Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2017/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 188 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 42, art. 43, art. 136, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska ( spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Bożena Popowska Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 207/12 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 207/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2011 r. uchylającą decyzję Burmistrza Jelcza-Laskowic z dnia [...] listopada 2011 r., którą wymierzono A. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości 329 926,29 zł za wycięcie, bez wymaganego zezwolenia, 38 brzóz brodawkowatych w wieku powyżej 10 lat, z terenu działki rolnej nr [...] w obrębie M. M. i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją wydaną z upoważnienia Burmistrza Jelcza Laskowic, przez Kierownika Wydziału Architektury i Nieruchomości w Urzędzie Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice z dnia [...] listopada 2011 r., wymierzono A. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości 329 926,29 zł za wycięcie bez wymaganego zezwolenia 38 brzóz brodawkowatych w wieku powyżej 10 lat, z terenu działki rolnej nr [...] w obrębie M. M. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. Nr 151 z 2009 r., poz. 1220, ze zm.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) oraz w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.), a także art. 104 i 107 k.p.a.

Od tej decyzji odwołał się A. K., zarzucając organowi I instancji nieustalenie rzeczywistego sprawcy bezprawnej wycinki oraz wieku przedmiotowych drzew. Zwrócono również uwagę na brak prawidłowego doręczenia decyzji i innych pism w trakcie prowadzonego postępowania, a także niewypełnienie wszystkich zaleceń wynikających z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011 r.

Po rozpatrzeniu tego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ wskazał, że sprawa była już przedmiotem postępowania przed Kolegium, zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., uchylającą decyzję Burmistrza Jelcza-Laskowic z dnia [...] grudnia 2010 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. wskazano na szereg błędów popełnionych przez organ I instancji. W ocenie Kolegium, większość tych nieprawidłowości nie została jednak wyeliminowana w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Organ odwoławczy dopatrzył się nieprawidłowości w doręczeniu skarżącemu decyzji organu I instancji, wskazując, że jeśli A. K. chce, aby kierowane do niego pisma doręczać pod adresem w S., powinien wskazać osobę, która w miejscu tym mieszka i przedłożyć pełnomocnictwo uprawniające ją do zastępowania go w postępowaniu administracyjnym (w tym w zakresie odbioru kierowanej do strony korespondencji). Nawet gdyby na dowodach doręczeń pism zostało odnotowane kim dla strony jest T. K., nie można byłoby przyjąć, że jest ona domownikiem strony w rozumieniu powołanych przepisów i odebrała korespondencję z powodu jej nieobecności w mieszkaniu, skoro A. K. - jak twierdzi - mieszka w W. Opisanej kwestii, w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, organ I instancji nie wyjaśnił. Nie można więc uznać, aby korespondencja kierowana do A. K., w toku prowadzonego postępowania, była prawidłowo doręczana. Tym bardziej, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru tej korespondencji ponownie brak jest adnotacji odbierającej ją, że zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi.

Kolegium zwróciło również uwagę na konieczność prawidłowego przeprowadzenia przesłuchania świadka J. K. Organ I instancji przesłuchał J. K. (zob. protokół z dnia 20 lipca 2011 r.), niemniej jednak przy przesłuchaniu tym nie był obecny A. K. Z akt sprawy nie wynika, aby był on poinformowany o przeprowadzeniu tego istotnego dla wyniku sprawy dowodu. Zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Kolegium dodało, że protokół przesłuchania świadka nie zawiera wszystkich niezbędnych informacji, które wskazano w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. (zob. str. 4 uzasadnienia). W szczególności nie wskazano wprost, na podstawie jakiego pisemnego upoważnienia dokonano wycinki, z jakich powodów J. K. zwrócił się w grudniu 2009 r. do A. K. o wyrażenie zgody na "trzebież wczesną" i jakie względy zadecydowały, że tak właśnie określił planowane przez siebie czynności (czy posiada wiedzę specjalistyczną w tym względzie) oraz dlaczego A. K., który twierdzi, że nie przebywał na działce nr [...] od 10 lat (pismo z dnia 30 listopada 2010 r.) i wskazuje, że nieruchomość jest zajęta przez komornika, wyraził taką zgodę i na jakich zasadach miał działać J. K. (odpłatnie, nieodpłatnie). Dla tych celów w przesłuchaniu niewątpliwie powinien uczestniczyć A. K.

