Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 547/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 178 lit. a
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Sędzia WSA Józef Kremis, Jerzy Strzebinczyk, , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję K. W. P. we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r., ok. godz. [...] podczas kontroli drogowej na ul. [...] w P. funkcjonariusze P. stwierdzili, że kierujący samochodem marki [...], nr rej. [...] - W. W. znajduje się w stanie nietrzeźwości. Przeprowadzone urządzeniem elektronicznym badania wykazały zawartość [...] mg/l, [...] mg/l oraz [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu.

W związku z powyższym w sprawie wszczęto dochodzenie, zakończone wniesieniem wobec W. W. aktu oskarżenia o przestępstwo z art. 178a §1 k.k. Niezależnie od prowadzonego postępowania przygotowawczego K. P. P. w D., na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) decyzją nr [...] z dnia [...] r. skierował W. W. na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem.

Od decyzji o skierowaniu na badanie strona złożyła odwołanie ,wnosząc o jej uchylenie. Pełnomocnik strony stwierdził, że podstawą skierowania na badanie jest kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości lub podobnie działającego środka, a fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości został zakwestionowany w całości przez odwołującego się.. Przyznał on jedynie, że znajdował się w unieruchomionym, niesprawnym pojeździe, zajmując miejsce po stronie pasażera. Dlatego też wobec braku prawomocnego orzeczenia sądowego i kwestionowaniu faktu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, wydanie skierowania na badanie psychologiczne jest w ocenie strony nieuprawnione i przedwczesne.

Decyzją z dnia [...]r. K. W. P. we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę zważył, że na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym badaniu psychologicznemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym, skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, użyte przez ustawodawcę określenie "podlega' przesądza o obligatoryjności skierowania na badania osoby, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a cytowanej ustawy. Organ, którego funkcjonariusz ujawnił fakt prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, nie ma możliwości odstąpienia od realizacji ciążącego na nim obowiązku.

Skierowanie na badanie psychologiczne wydaje kierującemu komendant miejski/powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierował pojazdem (§2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy - Dz. U. Nr 69, poz. 622 i z 2007r" Nr 178, poz. 1264), a osoba skierowana obowiązana jest poddać się badaniu w terminie do 30 dni od dnia otrzymania skierowania (§ 2 ust. 10 ww. rozporządzenia).

Sankcją za nie poddanie się badaniu jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy.- Prawo o ruchu drogowym. W ocenie organu odwoławczego z analizy akt postępowania wynika, że K. P. P. w D., wydający decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne zastosował się do terminu, jaki ustawodawca określił w ww. rozporządzeniu (skierowanie wydano po [...] dniach). Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem odwołującej się strony, że decyzja została wydana przedwcześnie. Postępowanie administracyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego, a badanie nie ma charakteru dodatkowej kary za popełniony czyn, lecz ma na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Związane jest to z zapewnieniem uczestnictwa w ruchu drogowym kierowców, posiadających określone predyspozycje. Oczekiwanie na prawomocne rozstrzygnięcie sądu sprawiłoby, że skierowanie osoby na badanie po upływie 30-dniowego terminu byłoby skutecznie zaskarżalne.

