Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1106/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi L.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 grudnia 2020 r.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako Kolegium) decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako Prezydent) z dnia [...], nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznymi prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] 2019 r. L. B. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...], L. B. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] października 2019 r. oraz zasiłek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] listopada 2020 r., a także odmówił przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia w okresie od [...] grudnia 2020 r. do bezterminowo. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wykazał, że wnioskodawczyni jest obywatelką [...], a do wniosku przedłożyła kartę pobytu wydaną w dniu [...] 2018 r. na okres do [...] 2020 r. Z treści tej karty wynika, iż wnioskodawczyni udzielono zezwolenia na ochronę uzupełniającą i karta posiada wymaganą adnotację "dostęp do rynku". Wobec czego organ I instancji uznał, że L.B. spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia do [...] 2020 r., tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym traci ważność ww. karta pobytu.

Odwołanie od decyzji Prezydenta złożyła L.B., podnosząc, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne powinno być jej przyznane na czas nieokreślony bowiem przepis ten zawiera stwierdzenie "ustala się", co wyłącza możliwość uznania administracyjnego. Skarżąca wskazała ponadto, iż posiadana przez nią forma ochrony przyznawana jest na czas nieokreślony, a jedynie karta pobytu wydawana jest na okres 2 lat, co wynika z treści art. 89 i) ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Kolegium decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że warunki nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasady jego ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej powoływana jako u.ś.r. Kolegium przytoczyło treść art. 16 ust. 1, art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy i podniosło, że L. B. jest obywatelką [...], która na mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...], nr [...] została objęta ochroną uzupełniającą na podstawie art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Udzielając ochrony uzupełniającej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że w sprawie zachodzą wyjątkowe i nieodparte okoliczności humanitarne obligujące organ do objęcia cudzoziemki ochroną uzupełniającą. Przy czym skarżąca legitymuje się kartą pobytu wydaną w dniu [...] 2018 r. na okres do [...] 2020 r.

Zdaniem Kolegium posiadanie zgody na pobyt w Polsce ze względów humanitarnych bez wątpienia stanowi podstawę do wydania cudzoziemcowi karty pobytu na podstawie art. 240 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 poz. 2094). Stosownie bowiem do brzmienia art. 240 pkt 4 tej ustawy kartę pobytu wydaje się cudzoziemcowi, któremu udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W karcie pobytu umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który m.in. jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak zaś stanowi art. 243 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy karta pobytu wydana cudzoziemcowi w przypadku udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych jest ważna przez okres 2 lat od dnia jej wydania. Jednocześnie karta ta stanowi dokument wydawany cudzoziemcowi w razie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy, potwierdzający tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokument uprawniający (wraz z dokumentem podróży) do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Karta pobytu zachowuje swoje "walory" jedynie w okresie swojej ważności. Oznacza to, że po upływie ważności karta pobytu i uprawnienia z niej wynikające cudzoziemcowi nie przysługują.

W konsekwencji Kolegium uznało za prawidłową decyzję Prezydenta z dnia [...], który mając na względzie termin upływu karty pobytu uznał, że L. B. spełnia warunki do przyznania wnioskowanych świadczeń do [...] 2020 r., tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym traci ważność karta pobytu wnioskodawczyni.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] wniosła L. B. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:art. 24 ust.4 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 2lit.c) u.ś.r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na okres ważności karty pobytu w sytuacji, gdy z powołanej regulacji prawnej jednoznacznie wynika, że jest to świadczenie przyznawane bezterminowo oraz wadliwe przyjęcie przez organ, że uprawnienie do wnioskowanego świadczenia zależy od ważności karty pobytu - podczas gdy w stanie faktycznym sprawy przyznanie świadczenia uzależnione zostało od posiadania tytułu pobytowego w postaci ochrony uzupełniającej na terytorium RP, nie zaś od posiadania karty pobytu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art.135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 grudnia 2020 r.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Natomiast stosownie do art. 1 ust. 2 u.ś.r. świadczenia rodzinne przysługują: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzinna terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2 u.ś.r., jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 2 ust. 3 u.ś.r.).

