Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 645/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 140
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.), Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. C. i C. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 596/17 w sprawie ze skargi H. C. i C. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H. C. i C. K. solidarnie kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 596/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargę H.C. i C.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2013 r. bądź decyzja I instancji) Starosta [...] (dalej Starosta), wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o:

1. zwrocie prawa własności części nieruchomości gruntowej położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o pow. 0,1200 ha oraz przy ul. [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o pow. 0,1330 ha - objętej księgą wieczystą KW nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla [...] - XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych;

2. zwrocie prawa własności części nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr [...] z dnia 20 marca 2012 r. jako działka nr [...] o pow. 0,0909 ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla [...] - XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych;

3. umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,1675 ha i położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o pow. 0,1925 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla [...] - XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych;

4. umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0325 ha objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla [...] - XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych;

5. zwrocie prawa własności opisanej w punkcie 1 i 2 nieruchomości gruntowej następuje na rzecz niżej wymienionych w niżej określonych udziałach:

- C.K. w udziale 1/3,

- H.C. w udziale 2/3 części za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości łącznie 33.138 (trzydzieści trzy tysiące sto trzydzieści osiem) zł na rzecz Gminy Miejskiej [...];

6. zobowiązaniu:

- C. K. do zapłaty kwoty 11.046 (jedenaście tysięcy czterdzieści sześć) zł,

- H. C. do zapłaty kwoty 22.092 (dwadzieścia dwa tysiące dziewięćdziesiąt dwa) zł, na rzecz Gminy Miejskiej [...] jednorazowo w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna na konto Urzędu Miasta [...];

7. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego;

8. Ostateczna decyzja w przedmiocie zwrotu stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków,

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2017 r.) Wojewoda [...] (dalej Wojewoda), po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta [...] od decyzji I instancji:

uchylił decyzję z [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej punktu 1, 5 i 6,

I. w zakresie punktu 1 orzekł o zwrocie prawa własności części nieruchomości gruntowej położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o pow. 0,1200 ha oraz o odmowie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o pow. 0,1330 ha - objętej księgą wieczystą KW nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla [...] - XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych;

II. w zakresie punktu 5 orzekł o zwrocie prawa własności wyżej opisanych nieruchomości gruntowych oznaczonych numerami [...] o pow. 0,1200 ha i [...] o pow. 0,0909 ha na rzecz n/w w niżej określonych udziałach:

- C.K. w udziale 1/3,

- H.C. w udziale 2/3 części,

za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości łącznie 32.303,06 (trzydzieści dwa tysiące trzysta trzy 06/100) zł na rzecz Gminy Miejskiej [...];

III. w zakresie punktu 6 orzekł o zobowiązaniu:

- C.K. do zapłaty kwoty 10.767,69 zł (dziesięć tysięcy siedemset sześćdziesiąt siedem 69/100) zł,

- H.C. do zapłaty kwoty 21.535,37 zł (dwadzieścia jeden tysięcy pięćset trzydzieści pięć 37/100) zł, na rzecz Gminy Miejskiej [...] jednorazowo w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna na numer konto Urzędu Miasta [...];

V. w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że dnia 2 września 2008 r. na wnioski C.K., W.K. i H.C. przed Prezydentem Miasta [...], wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej wszczęto postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Urzędu Dzielnicowego [...] Wydziału Wywłaszczeń i Odszkodowań wspólnego dla wszystkich dzielnic m. [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 1987 r. nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...], (dawnej ul. [...]), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] w obrębie [...] (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 1 października 2008 r. nr [...]).

Postanowieniem z [...] listopada 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] wyłączył od załatwienia niniejszej sprawy Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, wyznaczając do jej dalszego załatwienia Starostę [...].

Postanowieniem z [...] października 2010 r. nr [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej zawiesił z urzędu postępowanie do czasu przeprowadzenia przez właściwy sąd powszechny postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po W.K. i dostarczenia prawomocnego postanowienia w tej sprawie.

Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. nr [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej podjął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu ww. nieruchomości w związku z dostarczeniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W.K.

