Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 487/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: § 10 ust. 2, ust. 3; § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a;
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art. 22 ust. 3; art. 25 ust. 1;
journal: Dz.U. 2021 poz 162
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
article: art. 7; art. 77 § 1; art. 80; art. 79a § 1;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 2; art. 31zo; art. 31zy ust. 1; art. 31zq;
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8; art. 1; art. 46;
journal: Dz.U. 2012 poz 591
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Inne z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inne z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r., odmawiającą J. Ś. zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r.

Zaskarżona decyzja została wydana następującym stanie sprawy.

We wniosku z dnia [...] marca 2021 r. J. Ś. wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia J. Ś. z obowiązku opłacania wyżej wskazanych należności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podany we wniosku kod PKD [...] nie jest zgodny z kodem PKD przeważającej działalności gospodarczej skarżącego widniejącym w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Według danych widniejących w CEIDG na dzień [...] listopada 2020 r. przeważający rodzaj działalności skarżącego stanowiła działalność oznaczona kodem PKD [...] Ostatnio wymieniony kod nie jest natomiast wymieniony w § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021 poz. 371 z poźn. zm., dalej jako "rozporządzenie COVID-19"), w związku z czym nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres wskazany we wniosku skarżącego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że nieprzerwanie od dnia [...] kwietnia 2013 r. prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej [...]. [...], [...]. Przeważającą działalnością prowadzoną w formie spółki cywilnej jest działalność oznaczona kodem PKD [...], który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Jednocześnie indywidualna działalność gospodarcza J. Ś. jest od 2016 r. zawieszona. Dla potwierdzenia powołanych okoliczności skarżący przedstawił wydruk z CEIDG dotyczący indywidualnej działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na dzień [...] listopada 2020 r., w rejestrze REGON jako kod przeważającej działalności skarżącego wpisany był kod PKD [...], który nie został wymieniony w § 10 ust. 2 rozporządzenia [...] jako uprawniający do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r.

Organ wyjaśnił, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423) przymiot płatnika składek mogą mieć zarówno wspólnicy spółki cywilnej, jak i sama spółka. Ponadto każdy ze wspólników spółki cywilnej odrębnie prowadzi działalność gospodarczą, posiada odrębny wpis w CEIDG oraz jako przedsiębiorca zgłasza siebie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako płatnika składek. Spółka cywilna, w przypadku zatrudniania pracowników, zgłasza siebie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako płatnika składek odrębnie od wspólników spółki i jest traktowana jako odrębny płatnik składek. Tym samym wspólnicy spółki cywilnej i spółka składają oddzielne wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. W zależności zatem od wnioskodawcy (wspólnik spółki cywilnej lub spółka) Zakład rozpoznając wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek zobligowany jest do ustalenia kodu PKD właściwego wyłącznie dla wnioskodawcy. W związku z tym w sprawie istotne znaczenie ma kod PKD działalności wskazanej w rejestrze REGON dla skarżącego, jako wspólnika spółki cywilnej, a nie dla spółki cywilnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. Ś. wniósł o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2021 r., zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19, polegające na bezpodstawnej odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r., podczas gdy skarżący spełnił przesłanki uprawniające do zwolnienia, albowiem według stanu na dzień [...] listopada 2020 r. prowadził działalność w ramach spółki cywilnej [...].[...]. [...], [...], której przeważającym przedmiotem działalności była działalność o kodzie PKD [...], uprawniająca do zwolnienia;

2. naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na nierównym traktowaniu płatników składek ZUS, w kontekście zwolnienia z tych składek, tj. wspólników spółki cywilnej i samej spółki cywilnej, której są oni wspólnikami i odmowę przyznania prawa do zwolnienia ze składek wspólnikowi spółki cywilnej w sytuacji, gdy przeważający przedmiot jego działalności nie jest objęty kodem PKD uprawniającym do zwolnienia, gdy jednocześnie podmiot ten jest wspólnikiem spółki cywilnej, prowadzącej działalność o przeważającym kodzie działalności PKD uprawniającym do zwolnienia;

3. naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162), polegające na nieuwzględnieniu przez organ prawa skarżącego do zawieszenia prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym prowadzeniu jej w formie spółki cywilnej, która to okoliczność powinna być rozstrzygająca przy weryfikacji kodu PKD uprawniającego do zwolnienia ze składek ZUS;

4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny materiału dowodowego i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co znalazło wyraz w:

a) błędnym ustaleniu organu, że przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej skarżącego jest działalność o kodzie PKD [...], która nie uprawnia do zwolnienia ze składek ZUS, podczas gdy skarżący ma zawieszoną indywidualną działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność o wyżej wskazanym kodzie i prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej [...].[...] [...], [...], której przedmiotem działalności jest działalność o kodzie PKD [...] uprawniająca do zwolnienia ze składek ZUS i z tytułu prowadzenia tej działalności skarżący podlegał dotychczas ubezpieczeniom społecznym;

b) pominięciem przez organ okoliczności, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej, której przeważającym przedmiotem działalności jest działalność o kodzie PKD [...]

