Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1425/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 337 ust 3, art. 302  ust 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...]marca 2018 r., znak [...]Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...]Oddziału Straży Granicznej w [...]nr [...]z [...]października 2017 r. w sprawie ustalenia kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu obywatela [...]–[...]do powrotu.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2055/16 decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...]maja 2016r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta [...]Oddziału Straży Granicznej w [...]nr [...] z dnia [...]marca 2016 r. w sprawie ustalenia kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu obywatela [...][...]do powrotu.

Sąd w ww. wyroku wskazał, iż wyjaśnienia wymaga dlaczego wydatkowano środki na bilety lotnicze, których cena przekraczała 4700 zł od osoby, co kształtowało taką cenę jednostkowego biletu lotniczego i czy wydatkowanie takich środków było konieczne. Wskazał, iż organ winien był wyjaśnić jaki jest przeciętny koszt biletu lotniczego do kraju cudzoziemca, czy są określone wymagania dotyczące standardu doprowadzenia cudzoziemca drogą lotniczą i czy miały one wpływ na cenę biletu lotniczego. Istotną kwestią, zdaniem Sądu, jest czy była to cena biletów za przelot standardowy (klasa ekonomiczna) czy w podwyższonym standardzie (klasa business). Kolejną istotną kwestią wymagającą wyjaśnienia w ocenie Sądu, jest uzasadnienie konieczności, a więc zasadności poniesienia kosztów biletów lotniczych dla trzech funkcjonariuszy Straży Granicznej. W ocenie Sądu bowiem według § 18 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 września 2014 r. w sprawie wykonywania niektórych uprawnień przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. poz. 1297) doprowadzenia dokonują funkcjonariusze, których liczba jest większa od liczby doprowadzanych osób. Przepis nie określa więc dokładnej liczby konwojujących funkcjonariuszy, jednak konieczność udziału większej liczby niż dwóch funkcjonariuszy powinna znajdować uzasadnienie we względach bezpieczeństwa lub uciążliwości zachowania cudzoziemca. Takich przesłanek organ odwoławczy nie ustalił, a więc ocena zasadności poniesienia jako racjonalnych kosztów przelotu trzech funkcjonariuszy jest przedwczesna. Cudzoziemiec nie był niebezpiecznym przestępcą, a jedynie osobą która nie zamierzała dobrowolnie opuścić terytorium Polski.

Sąd zwrócił również uwagę na konieczność wyjaśnienia kwestii długości pobytu cudzoziemca w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców, albowiem kwota za ten pobyt, stanowi istotny element kształtujący wysokość kosztów określonych kontrolowaną przez Sąd decyzją.

Organ ponownie rozpatrując sprawę wyjaśnił, że w świetle zapisów art. 336 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, wysokość kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca oraz podmiot zobowiązany do ich poniesienia ustala właściwy organ Straży Granicznej właściwy w sprawie przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Przy tym, zgodnie z art. 337 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, koszty związane z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w związku z okolicznością, o której mowa w art. 302 ust. pkt 4 ustawy ponosi podmiot powierzający wykonywanie pracy. Organ powołał również art. 338 ustawy o cudzoziemcach, wskazując na otwarty charakter katalogu kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, wyjaśniając jednocześnie, że szczegółowy sposób obliczania kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa z kolei rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (Dz. U. poz. 580) (zwane dalej: "rozporządzeniem") i wskazał, że na kwotę wyliczonych kosztów złożyły się:

koszty postępowania sprawie wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w kwocie 950,90 PLN,

koszty pobytu obywatela [...], pana [...]w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]w kwocie 3 416,49 PLN,

koszty doprowadzenia cudzoziemca do granicy lub do portu lotniczego albo do morskiego państwa, do którego zostaje doprowadzony w kwocie 19 358,70 PLN (w tym koszt zakupu biletu lotniczego dla cudzoziemca w kwocie 4 721,86 PLN i koszty zakupu biletów lotniczych dla funkcjonariuszy eskorty w kwocie 14 307,54 PLN).

