Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 374/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2017 r., znak : [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o., reprezentowanej przez adwokata K. A. W. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2017 r., znak: [...], wpisującej do rejestru zabytków województwa [...] historyczny zespól budowlany Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r., w granicach działek [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...] i części działek nr [...] i [...] w obr. ew. [...] w [...]. wraz z budynkami: dyrekcji stoczni ([...]), dawnej kuźni ([...]), dawnej hartowni ([...]), dawnej remizy straży pożarnej ([...]), dawnej kotlarni i warsztatu ([...]), dawnej modelarni, warsztatu i hal produkcyjnych ([...]), dawnej hali warsztatowej ([...]), dawnej narzędziowni ([...]), dawnej ślusarni ([...]), dawnej stolarni i warsztatu linowego - następnie formierni ([...]), dawnej hali produkcji oprzyrządowania ([...]), dawnej kotlarni i hali produkcyjnej ([...]), dawnej hali silników spalinowych ([...]), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia i ślusarni ([...]), dawnej kuźni i warsztatu ślusarskiego ([...]), dawnego magazynu mebli - budynkiem biurowym ([...]), stacją elektryczną A11 ([...]), podstacją elektryczną Al ([...]), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia (41 A), schronem przeciwlotniczym - wraz z gruntem po obrysie murów, nabrzeżem basenu dokowego, 3 żurawiami (oznaczonymi numerami inwentarzowymi [...], [...] i [...]), reliktami pochylni półdokowych Al i A2, placem pomiędzy budynkami d. dyrekcji stoczni i d. remizy straży pożarnej oraz nazwami ulic: W., N., O., K., D. i nazwami własnymi: [...],[...] (gmina m. [...]., powiat m. [...]., woj. [...]), działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, c oraz e, art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1 i 2, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz. U. z 2017, poz. 2187) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wpisania do rejestru zabytków nazwy własnej "[...]" i w tym zakresie orzekł o niewpisaniu nazwy własnej :" [...]", uchylił zaskarżoną decyzję w części rozstrzygnięcia: "granice wpisu do rejestru zabytków oraz obiekty wpisane do rejestru zabytków zaznaczono kolorem czerwonym na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji" oraz w części dotyczącej załącznika graficznego wraz z legendą i w tym zakresie orzekł: granice wpisu do rejestru zabytków oznaczono linią w kolorze zielonym, natomiast obiekty wpisane do rejestru zabytków oznaczono kolorem czerwonym na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w pozostałej części utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z [...] września 2017 r., znak: [...], wpisał do rejestru zabytków województwa [...] historyczny zespół budowlany Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r. w zakresie tam szczegółowo opisanym. Organ pierwszej instancji uzasadniając podjęte orzeczenie przedstawił historię zagospodarowania przedmiotowego terenu na potrzeby przemysłu stoczniowego od utworzenia w 1844 r. [...], poprzez m.in. Stocznię [...] (1850-1871), Stocznię [...] (1871-1922), [...] (1922-1939), [...] (1940 - 1945), po Stocznię [...] funkcjonującą od 1947 do 1990 r. (w późniejszym okresie jako spółka akcyjna). Wskazał także, że cyt. "Stocznia [...] stała się tłem wydarzeń historycznych - strajku robotników w okresie I wojny światowej, w grudniu 1970 r. i w sierpniu 1980 r.". W uzasadnieniu zamieszczono ponadto szczegółowe opisy budynków wchodzących w skład zespołu, z uwzględnieniem ich historycznych przekształceń oraz wskazano historyczne elementy infrastruktury i zagospodarowania terenu (nabrzeże basenu dokowego, dwie pochylnie półdokowe Al i A2, fragmenty nawierzchni brukowych, fragmenty torowisk, polery wzdłuż nabrzeża, dwa żurawie bramowe wypadowe i 1 żuraw półbramowy wypadowy). Wskazano ponadto, że zespół zabudowy w określonych w decyzji granicach "zachował czytelny pierwotny układ przestrzenny: ciągi komunikacyjne wraz z nabrzeżem oraz relacje przestrzenne pomiędzy poszczególnymi budynkami", a "ciągi ulic W. i N. równoległych do nabrzeża, wyznaczają najstarszy układ zabudowy". Podkreślono, że zabudowa w obrębie ww. ulic tworzy bardzo regularny układ i wszelkie odchylenia od siatki nawiązującej do linii wody znajdują uzasadnienie w lokalizacji pierwotnej infrastruktury stoczniowej. Także plac usytuowany pomiędzy dawną remizą straży pożarnej a dawnym budynkiem dyrekcji stanowi ważny element omawianego układu przestrzennego i był miejscem ważnych wydarzeń historycznych (strajków robotników: w okresie I wojny światowej, w 1970 i w 1980 r.). Wskazano, że zabudowa opisywanego terenu odbywała się w sposób zaplanowany, a kolejne przekształcenia wpisywały się w pierwotne założenie. Zdaniem organu o wartości artystycznej przedmiotowego zespołu przesądza przede wszystkim architektura najstarszych budynków w zespole oraz wartości przestrzenne, szczególna staranność w projektowaniu i dbałość o detal architektoniczny oraz .jednorodność kompozycyjna zabudowy końca XIX w.. Zakład zachował czytelny pierwotny układ przestrzenny, z elementami charakterystycznymi dla układów urbanistycznych: niezmienioną siatką głównych ulic oraz zabudową pierzejową przy głównych ciągach komunikacyjnych.

Podkreślono wysoki stopień zachowania oryginalnej substancji zabytkowej, przy czym zaistniałe przekształcenia nie wpływają na czytelność pierwotnych rozwiązań. Omawiany zespół posiada także wartość historyczną, z uwagi na związek zakładu z ww. strajkami robotników oraz powstanie i rozwój ruchów wolnościowych i Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych "Solidarność". Podkreślono także historyczne znaczenie nazw ulic, pochodzących przede wszystkim od nazw zawodów biorących udział w produkcji stoczniowej. Wartość naukowa omawianego zespołu wypływa natomiast z wartości obiektu będącego źródłem do badań m.in. nad architekturą industrialną, historią przemian przemysłu stoczniowego, historią przemian warunków pracy robotników.

Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. uzasadniono ważnym interesem społecznym wynikającym z faktu, że teren dawnej Stoczni [...] jest powszechnie postrzegany jako miejsce- symbol, kolebka NSZZ Solidarność i tło dla przemian ustrojowych w Polsce.

Odwołanie od ww. decyzji organu pierwszej instancji w ustawowym terminie, wniosła [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata K. A. W.. Stanowisko sprecyzowane zostało dodatkowo pismem z [...] grudnia 2017 r. (data wpływu: [...] grudnia 2017 r.). L. D., reprezentujący [...] Sp. z o.o. (pełnomocnictwo w aktach sprawy) złożył dodatkowe uwagi do ww. odwołania.

Zdaniem odwołującej się spółki zaistniał brak spójności pomiędzy sentencją a załącznikiem nr 1 (graficznym) do decyzji:. Na załączniku granica wpisu obejmuje działkę nr [...], która nie została wskazana w treści sentencji - co stanowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem.

