Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 835/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 r., na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 16 grudnia 2016 r. odmawiającego J. N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2012 r. do stycznia 2013 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad wysokość 10.000 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że łącznie z egzekucją w niniejszej sprawie toczy się postępowanie zabezpieczające w VAT za kolejne okresy na kwotę ponad 10.000.000 zł. Od dłuższego czasu wszystkie rachunki bankowe skarżącego są zajęte. Zajęciu ulegają także inne składniki majątku jak: udziały czy nadpłata w podatku. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości ani oszczędności, które choć w przybliżeniu pozwoliłby mu na zgromadzenie środków na wpis. Skarżący wskazał również, że działalność gospodarcza nie jest wykonywana od 30 kwietnia 2014r. Za 2014r. z tytułu zatrudnienia i sporadycznych umów o dzieło osiągnął jedynie dochód w kwocie ok. 40.000 zł. Pozostałe źródła dochodu w 2014r. były jednorazowe – dochód związany z likwidacją działalności i wyprzedażą zapasów 27.600 zł oraz zbycie 49 z 50 udziałów w H. sp. z o.o. 9.800 zł. Aktualnie skarżący zamieszkuje w mieszkaniu brata dzięki jego uprzejmości, partycypując

w miarę możliwości w części kosztów.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi 1.286,16 zł netto. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę 1.289 zł (wydatki mieszkaniowe, media, Internet, wyżywienie, środki czystości, ubrania). Posiada oszczędności w kwocie 1.500 zł oraz 1 udział w H.Sp. z o.o. o wartości nominalnej 100 zł. Nie posiada przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Z żoną od 2011r. ma wyłączoną małżeńską wspólność majątkową.

Ze znajdującego się w aktach zeznań podatkowych skarżącego za 2014r. wynika, że za powyższy okres z tytułu stosunku pracy uzyskał dochód w kwocie 22.567,95 zł z tytułu działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło

i zlecenia) 17.666,25 zł, z tytułu zbycia udziałów 9.800 zł, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej 27.600,42 zł (przychód 494.453,72 zł). Ponadto skarżący przedłożył: zaświadczenie o zarobkach; zawiadomienia w sprawie zajęcia zabezpieczającego; decyzję w sprawie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych; zarządzenia zabezpieczenia; wyciągi z rachunków bankowych; fakturę za Internet – 89,90 zł; oświadczenie o posiadaniu oszczędności w kwocie 1.500 zł; oświadczenie

o źródle utrzymania – wynagrodzenie za pracę 1.286,16 zł; oświadczenie

o nieposiadaniu samochodu przez skarżącego; oświadczenie o nieposiadaniu przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej; oświadczenie, że lokal zamieszkuje

na podstawie ustnej umowy nieodpłatnego użyczenia; korespondencję mailową

z bankiem; PIT-37 żony skarżącego za lata 2013-2014 z których wynika, że za powyższe okresy z tytułu umowy o pracę uzyskała odpowiednio dochód w kwotach 12.271,04 oraz 1.966,58 zł; PIT-36L skarżącego za 2013r. z którego wynika, że za powyższy okres z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał dochód w kwocie 1.053.494,65 zł (przychód 45.022.112,69 zł).

W piśmie z dnia 2 listopada 2015r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił,

że dochód uzyskany za 2013r. przez skarżącego w kwocie ponad miliona złotych został przeznaczony na spłatę zobowiązań kredytowych. W konsekwencji dochód

z działalności gospodarczej nie stanowił "czystego dochodu" skarżącego, albowiem został w całości spożytkowany na spłatę zobowiązań i nie pozwolił poczynić oszczędności.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 9 listopada 2015r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy utrzymał w mocy powyższe postanowienie).

W dniu 7 marca 2016r. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – częściowego zwolnienia z wpisu od skargi ponad wysokość 20.000 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że posiada stałe źródło dochodu, ale dochód z tytułu stosunku pracy jest niewielki (od 2016r. 1.355,69 zł netto) i ledwo starcza na pokrycie bieżących potrzeb. Skarżący wskazał również, że łącznie

z egzekucją w niniejszej sprawie toczy się postępowanie zabezpieczające w VAT za kolejne okresy na kwotę ponad 10.000.000 zł. Od dłuższego czasu wszystkie rachunki bankowe są zajęte. Zajęciu ulegają także inne składniki majątku takie jak: udziały czy nadpłata w banku. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości czy oszczędności, które choć w przybliżeniu pozwoliłyby mu na zgromadzenie środków na wpis. Działalność nie jest wykonywana od 30 kwietnia 2014r. Skarżący podniósł, że za 2015r. z tytułu zatrudnienia uzyskał 30.000 zł dochodu. Aktualnie zamieszkuje w mieszkaniu brata dzięki jego uprzejmości, partycypując

