Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1309/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a, art. 24, art. 68, art. 87
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 59, art. 58, art. 50
journal: Dz.U. 2018 poz 646
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS, Zakład, dalej: organ) z [...] maja 2019 r. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z [...] kwietnia 2019 r. nieuwzględniające sprzeciwu na czynności kontrolne prowadzone w związku z kontrolą ZUS.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli z 15 lutego 2019 r. zostało doręczone płatnikowi składek - "[...]" 12 marca 2019 r. Kontrola płatnika składek została wszczęta przez Oddział ZUS w G. 25 marca 2019 r. na podstawie upoważnienia nr [...] z 15 lutego 2019 r. do przeprowadzenia kontroli płatnika składek, które zostało doręczone [...]. Płatnik składek pismem z 25 marca 2019 r. złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na prowadzenie czynności kontrolnych w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS.

Pismem z 27 marca 2019 r. inspektor kontroli zakładu wezwał płatnika składek do przedłożenia w terminie do 28 marca 2019 r. wszystkich umów cywilnoprawnych z 2015 r. i 2016 r. wraz z rachunkami, deklaracji PIT - 11, PIT - 4R, księgi przychodów i rozchodów za 2015 r i 2016 r., faktur VAT za lata 2015-2016, umów współpracy, deklaracji VAT 7 oraz wyciągów z konta za lata 2015-2016.

Pismem z 27 marca 2019 r. płatnik składek złożył wniosek o przerwanie czynności kontrolnych od 28 marca 2019 r. do 3 kwietnia 2019 r. w związku z koniecznością przygotowania dokumentacji. Inspektor kontroli Zakładu poinformował płatnika składek o przerwaniu czynności kontrolnych w okresie od 28 marca 2019 r. do 3 kwietnia 2019 r.

Pismami z 29 marca 2019 r. oraz z 3 kwietnia 2019 r. inspektor kontroli Zakładu wezwał poszczególne osoby do osobistego stawiennictwa w charakterze ubezpieczonych w celu złożenia zeznań na okoliczność wykonywania pracy u płatnika składek.

Pismem z 5 kwietnia 2019 r. inspektor kontroli Zakładu wezwał płatnika składek do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych oraz do przedłożenia dokumentów wskazanych w piśmie z 27 marca 2019 r. Jednocześnie pismem z 5 kwietnia 2019 r. inspektor kontroli Zakładu poinformował płatnika składek, że jego nieobecność w okresie od 4 kwietnia 2019 r. do dnia stawienia się w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS stanowi przeszkodę w wykonywaniu czynności kontrolnych oraz że okres ten nie będzie wliczany do czasu trwania kontroli.

Pismem z 10 kwietnia 2019 r. płatnik wyraził sprzeciw wobec wykonywania czynności kontrolnych.

Pismem z 11 kwietnia 2019 r. inspektor kontroli Zakładu poinformował płatnika składek o wstrzymaniu czynności kontrolnych.

Dyrektor Oddziału ZUS w G. wydał postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Jak wskazał w uzasadnieniu kontrola skierowana wobec płatnika ukierunkowana była na ustalenie ryzyka nieprawidłowego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i deklarowania składek za osoby, które były równocześnie pracownikami innego podmiotu. A żądane dokumenty za lata 2015 i 2016 zgodnie z wezwaniem z 27 marca 2019 r. pozostają w zakresie przedmiotowej kontroli.

Po rozpoznaniu zażalenia, ZUS w dniu [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że nie wykazało nieprawidłowości dotyczących naruszenia przepisów wskazanych w zażaleniu. Przyjął, że kontrola płatnika składek została wszczęta zgodnie z przepisami prawa, tj. w dniu doręczenia płatnikowi składek upoważnienia do przeprowadzenia kontroli po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Zarówno w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli oraz upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli wskazany został taki sam zakres przedmiotowy kontroli, zaś w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli został wskazany czas trwania czynności kontrolnych - 18 dni roboczych.

ZUS wskazał, że bieg terminu 3 dni roboczych do wniesienia sprzeciwu w zakresie kontrolowanego okresu zaczął biec od dnia doręczenia płatnikowi składek pisma z 27 marca 2019 r. wzywającego do przedłożenia dokumentów za poszczególne okresy. Tym samym został złożony z uchybieniem terminu ustawowego.

