Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 52/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 3,  art. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 7,  art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134,  art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi I. M. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) netto, powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 117 zł (sto siedemnaście złotych), tytułem zwrotu kosztów dojazdu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza "[...]" przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" przyznano D. P. zasiłek celowy w kwocie 150 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków oraz odmówiono przyznania zasiłku celowego w kwocie 300 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 8 września 2014 r. D. P. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na wykupienie leków w miesiącu października 2014 r. w wysokości 450 zł. Wnioskodawca podał, że jest po zawale serca, cierpi na nadciśnienie, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i otrzymuje zasiłek stały. Podniósł, że choruje na szereg schorzeń, co powoduje, że musi przyjmować lekarstwa, przepisane przez lekarzy specjalistów. W dniu 9 września 2014 r. D. P. uzupełnił wniosek przedkładając kserokopie 12 załączników dokumentujących konieczność zażywania lekarstw. W oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy ustalono, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 30 listopada 2014r. i z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie. Zajmuje mieszkanie jednoizbowe w starym budownictwie o powierzchni użytkowej "[...]", ogrzewane piecem kaflowym. Lokal jest zajmowany bez tytułu prawnego, gdyż wnioskodawca odmówił podpisania umowy najmu z zarządcą. Ponadto w lokalu brak jest energii elektrycznej z uwagi na brak umowy z zakładem energetycznym. Organ pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania zasiłku celowego, które zostały określone w art. 7 pkt 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej, gdyż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym oraz cierpi na choroby przewlekłe, a jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w przepisach powołanej ustawy. Wskazano jednakże, że organ nie jest w stanie przyznać wsparcia w pełnej wnioskowanej kwocie z powodu ograniczonych środków finansowych, jakimi dysponuje ze względu na mniejszą ilość środków przekazanych z budżetu miasta oraz z uwagi na stale zwiększającą się liczbę osób i rodzin ubiegających się o przyznanie pomocy. Tymczasem wnioskodawca będący osobą samotnie gospodarującą, nie mający żadnych innych osób na utrzymaniu i dysponujący comiesięcznym stałym dochodem w postaci zasiłku stałego w maksymalnej wysokości, ma przynajmniej potencjalne możliwości, aby chociaż w części zaspokajać zgłoszoną potrzebę z własnych środków. Podano, że od początku 2014 r. do dnia wydania decyzji w niniejszej sprawie, do organu pomocy wpłynęło 2923 podań o przyznanie wsparcia w formie zasiłków celowych oraz 1626 wniosków o przyznanie zasiłków okresowych. Zaznaczono, iż wsparcie na zakup leków przez wnioskodawcę jest udzielane w kwotach wyższych niż średnia wysokość wsparcia udzielanego przez Ośrodek na przedmiotowy cel, albowiem D. P. co miesiąc ubiega się o wsparcie na zakup leków i pomoc udzielana jest w kwotach po 150 zł miesięcznie na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Wskazano, że pomoc jest szczególnie niezbędna i uzasadniona dla osób i rodzin mających na utrzymaniu dzieci małoletnie, bądź uczące się. Z uwagi na ograniczone środki finansowe oraz niezbędne wydatki takie, jak: pokrycie kosztów utrzymania mieszkańców miasta "[...]" w DPS, pokrycie części kosztów utrzymania dzieci z terenu miasta "[...]" w placówkach opiekuńczych, przewidywany koszt zapewnienia niezbędnego schronienia osobom tego pozbawionym, konieczność pokrycia kosztów posiłków dla dzieci i uczniów w szkołach, organ posiada coraz mniejsze środki na wsparcie celowe. Ponadto, że nie bez znaczenia pozostaje również zakres comiesięcznie udzielanego wsparcia, bowiem - jak wskazano - wnioskodawca składa po kilka podań na różne cele, przy czym otrzymuje comiesięcznie zasiłek stały w maksymalnej kwocie. W 2013 r. wnioskodawca otrzymał wsparcie w postaci zasiłków w łącznej kwocie 11.675,32 zł, co średnio miesięcznie stanowi kwotę 972,94 zł, zaś wysokość wsparcia udzielonego stronie w okresie od stycznia do września 2014 r. wyniosła łącznie 8272,49 zł, co średnio miesięcznie daje wsparcie w wysokości 919,17 zł, gdy tymczasem najniższa emerytura przyznawana przez ZUS wynosi 844,45 zł brutto.