Zobowiązany do pokrycia tych kosztów został A. M., jako osoba, która powierzyła obywatelowi [...]–[...]wykonywanie pracy bez wymaganego tytułu prawnego pobytu cudzoziemca. Sformułowanie w art. 337 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach "podmiot powierzający wykonywanie pracy lub pełnienie określonej funkcji ponosi koszty", wskazuje że w tego typu sprawach organy administracji nie mają żadnego luzu decyzyjnego w odniesieniu do kwestii samego poniesienia kosztów. Jeżeli zostaną spełnione przesłanki wydania decyzji o kosztach, czyli wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w oparciu o art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach i w której nie określono terminu dobrowolnego powrotu, lub w przypadku przymusowego wykonania tej decyzji (art. 336 ust. 1 w zw. z art. 337 ust. 3 ustawy), wydanie decyzji w przedmiocie obciążenia pracodawcy kosztami było obligatoryjne.

Organy rozważając kwestię stanowiącą podstawę uchylenia decyzji przez WSA w Warszawie wyrokiem o sygn. IV SA/Wa 2055/16, wskazały że koszty wymienione w skarżonej decyzji nie zostały zawyżone i zostały określone w sposób uzasadniony.

Wyjaśniając kwestię ceny biletów lotniczych do [...], wskazano że w celu wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu dokonano zakupu biletów lotniczych za pośrednictwem biura podróży [...]Sp. z o.o. na podstawie umowy zawartej pomiędzy Komendantem Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej a [...]Sp. z o.o. Zgodnie z § 1 ust. 3 umowy firma zobowiązana jest do wyszukiwania optymalnego połączenia pod względem ceny i czasu trwania podróży oraz przedstawienia zamawiającemu różne warianty połączeń z uwzględnieniem: połączeń realizowanych przez przewoźników europejskich, afrykańskich i azjatyckich, najniższego kosztu, najmniejszej liczby przesiadek, dostępnych zniżek i promocji. Prócz tego, zgodnie z § 1 ust. 5 umowy, wskazana firma zobowiązana jest do stosowania najkorzystniejszych cen biletów lotniczych dostępnych w danym terminie z zachowaniem wymaganego standardu podróży, z zachowaniem uczciwości handlowej.

Organy nadto wyjaśniły, że każdy cudzoziemiec, wobec którego realizowana jest decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu podlega zgłoszeniu do linii lotniczych, zgodnie z konwencją ICAO. Osoby, wobec których realizowana jest decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu są traktowane przez linie lotnicze jako pasażerowie podwyższonego ryzyka posiadający status DEPU (Deportee Unaccompanied) lub DEPA (Deportee Accompanied). W stosunku do tej kategorii pasażerów stosowane są inne wymogi związane z realizacją transportu lotniczego. Straż Graniczna jest zobowiązana każdorazowo do uzyskiwania zgody linii lotniczych na przewóz osoby podlegającej doprowadzeniu do kraju pochodzenia. Linie lotnicze stosują wyższe ceny biletów lotniczych dla tej kategorii osób. Nie wszystkie linie lotnicze wyrażają zgodę na przewóz osób podwyższonego ryzyka posiadających status DEPU lub DEPA, mając na względzie zapewnienie komfortu i bezpieczeństwa pozostałym pasażerom. Straż Graniczna może korzystać tylko z przewoźników akceptujących osoby deportowane na pokładzie swoich statków powietrznych, stąd brak możliwości rezerwacji biletów na rejsach tanich linii lotniczych, tzw. "Iow cost".

Końcowo organ podkreślił, że bilety lotnicze dla obywatela [...]oraz eskorty zostały zakupione w taryfie ekonomicznej umożliwiającej całkowity zwrot w przypadku gdy przekazanie cudzoziemca do kraju pochodzenia nie zostałoby zrealizowane lub gdyby kapitan samolotu nie wyraził zgody na zabranie cudzoziemca i eskorty na pokład samolotu. Reasumując organ uznał, że z uwagi na ograniczoną liczbę połączeń lotniczych pomiędzy Polską a [...], brak możliwości zapewnienia innego rodzaju transportu oraz wymogi linii lotniczych, podjęta decyzja o zakupie biletów lotniczych na trasie [...] była w pełni uzasadniona. Bilety lotnicze dla cudzoziemca i eskorty zostały zakupione zgodnie z zasadą gospodarności i racjonalności wydatkowania środków budżetowych.

