Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1192/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
uchylono czynność
określono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane
Powołane przepisy: article: art. 27 c
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr) WSA Krystyna Daniel Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J.G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 lipca 2010., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji , II. uchyla czynność polegającą na wystawieniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. w dniu 21 kwietnia 2010r. tytułu wykonawczego nr : [...], III. orzeka , że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane , IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego J.G. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. jako organ egzekucyjny na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 64 a § 1 pkt 1, art. 119, art. 120, art. 121 § 4 i § 5, art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954 ze zm.) w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) nałożył na zobowiązanego J.G. grzywnę w wysokości 42.845,60 zł w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w odpisie tytułu wykonawczego z dnia 21 kwietnia 2010 roku, znak: [...], nałożył obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie postanowienia w wysokości 68, 00 zł oraz wezwał jednocześnie zobowiązanego do: uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie postanowienia, tj. łącznej kwoty 42.905, 60 zł w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia oraz wykonania w terminie do 30 dni od dnia otrzymania postanowienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z dnia 21 kwietnia 2010 roku. Poinformował też, że o wykonaniu obowiązku należy niezwłocznie powiadomić organ egzekucyjny, a w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, orzeczone zostanie wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. W przypadku natomiast nieuiszczenia grzywny i opłaty za postanowienie w ww. terminie, kwota ta zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] maja 2004 roku, znak: [...], nakazano J.G. rozbiórkę na własny koszt garażu wybudowanego na działce ewidencyjnej numer 1 , w odległości 15,00- 17, 20 m od krawędzi drogi krajowej nr [...]. Przedmiotowa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2009 roku, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 września 2009 roku, sygn. akt II SA/Kr 650/09 oddalił skargę J.G. na ww. decyzję WINB w K.

Wobec tego faktu, organ - działając w trybie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. ) pismem z dnia 24 lutego 2010 roku, znak: [...] poinformował J.G. o ciążącym na nim a nie zrealizowanym obowiązku, w postaci rozbiórki budynku garażu. W dniu 18 marca 2009 roku pracownicy Inspektoratu przeprowadzili na nieruchomości czynności kontrolne mające na celu sprawdzenie wykonania nałożonego obowiązku. Ustalenia przeprowadzonej kontroli wykazały, iż zobowiązany nie wykonał nałożonego pensum. W związku z niezrealizowaniem nałożonego obowiązku, jak również z uwagi na jego publicznoprawny charakter, zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954) pisemnie upomniano i wezwano zobowiązanego do wykonania przedmiotowej rozbiórki, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego - upomnienie z dnia 19 marca 2010 roku, znak: [...]. Następnie wskazano, iż rutynowe czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 19 kwietnia 2010 roku wykazały, iż stan faktyczny na działce ewidencyjnej numer 1 w M. nie uległ zmianie od czasu ostatnich czynności kontrolnych przeprowadzonych na w/w nieruchomości i tym samym, obowiązek nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] maja 2004 roku, znak: [...] w przedmiocie rozbiórki budynku garażu usytuowanego na powołanej działce nie został zrealizowany. W zaistniałej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. mając na uwadze treść art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954), który stanowi, iż w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, wszczął postępowanie egzekucyjne, mające na celu wyegzekwowanie nałożonego obowiązku - tytuł wykonawczy z dnia 21 kwietnia 2010 roku (w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 26.04.2010 r.). W dniu 28 kwietnia 2010 roku J.G. złożył zarzuty oraz wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 roku, znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. uznał wniesione zarzuty, w postaci: określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie wystawionego w dniu 21 kwietnia 2010 roku tytułu wykonawczego - za bezzasadne. Następnie, w dniu 30 kwietnia 2010 r. wpłynęło pismo K.G. wnoszące o " (...) wyłączenie spod egzekucji garażu położonego na działce ew. nr 1, stanowiącej współwłasność wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania dot. nakazu rozbiórki garażu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wezwał wnoszącą - w związku z art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - do przedłożenia bądź wskazania dowodów lub dokumentów na słuszność złożonego żądania. K.G. przy piśmie z dnia 19 maja 2010 roku przedłożyła w PINB w L. kopie żądanych dokumentów, niemniej jednak ich analiza wykazała brak - w ocenie organu - podstaw uzasadniających wyłączenie spod egzekucji wybudowanego na dz. ew. nr 1 w M. budynku garażu. W świetle powyższych okoliczności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. postanowieniem z dnia [...] maja 2010 roku, znak: [...] odmówił wyłączenia spod egzekucji wybudowanego budynku garażu o wymiarach rzutu poziomego 7, 00 x 7,00 m, zlokalizowanego na działce ewidencyjnej numer 1, położonej w miejscowości M. , gmina L. Nawiązując jednak ponownie do treści powołanego uprzednio art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej wskazano, iż organ egzekucyjny nakładając na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia jest zobligowany w pierwszej kolejności do zbadania, czy wydany nakaz rozbiórki dotyczy budynku w rozumieniu uregulowań zawartych w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z poz. zm.), czy może innego niż budynek obiektu budowlanego. Zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu prawa, pod pojęciem budynku należy rozumieć, cyt.: "(...) taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach". Wskazano, iż w przedmiotowej sprawie orzeczony nakaz rozbiórki dotyczy budynku garażu, wobec czego, ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki ww. obiektu, stosować należy - zgodnie z intencją ustawodawcy - przepisy art. 121 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sytuacji gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Natomiast § 5 stanowi iż, wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Jak wynika z powyższego istotne znaczenie ma powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku garażu, która wynosi 49, 00 m2 (wymiary rzutu poziomego 7,00x 7,00 m). Wobec powyższego wskazano, iż zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 27 maja 2010 roku w sprawie ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2010 r. ustalono, iż cena ta wynosi 4372 zł. Zatem 1/5 tej ceny wynosi 874,40 zł. W związku z powyższym wysokość naliczonej grzywny opiewa na sumę 42. 845,60 zł. podkreślono, iż w zaistniałej sytuacji sposób obliczenia grzywny i jej wysokość nie są kwestią uznaniową organu i nie zależą od oceny organu prowadzącego egzekucję, lecz kwota ta obliczana jest w oparciu o zastosowanie sztywnych kryteriów, wskazanych w wyżej zacytowanym przepisie prawa, gdzie jak wskazano - stanowi ona iloczyn powierzchni zabudowy przeznaczonego do rozbiórki budynku oraz 20% ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Wyjaśniono również, iż nałożona grzywna stanowi wyłącznie środek przymusu, którego celem jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego nałożonego na niego obowiązku. W razie niewykonania przedmiotowego obowiązku w terminie, orzeczony zostanie kolejny środek egzekucyjny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postaci wykonania zastępczego.

