Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 48/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 36 par. 1 i 2, art. 37 par. 2, art. 35 par. 1 i 3, art. 12, art. 57, art. 123 par. 1 i 2, art. 6, 7 i 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 286 par. 2, art. 149 i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010r. sprawy ze skargi G. K., A. M., A. S. na bezczynność Starosty P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. zobowiązuje Starostę P. do rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżących z dnia (...) kwietnia 2006r. w terminie 3 miesięcy, II. zasądza od Starosty P. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

W dniu 27 kwietnia 2006 r. G. K., A. M. i A. S. złożyli do Prezydenta Miasta P. wniosek o zwrot części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] – działki oznaczonej ewidencyjnie nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. znak [...] Prezydent Miasta P., działający jako prezydent miasta na prawach powiatu wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przekazał powyższe podanie według właściwości Wojewodzie Wielkopolskiemu, który postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. znak [..] wyznaczył Starostę Poznańskiego, jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu wyżej opisanej nieruchomości stanowiącej własność Miasta P.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Wojewoda Wielkopolski ([...]) uwzględnił zażalenie wnioskodawców na niezałatwienie przedmiotowej sprawy przez Starostę Poznańskiego w terminie i wyznaczył temu organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu Wojewoda Wielkopolski przywołał treść przepisów art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: kpa, i podał, iż z akt sprawy organu I instancji wynika, że nie pozyskano dotychczas dokumentów pozwalających na ustalenie, czy cel nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa został zrealizowany, zatem materiał dowodowy wymaga uzupełnienia w tym zakresie. Wojewoda wskazał, że należy także pozyskać stosowne dokumenty ewidencyjne, przeprowadzić oględziny nieruchomości (z udziałem uprawnionego geodety) oraz rozprawę administracyjną, przy czym kserokopie wszystkich dokumentów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być potwierdzone "za zgodność z oryginałem". Ponadto Wojewoda zwrócił uwagę na to, że w przypadku uznania przez organ orzekający przesłanek do zwrotu nieruchomości konieczne jest zlecenie sporządzenia operatu szacunkowego w celu ustalenia wartości rynkowej nieruchomości w dniu zwrotu i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem rzeczoznawcy majątkowego, jak i poinformowanie stron o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wojewoda stwierdził również, iż postępowanie o zwrot jest postępowaniem skomplikowanym, wymagającym dokonania szczegółowej analizy materiału dowodowego, a wyznaczony termin umożliwia organowi I instancji dokonanie opisanych działań i wydanie stosownego rozstrzygnięcia.

Prowadząc dalej sprawę pod oznaczeniem nr [...] organ w 2007 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] listopada 2007 r. oraz rozprawę administracyjną w dniu [...] listopada 2007 r. Ponadto zgromadził szereg dokumentów, w tym:

- w dniu [...] kwietnia 2007 r. wpłynęło do organu pismo A. S. z załączonymi kserokopiami: odpisu postanowienia Sądu Powiatowego w P. z dnia [...] sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po C. S., aktu notarialnego Nr Rep. [...] z dnia [...] r. – umowy bezpłatnego odstąpienia nieruchomości oraz odpisu skróconego aktu małżeństwa dotyczącego A. S. i przybrania nazwiska M.;

- w dniu [...] maja 2007 r. pozyskał zaświadczenie "[...]" w P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. co do fragmentu ul. [...] na wysokości działki nr [...] (obręb [...], arkusz [...]), naniesionego na mapę zasadniczą w 1966 r., oraz o aktualizacji mapy zasadniczej w latach 1969-1999 w zakresie pomiaru sytuacyjnego wymienionego rejonu;

- w dniu [...] maja 2007 r. pozyskał od Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych kserokopie dokumentów, zgodnie z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. i [...] kwietnia 2007 r.: aktu notarialnego nr rep. [...]; wyciągu matrykuły miasta P. dla KW nr [...]; świadectwa o nieszkodliwości z dnia [...] r., wydanego przez Komisarza Ziemskiego; wyciągu z wykazu zmian gruntowych;

- w dniu [...] maja 2007 r. pozyskał z Zarządu Dróg Miejskich w P. odpowiedź na pisma z dnia [...] lutego 2007 r. i [...] kwietnia 2007 r. oraz z dnia [...] maja 2007 r., iż Zarząd nie posiada danych o inwestycjach realizowanych na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie: obr. [...], ark. [...], dz. nr [...], a przedmiotowa nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cele komunikacyjne; do tego pisma dołączono mapę z wyrysowanymi liniami granicznymi ul. [...] w rejonie przedmiotowej nieruchomości;