Zarzucono także pominięcie w toku postępowania użytkownika wieczystego dz. ew. nr 150, co stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. kwalifikowane jako wada istotna, stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.; niezgodność pomiędzy zakresem prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania określonego w zawiadomieniach: o wszczęciu postępowania z [...] marca 2016 r., o toczącym się postępowaniu z [...] czerwca 2017 r., o oględzinach z [...] sierpnia 2017 r., o zebraniu materiału dowodowego z [...] sierpnia 2017 r., a treścią sentencji decyzji tego organu w zakresie działki nr [...] i brak poinformowania stron o zmianie zakresu postępowania przed wydaniem decyzji, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., brak opisowego określenia przebiegu granicy objętego ochroną zespołu budowlanego, na dz. [...], [...] i [...] przy użyciu precyzyjnych odniesień w terenie (np. współrzędnych geograficznych), zważywszy na okoliczność, że przy zastosowanej szerokości linii koloru czerwonego na załączniku, nr 1, - w terenie linia ta ma ok. 1 metra szerokości - co stanowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków zw. z § 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ww. rozporządzenia; Nieprecyzyjne i niejednoznaczne określenie w sentencji decyzji i na załączniku nr 1 do decyzji granic ochrony nabrzeża dokowego na działce nr [...], które wyznaczono na załączniku nr 1 za pomocą linii koloru czerwonego o szerokości 1,5 i 4 mm, które z uwzględnieniem skali obejmują w rzeczywistości większy zakres niż wskazany w sentencji jako "nabrzeże basenu dokowego"- co stanowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ww. rozporządzenia.

Podniesiono także niezgodność sentencji decyzji z załącznikiem nr 1 w odniesieniu do pochylni półdokowych Al i A2 w zakresie, w jakim na załączniku graficznym wskazano taki sam obszar jak w załączniku nr 1 do decyzji [...]WKZ z [...] listopada 2016 r., znak [...], podczas gdy w obecnej decyzji objęto ochroną jedynie relikty tych pochylni a nie pochylnie czy baseny, do których one prowadziły - co stanowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy w zw. z §3 ust. 2 pkt 3 i 4 ww. rozporządzenia

Zdaniem odwołującej się spółki doszło także do niewłaściwej oceny wartości zabytkowej reliktów pochylni półdokowych Al i A2 i zakresu ich występowania w terenie, objęcie ochroną znacznie większego terenu niż baseny, do których prowadziły te pochylnie, oparcie ustaleń na nieaktualnych danych - co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 ww. ustawy o ochronie zabytków. Niewłaściwie oceniono wartość zabytkową obiektów: stacji elektrycznej Ali ([...]), podstacji elektrycznej Al ([...]) oraz dawnej hali prefabrykacji wyposażenia ([...]) - które to obiekty organ pierwszej instancji wyłączył z wojewódzkiej ewidencji zabytków jako silnie przekształcone posiadające niewielką wartość zabytkową, których stan potwierdzono też w czasie oględzin [...] sierpnia 2017 r.; nie odniesiono się do stanowiska strony w tym zakresie, mimo wytycznych zawartych w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] kwietnia 2017 r. wreszcie błędnie ustalono dane dotyczące budynku [...], w którym nie ma suwnicy, ani też konstrukcji wsporczej dla suwnicy - co stanowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 §1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 ww. ustawy.

W ocenie odwołującej się spółki błędnie wpisano do rejestru zabytków nieruchomych trzy żurawie czyli ruchomości (urządzenia, a nie budowle) bowiem jednocześnie nie mogą być zakwalifikowane jako wyposażenie budowli - co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 3 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków w zw. z art. 47 i 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny,.

Odwołująca się spółka zarzuciła także, niezasadne nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wobec braku realnego zagrożenia dla analizowanego zespołu zabudowy - nie toczą się żadne postępowania dot. pozwolenia na rozbiórkę, któregokolwiek obiektu zespołu stoczni wszczęte z inicjatywy Spółki, ani też Spółka nie dysponuje żadnym pozwoleniem na rozbiórkę takiego obiektu - co stanowi naruszenie art. 108 § 1 k.p.a.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoznając przedstawione powyżej odwołanie wskazał, że sprawa wpisania do rejestru zabytków historycznego zespołu budowlanego Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r. była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ drugiej instancji. Decyzją z [...] listopada 2016 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków ww. zespół budowlany. W wyniku odwołania strony, decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, m.in. na uchybienia dotyczące określenia przedmiotu i zakresu ochrony konserwatorskiej.

Kompetencje [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w niniejszej sprawie wynikają z przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

Z przepisu art. 6 ust. 1 tej ustawy wynika, że ochronie i opiece bez względu na stan zachowania podlegają m.in. zespoły budowlane (lit. b), dzieła architektury i budownictwa (lit. c) oraz obiekty techniki, a zwłaszcza kopalnie, huty, elektrownie i inne zakłady przemysłowe (lit. e). Zgodnie z art. 7 ww. ustawy formą ochrony zabytków jest m.in. wpis do rejestru zabytków.

W art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ustawodawca przewidział możliwość wpisania do rejestru zabytków nazwy geograficznej, historycznej lub tradycyjnej zabytku wpisanego do tego rejestru. Minister przywołał też wynikające z art. 7, art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., 10 § 2 k.p.a. – zasady postępowania administracyjnego do przestrzegania których organy w są zobowiązane.

Minister podkreślił, że rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie dokonano na podstawie szeregu dowodów, a w szczególności w oparciu o dokumentację fotograficzną przedmiotowego zespołu z różnych okresów funkcjonowania stoczni; Karty ewidencyjne wybranych obiektów wchodzących w skład dawnej Stoczni [...], sporządzone w okresie od października do listopada 1996 r., od września do listopada 1997 r. oraz od września do listopada 1998 r. i od września do listopada 1999 r. przez mgr I. B.; Opinię konserwatorską dotyczącą oceny podstawowych wartości zabytkowych wybranych budynków na terenie Stroczni [...] S.A., sporządzoną w listopadzie 1999 r. przez prof. dr. inż. arch. W. G., mgr I. B., mgr inż. arch. J. C., mgr. inż. arch. R. H., mgr. inż. arch. K. K., mgr. inż. arch. A. M., mgr. inż. B. N., mgr. inż. arch. J. S.; opracowanie p.t. "[...]", wykonane przez dr. inż. arch. R. H. oraz mgr inż. arch. A. O. w grudniu 2007 r.; Ewidencję obiektów dawnej Stoczni [...], sporządzoną w lutym 2014 r. przez dr inż. arch. A. O., mgr. inż. arch. A. D. i mgr. inż. arch. A. W.; Studium wyboru form ochrony konserwatorskiej terenów i obiektów postoczniowych w [...], sporządzone pod red. prof. dr. hab. M. G. przez zespól autorski w składzie: dr inż. W. A., arch. T. B., prof. dr hab. M. G., z [...] czerwca 2015 r.; Opinię prawną w zakresie definicji legalnej zabytku w odniesieniu do obiektów znajdujących się na terenie tzw. Stoczni [...] w [...], przygotowaną dla Stoczni [...]Sp. z o.o. w [...], przez dr. hab. K. Z., prof. UG w październiku 2015 r.; opracowanie p.t. Zasady kształtowania przestrzeni Młodego Miasta w kontekście wartości zabytkowej i wytycznych konserwatorskich dla zespołu dawnej Stoczni [...], wykonane przez prof. dr. hab. inż. arch. P. L. i prof. dr. hab. J. L. w lipcu 2016 r.; protokół z posiedzenia Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków przy Wojewódzkim Konserwatorze Zabytków w [...] z dnia [...] września 2016 r. dotyczący zasad i merytorycznej treści wpisu do rejestru zabytków terenów po stoczniowych (poprzemysłowych) Stoczni [...]; Opinię urbanistyczną dotyczącą wpisu do rejestru zabytków obiektów dawnej Stoczni [...] z [...] listopada 2016 r., sporządzoną przez prof. dr. hab. inż. arch. P. L.; opracowanie p.t. Ocena wpływu decyzji o wpisie zespołu Stoczni [...] na ewentualną wysokość odszkodowania ze Skarbu Państwa na rzecz Inwestora, sporządzone [...] marca 2017 r. przez adw. L. D., A. S., M. S., D. G. i I. L..

