Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 293/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust.1, art.3, art. 8 ust. 1, 3, 4, art. 36 pkt 1 lit. c, art.38, art. 41 pkt 1.
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy, z dnia 2 lipca 2013 r., o odmowie przyznania M. M. pomocy w formie zasiłku celowego i celowego specjalnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 6 października 2014 r. J. M., działająca w imieniu częściowo ubezwłasnowolnionego syna – M. M., zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży, obuwia wiosenno-letniego, bielizny osobistej, środków czystości i higieny osobistej, leków, a także artykułów spożywczych.

Organ I instancji przeprowadził wywiad z kuratorem wnioskodawcy oraz wysłuchał go, a także uzyskał informację z Domu Pomocy Społecznej w [...] co do potrzeb podopiecznego, zakresu zaspakajania potrzeb bytowych i wysokości środków finansowych zgromadzonych na koncie wnioskodawcy.

Decyzją z dnia 24 października 2014 r. nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, odmówił przyznania M. M. zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu zakup odzieży, obuwia, bielizny osobistej, środków czystości i higieny osobistej, leków i artykułów spożywczych. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 2, 8 ust. 1 i ust. 3, art. 39, art. 41, art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. nr 175, poz.182 – zwanej dalej ustawą). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że od dnia 14 września 2012 r. J. M. jest sądowym kuratorem syna M. M. oraz, że M. M. od dnia 4 marca 2013 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Dochód wnioskodawcy we wrześniu 2014 r. stanowił przyznany decyzją organu z dnia 15 maja 2014 r. zasiłek stały w wysokości 529 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 20 zł przyznany na okres od 1 września 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., co daje łącznie kwotę 549 zł. W tych okolicznościach organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania M. M. pomocy w formie zasiłku celowego, gdyż jego dochód w kwocie 549 zł jest wyższy niż kryterium dochodowe, które wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. W ocenie organu, w sprawie nie zachodzą także przesłanki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego, gdyż w DPS wnioskodawca ma zapewnione całodobowe wyżywienie, jest pod stałą opieką internistyczną oraz psychiatryczną lekarza. Ma on zapewnione przez placówkę bezpłatnie leki psychotropowe, usługi fryzjerskie dwa razy w tygodniu, a także pranie odzieży. Na koncie depozytowym strona posiada kwotę 337,28 zł. Wskazując na ustalony stan faktyczny oraz przepisy prawa stanowiące podstawę orzekania w sprawie organ uznał, że strona ma zaspokojone niezbędne potrzeby bytowe, a także posiada na koncie depozytowym kwotę, którą w razie konieczności może wykorzystać na zakup niezbędnych dla siebie rzeczy. W konkluzji uzasadnienia organ powołał cele pomocy społecznej i przytoczył analitykę rozdysponowania środków finansowych na wypłatę zasiłków okresowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji kurator wnioskodawcy J. M. zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego poprzez bezpodstawne pozbawienie ubezwłasnowolnionego M. M. prawa do świadczenia z ustawy o pomocy społecznej. Wskazując na powyższe wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, zastosowanie do niniejszej sprawy systemu nadzwyczajnego trybu postępowania, zobligowanie OPS w Nysie do doręczenia kompletnych akt osobowych wnioskodawcy, zasądzenie od OPS w Nysie na rzecz kuratora kosztów zastępstwa według norm przepisanych ustawą tytułem reprezentowania i sporządzania pism administracyjnych. W uzasadnieniu podniosła, że niedopuszczalne i nieetyczne jest uznanie przez organ, że skoro wnioskodawca ma zdeponowane określone środki, to może je przeznaczyć na zaspokojenie własnych potrzeb. Niedopuszczalne jest także sugerowanie, że na matce wnioskodawcy ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji gdy to nie rodzina wystąpiła o ubezwłasnowolnienie M. M.

