Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1580/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 165a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1580/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010r., sprawy ze skargi M. W., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31 sierpnia 2009r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, II. określa, że powyższe postanowienie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 roku, znak [...] wydanym na podstawie art. 165a § 1 o.p. odmówił M. W. wszczęcia postępowania w przedmiocie zastosowania zwolnienia od podatku od spadków, przewidzianego w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji omówił zasady zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, w tym obowiązek dokonania zgłoszenia w miesięcznym terminie, a następnie wskazał, że w dniu 21 kwietnia 2008 roku złożone zostało przez M. W. zgłoszenie SD-Z1, dotyczące nabycia praw do spadku po zmarłym F. W. Organ ustalił, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło się z dniem 5 marca 2008 roku, a termin do złożenia zgłoszenia upłynął w dniu 5 kwietnia 2008 roku. Za datę dowiedzenia się M. W. o nabyciu praw do spadku przyjęto dzień wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Zdaniem organu, niedopełnienie warunków, o których mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn powoduje utratę prawa do zastosowania zwolnienia.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła w terminie M. W., zarzucając naruszenie art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn przez nieuzasadnione przyjęcie, że zgłoszenie nastąpiło po upływie miesięcznego terminu, art. 364 § 1 k.p.c. poprzez samodzielne ustalenie przez organ daty uprawomocnienia się postanowienia, stwierdzającego nabycie spadku, pominięcie okoliczności, iż w postępowaniu spadkowym brała udział większa ilość uczestników, jak również rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść podatnika.

Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 roku, znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 o.p. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Jak wskazano w uzasadnieniu, z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że zwolnienie od podatku od spadków i darowizn możliwe jest wówczas, gdy nabycie rzeczy lub praw majątkowych zostanie zgłoszone organowi podatkowemu w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się orzeczenia, stwierdzającego nabycie spadku. Art. 4a ust. 2 stanowi natomiast, że jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych po upływie tego terminu, zgłoszenia winien dokonać w terminie miesiąca, kiedy dowiedział się o nabyciu. Zdaniem organu odwoławczego nie można twierdzić, że skarżąca nie wiedziała o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, skoro uczestniczyła w postępowaniu spadkowym. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu złożenia zgłoszenia SD-Z1.

Na powyższe postanowienie skargę w terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. W., domagając się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. Podniosła zarzuty tożsame z zarzutami zażalenia, a mianowicie naruszenie art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, art. 364 § 1 k.p.c., pominięcie okoliczności, iż w postępowaniu spadkowym brała udział większa ilość uczestników, jak również rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść podatnika.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu organu administracji publicznej jest naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.). Uchylając zaskarżony akt, sąd w myśl art. 152 p.p.s.a. orzeka, czy i w jakim zakresie może on być wykonywany.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, niż podniesione w niej zarzuty.

Podstawą obu postanowień, wydanych w sprawie, był art. 165a § 1 o.p. stanowiący, że jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Instytucja postanowienia, odmawiającego wszczęcia postępowania przewidziana jest dla sytuacji procesowych, w których istnieją formalne, a nie merytoryczne przeszkody w rozstrzygnięciu sprawy, uniemożliwiające w ogóle wszczęcie i prowadzenie postępowania.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że w uzasadnieniach obu postanowień w żaden sposób nie odniesiono się do treści art. 165a § 1 o.p., nie wskazując, jakie przyczyny stoją na przeszkodzie wszczęciu i prowadzeniu postępowania. Zgodnie z art. 217 § 2 o.p., postanowienie winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Stosownie zaś do art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p., w prawnym uzasadnieniu postanowienia należy wyjaśnić podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie czyni zadość tym wymogom, gdyż w żaden sposób nie wskazano w ich uzasadnieniach, jakie okoliczności organ uznał za przeszkody dla wszczęcia postępowania.

Organy obu instancji obszernie odniosły się natomiast do kwestii terminu, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jednakże termin ten ma charakter materialnoprawny (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 lipca 2009 roku, sygn. akt I SA/Sz 342/09, Lex Omega nr 512631, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 7 lipca 2009 roku, sygn. akt I SA/Gl 214/09, Lex Omega nr 512644 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 lipca 2008 roku, sygn. akt III SA/Wa 434/08, Lex Omega nr 489485). Okoliczność, iż podatnik nie dokonał zgłoszenia w terminie, o jakim mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi podstawę do załatwienia sprawy podatkowej co do jej istoty, w tym wypadku- do odmowy zastosowania zwolnienia od podatku. Nie powoduje jednak, iż niemożliwe jest wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w tym przedmiocie. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do wydania postanowienia, odmawiającego wszczęcia postępowania. Obowiązkiem organów podatkowych było jego wszczęcie i przeprowadzenie, zaś powołanie się na uchybienie terminu prawa materialnego mogło stanowić podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego, zawartego w decyzji, kończącej takie postępowanie.

Powyższe względy przesądziły o konieczności uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji. Organy podatkowe winny zatem wydać postanowienie, wszczynające postępowanie w przedmiocie zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, a następnie postępowanie to przeprowadzić i wydać decyzję co do istoty sprawy, mając na uwadze, że dopiero podczas merytorycznego załatwiania sprawy możliwe jest uwzględnienie konsekwencji upływy materialnego terminu z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Na marginesie można nadto zaznaczyć, że organ odwoławczy winien uzasadnienie faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia odnieść do konkretnej sprawy. Temu wymogowi nie czyni zadość wskazanie w uzasadnieniu postanowienia, iż organ pierwszej instancji wydał postanowienie, odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD- Z1 w sytuacji, kiedy w niniejszej sprawie postanowienie takie w ogóle nie zapadło. Dodatkowo należy wskazać, że termin, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jako materialnoprawny nie może podlegać przywróceniu (por. przytoczone wyżej orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a., zaś w zakresie kosztów postępowania- art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.