Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1240/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Wojewody z dnia 19 sierpnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 marca 2021 r. znak: [...] Prezydent Miasta K., na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) orzekł o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele: l. kat. [...] o pow. 2960 m2, l. kat. [...] o pow. 2378 m2 i l. kat. [...] o pow. 2718 m2, obj. Lwh [...], c.d. KW nr [...], wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z [...] kwietnia 1968 r. nr USW [...] na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Inwestycji Miejskich II w K..

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia 12 marca 2020 r. Z. L. zwróciła się o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęte na potrzeby Miasta K. parcele katastralne l. kat. [...] lub ich części obj. [...], a następnie księgą wieczystą nr [...] W związku z ustaleniem, że wniosek z dnia 12 marca 2020 r. obejmuje nieruchomości o odmiennym stanie prawnym, sprawy zostały rozdzielone na odrębne postępowania. Niniejsza decyzja rozstrzyga w zakresie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele I. kat. [...], l. kat. [...] i I. kat. [...].

W celu zbadania przebiegu postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego dotyczącego ww. nieruchomości organ pozyskał akta archiwalne o sygnaturze [...], USW [...] i [...] oraz dokonał kwerendy wykazu hipotecznego [...], księgi wieczystej KW nr [...] i księgi wieczystej KW nr [...].

Jak ustalono na podstawie wpisu w księdze wieczystej KW nr [...] i ujawnionej przy niej dokumentacji geodezyjnej, planem podziału z dnia 30 lipca

1966 r. I. dz. ewid. [...] parcela l. kat. [...] została podzielona na parcele l. kat. [...] o pow. 7812 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 2960 m2. Następnie planem z dnia 23 marca 1967 r. nr [...] parcela l. kat. [...] podzieliła się na parcele l. kat. [...] o pow. 7729 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 83 m2. Planem podziału z dnia 10 czerwca 1953 r. l. dz. ewid. [...] parcela I. kat. 1048 została podzielona na parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i I. kat. [...], następnie planem podziału z dnia 26 listopada 1965 r. I. dz. ewid. [...] parcela I. kat. [...] o pow. 3372 m2 została podzielona na parcele I. kat. [...] o pow. 3234 m2 oraz I. kat. [...] o pow. 135 m2. Planem podziału z dnia 30 lipca 1966 r. l. dz. ewid. [...] parcela I. kat. [...] podzieliła się na parcele l. kat. [...] o pow. 516 m2 oraz l. kat. [...] o pow. 2718 m2, po czym parcela I. kat. [...] podzielona została na parcele I. kat. [...] o pow. 134 m2 i I. kat. [...] o pow. 382 m2.

Obecnie księgą wieczystą nr [...] objęta jest nieruchomość oznaczona jako parcele I. kat. [...], l. kat. [...] oraz I. kat. [...]. Współwłaścicielką ww. nieruchomości w 1/2 części jest Z. L..

Ostatecznym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] kwietnia 1968 r. znak [...] wywłaszczono nieruchomość oznaczoną jako parcele I. kat. [...] o pow. 2960 m2, l. kat. [...] o pow. 2378 m2 oraz l. kat. [...] o pow. 2718 m2. W orzeczeniu jako współwłaścicieli wywłaszczonych parceli wskazano S. B. oraz K. W.. Przy nazwisku S. B. umieszczono wzmiankę "zmarł, spadkobierca: F. B.".

Jednocześnie tym samym orzeczeniem przyznano na rzecz współwłaścicielek ww. nieruchomości odszkodowanie w kwocie 10 715,20 zł za grunt oraz stratę zbioru siana. Wskazano, że K. W. przysługuje 5 221,60 zł z powyższej kwoty. Zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami odszkodowanie za grunt miało zostać wypłacone wciągu trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, natomiast odszkodowanie za uprawy miało zostać wypłacone w ciągu 30 dni od daty wydania orzeczenia.