Z treści art. 1 ust. 2 u.ś.r. wynika więc, że określając zakres podmiotowy podlegający regulacji ustawy, ustawodawca rozróżnił dwie kategorie podmiotów-obywateli polskich i cudzoziemców. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, cudzoziemcem jest każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego.

Bezsporne jest że skarżąca to cudzoziemka (obywatelka [...]). Dlatego też, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a)-d) u.ś.r. warunkiem przysługiwania świadczeń rodzinnych, a w tym przypadku zasiłku pielęgnacyjnego, jest przynależność do któregoś z kręgu podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a)-d) u.ś.r., przy równoczesnym spełnieniu warunku, o którym mowa w ust. 3 art. 1 u.ś.r. Brak przynależności do którejś z kategorii podmiotów - cudzoziemców wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a)-d) ustawy, powoduje niemożność skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia rodzinnego, bez potrzeby badania i ustalania przez organ okoliczności, o których mowa w ust. 3 tego przepisu. Zatem, jak wynika z powołanych wyżej przepisów u.ś.r., ustawodawca uzależnił przyznawanie cudzoziemcom ww. świadczenia od posiadania odpowiedniej podstawy pobytowej (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit c) i e)) lub legitymowania się kartą pobytu z adnotacją "dostęp do ryku pracy" (art. 1 ust. 2 pkt 2 d)).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd w pełni podziela zarzuty skargi, że zastosowanie znajduje regulacja art. 1 ust. 2 pkt 2 lit c) u.ś.r., a więc warunkiem przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego jest posiadanie wymaganej podstawy pobytowej – ochrony uzupełniającej, a nie – jak błędnie wskazały organy orzekające – fakt legitymowania się przez skarżącą kartą pobytu. Zatem ważność karty pobytu w niniejszej sprawie nie ma w ogóle znaczenia na przyznanie oraz termin przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Podstawową kwestią jest bowiem posiadanie przez skarżącą udzielonej, na mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...], nr [...], ochrony uzupełniającej na podstawie art. 15 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1109), która to ochrona stanowi podstawę do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Przy czym na uwadze należy mieć również, iż udzielona skarżącej forma ochrony przyznawana jest na czas nieokreślony, a jedynie karta pobytu wydawana jest na okres 2 lat, co wynika z art. 89i powołanej wyżej ustawy. Wobec tego karta pobytu stanowi dokument niejako wtórny w odniesieniu do udzielonego jej prawa pobytu w Polsce, co czyni niezasadnym powiązanie okresu na jaki przyznano skarżącej zasiłek pielęgnacyjny z okresem ważności kartu pobytu. W omawianej sprawie zostały bowiem spełnione przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit c) u.ś.r., gdyż skarżąca zamieszkuje z rodziną na terytorium RP a nadto ww. decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] została jej przyznana ochrona tymczasowa.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.ś.r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony z wyjątkiem sytuacji, gdy o świadczenie wnioskuje osoba niepełnosprawna a orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało na czas określony. Wtedy świadczenie takie ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności ww. orzeczenia. Zatem w sytuacji skarżącej nie ma wątpliwości, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane na czas nieokreślony. W tym miejscu zauważyć należy, iż orzekając w przedmiocie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego organ działa w oparciu o zasadę związania administracyjnego, a więc jeżeli strona spełnia warunki do przyznania świadczenia to organ nie jest władny orzec w inny sposób niż określony w ww. przepisie. Wobec tego skarżąca, która ukończyła 75 rok życia i jest objętą ochroną uzupełniającą jako obywatelka [...] niewątpliwie należy do podmiotów uprawnionych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo.

Uwzględniając powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 grudnia 2020 r. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe rozważania i wyda orzeczenie, które będzie czynić zadość obowiązkom wynikającym z przepisów prawa materialnego i procesowego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.