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego, w tym art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy. Kolegium odnotowało również, że od 1 października 2012 r. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, stosownie do § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), zwanego dalej rozporządzeniem. Wskazało, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo ustalono, że M. M. od dnia 4 marca 2013 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...] oraz, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 529 zł oraz zasiłku okresowego w wysokości 20 zł. Łączny dochód strony, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. we wrześniu 2014 r. wynosił 549 zł i przekracza wysokości kryterium dochodowego ustalonego dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 542 zł. W ocenie Kolegium, M. M. nie spełnia zatem podstawowej przesłanki wymienionej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. uzyskiwania dochodu, który nie przekraczałby kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co ma ten skutek, iż strona nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku celowego. Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego pod kątem przyznania stronie zasiłku celowego specjalnego organ odwoławczy zważył, iż w sprawie nie wystąpiły szczególnie uzasadnione okoliczności, gdyż wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajania ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych pokrywa w całości dom pomocy społecznej. Organizuje on także pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz ponosi wydatki na niezbędne usługi pielęgnacyjne w zakresie wykraczającym poza uprawnienia wynikające z przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej. Nadto, zdaniem Kolegium, strona ma zgromadzone na koncie depozytowym środki finansowe w wysokości 337,28 zł, co powoduje, że jest w stanie samodzielnie zaspokoić zgłoszone potrzeby. Zauważył także organ odwoławczy, iż wnioskodawca jest objęty systematyczną pomocą, a organ dysponuje ograniczonym środkami finansowymi i winny one trafić do jak największej liczby osób potrzebujących wsparcia. Organ odniósł się nadto do zarzutów odwołania uznając je za niezasadne.

W skardze, reprezentujący działającego przez kuratora M. M. adwokat, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 38 ust. 4 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu ich wykładni funkcjonalnej i celowościowej i w konsekwencji wliczenie do dochodu skarżącego pełnej kwoty 20 zł zasiłku okresowego, co skutkowało ustaleniem, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; naruszenia prawa procesowego, a to art. 107 § 3 w zw. z art. 7, art. 8 , art. 9 , art. 80 i art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niedostateczne zapewnienie stronie udziału w postępowaniu, niepełne rozstrzygnięcie sprawy, niedostateczne wyjaśnienie okoliczności w czasie trwania postępowania administracyjnego, w tym brak informowania o stanie sprawy, jej rozstrzygnięciu o słuszny interes strony i obywatela oraz oparcie decyzji o wybiórczy materiał dowodowy bez uwzględnienia słusznego interesu strony. Pełnomocnik strony zawarł nadto w skardze wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uzasadnił go. W uzasadnieniu skargi dowodził, że organy wadliwie zinterpretowały przepis art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, gdyż wolą ustawodawcy było wyrównanie form pomocy i zasiłków do kryterium dochodowego. Stąd też przy uwzględnieniu wykładni językowej, funkcjonalnej i celowościowej przepisów przepisu art. 38 ust. 4 ustawy, art. 38 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 4 i art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy należało przyjąć w sprawie, iż wprawdzie do dochodu wlicza się wszystkie źródła bez względu na ich powstanie, z tym wyjątkiem, że kwotę zasiłku okresowego wlicza się jedynie do wysokości kwoty kryterium dochodowego, gdyż ustawodawca wykluczył możliwość przyznania zasiłku okresowego w kwocie, która doprowadziłaby do przekroczenia ustalonego kryterium dochodowego. Ustanawiając dolną granicę zasiłku okresowego na poziomie 20 zł przyjął fikcję prawną, że jeżeli w takiej sytuacji przekroczone zostanie kryterium dochodowe, to należy uznać, iż nie doszło do jego przekroczenia. Zatem organy błędnie ustaliły dochód skarżącego sumując kwotę zasiłku stałego oraz okresowego. Zdaniem skarżącego, art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi lex specialis w stosunku do art. 8 ust. 3 ustawy. W zaistniałej sytuacji organy nie mogą się powoływać, że nawet gdyby przyjęły, iż dochód skarżącego jest niższy, to i tak decyzja byłaby taka sama. Takie działanie organów przekracza uznanie administracyjne, które jest dozwolone jedynie w wypadku prawidłowego stosowania prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wskazując, że złożona skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, wniosło o odrzucenie skargi.