Minister podniósł, że wprawdzie pismem z [...] marca 2016 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków "zespołu zabudowy d. stoczni [...] w [...], w granicach działek nr [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (gmina m. [...], powiat m. [...], woj. [...]) to następnie, zawiadomieniem z [...] czerwca 2017 r. poinformował strony postępowania "o toczącym się postępowaniu administracyjnym - po rozszerzeniu jego zakresu przedmiotowego (...) w sprawie wpisania do rejestru zabytków województwa [...]: historycznego zespołu budowlanego Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r. w granicach działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...], [...], [...] i [...] w obr. ew. [...] w [...] wraz z budynkami: dyrekcji stoczni ([...]), dawnej kuźni ([...]), dawnej hartowni ([...]), dawnej remizy straży pożarnej ([...]), dawnej kotlarni i warsztatu ([...]), dawnej modelarni, warsztatu i hal produkcyjnych ([...]), dawnej hali warsztatowej ([...]), dawnej narzędziowni ([...]), dawnej ślusarni ([...]), dawnej stolarni i warsztatu linowego - następnie formierni ([...]), dawnej hali produkcji oprzyrządowania ([...]), dawnej kotlarni i hali produkcyjnej ([...]), dawnej hali silników spalinowych ([...]), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia i ślusarni ([...]), dawnej kuźni i warsztatu ślusarskiego ([...]), dawnego magazynu mebli - budynkiem biurowym ([...]), stacją elektryczną A11 ([...]), podstacją elektrycznej Al ([...]), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia (41 A), schronem przeciwlotniczym - wraz z gruntem po obrysie murów, basenem dokowym, dwoma pochylniami półdokowymi Al i A2, 3 żurawiami (oznaczonymi numerami inwentarzowymi [...], [...] i [...]), placem pomiędzy budynkami d. dyrekcji stoczni i d. remizy straży pożarnej oraz nazwami ulic: K., W., N., O., K., D. i nazwami własnymi: [...], [...]".

Następnie organ wojewódzki, po przeprowadzeniu ww. postępowania, decyzją z [...] września 2017 r. wpisał do rejestru zabytków "historyczny zespół budowlany Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r. w granicach działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i części działek nr [...] i [...] w obr. ew. [...] w [...] wraz z budynkami: dyrekcji stoczni ([...]), dawnej kuźni ([...]), dawnej hartowni ([...]), dawnej remizy straży pożarnej ([...]), dawnej kotłami i warsztatu ([...]), dawnej modelarni, warsztatu i hal produkcyjnych ([...]), dawnej hali warsztatowej ([...]), dawnej narzędziowni ([...]), dawnej ślusarni ([...]), dawnej stolarni i warsztatu linowego - następnie formierni ([...]), dawnej hali produkcji oprzyrządowania ([...]), dawnej kotłami i hali produkcyjnej ([...]), dawnej hali silników spalinowych ([...]), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia i ślusarni ([...]), dawnej kuźni i warsztatu ślusarskiego ([...]), dawnego magazynu mebli - budynkiem biurowym ([...]), stacją elektryczną A11 ([...]), podstacją elektrycznej Al ([...]), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia ([...]), schronem przeciwlotniczym - wraz z gruntem po obrysie murów, nabrzeżem basenu dokowego, 3 żurawiami (oznaczonymi numerami inwentarzowymi 7, 55 i 61), reliktami pochylni półdokowych Al i A2, placem pomiędzy budynkami d. dyrekcji stoczni i d. remizy straży pożarnej oraz nazwami ulic: W., N., O., K., D. i nazwami własnymi: [...], [...] (gmina m. [...], powiat m. [...], woj. [...])" - bez uwzględnienia działki ew. nr [...] oraz części działek ewidencyjnych o nr [...] i [...], a także nazwy ulicy K..

Minister stwierdził, że w świetle powyższych uwag sentencja ww. rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest jasna i jednoznaczna, przy czym decyzję tę należy traktować jako częściową, w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a., gdyż nie rozstrzyga co do całości postępowania. Decyzja nie odnosi się bowiem do wpisu do rejestru zabytków działki ew. nr [...] oraz części działek ewidencyjnych o nr [...] i [...], a także nazwy ulicy K. i w tym zakresie organ pierwszej instancji zobowiązany jest wydać odrębne rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru zabytków może zostać wpisana nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna zabytku wpisanego do rejestru zabytków. Z literalnej wykładni tego przepisu wynika jednoznacznie, że prawną ochroną konserwatorską może zostać objęta tylko nazwa obiektu wpisanego uprzednio do rejestru zabytków. Obiekt funkcjonujący jako [...] (dz. ew. nr [...]) nie został wpisany do tego rejestru. Nie ma można zatem objąć prawną ochroną także nazwy tradycyjnej tego zabytku. Tym samym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie wpisania do rejestru zabytków ww. nazwy należało uchylić i orzec o niewpisaniu nazwy własnej "[...]".

Minister stwierdził, że w omawianym rozstrzygnięciu może powstać wątpliwość co do relacji pomiędzy sentencją decyzji, a jej załącznikiem graficznym. W sentencji decyzji organ pierwszej instancji w sposób jednoznaczny określił zakres decyzji poprzez wskazanie działek ewidencyjnych, w granicach których został wpisany do rejestru zabytków historyczny zespół budowlany [...]. Granice te nie odpowiadają jednak w całości obszarowi zaznaczonemu na załączniku graficznym. Nieścisłość ta, polega w rzeczywistości na oznaczeniu na załączniku graficznym obszaru chronionego działki ew. nr [...], stanowiącej grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi, nie uwzględnionej w sentencji decyzji. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także jednoznacznie sformułowaną sentencję decyzji, objęcie prawną ochroną konserwatorską obszaru wskazanego w decyzji jest bezsporne, a intencje organu pierwszej instancji co do potrzeby stworzenia warunków prawnych do ochrony ww. obszaru są nie budzące wątpliwości.

W związku z przedstawionymi powyżej ustaleniami, organ odwoławczy w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, bowiem nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego.

Wskazał, że orzeczenie organu odwoławczego co do zasady winno mieć charakter reformacyjny (przepis art. 138 § 1 k.p.a.), zaś decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, może być podjęta tylko w sytuacjach ściśle określonych w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., gdy orzeczenie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów (przepis art. 136 k.p.a.), to ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy.

Minister podkreślił, że nieścisłość polegającą na oznaczeniu na załączniku graficznym działki ew. nr [...] jako obszaru wpisywanego do rejestru zabytków, wyeliminował w niniejszej decyzji uchylając zaskarżoną decyzję w części rozstrzygnięcia: "granice wpisu do rejestru zabytków oraz obiekty wpisane do rejestru zabytków zaznaczono kolorem czerwonym na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji" oraz w części dotyczącej załącznika graficznego i w tym zakresie określając granice wpisu i wykonując nowy załącznik graficzny.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nieuwzględnienia działki ew. nr [...] w sentencji decyzji (pkt 1), pominięcia w toku postępowania użytkownika wieczystego ww. nieruchomości (pkt 2), niezgodności pomiędzy zakresem prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania z treścią sentencji zaskarżonej decyzji (pkt 3) i uwag dotyczących braku opisowego określenia przebiegu granicy zespołu budowlanego na działce ew. nr [...] (częściowo pkt 4) oraz nieprecyzyjnego i niejednoznacznego określenia w sentencji decyzji i na załączniku graficznym nabrzeża dokowego na działce ew. nr [...] (pkt 5) Minister stwierdził, że zarzuty te są bezzasadne. Zaskarżona decyzja nie rozstrzyga w kwestii wpisania ww. działki ewidencyjnej do rejestru zabytków, co jednoznacznie wynika z jej sentencji.

