Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SAB/Kr 145/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: stwierdzono bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 58, art. 119, art. 151, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. H. K. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Prądnik Biały w Krakowie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego l. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do wydania aktu administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego; II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. odrzuca skargę w zakresie stwierdzenia bezczynności Wojewody; IV. oddala wniosek o wymierzenie Wojewodzie grzywny; V. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej K. H. K. sumę pieniężną w wysokości 7500 (siedem tysięcy pięćset) złotych; VI. zasądza od Wojewody skarżącej K. H. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga skarżącej K. H. K. na bezczynność Wojewody dotyczącą stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez B. (B. G., B.) L. (poprzednio K.) z domu S.

Skarżąca podniosła, że po bezskutecznym ponagleniu organu, wnosi o stwierdzenie, iż w zaskarżanym postępowaniu doszło do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania a także, iż bezczynność lub przewlekłość postępowania nastąpiły z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Nadto skarżąca wniosła o:

- zobowiązanie organu do bezzwłocznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji;

- wymierzenie organowi grzywny - na zasadzie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.- w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2019, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, czyli grzywny 24 590,85 złotych (liczonej według wzoru 4918,17 złotych x 5);

- przyznanie od organu na rzecz skarżącej - na zasadzie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. - sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2019, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, tj. 24 590,85 złotych, (przeliczonej według wzoru 4918,17 złotych x 5);

- zasądzenie od organu, na rzecz skarżącej, zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

Na uzasadnienie żądań skarżąca podniosła, że decyzją z dnia 10 maja 2013 r. - ostateczną z dniem 31 maja 2013 r. - zakończono postępowanie w sprawie [...], potwierdzające posiadanie obywatelstwa polskiego przez B. G. K.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. Prokuratura Okręgowa zwróciła się o wypożyczenie akt sprawy, a następnie pismem z 6 sierpnia 2015 r. o weryfikację powyższej decyzji, wobec - bliżej niesprecyzowanych - wątpliwości.

O ile rezultat postępowania dla sytuacji prawnej skarżącej (i jej majątku w Polsce) był i jest indyferentny, o tyle istotne - na przestrzeni lat - było zakończenie postępowania w rozsądnym terminie. W ocenie skarżącej "polecone"

nierozpoznawanie sprawy przez Wojewodę powoduje ciągle wskazywanie organów państwowych na "niepewność" zawartych niegdyś przez skarżącą kontraktów sprzedaży nieruchomości. Pomimo, że dla stanu prawnego nieruchomości żadnego znaczenia nie ma i nie miało obywatelstwo B. L. (B. G. K.), to włączanie się Prokuratury do szeregu spraw skarżącej z argumentacją o braku obywatelstwa B. L. (czyli jej poprzedniczki prawnej), powodowało komplikacje postępowań oraz istotne przewłoki, wobec badania zasadności (bezzasadności) podawania tejże okoliczności.

Skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie sprawy jest niezliczony już raz przesuwane w terminie, a sprawy oczywiście nie rozpoznano ani w terminie ustawowym, ani też w terminie rozsądnym. Organ nie podejmuje - już od bardzo dawna (terminu liczonego w latach) - żadnych czynności merytorycznych, ograniczając się li tylko do pozorowania ciągłego prowadzenia sprawy. Skarżąca podkreśliła, że ciężkim jest oszacowanie realnej szkody poniesionej w związku z bezprawnymi działaniami organu przez skarżącą, jednak właśnie temu celowi - czyli zadośćuczynieniu skarżącej według uznania Sądu za niezgodne z prawem działania administracji - służyć ma instytucja sumy pieniężnej z art. 149 § 2 p.p.s.a.

Zdaniem skarżącej jedynie maksymalna wysokość sumy pieniężnej może spełniać swoje cele prewencyjne względem organu, bowiem zasadnicze rozpoznawanie sprawy od 2012 r. (bez przyznania maksymalnej rekompensaty), godzi nie tylko w interes skarżącej, ale i dobre imię państwa i wizerunek całości władzy państwowej.

W piśmie procesowym z dnia z 17 sierpnia 2020 r. skarżąca w związku z wydaniem przez Wojewodę 22 lipca 2020 r. decyzji w przedmiotowej sprawie, wskazała, iż zobowiązanie organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe, w pozostałej części podtrzymując skargę.

W piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2020 r. skarżąca podniosła, że żąda stwierdzenia zaistnienia zarówno bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, wskazując, że w sprawie zaistniały obie formy bezprawnego procedowania. Skarżąca cofnęła natomiast skargę w zakresie żądania zobowiązania organu do bezzwłocznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji, gdyż zobowiązanie do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że pismem z 17 sierpnia 2020 r. skarżąca w związku z wydaniem przez Wojewodę 22 lipca 2020 r. decyzji w przedmiotowej sprawie, wskazała, iż zobowiązanie organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe, w pozostałej części podtrzymując skargę. Zdaniem organu skarga nie jest zasadna. Organ wskazał, że w dniu 8 maja 2012 r., A. W. (wówczas Kancelaria Prawna Adwokaci Radcowie prawni s.c. A. W. & J. L., [...] K., ul. [...]) - działając jako pełnomocnik B. K. - wystąpił do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez zmarłą matkę wnioskodawcy – B. L., poprzednio K. z domu S.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego (w toku którego - na skutek śmierci B. K. - prawa strony nabyła córka wymienionego, tj. K. H. K., reprezentowana również przez A. W.), Wojewoda wydał w dniu 10 maja 2013 r. decyzję nr [...], stwierdzającą, że - według jego oceny stanu faktycznego – B. (B. G., B.) L. (K.) z domu S., córka B. i H. (H., H.) z domu B. (B.), urodzona 31 marca 1907 r. w K., ostatnio zamieszkała w K., ul. [...], zmarła 6 czerwca 1991 r. w J. - do daty zgonu posiadała obywatelstwo polskie na podstawie art. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn. Dz. U z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.). Decyzja została doręczona pełnomocnikowi wnioskodawczyni 16 maja 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy) i stała się ostateczna 31 maja 2013 r.