W odwołaniu od powyższej decyzji D. P. wniósł o jej uchylenie i przyznanie zasiłku celowego na wykupienie niezbędnych leków lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i wyjaśnienia, dlaczego nie przyznano zasiłku celowego na zakup leków przepisanych przez lekarzy, skoro zasiłek stały wnosi 529 zł miesięcznie, co nie wystarcza na utrzymanie, a także wskazania, jakie tańsze lekarstwa obniżą koszt leczenia i poinformowanie o tym wnioskodawcę w trakcie wywiadu środowiskowego poprzez zestawienie nazw leków zamiennych. Powołując się na przepisy Konstytucji RP wyjaśnił, że wprawdzie otrzymał częściową pomoc, to jednak nie ma środków na wykupienie pozostałych niezbędnych leków ratujących życie i zdrowie, a zgodnie z obowiązującym prawem powinien mieć zagwarantowaną ochronę zdrowia i oddzielny zasiłek celowy na lekarstwa. Podał, że jedynym źródłem jego dochodu jest zasiłek stały w kwocie 529 zł, przyznawany na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych. O tym, że zasiłek stały jest niewystarczający świadczy fakt, że jest przyznawany zasiłek celowy na dożywianie w kwocie 90 zł miesięcznie. W ocenie odwołującego, oprócz niezbędnych lekarstw przepisanych przez lekarzy, powinien dostawać także zasiłek stały na nagłe potrzeby – środki farmakologiczne, antybiotyki, środki medyczne, konieczne probiotyki, witaminy i syropy na kaszel, których łączny koszt w bieżącym miesiącu wycenił na 59,95 zł, natomiast koszt niezbędnych lekarstw wynosi 386,94 zł. Odwołujący wyraził pogląd, iż podopieczny powinien zawsze mieć zaspokojoną w całości potrzebę na niezbędne lekarstwa. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podał, że organ nie zebrał całego materiału dowodowego i arbitralnie ocenił, że przyznana kwota jest wystarczająca na niezbędne leki ratujące życie i zdrowie. Wyjaśnił, że od 2010 roku skończyły się mu oszczędności i dlatego organ pomocy winien mu pomagać finansowo znacznie więcej. Podniósł, iż bez jedzenia oraz bez niezbędnych lekarstw ratujących zdrowie i życie nie może funkcjonować. Wskazał przy tym, że powodem korzystania przez odwołującego się ze świadczeń z opieki społecznej jest nieprzyznanie mu przez gminę "[...]" lokalu zamiennego od 1990 r.

Decyzją z dnia 28 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano m.in., że stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że właściwy organ może, lecz nie musi, go przyznać w przypadku zaistnienia przesłanek w/w art. 39 ust. 1. Decyzja wydana na tej podstawie ma charakter uznaniowy, a więc to organ administracji decyduje czy przyzna (i w jakiej wysokości) świadczenie, o które wnioskodawca się ubiega. Niemniej jednak decyzja ta nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Uznanie administracyjne nie oznacza bowiem całkowitej swobody działania organu administracji publicznej. Swobodne uznanie jest ograniczone zarówno przepisami prawa materialnego, jak i przepisami procedury administracyjnej. Te ostatnie zaś, wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego (zawarte m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80), nakładają na organ administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny

na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie powyższe warunki zostały spełnione. Organ pierwszej instancji, po zaktualizowaniu w dniu 1 października 2014 r. wywiadu środowiskowego ustalił bowiem, że D. P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i otrzymuje z tego tytułu zasiłek stały w wysokości 529,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca utrzymuje się z pomocy społecznej,