W ocenie Ministra decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w pozostałym zakresie jest prawidłowa pod względem formalno-prawnym, a także zasadna merytorycznie. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w toku prowadzonego przez siebie postępowania działał zgodnie z przytoczoną wyżej zasadą zawartą w przepisie art. 7 k.p.a.. Stan faktyczny został ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., organ pierwszej instancji ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie uchybił zasadzie wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2017 r. organ pierwszej instancji poinformował strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i zgłoszenia żądań w terminie 14 dni od dnia otrzymania ww. pisma. Wniosek strony z [...] września 2017 r. o przedłużenie terminu do składania uwag i dodatkowych dowodów, słusznie został uznany przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków za bezzasadny. Pełnomocnik strony, reprezentujący Spółkę [...] Sp. z o.o. od [...] maja 2017 r., aż do momentu otrzymania zawiadomienia o zakończeniu postępowania nie informował organu pierwszej instancji o potrzebie przeprowadzenia dodatkowych dowodów.

Należy zatem przyjąć, że skoro [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków uznał zebrany materiał dowodowy za wystarczający, to przychylenie się do tego wniosku bezzasadnie wydłużyłoby postępowanie. Obiekt wpisany do rejestru zabytków może być przedmiotem badań naukowych przez bardzo długi okres i objęcie go ochroną konserwatorską nie oznacza, że zabytek został rozpoznany w pełni. Na potrzeby postępowania administracyjnego dotyczącego wpisania do rejestru zabytków obiekt winien być rozpoznany w stopniu wystarczającym, czyli umożliwiającym zidentyfikowanie jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków słusznie zatem uznał, że bardzo obszerny, zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do oceny zachowanych przez historyczny zespół budowlany Stoczni [...] wartości. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła bowiem [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków na ocenę wartości zabytkowych ww. zespołu, które przesądziły o wpisaniu tego obiektu do rejestru zabytków. Wartości historyczne, artystyczne i naukowe omawianego obiektu zostały rozpoznane już podczas pierwszego postępowania, a przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] kwietnia 2017 r. (znak: [...]) miało na celu przede wszystkim umożliwić organowi pierwszej instancji precyzyjne określenie przedmiotu i zakresu ochrony konserwatorskiej oraz uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację potwierdzającą istnienie reliktów pochylni półdokowych Ai i A2 (poprzez przeprowadzenie oględzin ww. obiektów). Wartość historycznego zespołu budowlanego Stoczni [...] była już udowodniona w postępowaniu zakończonym decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2016 r.

W ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w zaskarżonej decyzji wykazał jakie okoliczności przesądzają o uznaniu, że przedmiotowy obiekt, posiada istotne wartości zabytkowe. Organ prowadzący postępowanie przywołał też podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia w komparycji, a w uzasadnieniu przedstawił historię obiektu, opisał przedmiotowy zespół oraz wskazał jakie elementy i cechy omawianej nieruchomości zostały zachowane.

Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wpisanie do rejestru zabytków historycznego zespołu budowlanego Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r. jest w pełni uzasadnione. Definicja legalna zabytku nieruchomego zawarta w przepisie art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazuje, iż jest to nieruchomość, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zatem, w postępowaniu administracyjnym w sprawie wpisania zabytku do rejestru koniecznym jest wskazanie jakie samoistne wartości zabytkowe posiada obiekt, aczkolwiek wskazane wyżej wartości nie muszą występować łącznie.

Historyczny zespół budowlany Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r., zachował wszystkie elementy wskazujące na jego ponadprzeciętne walory naukowe, historyczne i przestrzenne (artystyczne), co przesadza o wyjątkowym charakterze tego obiektu oraz stanowi o jego zabytkowej wartości. Zespół ten prezentuje bowiem formę odzwierciedlającą przekształcenia, wynikające z rozwoju zarówno gospodarczego jak i technologicznego stoczni, zachowując przy tym spójny wyraz architektoniczny, definiujący go jako przykład architektury przemysłowej.

Pomimo pewnej degradacji obiekt prezentuje autentyczną substancję budowlaną, a układ przestrzenny z umiejscowieniem najbardziej charakterystycznych elementów infrastruktury stoczniowej (doki, pochylnie czy żurawie wypadowe) jest w pełni zachowany.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków słusznie zauważył potrzebę objęcia ochroną konserwatorską także pozostałości dwóch pochylni półdokowvch Al i A2, bowiem ich zachowane fragmenty dopełniają przestrzennego obrazu stoczni i jednoznacznie wskazują na charakter zespołu.

W ocenie Ministra historyczny zespół budowlany Stoczni [...] posiada ponadprzeciętną wartość w skali kraju, jako miejsce ważnych wydarzeń historycznych: strajków robotników w grudniu 1970 r. i sierpniu 1980 r., powstania [...], czy miejsce podpisania porozumień sierpniowych. Wydarzenia te w społecznej świadomości nierozerwalnie związane są z terenem Stoczni [...] i należą do jednych z najważniejszych w historii powojennej Polski. Nie ulega wątpliwości, że omawiany obiekt odpowiada definicjom legalnym zabytku art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, c oraz e ww. ustawy. Zatem w toku postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków, rozpatrywane były przesłanki, czy w zachowanej formie obiekt ten posiada wartości zabytkowe - co w omawianym przypadku zostało dostatecznie udowodnione.

Minister, odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania stwierdził, że nie jest konieczne opisowe określenie przebiegu granicy objętego ochroną zespołu budowlanego, na dz. [...] i [...] przy użyciu precyzyjnych odniesień w terenie, np. współrzędnych geograficznych (pkt 4 ww. pisma), bowiem załącznik graficzny do decyzji administracyjnej winien określać zabytek wpisywany do rejestru zabytków w sposób nie budzący wątpliwości. W przypadku, gdy nie jest możliwe poprowadzenie granicy wzdłuż trwałych i łatwych do zidentyfikowania elementów (np. ściana budynku, granica działki ewidencyjnej) należy oznaczyć obszar obejmowany ochroną w inny precyzyjny i nie budzący wątpliwości sposób, wykorzystując np. do tego celu mapę geodezyjną w prawidłowo oznaczonej skali, jak uczyniono w omawianej sprawie. Granice ochrony konserwatorskiej poprowadzono przeważnie wzdłuż granicy działek ewidencyjnych, co nie może budzić wątpliwości co do obszaru objętego ochroną. Natomiast, w przypadku działki ew. nr [...] i [...] trzeba mieć na uwadze, że obszar zabytkowy został wyznaczony linią w kolorze zielonym (vide: załącznik graficzny nr 1 do niniejszej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego), przy czym nie ma znaczenia grubość ww. linii, bowiem teren wpisany do rejestru zabytków został nią obwiedziony i znajduje się wewnątrz obrysu.