Starosta w toku postępowania ustalił, że decyzją Kierownika Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego [...] Wspólnego dla wszystkich dzielnic m. [...] z [...] kwietnia 1985 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 1985 r.) o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości położona w [...] przy ul. [...] o pow. 13.741 m2 z całości 4 ha 12 a 24 m2, oznaczona na planie geodezyjnym zaewidencjonowanym za numerem [...] w dniu 21 grudnia 1984 r. jako działki nr [...] uregulowana w księdze wieczystej KW [...], stanowiąca własność F. i K. małż. K.

Część nieruchomości zgodnie z decyzją z [...] listopada 1984 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu ogólnorealizacyjnego była niezbędna pod spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe. Nie uwzględniono wniosku właścicieli odnośnie wywłaszczenia całej nieruchomości ponieważ grunty znajdujące się poza granicami lokalizacji mogły nadal pozostawać w użytkowaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej bez zmiany charakteru ich użytkowania.

Na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego [...] Wspólnego dla wszystkich dzielnic m. [...] z [...] września 1987 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 1987 r.) o wywłaszczeniu części nieruchomości i ustaleniu odszkodowania została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości rolnej o pow. 1,5628 ha z całości 2,7244 ha, położona w [...] przy ul. [...], oznaczona na planie geodezyjnym z 24 grudnia 1984 r. zaewidencjonowanym z numerem [...] jako działka nr [...], stanowiąca własność F. i K. K., objęta księgą wieczystą KW [...].

Jak wynika z ww. decyzji, przedmiotowa nieruchomość zgodnie z decyzją nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji z [...] marca 1986 r. wydaną przez Wiceprezydenta Miasta [...], przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe realizowane w ramach osiedla [...].

Starosta ustalił, że aktualnie działka nr [...] o pow. 0,0325 ha jest częścią dawnej działki nr [...] o pow. 0,2112 ha; aktualna działka nr [...] o pow. 0,1200 ha jest częścią dawnej działki nr [...] o pow. 0,2183 ha; aktualna działka nr [...] o pow. 0,1330 ha jest częścią dawnej działki nr [...] o pow. 0,7661 ha; aktualna działka nr [...] o pow. 0,1675 ha oraz aktualna działka nr [...] o pow. 0,2834 ha są częścią działki dawnej nr [...] o pow. 1,5628 ha, wykazanych na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr [...] z 21 grudnia 1984 r., co potwierdzają adnotacje na wypisach z rejestru gruntów ww. nieruchomości znajdujących się w aktach sprawy.

Aktualnie działka nr [...] i działka nr [...] objęte są księgą wieczystą KW nr [...]; działka nr [...] i działka nr [...] objęte są księgą wieczystą KW nr [...]; działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą KW nr [...]. Zgodnie z odpisami ww. ksiąg wieczystych, w działach II tych ksiąg jako właściciel wpisana jest Gmina Miejska [...]. Na podstawie mapy sytuacyjnej do celów prawnych z projektem podziału nr [...] z dnia 20 marca 2012 r. wykonanej przez geodetę uprawnionego B. D., działka nr [...] o pow. 0,2834 ha w obrębie [...] ha została podzielona na działkę nr [...] o pow. 0,1925 ha i działkę nr [...] o pow. 0,0909 ha.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] IV Wydziału Cywilnego z dnia 27 grudnia 1995 r. sygn. akt IV Ns II 2393/95, spadek po K.K. nabyli mąż F.K. oraz dzieci: C.K. oraz H.C. i W.K. po 1/4 części każde z nich, z tym że wchodzący w skład spadku wkład gruntowy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...] o pow. 1,20 [ha] dziedziczył z mocy ustawy mąż F.K. w całości. Na podstawie tego samego postanowienia spadek po F.K. nabyły dzieci: C.K., H.C. i W.K. po 1/3 części każde z nich, w tym również należący do spadku wkład gruntowy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...] o pow. 1,20 ha.

Wnioski o zwrot złożyli: C.K., W.K. i H.C.

