Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1406/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 7 i 8, art. 118 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1382/18 w sprawie ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 24 października 2018 r. nr 1201-IEE.711.1.203.2018.2.AG w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 1) zasądza od D.C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1382/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 24 października 2018 r. nr 1201-IEE.711.1.203.2018.2.AG w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. tj.:

- art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że istniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., a w szczególności nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że wydanie postanowienia z dnia 24 października 2018 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 września 2018 r. nastąpiło z naruszeniem art. 33 § 1 pkt 1, 6, 7 i 10 u.p.e.a.,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a, w sytuacji gdy istniały podstawy do wydania orzeczenia uchylającego decyzję organu I i II instancji, pomimo naruszenia przez organ administracji w toku postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisów: a) art. 33 § pkt 10 u.p.e.a. poprzez ich nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu, że tytuł wykonawczy zawierał wymogi określone w art. 27 u.p.e.a., b) art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez uznanie, że postępowanie egzekucyjne jest dopuszczalne, c) art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia Skarżącemu upomnienia, d) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie, że postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku przedawnionego i nieistniejącego.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Strony skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu.

W skardze kasacyjnej sformułowano szereg zarzutów dotyczących prawidłowości przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, m.in. dotyczące przedawniania zobowiązania, nieprawidłowości w wystawionym tytule wykonawczym, błędów w postępowaniu dowodowym.

Istota zarzutu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie związana jest z odróżnieniem zarzutu przedawnienia obowiązku i zarzutu przekroczenia terminu do odrzekania o odpowiedzialności osób trzecich. Zarzut wydania decyzji z naruszeniem przekroczenia terminu do odrzekania o odpowiedzialności osób trzecich strona mogła podnosić tylko w odwołaniu od decyzji. Zgodnie bowiem z art. 118 § 1 O.p nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.

Wynikające z art. 118 § 1 O.p. ograniczenie czasowe prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej należy rozważać w kategoriach przedawnienia prawa do wydania takiej decyzji, chociaż ustawodawca pojęciem takim wprost się nie posługuje. W przepisie tym przedawnienie powiązano z wydaniem, a nie doręczeniem decyzji (R. Dowgier [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk, red. L. Etel, Warszawa 2022, art. 118).

Z kolei zarzuty są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Katalog zarzutów ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą prawną zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie, tj. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ww. ustawy, błąd co do osoby zobowiązanego, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ww. ustawy, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy.

Prawidłowo zauważono w zaskarżonym wyroku, że czym innym jest zarzut przedawnienia obowiązku, a czym innym zarzut przekroczenia terminu do orzekania o odpowiedzialności osób trzecich, określony w ww. artykule. Zarzut wydania decyzji z naruszeniem ww. przepisu strona mogła podnosić tylko w odwołaniu od decyzji. Jak trafnie także stwierdził sąd pierwszej instancji w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy Skarżący nie sformułował sensu stricte zarzutu przedawnienia a jedynie argumentował, iż decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 maja 2018r. jest wadliwa, nie powinna zostać wydana gdyż przekroczony został termin do jej wydania, określony w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tej okoliczności wyprowadzał wniosek o nieistnieniu i przedawnieniu obowiązku.

Należy uznać, że tak zainicjowane postępowanie było właściwym do rozpoznania zarzutów dotyczących ewentualnego naruszenia zasad określonych art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdzenia przedawnienia prawa do wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność podatkową za zobowiązania spółki z o.o. ,a skarżącego. Taka ocena dokonana została w wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 grudnia 2018r. sygn. I SA/Kr 816/18, którym – co prawda – uwzględniono skargę, uchylając zaskarżoną decyzję. Nie podzielono jednak zarzutu skarżącego, dotyczącego przedawnienia prawa do wydania decyzji, co Sąd w uzasadnieniu wyroku wyraźnie wyartykułował.

Zaznaczyć również należy, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów, z tym, że w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, zawarł stanowisko wierzyciela, wynikające z dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. w zaskarżonym postanowieniu.

Słusznie także wskazano w zaskarżonym wyroku, że w zakresie zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., nie można tracić z pola widzenia, że z akt sprawy wynika, iż wierzyciel nie miał obowiązku doręczyć stronie upomnienia przedegzekucyjnego. Zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia – egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy kosztów egzekucyjnych. W części E (rubryka 2) tytułu wykonawczego wskazano rodzaj należności pieniężnej "wpływy z koszt. egzekucyjnych, opł. komorniczej i koszt. upomnień". W sytuacji takiej, wierzyciel nie miał zatem obowiązku uprzedniego doręczenia stronie upomnienia.

Wobec uznania wszystkich podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski SWSA (del.) Alicja Polańska