Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 105/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie: NSA Ewa Kwarcińska WSA Tomasz Kolanowski Protokolant: Beata Jarecka po rozpoznaniu w dniu l grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasadza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100(sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...] po rozpatrzeniu wniosku W.S., o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającej małżonkom G. i W.S. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w kwocie [...] zł., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż organ podatkowy pierwszej instancji wydając w/w. decyzję pouczył stronę o przysługującym jej terminie do wniesienia odwołania - 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu [...] Zgodnie z " potwierdzeniem odbioru" w/w przesyłka została odebrana przez pracownika podatnika - M.K.. Pracownik ten potwierdził odbiór przesyłki po uprzednim telefonicznym upoważnieniu przez W.S. / nieobecnego w danym momencie / i zobowiązał się do przekazania jej właścicielowi.

Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, iż przesyłka została prawidłowo i skutecznie doręczona adresatowi. Bowiem zgodnie z przepisami art. 148 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1 997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn. zm. / pismo doręczono w miejscu pracy podatnika osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji.

Ponadto podkreślenia wymaga fakt, iż M.K. - pracownik podatnika był osobą upoważnioną przez W.S. do odbioru korespondencji w okresie późniejszym. W dniu 26.10.2004r. odebrał jako osoba upoważniona przez podatnika pismo Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...].

Odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji strona nadała w urzędzie pocztowym w dniu 14.08.2004r. Odwołanie wpłynęło do Urzędu Skarbowego w dniu 16.08.2004r. Zostało ono wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w mi. 223 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn. zm./. bowiem termin jego wniesienia upłynął z dniem 13.08.2004r. Strona złożyła je bez uzasadnienia przyczyny zwłoki.

Pismem z dnia 22.11.2004r. Nr OF/4117 - 0102 / 04 / O / 3 organ odwoławczy zawiadomił małżonków G. i W.S., iż na podstawie art. 200 par. l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 1997r. Nr 137, póz. 926 z późn. zm. / mają prawo do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w wyniku rozpatrzenia odwołania. Jednakże podatnicy nie skorzystali ze swojego prawa. W związku z powyższym pismem z dnia 30.11.2004r. przedłużono termin rozpatrzenia odwołania do dnia 20.12.2004r. w celu umożliwienia stronie skorzystania z prawa do wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego.

W dniu 02. 12.2004r. zapoznano W.S. z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.

Pismem z dnia 06. 12.2004r. podatnik wniósł w dniu 07.12.2004r do organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku podatnik podał, iż w dniu 02.12.2004r. został poinformowany, że odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została doręczona w miejscu prowadzenia działalności. Decyzję odebrał i pokwitował pracownik, nie mający do tego upoważnienia. Podatnik twierdził, iż tylko on jest upoważniony do odbioru przesyłek poleconych bądź kurierskich, gdyż nie zatrudnia osoby do prac biurowych. W dniu [...] w momencie doręczenia decyzji, podatnika nie było w pracy. Ponieważ następne dni 31.07.2004r. i 01.08.2004r. były dniami wolnymi od pracy i decyzję dotarła do niego w dniu 02.08.2004r., podatnik uznał, iż wnosząc odwołanie od decyzji w dniu 14.08.2004r. zachowuje termin do tego przewidziany. W związku z powyższym podatnik zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, uwzględniając fakt jej niewłaściwego doręczenia.

Izba Skarbowa wskazała na przepisy art. 162 par. l i par 2 cyt. wyżej ustawy Ordynacja podatkowa w świetle, których w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on. że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności dla której był określony termin.

Z przedstawionej regulacji wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności, jest spełnienie łącznie trzech przesłanek:

- wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiała mu dochowania terminu,

- dokonania jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano,

- uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.

W ocenie Izby Skarbowej w niniejszej sprawie nie została spełniona przez podatnika trzecia przesłanka tj. wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego".

O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia jak np. wypadek losowy, obłożna choroba działającej osobiście strony, uniemożliwiającej wyręczenie się inną osobą itp. Wtedy wnioskodawca ma obowiązek uprawdopodobnić brak swojej winy i uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że zaistniała przeszkoda była od niego niezależna i trwała przez cały okres, aż do wniesienia podania o przywrócenie terminu. Tak więc istnienie po stronie zobowiązanego do dokonania czynności chociażby winy nieumyślnej, bądź niedbalstwa - stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu.

Zdaniem Izby podatnik miał realne możliwości złożyć odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w wyznaczonym przepisami terminie. W okresie od dnia doręczenia przesyłki tj. [...] do dnia 13.08.2004r. / ostatniego dnia 14 -dniowego terminu / nie zaistniała przeszkoda, która uniemożliwiła stronie dokonania w terminie danej czynności. Podatnik we wniosku nie przedstawił w tej kwestii żadnych argumentów, jak również nie dołączył żadnych dowodów na tę okoliczność / np. zaświadczeń lekarskich /. Zauważyć też należy, że podatnik zawsze może twierdzić, iż osoba odbierająca korespondencję nie przekazała mu przesyłki.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] W.S. zarzucił mu naruszenie art.7 konstytucji, art.120 i 148par.2 ordynacji podatkowej i wniósł o jej uchylenie.

