Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 162/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: § 4; § 5; § 6; § 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) WSA Iwona Tchórzewska Protokolant referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej też jako: "[...]PWIS", "organ odwoławczy", "organ"), po rozpatrzeniu odwołania K. Z. (dalej jako: "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej też jako: "PPIS", "organ pierwszej instancji") z dnia [...] października 2018 r., o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

Do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu wystawione prze lekarza medycyny pracy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] (dalej też jako: "WOMP"). Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. PPIS poinformował skarżącą oraz Uniwersytet [...] (byłego pracodawcę) o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej - "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat", wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 - zwanego dalej: "rozporządzeniem"). PPIS sporządził w dniu [...] września 2017 r. kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, którą przesłał do jednostki orzeczniczej I stopnia (WOMP) uprawnionej do wydawania orzeczeń w sprawach chorób zawodowych, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia. Z treści sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżąca była zatrudniona w okresie od [...].02.1973 r. do [...].09.2015 r. na Uniwersytecie [...] na stanowiskach: nauczyciel akademicki - stażysta od [...].02.1973 r. do [...].07.1973 r., nauczyciel akademicki – asystent od [...].08.1973 r. do [...].10.1978 r., nauczyciel akademicki - starszy asystent od [...].11.1978 r. do [...].02.1981 r., nauczyciel akademicki - adiunkt od [...].02.1981 r. do [...].09.1993 r., pracownik naukowo - techniczny - specjalista od [...].10.1993 r. do [...].09.2001 r., nauczyciel akademicki - starszy wykładowca od [...].10.2001 r. do [...].09.2015 r. Pracę na stanowisku nauczyciela akademickiego skarżąca wykonywała w pełnym wymiarze pensum dydaktycznego, a na stanowisku pracownika naukowo technicznego nie realizowała zajęć dydaktycznych. Skarżąca była zatrudniona na Wydziale Chemii i w ramach wykonywanych czynności zawodowych na stanowisku nauczyciela akademickiego prowadziła zajęcia ze studentami - wykłady laboratoria i konserwatoria z zakresu chemii organicznej, a sale, w których odbywały się zajęcia nie były wyposażone w sprzęt nagłaśniający.

W dniu [...] listopada 2017 r. WOMP wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu stwierdzono, że przeprowadzona ocena narażenia zawodowego potwierdziła wieloletnią pracę skarżącej w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, jednakże w wyniku przeprowadzonych w tutejszym ośrodku badań, rozpoznano u pacjentki przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, a schorzenie to nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Nie rozpoznano bowiem: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Skarżąca od powyższego orzeczenia złożyła odwołanie do jednostki orzeczniczej II stopnia, tj. Instytutu Medycyny Pracy w [...].

Instytut Medycyny Pracy w [...] orzeczeniem z dnia [...] marca 2018 r. skorygowanym [...] marca 2018 r. (w związku z omyłką w danych personalnych pacjentki w ostatnim akapicie) także stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazał, że przeprowadzona konsultacja foniatryczna wraz z oceną wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskową wykazała, ze poziom fałdów głosowych jest równy. Badanie laryngologiczne i foniatryczne wykazało u skarżącej przewlekłe zapalenie błony śluzowej krtani, refluks żołądkowo – krtaniowy, dysfonię hiperfunkcjonalną. Nie wykazano natomiast zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

