Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 378/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 12; art. 9 ust. 2, ust. 12
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 7; art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] Prezydent Miasta [...], odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na M. W. (osobę uprawnioną), pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, na okres od [...].11.2018 r. do [...].09.2019r .

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił m.in., że wnioskodawca nie spełnia przesłanki określonej w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł. W ocenie organu, w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieka opiekuna prawnego, ustalając dochód uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej (art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Dochody skarżącego w roku 2017 wyniosły [...]zł (dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych) pomniejszone o składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...]zł, (podzielony przez 10 miesięcy), wobec czego dochód na jedną osobę w rodzinie wyniósł [...]zł ([...]zł : 10). Miesięczny dochód rodziny, jak i miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...]zł, która to kwota przekracza kryterium dochodowe uprawniające rodzinę do korzystania ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego o kwotę [...]zł ([...]zł – [...] zł).

W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. – opiekun prawny M. W. zakwestionowała w/w decyzję jako krzywdzącą i źle interpretującą przepisy. Podniosła, że w pierwszej kolejności jest matką całkowicie ubezwłasnowolnionego syna, a dopiero w drugiej kolejności jego opiekunem prawnym. Wskazała, że stanowi z synem rodzinę, mieszka razem z nim i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Dochód powinien zatem być liczony na dwie osoby, ponieważ całkowicie ubezwłasnowolnione dziecko nie może być traktowane jako osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie można liczyć jej dochodu na 1 osobę. Nadmieniła, że do zasiłku rodzinnego jest liczona do składu rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., decyzją z dnia [...] marca 2019r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 22.11.2018 r. A. W. – opiekun prawny ubezwłasnowolnionego całkowicie syna M. W. (ur. [...].03.1999 r.) wystąpiła z wnioskiem o ustalenie dla niego jako osoby uprawnionej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2018/2019. Wskazała, że w skład rodziny wchodzą 2 osoby (ona i syn M.). Do wniosku załączyła m.in. zaświadczenie od Komornika przy Sądzie Rejonowym w R. z [...].11.2018 r. o bezskuteczności egzekucji alimentów, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...].05.2015 r. o zaliczeniu syna do znacznego stopnia niepełnosprawności, postanowienie Sadu Rejonowego w R. z [...].04.2017 r., [...]o ustanowieniu jej opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego M. W.. Organ przytaczając brzmienie stosownych przepisów ustawy z dnia [...].09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazał w szczególności, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej (...) w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł. (art. 9 ust. 1 i 2), zaś dochód rodziny ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem Kolegium, w kontekście przesłanek, od których uzależnione jest prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, istotna jest definicja rodziny, zawarta w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Do rodziny w rozumieniu tego przepisu nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 12 ustawy, w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieka opiekuna prawnego, ustalając dochód uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej, zatem ustalając dochód rodziny należało pominąć dochód A. W. jako opiekuna prawnego M. W..

Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną i pozostaje pod opieką prawną swojej matki. Zatem, organ I instancji trafnie przyjął, że ma zastosowanie regulacja szczególna z art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód uwzględnia się dochód tylko osoby uprawnionej. W tym przypadku nie można brać pod uwagę dochodu ani opiekuna prawnego ani innej osoby, z którymi osoba ubezwłasnowolniona ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. SKO wskazało, że dochód netto wnioskodawcy wyniósł [...]zł, co miesięcznie daje kwotę [...]zł. Dochód ten niewątpliwie przekracza próg dochodowy określony w art. 9 ust. 2 cyt. ustawy. Kolegium, powołując się na wyrok NSA z 3.04.2012 r. I OSK 1940/11 podniosło, że wobec przekroczenia kryterium organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony, a określając pojęcie rodziny ustawodawca uwzględnia jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny, czy przesłankę wspólnego gospodarowania.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 ust. 1, 2 i 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 2, art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji RP poprzez rozpoznanie sprawy przez organy niezgodnie z celem ustawy i regułami konstytucyjnymi,

2. przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 6 kpa poprzez nie działanie organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

- art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy majac na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

- art. 7 a § 1 kpa poprzez nie rozstrzygniecie wątpliwości na korzyść strony skoro przedmiotem postępowania administracyjnego było odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej.