Organy uznały również za konieczne zapewnienie trzech konwojujących funkcjonariuszy i w związku z tym poniesienia kosztów biletów lotniczych, wyjaśniając że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykonywania niektórych uprawnień przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w § 26 stanowią, że w sytuacji, gdy doprowadzane są osoby, co do których zachodzi podejrzenie, że mogą dokonać zamachu na życie lub zdrowie własne, funkcjonariusza lub innych osób, mogą podjąć próbę ucieczki albo które zachowują się agresywnie, stosuje się wzmożone środki ostrożności. W takiej sytuacji liczba konwojentów może być większa niż liczba konwojentów, o której mowa w § 18 ust. 1 lub 4. Z przepisu wynika również możliwość wyznaczenia do realizacji konwoju funkcjonariuszy przeszkolonych do realizacji zadań mających na celu zabezpieczenie działań Straży Granicznej.

W sprawie zachodziła potrzeba udziału w realizacji zadań służbowych związanych z zabezpieczeniem przelotu cudzoziemca doprowadzanego z terytorium RP do kraju pochodzenia ([...]), trzech funkcjonariuszy Straży Granicznej. Na podstawie bowiem dokumentacji zgromadzonej w sprawie ustalono, że cudzoziemiec może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa lotu. Decyzja o trzyosobowej eskorcie została podjęta w oparciu o informacje dotyczące zachowania cudzoziemca w trakcie pobytu na terytorium RP oraz oświadczenia o braku chęci dobrowolnego powrotu na terytorium [...] (pismo Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...]nr [...]z dnia [...]stycznia 2016 r.), a także notatki służbowe pracowników Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców oraz opinię psychologa z Ośrodka Diagnostyczno - Konsultacyjnego [...].

Przy ustalaniu liczby konwojentów wzięto również pod uwagę zachowanie obywatela [...]wobec najbliższych członków rodziny, tj. byłej żony oraz dwóch małoletnich synów również nie było poprawne. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że [...] dopuszczał się naruszenia dóbr prawnych wymienionych członków jego rodziny, w tym ich nietykalności cielesnej. Wobec cudzoziemca prowadzone jest przez organy ścigania postępowanie przygotowawcze, dotyczące gróźb pozbawienia życia byłej małżonki.

Reasumując tę część rozważań, organ wskazał, iż naganność postawy cudzoziemca wyrażająca się w nielegalnym pobycie w Polsce i nielegalnym wykonywaniu pracy, wiedza organów administracyjnych o popełnieniu przez niego innych czynów zabronionych prawem, utrudnianie współpracy z organami SG, niestosowanie się do zasad i regulaminu obowiązującego w ośrodku, agresywne i prowokacyjne zachowanie w stosunku do współosadzonych oraz pracowników i funkcjonariuszy ośrodka, a także deklarowana niechęć do opuszczenia terytorium RP, uzasadniały obawę, że podczas realizacji decyzji powrotowej cudzoziemiec może sprawiać problemy.

W świetle powyższych okoliczności, nie budzi wątpliwości fakt, że realizowany konwój wymagał szczególnego zabezpieczenia przede wszystkim w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotu załodze oraz pasażerom statku powietrznego.