Nie zgadzając się z orzeczeniami lekarskimi, skarżąca zwracała się do PPIS o weryfikację orzeczenia wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w [...], uważając, że jest ono krzywdzące, a argumenty umieszone w uzasadnieniu nie zawierają uwag skarżącej, które w międzyczasie wnosiła w swoich pisemnych oświadczeniach. Skarżąca przedkładała także nowe dowody w sprawie, tj. dodatkowe wyniki badań lekarskich takie jak badania z przychodni "Lekarze Specjaliści" przy ul. [...] w [...] (data badania [...].11.2014 r.), z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego przy ul. [...] (data badania [...]04.2017 r.) oraz skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia [...].12.2016 r. wraz z kartą zdrowia. W tych okolicznościach Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia [...].04.2018 r., wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w [...] z prośbą o analizę zgromadzonej w postępowaniu dokumentacji oraz dodatkowej dokumentacji medycznej dołączonej przez skarżącą. W odpowiedzi na powyższe lekarz orzecznik z Instytutu Medycyny Pracy w [...] w piśmie z dnia [...].05.2018 r. poinformował, że zgromadzona dokumentacja medyczna skarżącej została poddana analizie. Lekarz orzecznik wskazał, że skarżąca została poddana badaniom foniatrycznym, przeprowadzonym po próbie obciążeniowej głosu tj. po długotrwałym czytaniu. Badanie to nie wykazało w obrębie krtani takich zmian, jakie uwzględnia wykaz chorób zawodowych i podał, że kserokopia ww. badania została przesłana do wiadomości zarówno skarżącej jak i WOMP Przychodnia Chorób Zawodowych. Swoje stanowisko jednostka orzecznicza II stopnia podtrzymała w kolejnym piśmie z dnia [...].06.2018 r. W tym piśmie, w odpowiedzi na zapytanie PPIS czy odruch wymiotny i długotrwałe czytanie tekstu mogły mieć wpływa na wynik badania (skarżąca zgłaszała uwagi, co do niemożliwości przeprowadzenia badania z tej właśnie przyczyny) Instytut Medycyny Pracy w [...] odpowiedział, że przeprowadzone badanie po próbie obciążeniowej głosu powinno wywołać ujawnienie ew. zmian w obrębie krtani, tj. niedomykalność, czego u pacjentki nie stwierdzono, natomiast wysuszenie błony śluzowej gardła i krtani podczas długotrwałego obciążenia głosu, nawet prowokujące odruch wymiotny, jak również wystąpienie tego odruchu podczas badania jest zjawiskiem fizjologicznym i nie jest objęte wykazem chorób zawodowych.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] października 2018 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Organ pierwszej instancji argumentował, z odwołaniem do art. 2351 Kodeksu pracy, że podstawą do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej jest rozpoznania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie istnienia bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy schorzeniem a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca niewątpliwie będąc zatrudniona na stanowisku nauczyciela akademickiego w okresie przekraczającym 15 lat wykonywała pracę w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej narządu głosu. Brak jednak rozpoznania u niej objawów tej choroby nie pozwala na jej stwierdzenie. Ponadto organ pierwszej instancji podkreślił, że organ inspekcji sanitarnej nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej i jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w trybie ww. rozporządzenia.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że decyzja PPIS jest dla niej krzywdząca. Skarżąca ponownie zakwestionowała sposób badania przeprowadzonego w Instytucie Medycyny Pracy w [...].

[...]PWIS na etapie postępowania odwoławczego zwrócił się do jednostki orzeczniczej II stopnia o wyjaśnienie, czy twierdzenia zwarte w odwołaniu mają wpływ na wydanie orzeczenie, tj. czy odruch wymiotny, który wystąpił podczas badania wideostroboskopowego miał wpływ na jego wynik i wydane orzeczenie oraz, czy przesłana przez PPIS dodatkowa dokumentacja medyczna złożona przez stronę poddana została analizie. W odpowiedzi (pismo z dnia [...].01.2019 r.) uzyskał informację, że kluczowe znaczenie przy wydaniu opinii miało badanie przeprowadzone w jednostce orzeczniczej, a dokumentacja pacjentki stanowiła materiał pomocniczy. Ponownie jednostka orzecznicza wyjaśniała, że wysuszenie błony śluzowej gardła i krtani podczas długotrwałego obciążenia głosu, nawet prowokujące odruch wymiotny, jak również wystąpienie tego odruchu podczas wprowadzania edoskopu do krtani jest zjawiskiem fizjologicznym i nie jest objęte wykazem chorób zawodowych. Jednostka orzecznicza II stopnia podkreśliła, że przeprowadzone w klinice badanie foniatryczne spełnia standardy techniczne i medyczne dodając, iż ocena wideostroboskopowa, dokonana po próbie obciążeniowej głosu nie wykazała pogorszenia parametrów.