w miarę skromnych możliwości w części kosztów. Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Żona skarżącego posiada oszczędności w kwocie 36.000 zł oraz niewielkie stałe wynagrodzenie. W 2015r. osiągnęła dochód w kwocie 7.518,78 zł. Skarżący oświadczył, że załączniki przekazane z poprzednio złożonymi formularzami i pismami pozostają aktualne, w związku z czym wniósł o ich uwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi 1.355,69 zł netto. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę 1.289 zł (wydatki mieszkaniowe, media, Internet, wyżywienie, środki czystości, ubrania). Posiada oszczędności w kwocie 7.000 zł oraz 1 udział w H. Sp. o.o. o wartości nominalnej 100 zł. Nie posiada przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Z żoną od 2011r. ma wyłączoną małżeńską wspólność majątkową.

Ponadto w piśmie z dnia 4 marca 2016r. skarżący oświadczył, że jego sytuacja majątkowa nie uległa istotnej zmianie. W dniu 30 stycznia 2016r. otrzymał darowiznę od córki w kwocie 9.000 zł, z której to kwoty obecnie pozostało ok. 7.000 zł; żona skarżącego od 1 października 2015r. jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem wynoszącym od stycznia 2016r. 1.360,69 zł netto; żona skarżącego w znacznej części utrzymuje się z oszczędności które przechowuje poza systemem bankowym, dokonując jedynie cyklicznych niewielkich wpłat na potrzeby finansowania bieżącego utrzymania oraz regulowania rat kredytowych; źródłem oszczędności żony skarżącego były środki pochodzące ze sprzedaży w dniu 20 grudnia 2012r. lokalu mieszkalnego za kwotę 230.000 zł; z powyższej kwoty pokrywała koszty bieżącego utrzymania oraz dokonała w dniu 19 marca 2014r. darowizny na rzecz córki w kwocie 90.495 zł (równowartość 18.000 GBP).; z przedmiotowych oszczędności żona skarżącego dokonywała także spłaty kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na nieruchomość, która przypadła jej na wyłączną własność w wyniku podziału majątku wspólnego; w okresie 2013-2015 wysokość spłaconych rat wraz z odsetkami to kwota 87.881,74 zł; saldo zadłużenia kredytu obecnie wynosi 361.920 zł.

Do wniosku dołączono: umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego zawartą w formie aktu notarialnego; zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych; potwierdzenie wykonania przelewu zagranicznego; zaświadczenie z banku o wysokości spłaconego kapitału oraz odsetek od kredytu przez żonę skarżącego; oświadczenie żony skarżącego o posiadaniu oszczędności w kwocie 36.000 zł; zaświadczenie

o zarobkach skarżącego; roczne zeznanie podatkowe żony skarżącego za 2015r.

z którego wynika, że za powyższy rok z tytułu umowy o pracę uzyskała dochód

w kwocie 7.518,78 zł; zeznanie podatkowe skarżącego za 2015r. z którego wynika,

że za powyższy rok z tytułu umowy o pracę oraz działalności wykonywanej osobiście uzyskał łączny dochód w kwocie 30.553,75 zł; umowę darowizny z dnia 30 stycznia 2016r.; zaświadczenie o zarobkach żony skarżącego.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zmianę postanowienia z dnia 9 listopada 2015r. (postanowieniem

z dnia 9 maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy utrzymał w mocy powyższe postanowienie).

Wyrokiem z dnia 19 lipca 2016r. Sąd oddalił skargę.

W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I wzywające

do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 50.000 zł wpłynął złożony

na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – częściowego zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10.000 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że posiada stałe źródło dochodu, ale dochód z tytułu stosunku pracy jest niewielki (od 2016r. 1.355,69 zł netto) i ledwo starcza na pokrycie bieżących potrzeb. Skarżący wskazał również, że łącznie

z egzekucją w niniejszej sprawie toczy się postępowanie zabezpieczające w VAT za kolejne okresy na kwotę ponad 10.000.000 zł. Od dłuższego czasu wszystkie rachunki bankowe są zajęte. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości czy oszczędności, które choć w przybliżeniu pozwoliłyby mu na zgromadzenie środków na wpis, tym bardziej, że aby uiścić wpis od skargi w kwocie 100.000 zł zmuszony został dodatkowo się zadłużyć. Działalność gospodarcza nie jest wykonywana od 30 kwietnia 2014r. Skarżący podniósł, że za 2015r. z tytułu zatrudnienia uzyskał 30.000 zł dochodu. Aktualnie zamieszkuje w mieszkaniu brata dzięki jego uprzejmości, partycypując w miarę skromnych możliwości w części kosztów. Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Jednak nawet, gdyby uznać, że żona

z majątku osobistego zobligowana jest udzielić pomocy skarżącemu przy wniesieniu wpisu, to stan jej majątku na to nie pozwala, gdyż posiada oszczędności w wysokości 17.550 z, niewielkie stałe wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.360,69 zł netto oraz kredyt do spłacenia. Skarżący oświadczył, że załączniki przekazane z poprzednio złożonymi formularzami i pismami pozostają aktualne, w związku z czym wniósł o ich uwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi 1.355,69 zł netto. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę 1.289 zł (wydatki mieszkaniowe, media, Internet, wyżywienie, środki czystości, ubrania). Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł.