W zażaleniu na postanowienie PINB w L. z dnia [...] czerwca 2010 r. J.G. podniósł, że nie ma prawnej możliwości wykonania obowiązku gdyż jego wykonanie będzie równoznaczne z naruszeniem prawa współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości . Ponieważ organ I instancji jest w posiadaniu dokumentów, z których wynika, że K.G. – jego żona jest współwłaścicielką budynku, powinna być ona uznana za osobę zobowiązaną w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 stycznia 2010 r. I SA/Sz 832/2009 Lex Polonica nr 2239713 "nie do przyjęcia jest, aby małżonek zobowiązanego, którego odpowiedzialność rozpoczyna się w związku z przymusowym dochodzeniem należności, był objęty mniejszą ochroną prawną aniżeli sam zobowiązany. Skoro małżonek zobowiązanego odpowiada składnikami majątku wspólnego i musi znosić egzekucję z tych składników, to tym samym musi otrzymać upomnienie wyrażające ostrzeżenie o tym, że w związku z nieuregulowaniem należności przez zobowiązanego, zachodzą okoliczności do przymusowego wykonania obowiązku w drodze egzekucji ze składników majątku wspólnego. Brak przesłania upomnienia stanowi bowiem istotne uchybienie procesowe i daje podstawę do zgłoszenia zarzutu (art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a następnie do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt. 7 ww. ustawy). Zobowiązany podniósł zatem, że wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z powołanej decyzji z pominięciem prawa strony do udziału w postępowaniu administracyjnym i następującym po nim postępowaniu egzekucyjnym stanowiłoby naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz konstytucyjnego prawa własności. Wniósł o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia przez organ II instancji wniosku K.G. o wstrzymanie wykonania decyzji.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia J.G. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu podniesiono, że w ocenie organu odwoławczego zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Egzekucja w przedmiotowym postępowaniu dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego tj. rozbiórki na własny koszt wybudowanego budynku garażu. Zgodnie z art. 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Jeżeli przedmiotem takiego obowiązku jest przymusowa rozbiórka budynku lub jego części, wysokość grzywny stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 5 cyt. ustawy). Wobec faktu, że przedmiotem egzekwowanego obowiązku jest rozbiórka budynku garażu, stwierdzić należy, że organ egzekucyjny prawidłowo nałożył na zobowiązanego grzywnę w oparciu o art. 121 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . Ponadto PINB prawidłowo obliczył wysokość nałożonej grzywny. Skarżone postanowienie zawiera wymagane w art. 122 § 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, iż w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku będzie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego.