Na podstawie postanowienia z [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla [...] II Wydziału Cywilnego spadek po W.K. na podstawie testamentu ustnego nabyła siostra H.C. w całości.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2012 r.) Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o zwrocie prawa własności części nieruchomości gruntowej położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako dz. nr [...] o pow. 0,1200 ha oraz przy ul. [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako dz. nr [...] o pow. 0,1330 ha; o zwrocie prawa własności części nieruchomości gruntowej położonej w Łodzi przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. 0,0909 ha i rozliczeniach z tym związanych; o odmowie zwrotu części nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. 0,1675 ha, przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...], przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. 0,0325 ha.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta [...] uchylił decyzję z [...] października 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] orzekł jak wyżej.

Odwołanie od decyzji I instancji złożył Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent), który wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że nie podziela stanowiska organu I instancji w zakresie zwrotu działki nr [...] o pow. 1330 m2, w obrębie [...]. Odwołujący wskazał, że nieruchomość została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego. W ocenie Prezydenta, na ww. działce zlokalizowana jest infrastruktura służąca do obsługi mieszkańców tego osiedla i dlatego działka ta nie powinna być przedmiotem zwrotu. Prezydent wskazał, że nie kwestionuje zasadności zwrotu działki ze względu na parking, ale ze względu na infrastrukturę techniczną zlokalizowaną na tej działce. Odwołujący przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, że budowa osiedla to nie tylko budynki, ale także infrastruktura, zieleń, ciągi komunikacyjne służące funkcjonowaniu osiedla. W związku z tym, zdaniem odwołującego, skoro osiedle mieszkaniowe powstało (wszakże nie na działce będącej przedmiotem zwrotu, gdyż zawiera ona tylko obszar 0,1330 ha), a infrastruktura zlokalizowana m.in. na spornej działce stanowi jego element, to cel wywłaszczenia należy uznać za zrealizowany. Prezydent podniósł, że co prawda w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony jest pogląd, że istnienie infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże pogląd ten dotyczy stanu prawnego, w którym nie zrealizowano celu wywłaszczenia w ogóle (tj. budowy osiedla), a powstała tylko sama infrastruktura. Odwołujący stwierdził, że w tym przypadku Starosta pominął fakt, że infrastruktura została położona w latach 1987-1989 na zlecenie Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...], która była inwestorem tego osiedla mieszkaniowego i nastąpiło to w związku z wywłaszczeniem. Zarzucono Staroście brak rzetelności w postępowaniu dowodowym i naruszenie zasad postępowania administracyjnego. W związku z tym odwołujący wniósł o uchylenie decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2014 r.) utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi [wyrokiem z 19 listopada 2014 r. II SA/Łd 916/14, dalej wyrok II SA/Łd 916/14] oddalił skargę Miasta [...] na decyzję z [...] sierpnia 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrokiem z dnia 5 lipca 2016 r. I OSK 610/15 (dalej wyrok I OSK 610/15) uchylił wyrok II SA/Łd 916/14 i decyzję z [...] sierpnia 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ winien ustalić, co jest przedmiotem odwołania, czy tylko żądanie zwrotu działki nr [...], czy także wszystkich pozostałych działek, których postępowanie dotyczy. Organ administracji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające pozwalające na jednoznaczne ustalenie, jakie jest przeznaczenie znajdującej się na działce nr [...] infrastruktury. Jeżeli jest ona nierozerwalnie związana z obsługą istniejącego osiedla i jako taka była jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia, konsekwencją takich ustaleń winno być orzeczenie o odmowie zwrotu działki.

Rozpatrując odwołanie w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego i wyroku I OSK 610/15, Wojewoda zaznaczył, że stosownie do treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, dalej ugn) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, w myśl przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Podstawową okolicznością, jaką organ administracji winien badać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu na jaki została nabyta.

Przytaczając treść art. 137 ust. 1 ugn organ wskazał, że z ustaleń Starosty wynika, że część nabytej nieruchomości znajdowała się w granicach lokalizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Pismem z 26 maja 2009 r. znak [...] Wydział Planowania Przestrzennego i Ochrony Zabytków Urzędu Miasta [...] poinformował, że nie posiada w swoich zasobach archiwalnych załączników graficznych do decyzji o ustaleniu lokalizacji nr [...] Wiceprezydenta Miasta [...] znak [...] z [...] marca 1986 r.; dokumenty te nie figurują również w wykazie materiałów Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w [...].

