Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 627/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136  ust3., art. 137 ust.1, art.140 ust1-3, art. 142, art. 216
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator (spr) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka –Duda WSA Ewa Rynczak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Krakowa na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 lutego 2011r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 sierpnia 2010 r. znak: [....] Starosta K. orzekł w punkcie I decyzji: o zwrocie działki nr nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] w K. w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. 29, l. kat. 30, l. kat. 31, l. kat. 32, b. gm. kat. [....] , na rzecz następujących osób: R.B. c. P. i W. w 271597/926904 częściach, J.B. s. A. i R. w 276022/926904 częściach, T.W. c. A. i R. w 319522/926904 częściach, B.W. c. K. i T. w 59763/926904 częściach. W punkcie II decyzji zobowiązał wskazane powyżej osoby do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 10 454,00 zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości, w tym R.B. - do zwrotu kwoty 3 063,00 zł, J.B. - do zwrotu kwoty 3 113,00 zł, T.W. - do zwrotu kwoty 3 604,00 zł, B.W. - do zwrotu kwoty 674,00 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1 - 3, art. 142, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości Skarb Państwa nabył w drodze umowy sprzedaży Rep. [....] zawartej w dniu 8 kwietnia 1968 r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod zazielenienie Parku Kultury i Wypoczynku. W dniu [....] 1997 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami działek podczas której ustalono, że część nieruchomości wnioskowanej do zwrotu stanowi teren porośnięty chwastami, z przebiegającym pod nim kolektorem, a część terenu została zajęta pod prowizorycznie ogrodzone ogródki warzywne bez stałych obiektów oraz, że znajduje się tam prowizoryczna droga gruntowa. W dniu 1 marca 2000 r. przeprowadzone zostały ponowne oględziny przedmiotowego terenu, które potwierdziły poprzednie ustalenia dotyczące sposobu zagospodarowania terenu objętego wnioskiem o zwrot. W treści protokołu teren opisano jako grunt porośnięty trawą i drzewami. Z kolei z treści pism Zarządu Gospodarki Komunalnej w K. z dnia [....] 2000 r., i z dnia [....] 2000 r. wynika, że działki objęte roszczeniem o zwrot, znajdujące się na obrzeżach Parku Kultury i Wypoczynku, w części zajęte zostały na ogródki działkowe, natomiast część działki nr [....] utrzymywana była jako "park" w zakresie koszenia i utrzymywania czystości, jednak nie było na niej żadnych obiektów stałych np. ławek, lamp, pomników, itp. Ponadto wskazano, iż Park Kultury i Wypoczynku nie miał wyznaczonych granic. Organ wyjaśnił, że na zlecenie Zarządu Gospodarki Komunalnej w K. opracowana została dokumentacja, w wyniku której wyznaczone zostały granice terenu "użytkowanego" jako Park Kultury i Wypoczynku. Granice wyznaczone powyższym opracowaniem oraz dotychczasowe ustalenia dokonane w sprawie były podstawą do zlecenia, przez organ prowadzący postępowanie, podziału działki nr [....] na działki: nr [....] i nr [....] , a działki nr [....] na działki: nr [....] i nr [....] . Powyższy podział został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 17 września 2001 r. W rezultacie za zbędne dla celu określonego w umowie sprzedaży z dnia[....] 1968 r. uznano jedynie" część wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej działkom: nr [....] , znajdującym się w granicach parcel: l. kat. 29, l. kat. 30, l. kat. 32, l. kat. 34 i l. kat. 35 b. gm. kat. [....] i ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 2 kwietnia 2003 r. orzeczono o ich zwrocie na rzecz spadkobierców poprzednich współwłaścicieli. W niniejszej sprawie organ stwierdził, iż pierwsze dwie przesłanki zwrotu zostały spełnione, bowiem wnioskodawcy są spadkobiercami poprzednich współwłaścicieli, a wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wymienionej w art. 216 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ wskazał, że pojął próby odszukania dokumentów stanowiących podstawę wywłaszczenia, lecz bez pozytywnego rezultatu. Dokumentów tych poszukiwano w Archiwum [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. , Archiwum Urzędu Miasta K. oraz w zbiorach archiwalnych pozostających w dyspozycji Zarządu Gospodarki Komunalnej w K. Odszukano jedynie załączniki graficzne pochodzące z lat: 1969 i 1974, na których przedstawiony został projektowany sposób zagospodarowania terenu przeznaczonego na Park Kultury i Wypoczynku (Park XXX - lecia). Z treści obu dokumentów wynika, że nieruchomości składające się z wyżej wymienionych parcel znalazła się w obszarze przeznaczonym pod zieleń publiczną – sektor wypoczynku biernego błonia. W dniu [....] 2009 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami, w trakcie której stwierdzono, że teren działki nr [....] , stanowi grunt porośnięty skoszoną trawą, a przy granicy południowej i zachodniej rosną drzewa liściaste. Wzdłuż granicy południowej przedmiotowej działki usytuowana jest asfaltowa alejka parkowa, a w narożniku południowo - zachodnim znajduje się część drogi utwardzonej kamieniem. Natomiast działka nr [....] , od strony zachodniej stanowi teren w części porośnięty trawą, chwastami, dalej w kierunku wschodnim usytuowana była część wyżej wymienionej drogi utwardzonej kamieniem, a w pozostałym zakresie teren stanowi grunt porośnięty trawą, oraz znajdowała się tam część wyasfaltowanej alejki. W dniu [....] 2009 r. zeznania mające potwierdzić sposób zagospodarowania nieruchomości złożyli J.B. , M.N. i E.M. . J.B. zeznał, że po dacie wywłaszczenia, czyli od 1968 r. na działkach objętych wnioskiem o zwrot nic się nie działo, stanowiły one zachwaszczony ugór, na którym rosły łopiany i samosiejki drzew. W latach 80-tych teren przedmiotowej nieruchomości porósł zachwaszczoną trawą, tak że nie można było już korzystać z drogi służebnej. Pierwsze prace związane z pielęgnacją tego terenu odbyły się dopiero w 1994 r. i były związane z koszeniem trawy, wycinaniem samosiejek drzew. M.N. zeznała, że nieruchomość od 1974 r. stanowiła teren nieuporządkowany, na którym rosły chaszcze, usytuowane były dzikie wysypiska śmieci. W latach siedemdziesiątych wybudowany został napowietrzny kolektor ciepłowniczy, ale teren w dalszym ciągu nie był uporządkowany tj. rosły na nim samosiejki drzew, niekoszona trawa oraz nadal wysypywane były śmieci. Na początku lat 90-tych przeprowadzony był remont kolektora i wówczas został on schowany pod ziemię tj. zasypany hałdami ziemi, ale teren w dalszym ciągu nie był wyplantowany, ani nie została zasiana trawa i nie był zagospodarowany na cel wywłaszczenia. Z kolei E.M. zeznała, że przedmiotowa nieruchomość porośnięta była wysoką nieskoszoną trawą, krzewami i chaszczami. W latach 70-tych kiedy rozpoczęto budowę kolektora ciepłowniczego teren został rozjeżdżony. W dalszym ciągu jednak rosła na nim niekoszona trawa i krzewy. W latach 90-tych był przeprowadzony remont kolektora ciepłowniczego, który został schowany pod ziemię, ale teren w dalszym ciągu był nieuporządkowany, tj. rosły na nim chwasty. Często niekoszona trawa była podpalana przez nieznane osoby i w związku z tym była konieczna interwencja straży pożarnej. Mając na uwadze powyższe, Starosta Krakowski stwierdził, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty w terminach zakreślonym art. 137 ust. 1 w pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zebrane w sprawie dowody wskazują bowiem, że pomimo upływu 42 lat od daty wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nie nastąpiło zagospodarowanie nieruchomości w części odpowiadającej działkom: nr [....] i nr [....] na cel określony w umowie sprzedaży tj. zazielenienie Parku Kultury i Wypoczynku. W związku z powyższym organ uznał, że spełniona została przesłanka zbędności wynikająca z przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prezydent Miasta K. podnosząc, że teren wnioskowany do zwrotu jest zadbany, zagospodarowany jako park, porośnięty trawą, która jest regularnie koszona. Ponadto, jak wskazał Starosta K. w swojej decyzji, teren ten znajduje się w obszarze przeznaczonym pod zieleń publiczną – błonia. Według definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego PWN błonie to duża przestrzeń, równina pokryta trawą, duże pastwisko, łąka. Stan nieruchomości wedle ustaleń poczynionych na rozprawach w dniu [....] 