Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2752/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a i art. 348
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Ziółkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...], Komendant Placówki Straży Granicznej w [...]. (dalej jako Komendant / organ I instancji) orzekł o:

1. zobowiązaniu S. U. (dalej jako cudzoziemka/skarżąca) oraz jej małoletnich dzieci: T. U., K. U., I. U. do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji,

2. zakazie ponownego wjazdu na:

- terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat od dnia wykonania tej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w tej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji,

- terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania tej decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Odwołanie od tej decyzji wniosła S. U..

Decyzją dnia z [...] lipca 2018r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej jako Szef Urzędu, organ II instancji/odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257 z późń zm.) dalej jako K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono, że w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c., bowiem skarżąca wraz z dziećmi pomimo wydania decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. orzekającej o odmowie nadania mu statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany, stosownie do art. 299 ust. 6 pkt 2 u.o.c. nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej ww. rozstrzygnięcia. Jednocześnie Szef Urzędu zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 u.o.c. Wskazano, że brak jest podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżąca będzie narażona na zagrożenia wymienione w tych przepisach. Organy administracji publicznej odmówiły bowiem nadania skarżącej jak i jej mężowi oraz małoletnim dzieciom statusu uchodźcy, odmówiły udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu w/w decyzji podniesiono, że zarówno skarżąca jak i jej mąż nie wykazali uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, czy też ryzyka doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby władze państwowe kraju pochodzenia ani też inne podmioty, określone w art. 16 ust 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podejmowały wobec cudzoziemki działania krzywdzące na tle jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Zeznania skarżącej oraz jej małżonka dotyczące powodów opuszczenia kraju pochodzenia zostały określone jako niespójne i niewiarygodne. Szef Urzędu zaznaczył, że skarżąca nie przedstawiła również żadnego materiału dowodowego mogącego poświadczyć pozaprawne działania organów [...]. Organ odwoławczy odniósł się również do aktualnej sytuacji politycznej, bezpieczeństwa i przestrzegania praw człowieka w Republice [...]. Uznano, że sytuacja ta jest na tyle stabilna, że nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw cudzoziemki bądź członków jej rodziny. W ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do uznania, że spełnia ona przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podst. art. 348 ust. 1 u.o.c.

W kontekście prawa cudzoziemca do ochrony życia rodzinnego, o którym mowa w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284), dalej jako Konwencja, Szef Urzędu zauważył, iż żaden z przepisów ww. aktu prawnego nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru kraju, w którym chcieliby zamieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie w tym kraju rodziny. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym i nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemca konieczności legalizowania jego pobytu w formie przez niego wybranej, na wybranej przez cudzoziemca podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie ETPCz prezentowany jest pogląd, że naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego cudzoziemca i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego. Szef Urzędu powołując się na orzecznictwo ETPCz wskazał, że przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia (aktualnie zobowiązanie do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. Należy uznać, iż system wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. To czy ostatecznie wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć może ostatecznie od tego, czy podjęta przez władze krajowe ingerencja pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli, czy ingerencja ta jest konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemki do życia rodzinnego, czy prywatnego organ wskazał, że należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemki i jej małoletnich dzieci do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 2 lata. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo należy wyjaśnić, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych uwzględnioną w art. 348 pkt 2 u.o.c. należy wskazać, iż w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady odpowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania cudzoziemki do powrotu więzy rodzinne pomiędzy nią, a jej małżonkiem oraz ich małoletnimi dziećmi zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. Zaznaczono, że wobec małżonka skarżącej została również wydana decyzja zobowiązująca do powrotu oraz stwierdzająca zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tak więc zobowiązanie do powrotu skarżącej nie naruszy prawa do życia rodzinnego, o którym mowa w Konwencji, ani też praw dziecka, określonych w Konwencji o Prawach Dziecka.

