Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1064/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Joanna Kube, WSA Bronisław Szydło, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela mianowanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. Nr: [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Z. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z 2001 r. ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy Z. K. dotyczącej zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. nr: [...] odmawiającą nadania Z. K. stopnia nauczyciela mianowanego.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Minister Edukacji i Nauki odmówił Z. K. zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego, z powodu niespełnienia warunków, o których mowa w art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 19, poz. 239 ze zm.), tj. braku wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego, braku wymaganego okresu pracy pedagogicznej wykonywanej w szkole zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, a także braku wymaganych ocen (oceny) pracy, o których mowa w art. 10 ust. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Sz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r.

Decyzja ta została w dniu 25 listopada 2005 r. doręczona Z. K.

Pismem z dnia 9 grudnia 2005 r. Pani Z. K., reprezentowana przez radcę prawnego – G. O., złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji, iż narusza art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. oraz § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.), bowiem wnioskodawczyni posiada dyplom ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Edukacji i Nauki wskazał, iż zgodnie z art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., minister właściwy do sprawy oświaty i wychowania, na wniosek nauczyciela złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2002 r., po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może zwolnić z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadać stopień nauczyciela mianowanego zatrudnionemu w szkole nauczycielowi, który w dniu 5 kwietnia 2000 r. był zatrudniony w szkole w wymiarze nie niższym niż ½ obowiązkowego wymiaru zajęć oraz spełniał obowiązujące w tym dniu warunki wymagane do zatrudnienia na podstawie mianowania, z wyjątkiem warunku określonego w art. 10 ust. 2 pkt 6, a w przypadku nauczyciela posiadającego obywatelstwo państwa Unii Europejskiej, z wyjątkiem warunku, o którym mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w tym dniu.

Treść wymienionego przepisu wskazuje, iż minister właściwy do spraw oświaty i wychowania może skorzystać z przewidzianej w nim kompetencji jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a zatem wtedy, gdy okoliczności danej sprawy, odbiegające w istotny sposób od przeciętnie spotykanych, przemawiają szczególnym potraktowaniem danej sprawy, ale tylko w odniesieniu do nauczyciela spełniającego warunki określone w powołanym wyżej art. 10 ust. 2 pkt 1-5 i 7 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r.

W świetle art. 10 ust. 2 pkt 1-5 i 7 powołanej ustawy – Karta Nauczyciela, stosunek pracy z nauczycielem był nawiązywany na podstawie mianowania, jeżeli nauczyciel spełniał następujące warunki:

1) posiadał obywatelstwo polskie,

2) posiadał pełną zdolność do czynności prawnych,

3) korzystał z praw publicznych,

4) nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne lub o ubezwłasnowolnienie.

5) posiadał wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska,

6) bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata i w tym okresie uzyskał dwie oceny co najmniej wyróżniające, na zasadach i w trybie określonym w art. 6a lub bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez 4 lata i czwartego roku pracy uzyskał co najmniej ocenę dobrą, albo bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie jako nauczyciel akademicki pracę dydaktyczną w szkole wyższej co najmniej przez 3 lata i uzyskał ocenę pozytywną w tym zakresie.

Z dokumentacji sprawy wynika, że Z. K. w lalach 1985-1991 była nauczycielem akademickim zatrudnionym w Uniwersytecie [...] Filia w B. na stanowisku lektora, a od 1 września 1991 r. do chwili obecnej jest zatrudniona w Szkole Podstawowej nr [...] w C. na stanowisku nauczyciela języka polskiego w pełnym wymiarze zajęć. Legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na Uniwersytecie [...] na Wydziale Nauk Humanistycznych w zakresie filologii klasycznej z dnia 2 lipca 1985 r. W dniu 5 kwietnia 2000 r. była zatrudniona w szkole podstawowej pełnym wymiarze zajęć, na stanowisku nauczyciela języka polskiego.

Zgodnie § 3 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.) obwiązującym do dnia 7 października 2002 r., kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej posiada osoba:

1. mająca kwalifikacje określone w § 2 ust. 1, tj. legitymująca się dyplomem ukończenia:

* studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym,

* studiów magisterskich na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą – z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć,

2. legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym,

3. legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć – studia podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą albo kurs prowadzony przez zakład kształcenia nauczycieli lub placówkę doskonalenia nauczycieli albo inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.

W ocenie Ministra Edukacji i Nauki, posiadanie dyplomu ukończenia studiów magisterskich w zakresie filologii klasycznej jest potwierdzeniem posiadania kwalifikacji do nauczania języka łacińskiego i kultury antycznej, nie zaś do nauczania języka polskiego. Ukończony zatem przez Z. K. kierunek (specjalność) studiów nie może być uznany za kierunek (specjalność – zgodny lub zbliżony z nauczanym w szkole podstawowej językiem polskim.

