Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 252/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f, art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 450
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 22 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w C. dokonał działu spadku po zmarłym J. G. oraz podziału majątku dorobkowego J. i W. G. Na mocy tego orzeczenia K. G. nabyła prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w B. wraz z prawem własności budynku mieszkalnego. Tytułem wyrównania udziałów Sąd zasądził od uczestniczki na rzecz jej brata – G. G. dopłatę w kwocie 41.300,80 zł, którą rozłożył na dziesięć rat rocznych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd zawarł stwierdzenie, że z uwagi na istnienie silnej więzi rodzinnej i emocjonalnej pomiędzy stronami postępowania "istnieje duże prawdopodobieństwo, że część dopłat nie będzie przez uprawnionych realizowana".

Postanowienie to uprawomocniło się 18 grudnia 2003 r.

W tym samym dniu G. G. złożył pisemne oświadczenie, w którym zrzekł się roszczenia o dopłaty.

Ponieważ ani K. G. ani G. G. nie złożyli deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych i nie wpłacili należnego podatku związanego z dopłatą zasądzoną w postanowieniu Sądu, decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. określił podatnikom solidarnie zobowiązanie podatkowe w tym podatku w kwocie 826 zł.

Decyzja ta następnie została uchylona w dniu 9 czerwca 2005 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, który uznał, że organem właściwym miejscowo do załatwienia sprawy jest zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 68, poz. 450 ze zm.; dalej "u.p.c.c.") naczelnik urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania jednej ze stron czynności cywilnoprawnej, czyli Naczelnik Urzędu Skarbowego w Stalowej Woli.

Po przekazaniu akt Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Stalowej Woli organ ten decyzją z dnia 11 października 2005 r. określił K. G. i G. G solidarnie zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 826 zł.

Również ta decyzja została uchylona w toku instancji z tym, że przed wydaniem decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w R., z uwagi na powzięte wątpliwości dotyczące właściwości miejscowej organu, zwrócił się o ich rozstrzygnięcie do Ministerstwa Finansów. W odpowiedzi (pismo z dnia 9 marca 2006 r.) Ministerstwo Finansów stwierdziło, że organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c.).

Wobec powyższego decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. W. i przekazał sprawę według właściwości Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B., który decyzją z dnia [...] r. określił K. G. i G. G. solidarnie zobowiązania podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych. Organ ten powołał się na art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) u.p.c.c., zgodnie z którym podatkowi podlegają umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności w części dotyczącej spłat lub dopłat. Wskazał też na art. 1 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, który stanowi, że podatkowi podlegają również orzeczenia sądów, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak umowy o dział spadku i umowy zniesienia współwłasności. Zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.c.c. organ określił wysokość podatku na kwotę 826 zł (41.301 zł x 2%).

Od tej decyzji K. G. złożyła odwołanie. Zarzuciła w nim naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 4 u.p.c.c. argumentując, że organem właściwym miejscowo do określenia zobowiązania podatkowego był Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. W., a nie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. Podniosła również, że nie rozliczyła się z G. G. w sposób określony w postanowieniu Sądu Rejonowego, gdyż brat zrezygnował z rekompensaty.

Odwołanie złożył także G. G., popierając w nim stanowisko siostry.

W ramach uprawnień przewidzianych w art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej w skrócie "O.p.") podatniczka zgłosiła dodatkowe zastrzeżenia wskazując, że długotrwałe prowadzenie przez organ postępowania podatkowego miało wpływ na wysokość odsetek od zaległości.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie podzielił argumentów podatników i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. Wyjaśnił przy tym, że podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlega sam obowiązek dokonania dopłaty związanej ze zniesieniem współwłasności. Zatem bez znaczenia pozostawał fakt, że w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Rejonowego w C. stwierdzono, że z uwagi na istniejące więzy rodzinne dopłata może nie być egzekwowana przez G. G., jak również to, że uprawniony faktycznie zrezygnował z przysługującego mu roszczenia o wyrównanie udziałów.

Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zarzutu niewłaściwości organu. Stwierdził, że zastosowanie miał art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c., w myśl którego organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od czynności cywilnoprawnych od umów przeniesienia własności nieruchomości jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Przedmiotem działu spadku była zabudowana nieruchomość położona w B., zaś zniesienie współwłasności wywiera takie skutki, jak przeniesienie własności.

Organ nie zgodził się też z zarzutem przewlekłości postępowania podatkowego, a zwłaszcza wpływu czasu jego trwania na wysokość odsetek. Podniósł, że odsetki za zwłokę naliczone zostały w związku z brakiem wpłaty należnego podatku do dnia 1 kwietnia 2004 r., nie zaś z uwagi na długość postępowania.

Opisaną wyżej decyzję podatniczka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 70 § 1 O.p. z uwagi na przedawnienia spornego zobowiązania,

2. art. 139 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły,

3. art. 19 § 1 O.p. wskutek dwukrotnej zmiany właściwości organu.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie odsetek za zwłokę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Za bezzasadny uznał zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wyjaśnił, że zobowiązanie przedawniało się z końcem 2009 r. i termin ten nie został przekroczony, bowiem przed jego upływem zapadła decyzja zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji. W ocenie Dyrektora nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 19 § 1 pkt 2 O.p., gdyż Ministerstwo Finansów, w piśmie z dnia 9 marca 2006 r. stwierdziło, że organem właściwym w sprawie określenia podatku od czynności cywilnoprawnych jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, a więc Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. Organ przyznał, że termin załatwienia sprawy był kilkakrotnie przedłużany niemniej za każdym razem organ zawiadamiał o tym stronę, podając przyczynę takiego stanu rzeczy.

W piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2010 r. G. G., występujący w charakterze uczestnika postępowania, poparł skargę podatniczki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Skarżąca wyraża w niej między innymi wątpliwość, czy została zastosowana właściwa procedura ustalenia organu właściwego miejscowo do załatwienia sprawy.

Kwestię związaną z rozstrzyganiem sporów o właściwość normuje art. 19 § 1 O.p. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie rozważana była właściwość miejscowa Naczelników Urzędów Skarbowych w: C., S. W. i B., a więc organów działających na obszarze właściwości miejscowych różnych dyrektorów izb skarbowych, zatem zgodnie z art. 19 § 1 pkt 2 i § 2 O.p. do wskazania właściwego organu uprawniony był minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek organu będącego stroną sporu. Rozstrzygnięcie sporu winno nastąpić w formie postanowienia. Organy nie zastosowały powyższego trybu. Z pewnością nie mogło go zastąpić pisemne wystąpienie przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. do Ministerstwa Finansów z prośbą o wyjaśnienie kwestii właściwości miejscowej, jak i udzielona w tym zakresie odpowiedź. Nie oznacza to jednak, że zaskarżoną obecnie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. należy z tego powodu wyeliminować z obrotu prawnego. Za takim stanowiskiem przemawia, po pierwsze, treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny jedynie w razie stwierdzenia takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka zależność nie występuje w niniejszej sprawie, gdyż we wszystkich wydanych wcześniej decyzjach wymiarowych ustalono, że na skarżącej spoczywa obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 826 zł. Po drugie, postępowanie zakończone decyzją, będącą przedmiotem skargi, ostatecznie prowadzone było przez właściwy organ tak w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Przypomnieć wypada, że skarżąca w wyniku działu spadku i podziału majątku dorobkowego rodziców nabyła na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności posadowionego na nim budynku mieszkalnego. Nabycie prawa w ten sposób rodzi skutki prawnorzeczowe takie, jak przeniesienie prawa na podstawie umowy. W związku z powyższym, stosownie do treści art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. organem podatkowym właściwym miejscowo do określenia zobowiązania podatkowego był naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Z uwagi na fakt, że nieruchomość znajduje się w B., organem tym był Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.

Zamierzonego przez skarżącą skutku nie może też odnieść zarzut naruszenia art. 139 § 1 O.p. W toku postępowania podatkowego strona mogła przedsięwziąć odpowiednie środki służące kontroli zasadności przedłużania przez organ czasu zakończenia postępowania (ponaglenie, skarga na bezczynność), czego jednak nie uczyniła. Obecnie, aby tego rodzaju zarzut mógł doprowadzić do uchylenia decyzji, naruszenie przez organ art. 139 O.p. musiałoby, o czym była już wyżej mowa, wpływać w istotny sposób na kierunek załatwienia sprawy, taka zaś sytuacja nie występuje. Rację ma też organ podatkowy gdy twierdzi, że czas trwania postępowania nie rzutował na wysokość odsetek należnych od zaległości podatkowej. Zaległość powstała bowiem przed wszczęciem postępowania podatkowego i wiązała się z faktem nieuregulowania należnego podatku w ustawowym terminie.

Chybiony jest także zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 1 O.p. Należy wyjaśnić, że obowiązek podatkowy skarżącej powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w C. (art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.c.c.), tj. w dniu 18 grudnia 2003 r. Od tej daty biegł 14-dniowy termin do złożenia deklaracji podatkowej i wpłacenia podatku, który upłynął 1 stycznia 2004 r. Wymieniony w art. 70 § 1 O.p. okres przedawnienia, wynoszący 5 lat, rozpoczyna bieg od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, co oznacza, że w niniejszej sprawie był to koniec 2004 r. Skoro tak, to na wydanie decyzji wymiarowej w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych organy podatkowe miały czas do 31 grudnia 2009 r. i terminu tego nie przekroczyły.

Nie ma też racji podatniczka wywodząc, że skoro określone przez sąd powszechny dopłaty, związane z wyrównaniem udziałów, nigdy nie były wymagalne, gdyż uprawniony do ich otrzymania brat skarżącej zrzekł się wynikających z tego tytułu roszczeń, to nie powstał obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 1 pkt 1 lit. f) u.p.c.c. podatkowi podlegają orzeczenia sądów, które wywołują takie same skutki prawne, jak umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat. Jest okolicznością bezsporną, że w postanowieniu z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w C. zasądził od K. G. na rzecz G. G. dopłatę w kwocie 41.300,80 zł tytułem wyrównania udziałów. Orzeczenie to jest prawomocne i dopóki nie zostanie wzruszone, to w zakresie w jakim przewiduje obowiązek dokonania dopłaty podlega opodatkowaniu niezależnie od tego, że w rzeczywistości osoby uprawnione uzgodniły później inne zasady uregulowania stosunków majątkowych.

Choć skarżąca nie kwestionuje wysokości określonego przez organy zobowiązania podatkowego, a samą zasadność opodatkowania, wskazać należy, że również i w tym zakresie zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

J.Z.