Wyjaśnił również, że kontrola dotyczy wszystkich ubezpieczonych, którzy świadczyli pracę na rzecz płatnika składek również tych, którzy świadczyli pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Tym samym ZUS miał prawo wzywać w celu przesłuchania również byłych ubezpieczonych, którzy świadczyli pracę na rzecz płatnika składek w kontrolowanym okresie.

ZUS podkreślił, że w trakcie przeprowadzania kontroli organ ma prawo badać wszelkie księgi, dokumenty finansowo-księgowe i osobowe oraz inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli. Dokumenty te są niezbędne do ustalenia prawidłowej podstawy wymiaru składek, od której obliczane są składki na ubezpieczenia społeczne. To z kolei związane jest z prawidłowością i rzetelnością obliczania składek, a więc mieści się to w zakresie przedmiotowym kontroli płatnika składek.

Równocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że w danej sprawie wystąpiły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody w związku z przeprowadzoną kontrolą u płatnika składek - [...]. Przeprowadzona kontrola wykazała powiązania osobowe pomiędzy firmami: [...], [...] oraz [...] co może wskazywać w ocenie ZUS na konieczność przeprowadzenia ustaleń w zakresie wykonywania pracy na rzecz własnego pracodawcy w stosunku do osób zgłoszonych do ubezpieczeń przez ww. płatników składek. Tym samym konieczne stało się zbadanie wszystkich wcześniej nieznanych w trakcie poprzedniej kontroli u płatnika składek - [...] dokumentów pozwalających na ustalenie tego mechanizmu. W związku z tym, zarzut prowadzenia kontroli za ten sam okres dotyczący tego samego przedmiotu kontroli jest nieuzasadniony.

Jednocześnie, jak wskazał ZUS, w przypadku przesłuchiwania osób w charakterze ubezpieczonych w terenowej jednostce ZUS, co miało miejsce w danej sprawie, organ może dokonywać tej czynności również podczas nieobecności płatnika składek lub osoby upoważnionej do reprezentowania płatnika składek.

Na omówione postanowienie Prezesa ZUS Strona pismem z 24 czerwca 2019 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1) art. 59 ust. 4 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. poz. 646, ze zm. zwane dalej "Prawem Przedsiębiorców") w zw. z art. w zw. art. 92a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 300, ze zm. zwane dalej u.s.u.s.) - poprzez uznanie, że sprzeciw został wniesiony po upływie terminu ustawowego;

2) art. 58 ust. 1 Prawa Przedsiębiorców w zw. z art. w zw. art. 92a u.s.u.s. - w związku z uznaniem, że nie zaistniały przesłanki do zaniechania czynności kontrolnych wobec Płatnika za lata 2014-2016;

3) art. 50 ust. 1 Prawa Przedsiębiorców w zw. z art. 92a u.s.u.s. oraz art. 89 ust. 4 u.s.u.s. - poprzez odmowę informowania i dopuszczenia Płatnika do udziału w przesłuchaniach byłych pracowników/zleceniobiorców Płatnika i prowadzenie czynności kontrolnych z naruszeniem obowiązku należytego i wyczerpującego informowania Płatnika o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, co skutkuje naruszeniem obowiązku zapewnienia Płatnikowi czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz obowiązku działania w sposób pogłębiający zaufanie do organu (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych).

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego oraz poprzedzającego je postanowienia, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu skargi, w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli nie wskazano okresu objętego kontrolą. Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu - w piśmie z dnia 27 marca 2019 r. nie wskazano wprost okresu objętego kontrolą. Z treści tego pisma wynika tylko i wyłącznie, zdaniem Skarżącej, że Płatnik ma dostarczyć m.in. umowy cywilnoprawne za lata 2015-2016 i za styczeń 2018 r. oraz określone dokumenty księgowe (księgę przychodów i rozchodów, faktury VAT, deklaracje VAT i wyciągi bankowe) za lata 2015-2016, przy czym płatnik mógł co najwyżej domniemywać, że analizowane mogą być jego dokumenty księgowe oraz umowy cywilnoprawne za lata 2016 – 2017.

Autor skargi podkreślił, że w jego ocenie ZUS nie ma możliwości przeprowadzono weryfikacji w zakresie prawidłowości odprowadzania przez Płatnika składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne co do osób, które w latach 2015-2017 nie były pracownikami Płatnika (pracownikami Płatnika były w 2014 r.). Może mieć zastosowanie tylko i wyłącznie w relacji pracownik-pracodawca.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 92a u.s.u.s. do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 Prawa przedsiębiorców.