Postanowieniem z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II SO/Op 16/15 skarżącemu ustanowiono adwokata.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i celowego specjalnego.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu I instancji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana przez organ I instancji, odpowiadają przepisom prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), zwanej nadal ustawą. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego i specjalnego celowego (art. 36 pkt 1 lit. c ustawy). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Na gruncie powołanego przepisu zauważyć należy, że warunkiem przyznania tego świadczenia jest po pierwsze zaistnienie niezbędnej potrzeby bytowej, której wystąpienie wskazane zostało przez ustawodawcę w art. 39 ust. 2 ustawy jedynie przykładowo oraz spełnienie obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy. Powyższe oznacza, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej zmuszony będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód nie będzie niższy od ustawowego kryterium dochodowego. Niespełnienie wskazanego wymogu wyłącza bowiem przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. Odnosząc się do przesłanki kryterium dochodowego wskazać trzeba, że zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł.

Zaakcentowania wymaga także okoliczność, że ustawa precyzyjnie określa sposób ustalania przez organy dochodu osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8. W ust. 4 tego przepisu ustawodawca wskazał, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Z powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, iż w art. 8 ust. 4 ustawy ustawodawca enumeratywnie wskazał przychody, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy. Katalog przychodów określonych w tym przepisie ma charakter zamknięty, co oznacza, że organ administracji przyznający świadczenia nie ma żadnej swobody w zakresie ustalania dochodu osoby, w tym również wykraczania poza katalog przychodów w nim określonych i niezaliczenia do dochodu osoby samotnie gospodarującej minimalnej wysokości zasiłku okresowego, o której stanowi art. 38 ust. 4 ustawy, tj. 20 zł, a która to kwota powodowałby przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z regulacji zawartych w przepisie art. 38 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy jednoznacznie wynika, że ustawodawca określił wysokość zasiłku okresowego podając jego wysokość minimalną (art. 38 ust. 3 i ust. 4) oraz maksymalną (art. 38 ust. 2 ustawy). Organ nie może zatem przyznać stronie świadczenia w postaci zasiłku okresowego w kwocie niższej, a także wyższej niż to zostało określone w ustawie. Jednocześnie ustawodawca nie dokonał żadnych wyłączeń dotyczących nie zaliczania do dochodu minimalnej kwoty zasiłku okresowego bądź jego części, o której mowa w art. 38 ust. 4 ustawy. Tym samym, przy ustalaniu wysokości osiąganego przez stronę dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku organ nie jest uprawniony do zaliczenia do niego tylko takiej części kwoty zasiłku okresowego, która stanowi wyłącznie uzupełnienie brakującej części kwoty kryterium dochodowego. Zdaniem Sądu, przepisy określające zasady przyznawania zasiłku okresowego, w tym i dotyczące jego wysokości, nie stanowią przepisów lex specialis w stosunku do przepisu art. 8 ust. 3 ustawy, gdyż art. 38 ust. 4 ustawy określa minimalną wysokość zasiłku okresowego i nie łączy obowiązku przyznania tej minimalnej kwoty 20 zł, w przypadku spełnienia przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do zasiłku okresowego z art. 38 ust. 1 ustawy, z możliwością przekroczenia kryterium dochodowego. Ustawodawca poprzez wprowadzenie przepisu art. 38 ust. 4 ustawy nie wykluczył możliwość przyznania zasiłku okresowego w tej konkretnej sytuacji w kwocie, która doprowadziłaby do przekroczenia ustalonego kryterium dochodowego. Wobec powyższego uznać należało, że zasadnie organy obu instancji przyjęły, że skarżący nie jest uprawniony do uzyskania pomocy w postaci zasiłku celowego, gdyż jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie jest niższy niż kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej.

