Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 597/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 42, art. 43, art. 80 w zw. z art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skarg J. S. i T. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. i T. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2017 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

J. S. i T. K. - wnioskiem z [...] września 1990 r., wystąpiły do Urzędu Miejskiego [...] o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP przez ich spadkodawcę S. S..

Pismem z [...] marca 2014 r. Wojewoda [...], poinformował wnioskodawczynie o konieczności uzupełninia materiału dowodowego, wskazując jednocześnie na dowody w oparciu, o które złożony wniosek powinien być rozpatrywany.

Wnioskiem z [...] maja 2014 r. M. H. - ustanowiony przez T. K. i J. S. pełnomocnikiem w sprawie - zwrócił się do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania, z uwagi na czas jaki wnioskodawczynie potrzebują na zgromadzenie dodatkowej dokumentacji. We wniosku pełnomocnik wskazał swój adres korespondencyjny [...].

Postanowieniem z [...] maja 2014 r. nr [...], Wojewoda [...] zawiesił postępowanie. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania strona nie wystąpi o podjęcie zawieszonego postępowania, żądanie wszczęcia postępowania zostanie uznane za wycofane. Postanowienie zostało wysłane na adres korespondencyjny wskazany przez M. H.. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zostało ono doręczone [...] maja 2014 r. Odbiór korespondencji podpisał M. M., który został określony jako "lokator".

Wojewoda [...] pismem z [...] sierpnia 2017r., poinformował M. H., że ostateczny termin na podjęcie zawieszonego postępowania upłynął [...] maja 2017 r. Powyższe pismo Wojewoda [...] przesłał na adres M. H. wskazany w dowodzie osobistym, [...]. Pismo zostało odebrane w dniu [...] sierpnia 2017 r. przez G. H., ojca M. H..

Pismem z [...] września 2017 r. M. H. złożył do organu drugiej instancji: 1. wniosek o prawidłowe doręczenie postanowienia z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania; 2. oświadczenie o cofnięciu wniosku z [...] maja 2014 r., o zawieszenie postępowania i prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji; 3. wniosek o podjęcie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie; 4. wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia z dnia [...] maja 2014 r. Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawczyń wskazał, że zaskarża postanowienie z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania. Uzasadniając swoje żądania M. H. zakwestionował prawidłowość doręczenia stronie zainteresowanej postanowienia z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania. Wskazał, że pod podanym przez niego adresem [...] nigdy nie zamieszkiwała osoba wskazana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Na dowód czego przedstawił pisemne oświadczenia zamieszkującej z nim A. R. oraz sąsiadów mieszkających w lokalach nr [...]. Pełnomocnik opisał również praktyki urzędu pocztowego w doręczaniu korespondencji do budynku oraz wskazał na częste pomyłki listonosza i doręczanie skierowanych do niego przesyłek na adres [...].

Postanowieniem z [...] września 2017 r. Wojewoda [...] odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, wskazując na upływ trzyletniego okresu w jakim strona zainteresowana powinna złożyć wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania.

Decyzją z [...] października 2017 r. nr [...], Wojewoda [...] w oparciu o art. 98 § 2 Kpa umorzył postępowanie jak bezprzedmiotowe. Organ uznał, że skoro strona nie wniosła o podjęcie postępowania w ustawowym trzyletnim terminie od wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, wniosek strony o wszczęcie postępowania uznaje się za wycofany.