Kolegium stwierdziło ponadto, że organ I instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2011 r. i wobec twierdzeń strony, że z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] prowadzona jest egzekucja komornicza (przez Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w O.), nie sprawdził, jaki jest stan tej egzekucji i czy nie zostało wydane prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności na rzecz innej osoby, które stanowi tytuł prawny do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości (art. 999 k.p.c.).

Zdaniem Kolegium, organ I instancji nie dokonał również samodzielnych ustaleń co do wieku ściętych drzew. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zbadanie wieku drzew wymaga co do zasady wiadomości specjalnych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r., II SA/Po 124/09, LEX nr 531583, tak też wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009 r., II OSK 1766/07, LEX nr 509154). Pomiarem wieku, wysokości oraz przyrostu drzew i drzewostanów zajmuje się dziedzina dendrologii - dendrometria. Tymczasem w protokole oględzin z dnia 20 lipca 2011 r. brak jest jakichkolwiek informacji czy pracownik organu I instancji dokonujący ustaleń na miejscu wycinki drzew posiada taką specjalistyczną wiedzę. W oględzinach, na zlecenie strony, brał udział inż. E. S. - rzeczoznawca [...] (brak informacji co do specjalizacji rzeczoznawcy), jednak co do wieku ściętych drzew, jak wynika z ustaleń protokołu, nie wypowiadał się. W zaskarżonej decyzji organ I instancji stwierdził natomiast, że "uwzględnił uwagi (wnioski) A. K. i nie wziął pod uwagę przy wyliczaniu kary drzew w wieku 10 lat o średnicach pni od 9-13 cm". Nie uzasadniono jednak dlaczego stanowisko strony, czyli osoby nie posiadającej wiadomości specjalnych zostało zaakceptowane. Dla zweryfikowania tych twierdzeń nie posłużono się bowiem opinią biegłego. W sytuacji, gdy zachodzi brak ustaleń organu administracji co do istotnej okoliczności, jaką jest wiek drzew uznać należy, że decyzja została wydana bez prawidłowego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, to jest z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. Istotnym jest również to, że strona zgłosiła zastrzeżenia co do wieku drzew o średnicy pnia 9-12 cm, których organ I instancji nie wziął pod uwagę przy wyliczaniu kary. Stanowiska swojego organ jednak nie uzasadnił. Organ I instancji nie odniósł się również do twierdzeń strony i rzeczoznawcy, w ocenie których, część z obmierzonych drzew wycięto przed rokiem 2010 r.

Zastrzeżenia Kolegium wzbudził ponadto sposób obliczenia kary. Stosownie do art. 89 ust. 3 ustawy, jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji kara pieniężna "została obliczona na podstawie obwodów kłód ściętych drzew pomierzonych na wysokości 130 cm od ziemi oraz w odniesieniu do pozostałych drzew (gdzie nie odnaleziono kłód) została wyliczona na podstawie obwodu wyliczonego z promienia pnia drzewa i pomniejszonego o 10 %". Istotnym jest, że ustawodawca, dla obliczenia obwodu drzewa w takim przypadku nakazał przyjąć najmniejszy promień pnia. W decyzji nie zastrzeżono, że przyjęty do obliczeń promień drzew był ich najmniejszym. Pracownik organu przeprowadzający oględziny terenu przedmiotowej nieruchomości dokonał obmiaru średnic odnalezionych pni, a nie ich najmniejszych promieni. Domniemywać więc można, że obliczając karę, przyjęto połowę wskazanej w protokole średnicy, co niewątpliwie stoi w sprzeczności z powołanymi przepisami.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że w załączniku do decyzji "Arkusz 1 Wyliczenie kary pieniężnej za wycięcie drzew w wieku powyżej 10 lat bez wymaganego zezwolenia z terenu działki rolnej nr [...] w obrębie wsi M. M. w lutym 2010 roku", nie posłużono się numeracją drzew przyjętą w protokole oględzin.