m.in. z otrzymywanych zasiłków celowych. Jego łączny dochód jest o 13 zł niższy niż ustawowe kryterium dochodowe i wynosi 529,00 zł miesięcznie. Z powyższych ustaleń wynika zatem, iż dochód wnioskodawcy mieści się w kryterium

dochodowym określonym w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, kwalifikującym go do otrzymania zasiłku celowego. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w "[...]" skorzystał jednak z faktu, że zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, nieobowiązkowym i zdecydował o przyznaniu częściowej pomocy. Organ pierwszej instancji odmawiając przyznania zasiłku celowego na zakup wszystkich leków nie naruszył prawa. Dalej Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał na sytuację finansową ośrodka i jego ograniczone możliwości. Tak więc osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej musi liczyć się z tym, że nie

każdy jej wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Wskazano, iż pomoc przyznana została stronie w podobnej wysokości jak przyznawana innym osobom i nie bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje również fakt, iż D. P. otrzymuje stałe wsparcie z MOPS w "[...]".

Skargę na powyższą decyzję wniósł D. P. żądając jej uchylenia w całości z powodu naruszenia prawa materialnego do uzyskania środków na pilne wykupienie niezbędnych lekarstw. Zakwestionował sposób wyliczenia średniej kwoty zasiłku, podnosząc że – wbrew twierdzeniom organu – nie otrzymuje świadczeń w kwocie wyższej od średniej wysokości przyznawanych zasiłków. Zarzucił także nieprawidłowości w wypłacie świadczeń przez organ pomocy społecznej. Wskazał, że jego skarga jest słuszna z uwagi na przepis art. 68 i 67 Konstytucji RP, gdyż organ winien zapewnić mu środki na zakup leków w całości. Podał, że wprawdzie otrzymał częściową pomoc na zakup lekarstw, jednak nie ma środków na wykupienie pozostałych niezbędnych lekarstw przepisanych przez lekarzy i musi na ten cel pożyczać pieniądze, co jest nie dopuszczalne w świetle przepisów Konstytucji RP, dotyczących obowiązków organu pomocy w zabezpieczeniu środków na niezbędne lekarstwa. Wskazał także, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium wiedzą, że skarżący jest dyskryminowany, gdyż gmina Miasto "[...]" nie dostarczyła mu lokalu zamiennego od 1990 r., czym przysporzyła mu wielkie trudności i co powoduje, że został pozbawiony jakichkolwiek możliwości zarobkowania poza miejscem swojego zamieszkiwania. Musi bowiem przebywać w miejscu zamieszkania, by prowadzić swoje sprawy dotyczące przydziału lokalu zamiennego i aby nie zostać oszukanym. Skarżący zakwestionował przy tym sposób przydziału lokali mieszkalnych, wybudowanych z dotacji Skarbu Państwa. Ponadto skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2012 r., w którym Sąd nakazał przeprowadzenie dokładnego postępowania wyjaśniającego. Zarzucił, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, które z leków są niezbędne, a które nie mają znaczenia. Podniósł także, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego, gdyż przerzuciły koszt zakupu leków na zasiłek stały, przyznany na zaspokojenie elementarnych potrzeb. Wskazał, że wydatki na leki są w hierarchii potrzeb na pierwszym miejscu łącznie z wyżywieniem. Mają o wiele większe znaczenie niż wydatki na odzież, buty, garnki czy remonty w mieszkaniu. W ocenie skarżącego Sąd musi rozstrzygnąć czy osoba na zasiłku stałym powinna mieć przyznany zasiłek celowy na wykupienie niezbędnych leków ratujących życie i zdrowie w całości, co odpowiada – zdaniem skarżącego – art. 68 ust. 1 Konstytucji RP. Podniósł, że skoro jedynym źródłem dochodu skarżącego jest zasiłek stały w kwocie niższej od najniższej renty to organ nie może przerzucać na skarżącego nawet w części