Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 334/97
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1997-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Bankowe prawo
Podatki inne
Bank
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Teza: Na wierzycielu, którego wierzytelność została zabezpieczona przez przeniesienie własności środków transportowych, spoczywa obowiązek uiszczenia podatku od środków transportowych, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

TEZY

Na wierzycielu, którego wierzytelność została zabezpieczona przez przeniesienie własności środków transportowych, spoczywa obowiązek uiszczenia podatku od środków transportowych, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Banku (...) w W. - Oddział w (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 14 stycznia 1997 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 14 stycznia 1997 r. nr SKO-958/185/P/96, po rozpatrzeniu odwołania Banku (...) w W. - Oddział w (...) od decyzji Prezydenta Miasta Z.G. z dnia 15 listopada 1996 r. nr FN.III-3210/44/96 w sprawie wymiaru podatku od środków transportowych za lata 1991-1992, uchyliło zaskarżoną decyzję w części i orzekł o wysokości I raty podatku za 1991 r. w wysokości 86,50 zł, a w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono, że w dniu 1 lutego 1991 r. między dotychczasowym właścicielem środków transportowych Kazimierzem O. a Bankiem (...) w W. - Oddział w (...) została zawarta umowa przewłaszczenia tych pojazdów, przenosząca prawo ich własności na Bank z zastrzeżeniem, że jeżeli kredyt wraz z prowizją i odsetkami zostanie spłacony w terminie określonym w umowie, przeniesienie własności straci moc. Niesporne jest, że kredyt nie został przez kredytobiorcę spłacony w terminie. Powołując się na art. 155 par. 1 Kc, organ odwoławczy stwierdził, że umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo strony inaczej postanowiły. Z powyższego uregulowania wynika, że z dniem zawarcia umowy przewłaszczenia Bank stał się właścicielem środków transportowych. Z tego powodu od momentu zawarcia umowy przewłaszczenia na Banku spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Niesporne jest także to, że zgodnie z zawartą umową Bank pozostawił pojazdy Kazimierzowi O. do bezpłatnego używania i zobowiązał się do korzystania z prawa własności w sposób nie wykraczający poza granice uzasadnione zabezpieczeniem udzielonego kredytu.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 14 stycznia 1997 r. Bank (...) w W. - Oddział w (...) wniósł o jej uchylenie, zarzucając wadliwą interpretację art. 155 i nast. Kc w odniesieniu do definicji umowy przewłaszczenia przez pominięcie własnej przyczyny przewłaszczenia, którą było zabezpieczenie, a nie zamiar trwałego wyzbycia się pojazdów. Zdaniem skarżącego, w drodze umowy przewłaszczenia nastąpiło warunkowe przeniesienie własności. Przewłaszczenie w celu zabezpieczenia nie wywołuje tych samych skutków co przy umowie kupna- sprzedaży, gdzie nabywca uzyskuje pełne władztwo nad rzeczą. Skarżący powołał się na uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1995 r. /III CZP 125/95/. Stwierdzono w niej, że przewłaszczenie samochodu w celu zabezpieczenia nie jest równoznaczne z trwałym wyzbyciem się samochodu. Cechą wyróżniającą przewłaszczenia jest przyczyna przysporzenia. Jest nią zabezpieczenie. Nie chodzi więc o trwałe wyzbycie się przedmiotu własności na rzecz nabywcy, ale udzielenie mu zabezpieczenia, gwarancji prawidłowego wykonania innej umowy, to jest umowy kredytu. Zdaniem skarżącego, przepisy o podatku od środków transportowych odnoszą się do przypadków wyzbycia się pojazdów, a umowa kredytu nie wywołuje skutku w postaci przeniesienia własności w celu pokrycia zobowiązań. Skarżący podniósł dodatkowo, że pojazdów nie przerejestrowano, skarżący nie przejął przewłaszczonych pojazdów w stan aktywów, a odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, które zostały przewłaszczone w celu zabezpieczenia kredytu lub pożyczki, dokonuje kredytobiorca lub pożyczkobiorca.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podatek od środków transportowych zalicza się do kategorii podatków majątkowych, przedmiotem opodatkowania bowiem jest majątek pojmowany jako zasób dóbr materialnych, mających określoną wartość pieniężną. Podatek od środków transportowych zalicza się do kategorii podatków od posiadania majątku.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ podmiotami zobowiązanymi do uiszczania podatku od środków transportowych są osoby fizyczne i osoby prawne będące właścicielami środków transportowych. Decydujące znaczenie więc ma przymiot właściciela środka transportowego.