W nawiązaniu do zarzutu zawartego w piśmie wniesionym [...] grudnia 2017 r., wskazującym na nieprecyzyjne i niejednoznaczne określenie w sentencji decyzji i na załączniku graficznym zakresu ochrony konserwatorskiej dotyczącego nabrzeża [...] (pkt 5) Minister stwierdził, że objęta ochroną konserwatorską nazwa "[...]" odnosi się do obiektu zlokalizowanego na działce ew. nr [...], który wchodzi w skład obszaru wpisanego do rejestru zabytków jako element historycznego zespołu budowlanego Stoczni [...], co daje podstawę do objęcia ochroną prawną ww. nazwy własnej. Natomiast [...] (nie objęty zaskarżoną decyzją), zlokalizowany jest na działce ew. nr [...], a nabrzeże [...], położone jest na działce ew. nr [...]. W związku z tym [...] i nabrzeże [...] są dwoma różnymi obiektami, a zatem wskazana w ww. piśmie strony wątpliwość dotycząca określenia przedmiotu ochrony nie są uzasadnione. Nazwy te nie są stosowane zamiennie, a określają dwa różne obiekty, położone na różnych działkach ewidencyjnych. Podobnie, podniesiona wątpliwość co do wskazania, czy obejmowane ochroną konserwatorską nabrzeże [...] znajduje się na działce ew. nr [...] czy też na działce [...] nie jest potwierdzone w materiale dowodowym, bowiem jak wynika z księgi wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...], działka ew. nr [...] stanowi grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi. Tym samym obiekt wpisany do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, określony jako nabrzeże [...] znajduje się w całości na działce ew. nr [...].

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących oceny wartości i lokalizacji reliktów pochylni półdokowych Al i A2 (pkt 6 i 7) organ wskazał, że jak słusznie wskazał pełnomocnik strony, w postępowaniu zakończonym decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 2016 r. ww. obiekty zostały określone jako "pochylnie półdokowe" i oznaczone na załączniku graficznym w takim samym zakresie jak w zaskarżonej obecnie decyzji ww. organu, wpisującej je do rejestru zabytków jako "relikty pochylni półdokowych". Minister przekazując decyzją z [...] kwietnia 2017 r. sprawę wpisania do rejestru zabytków historycznego zespołu budowlanego Stoczni [...] do ponownego rozpatrzenia wskazał jednoznacznie na potrzebę uzupełnienia akt spawy o materiał dowodowy pozwalający na poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie do stanu zachowania ww. obiektów. W związku z powyższym, po dokonaniu oględzin pochylni półdokowych Al i A2 [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków ustalił, że wpisywane do rejestru zabytków obiekty stanowią jedynie relikty ww. pochylni półdokowych i w tym zakresie zweryfikował przedmiot ochrony i sentencję decyzji. Oględziny przedmiotowego zespołu odbyły się w [...] sierpnia 2017 r. przy udziale pełnomocnika strony.

W protokole z kontroli obiektu odnośnie do pochylni półdokowych Al i A2 stwierdzono, że "pochylnie czytelne są częściowo - widoczna jest żelbetowa konstrukcja". Wskazano ponadto, że strona może w terminie dwóch tygodni złożyć uwagi do protokołu. Strona nie skorzystała z tego uprawnienia, co skutkuje uznaniem, że ww. protokół podpisany został bez uwag. Tym samym przyjęty stan faktyczny został udowodniony. Stosownie do art. 10 § 1, art. 79 i art. 81 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin, umożliwić im udział w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawanie pytań i składanie wyjaśnień. Okoliczność faktyczna zaś może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, przy czym - zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. odstąpienie od tej zasady może nastąpić tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na bezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Takie przypadki w omawianej sprawie nie miały miejsca. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 lutego 2017 r. (sygn. akt I OSK 1437/16): zachowanie generalnych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że strona nie została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu, a także miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Odpowiadając na zarzut, w którym stwierdzono, że pochylnie Al i A2 nie są elementem założenia [...], a "funkcjonalne związki tych pochylni z zespołem [...] wynikały jedynie z sąsiedztwa przestrzennego" Minister stwierdził, że przedmiotem ochrony określonym w sentencji decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jest historyczny zespół budowlany [...] od okresu funkcjonowania [...] do 1989 r. zlokalizowany na określonym obszarze. Tak zdefiniowany przedmiot ochrony wskazuje, że niniejszy wpis do rejestru zabytków obejmuje nie tylko zabytki związane bezpośrednio z istnieniem [...], która funkcjonowała w latach 1871-1922, ale także szereg obiektów związanych z rozwojem przemysłu stoczniowego na przedmiotowym obszarze do 1989 r. W związku z powyższym ww. relikty pochylni półdokowych Al i A2 stanowią świadectwo istnienia i rozwoju obiektów stoczniowych na objętym ochroną terenie i są przedmiotem ochrony ze względu pełnioną funkcję i czas powstania.

Minister odniósł się również do stanowiska strony wyrażonego w piśmie z [...] grudnia 2017 r., w którym wskazano na niewłaściwą ocenę wartości zabytkowej stacji elektrycznej A11 ([...]), podstacji elektrycznej Al ([...]) oraz dawnej hali prefabrykacji wyposażenia ([...]), z uwagi na uprzednie wyłączenie ww. obiektów z ewidencji zabytków oraz brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji co do zmiany stanowiska organu w tym zakresie (pkt 8). Stwierdził, że po analizie uzasadnienia decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2017 r. uznał powyższe zarzuty za bezzasadne. Organ pierwszej instancji dokonał bowiem ponownej analizy wartości ww. obiektów i odniósł się do zaistniałej zmiany stanowiska wskazując, że "ze względu na znaczenie dla zachowania układu przestrzennego zespołu" zasadne jest objęcie stacji elektrycznej A11 ochroną prawną, "pomimo wcześniejszego wyłączenia z wojewódzkiej ewidencji zabytków". Obiekt ten pomimo przekształceń "utrzymał pierwotną bryłę i stanowi zamknięcie pierzei ul. W.". A zatem, posiada wartość w kontekście zespołu i powinien podlegać ochronie prawnej jako jego element. Odnośnie do budynku podstacji elektrycznej Al wskazano, że jest on świadectwem kolejnych przekształceń następujących na terenie Stoczni [...], pomimo wprowadzenia drzwi i okien wykonanych z PCV. Odnosząc się do potrzeby objęcia prawną ochroną konserwatorską budynku dawnej hali prefabrykacji wyposażenia ([...]) oceniono, że "wprawdzie konstrukcja drewniana nosi ślady użycia, jednakże ze stanowiska konserwatorskiego istotne jest zachowanie ostatniego obiektu z użyciem częściowo konstrukcji drewnianej na terenie d. [...]", bowiem "pierwotnie konstrukcje drewniane dominowały w zabudowie stoczni". W związku z powyższym zasadne jest zachowanie ww. obiektu jako "świadka zabudowy drewnianej na terenach po stoczniowych".

Minister ocenił jako bezzasadny zarzut dotyczący błędnych ustaleń faktycznych co do wyposażenia budynku dawnej kuźni ([...]) w zakresie braku suwnicy i jej konstrukcji wsporczej (pkt 9). Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, we wnętrzach ww. budynku zachowały się: spinająca ściany i dach hali konstrukcja stalowa, której słupy rozmieszczone są pomiędzy oknami, oraz 3 belki, po których poruszają się suwnice. A zatem, ani suwnica, ani jej konstrukcja wsporcza nie zostały wymienione jako podstawa do objęcia budynku kuźni ochroną konserwatorską. Ponadto, z dokumentacji stanowiącej akta przedmiotowej sprawy, m.in. z dokumentacji fotograficznej wchodzącej w skład kart ewidencyjnych zabytków wynika, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obiekty zachowały się.

W nawiązaniu do stanowiska strony, zgodnie z którym objęte ochroną konserwatorską na mocy zaskarżonej decyzji trzy żurawie stanowiące ruchomości (urządzenia, nie budowle) nie mogą zostać jednocześnie zakwalifikowane jako wyposażenie budowli (pkt 10) Minister wyjaśnił, że w komparycji swojej decyzji [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków jak podstawę prawną wskazał art. 6 pkt 1 ust. 1 lit b, c oraz e ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zatem na zabytki nieruchome będące zespołami budowlanymi, dzidami architektury i budownictwa oraz obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami przemysłowymi. Opisane wyżej obiekty techniki posiadają wartość zabytkową, o ile możliwe jest określenie ich pierwotnej funkcji.

