Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 209/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska/spr./ NSA Gabriela Gorzan Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2007r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości rzeczowej tytułów wykonawczych oddala skargę. /-/ G. Gorzan /-/ S. Małek /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

I SA/Po 209/07

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia [...] 2006 Naczelnik Urzędu Skarbowego , na podstawie art. 65 § 1 oraz art. 19 kpa, art. 18 i art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U Nr 229 poz. 1954 z późn. zm) i § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( D.U Nr 137 poz. 1541 z póżn. zm) przekazał według właściwości rzeczowej Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych tytuły wykonawcze nr; [...] wystawione wobec zobowiązanej W. G .

W uzasadnieniu postanowienia organ ten wyjaśnił, że w/w tytuły wykonawcze skierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, za miesiące: [...] oraz [...] 2006r. Z analizy przekazanych dokumentów wynika, że na podstawie powyższych tytułów nie została wszczęta egzekucja administracyjna, mimo, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. ( art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji)

Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, oraz bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny, zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zastrzeżeniem ust. 3, stanowiącym, że jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego.

Powołane przepisy wskazują jako pierwszego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei zastrzeżenie zawarte w ust.3 § 6 cyt. rozporządzenia powoduje jedynie konieczność przekazania tytułu wykonawczego do takiego samego wyspecjalizowanego organu egzekucyjnego obejmującego swoją właściwością miejscową teren na którym znajduje się majątek zobowiązanego. Dopiero w przypadku, gdyby prowadzona przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych egzekucja okazała się w całości lub części bezskuteczna winien on skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Przed skierowaniem tym Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych winien jednak nadać tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, a to zgodnie z art. 27 §1 pkt.10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wobec tego Naczelnik Urzędu Skarbowego nie będąc w niniejszej sprawie właściwym rzeczowo do otrzymania powyższych tytułów wykonawczych na tym etapie postępowania egzekucyjnego przekazał je do właściwego organu.

Na postanowienie to Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych złożył w dniu [...] 2006r zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej , wnosząc o jego uchylenie.

Zdaniem skarżącego w sytuacji gdy Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest znany znajdujący się na jego terenie działania majątek zobowiązanego, z którego mógłby zgodnie z art 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzić egzekucję, kieruje on tytuły wykonawcze, w trybie § 6 ust.3 . rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego.

Biorąc pod uwagę fakt, że na terenie działania Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie był znany majątek zobowiązanego tytuły wykonawcze skierowane zostały do naczelnika Urzędu Skarbowego , na którego terenie znajduje się taki majątek, przy czym za miejsce położenia majątku uznano miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej

Postanowieniem z dnia [...] 2006r Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że uszczegółowieniem podziału kompetencji między organami egzekucyjnymi jest przepis § 6 ust.5. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przepis ten wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, iż organem właściwym jako pierwszy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest Dyrektor oddziału ZUS. Tym samym organ ten przed przystąpieniem do egzekucji jest właściwy do nadania klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. Dopiero zaistnienie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego przesłanki bezskuteczności egzekucji uprawnia ten organ do przekazania tytułu wykonawczego do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Powołany przez stronę § 6 ust.3 cyt. rozporządzenia nie pozostaje w sprzeczności z opisanym stanem prawnym, bowiem nieznajomość przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym majątku zobowiązanego znajdującego się na terenie jego działania, powoduje jedynie możliwość przekazania tytułów wykonawczych do takiego samego wyspecjalizowanego organu egzekucyjnego obejmującego swą właściwością miejscową teren na którym znajduje się majątek zobowiązanego.

Organ II instancji zauważył ponadto, iż działanie mające na celu ustalenie składników majątkowych dłużnika, z których prowadzona jest egzekucja odbywa się wyłącznie na etapie postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny, a nie wierzyciela. Powyższe wiąże się z obowiązkiem dokonania przez organ egzekucyjny weryfikacji tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela i nadania w następstwie tego klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej.

W skardze z dnia [...] 2007r Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 6 ust.3. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( D.U Nr 137 poz. 1541 z póżn. zm.) i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu podniósł m.in., iż Dyrektor oddziału ZUS jest "wyspecjalizowanym" organem egzekucyjnym, uprawnionym do prowadzenia egzekucji tylko w ograniczonym zakresie i to przy zastosowaniu ściśle określonym środków egzekucyjnych wskazanych w art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącego organy I i II instancji pominęły zastrzeżenie jakie zawarte jest w § 6 ust.2 cyt. rozporządzenia, iż jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny, z zastrzeżeniem ust. 3. Co oznacza, że jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, to wówczas nie przystępuje do egzekwowania należności lecz postępuje tak jak wierzyciel, który nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270)..

Skarga okazała się bezzasadna

Za nieuzasadnione należy uznać zarzuty, iż zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U Nr 229 poz. 1954 z późn. zm) i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( D.U Nr 137 poz. 1541 z póżn. zm)

Z przepisu art.19 § 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

Przepisy § 6 ust 2, 3 i 5 rozporządzenia w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowią natomiast, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny, z zastrzeżeniem ust. 3. ( ust.2)

Jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. ( ust.3)

Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.( ust.5)

W ocenie Sądu postępowanie Naczelnika Urzędu Skarbowego było prawidłowe.

Skoro dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, będący wierzycielem jest jednocześnie, na mocy art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej, organem uprawnionym do stosowania egzekucji, to winien on zastosować się do trybu postępowania wskazanego w § 6 ust 2, 3 i 5 rozporządzenia w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i to w kolejności tam podanej.

Sąd podziela stanowisko organów skarbowych, iż zastrzeżenie zawarte w ust.3 § 6 cyt. rozporządzenia powoduje jedynie konieczność przekazania tytułu wykonawczego do takiego samego wyspecjalizowanego organu egzekucyjnego –dyrektora innego Oddziału ZUS-obejmującego swoją właściwością miejscową teren na którym znajduje się majątek zobowiązanego

Dyrektor ZUS winien więc najpierw wszcząć egzekucję we własnym zakresie, a dopiero kiedy prowadzona przez niego egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Powołane przepisy wskazują bowiem jako właściwego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w pierwszej kolejności Dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Jak wynika z art. 26 § 4.ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, który zgodnie z art. 27 § 1 pkt 10 tej ustawy winien zawierać klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej.

Dyrektor Oddziału ZUS nie wszczął jednak egzekucji wobec zobowiązanej, nie poczynił więc też żadnych ustaleń, czy zobowiązana posiada jakikolwiek majątek. Przekazując Naczelnikowi Urzędu Skarbowego tytuły egzekucyjne poinformował jedynie organ skarbowy, iż nie jest mu znany majątek zobowiązanej. Nie mógł więc stwierdzić, że prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, nie podejmując wcześniej żadnych kroków do ustalenia, czy możliwe jest wyegzekwowanie należności ZUS, co jest warunkiem skierowania tytułu wykonawczego do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.( § 6 ust.5).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.

/-/G. Gorzan /-/K. St. Małek /-/M. Skwierzyńska