Kierując się wytycznymi Sądu, wystąpiono do Prezydenta Miasta [...] o wskazanie czy przedmiotem odwołania jest jedynie kwestia zwrotu działki nr [...] czy też wszystkich pozostałych działek, których postępowanie dotyczy, za wyjątkiem działek, w stosunku do których wnioskodawcy cofnęli swój wniosek o zwrot. W odpowiedzi Prezydent stwierdził, że odwołanie dotyczyło wszystkich działek.

Wojewoda wystąpił do Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o wyjaśnienie przeznaczenia znajdującej się na działce nr [...] infrastruktury. W odpowiedzi z 19 października 2016 r. wskazano, że infrastruktura techniczna podziemna wybudowana na działce nr [...], tj. kanał deszczowy Ø300, gazociąg podziemny Ø250 i kablowa linia energetyczna wysokiego napięcia, zostały wybudowane w okresie budowy osiedla dla zasilania w media osiedla mieszkaniowego [...] i stanowią na dzień dzisiejszy część infrastruktury osiedla niezbędną do jego funkcjonowania.

Oceniając w tym zakresie materiał dowodowy Wojewoda sięgnął do wyników postępowania przeprowadzonego przez Starostę. Pismem z 6 października 2009 r. nr [...] Wydział Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji Urzędu Miasta [...] wskazał, że zlokalizowany na działce nr [...] kanał deszczowy D=0,30 m wybudowany został w latach 1985-1986. W oparciu o pismo z 23 marca 2010 r. nr [...] "A" sp. z o.o. ustalono, że znajdujący się na owej działce gazociąg stalowy niskiego ciśnienia Dn 250 został zrealizowany na podstawie Projektu Technicznego opracowanego na zlecenie RSM [...]. Projekt ten uzgodniono dnia 22 kwietnia 1987 r., tego roku rozpoczęto budowę gazociągu.

Przechodząc do rozstrzygnięcia kwestii realizacji celu wywłaszczenia na działce numer [...] Wojewoda jeszcze raz podkreślił, że wywłaszczona nieruchomość przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego. Z przywołanego materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że opisana infrastruktura służy mieszkańcom osiedla. W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, zgodnie z którym budowa osiedla to nie tylko budynki, ale również infrastruktura. Biorąc pod uwagę cytowane orzecznictwo i wytyczne Sądu sformułowane w niniejszej sprawie, organ odwoławczy wskazał, że na działce nr [...] cel wywłaszczenia został zrealizowany przez budowę infrastruktury służącej mieszkańcom osiedla. Również terminy jej realizacji powodują, że nieruchomości nie można zdaniem Wojewody zakwalifikować jako zbędnej na cel wywłaszczenia. Stąd należało odmówić zwrotu działki nr [...].

Jeśli chodzi o pozostałe działki, co do których Starosta orzekł o ich zwrocie, to oględziny przeprowadzone dnia 15 czerwca 2012 r. i 23 października 2013 r. wykazały, że działka nr [...] porośnięta jest samosiejkami drzew i krzewów, nie ma na niej naniesień budowlanych ani uzbrojenia. Ustalono, że dz. nr [...] graniczy z działką nr [...] stanowiącą własność wnioskodawców. Porośnięta jest chwastami, samosiejkami drzew i krzewów, nie ma na niej naniesień budowlanych, teren jest niezagospodarowany i zaniedbany. Zgodnie z odbitką z mapy zasadniczej, przez środek działki nr [...] przebiega wodociąg.

W ocenie Wojewody, Starosta słusznie wskazał, że mimo upływu 10 lat od dnia wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, na działkach nr [...] cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Przywołane okoliczności wskazują, że spełnione zostały przesłanki do zwrotu działek nr [...].

Wojewoda przywołując art. 140 ust. 1-4 i art. 217 ust. 2 ugn wyjaśnił, że dnia 24 października 2013 r. rzeczoznawca majątkowy wykonał dla potrzeb niniejszego postępowania operat szacunkowy. Dnia 27 października 2016 r. rzeczoznawca potwierdził aktualność operatu stosownie do art. 156 ust. 3 ugn. Wojewoda podkreślił, że w rozliczeniach związanych ze zwrotem nieruchomości należy uwzględnić odmowę zwrotu działki nr [...].

