Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 756/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6245 Zwolnienie z ćwiczeń
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1i  ust. 2 pkt 1, art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 58, art. 100 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1430
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i  art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie powołania na ćwiczenia wojskowe uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień – kartę powołania seria P nr [...] z dnia [...] r.


UZASADNIENIE

Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją - karta powołania z dnia [...] lipca 2018 r., seria [...], działając na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1430; dalej jako ustawa), powołał S.M. do ćwiczeń wojskowych w terminie od [...] września 2018 r. do [...] października 2018 r.

W uzasadnieniu wskazał, że powołany jest zdolny do czynnej służby wojskiej, a powołanie nastąpiło ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych RP w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej w ramach powszechnego obowiązku obrony, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W odwołaniu od tej decyzji S.M. wniósł o odroczenie konieczności stawienia się na ćwiczenia wojskowe z uwagi na swoją trudną sytuację życiową. Podał, iż jest ojcem dwuletnich bliźniaczek, które urodziły się w 32 tygodniu ciąży ze skrajnie niską masą urodzeniową. Dzieci wymagają szczególnej opieki i rehabilitacji. Jedna z córek posiada orzeczenie o niepełnosprawności i jest pod opieką licznych poradni specjalistycznych. Uczęszcza ona na dzienną rehabilitację ruchową oraz na rehabilitację laryngologiczną z powodu niedosłuchu. Druga z córek znajduje się pod stałą opieką kardiologiczną. Wyjaśnił, że oboje z żoną sami zajmują się dziećmi dlatego stała obecność obojga rodziców jest niezbędna aby zapewnić bliźniaczkom odpowiedną opiekę. Do odwołania dołączył orzeczenie o niepełnosprawności córki, wypis ze szpitala oraz akty urodzenia dzieci.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 3 k.p.a., art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, art. 14 ust. 3 pkt 1, art. 58 ust. 1-3, art. 100 ust. 1 i 3, art. 101 ust 5 i 10 ustawy oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U. poz. 626) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz. U. poz. 321; dalej rozporządzenie) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że odwołujący się jest żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział mobilizacyjny i jest zdolny do czynnej służby wojskowej. Obowiązek służby wojskowej ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli polskich (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy). Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy, obowiązek służby wojskowej polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych przez: żołnierzy rezerwy, osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, ochotników, którzy zgłoszą się do ich odbycia i nie podlegają obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej. Na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy, obowiązkowi służby wojskowej podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt pięć lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski - sześćdziesiąt trzy lata życia. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy, obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej. Z kolei art. 100 ust. 1a ustawy stanowi, iż obowiązek służby wojskowej w czasie pokoju osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych. Sytuację powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy reguluje art. 101 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 (dot. żołnierzy rezerwy posiadający nadane przydziały kryzysowe) i ust. 10, powołanie na ćwiczenie wojskowe nie wymaga wniosku lub zgody żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy.

W ocenie organu odwoławczego istotny jest tu zwłaszcza ust. 10 powołanego przepisu, stanowiący, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub wystąpienia potrzeb Sił Zbrojnych, a także w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, uwzględniając cel wprowadzania ćwiczeń wojskowych, kategorie osób objętych obowiązkiem ich odbycia, a także okres, na który wprowadza się ten obowiązek. Na podstawie tej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych, w którego § 1 postanowiono, że: wprowadza się obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy w związku z wystąpieniem potrzeb Sił Zbrojnych RP w zakresie przeszkolenia żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały mobilizacyjne oraz dla żołnierzy rezerwy i osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którym planuje się nadać takie przydziały.