W niniejszej sprawie niesporne jest to, że w dniu 1 lutego 1991 r. Bank (...) w W. - Oddział w (...) zawarł z właścicielem Przedsiębiorstwa Transportowego "P." w Z.G. Kazimierzem O. umowę przewłaszczenia, której mocą - w celu zabezpieczenia wierzytelności Banku wobec tego Przedsiębiorstwa z tytułu udzielonego kredytu w wysokości 1 miliarda st. złotych - kredytobiorca przeniósł na Bank własność rzeczy wymienionych w załączniku do umowy /3 ciągniki siodłowe i 3 naczepy/, z zastrzeżeniem warunku, że jeżeli kredyt wraz z prowizją i odsetkami zostanie spłacony w terminie określonym w umowie kredytowej, przeniesienie własności straci moc i kredytobiorca stanie się z powrotem właścicielem tych rzeczy. W umowie postanowiono również, że kredytobiorca zatrzymuje przewłaszczone środki transportowe w swoim władaniu w charakterze biorącego w użyczenie i ponosi koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Bank zobowiązał się do korzystania z prawa własności przewłaszczonej rzeczy w granicach nie wykraczających poza uzasadnione zabezpieczenie udzielonego kredytu. W razie niespłacenia kredytu Bank może, jako właściciel rzeczy, dokonać ich zbycia bez potrzeby zachowywania jakichkolwiek formalności czy procedur, podyktowanych interesem kredytobiorcy.

W obowiązującym stanie prawnym dopuszczalne jest zabezpieczenie wierzytelności przez przeniesienie własności rzeczy ruchomej na wierzyciela z równoczesnym ustanowieniem jego zobowiązania do korzystania z prawa własności tylko w granicach umowy stron.

(...) Celem prawnym umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie jest zabezpieczenie wierzytelności, a prawem zabezpieczającym jest własność (...) Wskutek przewłaszczenia nastąpiło przejście własności z wszelkimi konsekwencjami. W wyniku umowy przewłaszczenia treść prawa własności nie doznała w sferze samej własności żadnych ograniczeń. Zmienił się jedynie podmiot, któremu przysługuje prawo własności do określonych rzeczy ruchomych.

Umowa przewłaszczenia, zmieniając jedynie podmiot prawa własności, doprowadziła do powstania stosunku zobowiązaniowego między bankiem /kredytodawcą/ a poprzednim właścicielem rzeczy /kredytobiorcą/. Ten stosunek zobowiązaniowy nie wkracza (...) w sferę własności, gdyż (...) rodzi jedynie roszczenie obligacyjne.

W niniejszej sprawie roszczenia przewidziane w art. 222 Kc /windykacyjne i negatoryjne/ przysługiwać będą wyłącznie skarżącemu Bankowi jako właścicielowi, a nie Kazimierzowi O. Nie można udzielić negatywnej odpowiedzi na pytanie, czy strona skarżąca po 1 lutego 1991 r. /data umowy przewłaszczenia/ stała się właścicielem środków transportowych, od których wymierzono podatek. Przeniesienie własności tych środków transportowych na zabezpieczenie kredytu spowodowało, że strona skarżąca stała się ich właścicielem, a prawo to ma charakter bezwzględny.

Z mocy umowy przewłaszczenia strona skarżąca stała się zobowiązana do określonego zachowania. To zachowanie jednak nie dotyka istoty własności i z tego powodu należało uznać za nieuzasadnione twierdzenie skarżącego Banku, iż wskutek umowy przewłaszczenia Bank nie może być uznawany za podmiot, któremu przysługuje prawo własności przewłaszczonych środków transportowych. Jeżeli Bank jest właścicielem spornych środków transportowych, to zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych jest zobowiązany do uiszczenia podatku od środków transportowych. (...)

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że na wierzycielu, którego wierzytelność została zabezpieczona przez przeniesienie własności środków transportowych, spoczywa obowiązek uiszczenia podatku od środków transportowych, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

Skargę więc należało oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.