W ocenie organu II instancji, całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że sytuacja skarżącej nie uzasadnia udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jej powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Przesłanka dotycząca naruszenia prawa do życia prywatnego w związku z zobowiązaniem do powrotu wiąże się przede wszystkim z kwestią długości, zwykle legalnego, pobytu w kraju goszczącym i związanej z tym relatywnie silnej integracji z tym krajem przy często występującej nieznajomości kraju ojczystego i jego języka oraz istniejącymi obiektywnymi trudnościami w przeniesieniu centrum życiowego do kraju pochodzenia. W ocenie organu II instancji, cudzoziemka nie zasymilowała się ze społeczeństwem państwa goszczącego w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zobowiązania jej do powrotu. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe cudzoziemki i jej małoletnich dzieci zostało przeniesione do Polski oraz, że jej powrót do kraju pochodzenia w drastyczny sposób pogorszy ich sytuację osobistą.

Odnosząc się natomiast do treści art. 348 pkt 3 u.o.c., który stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, Szef Urzędu stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie takie zagrożenia nie występuje. Zdaniem organu II instancji sam fakt udanej aklimatyzacji małoletnich dzieci w szkole potwierdzony pozytywnymi opiniami dyrektora szkoły oraz wychowawców oraz bardzo dobra współpraca rodziców z pracownikami szkoły i chęć uczestniczenia w życiu szkoły nie uzasadnia jednakże twierdzenia, że zobowiązanie cudzoziemki wraz z rodziną do powrotu do kraju pochodzenia będzie naruszał Konwencję o prawach dziecka. Organ odwoławczy podniósł, że art. 3 Konwencji o prawach dziecka, jak również pozostałe przepisy Konwencji nie gwarantują dzieciom bezwarunkowego prawa do nauki w miejscu wybranym przez ich rodziców, pomimo nieposiadania przez nich uregulowanej sytuacji pobytowej. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do przyjęcia, iż konieczność wyjazdu do kraju pochodzenia, pod opieką rodziców, małoletnich dzieci cudzoziemki, które w Polsce uczęszczają do szkoły, zagrozi w stopniu istotnym ich rozwojowi psychofizycznemu. Organ odwoławczy mając na względzie wskazane okoliczności sprawy uznał brak podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 348 pkt 3 u.o.c. tj., iż zobowiązanie skarżącej do powrotu doprowadzi do kwalifikowanego naruszenia praw jej małoletnich dzieci, określonych w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą w odwołaniu zarzutu dotyczącego braku przeprowadzenia przez organ I instancji wywiadów środowiskowych zarówno w szkole, do której uczęszczają dzieci cudzoziemki, jak również wśród jej polskich znajomych organ odwoławczy nie zakwestionował ustaleń przeprowadzonych przez organ I instancji. Szef Urzędu odstąpił od przeprowadzania ww. dowodów, bowiem uznał, za niezasadne podejmowanie kolejnych czynności w celu wykazania okoliczności już stwierdzonych.

W kontekście instytucji udzielenia zgody na pobyt tolerowany, Szef Urzędu nie stwierdził, aby wobec skarżącej zachodziły okoliczności z art. 349 u.o.c., a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 u.o.c., która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgodna pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349 u.o.c. Organ odwoławczy nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 u.o.c.

Odnosząc się zaś do przesłanki z art. 351 pkt 2 u.o.c., Szef Urzędu zaznaczył, iż materiał dowodowy wskazuje, iż obecny stan zdrowia cudzoziemki nie stanowi przeszkody w wykonaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu, nie jest ona obecnie hospitalizowana, brak również przeciwskazań do odbywania podróży do kraju pochodzenia. Stan zdrowia cudzoziemki jest irrelewantny dla oceny spełnienia przesłanek warunkujących udzielenie jej zgody na pobyt humanitarny. Organ odwoławczy podkreślił, że z materiału dowodowego nie wynika, aby był niemożliwy powrót cudzoziemki do kraju pochodzenia, ani też aby nie miała ona możliwości podjęcia stosowanego leczenia na terytorium federacji [...]. Wskazano, że na terytorium Republiki [...] działają głównie 3 szpitale psychiatryczne: w [...]., [...].i [...]., a także przychodnia psychoneurologiczna w [...]. tak więc cudzoziemka nie byłaby pozbawiona możliwości podjęcia i kontynuowania leczenia. Zaznaczono także, że niepełnosprawność męża skarżącej ma ograniczony wymiar, o czym świadczy fakt, iż stan jego zdrowia pozwalał mu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia zarówno podczas zamieszkiwania w kraju pochodzenia, jak i podczas pobytu na terytorium Polski. Jednocześnie stwierdzono, iż stan zdrowia męża cudzoziemki jest irrelewantny dla oceny spełniania przesłanek warunkujących udzielenie mu zgody na pobyt humanitarny. Podkreślono, że mąż skarżącej nie pozostaje w skrajnie trudnym stanie zdrowia oraz nie wynika, aby nie mógł korzystać z opieki medycznej w kraju pochodzenia. Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja skarżącej oraz jej rodziny nie uzasadnia udzielenia im zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że ich powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Organ odwoławczy uznał również za zasadne określenie przez Komendanta wobec cudzoziemki i jej małoletnich dzieci zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat.