Organy odniosły się również do kwestii zasadności umieszczenia cudzoziemca w Strzeżonym Ośrodku, wskazując że nie stanowi ona wraz czynnościami proceduralnymi umożliwiającymi skuteczną realizację decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, kwestii podlegającej ocenie w postępowaniu w sprawie kosztów wykonania decyzji powrotowej. Niemniej organy wskazały, że pobyt cudzoziemca w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]był uzasadniony i wiązał się m.in. z koniecznością potwierdzenia tożsamości cudzoziemca. Środek ten został zastosowany przez możliwie najkrótszy okres, tj. tylko do czasu potwierdzenia tożsamości cudzoziemca oraz przygotowania i przeprowadzenia procedury jego powrotu do kraju pochodzenia, w oparciu o postanowienie sądu powszechnego, wydane [...]września 2015 r. przez Sąd Rejonowy w [...] (sygn. akt [...]). Z uzasadnienia przywołanego postanowienia wynika, że cudzoziemiec nie wykonał alternatywnych środków umieszczenia w ośrodku i zdaniem Sądu świadomie i dobrowolnie nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaś decyzja podlegać będzie przymusowemu wykonaniu. Zdaniem Sądu, brak legitymowania się przez cudzoziemca legalnym dokumentem uprawniającym do pobytu na terytorium RP, wydanie w stosunku do niego ostatecznej decyzji o zobowiązaniu do powrotu bez określenia terminu oraz świadome nie stosowanie się do obowiązku stawiennictwa w Placówce Straży Granicznej pozwala uznać, iż jedynie osadzenie go w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców zabezpieczy prawidłowy tok procedury związanej z przymusowym wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Następnie postanowieniem z dnia [...]grudnia 2015 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w [...]przedłużył wobec cudzoziemca pobyt w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]na okres trzech miesięcy, licząc od dnia [...]grudnia 2015 r. (tj. do dnia [...]marca 2016 r.).

Organ wskazał również, iż podejmował działania celem pozyskania dokumentu tożsamości cudzoziemca, występując do Ambasady [...] w [...]o identyfikację cudzoziemca. W dniu [...]stycznia 2016 r. Ambasada [...]w [...]potwierdziła tożsamość cudzoziemca.

Organ nadto wyjaśnił, że koszt opieki medycznej w kwocie 510 zł został poniesiony w związku z świadczeniami stomatologicznymi udzielonymi cudzoziemcowi w dniach [...],[...]i [...]listopada 2015 r. (koszt jednego badania 170 zł) i są udokumentowane fakturą VAT nr[...]z dnia 30 listopada 2015. (faktura w aktach sprawy, k. 128 - 129). Badania lekarskie zlecane były przez specjalistę, a organy administracji nie są kompetentne aby wypowiadać się w zakresie zasadności ich przeprowadzania. Obowiązane są za to, w myśl obowiązujących przepisów do zaliczenia ich w poczet kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wymienioną na wstępie decyzję złożył A. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7 kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, naruszając w ten sposób słuszny interes skarżącego,

2. art. 8 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania skarżącego do władzy publicznej,

3. art. 77 kpa poprzez nie wyczerpujące zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego,

4. art. 337 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niesłuszne obciążenie skarżącego kosztami związanymi z wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu,

5. art. 338 pkt. 6 ustawy o cudzoziemcach w zw. z § 18 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykonywania niektórych uprawnień przez funkcjonariuszy straży granicznej, poprzez nałożenie na skarżącego wygórowanego i bezpodstawnego obowiązku pokrycia kosztów biletów dla trzech konwojujących funkcjonariuszy,

6. naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zignorowanie wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z dnia 11/04/2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2055/16.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...]Oddziału Straży Granicznej w [...]z [...]października 2017 r. a także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że stosownie do treści art. 337 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, koszty wiązane z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu ponosi co do zasady cudzoziemiec. Skarżący – jako osoba powierzająca wykonywanie cudzoziemcowi pracy – ponosi te koszty na zasadzie odstępstwa od ww. reguły w przypadku, gdy cudzoziemcowi została wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu w związku z okolicznością, o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, to jest w związku z wykonywaniem przez cudzoziemca pracy bez zezwolenia. W ocenie skarżącego, ustawa nie przewiduje aby ww. podstawa ponoszenia kosztów przez pracodawcę mogła kumulować się z innymi, wskazanymi w art. 302 ustawy. Tylko decyzja wydana wyłącznie na podstawie art. 302 ust. 1 pkt. 4 ustawy o cudzoziemcach umożliwia nałożenie na stronę kosztów jej wykonania, bowiem norma art. 337 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, jako lex specialis w stosunku do art. 337 ust. 1 wskazuje tylko jeden przypadek, w którym jest to możliwe. Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w niniejszej sprawie została wydana przede wszystkim na podstawie art. 302 ust. 1 pkt. 1 ustawy o cudzoziemcach, a zatem w związku z przebywaniem cudzoziemca na terytorium RP bez ważnego uprawnienia.