Tak więc z art. 59 ust. 1 Prawa przedsiębiorców wynika, że przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem przepisów:

- art. 48 (zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli),

- art. 49 (posiadanie stosownego upoważnienia do kontroli),

- art. 50 ust. 1 i 5 (wykonywanie czynności kontrolnych w obecności przedsiębiorcy, osoby upoważnionej lub pod jego nieobecność),

- art. 51 ust. 1 (miejsce prowadzenia kontroli),

- art. 54 ust. 1 (zakaz prowadzenia więcej niż jednej kontroli w tym samym czasie),

- art. 55 ust. 1 i 2 (czas kontroli i wyłączenia),

- art. 58 (wyłączenie kontroli w tej samej sprawie prowadzonej przez ten sam organ).

Sprzeciw wymaga uzasadnienia. Wnosi się go na piśmie w terminie 3 dni roboczych od wszczęcia kontroli lub od wystąpienia przesłanki go uzasadniającej, o czym należy zawiadomić kontrolujących (art. 59 ust. 3 i 4).

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 59 ust. 4 Prawa przedsiębiorców. Z istoty zacytowanej przez Sąd regulacji art. 59 Prawa przedsiębiorców wynika, iż sprzeciw jest środkiem z którym ustawodawca wiąże ścisłe, formalne wymagania (pisemność, uzasadnienie, podanie powodów wniesienia oraz termin jego wniesienia).

W przedmiotowej sprawie kontrola u płatnika składek została wszczęta 25 marca 2019 r. Od tego dnia płatnik składek miał prawo w terminie 3 dni roboczych wnieść sprzeciw wobec podjęcia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów wskazanych w art. 59 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. W dniu 27 marca 2019 r. ZUS wezwał płatnika składek do przedłożenia dokumentów (umów cywilnoprawnych, deklaracji PIT, księgi przychodów i rozchodów, faktur VAT, umów współpracy, deklaracji VAT7 oraz wyciągów z konta) związanych z zakresem przeprowadzanej kontroli. W związku z tym, termin 3 dni roboczych do wniesienia sprzeciwu co do zakresu kontroli, rozpoczął swój bieg od dnia wystąpienia przesłanki do jego wniesienia, tj. od dnia doręczenia wezwania do przedłożenia dokumentów za poszczególne okresy. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony 10 kwietnia 2019 r., o godz. 15.44 (na skrzynkę pocztową ZUS), a więc po upływie terminu ustawowego do jego wniesienia w powyższym zakresie. Strona w sprzeciwie wyraźnie wskazała, że wnosi go wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych z naruszeniem art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, zgodnie z którym organ kontroli nie przeprowadza kontroli, w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ. Okres, którego dotyczyć miała kontrola (od stycznia 2015 r. do stycznia 2018 r.) został wskazany płatnikowi składek w piśmie z 27 marca 2017 r., zatem sprzeciw złożony 10 kwietnia 2019 r., co nie może być kwestionowane, został złożony po 10 dniach roboczych od otrzymania przez płatnika pisma.

Równocześnie w ocenie Sądu wskazać należy, że nie można mylić, jak czyni to Skarżąca złożenia sprzeciwu w związku z wezwaniem do przedłożenia dokumentów wykraczającym w jej ocenie poza zakres przedmiotowy kontroli, z wykonywaniem czynności kontrolnych polegających na przesłuchiwaniu ubezpieczonych, które w ocenie Strony były już prowadzone w trakcie poprzednio zakończonej kontroli. Zarówno z zapisów Prawa przedsiębiorców i u.s.u.s. nie wynika obowiązek ZUS do wskazywania w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli, za jaki okres przedsiębiorca ma być kontrolowany. Okres kontroli wynika z przepisów dotyczących dochodzenia należności z tytułu składek oraz dochodzenia nienależnie pobranych świadczeń i jest różny dla zakresów przedmiotowych wskazanych w takim zawiadomieniu.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 84 ust. 3 u.s.u.s., nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, a w pozostałych przypadkach - za okres dłuższy niż ostatnie 3 lata.