Nie zgadzając się z wydaną decyzją, skarżąca w imieniu własnym jak i w imieniu małoletnich dzieci złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Warszawie, w której wniosła o uchylenie decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] lipca 2018r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, a to treści art. 348 ustawy o cudzoziemcach,

2) istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to:

- treści art. 7, 77 i 107 § 3 poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, oraz niewłaściwe uzasadnienie faktyczne decyzji,

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów państwa.

Skarżąca podniosła, że organy rozpatrujące sprawę nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, m.in. nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, nie przeprowadzono rozmów z wychowawcami, pedagogiem szkolnym, z małoletnimi dziećmi, co w rezultacie doprowadziło do niewłaściwego rozpatrzenia sprawy w kwestii odmowy udzielenia jej i małoletnim dzieciom zezwolenia ze względów humanitarnych.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzupełniając skargę ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a oraz art. 318 ust. 1 u.o.c. poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o zobowiązaniu skarżących do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu skarżących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w określonym w decyzji okresie z uwagi na uznanie przez organ, iż zobowiązanie małoletnich skarżących do powrotu nie naruszałoby ich praw określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu (art. 348 pkt 3 u.o.c.), podczas gdy organ powinien był wydać decyzję odmawiającą zobowiązania skarżących do powrotu i udzielić zgody na pobyt ze względów humanitarnych, albowiem zobowiązanie małoletnich skarżących do powrotu naruszałoby ich prawa określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, a ewentualnie: podczas gdy organ orzekł przedwcześnie co do meritum, bez koniecznej w okolicznościach sprawy opinii biegłego psychologa lub z pokrewnej specjalności co do przesłanki z art. 348 pkt 3 u.o.c.,

- art. 348 pkt 3 u.o.c. poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu, że decyzję o zobowiązaniu do powrotu można wydać - nawet jeśli organ ustali, że spowoduje to naruszenie praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu - jeśli organ ustali też, że dziecko wjechało na teren Polski wraz z opiekunami prawnymi i wyłącznie na mocy złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, która jednakże prawomocnie nie została udzielona, podczas gdy przepis takich warunków nie zawiera, a ich uwzględnienie przez organ skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji,

oraz naruszenie przepisów postepowania, tj.:

- art. 7, 8 § 1, 9, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., a) poprzez pominięcie pisemnej opinii pracownika organizacji pozarządowej w zakresie, w jakim opinia stwierdziła zagrożenie dla rozwoju psychospołecznego małoletnich skarżących w przypadku zobowiązania do powrotu, które to stwierdzenie jest sprzeczne z ustaleniem dokonanym przez organ, kluczowym dla udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych; b) niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji niepowołania biegłego psychologa lub z pokrewnej specjalności celem wydania opinii wyżej opisanej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w aktach sprawy istniał dowód (opinia "prywatnego biegłego") świadczący wprost o zagrożeniu praw dziecka, a inne dowody wskazywały na bardzo dobrą integrację z Polską,