Jednocześnie organ podkreślił, iż art. 58 ust. 2 i 3 oraz art. 100 ust. 3 ustawy określają przypadki, tworzące katalog zamknięty, w których do odbycia ćwiczeń wojskowych nie powołuje się żołnierzy rezerwy. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z sytuacji wymienionych w podanych przepisach daje organowi podstawę do uchylenia karty powołania na ćwiczenia wojskowe. Zgodnie z brzmieniem art. 58 ust. 2 ustawy, obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają osoby, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby. Na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy, obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają kobiety: w ciąży oraz w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu; sprawujące opiekę nad dziećmi do lat ośmiu; sprawujące opiekę nad: dziećmi od lat ośmiu do szesnastu, osobami obłożnie chorymi, osobami, wobec których orzeczono stałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, osobami, wobec których orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli osoby te wspólnie z nimi zamieszkują i opieki tej nie można powierzyć innym osobom. Stosownie do art. 100 ust. 3 ustawy, na ćwiczenia wojskowe i do okresowej służby wojskowej nie powołuje się żołnierzy rezerwy, którzy: prowadzą własną kampanię wyborczą w przypadku kandydowania do organów, o których mowa w art. 65 ust. 4 (Sejmu lub Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Parlamentu Europejskiego lub organów samorządu terytorialnego) - w czasie jej trwania; zostali wybrani na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, albo senatora - w czasie trwania kadencji; zostali przeznaczeni do odbycia służby zastępczej lub odbyli tę służbę.

Mając to wszystko na uwadze organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie nie zaistniała żadna z ustawowych przesłanek wyłączających możliwość powołania strony do odbycia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych. Karta powołania została doręczona odwołującemu się z odpowiednim wyprzedzeniem, tj. w dniu 25 lipca 2018 r. Dlatego odwołujący powinien był przygotować się do odbycia ćwiczeń wojskowych, co pozwoliłoby mu na uniknięcie dezorganizacji w związku z powołaniem do czynnej służby wojskowej. Odbywanie ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy rezerwy może stanowić dla nich uciążliwość, szczególnie dla osób wykonujących obowiązki, które trudno powierzyć innym podmiotom, jednakże nie można tracić z pola widzenia, iż jest to ich ustawowym obowiązkiem.

Organ zauważył przy tym, że powszechny obowiązek obrony ma charakter szczególny, dotyczy bezpieczeństwa państwa, a zatem w pewnych sytuacjach powinien być stawiany przed innymi wartościami, w tym dominującymi w życiu prywatnym. Nieodbywanie ćwiczeń wojskowych powoduje, iż strona nie nabywa umiejętności wynikających ze specjalistycznego szkolenia wojskowego, co niekorzystnie wpływa zarówno na zdolność samego żołnierza, jak i Rzeczypospolitej Polskiej do obrony w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny. O wadze obowiązku związanego z odbywaniem ćwiczeń wojskowych może świadczyć również fakt, iż zgodnie z art. 60 art. 2a ustawy, od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej, w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny odwołanie nie przysługuje.

Dodatkowo organ wskazał, iż obrona kraju, czy też świadczenia na rzecz obronności kraju są obowiązkiem nie tylko sił zbrojnych, czy też podmiotów państwowych, ale również i osób fizycznych. Obowiązek ten wynika wprost z ustawy zasadniczej (art. 85 Konstytucji RP).

Ponadto organ zaznaczył, że oprócz uposażenia za okres odbytych ćwiczeń wojskowych przysługującego na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy niezawodowych oraz dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy niezawodowych (Dz. U. poz. 171), stronie przysługiwać będzie również świadczenie rekompensujące utracony zarobek, który mógłby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych, na zasadach określonych w art. 119a ustawy oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy (Dz. U. poz. 1520 ze zm.).

Wobec powyższego Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego uznał, że interes strony pozostając w sprzeczności z interesem społecznym, będącym w niniejszej sprawie interesem obowiązkowej służby wojskowej, nie może zostać uwzględniony. W ocenie organu w sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki określone w art. 58 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 100 ust. 3 ustawy wyłączające możliwość powołania strony do dobycia ćwiczeń wojskowych, a co za tym idzie w sprawie nie brak jest przewidzianych prawem okoliczności uzasadniających uchylenie decyzji organu I instancji.