Pismem z 22 kwietnia 2015 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej (wówczas Wydział VI do Spraw Przestępczości Gospodarczej) zwrócił się o wypożyczenie akt przedmiotowej sprawy, do służbowego wykorzystania. Dokumentację udostępniono przy piśmie [...] z 30 kwietnia 2015 r. W dniu 6 sierpnia 2015 r. pozyskano natomiast informację o zasadności zweryfikowania rozstrzygnięcia wydanego w przedmiotowej sprawie, z uwagi na wątpliwości, czy zgromadzony materiał dowodowy w pełni odzwierciedlał stan faktyczny stanowiący podstawę wydania decyzji Wojewody Nr [...] z 10 maja 2013 r.

W zaistniałej sytuacji postanowieniem Nr [...]z 19 sierpnia 2015 r. Wojewoda - działając na podstawie art. 147 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 oraz art. 150 § 1 k.p.a. - wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego do daty zgonu przez B. (B. G., B.) L. (K.) z domu S. Pismem z 25 listopada 2015 r. (data wpływu: 27 listopada 2015 r.) udział we wznowionym postępowaniu - na zasadzie art. 183 § 1 k.p.a. - zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej (wówczas: Wydział II Postępowania Sądowego, Dział do Spraw Cywilnych, Administracyjnych i Nieletnich), wnosząc m.in. o doręczanie odpisów zawiadomień i wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

W ramach wszystkich podjętych czynności oraz przy współpracy z Prokuraturą Okręgową, tylko w toku wznowionego postępowania pozyskano materiał liczący ok. 1200 kart, co wraz z materiałem zgromadzonym przed wydaniem decyzji ostatecznej z 10 maja 2013 r. stanowi łącznie ponad 1400 kart. Po dokonaniu wnikliwej analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego decyzją z 22 lipca 2020 r. Wojewoda uchylił własną decyzję z 10 maja 2013 r., stwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego do daty zgonu przez B. (B. G., B.) L. (K.) z domu S. i jednocześnie orzekł o odmowie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez wymienioną do daty zgonu, obszernie opisując w uzasadnieniu motywy swojego rozstrzygnięcia.

Przed wydaniem wskazanej decyzji pismem z 10 lipca 2020 r. (data wpływu do organu 15 lipca 2020 r.) K. H. K. zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ponagleniem w przedmiotowej sprawie - w trybie art. 37 k.p.a. W opisanym stanie faktycznym, na mocy postanowienia Nr [..] z 30 lipca 2020 r., organ wyższego stopnia stwierdził bezzasadność ponaglenia skarżącej.

Jakkolwiek zwrotne potwierdzenie odbioru wydanej w sprawie decyzji Wojewody Nr [...] z 22 lipca 2020 r. nie wpłynęło jeszcze do organu, to z informacji dostępnych na stronie operatora pocztowego wynika, iż została ona doręczona pełnomocnikowi K. H. K. 31 lipca 2020 r. Fakt doręczenia rozstrzygnięcia potwierdza również wniesienie przez skarżącą odwołania do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji za pośrednictwem Wojewody (pismo z 10 sierpnia 2020 r., data wpływu do organu 13 sierpnia 2020 r.).

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że wyjaśnienia wymaga, że podstawą wszczęcia w dniu 8 maja 2012 r. postępowania w przedmiocie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez zmarłą B. L. (poprzednio K.) z domu S., które było prowadzone przez Wojewodę w trybie zwykłym, był przepis art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.; zwanej dalej "ustawą z 1962 r."). Stanowił on, że posiadanie i utratę obywatelstwa polskiego stwierdza wojewoda. Jakkolwiek 15 sierpnia 2012 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (wówczas Dz.U. z 2012 r., poz. 161, a obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 347), to jednak odesłanie zawarte w art. 66 tej ustawy nie pozostawiało wątpliwości, że postępowania wszczęte w oparciu o przepisy ustawy z 1962 r. i niezakończone przed wejściem w życie nowej ustawy toczą się na podstawie przepisów dotychczasowych. W praktyce stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego lub jego utraty pod rządami ustawy z 1962 r. następowało (tak jak i obecnie) w drodze decyzji administracyjnej, mającej charakter deklaratoryjny i będącej w istocie oświadczeniem właściwego organu, tj. wojewody, z którego wynika, że według jego oceny stanu faktycznego i prawnego osoba, której sprawa dotyczy, posiada lub nie posiada obywatelstwo polskie.