W aktach archiwalnych znak [...] ujawniono również dowody doręczenia orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1968 r. znak [...] K. W. i F. B.. Zgodnie z informacją uzyskaną z Archiwum Narodowego w K. oraz Archiwum Zakładowego Sądu Okręgowego w K. w tamtejszych zbiorach archiwalnych nie odnaleziono żadnej wzmianki na temat złożenia do depozytu kwoty 5 221,60 zł na rzecz K. W..

Spadek po K. W. na podstawie ustawy wprost nabył M. W. w całości. Spadek po M. W. nabyła wprost Z. W.. Na podstawie odpisu skróconego aktu małżeństwa ustalono, że wnioskodawczyni Z. L. i Z. W. to ta sama osoba.

Organ wskazał, że z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...] kwietnia 1968 r. nr [...], na mocy którego przyznano odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie jest możliwe ponowne ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Ponadto organ zaznaczył, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują uprawnienia następców prawnych osób wywłaszczonych do ubiegania się o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. W materialnym prawie administracyjnym nie istnieje przepis szczególny uprawniający następców prawnych osób wywłaszczonych do ubiegania się o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, co oznacza, że ustawodawca nie umieścił takich roszczeń w katalogu dziedzicznych roszczeń publicznoprawnych. W związku z tym Z. L. nie posiada stosownej legitymacji procesowej do bycia stroną w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowych parcel, ponieważ nie jest ona osobą wywłaszczoną.

W konkluzji organ stwierdził, że z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia o odszkodowaniu za nieruchomość, jak również brak stosownej legitymacji procesowej do ubiegania się o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła Z. L., która zarzuciła zaskarżonej decyzji, że organ I instancji nie działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do prawidłowej oceny stanu faktycznego. Odwołująca wniosła o uzupełnienie ustaleń organu I instancji oraz o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie ze złożonym wnioskiem i zaistniałym stanem faktycznym i prawnym.

W ocenie odwołującej brak było podstaw do przybicia na orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 11 kwietnia 1968 r., w dniu 7 maja 2019 r., pieczęci stwierdzającej, że: "Decyzja niniejsza jest ostateczna z dniem 2 maja 1968 r." Ponadto w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, że to odszkodowanie zostało kiedykolwiek wypłacone (nawet do depozytu sądowego). W świetle powyższego, zastosowanie znajdują zastosowanie znowelizowane przepisy które weszły w życie 28 listopada 1973 r. ustawy z dnia 21 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którą zmienione zostały zasady na korzyść właścicieli w zakresie odszkodowawczym. W przypadku braku ostatecznej decyzji odszkodowawczej, postępowanie odszkodowawcze należy uważać za niebyłe i prowadzić je na nowo na podstawie znowelizowanej ustawy przy wykorzystaniu zebranego materiału. W chwili złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania parcele l. kat. [...] o pow. 9060 m2,l. kat. [...] o pow. 2378 m2,l. kat [...] o pow. 2718 m2 objętych [...], znajdowały się w księdze wieczystej [...], a własność ich w 1/2 części była wpisana na rzecz K. W., co także wskazuje na fakt, że jeśli Skarb Państwa nie dokonał wpisu własności tych parcel na swoją rzecz, to decyzja o wywłaszczeniu nie mogła być ostateczna. W aktach sprawy nie znajduje się żaden wykaz synchronizacyjny zmian gruntowych wyjaśniający obecne położenie wywłaszczonych parcel. W tej sytuacji nie da się stwierdzić czy cel wywłaszczenia (budowa ul. [...]) został na nich zrealizowany. Jeśli organ I instancji nie przedłożył dokumentów na okoliczność wypłacenia odszkodowania to należy przeprowadzić administracyjne postępowanie ustalające to odszkodowanie oraz je wypłacić. Odwołująca nie zgodziła się z tezą organu, że spadkobiercy nie mają uprawnienia do występowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Wojewoda decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji ponownie przedstawił ustalenia dokonane przez organ I instancji. Dalej wskazał, że w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 1/20 z 22 lutego 2021 r. rozstrzygnięto kwestię legitymacji czynnej spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości do ustalenia na ich rzecz odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., uznając, że roszczenie odszkodowawcze im przysługuje. W wydawanych w ostatnim czasie wyrokach: sygn. akt II SA/Kr 305/21 z 28 maja 2021 r. oraz sygn. akt II SA/Kr 254/21 z 18 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołał się na ww. uchwałę, uznając roszczenia spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości do ustalenia na ich rzecz odszkodowania.

