Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 236/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 43, 58
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości; 2. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta D. ustalił opłatę adiacencką z tytułu podziału nieruchomości zobowiązując solidarnie J. G. i Z. G. do jej uiszczenia.

Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania oraz ustawowym terminie do jego złożenia.

Decyzja została doręczona w dniu [...] r. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru zarówno decyzji kierowanej do J. G., jak też Z. G. widnieje, jako oznaczenie osoby odbierającej, nazwisko "G."

Pismem z dnia [...] r. Z, G, zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, iż od wielu lat mieszka i pracuje w Niemczech i nie był świadom prowadzenia przez organ postępowania w sprawie opłaty adiacenckiej. W mieszkaniu, w którym jest zameldowany zamieszkuje syn wraz z synową i to syn odebrał kierowaną do ojca decyzję. W dniu kiedy listonosz przyniósł tę decyzję zmarła matka Z. G. i syn był tak poruszony sytuacją, że nawet nie pamiętał potem, iż jakaś pocztę odbierał. Rodzinna tragedia spowodowała, iż sprawa skierowanej do odwołującego korespondencji została zapomniana i po jego przybyciu do Polski, w związku ze śmiercią matki, nikt mu tej korespondencji nie przekazał. Po pogrzebie wyjechał do [...]. Informacja o wydanej decyzji o opłacie adiacenckiej dotarła do odwołującego dopiero w dniu [...] r., kiedy to synowa zadzwoniła do [...], iż właśnie w tym dniu do domu, w którym jest stale zameldowany, przyszedł komornik. Nie wiedząc o co chodzi odwołujący skontaktował się niezwłocznie telefoniczne z komornikiem, który dopiero wyjaśnił mu całą sprawę. Dopiero teraz miał okazję zapoznać się z treścią decyzji o opłacie adiacenckiej i nie zgadza się z wysokością tej opłaty. Zgodnie z przedmiotową decyzją wzrost wartości nieruchomości z powodu jej podziału wynosi 150% i jest to, zdaniem Z. G., zbyt duża różnica w wartości. Chciałby zatem móc wnieść odwołanie.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium zaakceptowało twierdzenie odwołującego, iż to nie on lecz syn odebrał kierowaną do niego przesyłkę zawierającą decyzję w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Wskazało jednak, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak stwierdził sam wnoszący, od wielu lat mieszka on w [...]. Organ I instancji, prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie ustalił adres Z. R. na podstawie prowadzonej przez siebie ewidencji ludności. Według danych z tej ewidencji Z. G. jest zameldowany na pobyt stały - nadal - pod adresem ul. [...], w D., od [...] r. Zgodnie zaś z art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity; Dz. U. 2006 r., Nr 139, poz. 993; ze zm.) osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi gminy. Nadto decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej została odebrana przez syna Z. G. - co sam potwierdza w swoim piśnie - jako dorosłego domownika, zamieszkałego pod tym samym adresem, zgodnie z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dorosły domownik, potwierdzając odbiór decyzji, zobowiązuje się tym samym do doręczenia jej adresatowi. W tej sytuacji inne wydarzenia (np. pogrzeb w rodzinie) nie mogą być argumentem, usprawiedliwiającym brak takiego przekazania. Brak dopełnienia ustawowego obowiązku, wynikającego z wskazanego wyżej przepisu ustawy o ewidencji ludności nie może być argumentem, przemawiającym za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Składu Orzekającego Kolegium doręczenie decyzji zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Pismem z dnia [...] r. Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. postanowienie SKO w K. W uzasadnieniu skarżący podniósł te same argumenty, które sformułował we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia..

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zasługuje na uwzględnienie.

Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia, bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne. Stosownie do § 1 cytowanego artykułu przywrócenie terminu jest jednak możliwe jedynie wówczas gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W art. 58 § 1 i 2 k.p.a. ustanowione zostały zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie aby przywrócenie terminu do usunięcia braków podania było prawnie dopuszczalne. Należą do nich: uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez stronę wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przeszkody oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony podlegający ewentualnemu przywróceniu termin. W myśl powołanego przepisu przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne jeśli strona dopuściła się jakiegokolwiek niedbalstwa i jeśli w istocie mogła albo sama, albo poprzez domowników uzupełnić braki podania w terminie. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1781/99). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć więc tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA w Gdańsku z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00). Nadto przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu są zatem np. nieprawidłowe doręczenie pisma (wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2000 r., sygn. akt IV SA 2121/98), przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt SA 1072/00).