Organ odwoławczy utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, za organem pierwszej instancji wskazał, że z definicji choroby zawodowej wprowadzonej do Kodeksu pracy wynika, że wymagane jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, a powstaniem choroby. Wykaz chorób zawodowych został określony z kolei w załączniku do - wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy - rozporządzenia. Następnie odwołując się do regulacji § 5 ust. 1 - 3, § 6 ust.1, ust. 2 pkt 5 i ust. 3 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia organ odwoławczy argumentował, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana jeżeli schorzenie zostanie rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza we właściwej jednostce orzeczniczej, w zakładzie pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia oraz bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy. Te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

[...]PWIS podtrzymał również stanowisko organu pierwszej instancji o związaniu organów inspekcji sanitarnej orzeczeniem lekarskim, wydanym w trybie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i braku podstaw do przeprowadzenia przez organ samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, podkreślając, że pogląd ten ma też swoje umocowanie w orzecznictwie. Uzasadniał, że takie orzeczenie lekarskie, należy traktować jak opinię w rozumieniu art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jego ocena dokonywana przez właściwy organ podlegać musi kryteriom określonym w art. 80 tej ustawy. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie poddane takiej ocenie zawiera w sobie logiczne i przekonujące wyjaśnienie zajętego przez lekarza orzecznika stanowiska, to organ nie może sprzecznie z tą opinią dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, że mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie miały orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych I i II stopnia, a także otrzymane z Instytutu Medycyny Pracy w [...] uzupełnienia. Zauważył, że w obu jednostkach wynik badania był w istocie tożsamy. Przeprowadzona zaś, na wniosek skarżącej, weryfikacja orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w [...], w oparciu o dodatkowe wyniki badań lekarskich przedstawione wraz z wnioskiem dała wynik negatywny. Zdaniem [...]PWIS orzeczenia wydane przez uprawnione jednostki orzecznicze zawierają jasno uzasadnione stanowiska, oparte na przeprowadzonej analizie dostępnej dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzonych przez nie badaniach, a organy państwowej inspekcji sanitarnej właściwe w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, nie miały podstaw do kwestionowania ich wiarygodności. W ocenie organu odwoławczego, orzeczenia wskazanych ustawowo jednostek orzeczniczych nie budzą wątpliwości, są w swej treści zbieżne, zostały wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych oraz dokumentacji przedłożonej przez skarżącą i nie wymagają uzupełnienia. Natomiast zarzuty odwołania sprowadzają się w istocie do polemiki z wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi.

W skardze na ostateczną decyzję organu skarżąca nie precyzując zarzutów, co do naruszenia konkretnych przepisów prawa, podtrzymała argumentację prezentowaną w odwołaniu i w pismach składanych w postępowaniu administracyjnym.

Ponownie akcentowała, że badanie w Instytucie Medycyny Pracy w [...] nie było możliwe z uwagi na odruch wymiotny, w związku z tym, nie może być mowy o jego wynikach. Natomiast udzielane na zapytanie organów odpowiedzi tej jednostki orzeczniczej były wymijające. Skarżąca zarzuciła, że z tego badania w dokumentacji medycznej nie udostępniono żadnych zdjęć. Podkreśliła, ze pracowała głosem ponad 40 lat, odbywała różne zajęcia, takie jak wykłady, seminaria, konserwatoria, ćwiczenia laboratoryjne i często faktyczne obciążenie dydaktyczne było wyższe niż obowiązkowe pensum np. ponad 500 godz. Nawiązała również do omyłki pisarskiej w danych osobowych skarżącej jaka znalazła się w orzeczeniu jednostki orzeczniczej II stopnia .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 1040 dalej jako: "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powołanego przepisu wynika zatem, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych i po drugie powinno ono być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z treści art. 235ą k.p. wynika też, że są dwa alternatywne sposoby stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, czy choroba zawodowa spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, lub w związku ze sposobem wykonywania pracy: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem".