Jednocześnie organ II instancji zauważył, że ostatecznym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z [...] kwietnia 1968 r. nr USW [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Inwestycji Miejskich II w K. parcele l. kat. [...] o pow. 2960 m2, l. kat. [...] o pow. 2378 m2 i l. kat. [...] o pow. 2718 m2, obj. [...], c.d. KW nr [...], stanowiące współwłasność S. B. (przy zaznaczeniu, że jego spadkobiercą jest - F. B.) oraz K. W..

Równocześnie tym samym orzeczeniem przyznano na rzecz współwłaścicielek ww. nieruchomości odszkodowanie w kwocie 10 715,20 zł za grunt oraz stratę zbioru siana. W przedmiotowym orzeczeniu wskazano, że K. W. przysługuje 5 221,60 zł z powyższej kwoty. W tej sytuacji funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1968 r. nr USW [...] oznacza, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już uprzednio decyzją ostateczną, spowodowałoby wydanie nowej decyzji administracyjnej, która podlegałaby stwierdzeniu nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. gdyż stanowiłoby to naruszenie wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Przesłanki tożsamości sprawy zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

W świetle powyższego słusznie zatem uznał organ I instancji, że nie można zadośćuczynić wnioskowi strony o ponowne ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Odnosząc się do podniesionych w treści odwołania zarzutów Wojewoda wyjaśnił, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1968 r. nr USW [...] korzysta z waloru ostateczności i ma moc wiążącą, dopóki nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, co możliwe jest jedynie w nadzwyczajnych trybach. Podniesiony w odwołaniu zarzut, że: "jeśli Skarb Państwa nie dokonał wpisu własności tych parcel na swoją rzecz, to decyzja o wywłaszczeniu nie mogła być ostateczna", jest chybiony. Orzeczenie o wywłaszczeniu miało charakter konstytutywny, zaś wpis prawa własności do księgi wieczystej nie był niezbędny w celu przeniesienia własności na rzecz Skarbu Państwa. Z kolei adnotacja stwierdzająca, że "Decyzja niniejsza jest ostateczna z dniem 2.05.1968 r." jest dowodem, w rozumieniu art. 76 K.p.a., którego wartość nie budzi wątpliwości. Samo zatem twierdzenie odwołującej, że kwestionowana decyzja nie stała się ostateczna, jest niewystarczające dla odmowy uznania wiarygodności omawianego dowodu - zwłaszcza, że strona nie przedstawiła żadnego dowodu przeciwko ww. zaświadczeniu. Z kolei, jeżeli zamiarem strony jest zwaloryzowanie ustalonego odszkodowania i jego wypłata na rzecz współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości, winna ona wystąpić do właściwego organu z odpowiednim wnioskiem w tym zakresie.

Kwestia ustalenia w wymaganym terminie realizacji celu wywłaszczenia jest istotna w postępowaniach w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i pozostaje bez znaczenia w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Z. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, zarzucając organom orzekającym istotne naruszenie przepisów prawa poprzez niewyjaśnienie zasadniczych okoliczności sprawy i nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego, lecz poprzestanie jedynie na przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia swobodnie i jednostronnie dobrane fakty z pominięciem zasadniczej treści żądania wniosku i zarzutów podniesionych we wniesionym odwołaniu.

Zdaniem skarżącej, organ nie przestawił dokumentów potwierdzających dokonanie wypłaty za parcele należnego odszkodowania, zatem postępowanie w tej sprawie winno być przeprowadzone, a kwestia dotycząca ewentualnego odszkodowania i jego wypłaty ustalona i zrealizowana, bądź też wydane orzeczenie o jego odmowie. Postępowanie takie nie było jednak przeprowadzone i nie zostało wyjaśnione, kiedy i na jakie cele inwestycyjne zostały wywłaszczone parcele. Nie może być zatem mowy o dokonaniu prawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego.

