Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1501/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 24 par. 1 pkt 5, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 127/13 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 127/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

R. K. [...] lipca 2012 r. złożył w ZUS II Oddział w Ł. wniosek o umorzenie składek ubezpieczeniowych wraz z odsetkami w całości.

Decyzją z [...] września 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. odmówił R. K. umorzenia należności z tytułu składek:

1) na podstawie art. 28 ust. 3 w związku z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej u.s.u.s.), w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenia społeczne, w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 13.408,32 zł, w tym z tytułu składek za okres od czerwca 2011 r. do grudnia 2011 r. i od lutego 2012 r. do czerwca 2012 r. w wysokości – 12.557,32 zł oraz z tytułu odsetek w wysokości – 851,00 zł;

- ubezpieczenie zdrowotne, w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 8.702,81 zł, w tym z tytułu składek za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. i od lutego.2012 r. do czerwca 2012 r. w wysokości – 7.931,81 zł oraz z tytułu odsetek w wysokości – 771,00 zł;

- na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 2.651,66 zł, w tym z tytułu składek za okres od września 2010 r. do czerwca 2012 r. w wysokości – 2.396,66 zł oraz z tytułu odsetek w wysokości 255,00 zł;

2) na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s. w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenia społeczne za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 6.938,42 zł, w tym z tytułu składek za okres od czerwca 2011 r. do grudnia 2011 r. i od lutego 2012 r. do czerwca 2012 r. w wysokości – 6.512,42 zł i z tytułu odsetek w wysokości 426,00 zł;

- ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 8.702,81 zł, w tym z tytułu składek za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. i od lutego 20012 r. do czerwca 2012 r. w wysokości – 7.931,81 zł oraz z tytułu odsetek w wysokości – 771,00 zł;

- Fundusz Pracy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 1.214,54 zł, w tym z tytułu składek za okres od września 2010 r. do czerwca 2012 r. w wysokości – 1.088,54 zł oraz z tytułu odsetek w wysokości – 126,00 zł.

Organ uznał, że wniosek nie jest zasadny. Sytuacja materialna R. K. jest trudna, lecz może nie mieć charakteru trwałego, gdyż nadal prowadzi on działalność gospodarczą i obroty formy powoli się zwiększają. W ocenie organu nie zaistniała sytuacja, o której mowa w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.; dalej rozporządzenie w sprawie zasad umarzania). Nie została także spełniona przesłanka z § 3 ust.1 pkt 2 tego rozporządzenia. Kradzież z włamaniem nie jest nadzwyczajnym zdarzeniem, niezwiązanym z ogólnym ryzykiem prowadzenia firmy. Nie zostało również wykazane, że ze względu na chorobę R. K. jest pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności z tytułu składek.

Decyzją z [...] grudnia 2012 r. ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. R. K. poniósł stratę w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w wysokości 29.355,80 zł. Jego żona w okresie [...]sierpnia 2012 r. do [...] września 2012 r. otrzymała zasiłek macierzyński w kwocie 3.454,80 zł zaś podstawa wymiaru jej składek na ubezpieczenie społeczne za miesiąc wrzesień 2012 r. wynosiła 3.454,80 zł. Łączne miesięczne wydatki rodziny wynoszą 2.502,94 zł. W dniach [...] lutego 2012 r. i [...] października 2012 r. A. K. wzięła dwie pożyczki bankowe, które obecnie są spłacane. W dniach [...] i [...] lutego 2012 r. R. K. dokonał wpłaty na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 36.300,56 zł. W ocenie organu nie zaistniała sytuacja, o której mowa w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania. Trudna sytuacja materialna może nie mieć charakteru trwałego i może ulec zmianie, gdyż R. K. nadal prowadzi działalność gospodarczą zaś obroty firmy zwiększają się i spłata zadłużenia wobec ZUS w dłuższym okresie jest możliwa. W ocenie organu nie została również spełniona przesłanka z § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania. Okoliczność, że R. K. został okradziony nie może stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek. Kradzież nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym, trudnym do przewidzenia i niezwiązanym z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto większość skradzionych rzeczy została odzyskana zaś wpłat z tytułu składek nie dokonywano już od września 2010 r., czyli na długo przed kradzieżą. Ponadto R. K. był ubezpieczony i nie wykazał, dlaczego nie wystąpił o odszkodowanie do sądu przeciwko ubezpieczycielowi. W ocenie organu nie zostało także wykazane, że choroba R. K. uniemożliwia mu osiąganie dochodów umożliwiających opłacanie należności z tytułu składek. Nie zostało przedłożone żadne orzeczenie o niezdolności do pracy bądź o przeciwwskazaniu do zatrudnienia. Trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającym powodem do umorzenia składek. R. K. reguluje inne należności niż składki. W ocenie organu okoliczność, że R. K. uzyskuje straty z prowadzonej działalności w ostatnich kilku latach świadczy, że faktyczne dochody przez niego osiągnięte są wyższe niż w rzeczywistości wykazywane. Dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne i istnieje realna szansa na odzyskanie wierzytelności. Umorzenie składek byłoby obecnie przedwczesne. Organ nadto podniósł, że w czasie trwającego postępowania R. K. sprzedał swojej żonie nieruchomość i nie przeznaczył środków ze sprzedaży nawet w części na zadłużenie z tytułu składek. Uszczuplił tym samym swój majątek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę na powyższą decyzję.

