Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 743/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 137
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi U. L., M. L., L. L., E. A., W. W. i A. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania L. L., W. W., A. L., E. A., M. L. i U. L., Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] października 2020 r. Nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego [...] sierpnia 1973 r., Rep. [...], Skarb Państwa nabył od C. L. nieruchomość położoną w [...] w dzielnicy [...] oznaczoną jako działka Nr [...] w obrębie [...] /nr rej. [...]/ o pow. [...] m2.

Nabycie gruntu przez Skarb Państwa nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod budowę zespołu mieszkaniowego "[...]" wraz z lokalizacją ulic miejskich w rejonie tego zespołu, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr [...] z [...] kwietnia 1972 r. wydanymi przez Wydział Architektury. Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...].

Wnioskiem [...] września 1995 r. C. L. wystąpił do Urzędu Rejonowego w [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Następnie pismem z [...] września 1996 r. (załącznik do protokołu rozprawy z [...] września 1996 r.) C. L. wystąpił o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] oraz niezagospodarowanych gruntów do nich przyległych.

Pismem z [...] października 1999 r. C. L. wystąpił o zwrot nieruchomości w zakresie obszaru położonego w granicach aktualnie istniejących działek ew. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...].

Kolejnym pismem z [...] grudnia 2000 r. C. L. wystąpił o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] w rejonie ulic [...] i [...] stanowiącej działki ew. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...].

Decyzją z [...] marca 2001 r., nr [...], Starosta Powiatu [...] orzekł o zwrocie na rzecz C. L. części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...], oznaczonej jako działki ew. nr [...],[...] i [...] z obrębu [...].

Pismem z [...] kwietnia 2002 r. C. L. wystąpił o zwrot "pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. leżąca po przeciwnej stronie [...]".

Decyzją z [...] września 2002 r., nr [...], Starosta Powiatu [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], oznaczonej jako części działek ew. nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], części działek ew. nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz część działki ew. nr [...] z obrębu [...].

Pismem z [...] kwietnia 2005 r. C. L. wystąpił o zwrot części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] nr. "leżącej po przeciwnej stronie ulicy [...]", która jest własnością [...], na której znajduje się "parking bez trwałej lokalizacji dzierżawiony od [...] przez prywatną firmę". W treści tego wniosku wskazano, że "wcześniejszą decyzją Urzędu odmówiono zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jednakże - wobec nowego brzmienia art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - wnioskowany grunt powinien być bezsprzecznie zwrócony na rzecz byłego właściciela".

Decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...], Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu [...] udziału i umorzeniu postępowania zwrotowego w stosunku do [...] udziału w wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...].

Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz U. L. w 1/10 części i M. L. w 1/10 części, (spadkobierczyń C. L., które złożyły wniosek) nieruchomości położonej w [...], dzielnica [...] przy [...], aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako części działek ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], stanowiącej część dawnej dziatki nr [...] z dawnego obrębu [...], oraz umorzeniu postępowania dotyczącego zwrotu 4/5 części ww. nieruchomości z uwagi na fakt, że pozostali spadkobiercy nie złożyli wniosku o zwrot.

Decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Wyrokiem z 9 października 2018 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1010/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z [...] grudnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2017 r.

Decyzją z [...] października 2020 r., nr [...], Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz spadkobierców C. L. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], Dzielnica [...] przy [...], aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako części działek ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], pochodzącej z dawnej księgi wieczystej "[...] hip. nr [...]. dawny nr [...]" i ze zbioru dokumentów Zd. nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli L. L., W. W., A. L., E. A., M. L. i U. L.

Decyzją z [...] lutego 2021 r. Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] października 2020 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny czy na przeszkodzie rozstrzygania sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej aktualnie jako części działek ew. nr [...], nr [...], nr [...] nr [...] z obrębu [...], nie stoi norma wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. formułująca jedną z przestanek nieważności decyzji administracyjnej z uwagi na naruszenie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie.