- w dniu [...] czerwca 2007 r. do organu wpłynęło pismo Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. z dnia [...] czerwca 2007 r. wskazujące, iż Wydział nie posiada materiałów związanych z powstaniem ul. [...] w [...] i w tym zakresie odsyła do danych gromadzonych przez "poprzedników ZGiKM [...] oraz ZDM";

- w dniu [...] października 2007 r. do organu wpłynęło pismo Zarządu Dróg Miejskich w P. wskazujące status ul. [...] jako drogi gminnej;

- w dniu [...] listopada 2007 r. do organu wpłynęło pismo spółki A [...], iż na przedmiotowej działce nie jest zlokalizowana sieć cieplna będąca własnością przedsiębiorstwa;

- w dniu [...] listopada 2007 r. do organu wpłynęła odpowiedź spółki B [...] zawierająca prośbę o dostarczenie kserokopii podkładu geodezyjnego (mapy zasadniczej w skali 1:500) w celu precyzyjnego naniesienia urządzeń przedsiębiorstwa;

- w dniu [...] grudnia 2007 r. do organu wpłynęło pismo spółki C wraz z informacją o uzbrojeniu wodno-kanalizacyjnym w pasie ulicznym, zaznaczone na dołączonej mapie sytuacyjnej;

- w dniu [...] grudnia 2007 r. do organu wpłynęło pismo spółki D [...] dotyczące sieci gazowej w rejonie przedmiotowej działki, z dołączoną mapą sytuacyjną;

- w dniu [...] grudnia 2007 r. wpłynęła odpowiedź spółki B dotyczące urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na opisanej nieruchomości;

- w dniu [...] grudnia 2007 r. do organu wpłynęła odpowiedź Urzędu Miasta P. wskazująca na to, że opisana nieruchomości nie jest objęta obowiązującym ani opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego i brak inwestycji Miasta P. na tej nieruchomości, z czym związany jest brak możliwości określenia linii rozgraniczającej dla ul. [...].

W 2008 r. w sprawie miały miejsce następujące czynności organu oraz inne zdarzenia:

- w dniu [...] stycznia 2008 r. do organu wpłynęła odpowiedź Zarządu Dróg Miejskich w P. wraz z załączonymi kserokopiami metryczki z [...] r. dotyczącej ul. [...] oraz mapki przekroju podłużnego tej ulicy w skali 1:1000/100 z [...] r.;

- w dniu [...] stycznia 2008 r. (data stempla pocztowego) organ zwrócił się do Urzędu Miasta P. o udzielenie informacji, czy opisana działka znajdowała się w latach [...] w liniach rozgraniczających ul. [...], a w dniu [...] stycznia 2008 r. do organu wpłynęła odpowiedź, iż Urząd Miasta P. nie dysponuje w swych zbiorach archiwalnych materiałami umożliwiającymi określenie, czy opisana działka znajdowała się w latach [...] w liniach rozgraniczających ul. [...];

- pismem z dnia [...] lutego 2008 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta P. o udzielenie informacji, jakie było przeznaczenie przedmiotowej działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w latach [...], a w dniu [...] marca 2008 r. do organu wpłynęła odpowiedź Urzędu Miasta P. wraz z kopią fragmentu planu zagospodarowania przestrzennego P. z [...] r.

W 2009 r., przed wniesieniem skargi na bezczynność Starosty Poznańskiego:

- organ pismem z dnia [...] lipca 2009 r., w odpowiedzi na pismo Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2009 r., prowadzącego postępowanie w przedmiocie potwierdzenia przejścia na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego części wyżej opisanej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], poinformował Wojewodę Wielkopolskiego, iż sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości jest na etapie gromadzenia materiału dowodowego, a przewidywany termin załatwienia sprawy to 31 października 2009 r.; odpowiedź została wysłana także stronom postępowania "do wiadomości";

- w dniu [...] lipca 2009 r. A. S. wezwał Starostę Poznańskiego "do zaprzestania naruszenia prawa poprzez opieszałość w postępowaniu administracyjnym w sprawie o zwrot nieruchomości (nr sprawy [...]), która to sprawa nie została do dnia sporządzenia wezwania załatwiona.";