Co do podniesionej w zażaleniu okoliczności, że K.G. jest współwłaścicielką garażu będącego przedmiotem rozbiórki, wobec czego powinna zostać uznana za zobowiązaną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdzono, że: "należy zauważyć, że z akt postępowania egzekucyjnego wynika, iż według zobowiązanego P. K.G. została pominięta jako strona na etapie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją WINB z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...] (...). Zatem powyższe uwagi zobowiązanego sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości ostatecznej decyzji WINB z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...]. Podkreślić należy, że kwestie te nie mogą być badane w niniejszym postępowaniu zażaleniowym, bowiem przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie badanie prawidłowości postanowienia PINB z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ odwoławczy wskazuje, że zgodnie z art. 29 § 1 PostEgzU organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności egzekwowanego obowiązku, zatem weryfikacja decyzji ostatecznej, z której wynika obowiązek, nie jest możliwa w postępowaniu egzekucyjnym."

Odnośnie podniesionej w zażaleniu przez skarżącego uwagi, że grzywna w celu przymuszenia została na niego nałożona pomimo złożonego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną WINB z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...], organ odwoławczy wyjaśnił, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie ma znaczenia dla postępowania egzekucyjnego. Dopiero wyeliminowanie decyzji ostatecznej z obrotu prawnego lub wstrzymanie jej wykonania miałoby znaczenie dla toku tego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 2 PostEgzU wygaśnięcie obowiązku stanowi przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W myśl natomiast art. 56 § 1 pkt 1 PostEgzU w razie wstrzymania wykonania obowiązku postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu.

Ustosunkowując się do uwagi, że żalący nie ma prawnej możliwości wykonania obowiązku, jeżeli jego wykonanie będzie równoznaczne z naruszeniem prawa współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości budowlanej wskazano, że stanowi ona w istocie zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, o którym mowa w art. 33 pkt 5 PostEgzU, a środkiem prawnym służącym kwestionowaniu dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej są zarzuty, rozpatrywane przez PINB w odrębnym trybie (art. 34 § 4 PostEgzU). Nie mogą być zatem rozpoznane w toku postępowania w sprawie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Dodatkowo wskazano, że odnośnie zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym wypowiedział się PINB w postanowieniu z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...], którym uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne. Jak wynika z akt postępowania egzekucyjnego skarżący nie złożył zażalenia na powyższe postanowienie.

Organ odwoławczy nadmienił, że prawomocnym wyrokiem z dnia 8 września 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 650/09 WSA oddalił skargę na decyzję WINB z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB z dnia [...] maja 2004 r. znak: [...], którą nałożono obowiązek egzekwowany w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Ma to istotne znaczenie, gdyż przedmiotem oceny WSA były przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji WINB z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...], w tym przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 Kpa tj. niewykonalność decyzji w dniu jej wydania, która ma charakter trwały. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. z późn. zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro według zobowiązanego K.G. została pominięta jako strona na etapie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją WINB z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...], a WSA oddalając skargę prawomocnym wyrokiem z dnia 8 września 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 650/09 przesądził, że nie zachodzi żadna z przesłanek do stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji WINB - w tym, że decyzja w dniu jej wydania nie była niewykonalna - to organy administracji publicznej związane są wyżej wymienionym prawomocnym wyrokiem WSA (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 716/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. J.G. zarzucił naruszenie art. 26 § 1 w związku z art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie oraz wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanawiania,

2) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego PINB przesłał na jego nazwisko upomnienie, a następnie wystawił tytuł wykonawczy z dnia 21 kwietnia 2010 r. Tak w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym postępowanie egzekucyjne, jak i w samym postępowaniu egzekucyjnym organ pominął fakt, że współwłaścicielką, na zasadzie wspólności majątkowej, budynku objętego nakazem rozbiórki jest jego żona K.G. . Również wobec braku rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami wyegzekwowanie grzywny w celu przymuszenia, nałożonej kwestionowanymi w niniejszej skardze postanowieniami, będzie możliwe w zasadzie tylko z majątku wspólnego. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Uzupełnienie regulacji zawartej w powołanym przepisie stanowi art. 27c ustawy, w świetle którego jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 listopada 2008 r. III SA/Łd 303/08 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że "każde prowadzenie egzekucji przeciwko zobowiązanemu z majątku wspólnego wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków". Szerokiej interpretacji dokonał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 września 2008 r. sygn. I SA/Kr 696/08. Skarżący wskazał również, że postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek K.G. o wznowienie postępowania w sprawie [...] dotyczącej nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. pomimo otrzymania informacji, że w postępowaniu tym nie brały udziału wszystkie strony postępowania, kontynuuje postępowanie egzekucyjne, celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego w powołanej decyzji. Organ egzekucyjny powołuje się w tym miejscu na orzecznictwo sądów administracyjnych, w świetle których dopóki w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna będąca tytułem wykonawczym w danym postępowaniu egzekucyjnym, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tejże decyzji. Skarżący podniósł, że wyegzekwowanie nakazu rozbiórki garażu, którego współwłaścicielem jest również jego żona, przed rozpatrzeniem sprawy wszczętej wnioskiem o wznowienie postępowania, spowoduje, że to drugie postępowanie stanie się bezprzedmiotowe. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ nie rozróżnia przesłanek nieważności postępowania, które z urzędu podlegały ocenie WSA w sprawie sygn. II SA/Kr 650/09 od przesłanek wznowienia postępowania z uwagi na pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Niezależenie natomiast od oceny prawnej czy jego żona miała prawo uczestniczyć jako strona w postępowaniu administracyjnym czy nie, postępowanie egzekucyjne ma bezpośredni wpływ na jej prawa i obowiązki, tymczasem jest ona pozbawiona udziału w tym postępowaniu oraz zgłaszania własnych zarzutów co do czynności organu egzekucyjnego. Organy tak I, jak i II instancji prowadzące postępowanie administracyjne i egzekucyjne konsekwentnie ignorują fakt istnienia współwłasności małżeńskiej najpierw nie uznając żony za stronę postępowania, a następnie poprzez nieuwzględnienie jej osoby w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli narusza ona przepisy postępowania w sposób, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga jest zasadna.

Celem każdej egzekucji jest wyegzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w tym przypadku – nakazu rozbiórki budynku garażu.

Zgodnie z art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanym jest m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, co oznacza, że zobowiązanym w rozumieniu wskazanego przepisu jest w niniejszej sprawie wyłącznie skarżący.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia możliwości prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków (rozbiórka budynku na nieruchomości będącej przedmiotem wspólności majątkowej małżeńskiej) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jedynie na męża, jako osobę zobowiązaną w myśl ww. art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

WINB nie ustosunkował się w ogóle do zarzutu odwołania dotyczącego pominięcia w postępowaniu egzekucyjnym żony zobowiązanego ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że wiąże go ostateczna decyzja w przedmiocie nakazu rozbiórki, a tej nie może weryfikować (co jest oczywiste). Można zatem przyjąć, że albo WINB nie zrozumiał zarzutów odwołania i skargi, albo uznał, że w sytuacji gdy ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę skierowana została do J.G. , to tylko przeciwko niemu organ mógł i powinien wystawić tytuł wykonawczy. Organ nie zauważył, że w niniejszym przypadku oznacza to, iż pomimo, że samo zobowiązanie dotyczy tylko jednego z małżonków, to egzekucja dotycząca przedmiotu wspólności majątkowej małżeńskiej (budynku garażu będącego częścią składową nieruchomości) skierowana została faktycznie, ale bez podstawy prawnej, w stosunku do drugiego małżonka, który stał się w ten sposób "współzobowiązanym".

Żona skarżącego nie ma obowiązku rozbiórki garażu, a zgodnie z przepisami regulującymi ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej art.34-43 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma m.in. prawo do współposiadania oraz korzystania z garażu, zarządzania nim. Jej ewentualna odpowiedzialność znoszenia rozbiórki obiektu (art.41 § 1 krio) aktualizuje się dopiero w postępowaniu egzekucyjnym poprzez możliwość sięgnięcia do majątku wspólnego, należącego także do małżonka dłużnika, ale w sposób zgodny z prawem. Dlatego organ winien rozważyć możliwość zastosowania art.27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Odpowiedzialność małżonka osoby zobowiązanej oznacza, iż nie jest on "zobowiązanym" w myśl art. 1 a) pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem nie ciąży na nim wykonanie żadnego prawnego obowiązku ani pieniężnego ani niepieniężnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art.27c wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z małżonków za zobowiązanego. Oznacza to, że wymieniony przepis ma zastosowanie właśnie wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy, a drugi takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Gdyby oboje małżonkowie mieli status zobowiązanego, to jest oczywiste, że odpowiadaliby zarówno majątkami odrębnymi, jak i majątkiem wspólnym, a wówczas przepis art. 27c u.p.e.a. byłby zbędny, bowiem podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego należałoby upatrywać w takiej sytuacji w przepisach ogólnych.