Od powyższej decyzji wnioskodawczynie działając przez pełnomocnika M. H., złożyły odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w którym: 1. wniosły o przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści odwołania oraz w aktach sprawy na okoliczności w nich wskazane; 2. złożyły wniosek o prawidłowe doręczenie postanowienia z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania; 3. cofnęły wniosek z [...] maja 2014 r. o zawieszenie postępowania oraz wniosły o prowadzenie postępowania; 4. wniosły o podjęcie postępowania przez organ pierwszej instancji, ewentualnie; 5. wskazały, że zaskarżają postanowienie z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania oraz; 6. wniosły o wstrzymanie wykonania ww. decyzji i postanowień. Uzasadniając swoje stanowisko strony ponownie zakwestionowały prawidłowość doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W ocenie wnioskodawczyń, nie można mówić o doręczeniu postanowienia adresatowi, w sytuacji wydania przesyłki przez listonosza osobie nie zamieszkującej w lokalu. Ponownie wskazały również na błędy przy doręczaniu przesyłek przez urząd pocztowy właściwy dla adresu ich pełnomocnika. Na dowód tego przedstawiono nieprawidłowo wypełnione przez pracownika poczty awiza przesyłek poleconych kierowanych do M. H..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie postępowanie o ustalenie prawa do rekompensaty za "mienie zabużańskie", zostało zawieszone, na wniosek strony zgodnie z art. 98 § 1 Kpa. Zgodnie natomiast z art. 98 § 2 Kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.

Minister wskazał również, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2012 r. (sygn. akt I SA/Wa 597/12) datę początkową, od której zaczyna biec termin 3 lat wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie. W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie początkiem biegu omawianego terminu jest dzień 21 maja 2014r.

Odnosząc się do zarzutów strony w kwestii doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie z [...] maja 2014 r., Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyń w trybie odebrania zastępczego przez dorosłego domownika. Organ powołał się na art. 43 Kpa zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Okoliczność, że domownik, któremu wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddał faktycznie pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność dokonanego doręczenia. Istotą doręczenia zastępczego jest bowiem już samo powstanie domniemania takiego przekazana, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru. Dlatego też w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi stron.

Odnośnie dowodów dołączonych do odwołania, tzn. przykładów błędnych doręczeń dokonanych przez Pocztę Polską oraz oświadczeń sąsiadów M. H. informujących, że nie znają lokatora, który odebrał postanowienie Wojewody z [...] maja 2014 r., organ zauważył, że wskazane przypadki błędnych doręczeń Poczty Polskiej nie mają związku z niniejszym postępowaniem, natomiast sąsiedzi M. H. nie są stronami postępowania.

Odnośnie zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. zawieszające postępowanie, Minister zgodził się z organem pierwszej instancji, że w związku z upływem trzyletniego terminu zawieszenia postępowania oraz wynikającym z tego faktem uznania wniosku za wycofany, zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania stało się bezprzedmiotowe. Również zdaniem Ministra wniosek o pojęcie zawieszonego postępowania, w związku z upływem trzyletniego terminu od dnia zawieszenia postępowania stał się bezprzedmiotowy.

Minister uznał, że wydanie przez Wojewodę [...] decyzji z [...] października 2017 r. stanowi potwierdzenie faktu, że przedmiotowe postępowanie zakończyło się po upływie 3-letniego terminu na podjęcie zawieszonego postępowania, a zatem Wojewoda [...] nie naruszył przepisów postępowania, ani nie dokonał błędnych ustaleń faktycznych. Z dokumentacji przekazanej przez organ wojewódzki jednoznacznie wynika, że strona postępowania nie złożyła w terminie trzech lat od dnia wydania postanowienia z [...] maja 2014 r. wniosku o podjęcie tego postępowania, a zatem istniały podstawy do umorzenia postępowania.

Na powyższą decyzję J. S. i T. K. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. W obszernym uzasadnieniu skargi strony ponownie jako główny argument przemawiający za koniecznością uchylenia obu decyzji, wskazały brak skutecznego doręczenia im lub ich pełnomocnikowi postanowienia z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania. Fakt ten, zdaniem skarżących, determinował kierunek rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Skarżące przypomniały, że przesyłkę zawierającą postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania podjął M. M., który wskazał, że jest "lokatorem" nieruchomości, do której skierowano przedmiotową przesyłkę. Organy obu instancji w żaden sposób nie zweryfikowały kim jest ta osoba, uznając z góry, że jest on dorosłym domownikiem ich pełnomocnika.

W tym kontekście skarżące w przywołały postanowienie Sądu Najwyższego z [...] listopada1996 r. sygn. akt [...], w którym wskazano, że status domowników adresata pisma (art. 43 Kpa) mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami, nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu.

