia pozwolenia na budowę nawet wtedy, gdy inwestor złożył oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ale okaże się, że w rzeczywistości tego prawa nie posiada.

Organ administracji publicznej ma niewątpliwe nie tylko prawo, ale i obowiązek sprawdzenia prawdziwości złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji, gdy poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do prawdziwości treści oświadczenia (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2012r., sygn. akt II OSK 1821/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 7 listopada 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 1606/12 i z dnia 6 września 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 1156/12, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010r., sygn. akt II SA/Kr 1816/09 i z dnia 17 lipca 2013r. sygn. akt IISA/Kr 569/13).

Należy zatem dopuścić możliwość weryfikacji oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez organ administracji publicznej. Co do zasady, najprostszym sposobem weryfikacji złożonego, a kwestionowanego oświadczenia co do prawa własności, jest wezwanie inwestora do przedłożenia odpisu z ksiąg wieczystych, z którego wynikać będzie komu prawo to przysługuje.

Niniejsza sprawa jest jednak sytuacją szczególną, wynikającą z kilku okoliczności. Po pierwsze organ zarówno I jak i II instancji z urzędu posiada wiedzę, że w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości położonych na terenie wsi L., ujawniono stan prawny wynikający z decyzji Wójta Gminy N. z [...].09.2006 r., znak: [...]., zatwierdzającej projekt scalenia, która z dniem [...] października 2013r. została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Tym samym podstawa wpisu do ksiąg wieczystych, jaką była przedmiotowa decyzja, z tą chwilą odpadła. Po wtóre jest to sytuacja dotycząca wszystkich nieruchomości we wsi L., dla których po scaleniu wprowadzono nową ewidencję gruntów i budynków oraz założono księgi wieczyste zgodnie z nowymi, "poscaleniowymi" oznaczeniami oraz wpisem prawa własności. Planowana inwestycja zlokalizowana jest L. na działce o nr [...] powstałej z działek (przed scaleniowych) o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę, organ administracyjny wydając pozwolenie na budowę nie może okoliczności tej nie dostrzegać i traktować tak, jakby fakt uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt scalenia nie miał miejsca. Tym samym w niniejszej sprawie przedłożenie odpisów z ksiąg wieczystych, w których ujawniono stan prawny zgodny z wyeliminowaną z obrotu prawnego decyzją nie jest wystarczający do zweryfikowania prawa własności i rozstrzygnięcia sprawy.

Wskazać przy tym należy, że osoby kwestionujące prawo własności inwestora, nie zgłaszają niczym niepopartych twierdzeń, ale wskazują na zaistnienie istotnego faktu prawnego. Argumenty podnoszone przeciwko prawu inwestora należy zatem uznać za ważkie oraz podnoszone w potrzebie ochrony realnie zagrożonych praw, a nie w celu odwleczenia rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie powstało zatem zagadnienie wstępne, które winien rozstrzygnąć sąd powszechny, czyli zagadnienie, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zauważyć przy tym należy, że w świetle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zagadnieniem wstępnym, uzasadniającym zawieszenie postępowania, nie jest fakt toczenia się postępowania przed sądem lub organem właściwym do rozstrzygnięcia określonej kwestii. Zagadnieniem wstępnym jest określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej.

Jednakże rozstrzygnięcie zagadnienia dotyczącego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wykracza poza kompetencje organu administracji architektoniczno-budowlanej, gdyż organ ten nie jest powołany do rozstrzygania sporów o prawa, z których może wynikać uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zagadnienie takie powstaje niezależnie od postępowania, w którym można je rozstrzygnąć. Wskazuje na to wyraźnie art. 100 § 1 k.p.a., z którego wynika, że po zawieszeniu postępowania z uwagi na występowanie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji podejmuje czynności zmierzające do wszczęcia postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego ("Organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.")

Uznaniu, że występuje zagadnienie wstępne dotyczące istnienia prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie stoi na przeszkodzie fakt, że tytuł prawny, z którego inwestor wywodzi swoje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest prawem jawnym z księgi wieczystej, korzystającym z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece tekst jedn. Dz.U. z 2013 poz. 707 ze zm.).

Domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może zostać bowiem obalone przez przedstawienie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy obalaniu tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych, ale w odpowiednim trybie postępowania przed sądempowszechnym, a nie w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę (zob. powołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1156/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2014r., sygn. akt IV SA/Po 1083/13, Lex Omega nr 1418242).

Organ administracji architektoniczno-budowlanej, choć sam nie może domniemania tego obalić, to może spowodować, właśnie poprzez stosowanie konstrukcji zawieszenia postępowania z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego, dokonanie tego ustalenia przez właściwy Sąd.

Nawiązując do okoliczności sprawy zauważyć należy, że podstawowym postępowaniem, w którym może dojść do obalenia domniemania wpisania prawa jawnego z księgi wieczystej zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, jest postępowanie przewidziane w art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

Nadmienić przy tym należy, że w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 15 marca 2006 r., sygn. III CZP 106/05 (OSNC 2006, nr 10, poz. 160), SN określił krąg osób legitymowanych do wytoczenia powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, stwierdzając, że może je wytoczyć tylko osoba uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej w rozumieniu art. 6262 § 5 k.p.c. Po myśli zaś tego przepisu, wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. W sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ. Nadto w procesie tym powinny wziąć udział wszystkie osoby wpisane w dziale II księgi wieczystej oraz osoby, których uprawnienia z tytułu własności nie zostały - bez względu na przyczynę – ujawnione (współuczestnictwo konieczne określone w art. 72 § 2 k.p.c.).

Oznacza to, że z powództwem tym wystąpić nie może sam organ administracyjny, ale organ ten może po myśli art. 100 § 1 Kpa wezwać stronę do wystąpienia z powództwem w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.

W niniejszej sprawie Sąd upatruje naruszenia prawa przez organy w tym, że samodzielnie, pomimo braku takich kompetencji, zakwestionowały treść księgi wieczystej nie zawieszając postepowania na zasadzie art. 97 § 4 Kpa i nie dając tym samym stronom możliwości wywiedzenia swojego prawa własności w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym. W tym kontekście usprawiedliwiony jest zarzutu skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, regulujący rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Jednakże wskazać należy również na art. 6 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W aktach sprawy znajduje się akt notarialny z [...] czerwca 2011 r. rep. [...] sporządzony przed notariuszem W. K., w którym sporządzona został umowa darowizny działki o numerze [...] objętej wnioskiem o pozwolenie na budowę oraz kopia zawiadomienia Sądu Rejonowego w N. Wydział [...] ksiąg Wieczystych, z którego wynika, że między innymi dla tej właśnie działki założono księgę wieczystą nr [...] gdzie jako właściciela wpisano F. M., a jako podstawę wpisu ujawniono decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi L. nr [...] Wójta Gminy N.. Okoliczności te jednak i fakty oraz ich skutki rozważać może sąd powszechny w stosownym postepowaniu, o ile takie zostanie wszczęte.

Z wszystkich wyżej wymienionych względów decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.