Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 413/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko /spr./ Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2005r. sygn. akt II SA/Bd 771/05 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

W dniu 20 lipca 2004 r. G. K. wystąpił do Urzędu Miasta we [...] o wymianę wydanego mu w dniu 6 XI 1997 r. prawa jazdy kategorii A i B. Do wniosku załączył wtórnik prawa jazdy wydanego mu w dniu 28 stycznia 1982 r. W toku postępowania, na podstawie dokumentów zachowanych w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] – Oddziale Zamiejscowym we [...] stwierdzono, że w 1982 r. G. K. uczęszczał na kurs przygotowujący do uzyskania prawa jazdy kategorii B i zdawał egzamin również na prawo jazdy tylko kategorii B. W związku z tym Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] odmówił wnioskodawcy wydania prawa jazdy kategorii A oraz cofnął uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A wydane na wtórniku prawa jazdy w dniu 6 XI 1997 r.

W odwołaniu wniesionym od tej decyzji G. K. podniósł, iż w 1982 r. zdawał egzamin na prawo jazdy kategorii A i B i uzyskał prawo jazdy obu kategorii. W następstwie uwzględnienia tego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...], decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w sytuacji, gdy skarżący legitymuje się wydanym mu przez właściwy organ prawem jazdy kategorii AB.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...], ponownie odmówił G. K. wydania prawa jazdy kategorii A. Na podstawie zaświadczenia Zakładu Doskonalenia Zawodowego w [...] – Ośrodka Kształcenia Kierowców we [...] organ ustalił, że G. K. odbył kurs na prawo jazdy kategorii B. W arkuszu odpowiedzi na pytania testów zaznaczył jednak, że ubiega się o prawo jazdy kategorii AB. Natomiast we wniosku o wydanie prawa jazdy wystąpił o wydanie prawa jazdy kat. B. Wobec tego organ w dniu 28 I 1982 r. wydał mu prawo jazdy kategorii B. Dokument ten na ostatniej stronie opatrzono jednak stemplem o treści: "uprawnia do kierowania motocyklami". Wydając w dniu 6 XI 1997 r. wtórnik zagubionego prawa jazdy oznaczono również, iż uprawnia on do kierowania pojazdami kategorii A i B(motocykle i samochody osobowe). Prowadząc weryfikację tych dokumentów, zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 I 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.), organ na podstawie danych z akt ewidencyjnych kierowców ustalił, iż G. K. nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, co legło u podstaw wydania decyzji odmownej.

Od wymienionej decyzji z dnia [...] G. K. ponownie wniósł odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...], decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, iż z oryginalnych i kompletnych dokumentów stwierdzających przebieg kursu na prawo jazdy i przebieg egzaminu wynika, że G. K. ubiegał się o prawo jazdy kategorii B i zdał egzamin na takie prawo. Organ powołał się na wynikającą z art. 76 § 1 k.p.a. moc dowodową dokumentów urzędowych zgromadzonych w aktach ewidencyjnych i odmówił wiary wyjaśnieniom odwołującego się, iż uzyskał on prawo jazdy obu kategorii.

Wymienioną ostatnio decyzję G. K. zaskarżył do sądu administracyjnego podnosząc, iż uzyskał w 1982 r. prawo jazdy kategorii AB.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 22 listopada 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od SKO w [...] na rzecz skarżącego 200 zł kosztów postępowania. Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, ze skoro skarżący legitymuje się autentycznym dowodem w postaci prawa jazdy kategorii AB, to na organie spoczywa ciężar dowodu na stwierdzenie, że prawo to zostało wydane w sposób nieprawidłowy. Wymaga to przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek przechowywania stosownych dokumentów, będących podstawą wydania decyzji i organy nie mogą przerzucać na stronę obowiązku udowodnienia faktów, z których organy wyprowadzają prawne konsekwencje. Sąd I instancji stwierdził też, że w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu prawa jazdy, przed wydaniem decyzji odmawiającej wymiany tego prawa, organ winien podjąć czynności zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nadającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów.

Od wymienionego wyroku skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...]. Zarzuciło mu naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 150 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 z 2005 r., poz. 908 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 IV 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm.) przez ich błędną wykładnię, uznającą brak podstaw do odmowy wymiany prawa jazdy kategorii A. Skarżące Kolegium za nieuzasadniony uznało zarzut Sądu I instancji o niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy. W skardze kasacyjnej wyrażono pogląd oparty na wyroku WSA w Warszawie, wydanym w sprawie II SA 2665/2003, iż wymiana praw jazdy nie jest zwykłą wymianą dokumentów, lecz stanowi jednocześnie weryfikację stwierdzonych nimi uprawnień. Prowadzi to do wniosku, że jeżeli podczas wymiany starego prawa na nowe okaże się, że kierowca przed laty nie miał wystarczających uprawnień do uzyskania odpowiedniej jego kategorii, nie można mu jej przyznać przy wymianie. Skarga kasacyjna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi G. K., a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego Kolegium kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Odnośnie kwestii, czy G. K. w 1982 r. uzyskał prawo jazdy wyłącznie kategorii B czy również kategorii A, w postępowaniu administracyjnym został zebrany niejednoznaczny i kontrowersyjny materiał dowodowy.

Obowiązkiem organów było więc pełne i wnikliwe rozważenie tego materiału i dokładne wyjaśnienie, jakiego rodzaju prawo jazdy G. K. uzyskał w 1982 r. Zasada prawdy obiektywnej wymagała ustalenia, kto, dlaczego, w jakich okolicznościach i na jakiej podstawie oraz w jakim trybie przystawił w wydanym w 1982 r. dowodzie osobistym pieczęć stwierdzającą, iż skarżący ma również prawo do kierowania motocyklami. Należy bowiem zauważyć, iż moc dowodowa dokumentów (art. 76 § 1 k.p.a.), na którą powołały się organy administracyjne, dotyczy również dokumentów złożonych przez G. K. Może ona być nadto obalona zgodnie z przepisem art. 76 § 3 k.p.a. Trafnie więc Sąd I instancji wskazał, iż brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak wnikliwego rozważenia materiału dowodowego uzasadniały uchylenie zaskarżonej do tego Sądu decyzji administracyjnej, a także decyzji organu I instancji.

Przede wszystkim należy jednak stwierdzić, iż w trybie wymiany praw jazdy regulowanych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 29 IV 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm.), nie mogą być weryfikowane przyznane wcześniej uprawnienia do kierowania pojazdami. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego sądzący niniejszą sprawę nie podziela stanowiska zawartego w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał bowiem pogląd (por. m.in. wyrok NSA z 20 VI 2006 r. sygn. I OSK 934/05), iż ustawowa delegacja zawarta w art. 150 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) nie upoważniała Ministra Infrastruktury do wydania rozporządzenia o weryfikacji podczas wymiany opraw jazdy - uprawnień kierowców. Wydane więc w tym przedmiocie rozporządzenie z dnia 29 IV 2002 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm.) przekracza upoważnienie ustawowe i sądy administracyjne są uprawnione do odmowy jego zastosowania w części niezgodnej z tym upoważnieniem ustawowym. Nadto zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych pozwala na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, a także na stwierdzenie jej nieważności lub wznowienie postępowania tylko w przypadkach, przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną, co skutkuje jej oddalenie z mocy art. 184 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).