Niezależnie od powyższego, mając na uwadze sytuację strony, jak również kierując się zasadami wyrażonymi w art. 8 i 9 k.p.a., organ wyjaśnił, iż strona ma możliwość ubiegania się o zwolnienie z ćwiczeń wojskowych, które następuje w innym trybie i na innych zasadach niż poprzez wniesienie odwołania od karty powołania na ćwiczenia wojskowe - stanowi odrębny wniosek i nie leży w kompetencji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (organu odwoławczego). Instytucję tę reguluje § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych (dalej rozporządzenie), który też wymienia uprawnione do rozstrzygania w tym zakresie organy oraz podstawy zastosowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniósł S.M., podnosząc, że wcześniej otrzymał już kartę powołania z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] wydaną przez Komendanta WKU, co do której złożył identyczne odwołanie, na skutek czego został zwolniony z konieczności odbywania ćwiczeń z uwagi na trudną sytuację rodzinną – opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Przedmiot kontroli stanowiła w rozpoznawanej sprawie decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojskowy Komendant Uzupełnień - karta powołania z dnia [...] lipca 2018 r., seria [...], w przedmiocie powołania S.M. do odbycia ćwiczeń wojskowych w terminie od [...] września 2018 r. do [...] października 2018 r.

W sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący jest żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział mobilizacyjny i jest zdolny do czynnej służby wojskowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania obowiązku obrony podlegają powszechnemu obowiązkowi obrony. Stosownie do art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy, obowiązek służby wojskowej polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy rezerwy, zaś zgodnie z art. 100 ust. 1 tej ustawy, obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej. Zgodnie z umocowaniem ustawowym to organy wojskowe mają prawo określić kiedy i w jakich okolicznościach uzasadnione potrzeby ćwiczeń występują. W myśl art. 58 ust. 1 ustawy, w zakresie określonym w niniejszej ustawie, podlegają obywatele polscy począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski – sześćdziesiąt trzy lata życia. Zgodnie z ust. 2 art. 58 obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają jednak osoby wymienione w ust. 1, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby. Ust. 3 art. 58 dotyczy zwolnienia z obowiązku wojskowego kobiet, które ze względu ciążę, konieczność opieki na dziećmi, opieki nad osobami obłożnie chorymi, osobami wobec których orzeczono stałą niezdolność do pracy, osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności - tegoż obowiązku spełnić nie mogą. Stosownie do art. 100 ust. 3 ustawy, na ćwiczenia wojskowe i do okresowej służby wojskowej nie powołuje się żołnierzy rezerwy, którzy: prowadzą własną kampanię wyborczą w przypadku kandydowania do organów, o których mowa w art. 65 ust. 4 (Sejmu lub Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Parlamentu Europejskiego lub organów samorządu terytorialnego) - w czasie jej trwania; zostali wybrani na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, albo senatora - w czasie trwania kadencji; zostali przeznaczeni do odbycia służby zastępczej lub odbyli tę służbę.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanowiska organu odwoławczego, iż interes strony pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym, tj. obowiązkiem odbycia służby woskowej (ćwiczeń wojskowych). W tym kontekście wymaga podkreślenia, że w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93, OSNCP 1994/9/181, wyrok NSA z dnia 28 września 2018 r., I OSK 2580/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Zdaniem Sądu ocena organu odwoławczego w tym zakresie jest ogólnikowa i w jakikolwiek sposób nie odnosi się do okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej skarżącego.