W piśmie z dnia 16 listopada 2016r. skarżący wskazał, że będąc zmuszony

do uiszczenia ogromnej kwoty wpisu – 100.000 zł, a jednocześnie przekonanym

o niezasadności stawianych mu zarzutów zaciągnął pożyczkę w spółce H.

Sp. z o.o., którą w całości spożytkował na wniesienie wpisu, co z uwagi na blokadę kont bankowych zmuszony był zrobić za pośrednictwem kancelarii pełnomocnika. Skarżący obecnie pozostaje z wielomilionowymi zaległościami podatkowymi, brakiem majątku

i źródeł istotnych przychodów, a jednocześnie z niespłaconą pożyczką w wysokości 100.000 zł. Skarżący nie posiada zdolności kredytowej, co powoduje, że uwzględnienie powyższego wniosku nie tylko jest jedynym sposobem na wykonanie wezwania do uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, ale stanowi w rzeczywistości warunek zapewnienia skarżącemu konstytucyjnego prawa do sądu. Uiszczenie w sytuacji skarżącego wpisu w wysokości 100.000 zł stanowić powinno wystarczający przejaw determinacji skarżącego w obronie swych praw oraz dostateczny warunek poddania decyzji podatkowych gruntownej kontroli sądowej. W konsekwencji skarżący wniósł

o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10.000 zł.

Do wniosku dołączono: zaświadczenie o zarobkach skarżącego oraz żony skarżącego; umowę pożyczki; potwierdzenie wypłaty gotówki; wydruk z rachunków bankowych; oświadczenie żony skarżącego o posiadanych oszczędnościach w kwocie 17.550 zł, które są przechowywane poza sektorem bankowym.

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

We wniesionym na to postanowienie sprzeciwie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez częściowe zwolnienie go od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 10.000 zł. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący podczas prowadzenia działalności gospodarczej już w 2013 r. powinien z pokrzywdzeniem swoich wierzycieli odkładać środki na poczet ewentualnych, przyszłych kosztów sądowych oraz poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że okoliczność zadłużenia się dla uiszczenia wpisu od skargi uzasadnia zdolność pozyskania środków na wpis od skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy

o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem

w sprawie (art. 199 p.p.s.a.).Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych

w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wskazać należy, że prawo pomocy wywodzi swoją genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa

i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Koszty procesu przerzucane są bowiem na innych i z tego tytułu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a.

(vide: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r., sygn. akt I FZ 385/13, dostępne

w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych

z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (vide postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08).

Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy.

Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika niezbicie, że to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek przekonania sądu, iż w jej przypadku zachodzą ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku

o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami

o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 9 września 2004r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.,

z dnia 7 marca 2006r., sygn. akt OZ 211/06, niebubl.).

To zatem strona ma przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.),

ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające

na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i pozostawiony został uznaniu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić również należy, że art. 255 p.p.s.a. stanowi podstawę do wezwania strony, a nie organów państwowych, czy też jakichkolwiek instytucji, do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych.

Zwrócić należy także uwagę, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.).

Mając na uwadze powyższe Sąd w pełni podziela stanowisko Referendarza sądowego, że składający wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku, nie wykazał zasadności udzielenia mu prawa pomocy. Przede wszystkim rację ma Referendarz, że z przedłożonych w trakcie postępowania dokumentów oraz oświadczeń nie można jednoznacznie ustalić, jaki jest rzeczywisty stan finansowy i majątkowy skarżącego oraz jego żony. W ocenie Sądu oceny tej nie zmienia również argumentacja przedstawiona w sprzeciwie przez pełnomocnika skarżącego. Zdaniem Sądu złożone oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, przedłożone na wezwanie Referendarza oraz argumentacja przedstawiona w sprzeciwie są niewystarczające

do oceny, czy strona rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że jest to już trzeci wniosek skarżącego w przedmiotowej sprawie o przyznanie prawa pomocy. Większość okoliczności była już podnoszona na etapie wcześniej rozpoznawanych wniosków, które zostały poddane ocenie Referendarza sądowego

w prawomocnych postanowieniach z dnia 9 listopada 2015 r. oraz 8 kwietnia 2016 r.