Nauczyciele języka polskiego przygotowywani są w ramach kierunku filologia polska, wymienionego w pkt. 18 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 28 marca 2002 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać uczelnia, aby utworzyć i prowadzić kierunek studiów, oraz nazw i kierunków studiów (Dz. U. Nr 55, poz. 480 ze zm.) określającego nazwy kierunków studiów. W świetle powołanych wyżej przepisów dotyczących kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, filologia polska, to jedyny kierunek studiów, który w przypadku nauczycieli języka polskiego jest kierunkiem zgodnym z nauczanym przedmiotem.

Przepisy powołanego rozporządzenia z dnia 28 marca 2002 r., odrębnie natomiast w pkt. 17 załącznika wymieniają kierunek filologia, w ramach którego przygotowywani są nauczyciele języków obcych i w związku z tym kierunku filologia nie można traktować jako zgodnego z językiem polskim, jako nauczanym przedmiotem.

Nie można też uznać, że kierunek filologia jest zbliżony do przedmiotu język polski i nie można przyjąć, że stosownie do § 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r., ukończenie studiów magisterskich w zakresie filologii klasycznej dało Pani Z. K. dostateczną wiedzę merytoryczną z zakresu przedmiotu język polski. Określony w załączniku nr 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia Dz. U. Nr 116, poz. 1004 ze zm.) standard nauczania dla kierunku filologia jest inny niż standard nauczania dla kierunku filologia polska (załącznik nr 18). Absolwenci kierunku filologia nie uzyskują przygotowania odpowiadającego podstawie programowej przedmiotu język polski.

[...] Kurator Oświaty, który zgodnie z art. 31 pkt 1 i art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 z późn. zm.), sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołą w zakresie zgodności zatrudniania nauczycieli z wymaganymi kwalifikacjami – w postanowieniu z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] stwierdził, iż wnioskodawczyni w dniu 5 kwietnia 2000 r. nie posiadała wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego, o których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia, gdyż nie posiadała z zakresu nauczanego przedmiotu (tj. języka polskiego) ukończonych studiów magisterskich, wyższych zawodowych lub podyplomowych albo też odpowiedniego kursu prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli lub placówkę doskonalenia nauczycieli.

Z tych też względów, zdaniem organu, stwierdzić należy, iż skarżąca w dniu 5 kwietnia 2000 r. nie spełniała warunków wymaganych do zatrudnienia na podstawie mianowania, o których mowa w art. 10 ust. 2 pkt 5 i 7 Karty Nauczyciela, a także nie posiadała ocen pracy, o których mowa w art. 10 ust. 2 pkt 7 Karty Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. K., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata G. O., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz zmianie niektórych innych ustaw, naruszenie § 3 pkt 1 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zdaniem skarżącej filologia klasyczna, którą ukończyła w latach osiemdziesiątych jest kierunkiem zbliżonym z językiem polskim.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 listopada 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.

Zgodnie z treścią art. 32 kpa, strona może działać przez pełnomocnika, o ustanowieniu którego organ administracyjny powinien być powiadomiony. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie (art. 40 § 2 kpa).

Przepis art. 40 § 2 kpa nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie – postanowienie SN z 9 września 1993 r., III ARN 45/93 (OSNCP 1994, Nr 5, poz. 112). Teza tego postanowienia, zawierająca treści ogólniejsze, nawiązuje do tezy wyroku NSA z 10 lutego 1987 r., SA/Wr 875/87 (ONSA 1987, Nr 1, poz. 13), która brzmi następująco: "Pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.". Postanowienie to odnieść trzeba do doręczeń, mając na uwadze fakt, że dokonanie czynności procesowej pod nieobecność pełnomocnika, przy braku dowodu doręczenia mu zawiadomienia, stanowi rażące naruszenie art. 40 § 2 kpa.

Bezspornym jest w niniejszej sprawie, iż decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] listopada 2005 r. nr: [...] doręczono w dniu 25 listopada 2005 r. stronie – Z. K. Jak wynika z pisma pełnomocnika Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r., decyzja ta nie została doręczona pełnomocnikowi skarżącej, pomimo iż pełnomocnictwo adwokata G. O. z dnia 10 czerwca 2005 r. znajdowało się w aktach administracyjnych.

Pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania administracyjnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Doręczenie bowiem pisma lub decyzji tylko stronie, jeżeli działa ona przez ustawowego przedstawiciela lub ustanowiła pełnomocnika, jest bezskuteczne.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.