Odszkodowanie za nieruchomość, w skład której wchodziła działka nr [...] wyniosło za sam grunt 2.061.150 zł. Skoro za nieruchomość o powierzchni 13.741 m2, wypłacono takie odszkodowanie, to wartość 1 m2 wyniosła 150 zł. Zatem wartość 1200 m2 działki nr [...] wynosiła 180.000 zł. Po zwaloryzowaniu i denominacji kwota wypłaconego odszkodowania wyniosła 16.222,66 zł (wskaźnik GUS za okres od 26.4.1985 r. do daty zwrotu określono na poziomie - 901,259, stosowne wyliczenie ujęte jest w tabeli znajdującej się w aktach sprawy).

Odszkodowanie za nieruchomość, w skład której wchodziła działka nr [...] wyniosło 4.705.786 zł. Jeżeli za nieruchomość o powierzchni 15.628 m2 wypłacono ww. odszkodowanie, to wartość 1 m2 wynosiła 301,11 zł. Stąd wartość 909 m2 działki nr [...] wynosiła 273.708,99. Po zwaloryzowaniu i denominacji kwota wypłaconego odszkodowania wyniosła 16.080,40 zł (wskaźnik GUS za okres od 5.10.1987 r. do daty zwrotu nieruchomości określono na poziomie - 587,5, stosowne wyliczenie ujęte jest w tabeli znajdującej się w aktach sprawy). Łączna kwota zwaloryzowanego odszkodowania za zwracane nieruchomości wyniosła 32.303,06 zł.

W operacie szacunkowym sporządzonym dla potrzeb niniejszego postępowania rzeczoznawca majątkowy wskazał, że porównując stan nieruchomości z daty wywłaszczenia i z dnia zwrotu, wartość nieruchomości zmniejszyła się o 17 917 zł. Przyczyną zmniejszenia się wartości nieruchomości było wyburzenie naniesień budowlanych i wycięcie drzew owocowych. Rozpatrując niniejszą sprawę Wojewoda nie potrącił kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi o tę kwotę. Waloryzując wypłacone kwoty odszkodowania wzięto pod uwagę jedynie wartość gruntu, natomiast nie orzeczono o konieczności zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego za naniesienia budowlane i wycięte drzewa. Skoro uwzględniono w kwocie zwaloryzowanego odszkodowania jedynie wartość gruntu to nie ma podstaw do tego, by potrącać wartość zwracanego odszkodowania o wartość budynków i naniesień roślinnych.

Wojewoda stanął na stanowisku, że za opisane naniesienia na rzecz wywłaszczonych ustalono odszkodowanie, zatem rozliczenia w przywołanym zakresie zostały wykonane. Nie ma potrzeby waloryzowania odszkodowania za naniesienia, a następnie pomniejszania wartości nieruchomości wskutek wyburzenia naniesień budowlanych i wycięcia drzew owocowych. Przyjęcie takiego sposobu rozliczenia jest możliwe z tego względu, że w decyzjach wywłaszczeniowych wyodrębniono poszczególne elementy odszkodowania, tj. za grunt, naniesienia roślinne i budowlane.

Z operatu szacunkowego sporządzonego dla potrzeb niniejszego postępowania wynika, że aktualnie wartość 1 m2 zwracanej nieruchomości wynosi 59,33 zł. Zatem aktualna wartość dziełek nr [...] i [...] wynosi 125.126,97 zł. Stąd zwaloryzowane odszkodowanie nie przekracza 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.

Oceniając sporządzony w sprawie operat szacunkowy Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, że jest on kompletny i może być użyty do celu dla jakiego został sporządzony. W opiniowanym opracowaniu rzetelnie i odpowiednio dla celu wyceny opisano stany nieruchomości oraz przeznaczenie. Należycie sprecyzowano i sformułowano cel wyceny i jego zakres. Daty istotne dla procesu wyceny również przyjęto prawidłowe. Przedstawiono analizę rynku nieruchomości odpowiednio do celu i sposobu wyceny. Przedstawiono wybór odpowiedniej metodyki i techniki wyceny. W operacie opisano przebieg istotnych obliczeń i uzasadnienie końcowego wyniku. Załączono i podano w treści operatu dane wykorzystane w procesie szacowania. Zamieszczono stosowne klauzule i o oświadczenia potwierdzające dokonanie wyceny zgodnie z przepisami prawa.