Tymczasem M. M., który odebrał przedmiotową przesyłkę i wskazał, że jest lokatorem nieruchomości, do której skierowano pismo (prawdopodobnie błędnie), nigdy nie mieszkał pod adresem [...]. Nie był znany pełnomocnikowi wnioskodawczyń, ani tym bardziej nie prowadził z nim wspólnego gospodarstwa domowego.

Skarżące wskazały również, że o fakcie przekazania osobie trzeciej przeznaczonej dla pełnomocnika przesyłki, nie został on poinformowany przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, co stosownie do treści wskazanego wyżej przepisu z art. 43 Kpa, a także orzeczenia Sądu Najwyższego, powinien był uczynić doręczający.

W ocenie skarżących, M. M. prawdopodobne przebywał pod adresem [...] i tam odebrał kierowaną nie do niego przesyłkę. Często bowiem zdarzało się, że informacje o przesyłkach skierowanych na adres [...], były faktycznie dostarczane przez listonosza do skrzynek oddawczych lokatorów zamieszkujących w innym lokalu znajdującym się w budynku [...]. Różnica w oznaczeniu adresu ww. lokali sprowadza się do litery "A" i nie zawsze była dostrzegana przez listonoszy oraz lokatorów mieszkania znajdującego się [...], co mogło spowodować odbiór wspomnianej przesyłki przez niewłaściwą osobę. Aktualnie lokal [...] jest niezamieszkiwany. Z tego względu, niemożliwe jest potwierdzenie powyższej okoliczności oświadczeniami oraz zeznaniami nieznanych osób, a także ustalenie personaliów lokatorów zamieszkujących ten lokal w dacie rzekomego doręczenia przedmiotowej przesyłki, zawierającej postanowienie z [...] maja 2014 r.

Niezależnie od powyższych okoliczności, skarżące wskazały również, że nie jest wiadomo, czy M. M. był osobą pełnoletnią, a tylko ewentualne doręczenie dorosłemu domownikowi, tzn. osobie która faktycznie zamieszkuje z adresatem przesyłki (którym ww. nie był) może być dokonane na zasadzie art. 43 Kpa. Nie był on jednak żadną z osób, o których mowa w art. 43 Kpa, co potwierdziły złożone do akt sprawy oświadczenia. Tymczasem, to M. M. odebrał postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania, w którym miała się znajdować informacja o konieczności podjęcia przedmiotowego postępowania w okresie trzech lat od daty zawieszenia. Wspomniana przesyłka nie została jednak przekazana M. H., a także wnioskodawczyniom.

Skarżące zarzuciły również, że organy w żadnym zakresie nie odniosły się do pozostałych wniosków oraz materiałów dowodowych przedstawionych przez skarżące w piśmie/zażaleniu z [...] września 2017 r., jak chociażby przesłuchanie wskazanych w piśmie świadków, które podtrzymują również aktualnie. Co więcej, w sprawie nie zostało rozpoznane zażalenie wnioskodawczyń, na postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Wspomniany środek odwoławczy, zawierał szereg zarzutów, wniosków oraz materiałów dowodowych, a także oświadczeń, które skarżący podtrzymuje w niniejszym postępowaniu, a do których próżno szukać ustosunkowania się przez organy administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W obszernym uzasadnieniu organ odniósł się do podnoszonych w skardze zarzutów podkreślając, że są one bezzasadne i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie dowodów dołączonych do odwołania, tzn. przykładów błędnych doręczeń dokonanych przez Pocztę Polską oraz oświadczeń sąsiadów M. H. informujących, że nie znają lokatora, który odebrał postanowienie Wojewody z [...] maja 2014 r., organ ponownie wskazał, że przypadki błędnych doręczeń Poczty Polskiej nie mają związku z niniejszym postępowaniem, natomiast sąsiedzi M. H. nie są stronami postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zdaniem Sądu, skarga T. K. oraz J. S. zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja z [...] stycznia 2018 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z [...] października 2017 r. wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania nastąpiło w oparciu o art. 98 § 1 Kpa. Zgodnie z jego treścią dla zawieszenia postępowania konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: a) wniosek o zawieszenie postępowania złożyła strona, na której żądanie wszczęto postępowanie, b) żądaniu zawieszenia postępowania nie sprzeciwiają się inne strony, c) zawieszenie postępowania nie zagraża interesowi społecznemu.