- pismem z dnia [...] lipca 2009 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta P. o udzielenie informacji na temat najemców, dzierżawców lub innych osób o jakimkolwiek tytule do posianej nieruchomości oraz o przesłanie ewentualnych poświadczonych kserokopii tytułów prawnych osób trzecich do tej nieruchomości; pismem z tego samego dnia organ zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w P. o podanie informacji dotyczących: ewentualnych nakładów poczynionych na działce objętej postępowaniem, urządzenia ul. [...] na tej nieruchomości, lokalizacji tej działki w liniach rozgraniczających ul. [...], jak i statusu przedmiotowej działki w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, jak również o wykreślenie na załączonej mapie zasadniczej linii rozgraniczających istniejącego układu komunikacyjnego w granicach działki nr [...]; ostatnie z tych pism zostało wysłane także stronom postępowania "do wiadomości";

- pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. ([...]) Wojewoda Wielkopolski poinformował strony, iż w niniejszej sprawie został już wyczerpany tryb administracyjny rozpatrzenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie i stronie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Starosty Poznańskiego.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2009 r. G. K., A. M. i A. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Starosty Poznańskiego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Skarżący zarzucili organowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 35 - 38 i art. 12 kpa, pomimo wyznaczenia organowi przez Wojewodę Wielkopolskiego terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 31 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu skarżący opisali przebieg postępowania wskazując na to, że organ nie załatwił prowadzonej sprawy wydaniem stosownego aktu.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Starosta Poznański, powołując się na art. 36 kpa, poinformował strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 października 2009 r. "z uwagi na konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego".

W odpowiedzi na skargę Starosta Poznański wniósł o oddalenie skargi i wskazał jaki materiał dowody został zgromadzony oraz jakie czynności procesowe zostały wykonane w sprawie. Ponadto podniósł, że od 2006 r. prowadzona była korespondencja z Zarządem Dróg Miejskich [...] w celu ustalenia przez kogo i kiedy była realizowana inwestycja związana z budową ul. [...], statusu tej drogi oraz tego, czy działka nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...]. Zdaniem organu odpowiedzi "udzielane przez ZDM odpowiedzi były niejasne i nieprecyzyjne." i w dniu [...] lipca 2009 r. skierowano kolejne zapytanie do ZDM w celu jednoznacznego ustosunkowania się do kwestii, które są kluczowe dla dalszego toku przedmiotowego postępowania, to jest dla ustalenia czy przedmiotowa działka stanowi drogę lub jej część. Organ wskazał także na zawiadomienie stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 października 2009 r.

W piśmie procesowym z dnia 7 października 2009 r. skarżący podnieśli, że zawiadomienie strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, jej przyczynie oraz o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy ma charakter czynności procesowej i powinno mieć formę postanowienia, którego organ w niniejszej sprawie nie wydał.

Do dnia wyrokowania strony nie przedstawiły Sądowi dowodu załatwienia w pierwszej instancji sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Rozpatrując skargę na bezczynność organu administracji Sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Wskazać również należy, iż bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 kpa, ani nie wykonuje czynności, o których mowa w art. 36 kpa, oraz gdy nie załatwia sprawy w nowym terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 kpa bądź w dodatkowym terminie wyznaczonym przez organ nadrzędny w trybie art. 37 § 2 kpa. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepis art. 36 § 1 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu jej załatwienia. Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Wprawdzie przepis art. 36 § 1 kpa nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu załatwienia sprawy, jednakże nie oznacza to dowolności i nieograniczonej swobody organu. Przepis ten powinien być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. Jeżeli zatem w art. 36 kpa mówi się o nowym terminie załatwienia sprawy, to musi to być termin konkretny, określony zgodnie z zasadami przyjętymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, a więc określony w dniach, tygodniach i miesiącach (art. 57 kpa). W związku z tym, o ile zostanie wyznaczony nowy termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 1 kpa, to należy oceniać zasadność wyznaczenia, jak i sam termin, przez pryzmat generalnej zasady szybkości postępowania w powiązaniu z podanymi przez organ przyczynami zwłoki.

Zawiadomienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy wydane na podstawie art. 36 § 1 i § 2 kpa winno być dokonywane się w trybie procesowym przewidzianym dla takich czynności. Ze względu na treść przepisu art. 123 § 1 i § 2 kpa taka czynność procesowa, jako dotycząca kwestii wynikłej w toku postępowania, powinna przybrać formę postanowienia, które jednak nie jest zaskarżalne, co wynika z treści art. 37 § 1 w zw. z art. 141 § 1 kpa (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wyd., Warszawa 2006, s. 283).

Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. W wyroku z dnia 6 października 2000 r. sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. Z kolei wyroku z dnia 8 grudnia 1999 r. sprawie o sygn. akt I SAB 155/99 (LEX nr 47244) NSA uznał, że brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu.