Zdaniem organu odwoławczego, zauważone braki uniemożliwiają stwierdzenie, za które z drzew wskazanych w protokole wymierzono karę, a tym samym skontrolowanie czy w sposób prawidłowy ją obliczono. Organ nie wskazał w jaki sposób obliczył obwody poszczególnych drzew, które z nich obliczono przy zastosowaniu metodyki zawartej w przepisie art. 89 ust. 3 ustawy. W załączniku do decyzji ("Arkuszu 1") nie zastrzeżono również, że w stosunku do drzew, których kłód nie odnaleziono obwód pnia pomniejszono o 10%. Organ I instancji nie wyjaśnił także zastosowania do obliczenia wymierzonej kary stawki opłaty za 1 cm obwodu pnia brzozy brodawkowatej w wysokości 34,03 zł (obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji), a nie w wysokości 33,69 zł (obowiązującej w dacie wycinki). Bezspornym natomiast jest, że zdarzenie polegające na usunięciu drzew bez zezwolenia miało charakter ograniczony czasowo (luty 2010 r.) i nastąpiło jednorazowo przed wejściem w życie stawki opłaty, którą posłużono się przy obliczaniu kary pieniężnej.

Kolegium wskazało również na nierozpatrzenie przez Burmistrza Jelcz-Laskowic wniosku o zawieszenie postępowania (pismo z dnia 27 czerwca 2011 r. - karta nr 4). Organ I instancji nie przekazał również Kolegium, stosownie do art. 133 w zw. z art. 144 k.p.a., złożonego przez A. K. zażalenia na "odmowę przeprowadzenia opinii biegłego - pismo mające charakter postanowienia z dnia 29.09.2011 (pismo z dnia 6 lipca 2011 r. - karta nr 5). Opisane nieprawidłowości obligowały Kolegium do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, ze skutkiem w postaci przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Skargę na tę decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył A. K. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj: art. 15 k.p.a., art. 136 k.p.a., art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. oraz ewentualnie w zakresie naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności i równości wyrażonej wart. 32 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 105 ze zm.) i wymierzenie kary za wycięcie drzew kary administracyjnej w kwocie 329 926,29 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy uwzględnił w całości zarzuty odwołania, wskazując dodatkowo na inne dostrzeżone uchybienia, co obligowało organ do wydania decyzji kasacyjnej. Skarżący nie wnosił o wydanie przez organ II instancji orzeczenia merytorycznego, wnosił jedynie odwołanie i konkretyzował w nim zarzuty.

Sąd wskazał, że decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., stosownie do którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazane przez organ odwoławczy proceduralne uchybienia, jakich dopuścił się ponownie organ I instancji, uniemożliwiły Kolegium merytoryczne rozpoznanie sprawy. Jak wynika z akt organu I instancji organ ten dopuścił się nieprawidłowości w doręczeniach pism urzędowych (art. 40 i n. k.p.a.), a także uchybił obowiązkowi zawiadamiania strony o przeprowadzaniu dowodu (art. 79 § 1 k.p.a.). Takich uchybień nie da się konwalidować w toku postępowania przed organem II instancji. Naruszenie wskazanych przepisów to okoliczności dające podstawy do wznowienia postępowania i nawet przeprowadzenie dowodu, o którym strona nie została zawiadomiona w toku postępowania odwoławczego, nie jest wystarczające. W ocenie Sądu I instancji, wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w zaistniałej sytuacji (po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego), byłoby naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Uchybienia proceduralne w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie mogą zostać sanowane w postępowaniu odwoławczym w oparciu o art. 136 k.p.a.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę na braki w samym postępowaniu dowodowym, w tym odnośnie do tak istotnych w rozumieniu art. 88 ustawy o ochronie przyrody i przepisów wykonawczych do ustawy okoliczności, jak wiek drzew, ich rozmiar, rzeczywistej lub rzeczywistych terminów i okoliczności usunięcia drzew.