Stąd ZUS miał prawo kierować wezwania na przesłuchanie ubezpieczonych, którzy w przeszłości świadczyli pracę na rzecz płatnika składek. Tym samym twierdzenie Skarżącej, że kontrola płatnika składek w zakresie prawidłowości zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych w związku z art. 8 ust. 2a u.s.u.s. dotyczy tylko pracowników Skarżącej aktualnie zatrudnionych jest niezasadne, ponieważ kontrola w tym zakresie dotyczy wszystkich ubezpieczonych, którzy kiedykolwiek świadczyli pracę na rzecz płatnika składek również tych, którzy świadczyli pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Należy to do zakresu działania ZUS, gdyż zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a u.s.u.s. do zakresu działania ZUS należy m.in. stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten dotyczy wszystkich ubezpieczonych, którzy świadczyli pracę na rzecz płatnika składek, w tym byłych ubezpieczonych, co wynika również z art. 2a u.s.u.s. Ze wskazanego przepisu wynika, że ustawa gwarantuje zasadę równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Zgodnie z art. 2a ust. 2 pkt 1 u.s.u.s., zasada równego traktowania dotyczy w szczególności warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych, obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. Dlatego też obowiązkiem ZUS było ustalenie, czy wszystkie osoby (aktualnie zatrudnione i w przeszłości) prawidłowo zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i czy prawidłowo zostały za nie rozliczone i opłacone składki.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu naruszenia art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, stwierdzić należy że jest on bezpodstawny. Zgodnie z nim organ kontroli nie przeprowadza kontroli, w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ. Zgodnie z art. 58 ust. 2 pkt 8, przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy po sporządzeniu protokołu kontroli z poprzedniej kontroli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi administracji lub państwowej jednostce organizacyjnej w chwili przeprowadzenia kontroli, w tym wskazujące na wystąpienie nadużycia prawa.

Jak wynika z protokołu kontroli z 27 lutego 2019 r. sporządzonego w związku z kontrolą przeprowadzoną w [...] wystąpiły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody. Wskazana kontrola ujawniała powiązania osobowe pomiędzy podmiotami tj. [...], [...] oraz [...] co z kolei wskazało na obowiązek przeprowadzenia ustaleń w zakresie wykonywania pracy na rzecz własnego pracodawcy w rozumieniu art. 8 ust. 2a u.s.u.s. w stosunku do osób zgłoszonych do ubezpieczeń przez [...]. Z przeprowadzonej kontroli wynika, że [...] zgłaszał ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych jako pracowników, którzy równolegle posiadali inny tytuł do ubezpieczeń jako zleceniobiorcy [...]. Ta zaś zgłaszała ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych jako pracowników, którzy równolegle posiadali inny tytuł do ubezpieczeń społecznych jako zleceniobiorcy [...]. To spowodowało po stronie ZUS obowiązek zbadania wszystkich wcześniej nieznanych w trakcie poprzedniej kontroli u Skarżącej dokumentów pozwalających na ustalenie, czy nie występuje praca na rzecz w rozumieniu art. 8 ust. 2a u.s.u.s. w tym okresie.

Idąc dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 2a u.s.u.s., za pracownika w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W trakcie kontroli u Skarżącej w 2017 r. objęto nią okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2016 r., a wytypowane do kontroli osoby wymieniono w protokole kontroli z 27 kwietnia 2017 r. Ograniczenie liczby osób wytypowanych do kontroli z 2017 r. jest wynikiem ograniczenia czasu trwania kontroli określonego w przepisach Prawa przedsiębiorców oraz wówczas obowiązującej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Trzeba przyznać rację organowi, że miał prawo ponownie badać czy osoby wytypowane w trakcie ww. kontroli oraz inne osoby zostały prawidłowo zgłoszone do ubezpieczeń społecznych za ten sam okres, jeżeli pojawiły się nowe okoliczności, za które w danej sprawie należy uznać prawdopodobieństwo wykonywania pracy na rzecz własnego pracodawcy. Zauważyć należy, że wskazane podmioty [...], [...] oraz [...] są powiązani ze sobą osobowo. Tym samym niezbędne było zbadanie zależności jakie zachodzą pomiędzy tymi płatnikami składek w zakresie prawidłowości dokonywanych zgłoszeń ubezpieczonych do ubezpieczeń oraz prawidłowości wykazywanych podstaw wymiaru składek w dokumentach rozliczeniowych. W takiej sytuacji ZUS był zobowiązany wszcząć kontrolę w okolicznościach, na które wskazuje art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców.