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że spełnił wszystkie przesłanki do zwolnienia z opłacania składek za luty 2021 r, gdyż w dniu [...] listopada 2021 r. prowadził działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej, której przeważającym przedmiotem działalności jest działalność o kodzie PKD [...] Fakt ten znajduje potwierdzenie w dołączonym do skargi wyciągu historii wpisu w CEIDG. Z tytułu tej działalności skarżący podlegał i podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. W ocenie skarżącego organ w sposób nieuprawniony pomija fakt, że indywidualna działalność gospodarcza skarżącego została zawieszona, przy jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej. Możliwość zawieszenia indywidualnej działalności gospodarczej i jednocześnie prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej jest dopuszczalna w świetle przepisu art. 22 ust. 3 Prawa przedsiębiorców. To właśnie prowadzona przez skarżącego działalność w formie spółki cywilnej i kod PKD tej spółki powinny być rozstrzygające w analizowanym przypadku. Natomiast organ nie powinien brać pod uwagę przedmiotu indywidualnej działalności gospodarczej skarżącego, która jest zawieszona.

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, z późn. zm., dalej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa"). W art. 31zo powołanej ustawy wskazane zostały okresy i warunki zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Jednocześnie w art. 31zy ust. 1 ustawy Rada Ministrów została upoważniona, w celu przeciwdziałania COVID-19, do określenia w drodze rozporządzenia innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. W oparciu o przytoczoną delegację ustawową zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021 poz. 371 z późn. zm.). Wskazane rozporządzenie stanowiło materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z, w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, z którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia o COVID-19).

Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 1 lub 2, płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia [...] kwietnia 2021 r. (§ 12 ust. 1 rozporządzenia o COVID-19). Płatnik składek we wniosku, o którym mowa w ust. 1:

1) zawiera elementy, o których mowa w art. 31zp ust. 2 pkt 1, 2b, 2c, 3 i 4 ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem pkt 2;

2) zamiast treści oświadczeń, o których mowa w art. 31zp ust. 2 pkt 2b i 2c ustawy o COVID-19, zawiera odpowiednio informacje o rodzaju przeważającej działalności, o której mowa odpowiednio w § 10 ust. 1 pkt 1 albo 2 lub ust. 2, oraz o uzyskaniu w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku przychodu niższego co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r. (§ 12 ust. 2 rozporządzenia o COVID-19).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31 zq ust. 5 ustawy). Natomiast odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy).

Jak wynika z przytoczonej wyżej treści § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19, określona w ustawie pomoc dla przedsiębiorców w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przeznaczona dla przedsiębiorców rzeczywiście prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wymienionych w tym artykule rodzajów działalności oznaczonych kodami PKD. Pomoc ta ma na celu wsparcie podmiotów, które zostały dotknięte negatywnymi skutkami epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Powołany przepis stanowi element realizacji przeciwdziałania COVID-19, co w rozumieniu ustawy oznacza wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, tej choroby (art. 2 ust. 2 ustawy). Zatem niewątpliwie celem przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 jest, aby pomoc została skierowana do podmiotów rzeczywiście prowadzących na dzień 30 listopada 2020 r. działalność gospodarczą odpowiadającą według wskazanych w przepisie kodów PKD, jako przeważającą. Jednocześnie ustawodawca w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 określił, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.

W okolicznościach sprawy organ oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, jako rodzaju przeważającej działalności, stwierdził, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w przypadku skarżącego, jako podmiotu prowadzącego indywidualną działalność gospodarczą, jako rodzaj przeważającej działalności wpisana jest działalność o kodzie PKD [...], który to kod PKD w świetle § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r.

Jednak w ocenie Sądu poprzestanie przez organ na tym stwierdzeniu i odmówienie z tej tylko przyczyny prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

W świetle przywołanych przepisów rozporządzenia COVID-19 nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 statuuje obowiązek organu oparcia się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., a w konsekwencji, że brak możliwości powołania się przez wnioskodawcę na inne dowody, wskazujące na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności danego przedsiębiorcy.