Jak wynika zaś z art. 235˛ k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest bowiem sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu wykonawczym z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). Specyfika tego postępowania wynika z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne nie muszą posiadać wysoko specjalistycznej wiedzy lekarskiej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok NSA sygn. akt II OSK 2121/16 dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").

Szczególną charakterystykę postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie rozpoznania choroby zawodowej określa ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

I tak zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje byłego pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2 (tu poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 rozporządzenia zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik powinien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Należy przy tym zwrócić uwagę, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego właściwy organ, tj. w I instancji właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, a w II - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wydaje na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia. Pracownik lub były pracownik badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 8 ust. 1 i § 7 ust.1 rozporządzenia).

Z unormowań tych wynika, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej wysuwają się więc na pierwszy plan w procedurze stwierdzania przez inspektora takiej choroby. Orzeczenie lekarskie, zgodnie z regulacją zwartą w § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r., nr 125, poz. 1317) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Orzeczenie to, jak wspomniano, wydawane jest na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego oraz innych niezbędnych dokumentów. Dlatego też, wartość dowodowa orzeczenia lekarskiego jest tak silna i stanowi o rzetelności i prawidłowości ocen w nim zawartych (za wyrokiem w sprawie sygn. akt II OSK 2121/16, CBOSA).

W przypadku zaś jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W okolicznościach analizowanej sprawy, z zachowaniem wskazanego wyżej trybu postępowania, odmowa stwierdzenia wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej - "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat" wymienionej w poz. 15 pkt 1-3 wykazu chorób zawodowych została poprzedzona poddaniem skarżącej badaniom lekarskim w uprawnionych jednostkach orzeczniczych, a organ zarówno pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy skorzystał z uprawnienia przewidzianego w § 8 ust. 2 rozporządzenia wystosowując do jednostki orzeczniczej II stopnia stosowne zapytania celem należytego wyjaśniania sprawy.

Zgodzić się w tym miejscu należy z organem, że zarówno organy wydające decyzje jak i sąd dokonujący ich kontroli związane są treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki medyczne, co do kwestii stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, albowiem organy te nie mogą czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego (art. 84 k.p.a.) i prawidłowo sporządzone pod względem formalnym są dla organu wiążące. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.

Zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać ale tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej tych orzeczeń. Zakwestionować orzeczenie lekarskie można także w przypadku, gdy w materiale dowodowym sprawy znajdują się inne orzeczenia lekarskie o odmiennej treści, lecz nawet wówczas organy i sąd nie są uprawnione do zakwestionowania merytorycznie treści orzeczenia, a jedynie mogą domagać się wydania dalszych orzeczeń przez inne uprawnione podmioty w celu ujednolicenia stanowiska. Bez tej opinii (orzeczenia lekarskiego), bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Organ administracji jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają ani organy ani sądy. Tym samym w przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany (por. orzeczenia w sprawach sygn. akt: II OSK 1307/13, II OSK 2465/17, II OSK 1233/18, II OSK 335/10, II OSK 1859/17 - CBOSA).

W niniejszej sprawie lekarze obu jednostek orzeczniczych wydali zgodne co do ustaleń orzeczenia, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a orzeczenia lekarskie zawierają elementy merytorycznie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazują, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat.