Jak bowiem wynika z załączonych do pisma Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...] z [...] lipca 2020 r. mapy sytuacyjnej i wykazu synchronizacyjnego wykonanych przez geodetę uprawnionego K. C. postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości nabytej od C. L. aktem notarialnym z [...] sierpnia 1973 r., oznaczonej jako części działek ew. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...], zostało zakończone prawomocną decyzją Starosty Powiatu [...] z [...] września 2002 r., nr [...]. Powołana decyzja znajduje się w obrocie prawnym, co oznacza niedopuszczalność ponownego rozpatrzenia sprawy (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Podjęte w tym zakresie decyzje administracyjne dotknięte byłyby bowiem wadą nieważności, jako dotyczące sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

Wojewoda przywołał następnie poglądy literatury i orzecznictwa dotyczące tożsamości sprawy i podniósł, że niewątpliwie zarówno sprawa zakończona decyzją Starosty Powiatu [...] z [...] września 2002 r. jak i sprawa zakończona decyzją Starosty [...][...] października 2020 r. są tożsame przedmiotowo. Dotyczą one bowiem tej samej nieruchomości i tego samego roszczenia byłego właściciela, a następnie jego spadkobierców, o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie aktu notarialnego z [...] sierpnia 1973 r., oznaczonej jako część dawnej działki o nr [...] z dawnego obrębu [...], stanowiącej aktualnie części działek ew. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...], co potwierdza wskazana mapa sytuacyjna.

W ocenie Wojewody, w pełni tożsamy jest również zakres podmiotowy powyższych spraw administracyjnych. Stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty Powiatu [...] z [...] września 2002 r. był C. L., zaś stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] października 2020 r. byli spadkobiercy C. L., którzy po jego śmierci wstąpili w jego miejsce do toczącego się postępowania.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że szczególne i decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma kryterium tożsamości stanu prawnego. Z treści wniosku o zwrot z [...] kwietnia 2005 r., jak i decyzji z [...] października 2020 r. wynika bowiem, że ponowny wniosek o zwrot został złożony w związku ze zmianą art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie z dniem 22 września 2004 r.

Wojewoda przywołał poglądy orzecznictwa i piśmiennictwa, że niewystarczającym i zawodnym zabiegiem dla prawidłowej wykładni prawa jest proste zestawienie przepisu sprzed i po nowelizacji. Podniósł, ze powyższe potwierdził Trybunał Konstytucyjny, który trafnie w uzasadnieniu wyroku P 38/11 wskazał, że mimo nowej treści ustawodawca nie wprowadził w 1998 r. nowej normy prawnej (cz. III pkt 3.2 uzasadnienia). Podobnie nowelizacja z 2004 r. (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - punkt 2 ustęp 1 art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami) nie wprowadziła nowej normy prawnej jako przesłanki podstawowej dla orzekania o zwrocie nieruchomości.

Organ podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że dokonując literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nacisk należy położyć w pierwszej kolejności na ustaleniu przesłanki "cel wywłaszczenia nie został zrealizowany". Dopiero zaś na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano "pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna". Takie też stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 137 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stosowane względem nieruchomości wywłaszczonej przed 27 maja 1990 r., w przypadku której cel wywłaszczenia został zrealizowany lub wydaje się, że został zrealizowany przed 22 września 2004 r., a jednocześnie zanim były właściciel złożył wniosek o jej zwrot. Jeżeli w takiej sytuacji w dniu orzekania przez organ administracji cel wywłaszczenia został już zrealizowany, to zwrot nie powinien być możliwy bez względu na to, kiedy nastąpiła realizacja celu, licząc od momentu wywłaszczenia. Dopiero, gdy w chwili dokonywania oceny okoliczności sprawy cel wywłaszczenia nie został na danej nieruchomości zrealizowany, organ administracji może zastosować przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 lub 2 ww. ustawy w celu ustalenia, czy mimo tego, że cel nie został jeszcze zrealizowany, orzekanie o zwrocie jest przedwczesne, gdyż nie upłynęło jeszcze 10 lat od wywłaszczenia albo nie minęło jeszcze 7 lat od wywłaszczenia na rozpoczęcie inwestycji.