Przedmiotowe żurawie stanowią ponadto część składową nieruchomości jako inne urządzenia trwale związane z gruntem, na którym zostały posadowione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2016 r., sygn. akt. II OSK 254/15). Są bowiem połączone z nim funkcjonalnie, co oznacza, że nie mogłyby funkcjonować zgodnie ze swym przeznaczeniem bez ulokowania na nieruchomości gruntowej i trwałego z nią zespolenia dla realizacji funkcji gospodarczej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotna jest dawna funkcja świadcząca o wartościach historycznych obiektu kwalifikujących go jako zabytek. Nie można uznać, że połączenie obiektu z gruntem nie miało w założeniu charakteru stałego. Na tej podstawie nie jest zasadne twierdzenie, że obiekty były przeznaczone do użytku przemijającego. Wskazane zatem w sentencji decyzji żurawie są elementem identyfikującym wpisany do rejestru zabytków zespół budowlany jako obiekt techniki - stocznię.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów strony zawartych w uzasadnieniu odwołania Minister wyjaśnił, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzji z [...] września 2017 r. na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. zasadnie nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z ww. przepisem decyzji, od której służy odwołanie może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Powołany przepis określa przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścieśniającej. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wdrożenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i w istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. Nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności organ administracji obowiązany jest zatem wykazać istnienie wymienionych we wskazanym wyżej przepisie przesłanek. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stanowi jej dodatkowy składnik, jest elementem merytorycznego rozstrzygnięcia, wymagającym umotywowania w uzasadnieniu sprawy.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja spełnia te wymogi, gdyż w jej uzasadnieniu zamieszczono wystarczające uzasadnienie faktyczne. Wskazano bowiem, że "sprzeciw społeczny dla rozbiórek elementów Stoczni, w szczególności dźwigów, obserwowany może być na podstawie wyników otwartych ankiet prowadzonych na łamach lokalnego portalu internetowego" oraz, że prace te "właściciele przedmiotowego terenu występują do organów budowlanych o pozwolenia na rozbiórkę kolejnych budynków".

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie uznał za zasadne dopuszczenie dowodów z opinii eksperckich w przedmiocie: urbanistycznych uwarunkowań przekształceń terenów po stoczniowych dawnej Stoczni [...]; wartości zabytkowej reliktów pochylni półdokowych Al i A2; waloryzacji architektoniczno-konserwatorskiej dla terenu dawnej Stoczni [...]. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Natomiast § 2 cytowanego przepisu wskazuje, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało złożone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Zebrany materiał dowodowy wszechstronnie ustalił stan faktyczny, co pozwoliło na ocenę wartości zespołu.

Organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny zabytku pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych lub naukowych. Organy te, dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników są w stanie obiektywnie ocenić - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - czy dany obiekt posiada walory zabytkowe (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14.03.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 19/08; z 9.07.2010 r. sygn. akt I SA/Wa 640/10; z 26.10.2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1077/12).

Tym samym Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako organ wyspecjalizowany w ochronie zabytków, nie ma obowiązku przeprowadzenia w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. Ze względu na powyższe ustalenia, organ drugiej instancji nie uznał za zasadne uwzględnić żądania strony co do dopuszczenia dowodu z kolejnych opinii, bowiem prowadziłoby to do nieuzasadnionego przedłużania przedmiotowego postępowania.

Minister podniósł także, że organy ochrony zabytków obu instancji zobowiązane są strzec dziedzictwa narodowego, wypełniając tym samym konstytucyjny obowiązek Rzeczpospolitej Polskiej wobec przyszłych pokoleń, zawarty w preambule oraz przepisie art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej . Organy w przedmiotowej sprawie działają zgodnie z dyspozycją przepisu art. 4 pkt. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wedle którego organy administracji publicznej sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1), zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2) oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytku (pkt 3).

Reasumując, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podzielając stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, uznał za zasadną ochronę prawną historycznego zespołu budowlanego Stoczni [...] od okresu funkcjonowania Stoczni [...] do 1989 r. w granicach opisanych szczegółowo w decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła [...] Sp. z o.o. zastępowana przez pełnomocnika:

r.pr. K. G. , zarzucając zaskarżonej decyzji: naruszenie: - art. 7, art. 77 §1 i 107 §3 k.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2187;) polegające na dokonaniu niewłaściwej oceny wartości zabytkowej zespołu budowlanego Stoczni [...] oraz poszczególnych elementów uznanych przez organ za części tego zespołu, a także na zaniechaniu ustalenia zakresu występowania poszczególnych obiektów w terenie oraz stanu ich zachowania pomimo, że w aktach sprawy znajdowały się dokumenty, które wskazywały na brak wartości zabytkowych tych obiektów; - naruszenie art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. c i e w związku z art. 3 pkt 1 ww. ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie za zabytek reliktów pochylni półdokowych Al i A2 oraz obiektów: stacji elektrycznej Ali ([...]), podstacji elektrycznej Al ([...]) oraz dawnej hali prefabrykacji wyposażenia ([...]), a w konsekwencji naruszenie art. 31 ust. 3 i art. 21 ust. 1 i 2 w zw. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 9 ust. 1 ww. ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie wpisu do rejestru zabytków wyżej wymienionych reliktów i obiektów, podczas gdy nie posiadają one cech zabytku, co stanowi nieproporcjonalne działanie organu konserwatorskiego ograniczające prawo własności, w tym uprawnienie do dysponowania nieruchomością przez Spółkę oraz wynikającą z prawa własności zasadę in dubio pro libertate; - naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie stanowiska konserwatorskiego, w zaufaniu do którego działała Spółka, wyrażonego w uzgodnieniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] - [...], [...] (uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2004 r.;); - naruszenie art. 7, art. 8, art. 104 §1 i art. 107 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy w zw. z §3 ust. 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem. (Dz. U. Nr 113, poz. 661;) poprzez brak opisowego określenia przebiegu granicy objętego ochroną zespołu budowlanego na dz. nr [...] i [...] przy użyciu precyzyjnych odniesień w terenie (np. współrzędnych geograficznych), zważywszy na okoliczność, że załącznik graficzny do Decyzji został sporządzony na niedokładnej kserokopii mapy geodezyjnej.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr [...] z [...] grudnia 2017 r.; zasądzenie na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Stanowisko skarżącego znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi .

Następnie do akt sprawy wpłynęło pismo z [...] września 2018 r. w , którym poinformowano, że doszło do zmiany firmy spółki z [...] Sp. z o.o. na - [...] sp. z o.o. Powołując się na Rejestru Przedsiębiorców KRS. Wskazano, że pozostałe dane spółki pozostają tożsame z danymi z daty złożenia w/w skargi. Okoliczności dotyczące [...] sp. z o.o., aktualnie odnoszą się do spółki [...] sp. z o.o. Wobec zaskarżonej decyzji podtrzymano zarzuty wcześniej formułowane w skardze.