Skarżąca wskazała, że organ odwoławczy powołał wszystkie ustalenia dokonane przez organ l instancji, nie uwzględniając wniesionego żądania o ich uzupełnienie oraz o jej zmianę i orzeczenie zgodnie z wnioskiem przy uwzględnieniu zaistniałego stanu faktycznego i prawnego.

Skarżąca nie zgodziła z umorzeniem postępowania, podkreślając, że zażądała ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajęte nieruchomości na potrzeby Miasta K., uzasadniając to w sposób wystarczający do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie wszystkich podanych faktów i okoliczności, czego żaden z orzekających organów nie uczynił, nawet w najmniejszym stopniu.

W orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu odjęte zostało prawo własności jej właścicielowi w stosunku do części nieruchomości, którą stanowiły parcele oznaczone l.kat. [...] o pow. 10772 m2 i [...] o pow. 7606 m2, objęte Iwh [...] c.d. Księga wieczysta nr [...], podczas gdy w dacie wydania tego orzeczenia parcele te już nie istniały. Jak wynika bowiem z treści ustaleń dokonanych przez organ I instancji to w wyniku wymienionych tam planów podziałów uwidocznionych w Księdze wieczystej nr [...], w dniu 11 kwietnia 1968 r. parcela l.kat. [...] o pow. 2960 m2 stanowiła już odrębną nieruchomość. Dotyczy to także parceli l.kat. [...], która już od 10 czerwca 1953 r. stanowiła odrębną nieruchomość oraz parceli l.kat. [...], która taką nieruchomością stała się w lipcu 1966 r.

Niezależnie od powyższego, to w dniu 11 kwietnia 1968 r. wywłaszczana parcela l.kat. [...] nie mogła mieć powierzchni 10 772 m2 skoro w orzeczeniu Prez.R. N. m.K. Nr USW [...], stanowiącym dowód w postępowaniu w drugiej wydzielonej do odrębnego postępowania sprawie, oznaczonej nr [...], będącej także przedmiotem mojej odrębnej skargi, wydanym w dniu 26 stycznia 1968 r., parcela ta miała już powierzchnię 7 812 m2. Także parcela l.kat. [...] nie mogła mieć w kwietniu 1968 r. powierzchni 7 606 m2, skoro w styczniu powierzchnia ta wynosiła tylko 516 m2. Co się zatem z tymi parcelami stało, skoro w styczniu 1968 r., zgodnie z treścią decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 28 września 1965 r. Nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K. powołane wyżej parcele były niezbędne na cele poszerzenia drogi dojazdowej do pól, a w niniejszej sprawie, w kwietniu 1968 r., na podstawie tej samej decyzji lokalizacyjnej stały się konieczne do budowy ulicy [...].

W odwołaniu podniesiono, że brak jest w aktach sprawy wyjaśnień oraz dokumentów pozwalających na to, aby na orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 11 kwietnia 1968 r. uzasadnionym było przybicie, w dniu 7 maja 2019 r., pieczęci stwierdzającej, że "Decyzja jest ostateczna z dniem 2 maja 1968 r." Zdaniem organu II instancji taki wpis jest dowodem w rozumieniu art. 76 K.p.a. i jego wartość nie budzi wątpliwości organu "zwłaszcza, że strona nie przedstawiła żadnego dowodu przeciwko ww. zaświadczeniu." Zdaniem skarżącej w absolutnej sprzeczności z datą podpisania potwierdzenia tej ostateczności decyzji dopiero w 2019 r., jest warunek zawarty w orzeczeniu o wywłaszczeniu mówiący o powinności wypłaty odszkodowania za grunt w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca

2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Skarżąca, wbrew wyraźnemu pouczeniu, że ma być to adres na platformie ePUAP, podała adres prywatnej poczty elektronicznej, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu.

Dodatkowo należy wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 2 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).

Wskazana przez organy podstawa do umorzenia tj. uprzednie wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania została, wbrew zarzutom skargi, prawidłowo ustalona. Postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało oddalenie skargi.