W pierwszym z orzeczeń WOMP lekarz orzecznik nie stwierdził w narządzie głosu zmian patologicznych odpowiadających skutkom przeciążenia w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Orzeczono, że stwierdzone zmiany mają charakter przewlekłego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani i nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu Rozpoznanie ustalono na podstawie wywiadu, badania ogólnego, 3 krotnej oceny laryngologicznej, badań dodatkowych, w tym badania wideostroboskopowego krtani, charakterystyki stanowiska pracy, karty oceny narażenia zawodowego oraz analizy dokumentacji leczniczej i z badań profilaktycznych. W orzeczeniu stwierdzono, że przeprowadzona ocena narażenia zawodowego potwierdziła wieloletnią pracę skarżącej (w latach 1973 - 1993 r. i 2001 – 2015 r.) w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, jednakże w wyniku przeprowadzonych w tutejszym ośrodku badań, rozpoznane schorzenie przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, nie figuruje w wykazie chorób zawodowych.

Wynik badania w Instytucie Medycyny Pracy w [...] w zasadzie był tożsamy. Lekarz specjalista w orzeczeniu z dnia [...].03.2018 r., skorygowanym [...].03.2019 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i orzekł przewlekłe zapalenie błony śluzowej krtani, refluks żołądkowo-krtaniowy, dysfonię hiperfunkcyjną. Nie stwierdzono natomiast zamian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Przedmiotowe orzeczenie oparto na sporządzonym wywiadzie, dostarczonej dokumentacji i przeprowadzonej w jednostce orzeczniczej II stopnia konsultacji foniatrycznej wraz z oceną wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową, opisując jej wyniki.

Za nietrafne przy tym uznać należy zarzuty skargi, co do braku przeprowadzenia w jednostce orzeczniczej II stosownego badania. Zarzuty te pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Jak wyjaśniono bowiem w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. (k. 79 akt administracyjnych) badanie foniatryczne przeprowadzone w Klinice Audiologii i Foniatrii Instytutu Medycyny Pracy w [...] spełnia standardy techniczne i medyczne. Z dokumentacji wynika, iż dokonano po próbie obciążeniowej głosu oceny videostroboskopowej i obserwowano pogorszenia parametrów. Istotne jest również, że kserokopię wszystkich dokumentów z Instytutu, w tym dotyczących badania laryngologicznego z oceną foniatryczną skarżąca otrzymała, czego zresztą skarżąca nie kwestionowała zauważając tylko, że nie dołączono żadnych zdjęć. W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. podkreślono natomiast, że próba obciążeniowa głosu i przeprowadzone po niej badanie foniatryczne powinny wywołać ujawnienie ew. zmian w obrębie krtani, tj. niedomykalność, a takich zmian u pacjentki nie stwierdzono. Wysuszenie zaś błony śluzowej gardła podczas długotrwałego obciążania głosu nawet prowokując odruch wymiotny, jak również wystąpienie tego odruchu podczas badania jest zjawiskiem fizjologicznych i nie jest objęte wykazem chorób zawodowych (k. 51 akt administracyjnych). Wbrew zatem sugestii skarżącej, z udzielanych przez jednostkę orzeczniczą wyjaśnień wynika, że badanie zostało przeprowadzone i spełnia standardy techniczne i medyczne oraz, że podlegało ocenie wraz z dokumentacją przedłożoną przez pacjentkę, która stanowiła dodatkowy materiał pomocniczy. Nietrafny zatem pozostaje też zarzut, że nie ustosunkowano się do dokumentacji dołączonej przez stronę.

Istotne jest przy tym to, że zarówno organ I instancji (dwukrotnie) jak i organ odwoławczy (jednokrotnie) reagując na zgłaszane przez skarżącą wątpliwości co do przeprowadzonego badania, z uwagi na odruch wymiotny zwracał się do jednostki orzeczniczej II stopnia o ponowną analizę zgromadzonej w postępowaniu dokumentacji i tej załączonej przez stronę i o odniesienie się do składanych przez nią uwag. Wprawdzie udzielając odpowiedzi na powyższe zapytania lekarz specjalista z Instytutu Medycyny Pracy w [...] niefortunnie posłużył się twierdzeniem, że wystąpienie odruchu wymiotnego podczas wprowadzania endoskopu do krtani w trakcie badania jest zjawiskiem filologicznym i nie jest objęte wykazem chorób zawodowych, to ta okoliczność, przy poczynionych przez organ ustaleniach o przeprowadzeniu badania zgodnie z stawianymi wymogami, pozostaje bez wpływu na podjęte przez organ rozstrzygnięcie.