Dodatkowo, w oparciu o art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. i. Dz. U. z 2017 r" poz. 1369 ze zm.. wniesiono o : 1) przeprowadzenie dowodu z mapy zasadniczej celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji związane z odmiennym kształtem schronu przeciwlotniczego od wskazanego w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] grudnia 2017 r. oraz z faktem, że obiekt ten jedynie częściowo znajduje się na działce [...] należącej do skarżącej, a częściowo na działce [...] należącej do Gminy Miasta [...], nieobjętej przedmiotowym postępowaniem, co świadczy o niepełnym i nieprawidłowo przeprowadzonym przez organ postępowaniu dowodowym, skutkującym wadliwym ustaleniem zakresu ochrony schronu przeciwlotniczego w terenie oraz objęciem ochroną obiektu znajdującego się częściowo poza obszarem objętym postępowaniem administracyjnym; przeprowadzenie dowodu z "[...]" z [...] marca 2018 r. opracowanej przez [...] sp. z o.o., celem wykazania istotnych wątpliwości co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji polegających na odmiennym kształcie schronu przeciwlotniczego od wskazanego w zaskarżonej decyzji oraz z faktem, że obiekt ten jedynie częściowo znajduje się na działce [...] należącej do skarżącej, a częściowo na działce [...] należącej do Gminy Miasta [...], nieobjętej przedmiotowym postępowaniem, co świadczy o niepełnym i nieprawidłowo przeprowadzonym przez organy administracji publicznej postępowaniu dowodowym, skutkującym wadliwym ustaleniem zakresu ochrony schronu przeciwlotniczego w terenie oraz objęciem ochroną obiektu znajdującego się częściowo poza obszarem objętym postępowaniem administracyjnym; przeprowadzenie dowodu z zestawienia mapy zasadniczej i fragmentu załącznika graficznego zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2017 r. w skali 1:500 wykonanego przez [...] Sp. z o.o. celem wykazania rozbieżności pomiędzy występującym w terenie kształtem schronu przeciwlotniczego a kształtem wskazanym w decyzji oraz faktu, że obiekt ten jedynie częściowo znajduje się na działce [...] należącej do skarżącej, a częściowo na działce [...] należącej do Gminy Miasta [...].

W toku niniejszego postępowania sądowego postanowieniem z [...] września 2019 r., dopuszczona została do udziału w sprawie w charakterze uczestnika tego postępowania [...] sp. z o.o.

W orzeczeniu tym uwzględniono stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 28 sierpnia 2019r., w sprawie o sygn.. akt II OZ 603/19. W szczególności tutejszy Sąd wziął pod uwagę, że działka o nr ew. [...] została objęta rozważaniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji także załącznik graficzny do tej decyzji objął ww. działkę. W tym miejscu należy jednak zauważyć również, że w zaskarżonej decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej wpisania do rejestru zabytków nazwy własnej "[...]", związanej z działką o nr ew. [...], podnosząc, że ww. obiekt nie został wpisany do tego rejestru. Orzeczenie w tym zakresie zostało uwzględnione w dokonanej przez Ministra korekcie załącznika graficznego do decyzji organu pierwszej instancji.

Spółka [...] sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...], reprezentowana przez pełnomocnika: r. pr. A. Z. zajęła stanowisko procesowe w piśmie z [...] października 2019r., poparła w całości rozpoznawaną w niniejszej sprawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] grudnia 2017 r. znak: [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 28 k.p.a. poprzez bezzasadne pominięcie spółki jako strony postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków, podczas gdy Spółka legitymowała się prawem użytkowania wieczystego do dz. ew. nr [...] w obrębie [...], która to nieruchomość była przedmiotem postępowania administracyjnego a naruszenie to skutkowało pozbawieniem możności obrony praw, co w efekcie stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;

Spółka zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 § 1 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. polegające na niezgodności pomiędzy zakresem prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków postępowania określonego w zawiadomieniach: o wszczęciu postępowania z [...] marca 2016 r., o toczącym się postępowaniu z [...] czerwca 2017 r., o oględzinach z [...] sierpnia 2017 r., o zebraniu materiału dowodowego z [...] sierpnia 2017 r., a treścią decyzji wydanej przez ten organ [...] września 2017 r. oraz treścią Decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] grudnia 2017 r. m.in. w zakresie działki nr [...], podczas gdy z w/w przepisów wywieść należy, że organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestników do organów administracji, a nadto powinny zapewniać stronom czynny udział w każdym jego stadium; naruszenie to skutkowało w konsekwencji wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia mimo to, że spółka została pozbawiona możliwości brania udziału w postępowaniu; naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez organy obydwu instancji odpisu KW nr [...] oraz uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, podczas gdy z treści tych dokumentów wywieść należało, że spółka jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, co do której toczy się postępowanie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków, a tym samym powinna być zawiadamiana o podejmowanych przez organy czynnościach; naruszenie to skutkowało błędnym ustaleniem katalogu stron postępowania; naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 104 § 2 k.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie na jakiej podstawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że decyzja organu pierwszej instancji rozstrzygała sprawę jedynie w części, podczas gdy z treści decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby była to decyzja częściowa; naruszenie to powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli instancyjnej.

Spółka, jako uczestnik niniejszego postepowania wniosła w oparciu o tak określone zarzuty o: uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Na rozprawie sądowej, 17 października 2019r., K. S. i P. M. upoważnieni do reprezentowania Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...], powołując się na przedłożony do akt statut wnieśli o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Pełnomocnicy skarżącej spółki, organu oraz uczestniczącej spółki wniosek pozostawili do uznania Sądu.

Sąd dopuścił ww. stowarzyszenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Po złożeniu przez sędziego referenta szczegółowego referatu odnoszącego się do przebiegu postępowania i zapadłych orzeczeń, w tym zaskarżonej decyzji, działający w imieniu stowarzyszenia pouczeni wcześniej o tym prawie, nie dochodzili doręczenia im odpisu skargi.

Wnieśli o uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc, że nie jest właściwa ochrona obszaru, zasadne byłoby tylko objęcie ochroną konserwatorską poszczególnych obiektów. Zaistniałe przekształcenia funkcjonalne nie pozostawiają obiektu jako zabytkowego. Relikty pochylni są obiektami inżynieryjnymi a nie artystycznymi. Brak też właściwego uzasadnienia przekształceń historycznych tego obiektu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Oceny tej nie mogły skutecznie podważyć zarzuty skargi oraz stanowisko uczestników postępowania.

Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew stanowisku skarżącego i [...] sp. z o.o. sprawie nie doszło do naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest uzasadniony zarzut wydawania zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego opisanych w art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. W szczególności, w zaskarżonej decyzji przedstawiono wyczerpującą ocenę wartości zabytkowych pochylni półdkowych Al i A2. Organy konserwatorskie dysponują własną wyspecjalizowaną kadrą, której wiedza fachowa pozwala na samodzielną ocenę tej przesłanki. Stanowisko organu w tym zakresie poparte zostało zaś właściwym uzasadnieniem. Zarzut braku opracowania eksperckiego nie mógł być uznany przez Sąd jako istotny dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Podobnie nie są uzasadnione, jak to określa skarżąca spółka, cyt. "wątpliwości co do wykazania wartości zabytkowej (...) dotyczące: dawnej hali prefabrykacji wyposażenia ([...]), stacji elektrycznej Ali ([...]) oraz podstacji elektrycznej Al ([...]). W odniesieniu do dawnej hali prefabrykacji wyposażenia ([...]). zebrany i omówiony na tę okoliczność pozwalał Ministrowi na właściwą ocenę charakteru zabytkowego tych obiektów czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie ma racji skarżąca spółka, że cyt. "niedostatki decyzji w zakresie postępowania wyjaśniającego nierozerwalnie związane są z naruszeniem art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i h w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków". Sąd nie znajduje potwierdzenia dla zarzutu braku prawidłowej profesjonalnej oceny przedmiotów objętych niniejszym rozstrzygnięciem jako tych, których charakter uzasadnia wpisanie do rejestru zabytków. Jak wynika bowiem z ww. przepisów, zabytek w rozumieniu prawnym jest to nieruchomość lub rzecz ruchoma ich części lub zespoły będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 ww. ustawy zabytkiem nieruchomym może być nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości o których mowa w pkt 1. Według Komentarza do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami autorstwa A. Gintera z 2016 r., definicja ta ma charakter nieostry, uznaniowy i ocenny, a więc wymaga doprecyzowania w procesie stosowania prawa. I temu zadaniu organ w pełni podołał, co potwierdza argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ orzekając jak w zaskarżonej decyzji wykazał, że objęcie przedmiotowych w sprawie obiektów ochroną przez wpisanie do rejestru zabytków leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W okolicznościach niniejszej sprawy oczywiście nie jest uzasadniony zarzut, że organ wykazał się dowolnością, rozstrzygał bez dowodów na rzecz zabytkowego ich charakteru, czym naruszyły art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków.