Skarżący podkreślił, iż postanowienie to zostało doręczone z naruszeniem prawa albowiem stroną w postępowaniu był on wraz z żona. Żadne z nich decyzji nie odbierało. Nie ustanawiali oni pełnomocnika, ani pełnomocnika do spraw doręczeń na wypadek wyjazdu za granicę. M.K. był jedynie pracownikiem skarżącego, lecz nigdy nie miał upoważnienia do odbioru korespondencji, ani żadnego innego upoważnienia. Wręczenie przesyłki nastąpiło na zasadzie przekonywania, że pracownik musi ją przyjąć i będzie to z korzyścią dla pracodawcy. Ponadto podniósł, że nie jest prawdą, iż telefonicznie upoważnił M.K. do odbioru korespondencji. Argument odebrania w dniu 26.10.04r przez tego pracownika innej przesyłki nie oznacza, że kiedykolwiek miał on upoważnienie. Przewidziana zaś wart. 148 par.2 pkt.2 możliwość doręczania pisma dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, gdy pracownik zostaje faktycznie ustanowiony do odbioru.

W tym konkretnym wypadku doręczenie zostało dokonane z obrazą przepisów, a tylko doręczenie zgodne z przepisami wywołuje skutki prawne. Skoro doręczenie było wadliwe to czynność jest bezskuteczna. Mimo, iż ordynacja nie przewiduje ponownego doręczenia w przypadku wadliwego doręczenia jest oczywistym, iż należało to zrobić.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Uznając, iż odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] zostało złożone w dniu 14 sierpnia 2004 r. (data stempla pocztowego) z uchybieniem terminowi, organ odwoławczy zawiadomił małżonków G. i W.S., iż na podstawie art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej mają prawo do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w wyniku rozpatrzenia odwołania. W.S. zapoznał się z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy dopiero 02.12.2004r. to jest po uprzednim przedłużeniu przez organ terminu do rozpatrzenia odwołania, w celu umożliwienia stronie skorzystania z prawa do wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych w sprawie dowodów.

Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania złożony został w dniu 07.12.2004r, z argumentacją odnoszącą się do wadliwości doręczenia decyzji z trybie art. 148 par. 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej.

W świetle zebranego materiału dowodowego nie można podzielić stanowiska Izby Skarbowej, iż podanie o przywrócenie terminu wniesione zostało z naruszeniem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem z okoliczności sprawy wynika, iż skarżący dowiedzieli się o uchybieniu terminowi z chwilą powiadomienia ich o tym przez organ odwoławczy, w trakcie zapoznawania się z materiałem dowodowym rozpatrywanej sprawy tj. w dniu 02. 12.2004r.

W tej sytuacji, skoro strona nie była świadoma uchybienia terminowi, termin do złożenia prośby o przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, iż odwołanie złożone zostało z uchybieniem terminowi.

Skarżący zachowali zatem termin 7 dniowy na złożenie prośby o przywrócenie terminu. Argumentacja Izby Skarbowej dokonana na tle przesłanek określonych w art. 162 Ordynacji podatkowej, wydaje się być jednak błędna. Oczywistym bowiem w niniejszej sprawie jest, iż doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji należało uznać za prawnie nieskuteczne.

W świetle bowiem art. 148 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Skoro pojęcie miejsce pracy w niniejszej sprawie nie jest sporne co do osoby W.S. to stwierdzić należy również, iż jeżeli pismo jest kierowane do małżonków , to doręczenie w trybie art. 148 par. 2 pkt 2, nie jest skuteczne w stosunku do małżonka niepracującego w tym zakładzie. Jeżeli zatem zakład ten nie był miejscem pracy małżonka, przesłanki z wymienionych przepisów nie zostają spełnione. Ponadto w przypadku wręczenia pisma pracownikowi zatrudnionemu przez adresata w sytuacji, gdy osoba ta nie została faktycznie upoważniona do odbioru korespondencji, uznać należy to doręczenie za prawnie nieskuteczne. Organ podatkowy nie był w stanie wykazać, iż takie pełnomocnictwo zostało udzielone M.K. w okresie odbioru przez niego w dniu [...] decyzji Urzędu Skarbowego. Okoliczność podniesiona przez organ, iż pracownik ten odebrał inne pismo Dyrektora Izby Skarbowej, w dacie 26.10.2004r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie przesądza ona bowiem o prawidłowym umocowaniu tej osoby do odbioru ww. decyzji Urzędu Skarbowego.

W świetle powyższego oraz mając na uwadze stanowcze zaprzeczenia skarżącego co do faktu, nie posiadania przez jego pracownika pełnomocnictwa do odbioru korespondencji, jak i telefonicznego upoważnienia, w rozpatrywanym okresie uznać należy, że okoliczność ta jest wystarczającą do stwierdzenia, iż skarżący W.S. uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Podkreślić należy w tym miejscu, iż uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Organ podatkowy dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Podzielając zatem pogląd Izby Skarbowej, iż warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest spełnienie łącznie trzech przesłanek przewidzianych w przepisie art. 162 Ordynacji podatkowej, Sąd uznał odmiennie niż organ, że wszystkie te warunki zostały zachowane.

Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza obowiązujące norm prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 par. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.