Słusznie zaakcentował w swoim rozstrzygnięciu Referendarz, że skarżący

w latach 2013-2014 prowadził działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Jednocześnie przynosiła ona znaczny przychód (za powyższy okres odpowiednio 45.022.112,69 zł oraz 494.453,72 zł). Pozwoliło to skarżącemu spłacić w krótkim okresie (styczeń 2014r.) kredyt w wysokości 1.000.000 zł. Zgodzić się trzeba z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, według której przedkładanie należności

o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obecnie, zgodnie z przedłożonymi przez skarżącego oświadczeniami utrzymuje się on z wynagrodzenia za prace wypłacanego w kwocie 1.355,69 zł. Zamieszkuje na zasadzie użyczenia w lokalu należącym do brata skarżącego. Nie posiada nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych. Nie posiada oszczędności ani pojazdów. Skarżący konsekwentnie podkreśla również okoliczność, że z żoną posiada rozdzielność majątkową i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Odnosząc się do powyższego kolejny raz wskazać należy, że kwestia pozostawania skarżącego w rozdzielności majątkowej z żoną wbrew twierdzeniom strony może wpłynąć na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Przywołać w tym miejscu wypada postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008r., sygn. akt

II FZ 146/08, w którym podkreślono, iż zgodnie z art. 23, art. 27 oraz art. 128 ustawy

z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu rozdzielność majątkowa małżonków. Powołać również można tezę postawioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, w którym Sąd stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Potwierdzają to również inne orzeczenia, z których wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa lub że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której

to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11). Dopiero uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa.

Z załączonych do sprzeciwu zaświadczeń o zarobkach żony skarżącego wynika, że pobiera ona z tytułu umowy o pracę (od 1.10.2015r.) w E. S.C. miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1.360,69 zł. W okresie wcześniejszym była zatrudniona

w niepełnym wymiarze czasu pracy w firmie "O." i z tego tytułu pobierała wynagrodzenie przeciętnie 370,91 zł. Oświadczyła, że posiada oszczędności w kwocie 17.550 zł. Słusznie Referendarz w zakresie powyższych oszczędności podał, że ich źródłem są środki pochodzące ze sprzedaży w dniu 20 grudnia 2012r. lokalu mieszkalnego za kwotę 230.000 zł. Jak wynika z przedłożonego materiału dowodowego (zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych) żona skarżącego w dniu 19 marca 2014r. darowała córce kwotę 90.495 zł (równowartość 18.000 GBP).

W ocenie Sądu nie można zaakceptować sytuacji, że żona skarżącego, która powinna partycypować w kosztach sądowych regularnie spłaca raty kredytu, a więc należności cywilnoprawne, a jednocześnie jej mąż oczekuje pomocy państwa w postaci prawa pomocy. Jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy,

w 2015r. zostały spłacone raty i odsetki od kredytu w łącznej kwocie 87.881,74 zł. Sąd podkreśla, że w orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności

o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do podnoszonej nowej okoliczności, którą było zawarcie umowy pożyczki w wysokości 100.000 zł, w całości przeznaczonej na opłacenie wpisu od skargi, poprawnie Referendarz wskazał, iż pomimo oszczędności żony, całość wpisu od skargi (jak wynika z załączonych dokumentów) została sfinansowana z pożyczki udzielonej skarżącemu przez spółkę H. Sp. z o.o. Zatem skarżący nie korzystał ze środków finansowych żony w żadnym procencie, aby uiścić wymagany wpis od skargi. Sąd zgadza się z oceną Referendarza, że skoro skarżący był w stanie zgromadzić środki finansowe na opłacenie wpisu od skargi to również jest w stanie zgromadzić środki finansowe na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi. Powyższa teza jest o tyle zasadna, że niedopuszczalnym jest żądanie przez skarżącego pomocy Państwa w finansowaniu kosztów procesu, skoro

w 2014r. przeznaczył kwotę 1.000.000 zł celem spłaty kredytu, a jednocześnie żona skarżącego, która powinna partycypować w kosztach sądowych, spłaca zobowiązania prywatnoprawne, a dodatkowo w dniu 19 marca 2014r. dokonuje darowizny na rzecz córki kwoty 90.495 zł (równowartość 18.000 GBP), a więc kwoty prawie dwukrotnie wyższej niż wynosi wpis od skargi kasacyjnej. Doświadczenie życiowe oraz logika podpowiadają w tej sytuacji, że skarżący jest w stanie wejść w posiadanie środków wystarczających na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej.

Reasumując, Sąd w sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny,

co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, a nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności,

a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Sąd stwierdza, że Referendarz w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji materialnej skarżącego. Prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Powyższej oceny skarżący skutecznie nie podważył w sprzeciwie. Argumenty

o konieczności regulowania zobowiązań wobec kontrahentów oraz banku, zobowiązaniach finansowych żony oraz zaciągniętej przez skarżącego pożyczce zostały przez Referendarza i Sąd rozważone i ocenione na etapie obecnego oraz poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy. To, że strona nie zgadza się

z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Referendarza nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak

w sentencji.