Podnosząc powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, uwzględnienie skargi i zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego M. W. na okres od [...].11.2018 r. do [...].09.2019 r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowo- administracyjnego.

W uzasadnieniu strona podniosła m. in., że M. W. choruje od [...] miesiąca życia na chorobę genetyczną - ciężką postać lekoopornej [...] Zespół [...]. Był ok. [...] razy hospitalizowany, wprowadzany w śpiączkę farmakologiczną, przeszedł wszelkie możliwe formy leczenia. Cierpi też na [...], zaburzenia [...],[...] , jest na diecie[...], ma czynną [...] z ogromną ilością [...] która zagraża życiu. Koszty leczenia są ogromne począwszy od leków, suplementów, rehabilitacji, dojazdów na wizyty lekarskie, po pieluchy, sprzęt ortopedyczny. Koszt samych 4 (nierefundowanych) wlewek przerywających [...] (o nazwie [...]) wynosi [...] zł. M. wymaga całodobowej opieki, nie jest zdolny do wykonywania czynności życia codziennego, samodzielnej egzystencji, jest upośledzony w stopniu znacznym, jest osobą nie mówiącą, której przez całe życie należy zapewnić opiekę. Matka opiekuje się synem w dzień i w nocy przez 24 godziny na dobę: karmi, zmienia pampersy, chodzi na spacery, (syn używa wózka inwalidzkiego), rehabilituje itp. Ponieważ M. nie rozumie co to jest korespondencja, nie potrafi wypełnić wniosku, złożyć samodzielnie wymaganych oświadczeń czy podpisów A.W. musiała ubezwłasnowolnić syna po ukończeniu 18 roku życia. Ojciec dziecka nie poczuwa się do pomocy i nie utrzymuje z nim kontaktów. Skarżąca wskazała, że każdemu dziecku posiadającemu orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, któremu przysługiwało do 18 roku życia świadczenie z funduszu alimentacyjnego, po osiągnięciu pełnoletności należy się renta socjalna. Trudno zrozumieć jak to się stało, ze nie zauważono, iż osoby niepełnosprawne, które maja prawo do renty socjalnej automatycznie przekroczą w 2019 r. wysokość kryterium dochodowego i trzeba im będzie odebrać świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Strona wskazała na treść art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, ze Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 8 ust. 1 Konstytucji RP stanowi zaś, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a zgodnie z ust. 2 tego art. Jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Zatem zdaniem skarżącej wykładnia prokonsytucyjna jest nie tylko prawem, ale i obowiązkiem każdego organu, a wykładnia celowościowa nakazuje przy interpretacji przepisów uwzględniać jej cel. Organ administracyjny rozpoznając sprawę nie może poprzestać na wykładni językowej przepisu prawa, którego zastosowanie ocenia jeżeli mogłaby ona prowadzić do rezultatu niezgodnego z celem ustawy i regulacjami konstytucyjnymi. Rola organu jest dokonanie takiej interpretacji przepisów prawa, by wyinterpretowana z nich norma prawna dała się pogodzić zarówno z najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej w postaci Konstytucji jak i celem danej regulacji. W sytuacji w której nieznaczne przekroczenie kryterium dochodowego arbitralnie i sztywno ustalonego przez ustawodawcę, uniemożliwia rodzinie nabycie prawa do pomocy Państwa mającej na celu pokrycie znacznej części wydatków związanych z wychowaniem dziecka (opieka nad nim i zaspokojeniem potrzeb życiowych) nie da się pogodzić ani z celem ustawy, ani konstytucyjną zasada sprawiedliwości społecznej.

Podniosła, że art. 6 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, jednakże jednocześnie stojąc na straży praworządności, winny podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa) należy interpretować zgodnie z treścią art. 68 ust. 3, 69 i 67 ust. 1 Konstytucji RP. Wypełnienie obowiązków władz publicznych wynikających z art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji RP polegających na zapewnieniu opieki i pomocy osobom niepełnosprawnym, mieści się w pojęciu interesu publicznego. Nie ma podstaw – jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego – do wąskiego rozumienia art. 69 Konstytucji RP i przepis ten winien mieć odniesienie również do praktyk prowadzących w sposób pośredni (ukryty) do naruszenia praw osób niepełnosprawnych. Wskazała, że do obrony jest pogląd o częściowej sprzeczności art. 9 ust. 1, 2 i 12 ustawy z Konstytucją RP w zakresie w jakim nie umożliwia zapewnienia środków egzystencji osobom niepełnosprawnym, czy tez bezpośredniego zastosowania art. 69 Konstytucji RP. Wskazała też, za wyrokiem WSA w Krakowie II SA/Kr 852/18, że jeżeli przedmiotem postepowania jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba, ze sprzeciwiają się temu sporne interesy stron, albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ ( art. 7 a § 1 kpa).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] stycznia 2019 r., odmawiającą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, dla M. W. (pozostającą pod opieką opiekuna prawnego).