Rozstrzygając niniejszą sprawę organ odwoławczy poruszył jeszcze kwestię umorzenia postępowania w zakresie działek nr [...] wskazując, że w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w Starostwie Powiatowym w [...] dnia 29 października 2013 r. H.C. występująca w imieniu własnym i jako pełnomocnik C.K. oświadczyła, że wycofuje wniosek o zwrot działki nr [...], stąd Starosta prawidłowo w ocenie organu II instancji umorzył postępowanie w przedmiotowym zakresie.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowały H.C. i C.K. przez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W petitum skargi, działający w imieniu skarżących pełnomocnik, zarzucił decyzji Wojewody [...] naruszenie przepisów:

a) procedury administracyjnej mające istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 1257 ze zm., dalej kpa), przez naruszenia prawa skarżących do udziału w postępowaniu na skutek dokonywania doręczeń z pominięciem pełnomocnika ustanowionego w sprawie;

b) prawa materialnego tj. art. 137 "§" [winno być "ust."] 1 i 2 ugn przez jego niezastosowanie, podczas gdy działka nr [...] nie została wykorzystania na cel wywłaszczenia, zaś infrastruktura znajdująca się na tej nieruchomości nie wyklucza jej zwrotu skarżącym.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem II SA/Łd 596/17 na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody [...] Sąd I instancji podkreślił, że obowiązany był uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2016 r. I OSK 610/15. Zgodnie bowiem z art. 190 ppsa sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a obowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 ppsa, należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienia (wyrok NSA z: 9.1.2014 r. II GSK 1602/12, Lex 1457663; 21.1.2015 r. I GSK 1498/13, Lex 1769052). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (przykładowo: wyrok WSA w Olsztynie z 25.11.2015 r. I SA/Ol 540/15, Lex 1946442; wyrok WSA w Krakowie z 19.11.2015 r. III SA/Kr 1207/15, Lex 1939461). Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy, analizowany w pierwotnie przeprowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uległ zmianie. Nie uległ również zmianie stan prawny.

Z wiążącego w sprawie wyroku wynika, że sąd kasacyjny przesądził, że Wojewoda nie ustalił w sposób należyty czy Prezydent Miasta [...] kwestionował jedynie zwrot działki nr [...], czy także wszystkich pozostałych działek, których postępowanie dotyczyło oraz wskazał na konieczność przeprowadzenia przez organ administracji postępowania wyjaśniającego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie, jakie było przeznaczenie znajdującej się na działce nr [...] infrastruktury.

W świetle powyższego, aktualna weryfikacja poprawności zaskarżonego aktu ma przede wszystkim na celu sprawdzenie, czy organy administracji wypełniły wskazania sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z 5 lipca 2016 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja z [...] maja 2017 r., wbrew podniesionym zarzutom, odpowiada prawu.

Przystępując do kontroli w oznaczonym zakresie zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ, a warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ugn. Przy czym, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 ugn).

Gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 ugn).

Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w art. 137 ust. 1 ugn warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie akceptowany jest pogląd, że w przypadku wywłaszczenia nieruchomości pod osiedle mieszkaniowe cel wywłaszczenia uznaje się za zrealizowany nie tylko w razie wybudowania na objętych wywłaszczeniem nieruchomościach budynków mieszkalnych, ale również obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, a także infrastruktury towarzyszącej. W każdym jednak wypadku należy szczegółowo odnieść istniejące aktualnie na poszczególnych działkach urządzenia do urządzeń planowanych przy wywłaszczeniu. Nie każda bowiem infrastruktura czy tereny zielone będą mogły być uznane za realizację celu wywłaszczenia polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego, jeśli nie są one ściśle z tym osiedlem i jego funkcjami związane (wyrok WSA w Lublinie z 12.7.2012 r. II SA/Lu 450/12, Lex 1228992; wyrok WSA w Krakowie z 5.11.2013 r. II SA/Kr 958/13, Lex 1398417). Jak wskazał WSA w Lublinie w cyt. wyroku - w odniesieniu do infrastruktury towarzyszącej czy zieleni miejskiej istotne jest przede wszystkim powiązanie tych urządzeń z innymi istniejącymi obiektami oraz ich przeznaczeniem - ważny jest również stopień zorganizowania tych urządzeń. Infrastruktura musi być bowiem również zamierzona i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstała jedynie "przy okazji".