Wojewoda podniósł, że konsekwencją powyższej wykładni jest uznanie, że skoro w chwili złożenia przez byłych właścicieli wniosku o zwrot nieruchomości cel został już na niej zrealizowany, wówczas nie ma podstaw do jej zwrotu, nawet jeśli realizacja celu nastąpiła zdecydowanie później niż przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia. Treść normatywna art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, na skutek noweli z 2004 r., jak i w zakresie wynikającym z wyroku o sygn. akt P 38/11, nie uległa zmianie. Dlatego też, wbrew stanowisku wnioskodawcy, wejście w życie nowego brzmienia punktu 2 ustępu 1 art. 137 ustawy nie skutkowało ukształtowaniem się nowej sprawy administracyjnej na skutek złożenia nowego wniosku z [...] kwietnia 2005 r. o zwrot tej samej nieruchomości. Za taką wykładnią tym bardziej nie przemawia powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 38/11.

Wobec powyższego organ uznał, że sprawa zwrotu nieruchomości rozstrzygnięta ostateczną decyzją Starosty Powiatu [...] z [...] września 2002 r., jak i sprawa rozstrzygnięta decyzją Starosty [...][...] października 2020 r. są w pełni tożsame. W związku z tym ostateczna decyzja z [...] września 2002 r. zachowuje powagę rzeczy osądzonej. Nie zachodziła zatem prawna możliwość rozpoznania nowego wniosku z [...] kwietnia 2005 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości w świetle przesłanek znowelizowanego art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tożsamość obu spraw wyklucza możliwość rozpatrzenia kolejnego wniosku tych samych stron dotyczącego tej samej materii, o ile stan faktyczny i prawny jest niezmieniony. W takim bowiem wypadku zapadła decyzja co do istoty byłaby dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Wobec zatem wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, zdaniem organu odwoławczego, postępowanie należało umorzyć na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli U. L., M. L., E. A., L. L., W. W. i A. L. zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy oraz błędne uznanie przez Wojewodę [...], że rozpatrzenie przedmiotowej sprawy jest niedopuszczalne wobec istnienia tożsamości sprawy ze sprawą administracyjną już prawomocnie zakończoną, co skutkowało niezasadnym umorzeniem postępowania w sprawie, podczas gdy w niniejszej sprawie rozpatrywanej przez Wojewodę [...] nie zachodziła tożsamość przedmiotowa ze sprawą prawomocnie zakończoną;

2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości z uwagi na niemożność rozpoznania sprawy wobec występowania jednej z przesłanek nieważności decyzji administracyjnej, to jest zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie taka przeszkoda nie zachodziła i brak było podstaw faktycznych oraz prawnych do umorzenia postępowania przez organ odwoławczy;

3) art. 15 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. to jest zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zobowiązującej organ odwoławczy do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, w sytuacji gdy w sprawie nie zachodzą przeszkody w prowadzeniu postępowania administracyjnego;

4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, pomimo braku postaw faktycznych i prawnych do wydania takiego rozstrzygnięcia oraz pomimo nie występowania w sprawie przeszkody w postaci tożsamości sprawy ze sprawą już ostatecznie zakończoną, co skutkuje osłabieniem zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej;

5) art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r., zmienionej Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), który przyznaje każdemu prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu państwowego w sytuacji, gdy zostały naruszone prawa i wolności zawarte w ww. Konwencji;

6) naruszenie art. 78 Konstytucji RP wobec braku merytorycznego rozpoznania sprawy przez Wojewodę [...] jako organ odwoławczy oraz wobec bezpodstawnego umorzenia postępowania z naruszeniem konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania gwarantującej każdej stronie postępowania prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji;