Zarzuty skarżącej powielane w odwołaniu i skardze sprowadzają się w istocie, jak słusznie zauważa organ, do polemiki z wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi. Tymczasem, jak już podkreślano, to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W niniejszej sprawie obie jednostki orzecznicze były zgodne co do faktu, że całokształt przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, przy uwzględnieniu danych z dokumentacji medycznej oraz narażania zawodowego nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

Istotne, w ocenie Sądu, jest to, że orzeczenia lekarskie mogły stanowić podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia przez organy inspekcji sanitarnej w przedmiocie choroby zawodowej, gdyż spełniają one wymagania formalne określone w § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia. Niewątpliwie bowiem, zarówno orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] jak i Instytutu Medycyny Pracy [...] wydane zostały przez lekarzy spełniających wymagania określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie budzą też, w ocenie Sądu, wątpliwości co do ich poprawności merytorycznej. Zostały wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych oraz dokumentacji przedłożonej przez skarżącą i nie wymagają uzupełnienia. Podkreślić też należy, że Instytut Medycyny Pracy w [...] jest jednostką naukową i posiada szerokie możliwości diagnostyczne.

Wobec powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organ sanitarny II instancji miał prawo stwierdzić, że materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest bowiem uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt I SA 1801/00, LEX nr 77663).

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, materiał dowodowy i jego ocena nie pozostawia wątpliwości, co do prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych na jego podstawie. Przeprowadzone postępowanie czyni zadość zasadom postępowania o jakich mowa w art. 7, art. 77, art. 75 i art. 80 k.p.a.

W kwestii zaś wątpliwości skarżącej, że omyłka co do imienia i nazwiska zawarta w ostatnim akapicie orzeczenia podsumowującym wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji może sugerować, że orzeczenie wydano w oparciu o dokumentację dotyczącą innej pacjentki stwierdzić należy, że są one niezasadne. Po pierwsze organ przedmiotową omyłkę sprostował, a po drugie wszelkie dane identyfikujące (imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, miejsce zatrudnienia, okres narażenia zawodowego, i nazwa choroby zawodowej) zostały w orzeczeniu podane prawidłowo, a wraz z korektą orzeczenia we wskazanej przez skarżącą części, celem rozwiania wszelkich wątpliwości przesłano do wiadomości skarżącej i Przychodni Chorób Zawodowych WOMP kserokopię przeprowadzonego w jednostce badania laryngologicznego i foniatrycznego.

Reasumując, skoro orzeczenia jednostek orzeczniczych odpowiadają prawu, są poprawne pod względem formalnym, to organy administracji nie mogły czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej, nie mogły weryfikować ich merytorycznej treści. Zarówno organy sanitarne jak i Sąd nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej. To uprawnienie należy do lekarzy specjalistów. Dlatego też nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, organy związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia, nie miały podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika lub byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich. Trafnie skonstatował organ, że sam fakt, że skarżąca inaczej niż lekarze jednostek orzeczniczych postrzega swoje schorzenie, nie może skutecznie podważać orzeczenia wydanego przez uprawnione do orzekania w tym zakresie jednostki medyczne, jeżeli w sposób przekonywujący i spójny i logiczny uzasadniły swoje stanowisko w przedmiocie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Jak wskazano na początku dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek: rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych i powinno ono być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Skoro pierwsza z nich nie została w sprawie spełniona to sam fakt pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy czego organy nie kwestionowały pozostaje bez znaczenia.

Wobec zatem dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy i dokonania ustaleń faktycznych na podstawie kompletnego dla podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego, należycie ocenionego, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.