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że organ administracji obowiązany był do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na jednoznaczne ustalenie, jakie jest przeznaczenie znajdującej się na spornej działce infrastruktury, tj. czy stanowi ona element realizacji celu wywłaszczenia.

Realizując wytyczne sądu kasacyjnego, Wojewoda wystąpił do Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o wyjaśnienie przeznaczenia ww. infrastruktury. W odpowiedzi z 19 października 2016 r. wskazano, że infrastruktura techniczna podziemna wybudowana na działce nr [...], tj. kanał deszczowy Ø300, gazociąg podziemny Ø250 i kablowa linia energetyczna wysokiego napięcia zostały wybudowane w okresie budowy osiedla dla zasilania w media osiedla mieszkaniowego [...] i stanowią na dzień dzisiejszy część infrastruktury osiedla niezbędną do jego funkcjonowania. Wyjaśniając tę okoliczność organ II instancji sięgnął również do wyników postępowania przeprowadzonego przez Starostę. Ustalono, że w piśmie z 6 października 2009 r. nr [...] Wydział Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji Urzędu Miasta [...] wskazał, że zlokalizowany na działce nr [...] kanał deszczowy D=0,30 m wybudowany został w latach 1985-1986. Z kolei w oparciu o pismo "A" sp. z o.o. z dn. 23 marca 2010 r. nr [...] ustalono, że znajdujący się na przedmiotowej działce gazociąg stalowy niskiego ciśnienia Dn 250 został zrealizowany na podstawie Projektu Technicznego opracowanego na zlecenie RSM [...]. Projekt ten został uzgodniony dnia 22 kwietnia 1987 r., tegoż roku została również rozpoczęta budowa gazociągu.

Na tej podstawie organ stwierdził, że wskazane elementy niewątpliwie stanowią infrastrukturę osiedla mieszkaniowego i są niezbędne do jego funkcjonowania. Zdaniem Sądu, wskazanej argumentacji nie sposób zakwestionować zważywszy na niezbędność wymienionych wyżej sieci nie tylko dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego, ale w ogóle dla samej realizacji zadania inwestycyjnego budowy całego osiedla mieszkaniowego. Za infrastrukturę związaną nierozerwalnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się bowiem wszelkie instalacje podziemne - linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe (wyrok NSA z 20.1. 1999 r. IV SA 2033/96; wyroki WSA: w Krakowie z 5.11.2013 r. II SA/Kr 958/13; w Poznaniu z: 17.6.2011 r. II SA/Po 158/11; 20.12.2007 r. III SA/Po 648/07; w Łodzi z: 12.4.2011 r. II SA/Łd 37/11; 21.10.2008 r. II SA/Łd 664/08, cbosa).

Zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego pozytywne ustalenie, że na wywłaszczonej nieruchomości doszło do realizacji celu wywłaszczenia, skutkować musiało odmową zwrotu działki nr [...] z uwagi na brak przesłanki zwrotu, jaką jest zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, co też Wojewoda uczynił. Tym samym rozstrzygnięcie reformatoryjne organu II instancji uznać należało za prawidłowe, jako że wskazana odmowa rzutowała również na treść pozostałych elementów rozstrzygnięcia, które zostały należycie kontrolowanym rozstrzygnięciem skorygowane.