Tego rodzaju sprawy - w tym również sprawa niniejsza - należą do spraw szczególnie skomplikowanych. Czynności prowadzone w trakcie postępowania wyjaśniającego mają bowiem na celu ustalenie w pierwszej kolejności czy dana osoba nabyła obywatelstwo polskie, a następnie czy nie utraciła go do dnia wydania decyzji lub wskazanej daty z okresu jej życia. Należy przy tym brać pod uwagę, że dla ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są przepisy obowiązujące w chwili zaistnienia zdarzenia (lub czynności) wywierające skutek w postaci nabycia lub utraty obywatelstwa polskiego.

Po wydaniu w sprawie ostatecznej decyzji z 10 maja 2013 r. przedmiotowe postępowanie zostało 19 sierpnia 2015 r. wznowione z urzędu. W świetle wątpliwości zasygnalizowanych przez Prokuraturę Okręgową, tj. po pierwsze - pojawiającej się w materiale dowodowym rozbieżności w zakresie daty urodzenia B. (B. G., B.) L. (k.) z domu S., tj. 31 marca 1907 r. (tak m.in. w akcie urodzenia) oraz 31 marca 1912 (tak w akcie II małżeństwa jak również w izraelskim akcie zgonu), a po drugie - zgromadzonych w toku postępowania informacji na temat drugiego męża wymienionej – I. L. oraz ich wpływu na jej własny status obywatelski, uznano bowiem, że wznowienie postępowania w istocie jest niezbędne dla weryfikacji wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Uwzględniając zatem fakt, że przy ocenie statusu obywatelstwa zmarłej B. L. należało w praktyce brać pod uwagę przepisy regulujące przesłanki nabycia oraz utraty obywatelstwa polskiego określone kolejno:

- ustawą z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R.P. Nr 7, poz. 44), zwaną dalej: "ustawą z 1920 r." (okres obowiązywania: od 31 stycznia 1920 r. do 18 stycznia 1951 r.);

- ustawą z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25), zwaną dalej "ustawą z 1951 r." (okres obowiązywania: od 19 stycznia 1951 r. do 21 sierpnia 1962 r.);

- ustawą z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.), zwaną dalej "ustawą z 1962 r." (okres obowiązywania od 22 sierpnia 1962 r. do 14 sierpnia 2012 r.

Po wznowieniu postępowania organ podejmował szereg czynności wyjaśniających, pod kątem uszczegółowienia i weryfikacji ustaleń poczynionych przed wydaniem decyzji ostatecznej z 10 maja 2013 r. Były to niewątpliwie działania czasochłonne i długotrwałe, tym bardziej, że niezależnie od kwestii dotyczących tożsamości osoby, której sprawa dotyczy, jak również statusu obywatelskiego jej drugiego męża - w toku postępowania powstały także dodatkowe wątpliwości co do autentyczności jednego z kluczowych w sprawie dokumentów, tj. izraelskiego aktu zgonu B. L. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że niektóre z podejmowanych przez organ działań - mających na celu wyjaśnienie tych wątpliwości - bądź nie przyniosły oczekiwanego rezultatu, bądź stały się możliwe do zrealizowania dopiero przy współpracy z Prokuraturą Okręgową (poszukiwania izraelskiego aktu zgonu B. L., realizacja odezwy prokuratora do władz B. o udostępnienie dokumentów w ramach pomocy prawnej), a - niezależnie od tego - oczekiwanie na ich rezultat było znacznie rozciągnięte w czasie.

Organ wskazał, że po zebraniu materiału dowodowego zobligowany był do przeprowadzenia jego gruntownej analizy. Wobec faktu, że sprawa toczyła się w szczególnym trybie wznowienia postępowania, chodziło bowiem o ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, jak również ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. To zaś wymagało szczególnej skrupulatności organu i pociągało za sobą konieczność zwiększenia nakładów pracy niezbędnej dla merytorycznego załatwienia sprawy. Jakkolwiek - z opisanych względów - analiza stanu faktycznego i prawnego była rozciągnięta w czasie, to jednak organ nie milczał - zawiadamiając każdorazowo strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy - z podaniem przyczyn takiego stanu rzeczy. W zgodzie z zasadą informacji, w ostatnim zawiadomieniu z 30 czerwca 2020 r. wskazano ponadto, że w myśl przepisu art. 15 zzs ust. 1 pkt 6) ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), bieg terminów w postępowaniach administracyjnych uległ zawieszeniu na okres stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID- 19 - w okresie od 14 marca do 23 maja 2020 r. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że w kierowanych do stron zawiadomieniach nie ujmowano informacji o treści art. 37 k.p.a., dającego możliwość złożenia ponaglenia, gdyż przepis ten (a tym samym konieczność podawania tej informacji) obowiązuje dopiero od 1 czerwca 2017 r. Wtedy to weszła bowiem w życie stosowna nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego, wprowadzona przepisami ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017 r. poz. 935). Na mocy przepisu art. 16 tej regulacji do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia niniejszej ustawy (tj. przez 1 czerwca 2017 r.) - a zatem w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie - stosuje się przepisy ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu dotychczasowym.

Kończąca postępowanie przed organem I instancji decyzja została wydana 22 lipca 2020 r. - po dokonaniu wszystkich niezbędnych ustaleń. Organ odwoławczy wskazał na niezależne od organu okoliczności obiektywne, które nie pozostały bez wpływu na sprawność załatwienia niniejszej sprawy. Przez okres jej trwania, postępowania dotyczące potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego (cechujące się - jak już wskazano - skomplikowanym charakterem) nie były bowiem jedynymi, załatwianymi w Oddziale Obywatelstwa i Nadzoru Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., który funkcjonował do końca kwietnia 2020 r. Do merytorycznych zadań Oddziału należało również załatwianie spraw dotyczących nadania obywatelstwa polskiego (w drodze postanowienia Prezydenta RP), nabycia obywatelstwa polskiego (w drodze decyzji wojewody), przyznania świadczenia pieniężnego dla posiadaczy Karty Polaka osiedlających się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uznania za repatrianta i repatriacji. Niezależnie od powyższego Oddział załatwiał także sprawy związane z nadzorem nad realizacją zadań zleconych z zakresu spraw obywatelskich. Pracownicy, jako organ II instancji, rozpatrywali więc odwołania od decyzji organów gmin i kierowników urzędów stanu cywilnego oraz ponaglenia w sprawach prowadzonych przez te organy, wydawali opinie oraz interpretacje dla organów gmin, dotyczące stosowania przepisów prawa, przeprowadzali kontrole w jednostkach samorządu terytorialnego. Do zadań Oddziału należało także planowanie i rozliczanie kwot dotacji celowych z budżetu państwa, tj. dotacji przyznawanych jednostkom samorządu terytorialnego na realizację zadań zleconych z zakresu spraw obywatelskich (rejestracja stanu cywilnego, ewidencja ludności oraz dowody osobiste), a także dotacji z rezerwy celowej "Pomoc dla Repatriantów". Oddział nadzorował również około 1030 tłumaczy przysięgłych z terenu województwa m. W ramach nadzoru przeprowadzanych zaś było kilkadziesiąt postępowań kontrolnych w ciągu roku, mających ocenić prawidłowość i rzetelność prowadzenia repertorium. Przedstawiony zakres działania wymuszał wielozadaniowość każdego z pracowników (bez możliwości ścisłej specjalizacji) oraz nieustanne działanie pod presją czasu. Dodatkowym i znaczącym obciążeniem były czynności trudno mierzalne (bieżąca obsługa klientów, czynności administracyjno-biurowe o charakterze czysto technicznym). Z uwagi specyfikę realizowanych zadań oraz ich wielość i złożoność, częstym zmianom podlegała również sytuacja kadrowa w Oddziale.

Zdaniem organu czynności w niniejszej sprawie podejmowane były obiektywnie i realnie, a obowiązek wyczerpującego ustalenia skomplikowanego stanu faktycznego, jak również zbadania stanu prawnego sprawy realizowany był w możliwy sposób, wynikający z opisanych okoliczności, na powstanie których organ nie miał wpływu.

Organ wniósł także o oddalenie wniosku skarżącej o ukaranie organu karą grzywny i zasądzenie sumy pieniężnej, gdyż w ocenie organu - w opisanych okolicznościach sprawy - nie występują ku temu przesłanki. Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że bezczynność (przewlekłość) miała miejsce, organ wnosi o stwierdzenie, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Uzasadniając wniosek organ podniósł, że nie było jego intencją odwlekanie załatwienia sprawy lub niechęć do jej załatwienia. Wydłużenie określonego w przepisach postępowania administracyjnego terminu wydania rozstrzygnięcia nie było zaś - w świetle przedstawionych okoliczności - pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Przedstawione problemy organizacyjne i kadrowe, jakkolwiek organu nie usprawiedliwiają, to jednak są bez wątpienia obiektywnymi trudnościami, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie kwalifikowanego naruszenia prawa oraz powinny mieć wpływ na ocenę zasadności nałożenia na organ grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że Sąd powinien skargę na bezczynność oddalić, jeżeli stwierdzi, że organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast okoliczność wydania aktu lub podjęcia czynności po wniesieniu skargi powoduje, że bezprzedmiotowe jest orzekanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, ale uwzględnienie skargi może wówczas polegać na stwierdzeniu, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo naruszenie prawa nie było rażące (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 roku, sygn. akt II OSK 2966/17, dostępny w bazie orzeczeń CBOSA). Sąd mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 p.p.s.a. powinien odnieść się do całości sprawy, orzekając zarówno w zakresie bezczynności i/lub przewlekłości postępowania, jak i dokonując oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa oraz rozważając, czy zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej.

Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a." uzyskując odmienny znaczeniowo sens. Bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej, niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Należy wskazać, że pojęcie przewlekłości jest pojęciem nieco szerszym, gdyż przewlekłość to nie tylko długotrwała bezczynność, lecz również sytuacja, w której organ przykładowo mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., I GSK 631/20, CBOSA).

W stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie organ prowadzący postępowanie wydał w dniu 19 sierpnia 2015 r. postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez zmarłą B. (B. G., B.) L. (K.) z domu S. zakończonego decyzją Wojewody Nr [...] z dnia 10 maja 2013 r., ostateczną z dniem 31 maja 2013 r.

W dniu 14 września 2015 r. A. W. zapoznał się z aktami sprawy i przedłożył posiadane dokumenty udostępnione przez Archiwum Narodowe w K. (wykaz dokumentów znajduje się na k. 46, II tom akt administracyjnych).