Poprzestanie na wykładni językowej przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 prowadziłoby do wypaczenia celów ustawy i rozporządzenia wykonawczego, którymi jak wskazano już wyżej, jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek było, aby pomoc w ramach wsparcia została przyznana podmiotom faktycznie prowadzącym w określonej dacie, jako przeważającą, działalność według wskazanych w rozporządzeniu kodów.

Wyjaśnić należy, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955). Ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków (art. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8 ustawy o statystyce publicznej, złożenie wniosku o wpis do rejestru podmiotów, wniosku o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosku o skreślenie z rejestru podmiotów dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296 i 2320), chyba że zmiana dotyczy jedynie cech objętych wpisem, niebędących przedmiotem wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Wniosek o wpisanie lub aktualizację danych nie stanowi oświadczenia woli, ale oświadczenie wiedzy. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15). Przepis art. 76 § 3 k.p.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki zaś charakter mają dane zawarte w rejestrze REGON.

Ubiegający się o przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 przedsiębiorca, prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w tym przepisie, jako przeważającą, może zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania przedsiębiorca musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych widniejących w rejestrze.

Podkreślić należy, że pojęcie "przeważającej działalności gospodarczej" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane ani w ustawie COVID-19, ani w ustawie o statystyce publicznej. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa natomiast rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 z późn. zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej wyrażonej w art. 46 ustawy o statystyce publicznej. Stosownie do § 9 ust. 1 rozporządzenia wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według PKD na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla działalności wpisanej do CEIDG, na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących (§ 9 ust. 2 pkt 3 lit. a).

Z powyższego wynika, że domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności może być obalone przez przedsiębiorcę za pomocą dokumentów wykazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących, stosownie do powołanego § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia.

W postępowaniu o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19, ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Wpis w tym zakresie we właściwym rejestrze korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest to domniemanie wzruszalne. Podobnie jak wpis w rejestrze, także oświadczenie we wniosku o przyznanie ulgi stanowi oświadczenie wiedzy przedsiębiorcy. Przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19, analogiczny w swej treści do art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, wskazuje na potraktowanie przez prawodawcę wpisu w rejestrze jako domniemania prawnego, co niewątpliwie miało na celu uproszczenie i tym samym skrócenie postępowania zmierzającego do udzielenia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Natomiast uwzględnienie wyłącznie wpisów w rejestrze, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia wymogu prowadzenia, jako przeważającej, działalności gospodarczej oznaczonej określonym kodem PKD, powoduje w istocie wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które faktycznie spełniają warunek do przyznania ulgi, to jest prowadzą w określonym w rozporządzeniu dniu przeważającą działalność zgodną ze wskazanymi kodami PKD, a jedynie nie dopełniły czynności formalnych i uchybiły obwiązkom statystycznym. Działanie takie zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Z powyższego wynika, że organ prowadzący postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek przy ustalaniu spełnienia przez przedsiębiorcę przesłanki przyznania pomocy odnoszącej się do rodzaju przeważającej działalności, nie może oprzeć się wyłącznie na danych zawartych w CEIDG czy też rejestrze REGON, w szczególności gdy przedsiębiorca wskazuje na rozbieżność między wpisem w rejestrach, a faktycznie wykonywaną działalnością gospodarczą. Jedną z głównych zasad, którymi powinien kierować się organ jest bowiem zasada prawdy obiektywnej, która nakazuje ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

Zaznaczyć przy tym należy, że obowiązek wykazania rodzaju przeważającej działalności innej, niż działalność ujawniona w rejestrze jako przeważająca, spoczywa na stronie występującej o przyznanie uprawnienia. Jednak również na organie ciążą obowiązki procesowe wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Wymaga podkreślenia, że w świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zaznaczyć należy, że przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W ocenie Sądu organ rozstrzygający w niniejszej sprawie nie sprostał powyższym obowiązkom.

Skarżący J. Ś. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek wskazując swój indywidualny NIP i REGON. Jak ustalił organ, zgodnie z danymi w rejestrze CEIDG na dzień 30 listopada 2020 r. rodzajem przeważającej działalności skarżącego była działalność określona kodem PKD [...] Sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. W świetle § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 powyższy kod PKD, jako określający rodzaj przeważającej działalności gospodarczej, nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r.