W odniesieniu do składek w części finansowanej przez płatnika składek za ubezpieczonych, zdaniem Sądu, nie miała miejsce sytuacja całkowitej ich nieściągalności, ponieważ nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W szczególności nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust.3 pkt 6 u.s.u.s, gdyż nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie można zatem uznać, że jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W przekonaniu Sądu, organ administracji w sposób dostateczny wyjaśnił sytuację majątkową i rodzinną skarżącej i słusznie doszedł do przekonania, iż obecnie brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że R. K. posiada zadłużenie z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca do grudnia 2011 r. i od lutego do czerwca 2012 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od stycznia do grudnia 2011 r. i od lutego do czerwca 2012 r. oraz składek na Fundusz Pracy za okres od września 2010 r. do czerwca 2012 r.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący od 2004 r. osobiście prowadzi działalność gospodarczą, która w ostatnim okresie przynosi straty (w 2010 r. – strata 2.529,58 zł, w 2011 r. – strata 11.714,69 zł i w okresie od [...] stycznia do [...] sierpnia 2012 r. – strata 29.355,80 zł). Nadto do [...] sierpnia 2012 r. prowadził działalność gospodarczą wraz z żoną w formie spółki cywilnej, która z tym dniem została zawieszona. Działalność ta w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. przyniosła stratę 3.783,15 zł. Żona skarżącego, A. K., od 2003 r. do chwili obecnej jest zatrudniona w szkole podstawowej jako nauczyciel. W okresie od [...] sierpnia 2012 r. do [...] września 2012 r. otrzymała zasiłek macierzyński w kwocie 3.454,80 zł zaś z dokumentu RCA za wrzesień 2012 r. złożonego przez płatnika składek wynika, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wynosiła 3.454,80 zł. W styczniu 2013 r. A. K. otrzymała kwotę 7.497,83 zł tytułem wynagrodzenia za pracę wraz z "trzynastką". Według zaświadczenia złożonego na rozprawie wynagrodzenie brutto żony skarżącego wynosi 2.964,64 zł, a netto 2.131,95 zł. Skarżący posiada na utrzymaniu dwie córki: H. i A.. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą: według pisma z [...] października 2012 r. 2.502,94 zł. W kwocie wydatków znajdują się także spłaty pożyczek w wysokości 1.045,25 zł i 406,73 zł. W dniu [...] lutego 2012 r. A. K. zaciągnęła pożyczkę w wysokości 51.285,76 zł zaś [...] października 2012 r. w wysokości 6.888,36 zł. W dniach [...] i [...] lutego 2012 r. skarżący dokonał wpłaty na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w łącznej wysokości 36.300,56 zł. R. K. posiada samochód osobowy H. C., rok produkcji 1997 r. [...] września 2012 r. skarżący sprzedał swojej żonie nieruchomość o powierzchni 0,0124 ha.

W ocenie WSA nie ulega wątpliwości, że sytuacja skarżącego jest trudna. Od kilku lat nie osiąga on żadnych dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej osobiście oraz wspólnie z żoną. Jedynym źródłem utrzymania stanowi wynagrodzenie za pracę żony. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w dacie wydania zaskarżonej decyzji stałe miesięczne wydatki (czynsz, gaz, prąd, telefon, opłata za przedszkole, spłaty dwóch pożyczek) wynoszą prawie tyle samo co miesięczne wynagrodzenie za pracę A. K. a do tego należy dodać koszty związane z wydatkami na "na życie" czteroosobowej rodziny. W sytuacji kiedy stałe miesięczne wydatki rodziny skarżącego (bez wydatków "na życie") wynoszą prawie tyle samo co miesięczne wynagrodzenie A. K., to należy przyjąć, że spełniona została przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania. Dodatkowo, skarżący spłaca dwie pożyczki bankowe, to uzasadniona jest teza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie można się zatem zgodzić z poglądem wyrażonym w obu decyzjach organu administracji, iż nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania. Postępowanie sądowe wykazało nadto, że w styczniu 2013 r., czyli już po wydaniu zaskarżonej decyzji, A. K. otrzymała jednorazowo dość wysoką kwotę (7.497,83 zł) obejmującą miesięczne wynagrodzenie za pracę, "trzynastkę" oraz wyrównanie z Wojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Nauczycieli. Jest to dość znaczna kwota, lecz jednorazowa i nie zmienia to faktu trudnej sytuacji materialnej rodziny skarżącego.

Okoliczność trudnej sytuacji materialnej R. K. i jego rodziny nie oznacza automatycznie konieczności umorzenia należności z tytułu składek. Istotna jest bowiem analiza całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. Wobec tego WSA stwierdził, że skarżący jest osobą młodą, ma 36 lat, posiada wyuczony zawód. Jest absolwentem Politechniki Ł.. Jest mgr inż. mechanikiem. Od 2004 r. prowadzi działalność gospodarczą, zajmując się między innymi serwisem i naprawą samochodów osobowych i dostawczych, sprzedażą części i akcesoriów motoryzacyjnych, blacharstwem i lakiernictwem. Nabył już zatem pewne doświadczenie zawodowe w branży motoryzacyjnej.

Skarżący jest osobą zdolną do pracy. R. K. podnosi, iż ma schorzenie kręgosłupa i od kilku lat leczy się na tę dolegliwość, jednak do akt sprawy nie zostało złożone żadne orzeczenie lekarskie o jego niezdolności do pracy z uwagi na to schorzenie bądź o przeciwwskazaniu do wykonywania pracy.

Sąd uznał, że z materiału dowodowego wynika, że działalność gospodarcza skarżącego od kilku lat nie przynosi żadnych dochodów a jedynie straty, lecz nie można z góry zakładać, że działalność ta również w przyszłości będzie przynosiła same straty. Umorzenie należności z tytułu składek to definitywna rezygnacja z odzyskania zaległości z tego tytułu, która uniemożliwia organowi odzyskania zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji materialnej skarżącego, czego nie można wykluczyć.

W ocenie Sądu, skarżący posiada możliwość uzyskiwania dochodów, ponieważ jest osobą młodą, posiada wykształcenie wyższe i doświadczenie w wykonywanym zawodzie. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby R. K. podjął próbę podjęcia jakiegokolwiek innego zajęcia, które przynosiłoby mu dochód. Z zebranego materiału dowodowego nic takiego nie wynika.

W ocenie Sądu nie została spełniona przesłanka umorzenia określona w § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania. Włamanie do biura, salonu, warsztatów samochodowych i pomieszczeń gospodarczych skarżącego i kradzież sprzętu o wartości prawie 200.000 zł było zdarzeniem nagłym, niepowtarzalnym i trudnym do przewidzenia i losowym, jednak było również związane z ogólnym ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym nie można uznać, że było to "nadzwyczajne zdarzenie" w rozumieniu § 3 ust. pkt 2 ww. rozporządzenia. Ponadto, Sąd zaznaczył, że fakt, że za poniesione straty nie zostało wypłacone odszkodowanie, wynikał wyłącznie z zaniedbania skarżącego. Z pism R. K. wynika, że zrezygnował on z dochodzenia odszkodowania w sądzie, gdyż nie miał szans na jego uzyskanie. Nie powiadomił bowiem ubezpieczyciela o przeniesieniu siedziby firmy, a tym samym utracił prawo domagania się odszkodowania. Oznacza to, że niemożność uzyskania odszkodowania wynikła z braku należytej staranności skarżącego w prowadzeniu działalności gospodarczej. Jego zaniedbanie w tym zakresie uniemożliwiło pokrycie pełnych strat poniesionych wskutek kradzieży. Co więcej, zdecydowana większość ukradzionych rzeczy została odzyskana przez R. K., w tym przedmioty o największej wartości.

Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że to kradzież uniemożliwiła mu płacenie składek. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego składki na ubezpieczenie zdrowotne, stanowiące największą pozycję zadłużenia (8.702,81 zł), nie były płacone już od stycznia 2011 r. zaś składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od września 2010 r.

W ocenie Sądu nie została również spełniona przesłanka umorzenia składek określona w § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, że wskutek choroby R. K. nie ma on możliwości uzyskiwania dochodów umożliwiających opłacanie należności z tytułu składek.

Sąd I instancji podzielił stanowisko ZUS, że umorzenie obecnie zaległości z tytułu składek byłoby przedwczesne, ponieważ nie można wykluczyć sytuacji, iż prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza zacznie przynosić dochody, które umożliwią w przyszłości chociaż częściową i ratalną spłatę zadłużenia. Nadto R. K. jest osobą młodą, zdolną do pracy, posiada wyuczony zawód i pewne doświadczenie zawodowe w branży motoryzacyjnej. Ma zatem możliwość ewentualnego podjęcia jakiegoś innego zajęcia, które pozwoli mu na osiąganie dochodów i stopniową spłatę zadłużenia.

Umorzenie zadłużenia z tytułu składek uniemożliwia odzyskanie zaległości w przyszłości w przypadku ewentualnej poprawy sytuacji materialnej skarżącego, co jest możliwe ze względu na młody wiek R. K. i możliwość osiągania w przyszłości dochodów z dotychczas prowadzonej działalności bądź podjęcia jakiegoś innego zajęcia, które będzie przynosiło takie dochody. Organ administracji trafnie uznał, że obecna trudna sytuacja materialna skarżącego może nie mieć charakteru trwałego i może ulec poprawie, a więc umorzenie składek w chwili obecnej byłoby przedwczesne.

Zdaniem WSA niezasadny jest zarzut skarżącego, iż postępowanie w pierwszej i drugiej instancji prowadził ten sam pracownik ZUS. Z akt administracyjnych nic takiego nie wynika. Również z podpisów pod obu decyzjami nie wynika, aby decyzje w obu instancjach wydawały te same osoby.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył skarżący. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., a w przypadku uznania, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie:

I) postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez Sąd I Instancji okoliczności i twierdzeń strony skarżącej w przedmiocie podstaw wyłączenia pracownika, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż postępowanie w pierwszej i drugiej instancji nie prowadził ten sam pracownik ZUS,

2) art. 134 § l p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się do zarzutu strony w przedmiocie podstaw wyłączenia pracownika,

3) art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z urzędu w przedmiocie zbadania zarzutu strony dotyczącego prowadzenia sprawy przez tego samego pracownika zarówno przy wydaniu decyzji z [...] września 2012 r. oraz z [...] grudnia 2012 r.,

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, iż organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, pomimo tego, iż nie zbadał realnych możliwości zarobkowych skarżącego, a także nie zbadał wszelkich okoliczności związanych z przewlekłą chorobą skarżącego,

5) art. 145 § l pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a., poprzez uznanie, że występujące na rynku pracy problemy z podjęciem zatrudnienia nie są faktem powszechnie znanym (notoryjnym), a w konsekwencji uznanie, że skarżący nie udowodnił podjęcia prób poszukiwania pracy,

6) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez:

a) nierozpatrzenie przez Sąd I Instancji okoliczności i twierdzeń strony skarżącej w przedmiocie podstaw wyłączenia pracownika, a w konsekwencji zawarcie w uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku jedynie lakonicznego stwierdzenie, niepopartego głębszą analizą, iż postępowanie w pierwszej i drugiej instancji prowadził ten sam pracownik ZUS,

b) nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do braku wskazania przez organ ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie pomimo spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności;

II) prawa materialnego poprzez:

1) art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skarżący (jako pracodawca) nie spełnia przesłanek warunkujących umorzenie składek w części finansowanej przez płatnika składek za ubezpieczonych (pracowników),

2) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że pomimo spełnienia przesłanki, o której mowa z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, organ nie był zobligowany do umorzenia zaległych składek, a także niewykazania ani przez organ, ani przez Sąd I instancji ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek,

3) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia do umorzenia zaległości z tytułu składek.

W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowe argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć należy, iż stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznawanej sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a. sprowadzają się w istocie do tego, iż Sąd I instancji nie rozpatrzył zarzutu skarżącego dotyczącego prowadzenia sprawy przez tego samego pracownika zarówno przy wydaniu decyzji z dnia [...] września 2012 r., jak i z dnia[...] grudnia 2012 r.

Zarzuty te są nieusprawiedliwione, gdyż Sąd I instancji jednoznacznie stwierdził, iż z akt administracyjnych nie wynika, aby postępowanie w pierwszej i drugiej instancji prowadził ten sam pracownik. Również z podpisów pod obu decyzjami nie wynika, aby decyzje w obu instancjach wydawały te same osoby.

Powyższe stanowisko Sądu I instancji znajduje pełne potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, w tym z porównania podpisów na obydwu decyzjach administracyjnych. Nie zachodziła zatem potrzeba przeprowadzenia przez Sąd I instancji dalszego uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zwłaszcza gdy sam skarżący nie podał, który to z pracowników organu podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji nie miał też podstaw do przyjęcia, iż organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, więc naruszył art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., skoro w sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżący od 2004 r. prowadzi działalność gospodarczą, która od 2010 r. przynosi wprawdzie straty, lecz sam skarżący nie podjął nawet próby zakończenia tej działalności i podjęcia ewentualnie innej pracy zarobkowej. Jeżeli zaś chodzi o prognozy na przyszłość, to Sąd I instancji trafnie podkreślił, że skarżący jest osobą młodą, ma 36 lat i posiada wyuczony zawód. Jest absolwentem Politechniki Ł., a prowadząc od 2004 r. działalność gospodarczą w zakresie szeroko rozumianej branży motoryzacyjnej nabył określone doświadczenie zawodowe, które może wykorzystać. Jeżeli zaś chodzi o zarzut, iż Sąd I instancji nie zbadał wszelkich okoliczności związanych z chorobą skarżącego, to stwierdzić należy, iż skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, iż jest osobą niezdolną do pracy.

Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytuły składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności.

Z takiego uregulowania wynika przede wszystkim, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek. Stąd też, jeżeli skarżący twierdził, że z powodu stanu zdrowia jest niezdolny do pracy, to powinien tą okoliczność wykazać, gdyż to on powinien dysponować dowodami w tym zakresie.

Sąd I instancji nie naruszył też art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o jakich mowa w tym przepisie i pozwala na kontrolę instancyjną tego wyroku. Sąd I instancji, o czym już była mowa wcześniej, ustosunkował się do zarzutu dotyczącego wyłączenia pracownika organu, a okoliczność, iż stanowisko Sądu I instancji nie zadawala skarżącego nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Sama możliwość umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. podyktowana jest interesem strony. Chodzi bowiem o należności ZUS, które są uzasadnione, wymagalne i ściągalne, jednak z woli ustawodawcy wyjątkowo, z uwagi na szczególnie trudną sytuację życiową zobowiązanego i jego rodziny, ZUS może należności te umorzyć. Jest przy tym oczywiste, że z punktu widzenia zobowiązanego zawsze jest zasadne umorzenie jego należności składkowych, zaś z punktu widzenia interesów ZUS umorzenie należności składkowych jest zawsze niekorzystne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji niewadliwie ocenił, iż mimo trudnej sytuacji majątkowej skarżącego umorzenie należności z tytułu składek, które ma charakter definitywny, byłoby przedwczesne, gdyż prognozy co do spłaty tych należności mogą okazać się pozytywne z uwagi na wiek skarżącego, jego kwalifikacje, jak i też rodzaj prowadzonej działalności. Stąd też w świetle niepodważonych ustaleń faktycznych organu, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Podkreślić przy tym należy, że kastor zarzucając naruszenie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skarżący (jako pracodawca) nie spełnia przesłanek warunkujących umorzenie składek w części finansowanej przez płatnika składek za ubezpieczonych (pracowników), bliżej tego zarzutu nie uzasadnił.

Z treści art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym art. 28 ust. 3 ustawy enumeratywnie wskazuje sytuacje, w których ona zachodzi. Taka treść tych przepisów oznacza w szczególności, że organ w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, dopiero następnie podjąć rozstrzygnięcie, w ramach którego może, lecz nie musi uwzględnić wniosek o umorzenie należności z tytułu składek.

W niniejszej sprawie organ zaś ustalił, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 omawianej ustawy, Sąd I instancji to stanowisko podzielił, a kasator nie podjął nawet próby wykazania, że te przesłanki zachodzą.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.