Zdaniem organów, wspomniane świadczenie nie może zostać przyznane stronie z uwagi na przekroczenie progu dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670), wynoszącego 725 zł. Wskazując, że w przypadku strony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi miesięcznie [...] zł, organy przyjęły do wyliczenia wyłącznie dochód osoby uprawnionej. Powołując się na treść art. 9 ust. 12 cytowanej ustawy Kolegium wskazało, że strona pozostaje pod opieką opiekuna prawnego wobec czego przy ustalaniu prawa do świadczeń uwzględnia się wyłącznie jej dochód.

Ponadto, w ocenie Kolegium, z treści art. 2 pkt 12 wspomnianej ustawy wynika, że M. W. nie może być zaliczony do "rodziny" w rozumieniu tego przepisu bowiem z uwagi na ubezwłasnowolnienie pozostaje pod opieką opiekuna prawnego. Powyższe uniemożliwia wzięcie pod uwagę zarówno dochodu opiekuna prawnego jak i innych osób, z którymi osoba ubezwłasnowolniona ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe.

W ocenie Sądu, z taką interpretacją cytowanych wyżej przepisów nie sposób się zgodzić.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez "rodzinę" należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60 i 303) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Akapit wyłączający z kręgu członków rodziny dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego, zgodnie z zasadami logiki należy odczytywać w ten sposób, że chodzi tu o dziecko, którego opiekunem prawnym jest osoba inna niż rodzic, na utrzymaniu których pozostaje dziecko. Natomiast ustanowienie opiekunem prawnym jednego z rodziców nie zrywa więzi pokrewieństwa i nie zwalnia tegoż rodzica/opiekuna prawnego z obowiązków rodzicielskich. Przepis definiujący pojęcie rodziny traktować należy jako zasadę, a akapit wyłączający m.in. dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego z kręgu rodziny, jako wyjątek, który nie dotyczy dziecka, którego opiekunem prawnym jest rodzic.

W art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazano, że w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Wobec powyższego, nie ulega wątpliwości, że intencją ustawodawcy było wyłącznie możliwości zaliczenia do dochodu osoby uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego dochodów członków rodziny wspomnianego opiekuna.

Zdaniem Sądu, znaczenia cyt. przepisów nie można odczytywać w oderwaniu od celu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak i określonych w niej przesłanek podmiotowo-przedmiotowych, które muszą wystąpić łącznie dla uznania ich wypełnienia. Ustawodawca w preambule określił bowiem, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodzin. Konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie reguluje problematyki opiekunów prawnych. Unormowanie tej kwestii znajdujemy w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r., poz. 682, dalej: krio). Kodeks rodzinny i opiekuńczy nieco odmiennie reguluje instytucję opiekuna dla małoletniego dziecka i dla osoby pełnoletniej, a ubezwłasnowolnionej. W pierwszym przypadku opiekuna prawnego ustanawia się co do zasady spośród osób wskazanych przez rodziców małoletniego, o ile nie są oni pozbawieni władzy rodzicielskiej (art. 149 krio). W przypadku osób pełnoletnich ubezwłasnowolnionych całkowicie opiekunem prawnym ustanawia się bądź małżonka, bądź jedno z rodziców (art. 176 krio). Ustanowienie opieki dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej ma przecież ma celu zabezpieczenie jej dobra w każdym zakresie. Stosownie bowiem do art. 176 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego ma zostać przede wszystkim jego małżonek, a w braku tegoż jego ojciec lub matka. Tak więc, w pełni uzasadniona jest teza, że wyłączenie dziecka z kręgu rodziny z uwagi na ustanowienie opiekuna prawnego nie dotyczy sytuacji, gdy opiekunem prawnym pozostaje z mocy postanowienia sądu rodzic dziecka.

Z kolei w oparciu o art. 133 § 1 cytowanej ustawy, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Mając na uwadze potrzeby i ograniczenia tak ciężko chorej osoby, ustawodawca przewidział w art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy się uczy w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, a w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności bezterminowo.

W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym przez osobę uprawnioną należy rozumieć osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Sporne jest natomiast to, czy wyliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy należy uwzględniać wszystkich członków rodziny czy też jedynie dochód osoby uprawnionej – w myśl art. 9 ust. 12 tej ustawy.

Odpowiadając na powyższe pytanie, raz jeszcze należy odwołać się do wskazanego już powyżej celu ustawy, którym jest wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów, jak również przywołanego w preambule ustawy obowiązku wspierania tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji.

Opisanemu wyżej celowi, zdaniem Sądu, nie służyłoby sztuczne wyłączanie z kręgu rodziny osoby faktycznie i z uwagi na istniejące więzy pokrewieństwa należącej do tej rodziny i to tylko z tego względu, że została z uwagi na stan zdrowia powodujący niemożność kierowania swoim postępowaniem (art. 13 § 1 k.c.) ubezwłasnowolniona. Uznać należy, że w cytowanym przepisie (art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) chodzi jedynie o takie sytuacje, w których opiekun prawny nie jest zarazem rodzicem dziecka. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w wypadku skarżącego – ubezwłasnowolnionego całkowicie dziecka pełnoletniego, którego opiekunem prawnym jest matka. Przeciwne rozumienie przepisu (zgodne z interpretacją organu) oznaczałoby naruszenie zasady równości – art. 32 ust.1 Konstytucji RP, zasady sprawiedliwości społecznej – art. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony i opieki nad rodziną – art. 18 Konstytucji RP, zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej – art. 71 ust.1 Konstytucji RP. W szczególności oznaczałoby zróżnicowanie (dyskryminację) osób niepełnosprawnych o tym samym znacznym stopniu niepełnosprawności ze względu na rodzaj niepełnosprawności. Osoba znajdująca się bowiem w identycznej sytuacji jak strona skarżąca – tj. posiadająca znaczny stopień niepełnosprawności, zasądzone alimenty, których egzekucja okazała się bezskuteczna, jednak niewymagająca ubezwłasnowolnienia z powodu stanu zdrowia uniemożliwiającego podejmowanie decyzji (kierowania swoim postępowaniem), nie podlegałaby ograniczeniom wynikającym z tego przepisu i jej dochód mógłby być obliczony z uwzględnieniem dochodów innych członków rodziny, natomiast skarżący tylko dlatego, że cierpi na schorzenia wpływające na zdolność podejmowania decyzji i w konsekwencji konieczność ubezwłasnowolnienia, takiej możliwości byłby pozbawiony.

Na marginesie jedynie należy wskazać, że z uwagi na podwyższenie wysokości renty socjalnej do poziomu przekraczającego próg dochodowy określony w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie tylko skarżący, ale żadna osoba z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, która została ubezwłasnowolniona nie spełniałaby przy takiej interpretacji przepisów, kryterium dochodowego. Tymczasem to właśnie te osoby, które nie tylko nie mogą wykonywać samodzielnie czynności życia codziennego, ale też nie mogą samodzielnie podejmować decyzji wymagają szczególnej ochrony i pomocy ze strony państwa, a przecież nie ulega wątpliwości, że koszty utrzymania takiej osoby są z reguły bardzo wysokie (koszty rehabilitacji, środków przeciwodleżynowych, leków, wizyt u specjalistów). Pokreślić należy, że w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów osoba taka ma prawo do świadczeń alimentacyjnych bezterminowo.

Z przytoczonych motywów wynika, iż organ dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego – art. 2 pkt 12 i art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czego następstwem było wadliwe niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych - obliczenie dochodów uzyskiwanych przez rodzinę strony uprawnionej do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a następnie uwzględnienie tego dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Zaniechanie poczynienia w tym zakresie stosownych ustaleń wskazuje na to, że decyzje organów obu instancji są obarczone także wadą, wynikającą z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonych powyżej naruszeń przepisów, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organy powinny mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.