Poza tym zgodnie z art. 98 § 2 Kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Istotnym dla praw strony jest zatem to, aby uczestnicy postępowania otrzymali postanowienie o zawieszeniu postępowania. W orzeczeniu tym zamieszcza się bowiem nie tylko pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia, ale również pouczenie o treści art. 98 § 2 Kpa, z którego strona dowiaduje się o trzyletnim terminie w jakim powinna się zwrócić do organu o podjęcie postępowania, tak by nie narazić się na umorzenie postępowania.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie, ani skarżące ani ich pełnomocnik M. H. rzeczonego postanowienia nie otrzymali i nie w związku z tym nie zostali pouczeni o treści art. 98 § 2 Kpa.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowienie o zawieszeniu postępowania z 21 maja 2014 r. zostało wysłane pełnomocnikowi skarżących na adres korespondencyjny wskazany przez M. H.. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że postawienie to doręczono [...] maja 2014 r. Odbiór korespondencji podpisał nie adresat, ale, M. M., określony przy doręczeniu korespondencji jako "lokator".

Fakt niedoręczenia powyższego postanowienia pełnomocnikowi skarżących, oraz uznanie nieznanej stronom osoby za domownika pełnomocnika, stało się głównym argumentem strony skarżącej, przemawiającym za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].

W ocenie Sądu, dowody zgromadzone w niniejszym postępowaniu świadczą o tym, że zarzut ten jest jak najbardziej uzasadniony.

Szczegółowe uregulowania prawne, dotyczące doręczania stronom korespondencji organów w postępowaniu administracyjnym zawarte są w przepisach Działu I Rozdziału 8 Kpa. Podstawową zasadą wynikającą z zawartych tam regulacji jest to, że pisma doręcza się stronie lub ustalonemu przez nią pełnomocnikowi lub przedstawicielowi strony (art. 40 § 1 Kpa). W przypadku gdy stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się w jej mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 Kpa).

Od tej zasady przewidziane są odstępstwa, jednakże również ściśle uregulowane. Jedną z nich jest możliwość doręczenia pisma nie do rąk strony, lecz dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba taka podjęła się oddania pisma adresatowi.

Złożenie podpisu na zwrotnym pokwitowaniu odbioru przez taką osobę stanowi dowód na jej zobowiązanie się do przekazania przesyłki do rąk adresata (art. 43 Kpa) Taka sytuacja jest możliwa podczas nieobecności adresata pisma. Użyte w art. 43 Kpa pojęcie "nieobecność adresata" niewątpliwie odnosi się do nieobecności w mieszkaniu, o którym mowa w art. 42 § 1 Kpa.

Doręczenie dokonane w trybie art. 43 Kpa wywołuje skutek prawny, jeżeli zostaną spełnione określone w nim warunki: doręczenie dokonane za pokwitowaniem, do rąk dorosłego domownika, a dodatkowo w przypadku doręczenia sąsiadowi lub dozorcy – adresat zostanie o tym fakcie poinformowany w określony sposób. Wprawdzie doręczenie pisma w sposób określony w przepisie art. 43 Kpa stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, jednak może ono być obalone dowodem przeciwnym. Domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje bowiem tylko wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w art. 43 Kpa. Fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wyłącznie wtedy, kiedy jest pewne, że otrzymała je osoba właściwa (por. wyrok NSA z 13 grudnia 1996 r. sygn. akt. SA/Wr 81/96).

W rozpoznanej sprawie od samego początku było wątpliwym, czy osoba, która odebrała przesyłkę zawierającą postanowienie o zawieszeniu postępowania, była (zgodnie z tym co twierdził organ) uprawniona do jej odbioru w rozumieniu art. 43 Kpa.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z [...] listopada 1996 r. sygn. akt. [...] status "domowników’’ adresata pisma (art. 43 Kpa) mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu jego dorośli, krewni i powinowaci niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami, nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy) chyba, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z min (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o takie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu".