Rozpoznając sprawę, w oparciu o podniesione przez skarżących zarzuty oraz wyżej przytoczone przepisy, jak i odnosząc do niej przywołane poglądy prawne, tutejszy Sąd uznał, iż całkowicie zasadnie skarżący zarzucili Staroście Poznańskiemu pozostawanie w bezczynności. Stwierdzić należy, iż organ w niniejszej sprawie bezspornie naruszył zasadę szybkości postępowania, bowiem mimo upływu nieomal trzech lat od wyznaczenia przez Wojewodę Wielkopolskiego organowi dodatkowego terminu do załatwienia sprawy (postanowienie Wojewody z dnia [...] marca 2007 r.) nie wydano w I instancji decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie (gromadził dowody i inne materiały), ale wbrew ustawowemu obowiązkowi - nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu. Oczywiście nie można pominąć faktu, że postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczy sprawy, dla rozpatrzenia której niezbędne jest zebranie i ocenienie odpowiedniego materiału dowodowego, w pierwszej kolejności w celu ustalenia czy działka nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...] i jaki status ma ta ulica, jak również - o ile nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot znajdowałaby się w liniach rozgraniczających powyższej ulicy - kiedy zrealizowano inwestycję związaną z budową ul. [...]. Powyższe okoliczności nie mogą jednakże usprawiedliwiać prowadzenie postępowania w sposób istotnie naruszający postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie terminów prowadzenia spraw. Okoliczność, że od marca 2007 r. prowadzono postępowanie już w warunkach wyznaczenia dodatkowego terminu przez Wojewodę Wielkopolskiego, lecz ani do dnia wniesienia skargi (14 sierpnia 2009 r.), ani też do końca terminu wyznaczonego przez sam organ, którego bezczynności dotyczy skarga (do dnia 31 października 2009 r.), w sprawie nie wydano rozstrzygnięcia nie tylko narusza zasadę szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 kpa), ale i godzi w nadrzędną zasadę praworządności określoną w art. 6 kpa, gdyż podważa zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.

Organ nie tylko nie dochował dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyznaczonego przez Wojewodę Wielkopolskiego postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. ([...]), ale i po upływie tego terminu, do dnia wyrokowania przez tutejszy Sąd w przedmiocie bezczynności organu, nie zakończył sprawy wywłaszczenia nieruchomości, jak również nie zawiadomił stron w przepisanej formie o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyn zwłoki oraz wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Trzeba podkreślić, iż Wojewoda Wielkopolski wyznaczył Staroście realny 9-miesięczny termin do załatwienia sprawy - do dnia 31 grudnia 2007 r. Mimo to Starosta Poznański, prowadząc postępowanie jeszcze od lipca 2006 r., nie zgromadził w sprawie wszystkich materiałów i jej merytorycznie nie zakończył. W ocenie Sądu Starosta Poznański, uprzednio zdyscyplinowany postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego, powinien był w taki sposób gromadzić materiały (dowody, informacje) niezbędne do ustalenia czy cel nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa został zrealizowany, jak i pozyskać stosowne dokumenty ewidencyjne, by zmieścić się w wyznaczonym terminie. Przekroczenia wyznaczonego przez organ wyższej instancji terminu wymagało wyznaczenia przez Starostę w drodze postanowienia wyznaczenia nowego, konkretnie oznaczonego termin załatwienia sprawy i powiadomienia stron tak o nowym terminie, jak i o przyczynach zwłoki (w praktyce poprzez doręczenie im niezaskarżalnego postanowienia zawierającego powyższe dane). Do dnia wniesienia skargi zawiadomienie takie nie zostało w sprawie wykonane, a organ prowadził postępowanie po dniu 31 grudnia 2007 r. (ostatnim dniu terminu dodatkowego wyznaczonego przez Wojewodę) jeszcze przez ponad półtora roku bez dopełnienia obowiązków z art. 36 kpa. Dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność Starosty Poznańskiego organ ten pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. powołując się na art. 36 kpa poinformował strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 października 2009 r. Zawiadomienie to nie tylko było nieprawidłowe w sensie formalnym (nie nadano zawiadomieniu o niezałatwieniu sprawy formy postanowienia), ale też nie wyjaśniono przyczyn dotychczasowej zwłoki. W przedmiotowym zawiadomieniu organ wskazał jako powód wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że pomiędzy dniem wpływu do organu ([...] marca 2008 r.) odpowiedzi Urzędu Miasta P. z dnia [...] marca 2008 r. na pismo organu z dnia [...] lutego 2008 r. a dniem udzielenia Wojewodzie Wielkopolskiemu informacji o stanie sprawy - odpowiedź organu z dnia [...] lipca 2009 r. na pismo Wojewody z dnia [...]czerwca 2009 r. - organ nie wykonał żadnych czynności w sprawie; brak jest udokumentowania chociażby przeprowadzenia analizy dotychczas zgromadzonych materiałów Na marginesie zauważyć także należy, iż skierowane do Wojewody pismo z dnia [...] lipca 2009 r. zostało także przesłane "do wiadomości" stronom postępowania, ale nie sposób uznać, iż w ten sposób organ zadośćuczynił obowiązkowi zawiadomienia stron o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu.