Sąd uważa, że gdy egzekucja administracyjna skierowana zostanie do składników majątkowych objętych zakresem stosowania art. 41 § 1 krio uzasadnione jest wystawienie tytułu wykonawczego w oparciu o ww. przepis art. 27c cyt. ustawy. Aprobuje tym samym stanowisko zajęte w spornej kwestii, w sprawie podatkowej, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 2.09.2008 r. sygn. akt I SA/Kr 696/08, który stwierdził m.in., że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako środki zaskarżenia podejmowanych przez organy egzekucyjne działań (oprócz zażalenia) przewiduje: zarzuty, żądanie wyłączenia spod egzekucji oraz skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora i skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, przy czym wszystkie, za wyjątkiem drugiego z wymienionych środków, przysługują wyłącznie "zobowiązanemu". Wyłączenia spod egzekucji w trybie art. 38 u.p.e.a. natomiast domagać się może osoba trzecia, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną. Oznacza to, że przedmiotowy przypadek obejmuje te stany faktyczne, kiedy z jakiegoś powodu organy egzekucyjne mylnie skierowały egzekucję do majątku osoby trzeciej, chociaż żadnych prawnych podstaw ku temu nie było. Chodzi więc o wyłączenie tych składników majątkowych, które de facto nigdy przedmiotem egzekucji być nie mogły. Nie można za to tą instytucją objąć przypadków, gdzie postępowanie egzekucyjne dotyczy prawidłowego majątku, czyli takiego który w świetle przepisów prawa w konkretnym stanie może być objęty ww. czynnościami, to jest tak jak jest w przypadku odpowiedzialności małżonka osoby zobowiązanej, "zmuszonego" do znoszenia egzekucji z majątku wspólnego. Praktycznie więc, małżonek dłużnika nie może – poprzez wniosek o wyłączenie- sprzeciwić się prowadzeniu czynności egzekucyjnych w stosunku do majątku wspólnego, tylko dlatego, że dane składniki należą właśnie do tego majątku. Jego obrona opierać się może co najwyżej na podobnych argumentach, jakie przysługują osobie zobowiązanej dotyczących zasadności, podstaw i sposobu prowadzonej egzekucji. W przeciwnym razie małżonek dłużnika pozbawiony zostałby jakiejkolwiek ochrony. Nie mógłby bowiem żądać wyłączenia majątku wspólnego (bo z niego odpowiada) ani podnosić innych zarzutów, gdyż brak by było mu przymiotu osoby zobowiązanej (...) Sąd dostrzegł przy tym, że przyjęcie wykładni prowadzącej do stwierdzenia, iż tytuł wykonawczy przeciwko obojgu małżonkom wystawia się zawsze, gdy egzekucja kierowana jest do majątku wspólnego, powoduje dalsze zamieszanie wokół pojęcia "zobowiązanego" w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (gdyż małżonek jednocześnie "zobowiązanym" nie jest, z drugiej strony wystawienie tego tytułu na obojga powoduje, że jednocześnie od formalnej strony się nim staje) - niemniej jednak pozostawienie współmałżonka odpowiedzialnego majątkiem wspólnym bez całkowitej ochrony prawnej (brak gwarancji czynnego uczestnictwa w postępowaniu poprzez doręczanie tytułu wykonawczego, zawiadomień o dokonanych czynnościach, składanie środków zaskarżania) byłoby działaniem naruszającym standardy gwarancji konstytucyjnych państwa prawa. Dlatego więc przyjąć należy, że w art. 27c u.p.e.a. "zobowiązanego" użyto tylko w kontekście art. 1a) pkt 20 tej ustawy (a więc w znaczeniu materialnoprawnym), niezależnie od jego szerszego (formalnego) rozumienia odnośnie innych aspektów postępowania egzekucyjnego w administracji. Gdyby bowiem podzielić pogląd prawny, że skierowanie egzekucji (będącej realizacją władztwa publicznego) do majątku małżonka zobowiązanego (majątku wspólnego) bez zagwarantowania środków obrony, w tym prawa do sądu - naruszyłoby konstytucyjne zasady wynikające z art. 78 Konstytucji. Przepis ten gwarantuje obywatelom podmiotowe prawo do zaskarżenia każdego rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji w postępowaniu przed organami państwa i dotyczącego wolności i praw obywatelskich - a za takie działania należy uznać egzekucję administracyjną skierowaną do majątku wspólnego z zobowiązanym (...). Zdaniem Sądu, realizacją przez ustawodawcę, zasady wynikającej z art. 78 Konstytucji jest ww. art. 27c u.p.e.a., a co za tym idzie prawa małżonka zobowiązanego do zgłoszenia zarzutów, czy składania zażaleń w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do majątku wspólnego na podstawie tytułu wykonawczego, który w takim przypadku winien być wystawiony na obojga małżonków.