Nadto skarżący stoi na stanowisku, że koszty którymi go obciążono są nazbyt wygórowane. Największym składnikiem kosztów jest cena biletów lotniczych kupionych w celu konwojowania cudzoziemca. Cena ta została określona w łącznej kwocie 19.029,40 PLN i stanowi 80% całkowitych kosztów wydania i wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu. Największe zastrzeżenia budzi fakt, że cena dotyczy podróży aż trzech konwojentów, podczas gdy przymusowemu wydaleniu podlegała tylko jedna osoba. Wskazując na treść § 18 ust. 2 rozporządzenia RM, skarżący wywiódł, że doprowadzenia do portu lotniczego albo morskiego, do którego cudzoziemiec zostaje doprowadzony, funkcjonariusze dokonują na pokładzie rejsowego lub wyczarterowanego statku powietrznego albo promami pasażerskimi odbywającymi regularne rejsy. W takim przypadku, liczba doprowadzających funkcjonariuszy musi być większa od liczby doprowadzanych osób (§ 18 ust. 4 Rozporządzenia RM). Liczba konwojentów musi być zatem każdorazowo większa od liczby konwojowanych, co jest rozwiązaniem mającym uzasadnienie przede wszystkim poprzez zapewnienie prawidłowego toku konwoju i bezpieczeństwa – tak konwojowanego, jak i konwojujących. Co prawda przepisy nie precyzują, o ile osób powinna być większa liczba konwojujących nad konwojowanymi, jednak – zdaniem skarżącego – racjonalnym i ekonomicznie zasadnym jest przyjęcie, że regułą powinno być 1+2. W wyjątkowych przypadkach uzasadnionych trudem podróży lub osobą konwojowanego (bezpieczeństwo lub szczególna uciążliwość zachowania konwojowanego), uzasadniona może być większa liczba konwojentów (np. 1+3).

W ocenie skarżącego jednak taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Z notatek przywoływanych w uzasadnieniu decyzji, wynika jedynie napięta atmosfera w Ośrodku. Z żadnej notatki nie wynika natomiast, aby przywołanie cudzoziemca do porządku wymagało zastosowania środków przymusu bezpośredniego, ani że cudzoziemiec po upomnieniu nie zaprzestawał niekulturalnego zachowania. W ocenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja organu, odnosząca się do zdarzeń z przeszłości, które legły u podstaw rozkładu pożycia cudzoziemca z jego byłą żoną (polką) oraz zdarzeń w postaci aktów przemocy domowej.

W ocenie skarżącego nie jest również dostatecznie uzasadniony fakt dlaczego tak długo cudzoziemiec musiał pozostawać w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]. Organ twierdzi, że pobyt cudzoziemca aż przez 140 dni w Ośrodku był niezbędny ze względu na to, że cudzoziemiec nie posiadał dokumentu podróży ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego jego tożsamość i nie zostały zakończone czynności zmierzające do jego identyfikacji prowadzone przez Ambasadę [...]w [...]. Tak długi okres pobytu w oczekiwaniu na potwierdzenie tożsamości cudzoziemca byłby zasadny o tyle, o ile mielibyśmy do czynienia z człowiekiem, który nie miał żadnej historii pobytu w Polsce. Tymczasem organ dysponował dostateczną dokumentacją pozwalającą na identyfikację cudzoziemca. To, że cudzoziemiec nie posiadał aktualnych dokumentów (tj. posiadających aktualną datę ważności) nie oznacza, że niemożliwa była jego identyfikacja. Przede wszystkim bowiem cudzoziemiec posiadał numer PESEL.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu bowiem zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.