W ocenie Sądu nie znajduje żadnego usprawiedliwienia półtoraroczny okres całkowitej bierności organu, który następnie wyznaczył kolejny termin załatwienia sprawy w celu przeprowadzenia czynności, które powinny i mogły być wykonane właśnie w czasie bezczynności organu. Dodać należy, iż podjęcie pierwszych czynności w sprawie w 2009 r. nastąpiło dopiero po wpłynięciu do sprawy pisma Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2009 r. i pisma wnioskodawcy z dnia [...] lipca 2009 r., kiedy to pismami z dnia [...] lipca 2009 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta P. o udzielenie informacji na temat osób legitymujących się tytułem prawnym do opisanej nieruchomości oraz do Zarządu Dróg Miejskich w P. o podanie informacji dotyczących ewentualnych nakładów oraz urządzenia ul. [...] na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot i innych danych dotyczących lokalizacji i zagospodarowania przedmiotowej działki. Ostatnie z pism zostało wysłane także "do wiadomości" stron postępowania, jednak analogicznie jak skierowane do Wojewody pismo z dnia [...] lipca 2009 r. nie może być uznane za prawidłowe zawiadomienie stron o zwłoce w załatwieniu sprawy. Ponadto wzajemne chronologiczne usytuowane działań organu w 2009 r. wyraźnie wskazuje na to, że zostały one podjęte na skutek interwencji stron postępowania lub w odpowiedzi na zapytanie Wojewody Wielkopolskiego. Tymczasem to organ prowadzący postępowanie winien był z urzędu podjąć wszystkie niezbędne czynności celem terminowego załatwienia sprawy. Innymi słowy, organ z własnej inicjatywy powinien w sprawie działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). W tym kontekście przedstawione w odpowiedzi na skargę tłumaczenie organu, iż od 2006 r. prowadzona była korespondencja z Zarządem Dróg Miejskich w celu ustalenia istotnych okoliczności sprawy, zaś "udzielane przez ZDM odpowiedzi były niejasne i nieprecyzyjne.", jest całkowicie chybione, bowiem w żaden sposób nie usprawiedliwia tak długiego okresu prowadzenia postępowania, a w szczególności okresu całkowitej bezczynności organu pomiędzy marcem 2008 r. a lipcem 2009 r.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż analiza postępowania Starosty Poznańskiego w niniejszej sprawie wskazuje na pełną zasadność skargi, bowiem zwłoka w rozpoznaniu wniosku skarżących została przez organ zawiniona. Starosta Poznański nie dołożył odpowiednich starań, aby dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy i ją załatwić bez zbędnej zwłoki, a do dnia wydania niniejszego wyroku do tutejszego Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W celu niedopuszczenia do kolejnych opóźnień w rozpoznaniu sprawy Sąd uznał, iż termin 3 miesięcy jest wystarczający do rzetelnego rozpoznania wniosku skarżących z dnia 19 kwietnia 2006 r. i wydania stosownego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Niewątpliwie sprawy związane ze zwrotem nieruchomości wywłaszczonych pod rządami poprzednio obowiązujących ustaw, na których to nieruchomościach miały być realizowane określone inwestycje publiczne, wymagają szczególnie starannego zgromadzenia materiału dowodowego i jego wnikliwego rozpatrzenia - w tym zbadania, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany i w jakim terminie, a także, w razie stwierdzenia przesłanek do zwrotu nieruchomości, określenia wartości nieruchomości - co też determinowało określenie w niniejszym wyroku odpowiedniego terminu do załatwienia sprawy przez organ. Wskazany w wyroku termin uwzględnia specyfikę spraw związanych ze zwrotem wywłaszczonych nieruchomości, określenie jego długości ma również na celu wydanie wykonalnego orzeczenia sądu administracyjnego, któremu to celowi służy wyznaczenie organowi realnego terminu do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 286 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony w wyroku termin do załatwienia sprawy przez organ administracyjny liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

W tym stanie rzeczy Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Starosty Poznańskiego i na podstawie art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy (pkt II sentencji), mając na uwadze wysokość kosztów sądowych poniesionych przez skarżących.

/-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A Łaskarzewska

br