Pismem z dnia 5 października 2015 r. organ zwrócił się do Ambasady RP w B. Wydział Konsularny o pomoc w odszukaniu informacji i dokumentów dotyczących B. G. (ew. B. lub B.) L. (K.) z domu S. oraz jej męża I. (I. I.) L. (k. 49, II tom akt). Odpowiedź na powyższe pismo została udzielona w dniu 8 października 2015 r. (k. 51, II tam akt).

Pismami z dnia 15 października 2015 r. organ zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w N. o pomoc w odszukaniu aktu małżeństwa pomiędzy I. L. a S. K.,(k. 54, II tom akt; odpowiedzi udzielono 23 października 2015 r., zaświadczając, że brak jest danych o zawarciu małżeństwa, k. 62, II tom akt), do Urzędu Stanu Cywilnego w K. o pomoc w odnalezieniu aktu zgonu I. K. (k. 55, II tom akt; odpowiedzi udzielono 22 października 2015 r., przesyłając akt zgonu, k. 60, II tom akt).

Pismem z 19 października 2015 r. poinformowano skarżącą (działającą przez pełnomocnika A. W.) o stanie sprawy i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia – do 19 grudnia 2015 r. (k. 56, II tom akt).

Pismem z dnia 20 października 2015 r. organ zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w K. o przesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów z zasobów Wydziału Konsularnego Ambasady RP w B. O posiadaniu tych dokumentów przez Prokuraturę organ został poinformowany pismem z dnia 8 października 2015 r. (k. 51, II tam akt). Odpowiedź została udzielona 13 listopada 2015 r. (k. 102, II tom akt) i 17 listopada 2015 r. (k. 107, II tom akt). Kolejne dokumenty zostały przekazane przez Prokuraturę w ślad za pismem z 28 stycznia 2016 r. (k. 193, II tom akt).

Pismem z dnia 12 listopada 2015 r. organ ponownie zwrócił się do Ambasady RP w B. Wydział Konsularny o pomoc w odszukaniu informacji i dokumentów dotyczących B. G. (ew. B. lub B.) L. (K.) z domu S. oraz jej męża I.(I. I.) L. (k. 89, II tom akt). Odpowiedzi udzielono pismem z 20 listopada 2015 r. (k. 192, II tom akt).

Pismem z tej samej daty organ zwrócił się do Ambasady RPw T. Wydział Konsularny o pomoc i pośrednictwo w uzyskaniu u właściwych władz krajowych dokumentów dotyczących B. G. (ew. B. lub B.) L. (K.) z domu S. (k. 91, II tom akt). Odpowiedzi udzielono pismem z 30 listopada 2015 r., wskazując dane niezbędne dla załatwienia wniosku (k. 165, II tom akt). Organ ustosunkował się do treści pisma kolejnym pismem z dnia 8 grudnia 2015 r. (k. 189, II tom akt). Następnie pismami z 18 marca 2016 r. i 20 czerwca 2016 r. organ zwrócił się z zapytaniem o stan załatwienia sprawy (k. 625, III tom akt, k. 881, III tom akt). Pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. organ został poinformowany, że w sprawie brak postępów (k. 894, III tom akt). Pismem z 19 października 2016 r. organ zwrócił się po raz kolejny z zapytaniem o stan załatwienia sprawy (k. 943, III tom akt). Pismem z dnia 26 października 2016 r. organ został poinformowany, że w sprawie brak postępów (k. 948, III tom akt).

Pismami z tej samej daty organ zwrócił się do Archiwum Narodowego w K. o pomoc w odnalezieniu i udostępnieniu dokumentów z akt Sądu Grodzkiego dotyczących postępowania w sprawie stwierdzenia zgonu I. K. oraz postępowania spadkowego po nim (k. 94, II tom akt) oraz o pomoc w odszukaniu aktu urodzenia I. K., nadesłanie uwierzytelnionej kopii wniosku o wydanie dowodu osobistego dla B. G. K. i kopii kwestionariusza "Fragebogen" z 1940 r. dla B. K. (k. 98, II tom akt). Odpowiedzi udzielono pismami z dnia 20 listopada 2015 r. (k. 120, II tom akt) i z dnia 24 listopada 2015 r. (k. 130, II tom akt).

Pismem z tej samej daty organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w K. Oddział w O. o udostępnienie uwierzytelnionych kopii archiwalnych dokumentów potwierdzających fakt zamieszkiwania L. D. S. (k. 96, II tom akt). Odpowiedzi udzielono pismem z 3 grudnia 2015 r. (k. 214, II tom akt).

Nadto w tej samej dacie organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącej A. W. o podanie informacji i przedłożenie dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem. Odpowiedź została udzielona pismem z 30 listopada 2015 r. ( k. 168, II tom akt), zostały również przesłane dokumenty (wykaz k. 185, II tom akt).

Pismami z dnia 17 listopada 2015 r. organ zwrócił się do Konsulatu Generalnego RP w N. o pomoc w odszukaniu informacji i dokumentów dotyczących B. G. (ew. B. lub B.) L. (K.) z domu S. oraz jej męża I. (I. I.) L. (k. 103, II tom akt; odpowiedzi udzielono pismem z 19 listopada 2015 r., wskazując na braki, które należy uzupełnić celem uzyskania informacji; organ zareagował na powyższe pismem z dnia 21 grudnia 2015 r., odpowiedź nadeszła w piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r., k. 281, II tom akt; akt zgonu I. L. został nadesłany 5 lutego 2016 r.; pismami z 18 marca 2016 r. i 20 czerwca 2016 r. organ zwrócił się z zapytaniem o stan załatwienia sprawy) oraz do Konsulatu Generalnego RP we L. o pomoc w odszukaniu informacji i dokumentów dotyczących I. (I. I.) L. (k. 105, II tom akt). Odpowiedzi udzielono pismem z 28 grudnia 2015 r., data wpływu 29 stycznia 2016 r. (k. 287, II tom akt).

Konsulat Generalny RP w N. nadesłał dokumenty potwierdzające przyjęcie obywatelstwa amerykańskiego przez B. L. i I. L. 11 lipca 2016 r. (k. 906, III tom akt).

Pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. organ zwrócił się do Konsulatu Generalnego RP w N. o udzielenie dodatkowych informacji w związku z tym, że nie udało się odnaleźć aktu zgonu B. L. (k. 964, III tom akt). Odpowiedź została udzielona w dniu 21 grudnia 2016 r. (k. 969, III tom akt), po czym do 7 stycznia 2017 r. trwała wymiana korespondencji (e-mail). Kolejny raz o wyjaśnienie organ zwrócił się pismem z 19 stycznia 2017 r. (k. 977, III tom akt). Odpowiedzi udzielono w dniu 22 lutego 2017 r. K. 984, III tom akt) w postaci e-mail. Organ pismem z 21 kwietnia 2017 r. zwrócił się o nadesłanie odpowiedzi pocztą tradycyjną i w języku polskim (k. 988, III tom akt). Odpowiedź została przesłana 4 maja 2017 r.

Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. zgłosił udział w sprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej.

Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego o informacje o postępowaniu sygn. akt [...] oraz o nadesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w powyższych aktach. Odpowiedź została udzielona w piśmie z 19 stycznia 2016 r. (k. 285, II tom akt).

Pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącej A. W. o podanie informacji i przedłożenie dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem. Poinformowano również o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 marca 2015 r. Odpowiedzi na powyższe udzielono pismami z dnia 10 stycznia 2016 r. (k. 246, II tom akt, wykaz dokumentów k. 276 akt) i 15 stycznia 2016 r. (k. 268, II tom akt; wykaz dokumentów k. 277, II tom akt).

W dniu 3 lutego 2016 r. został przesłuchany w charakterze strony pełnomocnik skarżącej adw. A. W.

W dniu 4 lutego 2016 r. zostało przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej wydane zarządzenie w przedmiocie udostępnienia akt sprawy.

Pismem z dnia 8 lutego 2016 r. organ zwrócił się do Prokuratury Okręgowej o wydanie uwierzytelnionych kopii z akt postępowań sądowych. Dokumenty zostały przesłane 15 lutego 2016 r. (k. 339, II tom akt). Opis ustaleń dokonanych przez organ na podstawie powyższych dokumentów znajduje się na k. 608, II tom akt.

Pismem z dnia 10 lutego 2016 r. organ zwrócił się do Archiwum Narodowego o pomoc w odnalezieniu i udostępnienie uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt Sądu Grodzkiego (k. 332, II tom akt), odpowiedzi udzielono pismem z dnia 22 lutego 2016 r. (k. 610, II tom akt).

Pismem z dnia 18 marca 2016 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta Wydział Organizacji i Nadzoru Referat Archiwum o pomoc w odnalezieniu informacji dotyczących I. L. Odpowiedzi udzielono pismem z dnia 23 marca 2016 r. (k. 633, III tom akt).

Pismem z 21 października 2016 r. organ zwrócił się do Prokuratury Okręgowej o udostępnienie kopii uwierzytelnionych dokumentów. Pismem z 25 listopada 2016 r. udzielono odpowiedzi, jednocześnie informując, że Prokuratura nie uzyskała wnioskowanych danych z Konsulatu RP w T., jak również w dalszym ciągu oczekuje na realizację czynności zleconych w ramach międzynarodowej pomocy prawnej przez władze belgijskie.

Prokuratura Okręgowa pismem z 20 marca 2018 r. (k. 1008, III tom akt) poinformowała organ, że w dalszym ciągu oczekuje na realizację odezwy skierowanej do władz belgijskich o wykonanie czynności w ramach pomocy prawnej.

Materiały stanowiące realizację wyżej wymienionej odezwy zostały przekazane organowi przez Prokuraturę Okręgową 6 czerwca 2018 r. (k. 1012, III tom akt). W dniu 9 lipca 2018 r. Prokuratura Okręgowa przekazała organowi kopię opinii z zakresu badania pisma ręcznego i podpisów z 11.09.2016 r. oraz kopię opinii z zakresu badania dokumentów z 18.04.2018 r. (k. 1165, III tom akt).

Kolejny raz o informację o stanie sprawy organ zwrócił się pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. (k. 976, III tom akt). Pismem z dnia 20 stycznia 2017 r. organ ponowił prośbę o udostępnienie uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt postępowania sygn. [...]. Kolejny raz prośbę o wydanie kopii dokumentów organ skierował w pismach z 21 czerwca 2017 r. (k. 999, III tom akt) i 19 stycznia 2018 r. (k. 1001, III tom akt).

W dniu 7 sierpnia 2018 r. Prokuratura Okręgowa przekazała organowi uwierzytelnioną kopię oryginału aktu zgonu uzyskaną za pośrednictwem Wydziału Konsularnego RP w T. (k. 1194, III tom akt).

Pismem z dnia 18 marca 2016 r., w którym opisano stan sprawy, organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącej A. W. o podanie informacji, na jakim etapie znajdują się dotychczasowe poszukiwania dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem. Poinformowano również o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 czerwca 2016 r. Odpowiedź została udzielona w pismach z 10 kwietnia 2016 r. (k. 638, III tom akt), 20 kwietnia 2016 r. (k. 642, III tom akt), 28 kwietnia 2016 r. (k. 651, III tom akt), 6 czerwca 2016 r. (k. 658, III tom akt).

W dniu 31 maja 2016 r. organ dokonał czynności polegającej na przeglądzie dokumentacji udostępnionej przez Prokuraturę Okręgową (notatka urzędowa k. 657, III tom akt). Uwierzytelnione kopie dokumentów zostały przesłane 17 czerwca 2016 r. (k. 665, III tom akt).

Pismem z dnia 20 czerwca 2016 r., w którym opisano stan sprawy, organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącej A. W. o podanie informacji, na jakim etapie znajdują się dotychczasowe poszukiwania dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem. Poinformowano również o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 października 2016 r. Odpowiedź na powyższe pismo została udzielona w dniu 5 lipca 2016 r. (pismem z 28 czerwca 2016 r., k. 901, III tom akt) oraz pismem z 16 sierpnia 2016 r. (k. 917, III tom akt).

Pismem z dnia 19 października 2016 r., w którym opisano stan sprawy, organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącej A. W. o ustosunkowanie się do treści tego pisma. Poinformowano również o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 stycznia 2017 r. Odpowiedzi na pismo udzielono w piśmie z 7 listopada 2016 r. (k. 951, III tom akt).

Pismem z dnia 19 stycznia 2017 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 30 marca 2017 r. (k. 979, III tom akt). Na pismo to pełnomocnik skarżącej odpowiedział pismem z 13 lutego 2017 r. (k. 982, III tom akt).

Pismem z dnia 20 marca 2017 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 20 czerwca 2017 r. (k. 987, III tom akt). Organ poinformował, że oczekuje na wyniki niezakończonych czynności wyjaśniających prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową

.

Pismem z dnia 20 czerwca 2017 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 20 września 2017 r. (k. 998, III tom akt). Organ poinformował, że oczekuje na wyniki niezakończonych czynności wyjaśniających prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową.

Pismem z dnia 20 września 2017 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 stycznia 2018 r. (k. 1000, III tom akt). Organ poinformował, że oczekuje na wyniki niezakończonych czynności wyjaśniających prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową.

Pismem z dnia 19 stycznia 2018 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 kwietnia 2018 r. (k. 1002, III tom akt). Organ poinformował, że oczekuje na wyniki niezakończonych czynności wyjaśniających prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową. Pismem z 5 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że postępowanie w sprawie sygn. [...] zostało umorzone.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 lipca 2018 r. (k. 1010, III tom akt). Organ poinformował, że oczekuje na wyniki niezakończonych czynności wyjaśniających prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową, które nie zostały zakończone.

Pismem z dnia 19 lipca 2018 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy – do 19 października 2018 r. (k. 1192, III tom akt). Organ poinformował, że nie jest możliwe zakończenie postępowania z uwagi na stopień skomplikowania sprawy, objętość zgromadzonego materiału dowodowego oraz konieczność dokonania jego gruntownej analizy przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Pismem z dnia 19 października 2018 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu terminu wydania rozstrzygnięcia – do 19 grudnia 2018 r. (k. 1196, III tom akt). Organ poinformował również o możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami sprawy w dniu 16 listopada 2018 r.

Pismem z dnia 19 grudnia 2018 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 19 lutego 2019 r. (k. 1198, III tom akt). Kolejnym pismem z 19 lutego 2019 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 19 kwietnia 2019 r. (k. 1199, III tom akt). Kolejnym pismem z 17 kwietnia 2019 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 19 czerwca 2019 r. (k. 1200, III tom akt). Kolejnym pismem z 19 czerwca 2019 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 19 września 2019 r. (k. 1201, III tom akt). Kolejnym pismem z 19 września 2019 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 19 grudnia 2019 r. (k. 1203, III tom akt). Kolejnym pismem z 19 grudnia 2019 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 19 lutego 2020 r. (k. 1204, III tom akt). Kolejnym pismem z 19 lutego 2020 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 20 kwietnia 2020 r. (k. 1206, III tom akt). Kolejnym pismem z 30 czerwca 2020 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej, że w sprawie trwa analiza materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie zostanie wydane do 30 października 2020 r. (k. 1210, III tom akt).

Pismem z dnia 10 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł ponaglenie.

Decyzja kończąca postępowanie w sprawie została wydana w dniu 22 lipca 2020 r. (k. 1213-1222, III tom akt).

Sąd uznał, że organ na dzień wniesienia skargi z 28 lipca 2020 r., to jest 31 lipca 2020 r., nie pozostawał w bezczynności, gdyż przed wydaniem orzeczenia w sprawie bezczynność ustała, z uwagi na wydanie w dniu 22 lipca 2020 r. decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Tym samym przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna w zakresie bezczynności oraz rozumiana jako ustalenie, czy jest potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności, a co za tym idzie, postępowanie stało się bezprzedmiotowe w zakresie żądania stwierdzenia bezczynności organu oraz wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Ponieważ stan bezczynności nie istniał w chwili wniesienia skargi skarga była w dacie jej wniesienia niedopuszczalna i dlatego w tym zakresie podlega odrzuceniu w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czy orzeczono w punkcie III wyroku.

Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany aktu kończącego postępowanie w sprawie. Należy podnieść, że skarżąca cofnęła skargę w zakresie wydania odpowiedniego aktu administracyjnego, co prowadzi do umorzenia postępowania sądowego w tej części w oparciu o art. 60 p.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I wyroku.

Sąd stwierdził natomiast w punkcie II wyroku, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce, gdyż postępowanie trwało dłużej, niż było to konieczne dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Sprawa niewątpliwie należała do szczególnie skomplikowanych, zatem organ powinien był ją załatwić w terminie dwóch miesięcy, zgodnie z regulacją art. 35 § 3 k.p.a.

Należy podkreślić raz jeszcze, że przedmiotowa sprawa administracyjna należała do szczególnie skomplikowanych. Organ do sierpnia 2018 r. podejmował w niej szereg czynności mających na celu zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego, a tym samym realizację zasady prawdy obiektywnej. Zwracał się w tym celu do licznych instytucji, w tym zagranicznych. Działania organu w tym czasie były podejmowane w sposób właściwy i adekwatny do przedmiotu sprawy i etapu postępowania. Należy również podnieść, że równolegle toczyło się postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Okręgową, z którego materiały były wykorzystywane w postępowaniu administracyjnym. W dniu 7 sierpnia 2018 r. Prokuratura Okręgowa przekazała organowi uwierzytelnioną kopię oryginału aktu zgonu uzyskaną za pośrednictwem Wydziału Konsularnego RP w T. (k. 1194, III tom akt) i była to ostatnia czynność w ramach pozyskiwania materiału dowodowego w sprawie. Dalsze czynności organu ograniczały się do informowania pełnomocnika skarżącej co 2, 3 lub 4 miesiące o wyznaczeniu nowego terminu rozstrzygnięcia sprawy.

Pismem z dnia 19 października 2018 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy i o wyznaczeniu terminu wydania rozstrzygnięcia – do 19 grudnia 2018 r. (k. 1196, III tom akt). Organ poinformował również o możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami sprawy w dniu 16 listopada 2018 r. Od tej daty nie było już żadnych przeszkód do wydania w sprawie decyzji. Decyzja została wydana dopiero 22 lipca 2020 r., po wniesieniu przez pełnomocnika skarżącej pisma zatytułowanego "ponaglenie". Zatem od 16 listopada 2018 r. do 22 lipca 2020 r. – przez ponad rok i 8 miesięcy – organ nie podejmował w sprawie żadnych czynności. Akta sprawy liczą istotnie ponad 1200 kart, jednakże materiał dowodowy był gromadzony stopniowo, a nadto nawet zapoznanie się z 3 tomami akt nie powinno trwać ponad rok i 8 miesięcy.

Organ zatem niewątpliwie działał w sposób przewlekły, nie podejmując w ostatnim etapie postępowania żadnych czynności. O ile we wcześniejszym okresie – od 19 sierpnia 2015 r. do początku sierpnia 2018 r. – organ podejmował bardzo liczne czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego i mimo upływu 3 lat trudno zarzucić organowi przewlekłe prowadzenie postępowania, o tyle w okresie od sierpnia 2018 r. mamy do czynienia z ewidentnie przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ.

Oceniając, czy zaistniała przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa trzeba mieć na względzie całokształt okoliczności sprawy. Bezczynność czy też przewlekłość o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność czy tez przewlekłość. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. Sąd w niniejszej sprawie wziął pod uwagę przede wszystkim fakt, że stan przewlekłości postępowania trwał aż rok i 8 miesięcy, a w tym czasie nie podejmowano żadnych czynności mających na celu gromadzenie materiału dowodowego. Organ ograniczał czynności do informowania pełnomocnika skarżącej co 2, 3 lub 4 miesiące o kolejnym przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia.

Z tych względów w pkt II wyroku Sąd stwierdził, że miała miejsce przewlekłość postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2020 r. (sygn. I OSK 26/19, CBOSA), zastosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu. Sąd podziela pogląd WSA w Łodzi, iż "Środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa" (wyrok z 26 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Łd 13/20, CBOSA). Ponieważ postępowanie w sprawie zostało zakończone wydaniem decyzji Sąd uznał, że brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż nie może być już mowy o pełnieniu przez grzywnę funkcji dyscyplinującej i w związku z tym orzekł jak w punkcie IV sentencji wyroku.

Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania. Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 7500 złotych. Sąd stwierdził, że kwota ta w istocie będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty powyższej kwoty zdyscyplinuje organ na przyszłość. W ocenie Sądu przyznana kwota z jednej strony zrekompensuje skarżącej negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z przewlekłością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, a z drugiej strony będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jednocześnie w ocenie Sądu kwota 24590,85 zł, której domagała się skarżąca, jest zbyt wygórowana.

Dlatego też w punkcie V wyroku przyznano na rzecz skarżącego sumę pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości 7500 zł.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.). Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł tytułem wpisu od skargi, kwota 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.