- art. 7 i 84 § 1 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na zasadach doświadczenia życiowego z pominięciem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa lub z pokrewnej specjalności celem wydania opinii nt. zagrożenia dla rozwoju psychofizycznego małoletnich skarżących w przypadku zobowiązania do powrotu w świetle przesłanki z art. 348 pkt 3 u.o.c. w sytuacji gdy dowody już zebrane w sprawie silnie przemawiały za tym, że dzieci skarżącej z sukcesem się zintegrowały w społeczeństwie polskim, a opinia "prywatnego biegłego" stwierdziła ww. zagrożenie, co zobowiązywało do powołania biegłego tym bardziej, że strony postępowania nie reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskowały o przeprowadzenie sformalizowanego dowodu na tę samą, fundamentalną dla sprawy, okoliczność;

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, albowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów dot. postępowania dowodowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy - co do kwestii zagrożenia dla rozwoju psychofizycznego małoletnich skarżących w przypadku zobowiązania do powrotu - miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu z dnia [...] lipca 2018r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta orzekającą w przedmiocie zobowiązania S. U. i jej małoletnich dzieci do powrotu oraz zakazie ich ponownego wjazdu w określonym w niej terminie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Materialnoprawną przesłanką wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017r. poz. 2206 z późn. zm.), dalej u.o.c. w związku z art. 12 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 107).

Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c., decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 u.o.c.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w sprawie miał zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c., bowiem jak wynika z akt sprawy wobec cudzoziemki, jej małżonka i małoletnich dzieci wydana została ostateczna i prawomocna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, o nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i cudzoziemka nie opuściła terytorium Polski w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że w tej sprawie zastosowanie mają ww. przepisy. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje natomiast to, że organy I i II instancji nie udzieliły skarżącej i jej małoletnim dzieciom zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych, co w rezultacie wykluczyłoby możliwość wydania decyzji o zobowiązaniu jej do powrotu do kraju pochodzenia. Zdaniem skarżącej, co wynika wprost z zarzutów skargi, zarówno Szef Urzędu jak i Komendant nie podjęli w sprawie wszystkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, tj. czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej i jej małoletnim dzieciom zezwolenia na pobyt humanitarny co przełożyło się na wynik sprawy. Sąd, dokonując analizy akt sprawy uznał, że zarzuty podniesione w skardze i w jej uzupełnieniu zasługują na uwzględnienie, bowiem organy obu instancji w sposób istotny naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. co niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie cudzoziemka w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazała, że organ dokonał szeregu błędnych ustaleń faktycznych co spowodowało niewłaściwe rozpatrzenie kwestii przyznania jej rodzinie pobytu ze względów humanitarnych, stosownie do treści art. 348 pkt 3 u.o.c. Zgodnie z tym przepisem cudzoziemcowi będącemu dzieckiem udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawa określone w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Zgłoszenie takiego zastrzeżenia powoduje, że organ ma obowiązek wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza że cudzoziemka w odwołaniu wprost wskazała, iż organ I instancji nie zgromadził dowodów, na których podstawie mógłby dokonać oceny czy w sprawie zachodzi obawa naruszenia praw określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu małoletnich dzieci skarżącej. Odnotować w tym miejscu należy, że przepis art. 348 pkt 3 u.o.c. stanowi wyraz przyjętej w art. 3 Konwencji o prawach dziecka zasady dbania o najlepszy interes dziecka. Skonkretyzowanie tego interesu w realiach określonej sprawy wymaga zebrania materiału dowodowego pochodzącego z różnych źródeł dotyczących dziecka, takich jak członkowie rodziny, pracownicy socjalni, nauczyciele czy terapeuci, a następnie dokonania jego analizy w celu ustalenia najlepszego możliwego scenariusza dla rozwoju dziecka. Stosownie do art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl zaś art. 84 § 1 K.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