Przede wszystkim przypomnieć należy, że z uwagi na zapadły w sprawie (przytoczony powyżej) wyrok WSA w Warszawie, przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, badanej w niniejszym postępowaniu, zasadniczą kwestią jest to, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z wytycznymi oraz oceną prawną wyrażoną w cytowanym wyżej wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2018r., poz. 1302) – dalej zwana "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., I SA/Wa 1597/06, LEX nr 320090).

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, że artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Naruszenie zaś przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1591/11, publ. LEX nr 1339558; z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1404/13, publ. LEX nr 1774161).

Odnosząc powyższe rozważania do oceny przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organy rozpatrując ponownie sprawę uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 153 p.p.s.a., albowiem dokonały wymaganych przez Sąd wyjaśnień stanu faktycznego a ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zapadłych decyzji.

Przechodząc do omówienia poszczególnych zagadnień wyjaśnić należy, że – co jest sprawą niesporną – podstawą materialnoprawną w przedmiotowej sprawie jest art. 337 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. W myśl tego przepisu podmiot powierzający wykonywanie pracy lub pełnienie określonej funkcji ponosi koszty, o których mowa w art. 336 ust. 1, w przypadku gdy cudzoziemcowi została wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w związku z okolicznością, o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 4.

W sprawie nie jest sporne, że wobec cudzoziemca – [...] – obywatela [...], została wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu w związku m.in. z nielegalnym wykonywaniem przez niego pracy, a zatem decyzja o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy. Jakkolwiek rację ma skarżący, wskazując że jest to jedna z dwóch podstaw wydania decyzji do powrotu, to jednak już z postawioną przez skarżącego tezą, że w razie wystąpienia kilku przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu, brak jest podstaw do obciążenia kosztami – w trybie art. 337 ust. 3 – pracodawcy nielegalnie zatrudniającego cudzoziemca. Po pierwsze teza ta nie znajduje potwierdzenia w treści art. 337 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, a po drugie, gdyby nawet przyjąć tok rozumowania skarżącego za prawidłowy, w niniejszej sprawie kwestia zasadności obciążenia kosztami pana A. M., została przesądzona w wyroku WSA o sygn. IV SA/Wa 2055/16. W wyroku tym Sąd bowiem wskazał, że w okolicznościach rozpoznanej sprawie, nie może być wątpliwości, że skarżący – A. M. – jako podmiot, który zatrudnił cudzoziemca zobowiązany jest do poniesienia kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której nie określono terminu dobrowolnego powrotu, lub w przypadku przymusowego wykonania tej decyzji (art. 336 ust.1 ustawy). Czynienie odmiennych ustaleń w tym zakresie prowadziłoby do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Tym samym zaś zarzut postawiony w skardze w zakresie błędnej wykładni i nieuzasadnionego zastosowania art. 337 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach jest nieuzasadniony.

Odnosząc się natomiast do kwestionowania przez skarżącego zasadności ustaleń dotyczących wysokości kosztów związanych z przymusowym wykonaniem zobowiązania do powrotu, Sąd uznał je za nieuzasadnione.

Jak przytoczono na stronach 3-7 części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, organy wnikliwie przeanalizowały okoliczności uzasadniające ustalenia kosztów w wysokości wynikającej z zaskarżonej decyzji. Swoim ustaleniom dały zaś wyraz w szczegółowo uzasadnionych decyzjach. Sąd natomiast w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w pełni podziela oceny poczynione przez organy orzekające w sprawie.