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 105 § 1 K.p.a., w myśl którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze ugruntowany jest pogląd, według którego bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu albo stwierdzając w niej o niedopuszczalności takiego orzekania. Art. 105 § 1 K.p.a. ma zastosowanie w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, co powoduje, że umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać zarówno z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Przyczyny podmiotowe związane są z podmiotem stosunku prawnego w taki sposób, że w razie jego braku nie mogą w jego miejsce wstąpić następcy prawni, więc będzie to śmierć osoby fizycznej lub likwidacja osoby prawnej, także podmiotu, który był stroną postępowania. Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić przedmiot postępowania. O bezprzedmiotowości postępowania można mówić również w sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego w sposób ostateczny daną sprawę. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, jak też nie stwierdzono jej nieważności, czy też nie wyeliminowano jej w drodze wznowienia postępowania. Ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym prowadziłoby do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata. W obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwie decyzje rozstrzygające tożsamą sprawę. Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi wówczas, gdy zaistnieje zgodność podmiotowa i przedmiotowa tj. gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Umorzenie postępowania nie jest przy tym zależne od uznania organu administracji, organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Decyzja wydana na skutek rozpatrzenia takiego wniosku byłaby bowiem obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Decyzja ostateczna oznacza zatem rozstrzygnięcie sprawy w sposób definitywny i dopiero wyeliminowanie jej z obrotu prawnego otwierałoby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Z pozyskanego w poczet materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 11 kwietnia 1968 r. znak [...] (k. 85 akt administracyjnych) wynika, że nieruchomość oznaczona jako parcele I. kat. [...] o pow. 2 960 m2, l. kat. [...] o pow. 2 378 m2 oraz l. kat. [...] o pow. 2 718 m2 została wywłaszczona na rzecz Państwa, reprezentowanego przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich II w K. na cele budowy ulicy [...]. W orzeczeniu jako współwłaścicieli wywłaszczonych parceli wskazano S. B. oraz K. W. po ˝ części. Przy nazwisku S. B. umieszczono dodatkowo wzmiankę "zmarł, spadkobierca: F. B.". Jednocześnie orzeczono o przyznaniu wywłaszczonym współwłaścicielom odszkodowania w kwocie 10 715,20 zł za grunt i stratę zbioru siana, z czego K. W. przyznano kwotę 5 221,60 zł. Na k. 82 akt administracyjnych znajduje się potwierdzenie doręczenia ww. orzeczenia K. W. w dniu 17 kwietnia 1968 r. Zgromadzona dokumentacja dotycząca wywłaszczenia nie zawierała informacji, aby decyzja została zaskarżona, czy w inny sposób wyeliminowania z obrotu prawnego. Wobec obiekcji skarżącej dotyczących daty sporządzenia klauzuli o ostateczności decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że istotna jest nie data samej adnotacji, a ustalenie na ile stwierdzenie ostateczności decyzji znajduje oparcie w aktach sprawy, w szczególności ustaleniach dotyczących doręczenia decyzji stronom postępowania. W ocenie Sądu, brak jest podstaw, aby kwestionować prawdziwość powyższego zaświadczenia, zwłaszcza w kontekście opisanego wyżej dowodu doręczenia decyzji K. W. w dniu 17 kwietnia 1968 r. Ponadto Kodeks postępowania administracyjnego nie normuje problematyki nadawania decyzji klauzuli stwierdzającej, że stała się ona ostateczna. Umieszczenie na decyzji adnotacji tej treści ma znaczenie czysto informacyjne, gdyż strona może przystąpić do wykonania decyzji, nie dysponując decyzją opatrzoną taką pieczęcią lub adnotacją. Nadanie klauzuli ostateczności decyzji stanowi czynność materialno-techniczną i jej zamieszczenie nie ma charakteru przesądzającego o ostateczności decyzji. Decyzja staje się ostateczna z mocy prawa z chwilą bądź to upływu terminu do wniesienia odwołania, bądź - co w tej sprawie nie miało miejsca - utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1310/18). Bezspornie, na mocy powołanej ostatecznej decyzji, doszło do przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości, o czym wspomina sama skarżąca we wniosku inicjującym postępowanie, jak również w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Należy też odnotować, że wywłaszczenie dotyczyło parcel l. kat. [...] w szerszym zakresie i po zakończeniu postępowania opisanym wyżej orzeczeniem, w dalszym ciągu prowadzone były czynności zmierzające do przejęcia wydzielonych z nich parcel na rzecz Państwa. Z pisma z dnia 9 lutego 2021 r. (k. 99) wynika, że parcele l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] zostały nabyte na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 29 października 1969 r. nr rep. [...] K. W. – poprzedniczka prawna skarżącej brała aktywny udział w postępowaniach dotyczących wywłaszczenia i wypłaty odszkodowania. Na szczególną uwagę zasługuje notatka sporządzona w dniu 18 października 1968 r. z której wynika, że K. W. domagała się przyznania całości odszkodowania w postępowaniu wywłaszczeniowym za drzewa i uprawy, wskazując, że drugi współwłaściciel nieruchomości F. B. pobrała odszkodowanie za uprawy w sprawie znak [...] Powyższe oświadczenie jednoznacznie wskazuje, że ustalone w ww. decyzji odszkodowanie zostało wypłacone uprawnionym osobom. Ponadto w pismach z Archiwum Narodowego w K. oraz Archiwum Zakładowego Sądu Okręgowego w K. wskazano, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało złożone do depozytu sądowego.