Sąd nie podziela również stanowiska organu odwoławczego, że strona ma możliwość ubiegania się o zwolnienie z odbycia ćwiczeń wojskowych na podstawie § 15 rozporządzenia, które następuje w innym trybie i na innych zasadach niż poprzez wniesienia odwołania od karty powołania na ćwiczenia wojskowe. Zdaniem organu jest to bowiem odrębny wniosek i jego rozpoznanie leży w kompetencji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego. Należy wskazać, że w § 15 rozporządzenia uregulowano zagadnienie zwolnienia żołnierza z ćwiczeń wojskowych, przy czym zwolnienie takie może nastąpić w trakcie odbywania ćwiczeń, bądź przed ich odbyciem. W myśl wskazanego przepisu dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z ćwiczeń wojskowych jednodniowych, krótkotrwałych i długotrwałych w ostatnim dniu ich odbywania, a z ćwiczeń wojskowych rotacyjnych - w danym dniu lub po okresie ich odbywania (§ 15 ust. 1). Zwolnienie żołnierza z ćwiczeń wojskowych dowódca jednostki wojskowej stwierdza w rozkazie (§ 15 ust. 2). Zgodnie z art. 15 ust. 6 rozporządzenia w razie śmierci najbliższego członka rodziny albo obłożnej choroby lub zaistnienia innych szczególnie uzasadnionych okoliczności dowódca jednostki wojskowej może zwolnić żołnierza z ćwiczeń wojskowych przed ich zakończeniem, jeżeli udzielenie urlopu jest niewystarczające (pkt 1); wojskowy komendant uzupełnień może zwolnić żołnierza rezerwy albo osobę przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy z ćwiczeń wojskowych przed ich odbyciem (pkt 2).

W ocenie Sądu fakt, że zaskarżona decyzja zapadła w przedmiocie powołania do ćwiczeń wojskowych, nie oznacza, że okoliczności uzasadniające zwolnienie z ćwiczeń wojskowych nie mogą być przedmiotem oceny w takim postępowaniu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2017 r., III SA/Gd 192/17, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 października 2017 r., II SA/Bd 515/07, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 grudnia 2017 r., II SA/Go 984/17, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2018 r., II SA/Sz 1052/18, CBOSA). Zdaniem Sądu odmienne stanowisko prowadziłoby do formalnej kontroli legalności decyzji w przedmiocie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych i w konsekwencji do ograniczenia ochrony sądowej osób powołanych do odbycia ćwiczeń wojskowych. Należy zauważyć, że z przepisów rozporządzenia nie wynika, że ustawodawca uregulował odrębny tryb rozpoznania wniosku w przedmiocie zwolnienia z odbycia ćwiczeń wojskowych podlegający kontroli sądowej. Wskazano tam jedynie organy uprawnione do zwolnienia z ćwiczeń wojskowych i przesłanki je uzasadniające. Na marginesie należy wskazać, że skarżący już wcześniej otrzymał kartę powołania i na skutek odwołania, Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., działając na podstawie art. 132 k.p.a. i § 15 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia, uchylił swoją decyzję z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie powołania skarżącego do ćwiczeń wojskowych.

Z powyższych względów w ocenie Sądu na tle stanu faktycznego badanej sprawy należało zatem rozważyć zastosowanie § 15 ust. 6 rozporządzenia. Zważyć trzeba, że norma wynikająca ze wskazanego przepisu dotyczy wprost sytuacji szczególnych, są to zdarzenia o tak szczególnym charakterze jak przykładowo wymienione tu zdarzenie - śmierć najbliższego członka rodziny. Zdaniem Sądu zwrot zwrot: "inne szczególnie uzasadnione okoliczności" jest zwrotem o charakterze ocennym, nieostrym i jego zakres zastosowania jest możliwy do wypełnienia tylko w konkretnym stanie faktycznym (ad casum). Nie powinno budzić wątpliwości, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i z tego względu powinien podlegać ścisłej wykładni. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że obowiązek obrony ma charakter powszechny, a kwestia zwolnień podmiotowych z wykonania obowiązku została uregulowana ustawowo. Wskazać jednocześnie trzeba, że przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne.

W rozpoznawanej sprawie organ nie rozważał sytuacji rodzinnej skarżącego w kontekście możliwego zastosowania § 15 ust. 6 rozporządzenia. Organ odwoławczy nie poczynił jakichkolwiek ustaleń faktycznych co do zakwalifikowania twierdzeń strony o zaistniałych aktualnie w jego życiu faktach, mających stanowić podstawę do zwolnienia z ćwiczeń - do szczególnie uzasadnionych okoliczności, lub - do okoliczności nieuzasadnionych, w rozumieniu tego przepisu. Konsekwencją tego jest brak jakiegokolwiek uzasadnienia i argumentów wyjaśniających, czy sytuacja skarżącego należy do szczególnej, czy też nie i dlaczego.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę.