Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 166/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego /art. 260 par. 1 ustawy - PoPPSA/
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. sprzeciwu K. J. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 166/18 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. R.T.


UZASADNIENIE

K. J. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] wydaną w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt III 166/18 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania K. J. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, iż zarówno w oparciu o informacje o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy zawarte w załączonym do skargi urzędowym formularzu PPF, jak i o nadesłane, na wezwanie referendarza, dodatkowe informacje dokumentujące rzeczywistą sytuację stanu majątkowego strony, w szczególności z uwagi na ich niepełny, wybiórczy charakter, nie można stwierdzić, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz wskazał, iż pomimo deklarowanych niskich dochodów uzyskiwanych przez gospodarstwo domowe skarżącego, jest on w stanie regulować ciążące na nim zobowiązania cywilnoprawne, wynikające z faktu spłaty kredytów, a przedstawione przez stronę dokumenty dotyczące prowadzonych działalności gospodarczych( PHU [...] i Kawiarni [...]), w tym wysokość wykazywanych przychodów oraz podstaw opodatkowania w podatku VAT, nie pozwalają na uznanie, iż działalność ta jest generalnie nierentowna, nawet, jeżeli w ostatnich miesiącach przyniosła ona stratę. Uwzględnienia przedmiotowego wniosku, zdaniem referendarza, nie uzasadniał także, fakt zawieszenia przez skarżącego, z dniem 14 marca 2018 r. prowadzenia tej działalności, a więc już po fakcie wniesienia skargi do sądu, gdyż aktualnie mało dochodowa działalność gospodarcza nie przekreśla prawdopodobieństwa przynoszenia dochodu w przyszłości, a co za tym idzie nie zamyka stronie drogi powrotu do jej prowadzenia. Referendarz podkreślił także, że pomimo wezwania strona nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych ograniczając się jedynie do przedłożenia zaświadczeń bankowych na okoliczność posiadania rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego oraz kredytu odnawialnego.

Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł sprzeciw, w którym zarzucił naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz poczynienie błędnych ustaleń faktycznych prowadzących do nieuwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Uzasadniając pełnomocnik skarżącego wskazał, iż jego mocodawca działając z najwyższą starannością złożył przewidziane ustawą oświadczenie, na urzędowym formularzu PPF, przedstawiając w sposób wyczerpujący przedstawił swój stan rodzinny i majątkowy, który w jego ocenie przemawia za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wbrew stanowisku wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skarżący nie przedkłada ciążących na nim należności o charakterze cywilnoprawnym nad należności publicznoprawne. Przedmiotowy wniosek jest podyktowany złą kondycją finansową skarżącego, która mając na uwadze wielość spraw zawisłych przed sądem, nie pozwala na uiszczenie należnych kosztów sądowych bez istotnego uszczerbku dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. Tym samym w ocenie strony skarżącej niedokonanie przez referendarza sądowego wszechstronnej analizy przedłożonych do wniosku dokumentów, obrazujących sytuację rodzinną i majątkową skarżącego oraz jego rodziny, a w rezultacie odmowa przyznania prawa pomocy, stanowi naruszenie przysługującego stronie konstytucyjnego prawa do sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.

W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 §2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie K. J. wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Ponadto co istotne, zgodnie z treścią art. 252 §1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).

Z treści powyżej powołanych przepisów wynika zatem, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż kwestią sporną pozostaje w istocie prawidłowość przeprowadzonej przez referendarza sądowego oceny sytuacji majątkowej skarżącego, w następstwie której odmówiono mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Sądu ocena ta została przeprowadzona w sposób właściwy, w oparciu o całokształt informacji wskazanych przez stronę skarżącą. Jak wynika bowiem załączonego do skargi urzędowego formularza PPF skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami M. J. i H. J. Na miesięczny dochód tego gospodarstwa składają się: świadczenie emerytalne ojca skarżącego w wysokości około 1.300 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego w wysokości około 1.300 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego, nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, papierów wartościowych, czy wierzytelności. Matka skarżącego, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, posiada dom jednorodzinny (pół bliźniaka) i ze względu na orzeczone 45% kalectwa jest niezdolna do pracy zarobkowej oraz wymaga opieki. Skarżący posiada nadto zobowiązania finansowe, na które składają się raty zaciągniętego kredytu w wysokości około 600 zł miesięcznie oraz spłata karty kredytowej w wysokości około 250 zł miesięcznie.

Co istotne, z uwagi na konieczność uzupełnienia przedłożonych informacji na okoliczność rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza z dnia 28 lutego 2018 r. pełnomocnik strony został wezwany do nadesłania, w terminie 14 dni, poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za lata 2016-2017 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia odpisu deklaracji podatkowej VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy lub raportów skróconych okresowych (miesięcznych) dotyczących dochodów z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej za okres ostatnich sześciu miesięcy; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy – w szczególności z rachunku przypisanego do karty kredytowej wskazanej w formularzu "PPF"; przedstawienia zaświadczenia z banku(ów), w których skarżący zaciągnął wskazany we wniosku kredyt, z określeniem informacji o terminach i wysokości spłacanych rat; wyjaśnienia, czy skarżący jest właścicielem pojazdów mechanicznych, jeżeli tak to określenia ich marki, szacunkowej wartości i rocznika produkcji; złożenia dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez rodziców skarżącego dochodów z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych (np. kopii decyzji organu emerytalnego lub odpowiednio rentowego).

W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r., z którego wynikało, że osiągnął przychody w kwocie 135.204,47 zł, co przy wykazanych kosztach uzyskania przychodu 116.792,30 zł, dało dochód w kwocie 18.412,17 zł; przekazał PIT/B za rok 2017 dotyczący działalności PHU [...] deklaracje podatkowe VAT-7 dotyczące działalności PHU [...], z których wynikało, że podstawa opodatkowania w styczniu 2018 i grudniu 2017 r. wyniosła 0 zł, natomiast we wcześniejszych okresach wahała się od 0 do 3.400 zł.; deklaracje VAT-7 dotyczące działalności Kawiarni [...], której skarżący jest wspólnikiem, a które to deklaracje wskazywały podstawy opodatkowania od ok. 3.300 zł do ok. 6.100 zł w zależności do miesiąca. Skarżący nie przekazał natomiast żądanych przez referendarza informacji z wyciągów z kont bankowych. W tym zakresie przedłożył jedynie zaświadczenia banku, iż posiada odnawialny kredyt oraz rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, nie przekazując żadnych wyciągów z tych rachunków. W szczególności brak było wyciągów z rachunku przypisanego do karty kredytowej wskazanej w formularzu "PPF" oraz zaświadczenia z banku(ów), w których skarżący zaciągnął wskazany we wniosku kredyt, z określeniem informacji o terminach i wysokości spłacanych rat i tym czy skarżący raty te reguluje.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku strony skarżącej, referendarz sądowy w sposób prawidłowy dokonał oceny sytuacji majątkowej, w następstwie czego zasadnie odmówił przyznania K. J. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedstawionych przez stronę danych, co do sytuacji majątkowej skarżącego, nie wynika bowiem wysokość obciążeń finansowych skarżącego związanych z koniecznym utrzymaniem jego gospodarstwa domowego, prowadzonego wspólnie z rodzicami. Poza lakonicznym stwierdzeniem, iż osiąga bardzo niskie dochody oraz z uwagi na brak możliwości samodzielnego utrzymania się, jest zmuszony do zamieszkiwania z rodzicami, skarżący nie przedstawił informacji, wskazujących na zasadność jego wniosku. Ograniczył się jedynie do wskazania dochodów uzyskiwanych przez swojego ojca z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego oraz z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, która jak oświadczył nie przynosi dochodu. Przy czym podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż pomimo niewysokich, deklarowanych dochodów, skarżący jak oświadczył regularnie spłaca ciążące na nim zobowiązanie z tytułu zaciągniętych kredytów, w łącznej kwocie 850 zł miesięcznie. Nie przedstawił natomiast, pomimo wezwania, stanu i przepływu środków finansowych na rachunkach bankowych ograniczając się jedynie się jedynie do przedłożenia zaświadczeń bankowych na okoliczność posiadania rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego oraz kredytu odnawialnego. Za uwzględnieniem wniosku skarżącego nie przemawia także zdaniem Sądu przedłożona do akt sprawy dokumentacja dotycząca prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, w tym wykazanych przychodów oraz podstaw opodatkowania w podatku VAT, która jak słusznie zauważył referendarz sądowy, nie pozwala na stwierdzenie, iż jest ona nierentowna. W szczególności przemawiają za tym wykazane przez stronę kwoty osiągniętych przychodów oraz stanowiące podstawę do opodatkowania podatkiem VAT.

Bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje także argumentacja pełnomocnika skarżącego przedstawiona w uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu. Wbrew zawartemu tam stwierdzeniu rozpoznając wniosek skarżącego, starszy referendarz sądowy dokonał wszechstronnej analizy przedłożonej dokumentacji odnosząc się do jej treści, jak również wskazał na dokumenty, których pomimo żądania strona nie przedstawiła, a niewątpliwie znajdowały się one w jej posiadaniu. Tym samym nie można uznać, jak podnosi to pełnomocnik skarżącego, iż jego mocodawca składając przewidziane ustawą oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym działał z najwyższą starannością. Ponadto co istotne, w ocenie Sądu zawarta w uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu argumentacja stanowi jedynie ogólnikowe zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

Reasumując Sąd stwierdza, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić bowiem należy, iż stosownie do powołanych wcześniej przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające udzielenie prawa pomocy, w szczególności, że pozostaje w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Pamiętać również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Natomiast prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a orzekł jak w postanowieniu.

R.T.