Organ pominął jednak, że zgodnie z wpisem w CEIDG indywidualna działalność gospodarcza skarżącego jest od dnia [...] maja 2016 r. zawieszona. Jednocześnie zaś skarżący jest wspólnikiem spółki cywilnej [...].C. [...], [...] o nr REGON [...] oraz NIP [...]. Zgodnie z wpisami w rejestrze REGON dotyczącymi wskazanej spółki cywilnej, rodzajem przeważającej działalności gospodarczej spółki jest działalność oznaczona kodem PKD [...] Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, który został wymieniony w § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 jako uprawniający do przyznania pomocy.

Skarżący na stronie 3 wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek zaznaczył, że prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w ramach spółki cywilnej [...], o wiodącym PKD [...], zaś indywidualna działalność skarżącego jest zawieszona. Organ tych okoliczności nie kwestionował.

Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wspólnik spółki cywilnej oraz sama spółka traktowani są jako samodzielni płatnicy składek. Wspólnicy spółki cywilnej podlegają ubezpieczeniom jako osoby prowadzące działalność gospodarczą i dokonują odrębnego zgłoszenia jako płatnicy składek na własne ubezpieczenia (na indywidualnych NIP). Spółka cywilna jest natomiast traktowana jako odrębny podmiot, zarejestrowany pod indywidualnym nr NIP i jeżeli zatrudnia pracowników, jest płatnikiem składek jako pracodawca.

Jednakże w ocenie Sądu, w sytuacji gdy przedsiębiorca ubiegający się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej, zaś jego indywidualna działalność gospodarcza jest zawieszona, oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia na dzień [...] listopada 2020 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, jako rodzaju przeważającej działalności, organ nie może pominąć przedmiotu działalności spółki cywilnej. Te okoliczności są bowiem istotne w kontekście dokonanej wyżej wykładni przepisów § 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia o COVID-19 dotyczącej podstaw ustalenia przesłanek udzielenia zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Natomiast oparcie się przez organ wyłącznie na danych CEDIG w zakresie kodu PKD przeważającej działalności skarżącego jako indywidualnego przedsiębiorcy pomimo, że nie wykonywał on działalności gospodarczej poza spółką cywilną, jest niewystarczające i pomija istotę udzielanej pomocy, która ma być skierowana do podmiotów rzeczywiście wykonujących w dniu [...] listopada 2020 r. działalność, o której mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19. W razie wątpliwości co do rodzaju przeważającej działalności faktycznie prowadzonej przez skarżącego organ jest zobowiązany, zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami postepowania administracyjnego, przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, dążąc do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i należytego załatwienia sprawy.

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162) przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej oraz poza tą spółką może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w jednej z tych form. Przepisy art. 24 i art. 25 stosuje się do zawieszonej formy wykonywania działalności gospodarczej. Rozwiązanie przyjęte przez skarżącego jest zatem jak najbardziej dopuszczalne. Co istotne, w myśl art. 25 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. W art. 22 ust. 3 zdanie drugie Prawa przedsiębiorców jednoznacznie wskazano, że zakaz ten dotyczy wyłącznie zawieszonej formy wykonywania działalności.

Biorąc zatem pod uwagę, że celem przepisów ustawy COVID-19 oraz znajdującego zastosowanie w sprawie rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy jest udzielenie pomocy przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym, jako przeważającą, działalność gospodarczą oznaczoną wskazanymi w rozporządzeniu COVID-19 kodami PKD, przy ustalaniu uprawnienia skarżącego do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie można pominąć formy, w jakiej prowadzi działalność gospodarczą i okoliczności zawieszenia indywidualnej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na względzie, uznać należy za co najmniej przedwczesne stanowisko organu, że skarżący nie jest podmiotem mogącym ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Organ nie wyjaśnił bowiem całokształtu okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia zgodnie z przytoczonymi wyżej zasadami postępowania administracyjnego. Do takich okoliczności należy w pierwszym rzędzie ustalenie rzeczywistego przeważającego rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę w dniu 30 listopada 2020 r.

Zauważyć należy, że skarżący zarówno we wniosku o wszczęcie postepowania, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powoływał się na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej wyłącznie w formie spółki cywilnej oraz zawieszenia indywidualnej działalności gospodarczej, przedstawiając także wydruk z CEIDG. Natomiast organ w żaden sposób nie odniósł się do przytoczonych twierdzeń skarżącego oraz przedstawionego na ich poparcie dowodu. Ponadto organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a.

Z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną zaskarżoną decyzją w mocy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego. Po przeprowadzeniu postępowania organ wyda rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawioną wykładnię przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie.