Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 785/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-10-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245, art. 246 par. 2 pkt 1 i par. 3, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A sp. z o.o. we W o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty, marzec, kwiecień, maj i wrzesień 2009r. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wpis od skargi kasacyjnej [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę A sp. z o.o. we W na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty, marzec, kwiecień, maj i wrzesień 2009r.

Spółka złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że w chwili obecnej znajduje się w tragicznej sytuacji finansowej, majątek i rachunki bankowe zajęte są przez komornika. Z uwagi na całkowity brak środków zaprzestała produkcji. W związku z powyższym nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych [...], strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunku bankowego prowadzonego przez B wynosi [...], natomiast w C [...] zł. Spółka posiada zapasy w materiałach [...] oraz należności [...]. Wszystkie aktywa zajęte są przez Komornika Sądowego. Do pisma załączyła kserokopie:

- odpisu bilansu na dzień [...],

- pisma z dnia [...] o wypowiedzeniu pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy o sygn. akt [...] przez adwokata,

- protokołów zajęcia ruchomości,

- postanowień Sądu Rejonowego z dnia [...] i z dnia [...], z których wynika, że przy zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną przeciwko dłużnikowi A Sp. z o.o. wyznaczono do dalszego prowadzenia egzekucji komornika sądowego,

- obwieszczenia z dnia [...] o licytacji ruchomości,

- listy środków trwałych na dzień [...],

- wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego w B za okres od [...].

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka w odpowiedzi z dnia [...] przedłożyła kserokopie:

- zeznania podatkowego za [...], z którego wynika, że przychód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...],

- listy środków trwałych na dzień [...]

- bilansu na dzień [...],

- rachunku zysków i strat za okres [...]

- wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych w B za okres [...].

- raportu kasowego za okres [...], z którego wynika, że stan środków pieniężnych w kasie na dzień [...] wynosił [...], w tym czasie do kasy nie wpłynęły żadne środki pieniężne, nie były również z kasy żadne środki pieniężne wypłacane, w [...] do kasy wpłynęły środki pieniężne w wysokości [...], z kasy wydano kwotę w wysokości [...], stan kasy na dzień [...] wynosił [...].

- pisma Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] do J R o udzieleniu na podstawie art. 41 Kodeksu wykroczeń pouczenia w związku z ustaleniem, iż jako prezes zarządu nie wypłacił wynagrodzeń za pracę pracownikom: [...],

- deklaracji VAT 7 za miesiące [...],

- rachunku zysków i strat – wariant kalkulacyjny (obliczone [...]).

Skarżąca oświadczyła, że obecnie nie prowadzi bieżącej działalności gospodarczej – produkcyjnej. Działalność jest ograniczona do bieżącego administrowania i ewentualnej sprzedaży mebli, stanowiących zapasy produkcji w toku na rzecz wierzycieli. Spółka obecnie ponosi koszty związane z utrzymaniem magazynu i placu, na których składowany jest jej majątek w postaci środków trwałych (ujętych w wykazie środków trwałych), wyrobów gotowych oraz produkcji w toku. Wyroby gotowe oraz środki trwałe objęte są zajęciem w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Koszty utrzymania magazynu w wysokości [...] miesięcznie zostały pokryte w ramach sprzedaży części produkcji w toku. Biura Spółki zostały ograniczone do 1 pomieszczenia, przy miesięcznym koszcie do końca [...] w wysokości [...] pokrywanych przez zarząd spółki. W Spółce zatrudnione są [...] osoby: [...], którym są naliczane wynagrodzenia, ale nie są one wypłacane. Spółka oświadczyła, że w okresie [...] uzyskała przychody z tytułu sprzedaży części produkcji w toku w wysokości [...], przy kosztach wytworzenia sprzedanych produktów na poziomie [...], odnotowując tym samym stratę na sprzedaży w wysokości [...]. Przychody z tego tytułu zostały skompensowane z zobowiązaniami Spółki (m.in. z tytułu utrzymania magazynu). Ponadto w [...] Spółka zakończyła ponad [...] negocjacje z jednym z kontrahentów w sprawie odszkodowania z tytułu nie wywiązania się z umowy. Wysokość odszkodowania stanowiąca pozostałe przychody operacyjne w załączonym rachunku zysków i strat stanowi jedynie przychód w ujęciu bilansowym, nie stwarzając skutków podatkowych. Przychody operacyjne nie miały również odzwierciedlenia w przepływach finansowych z uwagi na fakt dokonania kompensaty z zobowiązaniami Spółki wobec kontrahenta.

Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że nie sporządza sprawozdań z przepływów pieniężnych. Do pisma załączyła sprawozdania finansowe za [...]. Spółka wyjaśniła, że wynagrodzenia za [...] są naliczane lecz nie wypłacane i na potwierdzenie swojego oświadczenia załączyła kserokopie nakazu Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] nakazującej na podstawie art. 11 pkt 7 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy wypłacenia wynagrodzenia za pracę pracownikom oraz oświadczenia z dnia [...] złożone przez [...] pracowników, którzy wyrazili zgodę na wypłatę naliczanego wynagrodzenia w odroczonym terminie do czasu rozstrzygnięcia sprawy związanej ze zwrotem podatku VAT za miesiące luty, marzec, kwiecień, maj i wrzesień 2009r. Skarżąca podała, że w związku z wdrażaniem projektu restytucji działalności produkcyjnej i uruchamianiem produkcji nowego produktu pod nazwą D, Spółka zleciła przygotowanie serii próbnej podwykonawcy – Spółce E. Wiązało się to z koniecznością zakupu niezbędnych podzespołów i materiałów oraz zapłaceniem za zamówione produkty, a także wpłacenia zaliczki na drugą część zamówienia. Wdrożenie tego projektu wymagało również nawiązania współpracy z profesjonalnym sprzedawcą wyrobów audio. W tym celu A nawiązała współpracę z firmą F, która dokonała zaliczki na zakup gotowych wyrobów i dostarczyła część podzespołów oraz zapłaciła za gotowe wyroby. Do pisma skarżąca załączyła "Druk Kasa za miesiące [...]", z którego wynika, że do kasy Spółki w dniu [...] wpłynęła kwota [...] od E, w dniu [...] skarżąca wpłaciła do Sądu Rejonowego kwotę [...], w dniu [...] F wpłaciło do kasy Spółki kwotę [...] tytułem 1-a12 oraz przedpłatę w wysokości [...], w dniu [...] Spółka wpłaciła do firmy E kwotę [...] tytułem Kw Przedpłata oraz kwotę [...] tytułem 2-a131/2012, w dniu F [...] wpłaciło do kasy Spółki kwotę [...] tytułem KP-przedpłata, w dniu [...] Spółka przekazała firmie F kwotę [...] tytułem 1-a3/06 i kwotę [...] tytułem 1-a1/07. W dniu [...] firma E wpłaciła do kasy Spółki kwotę [...] tytułem KP, w dniu [...] Spółka zapłaciła KŁ kwotę [...] tytułem "czynsz za [...]", w dniu [...] firma E wpłaciła do kasy Spółki kwotę [...], w dniu [...] Spółka z kasy wypłaciła K. Ł. czynsz za [...] w kwocie [...], w dniu [...] firma E wpłaciła do kasy Spółki kwotę [...], w dniu [...] Spółka wypłaciła K. Ł. czynsz za [...] w kwocie [...] oraz zapłaciła K. Ł. za media kwotę [...]. Skarżąca załączyła również wykaz dokumentów skompensowanych, z których wynika, że w okresie [...] dokonano kompensacji notami obciążeniowymi na kwotę [...], pozostało do rozliczenia z noty [...].

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane:

1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania,

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Mieć na uwadze należy również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza w pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżąca w sporządzonym na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosła m.in. o ustanowienie adwokata. Następnie pismem z dnia [...] Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], którą sporządził i podpisał adwokat BL. Do skargi kasacyjnej załączono pełnomocnictwo z dnia [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wobec tego skoro skarżąca Spółka jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru wniosek o ustanowienie adwokata należało oddalić.

Natomiast co do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że w świetle przedstawionych przez Spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...].

W treści urzędowego formularza Spółka oświadczyła, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...], wartość środków trwałych [...], strata bilansowa [...]. Z załączonego przez skarżącą "Wyniku zestawienia Rachunek zysków i strat – wariant kalkulacyjny (obliczone [...])" wynika, że skarżąca uzyskała przychody netto ze sprzedaży produktów w wysokości [...], poniosła koszty wytworzenia sprzedanych produktów w wysokości [...] i poniosła stratę ze sprzedaży w wysokości [....]. Ponadto skarżąca odnotowała inne przychody operacyjne w wysokości [...] i wobec tego odnotowała zysk z działalności operacyjnej w wysokości [...], poniosła koszty finansowe z tytułu odsetek w kwocie [...]. Zysk brutto wyniósł [...] i zysk netto [...].

Zauważyć należy, co podniosła również skarżąca Spółka, że wprawdzie pozostałe przychody operacyjne nie są związane bezpośrednio z działalnością gospodarczą jednostki i nie dotyczą podstawowego zakresu jej działania, ale występują jako pośredni efekt podejmowanych czynności. Pozostałe przychody operacyjne (jak i pozostałe koszty operacyjne) kształtują wynik z działalności operacyjnej (podwyższając lub obniżając wynik ze sprzedaży), będący wielkością potrzebną do określenia wyniku finansowego jednostki gospodarczej. Z oświadczenia skarżącej wynika, że w [...] Spółka zakończyła ponad [...] negocjacje z jednym z kontrahentów w sprawie odszkodowania z tytułu niewywiązania się z umowy. Skarżąca wyjaśniła, że wysokość odszkodowania stanowiąca pozostałe przychody operacyjne stanowi jedynie przychód w ujęciu bilansowym, nie stwarzając skutków podatkowych. Przychody operacyjne nie miały również odzwierciedlenia w przepływach finansowych z uwagi na fakt dokonania kompensaty z zobowiązaniami spółki wobec kontrahenta. Z załączonego przez Spółkę oświadczenia wynika, że uzyskana przez Spółkę kwota odszkodowania została skompensowana z zobowiązaniami skarżącej wobec kontrahenta. Skarżąca następnie przedłożyła wykaz dokumentów skompensowanych, z którego wynika, że [...] skompensowano łącznie kwotę w wysokości [...]. Do rozliczenia pozostała kwota w wysokości [...]. Skarżąca nie wykazała jednak czy cała kwota uzyskana z tytułu odszkodowania w wysokości [...] zostanie skompensowana z należnościami wobec kontrahenta.

Spółka we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że nie prowadzi działalności gospodarczej – produkcyjnej. Natomiast z kolejnego oświadczenia wynika, że Spółka rozpoczęła projekt restytucji działalności produkcyjnej i uruchamia produkcję nowego produktu. Z tego tytułu do kasy Spółki w okresie [...] wpłynęła kwota w wysokości [...], z której skarżąca uiściła m.in. w Sądzie Rejonowym kwotę [...] oraz łącznie kwotę [...] tytułem czynszu za [...] oraz media K. Ł. Natomiast w oświadczeniu z dnia [...] skarżąca podała, że koszty wynajmu biura Spółki są pokrywane przez jej zarząd.

Jak już wcześniej wskazano obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, zatem strona wnosząc skargę kasacyjną zobowiązana jest w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki finansowe na poniesienie tych kosztów. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Strona skarżąca nie może również w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów postępowania. Podkreślić należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które powinno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Godzi się również wskazać, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników. Z przedłożonych przez skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się z takim żądaniem.

Wobec powyższego na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 1 i 2 oraz § 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.