7) art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez orzeczenie o umorzeniu postępowania w I instancji, w sytuacji gdy brak było podstaw prawnych i faktycznych do wydania takiego rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...], które to orzeczenie godzi w konstytucyjną ochronę prawa własności

Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Wojewody [...], którą organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] października 2020 r. o odmowie zwrotu nieruchomości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Uchyloną przez organ odwoławczy decyzją Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela C. L. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], Dzielnica [...] przy [...], aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako części działek ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], pochodzącej z dawnej księgi wieczystej "[...] hip. nr [...] dawny nr [...]“ i ze zbioru dokumentów Zd. nr [...].

Powodem uchylenia decyzji o odmowie zwrotu i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości było uznanie przez Wojewodę, że w niniejszej sprawie zaistniała powaga rzeczy osądzonej na skutek tożsamości sprawy zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatu [...] z [...] września 2002 r., nr [...] oraz sprawy rozstrzygniętej decyzją Starosty [...] z [...] października 2020 r., nr [...]. Powyższe stanowisko Wojewody zakwestionowali skarżący podnosząc, że w przedmiotowej sprawie przeszkoda do merytorycznego orzekania w postaci powagi rzeczy osądzonej nie wystąpiła, gdyż w sprawie istnieje odmienny stan prawny oraz faktyczny (odmienny zakres przedmiotowy) niż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] września 2002 r.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że wniosek inicjujący obecne postępowanie zwrotowe zakończone decyzją Starosty [...] z [...] października 2020 r. dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną z [...] września 2002 r.

Zebrany materiał dowodowy potwierdza bowiem stanowisko Wojewody, że obie sprawy (tj. sprawa zakończona decyzją ostateczną Starosty Powiatu [...] z [...] września 2002 r. oraz sprawa rozstrzygnięta decyzją Starosty [...] z [...] października 2020 r.) są tożsame przedmiotowo. Dotyczą bowiem tej samej nieruchomości i tego samego roszczenia byłego właściciela (a następnie jego spadkobierców) o zwrot nieruchomości, która została wywłaszczona na podstawie aktu notarialnego z [...] sierpnia 1973 r., Rep. [...]. Powyższe jednoznacznie wynika z treści objętej powołanym aktem notarialnym mapy sytuacyjnej zawierającej wykaz synchronizacyjny z rozliczeniem w aktualnych działkach ewidencyjnych. Mapa ta została sporządzona przez geodetę uprawnionego P. C. w dniu [...] lutego 2020 r. (tom IV, k. 55 – 57 akt administracyjnych). Wobec powyższego, zawarta w skardze argumentacja, że działki objęte decyzją Starosty [...] z [...] października 2020 r. to inne działki powstałe podczas podziałów geodezyjnych, stanowiąca w istocie polemikę z opracowaniem geodezyjnym sporządzonym przez uprawnionego geodetę, nie mogła mieć wpływu na prawidłowość stanowiska organu o tożsamości przedmiotowej obu spraw.

Wbrew zarzutom skargi w niniejszej sprawie zachodzi również tożsamość podmiotowa. Tego rodzaju tożsamość ma miejsce wówczas gdy sprawa dotyczy tych samych podmiotów, z zastrzeżeniem, że tożsamość podmiotowa jest zachowana, gdy prawa strony są zbywalne i dziedziczne i wejdą w nie jej następcy prawni. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Adresatem praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty [...] z [...] września 2002 r. był C. L., a adresatami praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty [...] z [...] października 2020 r. są spadkobiercy C. L., którzy po jego śmierci wstąpili w jego miejsce do toczącego się na jego wniosek postępowania. Tym samym podniesiona w skardze argumentacja o innym zakresie podmiotowym obu spraw okazała się niezasadna.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał również prawidłowej oceny w zakresie tożsamości sprawy z uwagi na zmianę stanu prawnego w zakresie przesłanki zbędności określonej w art. 137 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. w brzmieniu obowiązującym od 22 września 2004 r.