Podstawą prawną skierowania na badanie lekarskie jest art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie, że decyzja jest nieuprawniona. W odróżnieniu od konstrukcji art. 124 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, który daje podstawę skierowania na badanie wyłącznie sprawcy, a rozporządzenie nie określa terminu wydania decyzji o skierowaniu, ustawodawca nie uzależnia uprawnienia do kierowania na badanie psychologiczne osoby, od uprzedniego skazania jej prawomocnym wyrokiem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. naruszenie prawa, a w szczególności przepisu art.124 ust.1pkt 2 lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.prawo o ruchu drogowym /Dz.U. z 2005r. Nr108,poz.908 ze zm. ,wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji K. P. z dnia [...]r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi ponownie podniesiono argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto zdaniem skarżącego ,wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, organ kontroli ruchu drogowego nie jest uprawniony na podstawie powołanego przepisu prawa do ostatecznego rozstrzygania czy faktycznie doszło do kierowania pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości w sytuacji gdy osoba, której postawiono taki zarzut kategorycznie temu zaprzecza. Ustalenie tej podstawowej okoliczności, a to faktu kierowania pojazdem i faktu nietrzeźwości kierującego pojazdem, w ocenie skarżącego nie podlega swobodnemu uznaniu administracyjnemu organów kontroli ruchu drogowego. W niniejszej sprawie skarżący kategorycznie zaprzeczał by kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Przed s. R. w D. toczy się postępowanie karne pod sygn.akt [...],które pozwoli na ostateczne zaprzeczenie lub potwierdzenie postawionego skarżącemu zarzutu Dlatego wydanie przez K. P. P. skierowań na badania psychologiczne i lekarskie na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym było nieuprawnione i przedwczesne. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, według art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w tym trybie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Strona skarżąca kwestionuje w niniejszym postępowaniu zasadność skierowania na badania psychologiczne, podnosząc, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do wydania takiego orzeczenia, kwestionując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz kontestując czynności przeprowadzone przez funkcjonariuszy P. w związku z zatrzymaniem w dniu [...] r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 124 ust. 1 pkt 2 a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący w dniu [...]r. w wyniku spożycia alkoholu był w stanie nietrzeźwości – funkcjonariusze P. stwierdzili u skarżącego zawartość [...]mg/l, [...]mg/l,[...]mg/l - alkoholu w wydychanym powietrzu. Skarżący zaprzecza natomiast, iż w stanie nietrzeźwym kierował pojazdem samochodowym i tym samym stwarzał zagrożenie dla innych. W chwili kontroli siedział na miejscu pasażera z wyłączonym silnikiem, czekając na [...], który poszedł po narzędzia do usunięcia awarii auta. Odnosząc się do tych zarzutów zważyć należy, iż z przebiegu zdarzenia, w wyniku którego doszło do zatrzymania do kontroli przez [...] funkcjonariuszy P. skarżącego w dniu [...] r., sporządzona została notatka urzędowa. Wynika z niej również, że skarżącemu zatrzymano za pokwitowaniem prawo jazdy. W aktach administracyjnych sprawy ponadto znajdują się: postanowienie o przedstawieniu zarzutów w sprawie kierowania pojazdem w dniu [...]r. w stanie nietrzeźwości, tj. o przestępstwo z art.178 a par.1 kodeksu karnego, postanowienie P. R. w D. z dnia [...]r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy ,akt oskarżenia z dnia [...] r.przeciwko skarżącemu o przestępstwo z art.178a par. 1 k.k. skierowany do S. R., sygn.akt [...]. Bezspornym jest, że toczy się w S. postępowanie karne pod sygn.akt [...]. W ocenie Sądu w tych okolicznościach spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ kontroli ruchu decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w oparciu o art. 124 ust. 1 pkt 2 a) ustawy Prawo o ruchu drogowym. Późniejsze kwestionowanie tych dowodów w treści wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, nie podparte żadnymi dowodami, nie ma w ocenie Sądu znaczenia dla istoty przedmiotowej sprawy. W rozpatrywanym przypadku organ II instancji dysponował bowiem wystarczającym materiałem dowodowym, aby uznać, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu na badania. Badaniu psychologicznemu z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości podlega kierujący pojazdem silnikowym, przy czym w orzecznictwie sądowym w sprawach karnych przyjmuje się, iż przez prowadzenie pojazdu należy rozumieć zarówno wprawianie pojazdu w ruch, jak i kierowanie nim, nadawanie prędkości oraz hamowanie (por. Komentarz do art. 178 kk w: A. Marek, Kodeks karny. Komentarz Lex 2007 wyd. IV).

Przedmiotowemu badaniu podlegają sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., który to zarzut skarżącemu postawiono. Wobec treści zarzutów skargi wskazać należy, iż określone w tym przepisie przestępstwo kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwym może być popełnione wszędzie tam, gdzie odbywa się ruch pojazdów, a więc także na drogach osiedlowych, parkingach, terenach budowlanych.

Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd miał na uwadze, iż niektórzy komentatorzy ustawy Prawo o ruchu drogowym stoją na stanowisku, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości - ze względu na zasadę domniemania niewinności, może być wydana po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego, w wyniku którego zostanie stwierdzone sprawstwo tej osoby przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. (por. Stefański Ryszard A. Komentarz do art.124 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.05.108.908), [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX, 2008, wyd. III.). Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę stanowiska tego nie podziela. Wskazać bowiem należy, iż odmiennie kwestię tę reguluje § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Nr 69, poz. 622 z późn. zm.), zgodnie z którym właściwy komendant policji wydaje decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba ta kierowała w stanie nietrzeźwości. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym i regulacja ta jest wiążąca dla organów ruchu drogowego uprawnionych do wydania decyzji, o której stanowi przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 a) przedmiotowej ustawy. Stanowisko takie zaprzecza także celowi tej regulacji, która upoważnia organy ruchu drogowego do reagowania na wykazane w postępowaniu przed tymi organami naruszenie przepisów prawa - drogowego oraz karnego. Uprawnienie organów ruchu drogowego do wydawania decyzji o skierowaniu na badania (lekarskie oraz psychologiczne) wprowadzone zostało do ustawy Prawo o ruchu drogowego w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 6 września 2001 r. (ustawa o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. 2001 Nr 129 poz. 1444). W uzasadnieniu projektu ustawy autor nowelizacji wyjaśnia, iż zaproponowana zmiana przepisu art. 124 Prawa o ruchu drogowym miała na w celu usunięcia luki prawnej polegającej na braku określenia w przepisie art. 124 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym organu uprawnionego do kierowania osób, o których mowa w tym przepisie, na badania psychologiczne. Jednocześnie wyjaśniono, iż zaproponowano, aby zamiast sprawcy wypadku, badaniom była poddana osoba podejrzana o jego popełnienie. Autor projektu ustawy wskazuje, iż wynika to z faktu, iż o sprawstwie możemy mówić jedynie po prawomocnym zakończeniu postępowania, co może w przypadku niektórych spraw trwać kilka lat, co mija się z celem przepisu jakim jest prewencja i niedopuszczenie do ruchu osób pozbawionych predyspozycji psychicznych. Podano, iż wprowadzenie takiego przepisu jest szczególnie istotne zważywszy, iż znaczna część wypadków drogowych popełniana jest przez osoby nietrzeźwe (por. strony internetowe Sejmu RP - Sejm III Kadencji nr druku 1668 - http://www.sejm.gov.pl.).Decyzja ustawodawcy o rozszerzeniu zakresu badań psychologicznych na osoby, które kierując pojazdami silnikowymi w stanie nietrzeźwości, a także osoby, które uporczywie naruszając przepisy przekroczyły 24 punkty karne jest słuszna zdaniem innych komentatorów albowiem zachowania wymienionych kierujących świadczą o ich nieprzystosowaniu, polegającym na braku szacunku do drugiego człowieka i dla prawa, a zatem winni być zbadani przez specjalistę. Czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem na drogach. kierowanie ruchem i jego kontrolowanie ustawodawca powierzył policji – art.129 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została po [...] dniach od zatrzymania skarżącego wobec kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, co zostało w sposób wystarczający wykazane, a więc zgodnie z wskazaną regulacją prawną. Decyzja zdaniem Sądu wbrew twierdzeniu strony skarżącej nie została wydana przedwcześnie.

Sąd orzekający podziela również stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego. Skierowanie przez organ P. na badanie nie ma charakteru dodatkowej kary za popełniony czyn, lecz ma na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Związane jest to z zapewnieniem uczestnictwa w ruchu drogowym kierowców, posiadających określone predyspozycje. Oczekiwanie na prawomocne rozstrzygnięcie Sądu sprawiłoby, że skierowanie osoby na badanie po upływie 30-dniowego terminu byłoby skutecznie zaskarżalne

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W tych okolicznościach skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.