W kwestii definiowania pojęcia "domownika" w rozumieniu art. 43 Kpa orzecznictwo sądów administracyjnych jasno wskazuje, że osoba mająca być "domownikiem" uprawnionym do odbioru przesyłki, musi być nie tylko pełnoletnia, ale przede wszystkim zamieszkiwać w lokalu adresata przesyłki.

Tymczasem z akt administracyjnych jasno wynika, że strona skarżąca wielokrotnie informowała organy, że osoba, która dokonała odbioru pisma z [...] maja 2014 r., tj. M. M., nie tylko nigdy nie zamieszkiwała pod adresem M. H., ale również nie jest mu znana. Przy piśmie z [...] września 2017r., pełnomocnik przedstawił potwierdzenie tego faktu złożone w pisemnym oświadczeniu A. R., z którą zamieszkuje we wspomnianym lokalu. Dodatkowo do pisma dołączone zostały oświadczenia z [...] września 2017 r. w których czterech mieszkańców sąsiednich lokali [...] wskazało, że w dacie doręczenia spornej przesyłki, tj. maju 2014 r. zamieszkiwali w swoich lokalach [...], nie znają M. M. i nie wiedzą nic o zamieszkiwaniu wymienionego w lokalu [...]. Znają natomiast M. H. i A. R., którzy zamieszkują w lokalu [...].

Strona skarżąca również wielokrotnie występowała o przesłuchanie wskazanych przez siebie świadków, na okoliczność niezamieszkiwania w lokalu M. H., osoby podpisanej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Chodziło m.in. o listonosza doręczającego przesyłki do budynku [...].

Pełnomocnik wielokrotnie też próbował udowodnić, że zdarzają się pomyłki ze strony urzędu pocztowego w doręczaniu korespondencji mieszkańcom budynku [...]. Na dowód tego przy piśmie z [...] listopada 2017 r. pełnomocnik przedstawił kopie druków pocztowych tzw. awiz pozostawianych w skrzynce pocztowej przez listonosza. Na jednym z nich wpisano M. H. i adres [...] (z pominięciem litery "A"). Na drugim zaś awizie, adres pełnomocnika był prawidłowy, jednakże jako adresata przesyłki wpisano "G. D.", który jak podaje M. H., zamieszkuje w lokalu [...].

Pełnomocnik wskazał, że aktualnie lokal [...] jest niezamieszkiwany. Z tego względu, niemożliwe jest potwierdzenie powyższej okoliczności oświadczeniami oraz zeznaniami nieznanych aktualnie osób, a także ustalenie personaliów lokatorów zamieszkujących ten lokal w dacie rzekomego doręczenia przedmiotowej przesyłki, zawierającej postanowienie z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania.

Zdaniem składu orzekającego i wbrew stanowisku organów, strona skarżąca, używając wszystkich możliwych i dostępnych jej środków w sposób dostateczny wykazała, że osoba odbierająca skierowaną do M. H. korespondencję, nigdy nie zamieszkiwała [...]. Oznacza to, że wnioskodawczyniom nigdy skutecznie nie doręczono postanowienia z [...] maja 2014 r.

Ze zgromadzonych w sprawie dowodów (w tym oświadczenia pełnomocnika stron, oświadczeń innych mieszkańców budynku [...]) wynika, że M. M. nie był pełnomocnikiem stron i nie zamieszkiwał pod adresem [...], a więc nie mógł, jako pełnomocnik, odebrać przesyłki zawierającej postanowienie z [...] maja 2014 r. o zawieszeniu postępowania w mieszkaniu jej adresata M. H., a takie wymogi przewidują art. 40 § 2 i art. 42 § 1 Kpa. M. M. nie mógł być zatem uznany za domownika pełnomocnika J. S. i T. K., a co najwyżej za jego sąsiada. Jednak w tym ostatnim przypadku pełnomocnik stron nie został o fakcie doręczenia sąsiadowi kierowanej do niego korespondencji zawiadomiony poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdyby nie było to możliwe, w drzwiach jego mieszkania, a taki wymóg przewiduje art. 43 Kpa. Skutkiem powyższego było to, że strona, po złożeniu wniosku o zawieszenie postępowania, nie otrzymała postanowienia o zawieszeniu postępowania i nie została pouczona o negatywnych dla niej skutkach z art. 98 § 2 Kpa.