Ustalony w sprawie stan faktyczny uprawniał także przyjęcie, że po stronie skarżącego nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadniałby przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (art. 41 pkt 1 ustawy). Słusznie organ wskazał na fakt pobytu skarżącego w domu pomocy społecznej, w którym ma on zabezpieczone warunki bytowe, żywnościowe, higieniczne, dostęp do lekarzy i bezpłatnych leków przepisanych przez psychiatrę, objęcie go stałą pomocą oraz dysponowanie własnymi środkami finansowymi w kwocie 337, 28 zł. Mając zatem na uwadze cele pomocy społecznej, Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do przekroczenia zasad uznania administracyjnego. Organy oceniając żądanie przyznania zasiłku celowego i specjalnego celowego - o ile stwierdzą, że wnioskodawca spełnia kryterium wskazane w art. 39 i art. 41 ustawy - działają w granicach uznania administracyjnego. Orzekając w sprawie zasiłków, organy winny kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy i ustalając zasadność żądania wnioskodawcy zobowiązane są rozważyć potrzebę jego przyznania i możliwości strony zaspokojenia potrzeb z własnych środków oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizację zadań pomocowych. Świadczenie z pomocy społecznej winno być adekwatne do sytuacji i potrzeb wnioskodawcy oraz możliwości zaspokojenia tych potrzeb we własnym zakresie.

Wbrew zatem zarzutom skargi, przywołane uregulowania prawne uzasadniają stwierdzenie, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu skarżącego na kwotę 549 zł przyjmując, że składa się on z zasiłku okresowego w wysokości 20 zł oraz zasiłku stałego w wysokości 529 zł miesięcznie. Z art. 8 ust. 10 ustawy jednoznacznie wynika, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Prawidłowo także organy, stosując art. 8 ust. 3 ustawy, przyjęły dochód skarżącego z miesiąca września 2014 r., a więc miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie pomocy.

W ocenie Sądu, stwierdzić również trzeba, pomimo zarzutów skargi, że podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło po dokonaniu wnikliwych ustaleń co do okoliczności faktycznych, na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, przy czym rozstrzygnięcie podjęto po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wymaganego na mocy art. 106 ust. 4 ustawy. W postępowaniu tym ustalono zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącego. W tym celu zebrano konieczne dowody, m.in. w postaci wywiadu środowiskowego decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego i okresowego, uzyskania informacji z DPS w [...]. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozpoznania wniosku strony i podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego celowego. Nie zostały przy tym ujawnione jakiekolwiek okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ustalony stan faktyczny. Zaskarżone decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego znalazły oparcie w materiale dowodowym sprawy. Odnotowania także wymaga, że organ odwoławczy, stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a., odniósł się do zarzutu odwołania i zajął w tym zakresie trafne stanowisko.

W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., które uzasadniałoby uchylenie zapadłych rozstrzygnięć. Skarżący nie wskazał bowiem na żadne dowody, których zawnioskowanie i przeprowadzenie uniemożliwił mu brak zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ani też na braki, czy niedostatki w ustaleniach stanu faktycznego. Zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1099/13 – Lex nr 1658530).

Reasumując, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zgromadziły materiał dowody w zakresie umożliwiającym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i dokonały jego oceny zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Skarżący nie spełnił bowiem warunków do uzyskania zasiłku celowego, ponieważ jego dochód wynoszący 549 zł nie jest niższy niż kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 542 zł. Natomiast jak wskazano już wyżej, kryterium dochodowe jest przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia tego rodzaju, co oznacza, że jego niespełnienie pozbawia organ możliwości przyznania zasiłku okresowego, nawet jeżeli wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Zasiłek celowy specjalny zaś nie przysługuje skarżącemu, gdyż ma on zaspokojone potrzeby bytowe, socjalne oraz zdrowotne, w tym bezpłatne leki przepisane przez lekarza psychiatrę w domu pomocy społecznej, dysponuje własnymi, zgromadzonymi na koncie środkami finansowymi, z których jest w stanie zaspokoić potrzeby, o których zabezpieczenie wnioskował.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi orzeczono o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.