Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 631/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Asesor WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2005r. sprawy ze skargi W.W. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004r nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych oraz poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2004r 2. stwierdza, że zaskarżone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz W.W. kwotę 200zł ( dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] października 2004r [...], działając na podstawie art.33 ust.1 i 3 w związku z art.31 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r. nr 19 poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r. Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § l k.p.a. po rozpoznaniu odwołania Pana W.W. skarżącego od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 2004r. roku w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Krajowa Rada Radców Prawnych ustaliła, iż skarżący przystąpił do konkursu zorganizowanego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. w oparciu o przepis art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i zgodnie z § 22-25 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt. 8 powołanej ustawy. W wyniku tego postępowania skarżący uzyskał 100 punktów i zajął 23-24 miejsce, a więc zdaniem Rady poza limitem ustalonym na 20 miejsc. Uchwałą z dnia [...] kwietnia 1999r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w W. odmówiła skarżącemu wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wnioskiem z 11 marca 2004r. skarżący zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych o wznowienie postępowania zakończonego uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2000r. Skarżący powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02 (Dz. U. Nr 34 poz.303) wskazał, że przepisy na podstawie których przeprowadzono postępowanie konkursowe zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP wobec czego na podstawie art.145 a kodeksu postępowania administracyjnego wniosek o wznowienie postępowania jest zasadny.

Krajowa Rada Radców Prawnych powołując się na uzasadnienie wskazanego wyroku Trybunału, uznała, że "przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał - korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego".

Skargę na tę uchwałę wniósł skarżący zarzucając naruszenie norm prawa materialnego w postaci błędnej wykładni przepisu art. 33 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że spełnienie wszystkich warunków stosowanego przepisu nie jest wystarczające do wydania uchwały w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich; naruszenie norm prawa materialnego w postaci błędnej subsumpcji poprzez wadliwe przyjęcie związku pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia a okolicznościami, które w zaistniałej sytuacji nie są wiążące dla sprawy (wynik konkursu) oraz poparte tegoż niezasadnymi merytorycznie argumentami (konstrukcją "domniemania konstytucyjności" regulaminów); naruszenie norm prawa procesowego, w szczególności art. 145 a, 149 § 2, 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), poprzez: brak wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, brak przeprowadzenia postępowania w sprawie oraz wydanie błędnej decyzji w związku ze złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania. Podniósł rażące naruszenie przepisu art.190 ust.4 Konstytucji RP, poprzez błędne przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o braku zgodności z konstytucją aktu prawnego będącego podstawą wydania ostatecznej uchwały nie może być podstawą wydania w toku postępowania decyzji pozytywnej. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie wniosku o przyjęcie na aplikację radcowską w związku ze spełnieniem ustawowych przesłanek określonych w art. 33 ustawy o radcach prawnych.

Wniósł o dokonanie rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, uchylenie uchwały i uznanie na podstawie art. 146 § 2 ustawy o ppsa uprawnienia do wpisania na listę aplikantów radców radcowskich ewentualnie wskazanie KRRP sposobu i trybu rozstrzygnięcia w powyższej sprawie.

Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o oddalenie skargi i wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i podniosła argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona w terminie. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą wydania Uchwał organów obu instancji był konkurs na aplikację radcowską, który został przeprowadzony w oparciu regulamin postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich-§22-25², wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt. 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.).

W dniu 18 lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie.

W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych, związanych z naborem na aplikację radcowską, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02, opublikowanym w Dz.U. z 4 marca 2004 roku orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.

W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ jednak przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucje przeprowadzające konkurs dopuszczający do aplikacji nie mają jednocześnie pełnej niezależności w ustaleniu jej zasad. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do podjęcia postępowania w sprawach, w których Trybunałowi postawione zostały pytania prawne i umożliwia sądowi pytającemu uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisów, które mają stanowić jedną z podstaw rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być natomiast podstawą do automatycznego unieważnienia wszystkich konkursów, przeprowadzonych przez samorządy zawodowe.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia z dnia [...] października 2004r nr [...], oraz uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 2004r. roku sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte m.in. na przepisach wydanych w oparciu o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.).

Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne.

Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu organ w oparciu o przepisy korporacyjne zgodne z Konstytucją RP ponownie przeprowadzi postępowanie w sprawie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.

Stosownie do przepisu art. 152 p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.