W realiach rozpoznawanej sprawy zarówno Szef Urzędu jak i Komendant nie przeprowadzili postępowania wyjaśniającego zmierzającego do zebrania wszechstronnego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie występowania przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na możliwe zagrożenie rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci skarżącej. Odmawiając skarżącej i jej małoletnim dzieciom zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych organy oparły swoją decyzję wyłącznie o załączone do akt sprawy opinie wychowawców szkolnych o małoletnich dzieciach i zaświadczeniach wystawionych przez dyrektora szkoły. Organy nie podjęły natomiast innych, niezbędnych czynności przewidzianych w przepisach prawa w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zakresie. Nie przeprowadzono chociażby wywiadów środowiskowych w szkole zarówno z wychowawcami małoletnich dzieci, pedagogiem szkolnym czy też dyrektorem szkoły. Nie rozważono ewentualnego wysłuchania małoletnich dzieci. Zgłoszone w odwołaniu zastrzeżenia i zarzuty organ pominął zasłaniając się tym, iż okoliczności te zostały już ustalone i stwierdzone przez Komendanta. Rzecz w tym, że Komendant nie podjął żadnych czynności aby wyjaśnić dogłębnie tę kwestię. Oznacza to, że dokonana przez organy obu instancji ocena występowania w sprawie przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na okoliczności wskazane w art. 348 pkt 3 u.o.c. została dokonana w oparciu o szczątkowy materiał dowodowy, bez ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. Warto zwrócić uwagę, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, że do oceny czy zobowiązanie cudzoziemca do powrotu naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, niezbędne może okazać się powołanie biegłego z zakresu psychologii, który w oparciu o okoliczności sprawy oceniłby czy na skutek zobowiązania do powrotu dojdzie do naruszenia praw dziecka mogących mieć istotny wpływ na jego rozwój psychofizyczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2018r., sygn. akt II OSK 1041/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2017r. sygn. akt IV SA/Wa331/17). W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy nie mogły samodzielnie przyjąć bez przeprowadzania dokładnego postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem wszystkich możliwych dowodów, że relatywnie krótki okres przebywania małoletnich dzieci cudzoziemki w Polsce wraz z rodziną, fakt niezasymilowania się w Polsce stanowił wystarczającą przesłankę wskazującą na brak naruszenia ww. praw dziecka zagrażających ich rozwojowi psychofizycznemu. Niewyjaśnienie przez organy czy w sprawie zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych pomimo możliwości przeprowadzenia szczegółowych wywiadów, wysłuchania małoletnich bądź przesłuchania ich rodziców na okoliczności wskazane w art. 348 pkt 3 u.o.c. oraz obowiązku powołania biegłego psychologa oznacza, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w ocenie Sądu organy, jak trafnie wskazano w skardze naruszyły art. 8 K.p.a. nakazujący prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, bowiem bazując na niepełnym materiale dowodowym i nie wyjaśnionym stanie faktycznym sprawy uznały, że zobowiązanie do powrotu cudzoziemki nie naruszy praw jej dzieci.

Z tych względów oceniając zaskarżoną decyzję w świetle tak zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że stanowią one podstawę do uwzględnienia skargi, tym samym powoduje to konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylił decyzję organu I instancji, uznając że w sprawie należy przeprowadzić szeroki zakres czynności niezbędnych do ustalenia i wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Dokonanie ww. ustaleń wychodziłoby poza ramy art. 136 K.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę wyrażoną przez Sąd ocenę prawną i w oparciu o przepisy K.p.a. przeprowadzą stosowne czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności przeprowadzą wywiady środowiskowe w szkole z wychowawcami, pedagogiem i dyrektorem szkoły, powołają biegłego z zakresu psychologii celem ustalenia czy zobowiązanie rodziców małoletnich dzieci spowodowałoby zagrożenie dla ich psychofizycznego rozwoju ewentualnie podejmą inne czynności w celu zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego. Następnie organy przeanalizują cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i wydadzą stosowne rozstrzygnięcie.

Reasumując, biorąc pod rozwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, iż w sprawie nie zostały wykazane ponad wszelką wątpliwość przesłanki obligujące organy do wydania decyzji zobowiązującej skarżącą wraz z dziećmi do powrotu, bowiem nie zostały wyjaśnione wszelkie okoliczności przemawiające za ewentualnym zaniechaniem zobowiązania cudzoziemki do powrotu ze względów humanitarnych.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.