W sprawie nie jest kwestionowane, że w dacie prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji z [...] września 2002 r. art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami miał inne brzmienie. Z przyczyn oczywistych w uprzednio prowadzonym postępowaniu nie badano bowiem przesłanki zbędności nieruchomości w oparciu o upływ 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela ocenę Wojewody [...] zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji tego organu, gdzie powołano się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. w sprawie sygn. akt P 38/11 (Dz.U.2014.376). Mianowicie art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy został częściowo uznany przez Trybunał za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z powołanym wyrokiem, wymieniony wyżej przepis utracił moc w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że w toku uprzednio prowadzonego postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z [...] września 2002 r. organ ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany. Niedopuszczalne byłoby zatem prowadzenie ponownego postępowania w tej samej kwestii. Sąd w całej rozciągłości podziela przedstawioną w sprawie ocenę Wojewody, że w sytuacji, gdy chodzi o przypadki wywłaszczeń dokonanych przed datą nowelizacji, tj. przed dniem 22 września 2004 r., dla oceny zbędności nieruchomości nadal przesądzające znaczenie ma kwestia, czy cel wywłaszczenia został osiągnięty, według stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy pierwotny wniosek o zwrot nieruchomości był wniesiony jeszcze przed nowelizacją. Osiągnięcie celu wywłaszczenia jeszcze przed datą dokonania omawianej zmiany stanowi więc przesłankę negatywną dla uwzględnienia żądania zwrotu. Rację ma organ odwoławczy, że w tym zakresie wskazana norma prawna nie uległa zmianie w stosunku do sytuacji sprzed wspomnianej nowelizacji.

W przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], pochodzącej z dawnej księgi wieczystej "[...] hip. nr [...] dawny nr [...]“ i ze zbioru dokumentów Zd. nr [...], został zrealizowany przed wejściem w życie nowelizacji z 2004 r. Z tego powodu zmiana przepisów, na jaką powołują się skarżący – jak prawidlowo uznał organ - nie może otworzyć drogi do ponownej oceny tej samej przesłanki dla orzekania o zwrocie, a mianowicie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Sąd podziela w tym zakresie poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2017 r., sygn. akt. I OSK 2700/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt. IV SA/Wa 3533/15 (dostępne w bazie orzeczeń: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W powołanym wyroku z 11 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny słusznie podniósł, że "treść normatywna art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, na skutek noweli z 2004 r., jak i w zakresie wynikającym z wyroku P 38/11, nie uległa zmianie. Wejście w życie nowego brzmienia punktu 2 ustępu 1 art. 137 ugn nie skutkowało ukształtowaniem się nowej sprawy administracyjnej na skutek złożenia przez skarżącego nowego wniosku z [...] maja 2008 r. o zwrot tej samej nieruchomości. Za taką wykładnią – wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – nie przemawia wyrok P 38/11. Wskazanie w zarzucie I.1 jako wzorca kontroli także art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn nie prowadzi do odmiennej oceny, bowiem zdanie początkowe i punkt 1 ustępu 1 art. 137 ugn nie uległy zmianie i nie wpływały na wynik wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn (wskazanego jako wzorzec kontroli w zarzutach I.1 i 2 skargi kasacyjnej)".

Wobec powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał trafnej oceny w zakresie tożsamości sprawy. W konsekwencji zasadnie umorzył wszczęte już postępowanie o zwrot nieruchomości na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości tego postępowania. Jak bowiem trafnie podniósł organ odwoławczy, kolejne postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną są niedopuszczalne, a wydanie w takiej sytuacji innej decyzji rozstrzygającej w tym samym przedmiocie i co do tych samych podmiotów, wypełnia przesłankę nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. Tym samym niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 15 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. zmienionej Protokołami nr 3, 5 i 8 i uzupełnionej Protokołem nr 2 oraz art. 78 i art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).