2000 r. i [....] 2009 r. odpowiada pojęciu "błonia", a zatem jest zgodny z przyjętym celem. Tym samym nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Ponadto działki nr [....] i nr [....] niemal w całości znajdują na terenie faktycznego użytkowania parku. W odwołaniu wskazano m.in. na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt. II SA/Kr 1118/08, z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt. II SA/Kr 421/09. W orzeczeniach tych wskazano, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie będzie możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Zdaniem Prezydenta Miasta K. ocena zbędności dokonana powinna być na dzień wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Decyzja z dnia 21 lutego 2011 r. znak: [....] Wojewoda [....] uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł w punkcie I decyzji o zwrocie działek nr [....] i nr [....] w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. 29, l. kat. 30, I. kat. 31,1. kat. 32, b. gm. kat. [....] , na rzecz następujących osób: R.B. c. P. i W. w 431081/1853808 częściach, J.B. s. A. i R. w 453206/1853808 częściach, T.W. c. A. i R. w 670706/1853808 częściach, B.W. c. K. i T. w 298815/1853808 częściach. W punkcie II decyzji orzekł o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie l do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 10 454,00 zł, odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości, a mianowicie: R.B. - do zwrotu kwoty 2 431,00 zł, J.B. - do zwrotu kwoty 2 556,00 zł, T.W. - do zwrotu kwoty 3 782,00 zł , B.W. - do zwrotu kwoty 1 685,00 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że podziela ocenę organu I instancji w zakresie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Z aktu notarialnego z dnia [....] 1968 r. jednoznacznie wynika bowiem, iż dawne parcele zostały nabyte przez Skarb Państwa na cel zazielenienia Parku Kultury i Wypoczynku. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Wojewoda [....] podniósł, że zazielenienie powinno wiązać się z konkretnymi zamierzonymi i realizowanymi przez człowieka działaniami oraz nakładami. Trudno mówić o zazielenieniu jakiegoś terenu w sytuacji gdy jest on pozostawiony bez opieki i nie są na nim wykonywane jakiekolwiek zorganizowane prace mające na celu urządzenie tej zieleni (jak choćby koszenie trawy, sadzenie krzewów czy drzew), w efekcie czego porasta on w sposób dziko rosnącą roślinnością. Organ zwrócił uwagę, że wszyscy świadkowie, którzy zostali przesłuchani zeznali zgodnie, że na wywłaszczonej nieruchomości od chwili jej przejęcie przez Skarb Państwa tj. od roku 1968 przez długi czas nie były podejmowane żadne zorganizowane działania. Z zeznań świadków wynika, że zorganizowane prace na tym terenie miały miejsce dopiero w latach 90-tych ubiegłego wieku, a więc po ponad 20 latach od chwili nabycia przedmiotowych parcel przez Skarb Państwa. W świetle przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozstrzygnięcie o zwrocie lub odmowie zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości powinno być każdorazowo poprzedzone ustaleniem, czy na tej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia jej wywłaszczenia (przejęcia) rozpoczęto lub nie rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia) oraz czy cel ten zrealizowano przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia. Dopiero dokonanie ustaleń w powyższym zakresie przez organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości umożliwia temu organowi rozstrzygnięcie o zwrocie lub o odmowie zwrotu nieruchomości. Natomiast ustalenia poczynione tylko w zakresie aktualnego stanu nieruchomości, a nie faktów podjęcia w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia prac związanych z realizacja celu wywłaszczenia oraz ich zrealizowania przed upływem lat 10 od tej daty, nie dają organom wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji w kwestii zwrotu nieruchomości lub jego odmowy. Z przeprowadzonego przez Starostę [....] postępowania dowodowego wynika, iż dawne parcele l. kat. 29, l. kat. 30, l. kat. 31, l. kat. 32, stały się zbędne na cel na jaki zostały nabyte umową sprzedaży z dnia [....] 1968 r. tj. na zazielenienie, gdyż w okresie 7-10 lat od tego momentu nie były na nich przeprowadzone żadne działania w celu realizacji tego celu. Organ podniósł także, że pogląd Prezydenta Miasta K. , mówiące o tym, że nie podlegają zwrotowi nieruchomości na których cel został zrealizowany bez względu na moment realizacji tego celu, został zakwestionowany zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 1 października 2010r. sygn. akt I OSK 1612/09) jak i przez doktrynę prawniczą. Jednocześnie Wojewoda [....] wyjaśnił, że Starosta [....] wydając swoją decyzję błędnie ustalił wysokość udziałów, w jakich współwłaścicielami wywłaszczonych parcel byli K.B. oraz A.B. Z treści aktu notarialnego z dnia [....] 1968 r. wyraźnie bowiem wynika, iż w chwili nabycia w/w nieruchomości przez Skarb Państwa, były one przedmiotem współwłasności K.B. w 5/8 cz. oraz A.B. w 3/8 cz. Jakkolwiek bowiem po zmarłym J.B. faktycznie w/w osoby dziedziczyły w tym zakresie w wysokości wskazanej przez organ I instancji, to przecież nie był on jedynym właścicielem wywłaszczanych nieruchomości, lecz współwłaścicielem razem z K.B. po połowie. Tym samym, już w chwili gdy żył jeszcze J.B. , K.B. dysponowała udziałem w ich współwłasności w wysokości 1/2 cz. Wobec powyższego koniecznym było uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie w pełni zgodne ze stanem faktycznym.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Prezydent Miasta K. zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię, naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skarżący zarzucił, że Wojewoda [....] oparł tezę o zbędności nieruchomości wyłącznie na zeznaniach świadków. Analiza tych zeznań wskazuje, że nie są to dowody jednoznaczne ani wyczerpujące. E.M. zeznała bowiem, że chodziła z psem po terenie objętym wnioskiem, co wskazuje, że był to ogólnie dostępny teren zielony. Przywołuje ona także remont kolektora ciepłowniczego, położonego na przedmiotowej działce, co budzi wątpliwości ponieważ na działkach nr [....] i nr [....] brak jest takiego kolektora. Również z zeznań M.N. nie wynikają żadne precyzyjne informacje, co do tego kiedy i w jaki sposób zagospodarowano działki objęte wnioskiem. Także zeznania J.B. są zbyt pobieżne by wysnuć z nich dalej idące wnioski. Skarżący podniósł dalej, że celem wywłaszczenia wskazanym w umowie z dnia [....] 1968 r. było zazielenienie Parku Kultury i Wypoczynku. W istocie więc chodziło o uczynienie z tego terenu stanowiącego uprzednio rolę, powszechnie dostępnego terenu zielnego. Z niczego nie wynika natomiast, że na terenie tym miały być prowadzone jakieś szczególne inwestycje. Jednocześnie Starosta K. w swojej decyzji wskazał, że zgodnie z załącznikami graficznymi dotyczącymi projektowanego sposobu zagospodarowania terenu przeznaczonego pod Park Kultury i Wypoczynku pochodzącymi z lat 1969 i 1974 nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot znajdowała się na obszarze przeznaczonym pod zieleń publiczną – błonia. Ustalony stan zagospodarowania działek nr [....] i nr [....] potwierdza jednoznacznie, iż odpowiadał on pojęciu "błonia". Tym samym nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest żądanie zwrotu nieruchomości (tj. działki nr 44/26 i nr 44/23) wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 przesądza natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przepis art. 216 wskazanej ustawy mówi z kolei, że jeżeli wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na podstawnie wskazanych w tymże przepisie aktów prawnych przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomości stosuje się odpowiednio.

W niniejszej sprawie wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w trybie wymienionej w art. 216 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z treścią aktu notarialnego – umowy sprzedaży zawartej w dniu [....] 1968 r. pomiędzy Skarbem Państwa, a ówczesnymi właścicielami nieruchomości, celem wywłaszczenia było przeznaczenie nieruchomości na zazielenienie Parku Kultury i Wypoczynku. Jak wskazano powyżej, jedną z przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz uprawnionej osoby jest zbędność tej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Podstawową okolicznością, jaką organ administracji publicznej powinien zbadać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zatem, to czy cel na który nieruchomość została wywłaszczona został faktycznie zrealizowany oraz kiedy do jego realizacji doszło.

W rozpatrywanej sprawie spór dotyczący powyższej kwestii tj. tego czy cel wywłaszczenia został zrealizowany sprowadza się do tego, czy zazielenienie terenu powinno wiązać się z podejmowaniem konkretnych działań ludzkich czy też nie oraz czy zrealizowanie celu po upływie okresów wskazanych w art. 137 ust. 1 wyklucza zwrot nieruchomości. Odnosząc się do pierwszej kwestii, sąd podziela stanowisko organów administracji, że realizacja wskazanego celu wywłaszczenia powinna wiązać się z podejmowaniem konkretnych, zamierzonych czynności związanych z pielęgnacją zieleni, choćby takich jak koszenie trawy, wytyczenie alejek, sadzenie drzew. Zdaniem sądu dziko rosnąca roślinność na wywłaszczonej nieruchomości nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia. O jego realizacji można by mówić jedynie w przypadku gdyby zieleń ta została "urządzona" i była pielęgnowana. O braku podejmowania jakichkolwiek działań związanych z urządzaniem zieleni świadczą zeznania świadków tj. J.B. , M.N. i E.M. przedstawione szczegółowo w decyzji organu I instancji. Zeznania te są w ocenie sądu spójnie, wiarygodne i nie w żadnym punkcie się nie wykluczają. Z zeznań tych wynika w sposób jednoznaczny, że po dacie wywłaszczenia (w okresie od 1968 r. do 1978 r.) przedmiotowy teren był nieuporządkowany, zachwaszczony, porośnięty dziko rosnącą roślinnością (drzewami samosiejkami), trawa nie była koszona. Zaznaczyć przy tym należy, że M.N. zeznała, że w latach 70-tych został wybudowany kolektor ciepłowniczy, ale teren w dalszym ciągu był nieuporządkowany. E.M. zeznała z kolei że, na początku lat 90-tych przeprowadzony został remont kolektora, który został wówczas schowany pod ziemię, ale teren w dalszym ciągu nie był zagospodarowany i ciężko było przez ten teren przejść. Pierwsza alejka na przedmiotowym terenie powstała w latach 90-tych. W złożonej skardze, Prezydent Miasta K. stwierdził, że zeznania świadków nie są jednoznaczne, ani wyczerpujące, o czym świadczyć ma m.in. to, że E.M. i M.N. zeznały, iż na przedmiotowym terenie znajdował się kolektor ciepłowniczy, podczas gdy na działkach nr [....] i nr [....] , zdaniem Prezydenta, takiego kolektora nie ma. Odnosząc się do powyższego zarzutu sąd zwraca uwagę, że po pierwsze niniejsza sprawa dotyczy zwrotu działek nr [....] i nr [....] - a zatem tylko niewielkiej części nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na podstawie umowy z [....] 1968 r. Zeznania zaś świadków (podobnie jak i inne wskazane wyżej dowody) wykazują jedynie, iż przedmiotowy kolektor znajdował się na nieruchomości wywłaszczonej - a nie na tych konkretnych działkach które są przedmiotem niniejszego postępowania. Po drugie Prezydent Miasta K. w swoje decyzji z dnia 26 lutego 2001r. znak: [....] (orzekającej o zwrocie działki nr [....] i odmowie zwrotu działki....) sam stwierdził, że na działce nr [....] obr. [....] usytuowany jest kolektor ciepłowniczy. Zgodnie natomiast z operatem z dnia [....] 2011 r. działka nr [....] podzieliła się na działki nr nr [....] . Z kolei operatem z dnia [....] 2005 r. działka nr [....] podzieliła się na działki nr [....] i nr [....]. Również w znajdującym się w aktach niniejszej sprawy protokole z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [....] listopada 1997 r. w sprawie dotyczącej zwrotu działek nr nr [....] i nr [....] mowa jest o tym, że na nieruchomości znajduje się kolektor. Zarzut strony skarżącej uznać zatem należy za nieuzasadniony. Zdaniem sądu zaznania świadków, a także protokoły z rozpraw administracyjnych stanowią dowody przeprowadzone prawidłowo i również prawidłowo przez organ prowadzący postępowanie ocenione. Z dowodów tych wynika jednoznacznie, że w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w niniejszej sprawie jest to okres od 1968 r. do 1978 r.) na wnioskowanym do zwrotu ternie nie podejmowano żadnych czynności związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Tymczasem przepis art. 137 ust. 1 powołanej ustawy posługuje się pojęciami: "nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia" (pkt 1) oraz "cel ten nie został zrealizowany" (pkt 2). Z powyższego wynika jednoznacznie, że realizacja celu wywłaszczenia musi pociągać za sobą podjęcie pewnych czynności.

Sąd nie podziela również poglądu zaprezentowanego w skardze, że nieruchomość nie podlega zwrotowi w przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, nawet jeśli stało się to po upływie 10 lat od momentu wywłaszczenia. Taka wykładnia art. 137 ust. 1 ustawy jest, zdaniem sądu, contra legem. Przepisy art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami muszą być interpretowane i stosowane ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych tam treści oraz z poszanowaniem zasad wynikających ze wskazanych przepisów Konstytucji RP (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 235/10). Ewentualne ustalenie zatem przez organy prowadzące postępowanie, że zrealizowanie celu wywłaszczenia nastąpiło po upływie terminów określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostaje okolicznością bez znaczenie i w żadnym razie nie wyklucza możliwości uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. W konsekwencji pozwala na zwrot wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje ugruntowany pogląd, że przez pojęcie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy należy rozumieć sytuację faktyczną, w której od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna upłynął 10-letni okres i w tym okresie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Stosowanie tego przepisu związane jest zatem z niezrealizowaniem celu wywłaszczenia w określonym terminie od uostatecznienia się decyzji o wywłaszczeniu (...). Przyjęcie innego rozumienia tego przepisu tj. dopuszczenie realizacji celu wywłaszczenia po upływie ustawowych terminów wypaczałoby w ogóle potrzebę ich ustanawiania w drodze ustawowej i tym samym sens art. 137 omawianej ustawy (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1125/10).

Zdaniem sądu nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a. Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły jednoznacznie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, w szczególności cel wywłaszczenia i stan zagospodarowania nieruchomości w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast to, czy tak ustalony stan faktyczny odpowiada definicji zbędności na cel wywłaszczenia nie stanowi elementu stanu faktycznego, lecz jest elementem wykładni prawa materialnego. Także zgłoszony w skardze zarzut, iż nieuporządkowany teren zielony (teren porośnięty chwastami, dziko rosnącymi krzewami i drzewami) podpowiada słownikowej definicji błoń, nas którą powołuje się strona skarżąca, jest bezzasadny. Zdaniem sądu definicja przytoczona przez skarżącego w żaden sposób nie przylega do stanu nieruchomości który odpowiada ustaleniom stanu faktycznego. Dziko rosnące rośliny (jak wynika z zeznań świadka J.B. – które w pewnym, czasie wręcz uniemożliwiały poruszanie się po tym terenie) to z całą pewnością nie duża otwarta przestrzeń porośnięta trawą, pastwisko czy łąka.

Zaznaczyć należy również, że zgodnie z treścią art. 140 ustawy w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. W oparciu o powyższe regulacje organ zobowiązał zatem następców prawnych poprzednich właścicieli do zwrotu do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 10 454,00 zł. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Mając na uwadze powyższe, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).