Z tego względu Sąd uznał, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 40 § 2, art. 42 § 1 i art. 43 i art. 101 § 2 Kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Istotnym dla sprawy jest jednak to, że termin określony w art. 98 § 2 Kpa jest terminem prekluzyjnym. Oznacza to, że nie jest możliwe jego przywrócenie i to niezależnie od przyczyn, które spowodowały, iż strona terminu tego nie dochowała, a przekroczenie ww. 3-letniego terminu powoduje uznanie żądania wszczęcia postępowania za wycofane, a w konsekwencji umorzenie postępowania.

Ponadto trzyletni okres zawieszenia postępowania, o którym mówi art. 98 § 2 Kpa, biegnie od momentu wydania przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie od daty jego doręczenia. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 737/16)

Jeżeli więc Wojewoda [...] postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie wydał [...] maja 2014 r., to trzyletni termin na złożenie wniosku o podjęcie tegoż postępowania upłynął dla skarżących bezpowrotnie [...] maja 2017 r. ([...] maja był dniem ustawowo wolnym od pracy).

Sąd zauważa, że postanowienie z [...] maja 2014 r. weszło do obrotu prawnego, skoro [...] maja 2014 r. odebrała jego egzemplarz osoba trzecia, tj. M. M., mimo, że była to osoba nie będąca jego adresatem. Postanowienie to stało się zatem ostateczne.

Wobec tego, że termin z art. 98 § 2 Kpa, liczony jest od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania i już upłynął, a skutku tego nie można sanować poprzez nakazanie organowi (skutecznego) doręczenia stronom tegoż postanowienia, niezbędne dla usunięcia stanu niezgodnego z prawem było zastosowanie przez Sąd art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302.) – dalej zwanej "Ppsa". Zgodnie z tym przepisem, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dlatego też Sąd uznał za konieczne uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, ale również postanowienia Wojewody [...] z [...] września 2017 r. nr [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania oraz postanowienia Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. nr [...] o zawieszeniu tegoż postępowania.

W ocenie Sądu, wyeliminowanie z obrotu prawnego także powyższych postanowień, zapewni ostateczne i pełne załatwienie sprawy administracyjnej. Bez tego zabiegu załatwienie tej sprawy, zgodnie z prawem, byłoby niemożliwe.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bowiem, że art. 135 Ppsa jest uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi. Wskazuje się, że niezbędność zastosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do, innych niż zaskarżone, aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy dla końcowego jej załatwienia oznacza zapewnienie ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy. W konsekwencji granice orzekania przez sąd administracyjny nie muszą pokrywać się z granicami zaskarżenia aktu organu administracji publicznej. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu by w obrocie prawnym nie istniał i nie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem. Istotą konstrukcji ukształtowanej art. 135 Ppsa jest zatem powiązanie obowiązku sądu administracyjnego orzekania co do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach wydanych w granicach sprawy administracyjnej z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Wyeliminowanie z obrotu prawnego innych - niż zaskarżony do sądu - aktów administracyjnych możliwe jest jedynie wówczas, gdy bez tego zabiegu załatwienie sprawy administracyjnej - zgodnie z prawem - byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione.

Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę to, że obecnie nie ma podstaw do zawieszenia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez ich ojca S. S. poza obecnymi granicami RP. Strony cofnęły bowiem wniosek o zawieszenie postępowania i domagają się prowadzenia postępowania w sprawie. Takie żądanie skarżących wynika z ich podania z [...] września 2017 r. i odwołania z [...] listopada 2017 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa orzekł, jak w sentencji.