Skargę kasacyjną wywiodły H.C. i C.K., reprezentowane przez r. pr. G. S., zaskarżając w całości wyrok II SA/Łd 596/17 r., zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 136 "§" [winno być "ust."] 3 ugn (Dz.U. 2016, poz. 2147) przez uznanie, że nieruchomość położona przy ul. [...] stanowiąca działkę o numerze ewidencyjnym [...] - dalej "nieruchomość", została wykorzystana na cel wywłaszczenia;

2. prawa materialnego, tj. art. 137 "§" [winno być "ust."] 1 ung przez przyjęcie, że budowa na nieruchomości infrastruktury technicznej w postaci:

a) kanału deszczowego Ø300 - data budowy 1985-1986;

b) gazociągu podziemnego Ø250-data rozpoczęcia budowy 1987;

c) kablowej linii energetycznej wysokiego napięcia - brak ustaleń w zakresie daty budowy,

- stanowiła cel decyzji Kierownika Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego [...] Wspólnego dla wszystkich dzielnic m. [...] z dnia [...] września 1987 r. znak [...] o wywłaszczeniu części nieruchomości i ustaleniu odszkodowania, w sytuacji gdy:

- infrastruktura wskazana w pkt I podpkt 2 lit. a skargi została wybudowana przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu;

- organ administracji nie ustalił kiedy dokładnie rozpoczęto i zakończono budowę infrastruktury wskazanej w pkt I podpkt 2 lit. b i c skargi.

3. prawa materialnego, tj. art. 137 "§"[winno być "ust."] 2 ugn przez przyjęcie, że nieruchomość nie może zostać zwrócona skarżącym w części pomimo, że kanał deszczowy i gazociąg znajdują się w linii działki sąsiadującej z drogą, zaś pozostała część działki nadaje się do zwrotu oraz, że kablowa linia energetyczna została wybudowana po upływie 10 lat od dnia wywłaszczenia, co również umożliwia zwrot co najmniej części nieruchomości;

4. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 40 § 2 kpa przez naruszenie prawa skarżących do udziału w postępowaniu na skutek dokonywania doręczeń z pominięciem pełnomocnika ustanowionego w sprawie.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r., w całości; zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania zarówno przed NSA, jak i przed WSA w Łodzi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; ewentualnie wnoszę o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi (k. 77-89, 122 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina Miasto [...], reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...], zastępowana przez r.pr. W. W., wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej (k. 98-99 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1, dalej uchwała I OPS 10/09).

Zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, jednakże z innych powodów, niż wskazane w skardze kasacyjnej skarżącej.

Art. 183 § 1 ppsa stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która, w myśl § 2 tego artykułu, zachodzi między innymi wtedy, gdy w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony od orzekania z mocy ustawy (art. 183 § 2 pkt 4 ppsa). O takim wyłączeniu mówi art. 185 § 2 ppsa stanowiąc, że w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania (§ 1), sąd, któremu sprawę przekazano, rozpoznaje ją w innym składzie. W doktrynie wskazuje się, że rozpoznanie sprawy przez ten sam skład sądu skutkować będzie nieważnością postępowania (postanowienie NSA z 2.2.2005 r. OZ 1281/04, aprobowany przez J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 497, uw. 20, 22; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 778-779, nb 8).

W niniejszej sprawie wyrok z 19 listopada 2014 r. II SA/Łd 916/14, wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie trzech sędziów: Barbary Rymaszewskiej, Czesławy Nowak-Kolczyńskiej i Renaty Kubot-Szustowskiej, został następnie uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2016 r. I OSK 610/15.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Łodzi wydał 17 października 2017 r. (obecnie zaskarżony) wyrok w sprawie II SA/Łd 596/17, a w wydaniu tego orzeczenia brali udział sędziowie: Barbara Rymaszewska, Jolanta Rosińska i Joanna Sekunda-Lenczewska. Sędzia WSA Barbara Rymaszewska brała udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy dwukrotnie – zarówno w składzie orzekającym wyrokiem II SA/Łd 916/14, jak i tym orzekającym wyrokiem II SA/Łd 596/17 – wbrew regulacji wynikającej z art. 185 § 2 ppsa. Oznacza to spełnienie przesłanki nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 4 ppsa.

Stwierdzenie zawarte w art. 183 § 1 ppsa, że Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia z urzędu nieważność postępowania sądowego, oznacza prawo i zarazem obowiązek tego sądu do uchylenia zaskarżonego orzeczenia dotkniętego taką wadą. Powinność ta powoduje, że przedwczesne jest odnoszenie się na obecnym etapie postępowania w jakikolwiek sposób do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Z wyżej wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.