W szczególności Sąd aprobuje stanowisko, że uzasadnione było zakupienie biletów lotniczych za pośrednictwem biura podróży [...]Sp. z o.o. Przytoczone przez organ zapisy umowne zobowiązują tę firmę do zapewnienia optymalnego połączenia pod względem ceny i czasu trwania podróży z uwzględnieniem okoliczności istotnych przy wykonywaniu przewozu osób w przypadku wydania względem nich decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Nie bez znaczenia przy wykonywaniu takich przewozów jest bowiem zarówno istnienie samej możliwości zabrania na pokład samolotu osoby deportowanej (a zatem zgoda linii lotniczych oraz zgoda kapitana statku), najmniejsza liczba przesiadek, przy jednoczesnym zapewnieniu właściwego standardu przewozu i odpowiedniej ceny. Oczywistym jest – jak wskazują organy – że każdy cudzoziemiec, wobec którego realizowana jest decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu są traktowane przez linie lotnicze jako pasażerowie podwyższonego ryzyka a co za tym idzie, stosunku do tej kategorii pasażerów stosowane są inne wymogi związane z realizacją transportu lotniczego, w tym wyższe ceny biletów lotniczych, związane chociażby z brakiem możliwości korzystania z usług tzw. tanich linii lotniczych. Wskazane zatem wyżej okoliczności, jak również wspomniana przez organ (będąca niewątpliwie ich konsekwencją) ograniczona liczba połączeń lotniczych pomiędzy Polską a [...]dostępnych dla osób deportowanych, uzasadniała wybór biletów dokonany w niniejszej sprawie, tj. na trasie [...].

Tożsamą ocenę formułuje Sąd w odniesieniu do konieczności zapewnienia trzech konwojujących funkcjonariuszy i w związku z tym poniesienia kosztów biletów lotniczych. Zdaniem Sądu wszystkie przytoczone przez organ okoliczności dotyczące zwiększonej liczby konwojentów, uzasadniały podjęcie takiej decyzji.. Okoliczności poprzedzające moment przelotu cudzoziemca do [...], w szczególności fakt braku dobrowolnego wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu, wielokrotne deklarowanie braku chęci opuszczenia Polski, nie podporządkowywanie się zasadom regulaminu przyjętego w ośrodku dla cudzoziemców, agresywna postawa w tym ośrodku oraz historia życia cudzoziemca, uprawniały organy do przyjęcia założenia, że cudzoziemiec może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa lotu. Fakt zatem, że cudzoziemiec nie jest przestępcą nie może mieć decydującego znaczenia dla oceny jaka liczba konwojentów byłaby uzasadniona. Organy wykonując obowiązku związane z deportowaniem osoby wobec której wydano decyzję zobowiązującą do powrotu, muszą mieć na względzie nie tylko konieczność racjonalnego gospodarowania środkami przeznaczonymi na konwój, ale również spokój i bezpieczeństwo osób znajdujących się na pokładzie samolotu. Stąd w razie powzięcia wątpliwości co do możliwości zapewnienia bezpieczeństwa lotu przy wykorzystaniu dwóch konwojentów, uzasadniona była decyzja o zwiększeniu ich liczby.

Sąd w pełni także akceptuje argumentację organu dotyczącą długości okresu przebywania cudzoziemca w Strzeżonym Ośrodku. Umieszczenia tam cudzoziemca dokonane zostało w przewidzianym prawem trybie, na podstawie postanowienia sądu powszechnego, wydane [...]września 2015 r. przez Sąd Rejonowy w [...] (sygn. akt [...]), który analizował okoliczności sprawy i stwierdził że fakt, iż cudzoziemiec świadomie nie stosował się do obowiązku stawiennictwa w Placówce Straży Granicznej, świadomie i dobrowolnie nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej a decyzja zobowiązująca będzie podlegać przymusowemu wykonaniu, uzasadnia osadzenie go w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców dla zabezpieczenia prawidłowego toku procedury związanej z przymusowym wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Fakt zatem posiadania przez cudzoziemca PESELA oraz znajomość jego historii nie ma znaczenia dla oceny zasadności pobytu cudzoziemca w tymże ośrodku. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ niezwłocznie po potwierdzeniu tożsamości cudzoziemca, podjął czynności celem wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły koszty związane z wykonaniem decyzji zobowiązującej do powrotu, wyjaśniając i uzasadniając w sposób wyczerpujący konieczności i zasadność ich poniesienia, co czyniło niezasadnymi zarzuty podniesione w skardze.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.