Wypada również zwrócić uwagę, że skarżąca Z. L. zainicjowała postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości po upływie kilkudziesięciu lat od wywłaszczenia nieruchomości. Z takim wnioskiem nie występowała ani K. W. która zmarła w 1996 roku, ani jej syn M. W. zmarły w 2006 roku. Dopiero skarżąca 14 lat po śmierci męża zwróciła się ustalenie i wypłatę odszkodowania, nie przedstawiając – co trzeba wyraźnie podkreślić – żadnych dowodów, które mogłyby uprawdopodobnić zasadność złożonego wniosku.

Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie przez organy był, w ocenie Sądu, wystarczający do stwierdzenia, że kwestia ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako parcele: l. kat. [...] o pow. 2 960 m2, l. kat. [...] o pow. 2 378 m2 i l. kat. [...] o pow. 2 718 m2 została zakończona wydaniem decyzji w sprawie.

Jedynie na marginesie Sąd wskazuje, że trafnie Wojewoda w zaskarżonej decyzji zwrócił uwagę, że w dniu 22 lutego 2021 r., sygn. I OPS 1/20 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwalę, stanowiącą, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Podzielając przedstawiony wyżej pogląd stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, że co do zasady następcom prawnym wywłaszczonych właścicieli nieruchomości przysługuje prawo domagania się ustalenia i wypłaty należnego odszkodowania.

Ze względu jednak na ustalenie, że stosowne odszkodowanie zostało już przyznane poprzedniczce prawnej skarżącej orzeczeniem z dnia [...] kwietnia

1968 r. znak [...], niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu.

Zarzuty skarżącej nie zasługiwały na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom zamieszczonym w skardze organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w stopniu wystarczającym dla wydania decyzji w sprawie. Ustalenie, że w decyzji wywłaszczeniowej zamieszczono również rozstrzygnięcie w przedmiocie odszkodowania, przy jednoczesnym braku podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego obligowało organy do umorzenia postępowania w sprawie. W kontekście wywodów dotyczących podziałów parceli l kat. [...] i [...] przypomnieć należy, że decyzja ma za przedmiot te same parcele które zostały wymienione w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 1968 r. Powyższe nie pozostawia wątpliwości, że tożsamość przedmiotowa pomiędzy sprawami została zachowana. Prawidłowość ustalenia wysokości przysługującego wywłaszczonym współwłaścicielkom odszkodowania czy też celowości przejęcia gruntów pod realizację celu publicznego pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Odnośnie terminów wypłaty odszkodowania, to należy wyjaśnić, że zagadnienie to regulował art. 12 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, którego postanowienia w niezbędnym zakresie zostały przytoczone w decyzji wywłaszczeniowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.