Jednocześnie zgodnie z art. 87 i art. 88 u.s.u.s. ZUS w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń oraz prawidłowości i rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek jest zobowiązany zbadać i ustalić m.in. czy wszystkie osoby wykonujące jakąkolwiek pracę czy usługi na rzecz płatnika składek zostały w terminie zgłoszone do ubezpieczeń społecznych z prawidłowym tytułem, jak również czy płatnik składek dokonał prawidłowych rozliczeń za zatrudnione osoby, tj. wykazał właściwą wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, w tym za osoby wykonujące prace na rzecz własnego pracodawcy. W tym celu niezbędne było zbadanie, czy pomiędzy ww. płatnikami składek były zawierane umowy o współpracę, z których wynikałoby kto jest beneficjentem tych umów, co ma bezpośredni wpływ na powstanie obowiązku ubezpieczeń społecznych i w konsekwencji na opłacanie składek lub też ustalenie, że zawarte umowy takiego obowiązku nie wywierają. Celem wezwania Strony przez ZUS do przedłożenia wskazanych w piśmie z 27 marca 2019 r. dokumentów oraz celem wezwania osób w charakterze ubezpieczonych do złożenia stosownych wyjaśnień, było ustalenie na rzecz kogo była świadczona praca przez ubezpieczonych. Wobec tego twierdzenie Skarżącej, że inspektor kontroli już na etapie wcześniej prowadzonej kontroli miał wgląd we wszelką niezbędną do przeprowadzenia kontroli dokumentację oraz posiadał dostęp do danych w zakresie zgłoszeń ubezpieczonych do ubezpieczeń jest bezzasadne, ponieważ ZUS, w związku z pojawieniem się nowych okoliczności faktycznych (powiązań osobowych pomiędzy ww. płatnikami składek) był zobligowany zbadać m.in. ewentualne umowy o współpracę oraz rachunki i faktury pomiędzy ww. podmiotami. W związku z tym, brak jest podstaw do uznania, że w danej sprawie został naruszony art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców.

Sąd zauważa, że w trakcie przeprowadzania kontroli inspektor kontroli Zakładu ma prawo badać wszelkie księgi, dokumenty finansowo-księgowe i osobowe oraz inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli, co wynika z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. Zatem w trakcie kontroli ZUS bada wszelkie dokumenty, które mogą mieć wpływ na ustalenie tytułu do ubezpieczeń, jego faktyczne istnienie lub też stwierdzenie, że zgłoszona osoba do ubezpieczeń powinna być wyłączona z kręgu osób obejmowanych ubezpieczeniami społecznymi czy też podstawy wymiaru składek. Odmienne stanowisko Skarżącej nie znajduje aprobaty Sądu.

Podobnie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców polegającego na odmowie informowania i dopuszczenia płatnika składek do udziału w przesłuchaniu byłych ubezpieczonych uznać należy go za bezpodstawny. Zgodnie z art. 89 ust. 5 u.s.u.s., płatnik składek powinien być zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, w sposób umożliwiający mu udział w przeprowadzaniu tego dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. Powyższy przepis nakłada na ZUS obowiązek poinformowania i umożliwienia płatnikowi składek lub osobie przez niego upoważnionej wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków.

Obowiązek ten jednak dotyczy sytuacji, w której przeprowadza się dowód z zeznań świadków lub oględzin. Stąd obowiązek ten nie dotyczy dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonego, co miało miejsce w danej sprawie. Z treści wezwań wynikało, że osoby były wzywane w charakterze ubezpieczonych, nie zaś w charakterze świadków. Tym samym nie zostały naruszone przepisy w tym zakresie, wobec tego, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Skarżącej, że w związku z przesłuchiwaniem ubezpieczonych zachodził obowiązek po stronie ZUS poinformowania płatnika składek lub osoby upoważnionej do reprezentowania płatnika składek o przeprowadzeniu tej czynności, a co za tym idzie uczestnictwo ich w tych czynnościach. Przepis prawa nie nakłada na ZUS obowiązku informowania o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonych. Wobec powyższego nie został naruszony art. 50 ust. 1 Prawo przedsiębiorców.

Reasumując, w ocenie Sądu zakres kontroli ZUS został prawidłowo określony tj. obejmował rzetelność i sposób obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego w świetle art. 8 ust. 2a u.s.u.s. Jednocześnie zakres tej kontroli wskazany w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli oraz w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli jest zgodny z art. 86 ust. 2 u.s.u.s, który to przepis wymienia co może obejmować kontrola wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek prowadzona przez inspektorów kontroli Zakładu. Sytuacja odmienna w niniejszej sprawie nie zaistniała.

Wobec powyższego brak było podstaw do odstąpienia przez organ od prowadzonych czynności kontrolnych, a w konsekwencji, Sąd uznając wszystkie zarzuty za chybione, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Końcowo Sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.).