W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że każde prowadzenie egzekucji przeciwko zobowiązanemu z majątku wspólnego wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków i pogląd ten Sąd rozpoznający niniejszą sprawę aprobuje mimo, że egzekwowany obowiązek ma charakter niepieniężny (por. wyrok z 13 lipca 2009 r. WSA w Opolu I SA/Op 221/09 oraz powołane w nim orzeczenia: uchwała SN z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt III CZP 49/02; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 335/07 ; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 790/06, wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 146/05, wybór LEX nr 201455).

Reasumując, w opinii Sądu, gdy prowadzona egzekucja dotyczy majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka (odpowiadającego majątkiem wspólnym na zasadzie art. 41 §1 krio), tytuł wykonawczy należy wystawić przeciwko obojgu małżonkom zgodnie z art.27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem tylko wówczas zobowiązany i jego małżonek uprawnieni będą do wnoszenia przewidzianych w ustawie środków zaskarżenia. Egzekucja administracyjna obowiązku rozbiórki, podobnie jak każda inna, ma na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, musi jednak zostać przeprowadzona zgodnie z nim. Niniejsza sprawa jest przykładem, w jaki sposób organ egzekucyjny z jednej strony faktycznie kieruje egzekucję do majątku wspólnego małżonków, z drugiej strony, ze względu na specyfikę środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym (inny zakres badania zarzutów, inny - zażalenia) nie uwzględnia praw małżonka zobowiązanego, który nie mógł wnieść ani zarzutów ani zażalenia na zaskarżone postanowienie, skoro organ egzekucyjny nie zastosował art.27c cyt. ustawy i nie wystawił przeciwko niemu tytułu wykonawczego. Zarówno organ I instancji, wobec twierdzeń J.G. jak i organ II instancji, wobec zarzutów odwołania, winien sprawdzić prawidłowość tytułu wykonawczego jako warunku dopuszczalności egzekucji, tym bardziej, iż należy to do ich obowiązków, zgodnie z art.29 ustawy. Można sobie wprawdzie wyobrazić, że na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jedynie przeciwko skarżącemu będzie prowadzona egzekucja jedynie z jego majątku odrębnego, z tego majątku ściągnięta zostanie nałożona grzywna, ale w takim razie powstaje pytanie, jaki jest cel prowadzenia takiej egzekucji – przecież nie wyegzekwowanie nałożonej grzywny, ale doprowadzenie do rozbiórki nielegalnie wybudowanego budynku, a ten nie należy jedynie do skarżącego.

Drugim istotnym powodem uwzględnienia skargi jest naruszenie przez orzekające w sprawie organy zasad wyrażonych w art.7 § 2 omawianej ustawy, zgodnie z którą organ egzekucyjny stosuje ("stosuje" a zatem ma obowiązek zastosować) środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organy w ogóle nie rozważyły (przynajmniej nie dały temu wyrazu w uzasadnieniu swoich postanowień), czy zastosowanie grzywny zamiast wykonania zastępczego oznaczało zastosowanie środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku, a jednocześnie, czy był to najłagodniejszy środek egzekucyjny. Ze względu na charakter i wysokość grzywny (szczególnie w porównaniu z rzeczywistymi kosztami rozbiórki budynku garażu) należy na te pytania odpowiedzieć negatywnie. Ponadto zastosowanie jako środka egzekucyjnego grzywny nie gwarantuje doprowadzenia do wykonania obowiązku bez konieczności stosowania kolejnego środka w postaci wykonania zastępczego.

Z tych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art.134 § 1 i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające, a na podstawie art.135 ppsa, orzeczono także o uchyleniu czynności w postaci wystawienia tytułu wykonawczego w celu usunięcia naruszenia prawa, uznając, że jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy z uwzględnieniem wyżej zaprezentowanego stanowiska Sądu .

Zgodnie z art.152 ppsa orzeczono jak w punkcie III sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.