Podnoszone przez skarżącą spółkę cyt. "wątpliwości co do rzetelności i konsekwencji działania organów ochrony zabytków" są faktycznie li tylko wątpliwościami o charakterze subiektywnym i nie zostały poparte uzasadnionymi zarzutami.

Ma rację skarżąca spółka - projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] - [...], [...] (uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2004 r.) w odniesieniu do terenów Stoczni [...] został w toku procedury planistycznej uzgodniony przez organ konserwatorski. Plan przewiduje formy ochrony konserwatorskiej na tym terenie. Uregulowanie to nie zamyka jednak drogi dla orzeczenia jak w zaskarżonej decyzji. Wprowadza bowiem ochronę zindywidualizowaną dopuszczoną przepisami prawa obok tej, która przewidziana jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wpis dokonany kontrolowaną decyzją nie może być jednak oceniony jak wskazuje skarżąca spółka jako niedopuszczalne ograniczenie praw Spółki wynikających z posiadanego przez nią tytułu do nieruchomości". Na tle kontrolowanej decyzji Ministra nie ma miejsca nieuzasadniona ochrona konserwatorska wskazanych wyżej obiektów stanowiąca nieproporcjonalną ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności (pośrednie wywłaszczenie) i narusza zasadę proporcjonalności.

Należy podzielić stanowisko skarżącej spółki - warunkiem wykonywania decyzji o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru, indywidualnie lub decyzją "obszarową", jest precyzyjne określenie przedmiotu wpisu. Temu kryterium z pewnością odpowiada zarówno część opisowa zaskarżonej decyzji jak i stanowiący jej integralną część załącznik graficzny. Zostało to wyczerpująco omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na tle zarzutów podnoszonych w tym kontekście już w odwołaniu. Załącznik graficzny ma walor uzupełniający dla opisowej części decyzji o wpisie nie ma żadnych przepisów zobowiązujących do opracowania go w standardach właściwych dla mapy geodezyjnej wpisywanej do zasobu map i dokumentów geodezyjnych.

Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w toku niniejszego postepowania w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tak określonych przesłanek ustawowych Sąd nie znalazł w okolicznościach niniejszej sprawy. Wbrew stanowisku skarżącej spółki wskazane tezy dowodowe nie były związane z istotnymi wątpliwości, które należałoby wyjaśnić w oparciu o zgłoszone dowody. Stanowiły li tylko kontynuację nieuzasadnionej plemniki ze stanowiskiem organu.

Także wbrew zarzutom skarżącej spółki w zaskarżona decyzja nie zapadła z naruszeniem zasady wynikającej z art. 15 k.p.a. organ drugiej instancji rozpoznał sprawę ponownie w jej całokształcie czemu dał wyraz w orzeczeniu częściowo reformatoryjnym.

Sąd stwierdza, że w sprawie niniejszej nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o podstawę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a., nie doszło bowiem do naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

[...] sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji mogła co do zasady podnosić zarzut wady postepowania administracyjnego polegającej na pominięciu jej jako strony tego postępowania.

Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty, tu skarżąca spółka, nie mogą skutecznie powoływać się na tę okoliczność.

W sprawie niniejszej nie było jednak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o podstawę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a. Nie doszło do naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Pominięcie strony postępowania i niezapewnienie jej możliwości udziału w sprawie, mimo posiadania przez nią interesu prawnego, stanowi kwalifikowane uchybienie będące podstawą do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). podkreślmy jednak chodzi o pominiecie strony.

Sąd dopuścił spółkę [...] sp. z o.o. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postepowania sądowego. Orzeczenie w tym przedmiocie nie mogło być jednak ocenione jako tożsame z prostą konstatacją, że zaistniał przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tu przez analogie należy wskazać na zasadę obowiązującą w postępowaniu wznowieniowym, gdzie w przypadku powołania się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ ma obowiązek wznowić postępowanie i

dopiero we wznowionym ocenić czy tak określona przesłanka zaistniała. Sąd zatem dopuścił spółkę do udziału w postepowaniu sądowym, po to by ta na prawach strony mogła wywodzić ze wszystkimi gwarancjami postępowania przed sądem administracyjnym, konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 lit b p.p.s.a. Obowiązkiem Sądu było bowiem badanie w jaki sposób, w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy, rozstrzygniecie objęte zaskarżoną decyzją wpływa na uprawnienia lub obowiązki spółki uczestnika - [...] sp. z o.o. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2019r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1024/17).

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej prawy, nie zaistniało naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania zakończonego zaskarżoną tu decyzją ostateczną, na podstawie art. 145 § 1 kpt 4 k.p.a. [...] sp. z o.o. nie była bowiem stroną, która bez własnej winy został pominięty w tym postępowaniu. Zaskarżona decyzja nie odnosiła się do praw lub obowiązków tej spółki. Podjęte tu orzeczenie dotyczące nazwy własnej związanej z obiektem położonym na działce o nr ew. [...] ma li tylko charakter porządkujący. Choć w odniesieniu do tej działki wszczęto postepowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków, to jednak działka o nr ew. [...] faktycznie tym postępowaniem nie była objęta. W decyzji organu pierwszej instancji w odniesieniu do niej nie zapadło orzeczenie o wpisie do rejestru zabytków. Co więcej obecnie postępowanie w tym przedmiocie jest prowadzone przed organem pierwszej instancji. Jak wynika z pisma procesowego ww. spółki z [...] października 2019r., [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zawiadomił spółkę o postępowaniu administracyjnym w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych woj. [...] wnętrza [...] w granicach działki nr [...] w obr. ew. [...] w [...] pismem z [...] października 2018 r. i to właśnie w tym postępowania zostanie określony krąg stron postępowania z pewnością z uwzględnieniem również przekształceń właścicielskich.

Ma racje spółka podnosząc, że naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Tyle tylko, że podnoszone naruszenie normy art. 28 k.p.a., z której spółka [...] sp. z o.o. wywodzi przymiot strony w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniało i tym samym nie daje podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do podniesionego przez ww. spółkę zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. należy wskazać - nawet jeśli niektóre czynności dowodowe przeprowadzone na etapie postępowania administracyjnego dotyczyły jej praw, to poza sporem musi pozostać, że nie zostały zakończone orzeczeniem odnoszącym się do praw lub obowiązków tej spólki. Było to zatem naruszenie pozostające bez wpływu na wynik postępowania.

Orzekając w sprawie Sąd miał na uwadze także okoliczności ujawnione na rozprawie sądowej. Pełnomocnik organu podał, że [...] sp. z o.o. od [...] września 2018r., nie posiada żadnego tytułu prawnego do ww. działki o nr ew. [...]. Tytułem prawnym do tej działki dysponuje odtąd wyłącznie skarżąca spółka. Pełnomocnik uczestniczącej spółki uzasadniał stanowisko procesowe li tylko potrzebą dochodzenia ewentualnych, przyszłych roszczeń odszkodowawczych.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).