kosztu wykupu lekarstw, gdyż jest to minimalna kwota na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych podopiecznego. Przy czym pomoc taka dla osoby, która ma "[...]" lat i nie ma żadnych możliwości zarobkowych, musi być w całości wypłacona raz w miesiącu. Skarżący nie neguje przy tym stosowania zamienników leków, lecz lekarze nie zgadzają się na częste zmiany leków. Natomiast nieprzyznanie skarżącemu środków na zakup leków uniemożliwia mu stosowanie się do zaleceń lekarskich, a leki przepisywane przez lekarzy są potrzebne w celu niedopuszczenia do pogorszenia stanu zdrowia, a także w celu ratowania życia i zdrowia skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed tut. sądem w dniu 24 lutego 2015 r. skarżący wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie z Konstytucją zgodności treści art. 39 o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej jako: u.p.s.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Jednocześnie zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 3 ust. 4 powołanej ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Dlatego też nawet spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania osobie zainteresowanej żądanego świadczenia, ponieważ musi się ono mieścić w możliwościach finansowych ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenie pomocowe, a wysokość przyznanego świadczenia jest uzależniona od środków finansowych, jakimi dysponuje organ na pomoc społeczną. Wydana decyzja administracyjna nie jest więc decyzją związaną, lecz jest wydawana w granicach tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, to znaczy ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Należy przy tym podkreślić, iż uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może zostać przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zatem na określony cel i ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Przed wydaniem decyzji w sprawie zasiłku celowego organ pomocy społecznej obowiązany jest ustalić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej objętej wnioskiem, jest w świetle sytuacji życiowej beneficjenta rzeczywiście niezbędne, szczególnie uzasadnione i zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb wnioskodawcy, czyli zaspokojenia potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka, umożliwiających mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Konieczna jest ocena całokształtu sytuacji rodzinnej i majątkowej strony i dopiero po dokładnym ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzeba o szczególnym charakterze, która nie może być zaspokojona, w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, czyli wnioskowana pomoc jest niezbędna, organ może ją przyznać (ale nie musi), biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Oceny tej sytuacji dokonuje właściwy organ administracji publicznej w każdym indywidualnie rozpatrywanym przypadku. Ocena ta nie może być wynikiem przekonania organu, że rozstrzygnięcie sprawy zależy wyłącznie od jego uznania. Przyznanie lub odmowa przyznania pomocy może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia – zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy oparte jest o tak zwane uznanie administracyjne, organ obowiązany jest rozważyć oba wskazane w art. 7 k.p.a. interesy - słuszny interes strony i interes społeczny. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 1981 r. (SA 820/81, ONSA 1981, z. 1, poz. 57 z glosą J. Łętowskiego OSP 1982, z. 1-2, poz. 22) obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Można więc przyjąć, że z zasady tej wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2006, sygn. akt I OSK 777/05). Należy przy tym pamiętać, że przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku.