Sąd stwierdził, że Kolegium trafnie również podniosło, że jedną z pierwszoplanowych kwestii wymagających rozstrzygnięcia w sprawie jest nierozpoznanie wniosku strony o zawieszenie postępowania administracyjnego. Jeśli chodzi o kwestię konstytucyjności wysokości kar za wycięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, to zagadnienie to będzie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygnaturze SK 6/12 i n. i ta kwestia może mieć wpływ, ale na przyszłe postępowanie administracyjne.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł A. K., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do nieuwzględnienia przez Sąd I instancji skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i w rezultacie tego ograniczenia się przez organ odwoławczy jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, zamiast rozpoznania sprawy w sposób merytoryczny, co skutkowało naruszeniem art. 136 k.p.a. wskutek zaniechania przeprowadzenia przez organ II instancji dodatkowego postępowania dowodowego, prowadząc tym samym do naruszenia zasady szybkości postępowania, o której mowa w art. 12 k.p.a.,

2) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie oraz art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. co doprowadziło do nieuwzględnienia przez Sąd I instancji skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a. wskutek uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zamiast stwierdzenia przez organ II instancji – w drodze postanowienia zgodnie z art. 134 p.p.s.a. – niedopuszczalności wniesionego odwołania w związku z dostrzeżeniem przez Sąd I instancji nieprawidłowości jakich dopuścił się organ I instancji w zakresie doręczeń pism procesowych (art. 40 i n. k.p.a.), co skutkowało ostatecznie niewprowadzeniem do obrotu prawnego decyzji organu I instancji.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, ewentualnie o zawieszenie postępowania kasacyjnego do dnia rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt SK 6/12 przedmiotowo związanej ze sprawą objętą tym postępowaniem.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w tej sprawie organ odwoławczy powinien wydać decyzję merytoryczno-reformacyjną. Pomimo tego, że organ I instancji nie wyeliminował błędów wskazanych w decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2011 r., to organ odwoławczy, zamiast przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i rozpoznać sprawę, wydał taką samą decyzję kasacyjną.

Strona skarżąca podniosła ponadto, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy dysponował dowodami potwierdzającymi, że doręczenie zastępcze decyzji wydanych przez organ I instancji oraz wszelkiej korespondencji kierowanej do skarżącego na adres w S., do rąk T. K. było niezgodne z art. 43 k.p.a. nieprawidłowe było wydanie decyzji kasacyjnej. W tej sytuacji procesowej organ powinien wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącego, gdyż decyzja ta – jako decyzja nieprawidłowo doręczona – nie weszła do obrotu prawnego, a zatem nie przysługiwało od niej odwołanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania kasacyjnego do dnia rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt SK 6/12 przedmiotowo związanej ze sprawą objętą tym postępowaniem.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy o wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Do Trybunału Konstytucyjnego skierowano skargi konstytucyjne o zbadanie zgodności art. 88, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1-3 oraz art. 86 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawy zawisłe przed Trybunałem Konstytucyjnym (SK 6/12, SK 7/12, SK 24/12, SK 30/12, SK 1/13) zostały połączone pod sygn. akt SK 6/12. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. Należy mieć jednak na uwadze, że prawo materialne (w tym wypadku przepisów ustawy o ochronie przyrody i przepisów wykonawczych do tej ustawy) może być stosowane zarówno przez organ administracji, jak i sąd tylko w przypadku, gdy został prawidłowo i wyczerpująco ustalony stan faktyczny sprawy. W tej sprawie nie został ustalony stan faktyczny, a zatem na tym etapie postępowania nie można przesądzać, czy przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 7 ustawy o ochronie przyrody mają w niej zastosowanie. Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy organy administracji rozważą jakie przepisy prawa materialnego mają w niej zastosowanie i czy w związku z tym rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt SK 6/12.

Nietrafny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., art. 136 k.p.a. i art. 12 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ odwoławczy uchylił się od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i wydania decyzji merytorycznej w sprawie i wydał decyzję kasacyjną.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis art. 136 k.p.a. stanowi natomiast, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przepis art. 136 może mieć zatem zastosowanie wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione, przy czym w obu tych przypadkach organ odwoławczy powinien ocenić, czy nie ma podstaw do wydania decyzji kasacyjnej (A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, komentarz aktualizowany do art. 136 k.p.a., Lex/el. 2013 r.).

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, w tej sprawie Sąd I instancji prawidłowo uznał, że istniały podstawy do wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy, a część zebranego materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem przepisów k.p.a. Nie zostały wyczerpująco wyjaśnione okoliczności usunięcia drzew z terenu działki rolnej nr [...] w obrębie M. M., jak również nie określono w sposób prawidłowy wieku drzew, ich rozmiaru i terminu usunięcia, co ma wpływ na ustalenie wysokości kary pieniężnej. Zakres postępowania dowodowego w tej sprawie, które wymaga ponownego przeprowadzenia jest bardzo szeroki, a więc brak było podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a. i przeprowadzenia uzupełniającego postępowania w sprawie.

Niezasadny jest również drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i 134 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. Zarzut ten oparty jest na twierdzeniu, że doręczenie zastępcze decyzji wydanych przez organ I instancji oraz wszelkiej korespondencji kierowanej do skarżącego na adres w S., do rąk T. K. było niezgodne z art. 43 k.p.a.

Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W orzecznictwie oraz literaturze wskazuje się, że ta forma doręczenia zastępczego pism procesowych odnosi się tylko do doręczania pism adresatowi w mieszkaniu. Przepisy prawa nie przewidują doręczenia zastępczego w miejscu pracy. Doręczenie to winno zawsze nastąpić do rąk adresata (wyrok NSA z dnia 12 marca 2007 r., I OSK 620/06, LEX nr 337483, A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, komentarz aktualizowany do art. 43 k.p.a., Lex/el. 2013 r.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że A. K. we wszystkich pismach kierowanych do organu I instancji wskazywał adres zamieszkania w Warszawie, natomiast adres do doręczeń w S.. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy strona postępowania administracyjnego wskazuje adres do doręczeń, który jest inny niż jej adres zamieszkania, to należy przyjąć, że wszystkie dorosłe osoby zamieszkujące pod wskazanym adresem do doręczeń są upoważnione do odbioru korespondencji kierowanej przez organ na ten adres. Przepis art. 43 k.p.a. nie ma zastosowania w przypadku doręczenia pisma na wskazany przez stronę adres do doręczeń, gdyż doręczenie zastępcze pism w trybie art. 43 k.p.a. odnosi się tylko do doręczania pism adresatowi we wskazanym przez niego miejscu zamieszkania. Twierdzenie, że osoba, która zamieszkuje pod adresem wskazanym przez stronę jako adres do doręczeń nie jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a., w przypadku, gdy sama strona podaje inny adres zamieszkania, jest samo w sobie sprzeczne, jak również nieuprawnione w świetle art. 43 k.p.a.

W tej sprawie skarżący nie wykazał, aby osoby, które wielokrotnie odbierały kierowaną do niego przez organ I instancji korespondencję pod adresem do doręczeń w S. nie zamieszkiwały pod tym adresem. Pisma kierowane przez organ I instancji na ten adres odbierała pięciokrotnie T. K. (teściowa) i jeden raz odebrał J. K. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma z dnia 29 czerwca 2011 r. widnieje adnotacja: "T. K. (upow.)", co świadczy o tym, że osoba ta oświadczyła, że posiada upoważnienie do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Nie można się więc zgodzić z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, że doręczenia pism (a zwłaszcza decyzji organu I instancji) A. K. w postępowaniu przed organem I instancji były nieprawidłowe i nieskuteczne. Decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona adresatowi, a organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał wniesione od niej - w ustawowym terminie - odwołanie A. K.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.