Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 252/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Wnioskiem z dnia 12 lutego 2020 r. E. M. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, strona) wystąpiła do organu pierwszej instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką I. H. , legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia 22 maja 2019 r., zaliczającym ją od dnia 17 kwietnia 2019 r. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (organ I instancji) odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką , ur. 10 marca 1940 r. Na skutek złożonego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia[..]. nr: [...]uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy tut. Kolegium stwierdziło, że istniejące luki w materiale dowodowym i wskazane przez Kolegium wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy nie pozwalają ustalić, czy charakter czynności opiekuńczych, jakich wymaga Irena Hempel wiąże się z koniecznością szczególnej dyspozycyjności opiekuna, czy też czynności opiekuńcze nie kolidują z ewentualnym podjęciem pracy przez stronę. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [..] r. nr: [...]organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Organ I instancji ponownie stwierdził zaistnienie w sprawie negatywnej przesłanki do uzyskania przez wnioskującą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wynikającej z brzmienia art. 17 ust. 1b ustawy daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Jednocześnie organ podniósł, że przesłankę, która wnioskująca w ocenie organu spełnia jest rezygnacja/niepodejmowanie pracy zarobkowej spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad niepełnosprawną matką. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt: K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] r. nr [....]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło zaprezentowane w odwołaniu przez stronę poglądy odnośnie zastosowania normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy. Stąd też w ocenie Kolegium nie może być mowy o uznaniu, że wnioskującej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na fakt, że ustalony stopień niepełnosprawności matki stwierdzony orzeczeniem z dnia 22 maja 2019 r. datuje się od 17 kwietnia 2019 r., a zatem w wieku 79 lat osoby wymagającej opieki, zaś daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Bezspornie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt: K 38/13 orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Niekwestionowane jest również i to, że powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1b ustawy nie został dotychczas znowelizowany ani uchylony. Zatem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych skutek powołanego wyroku Trybunału, w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Powyższe oznacza, iż w aktualnym stanie prawnym organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, o jakich mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części przepisu, która z dnia 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. W pozostałym zakresie organ odwoławczy podkreślił, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślono, że opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej. Pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielana bowiem wyłącznie w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy w ogólnym wymiarze czasu pracy, maksymalnie przez osiem godzin na dobę. Wykluczona jest zatem jakakolwiek aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego otrzymuje ona wsparcie w formie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym kontekście Kolegium wskazało, że przed wydaniem decyzji w sprawie organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające ukierunkowane na ustalenie zakresu sprawowanej opieki przez stronę nad niepełnosprawną matką. Przeprowadzono wywiad środowiskowy oraz przesłuchano w charakterze świadka matkę strony oraz przesłuchano stronę. Z przesłuchania strony w dniu 21 września 2020 r. wynika, że opieka nad niepełnosprawną matką rozpoczyna się przygotowywaniem śniadania i podaniem leków, następnie niepełnosprawna wymaga pomocy przy ubraniu się, czynnościach higienicznych, kolejno strona mierzy ciśnienie i poziom cukru matce. Opieka w dalszej kolejności polega na przygotowaniu i podaniu obiadu, kolacji, wykonywaniu czynności stricte domowych, tj. sprzątanie, prasowanie, zakupy itd.; strona pomaga mamie przy poruszaniu się, wspólnych spacerach, umawia wizyty lekarskie, wykupuje leki, rozmawia z lekarzami. Ponadto strona wspiera emocjonalnie matkę ze względu na fakt, iż w 2019 r. zmarł mąż niepełnosprawnej, z którym przeżyła 65 lat i występuje u niepełnosprawnej tęsknota, smutek, częste budzenie w nocy. Dla poprawy pamięci strona pomaga niepełnosprawnej w czytaniu oraz rozwiązywaniu krzyżówek. W związku z podnoszoną przez Kolegium kwestią wymagającą wyjaśnienia, kto matce zapewniał stałą i długotrwałą opiekę i pomoc w codziennym funkcjonowaniu w okresie, gdy według złożonych w sprawie dokumentów wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą przy ul. [...]w L. pod firmą: [...] (zgodnie z wydrukiem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, strona w dniu 23 października 2018 r. rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej i prowadziła do 25 lutego 2020 r.) strona wskazała, że pomimo założenia ww. działalności nigdy nie otworzyła restauracji i nie świadczyła pracy. Było to spowodowane stanem zdrowia ojca strony i matki. Jak podniosła strona, ojciec jej był po kilku wylewach, chorował na padaczkę i pogłębiającą się demencję starczą. W protokole z przesłuchania strony dodano, że wyraźnie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy przez stronę a opieką nad rodzicami. Ponadto wskazano, że obecnie stan zdrowia niepełnosprawnej pomimo wykonanej endoprotezoplastyki prawego stawu biodrowego, która miała miejsce w 2014 r. oraz operacji zaćmy obu oczu w 2007 r. nie poprawił się. W oświadczeniu złożonym 21 września 2020 r. strona dodała, że matka porusza się przy pomocy drugiej osoby, chodzika i rolatora, zaś aparat słuchowy, który nosi niepełnosprawna pozwala na lepszą komunikację. Do wskazanego oświadczenia strona załączyła również zawiadomienie Naczelnika US w L. z dnia 13 stycznia 2020 r., z którego wynika, że z dniem 13 stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wykreślił z urzędu z rejestru stronę jako podatnika VAT, ponadto wskazał, że od dnia 1 lipca 2019 r. strona zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej. Okoliczności podnoszone przez stronę zostały w trakcie przesłuchania matki w dniu 21 września 2020 r. potwierdzone. Z ustaleń przeprowadzonego w dniu 21 września 2020 r. wywiadu środowiskowego wynika, że niepełnosprawna matka strony mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką – skarżącą i jej mężem. Źródłem dochodu rodziny jest emerytura po zmarłym mężu niepełnosprawnej wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz renta chorobowa z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Ustalone zostało, że strona nie ma prawa do żadnych świadczeń oraz nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w PUP. Warunki mieszkaniowe, w jakich żyje niepełnosprawna są bardzo dobre (dom jednorodzinny). Ma ona swój pokój na parterze z dostępem do innych pomieszczeń. Aby niepełnosprawna mogła swobodnie poruszać się po domu strona zlikwidowała bariery - tj. progi pomiędzy pomieszczeniami i dostosowała łazienkę do niepełnosprawności matki. W podało dalej Kolegium , pracownik socjalny ustalił, że wnioskująca bardzo dobrze sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i czynnie bierze udział w procesie leczenia, pielęgnacji, opieki, rehabilitacji i wsparcia emocjonalnego mamy. W ocenie pracownika socjalnego istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Z ustaleń prawnika wynika również, że po opuszczeniu przez niepełnosprawną szpitala w kwietniu 2017 r., w którym przebywała w związku z przebytym zawałem mięśnia sercowego, opiekę nad matką sprawowała strona. Dodano, że wnioskująca zamierzała rozpocząć działalność gospodarczą (restaurację), lecz ze względu na stan zdrowia rodziców nie doszło do tego. W aktach sprawy znajduje się ponadto protokół sporządzony przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. na okoliczność przesłuchania w charakterze świadka syna niepełnosprawnej M. H. , zamieszkałego w C. Syn niepełnosprawnej oświadczył, że sam nie może sprawować opieki nad matką, z powodu jego sytuacji zawodowej, rodzinnej i mieszkaniowej. Dodał, że opiekę nad matką sprawuje siostra - wnioskodawczyni, zna jej zakres, tj. dotyczy codziennych czynności życiowych, opieki higienicznej oraz zapewnienia kontaktów z otoczeniem: instytucjami, placówkami opieki zdrowotnej. Podkreślił, że sytuacja finansowa matki jest dobra i w jego ocenie nie wymaga ona wsparcia w tej dziedzinie. Wobec ustalonego stanu faktycznego oraz zgromadzonych dowodów Kolegium uznało, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy nie podejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad matką. Organ odwoławczy doszedł do takiej konkluzji, nie kwestionując jednocześnie faktu, że niepełnosprawna matka strony z uwagi na posiadany stopień niepełnosprawności wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wskazał także z pełnym przekonaniem, że niepełnosprawna ma zapewnioną opiekę, jakiej w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji wymaga. Mając jednakże na uwadze rodzaj i czasokres czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu, Kolegium uznało, że sprawowana przez stronę opieka nad niepełnosprawną nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu odwoławczego przekonujące są te okoliczności podnoszone przez stronę, które wskazują na konieczność rezygnacji z podjęcia pracy z uwagi na ciężkie schorzenia ojca strony i sprawowaną opieką nad nim w 2019 r. Natomiast mając na uwadze charakter aktualnej opieki nad matką kolegium nie mogło podzielić tej oceny. Wskazano bowiem, że niepełnosprawna potrzebuje pomocy przy poruszaniu się, niemniej jednak potrafi poruszać się również przy pomocy chodzika, do czego strona przystosowała pomieszczenia domowe i zlikwidowała wszelkie bariery uniemożliwiające poruszanie się za jego pomocą. Skoro niepełnosprawna porusza się za pomocą takiego urządzenia rehabilitacyjnego, umożliwiającego poruszać się osobom z ograniczonymi możliwościami w tym zakresie, nie można przyjąć, że jest ona całkowicie zależna od strony i nie może przemieścić się z pokoju do toalety, czy kuchni. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego strona w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Zauważyć bowiem należy, że matka strony nie wymaga leczenia odleżyn, ran, nie wymaga pielęgnacji przetok czy stomii. Ponadto nie wymaga karmienia przez sondę, posiłki spożywa samodzielnie, nie używa cewnika, nie potrzebuje pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych oraz nie używa pampersów, czy też pieluchomajtek. Pomoc wnioskującej zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym. Nie można uznać, aby czynności takie jak: przygotowanie posiłków, pomiar ciśnienia, cukru, organizowanie wizyt u lekarza, okazywanie wsparcia emocjonalnego oraz pranie, sprzątnie, zakupy całkowicie uniemożliwiają stronie podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium dokonane przez organ I instancji ustalenia oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazały istnienia pozytywnej przesłanki wyrażonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a wykonywaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką , uniemożliwiając tym samym przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie wypełnia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem strony z przywołanej normy nie wynika aby opieka była całodobowa a jedynie ciągła i stała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast oceny wypełniania przez organy administracji tzw. poza systemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., w sprawie I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie są one obarczone wadami, skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Kontrolowane decyzje wydano bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano właściwe i prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. : Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) w celu opieki nad niepełnosprawną matką, ze względu na brak związku przyczynowo – skutkowego między sprawowaną przez skarżącą opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika bezspornie, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 22 maja 2019 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 kwietnia 2019 r. Z orzeczenia tego wynika, że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tej kwestii zatem zasadnie przyjęto, że matka skarżącej legitymuje się wymaganym do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami do opieki wyraźnie określonymi w art. 17 ust. 1 ustawy. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika także, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką w koniecznym zakresie i nie podejmuje zatrudnienia. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego, kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje zatem charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką, a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką rzeczywiście uniemożliwia stronie podjęcie zatrudnienia. Podstawę orzekania o przedmiotowym świadczeniu stanowi art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1)matce albo ojcu,

2)opiekunowi faktycznemu dziecka,

3)osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4)innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera zaś definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa, tak jak zasadnie wskazał organ odwoławczy nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała, lub długoterminowa. W istocie, z szeroko przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Ze wspomnianego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, w tym przypadku rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21). Jak wynika z ustaleń przeprowadzonego w dniu 21 września 2020 r. wywiadu środowiskowego, skarżąca i jej mąż zamieszkują wspólnie z matką. Źródłem dochodu rodziny jest emerytura po zmarłym mężu niepełnosprawnej wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz renta chorobowa z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Ustalone zostało, że strona nie ma prawa do żadnych świadczeń oraz nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w PUP. Warunki mieszkaniowe, w jakich żyje niepełnosprawna są bardzo dobre, dom jednorodzinny bez barier, własny pokój na parterze. Z przesłuchania strony w dniu 21 września 2020 r. wynika, że opieka nad niepełnosprawną matką rozpoczyna się przygotowywaniem śniadania i podaniem leków, następnie niepełnosprawna wymaga pomocy przy ubraniu się, czynnościach higienicznych, kolejno strona mierzy ciśnienie i poziom cukru matce. Opieka w dalszej kolejności polega na przygotowaniu i podaniu obiadu, kolacji, wykonywaniu czynności domowych, tj. sprzątanie, prasowanie, zakupy itd.; strona pomaga mamie przy poruszaniu się, wspólnych spacerach, umawia wizyty lekarskie, wykupuje leki, rozmawia z lekarzami. Ponadto, jak podano strona wspiera emocjonalnie matkę ze względu na fakt, że w 2019 r. zmarł mąż niepełnosprawnej, z którym przeżyła 65 lat. Wnioskodawczyni, jak ustalono dba także o kondycję intelektualną mamy pomagając pomaga niepełnosprawnej w czytaniu oraz rozwiązywaniu krzyżówek. W oświadczeniu złożonym 21 września 2020 r. strona dodała, że matka porusza się przy pomocy drugiej osoby, chodzika i rolatora, zaś aparat słuchowy, który nosi niepełnosprawna pozwala na lepszą komunikację. Do wskazanego oświadczenia strona załączyła również zawiadomienie Naczelnika US w L. z dnia 13 stycznia 2020 r., z którego wynika, że z dniem 13 stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wykreślił z urzędu z rejestru stronę jako podatnika VAT, ponadto wskazał, że od dnia 1 lipca 2019 r. strona zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej. Okoliczności podnoszone przez stronę zostały w trakcie przesłuchania matki w dniu 21 września 2020 r. potwierdzone. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Sądu należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Przedstawiony wyżej zakres sprawowanej opieki nie koliduje bowiem z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Niepełnosprawna potrzebuje pomocy przy poruszaniu się, niemniej jednak potrafi poruszać się również przy pomocy chodzika, do czego strona przystosowała pomieszczenia domowe i zlikwidowała wszelkie bariery uniemożliwiające poruszanie się za jego pomocą. Skoro niepełnosprawna porusza się za pomocą takiego urządzenia rehabilitacyjnego, umożliwiającego poruszać się osobom z ograniczonymi możliwościami w tym zakresie, nie można przyjąć, że jest ona całkowicie zależna od strony i nie może przemieścić się z pokoju do toalety, czy kuchni. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego strona w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Zauważyć bowiem należy, że matka strony nie wymaga leczenia odleżyn, ran, nie wymaga pielęgnacji przetok czy stomii. Ponadto nie wymaga karmienia przez sondę, posiłki spożywa samodzielnie, nie używa cewnika, nie potrzebuje pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych oraz nie używa pampersów, czy też pieluchomajtek. Pomoc wnioskującej zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym. Nie można uznać, aby czynności takie jak: przygotowanie posiłków, pomiar ciśnienia, cukru, organizowanie wizyt u lekarza, okazywanie wsparcia emocjonalnego oraz pranie, sprzątnie prasowanie czy zakupy całkowicie uniemożliwiają stronie podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Osobista opieka nad matką ogranicza się bowiem do pomocy w porannej i wieczornej toalecie, pomocy przy ubieraniu się, podawaniu posiłków i leków. Matka jest osobą sprawną intelektualnie, ma 81 lat, czyta i rozwiązuje krzyżówki wspólnie z wnioskodawczynią. Wnioskodawczyni dokonuje również pomiarów ciśnienia, poziomu cukru, umawia i wozi do lekarza mamę. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez stronę (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, uiszczanie opłat, odbieranie poczty) związane są z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą. Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dorosłego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad matką przez skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia 60 letniej wnioskodawczyni jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już definicji art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowania tylko przez część dnia. W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych stronie nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie była opieką wymagającą nie podejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.