Należy również zaznaczyć, iż z treści przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organy administracji mają zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinny dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane. Organ pomocy społecznej sporządził wywiad środowiskowy w toku którego ustalono, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej, gdyż ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na okres do dnia 30 listopada 2014 r., natomiast jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, określonego ustawą o pomocy społecznej. Biorąc zatem pod uwagę, zarówno sytuację materialną skarżącego, jak również uwzględniając własne możliwości finansowe oraz konieczność zaspokojenia potrzeb także innych osób i rodzin występujących o przyznanie pomocy, organ udzielił skarżącemu wsparcia w postaci przyznania zasiłku celowego w kwocie 150 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków oraz odmówił przyznania zasiłku celowego w kwocie 300 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków.

Niewątpliwie sytuacja finansowa i życiowa skarżącego jest dość trudna, jednakże decyzja o przyznaniu skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku celowego znajduje oparcie w przepisach prawa. Skarżący kwestionuje wysokość przyznanego zasiłku, wskazując że udzielona pomoc jest zbyt mała. Należy jednak wyjaśnić, że nie jest to jedyna pomoc którą otrzymuje z organu pomocy społecznej. Z przekazanych akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący otrzymał w 2013 r. wsparcie w postaci zasiłków w łącznej kwocie 11.675,32 zł, a w okresie od stycznia do września 2014 r. uzyskał pomoc w łącznej kwocie 8272,49 zł, co miesięcznie daje kwotę 919,17 zł. Oprócz zasiłku stałego w wysokości 529 zł miesięcznie, skarżący otrzymywał zasiłki celowe, między innymi na zakup odzieży, opału, leków, żywności, a także na zaspokojenie innych potrzeb. Nie można jednak oczekiwać, iż świadczenia z pomocy społecznej staną się stałą i systematyczną formą wspomagania zainteresowanego i to w wysokości świadczeń przez niego oczekiwanych, gdyż pomoc społeczna realizowana w formie zasiłku celowego ma za zadanie jedynie wspomóc osoby potrzebujące wsparcia, a nie stanowić źródło regularnego dochodu.

Należy również zwrócić uwagę na okoliczność, że organ pomocy wykazał, iż przyznał skarżącemu takie świadczenie, biorąc pod uwagę sytuację bytowo-zdrowotną skarżącego, jego oczekiwania, a także możliwości finansowe organu. Przy czym w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji podano, ile podań o udzielenie pomoc wpłynęło od początku 2014 r. do dnia wydania decyzji przez ten organ. Podano także, że w budżecie na rok 2014 ponownie zmniejszono pulę środków finansowych przeznaczonych na przyznawanie i wypłacanie przez gminę zasiłków celowych. Zatem jak najbardziej uzasadnione jest twierdzenie organu, że nie był w stanie przyznać wsparcia w całej wnioskowanej kwocie z uwagi na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje i z uwagi na stale zwiększającą się liczbę osób i rodzin ubiegających się o przyznanie pomocy. Jeśli zaś organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego w większym rozmiarze, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak wskazano wyżej spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, której oczekuje. Zainteresowany musi liczyć się bowiem z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Jak już wskazano wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących wsparcia i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2012r., sygn. II SA/Po 393/12, dostępny CBOSA). Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza.

Należy również wskazać, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać pomoc społeczna może być przyznana (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2008r., sygn. I OSK 1910/07, wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2008r., sygn. I OSK 840/07, dostępne CBOSA). Tymczasem jak wynika z akt sprawy skarżący regularnie otrzymuje pomoc w postaci świadczeń pieniężnych w różnych wysokościach na różne cele. Nie może jednak oczekiwać, iż organ pomocy społecznej będzie zaspokajać wszystkie jego potrzeby w pełnym zakresie.

Wyjaśnić ponadto należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 września 2012 r. (sygn. akt II SA/Ol 338/12), na który powołuje się skarżący. Orzeczenie to zapadło w zupełnie innej sprawie, a zatem Sąd nie jest związany tym wyrokiem. Zdaniem składu orzekającego pogląd tam wyrażony ma charakter jednostkowy i nie można go odnieść do stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie. Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego, że przepisy Konstytucji RP gwarantują mu prawo do przyznawania świadczeń na zakup leków w pełnej, żądanej przez niego wysokości. Powoływane przez skarżącego przepisy Konstytucji określają jedynie ogólnie prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia. Jednak konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń z pomocy społecznej jest określona w ustawie o pomocy społecznej. Jak wskazano zaś wyżej zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami tej ustawy.

Ponadto, Sąd nie uwzględnił wniosku o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie z Konstytucją zgodności treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić bowiem należy, iż na podstawie art. 193 Konstytucji sąd może w każdej sprawie wystąpić z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego ale nie ma takiego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie, w przekonaniu sądu, nie ma potrzeby zwracania się z pytaniem prawnym do Trybunału, czy art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest zgodny z Konstytucją. Zwrócenie się z pytaniem prawnym jest uzasadnione tylko wówczas gdy istnieje wątpliwość co do zgodności z Konstytucją konkretnego przepisu ustawy. W niniejszej sprawie taka wątpliwość nie występuje. Sam skarżący zresztą nawet nie wyjaśnił na czym taka niezgodność miałaby polegać.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.