Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 842/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 2 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] S.A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ze zm., dalej jako: "ustawa zmieniająca") i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1993 r., Nr 23, poz. 97), decyzją z [...] sierpnia 1994 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Przedsiębiorstwo [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2.

2. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości [...] oznaczonej jako "[...]" stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...], w części dotyczącej aktualnej działki nr [...] z obrębu [...] w granicach opisanej nieruchomości [...]. Minister wskazał, że w dacie wydania przez Wojewodę decyzji uwłaszczeniowej pozostawał nierozpatrzony wniosek prawnych poprzednich właścicieli wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o nacjonalizacji. Te dwie okoliczności wskazują jednoznacznie, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1-2 powołanej ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

3. Po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r.

Minister wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) w związku z ustawą z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), co potwierdza podstawa wpisu Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej [...].

Prawo zarządu spornym gruntem na rzecz Przedsiębiorstwa [...] wynika z decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z [...] października 1973 r. nr [...]. Spełnione zatem były przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w art. 2 ust 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990r., z zastrzeżeniem nienaruszenia praw osób trzecich.

Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z [...] października 1950 r. odmówiło dotychczasowym właścicielom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] stycznia 2002 r. nr [...] stwierdziło nieważność powołanego orzeczenia dekretowego z [...] października 1950 r. Stwierdzenie nieważności tego orzeczenia administracyjnego, wywołało skutek ex tunc, co oznacza, że w dniu uwłaszczenia aktualny pozostawał wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Zatem prawa osób trzecich wynikające z wyżej powołanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., wywołującej skutki ex tunc, stanowiły przeszkodę do stwierdzenia uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w zakresie odpowiadającym obszarowi opisanej dawnej nieruchomości [...]. Powyższe oznacza, że ww. decyzja uwłaszczeniowa, w zakresie odnoszącym się do obszaru dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" KW [...] o powierzchni [...] m2 położonej przy ul. [...] w W., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. (prawa osób trzecich), co obliguje organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Ponadto Minister wskazał, że w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 Kpa).

4. Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju wniosło Przedsiębiorstwa [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

a) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uznanie, iż istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1994 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności, pomimo iż przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa na gruncie przedmiotowej decyzji nie zostały spełnione;

b) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez uznanie, że stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] stycznia 2002 r. nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1950 r., wykluczało możliwość nabycia przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu przy ul. [...] o pow. [...] m2 stwierdzonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] w zakresie odpowiadającym obszarowi dawnej nieruchomości hipotecznej [...]" KW [...] o pow. [...] m2, położonej przy ul. [...] w W., z uwagi na naruszenie praw osób trzecich;

c) art. 157 § 2 Kpa w zw. z art. 28 Kpa poprzez przyjęcie, iż następcy prawni byłych właścicieli uzyskali status strony w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju;

d) art. 107 § 1 oraz art. 7 Kpa poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia decyzji.

5. Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

6. Postanowieniem z 8 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

7. Pismem z 18 sierpnia 2015 r. uczestniczy postępowania A. B. i inni – reprezentowani przez adwokata [...] wystąpili o oddalenie skargi.

8. Skarżąca spółka pismem z 27 sierpnia 2015 r. wniosła o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na wystąpienie o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji SKO w W. z [...] stycznia 2002 r.

II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd, akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w decyzji, dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: .Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: "Ppsa") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy nierozpatrzony wniosek dekretowy stanowił negatywną przesłankę do uwłaszczenia na podstawie art. 2 ust.1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej wywołuje skutek ex tunc, to oznacza, że w dacie podejmowania kwestionowanej w tym postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej, nie był rozpoznany wniosek dawnych współwłaścicieli nieruchomości o ustanowienie użytkowania wieczystego . Wynika z powyższego, że stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej oznacza, że co do uwłaszczonej nieruchomości postępowanie o przyznanie prawa następcom prawnym byłych współwłaścicieli jest w toku. Dotychczasowi współwłaściciele, a w niniejszej sprawie ich następcy prawni, uzyskali status prawny osoby trzeciej w rozumieniu art. 2 ust.1 ustawy będącej podstawą wydania kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. I OSK 660/05, publ. Lex nr 209147: "Stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa do nieruchomości warszawskiej pociąga za sobą ten skutek, że były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny staje się osobą trzecią w rozumieniu art. 2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i stroną postępowania uwłaszczeniowego, którego przedmiotem jest nieruchomość objęta stwierdzeniem nieważności. Uwłaszczenie praw tych osób nie może naruszyć. Konsekwencją stwierdzenia nieważności orzeczenia dot. prawa do nieruchomości [...] jest również i to, że były właściciel lub jego następca prawny może domagać się wzruszenia decyzji o uwłaszczeniu w trybie nadzorczym, na podstawie art.156 §1 pkt 2 Kpa".

3. Skoro zatem kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja uwłaszczeniowa naruszała prawa następców prawnych przedwojennych współwłaścicieli nieruchomości, to trafnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ocenił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i zakwalifikował to naruszenie jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 Kpa

4. Nie można też podzielić poglądu skarżącego, że osoby występujące z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie mają do tego legitymacji. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogły skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie skutki stwierdzenia nieważności decyzji oddziałują na następców prawnych dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Skoro przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa w trybie powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., a uprawnione osoby złożyły w zakreślonym terminie wniosek, o którym mowa w art. 7 tego dekretu, to złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej wskazuje, że mają do tego gruntu roszczenie restytucyjne, które mogłyby być naruszone decyzją uwłaszczeniową. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 157 § 2 Kpa.

5. Prawidłowo również organ nadzoru ocenił, że w sprawie nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne i nie ma zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. Jak wynika z KW nr [...] działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa [...], która powstała w wyniku komercjalizacji Przedsiębiorstwa [...] na podstawie aktu komercjalizacji z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr Rep. [...]. Fakt przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa.

6. Sąd uznał również, że nie było podstaw do zawieszania postępowania sądowoadministracyjnego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2002 r. Zgodnie z art. 133 § 1 Ppsa sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, zarówno sądowych, jak i administracyjnych. Oznacza to, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. W takim stanie sprawy należało uznać, że brak jest przesłanki do zawieszenia postępowania. Również pozostała argumentacja zawarta w skardze nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.