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić w tym miejscu należy, że odmawiając skarżącemu przewrócenia terminu do wniesienia odwołania organ II instancji poprawnie wskazał, iż zgodnie z art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi gminy. Bezspornym jest, iż skarżący, podnoszący, że od lat zamieszkuje w [...], obowiązkowi temu uchybił. W konsekwencji organ I instancji prawidłowo kierował pisma do Z. G. na adres zamieszania zgodnie z ewidencją ludności. Kolegium co do zasady poprawnie wskazało też, że skoro decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej została odebrana przez syna Z. G. jako dorosłego domownika, zamieszkałego pod tym samym adresem, zgodnie z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, to dorosły domownik, potwierdzając odbiór decyzji, zobowiązuje się tym samym do doręczenia jej adresatowi. W tej sytuacji inne wydarzenia (np. pogrzeb w rodzinie) nie mogą być argumentem, usprawiedliwiającym brak takiego przekazania.

Wypowiadając powyższe, co do zasady słuszne tezy, uszło jednak uwadze Kolegium, iż jeśli skarżący istotnie, jak podnosi, od lat zamieszkuje w [...], to zamieszkałego w jego dawnym mieszkaniu syna w żadnym razie nie można uznać za "domownika" w rozumieniu art. 43 k.p.a., niezależnie od tego czy adresat przesyłki dokonał zgodnie z prawem wymeldowania, czy też obowiązkowi temu uchybił. Jak bowiem podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie "domownikiem" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym – por. np. postanowienie NSA z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1421/10. Por też np. Grzegorz Łaszczyca: Komentarz do art.43 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX.

Niewątpliwym jest zaś, iż zamieszkały w Polsce syn z oczywistych względów nie może prowadzić wspólnego gospodarstwa domowego z zamieszkałym od lat w innym kraju ojcem. Nadto przepis art. 43 k.p.a. odnosi się do przypadków "nieobecności adresata", pod którym to pojęciem rozumie się nieobecności czasowe, krótkotrwałe, nie zaś zmianę miejsca zamieszkania lub też wyjazd na stałe do innej miejscowości lub za granicę. Podstawowym kryterium odróżniającym "czasową nieobecność" od innych sytuacji jest brak zerwania, chociażby przejściowo, więzi z dotychczasowym mieszkaniem jako ośrodkiem życia – por. G. Łaszczyca: Komentarz ... j.w. wraz z wskazaną tam dalszą literaturą.

W konsekwencji, o ile wieloletni pobyt skarżącego w [...] znajdzie potwierdzenie, to syn skarżącego, mylnie uznany przez doręczyciela za "domownika", nie był uprawniony do odbioru przesyłek kierowanych do skarżącego i winien był odmówić ich przyjęcia. Nieuprawnione działanie osoby podającej się za domownika i odbierającej przesyłki nie może jednak obciążać adresata i zezwalać na uznanie, iż doręczenie zastępcze było prawidłowe.

W ramach ponownego postępowania Kolegium ustali, biorąc pod uwagę powyższe wskazania, czy doręczenie zastępcze wysłanej przez organ I instancji decyzji było poprawne. W tym celu ustali, np. wzywając skarżącego do stosownego uprawdopodobnienia, czy istotnie skarżący od lat nie zamieszkuje w mieszkaniu, w którym jest zameldowany na pobyt stały, a przesyłkę, co wbrew twierdzeniom Kolegium jednoznacznie nie wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji, przyjął zamieszkały w lokalu syn. Wezwie także do uprawdopodobnienia, w drodze stosownych oświadczeń także syna skarżącego, iż przesyłka nie została skarżącemu przekazana, a o treści decyzji dowiedział się dopiero po [...] r. Potwierdzenie takich okoliczności prowadzić będzie bowiem do wniosku, iż doręczenie decyzji w dacie wskazanej przez organ w ogóle nie nastąpiło. Dopiero wówczas Kolegium w sposób zgodny z prawem rozpozna wniosek Z. G.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 zł orzeczono na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.