Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 504/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 37, art. 91 ust. 1, art. 203, art. 215, art. 266 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 361, art. 366
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 października 2010r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P., po rozpatrzeniu odwołań D. sp. z o.o. we W. oraz "O." J. P., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...], w przedmiocie długu celnego.

W uzasadnieniu organ powołał się na następujący stan sprawy:

W dniu 22 czerwca 2006r. w Oddziale Celnym "Baza Kontenerowa" w G. wg zgłoszenia tranzytowego T1 MRN [...], objęto procedurą tranzytu samochód osobowy marki MITSUBISHI Galant oraz 2 fotele samochodowe. Zgodnie z zapisami dokumentu tranzytowego towar powinien zostać dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia Oddziału Celnego w D. do dnia 28 czerwca 2006r.

Głównym zobowiązanym wpisanym w polu 50 noty tranzytowej była Spółka D. Sp. z o.o. z siedzibą we W. Odbiorcą towaru był Pan P. K., zamieszkały w Ł. na Ukrainie. Jak wynika z wyjaśnień głównego zobowiązanego, odbiorca towaru był odpowiedzialny za organizację przewozu ww. towaru.

W związku z brakiem potwierdzenia zakończenia procedury tranzytu urząd celny wyjścia wszczął postępowanie poszukiwawcze. Urząd celny przeznaczenia nie potwierdził faktu przedstawienia towaru wraz z dokumentem tranzytowym.

Również główny zobowiązany nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego prawidłowe zakończenie przedmiotowej operacji tranzytowej, mimo poinformowania go o braku dowodu na zakończenie procedury, z jednoczesnym wezwaniem do przedstawienia dokumentów pozwalających na zamknięcie operacji tranzytowej.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. wszczął z urzędu postępowanie celne w związku z niezakończeniem procedury tranzytu, a następnie orzekł w sprawie decyzją z dnia [...] marca 2007 r., w której wymierzył należności celne przywozowe ciążące na towarze usuniętym spod dozoru celnego, a objętym procedurą tranzytu na podstawie ww. dokumentu tranzytowego.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki D., decyzją z dnia [...] września 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w G. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. i przekazał sprawę do rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Celnego w Z., jako właściwemu organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż przedstawione przez Stronę dokumenty wskazują, że na terenie kraju dokonano rozmontowania przedmiotowego samochodu . Faktura VAT z dnia 4 lipca 2006 r. wystawiona przez O. [...] P. J., dokumentuje sprzedaż nadwozia ww. samochodu ukraińskiemu przedsiębiorcy M. [...] z siedzibą w Ł. Organ ustalił, że nadwozie przewożone było z W. O. przez Pana P. K., a dokumenty zaewidencjonowane przez ukraińskie władze celne, potwierdzają przedstawienie im w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu jedynie niekompletnego nadwozia pojazdu marki Mitsubishi Galant, nie zaś samochodu osobowego. Wobec powyższego organ przyjął, że towar objęty procedurą tranzytu został usunięty spod dozoru celnego.

Dyrektor Izby Celnej w G. wskazał również, iż w niniejszej sprawie moment ani miejsce usunięcia towaru spod dozoru celnego nie są znane, niemniej przedmiotowy towar w dniu 4.07.2006r. w miejscowości W. O. znajdował się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego. W związku z powyższym organem właściwym miejscowo jest w tym wypadku Naczelnik Urzędu Celnego w Z.

Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie w stosunku do głównego zobowiązanego tj. spółki D. z W.

W toku postępowania na wezwanie organu celnego J. P. złożył pismo wyjaśniające okoliczności nabycia i sprzedaży nadwozia do samochodu marki Mitsubishi Galant. Pan P. poinformował, że nadwozie nabył w dniu 4 lipca 2006 r. od Pana L. W. zam. K., na Ukrainie. Do pisma załączono kserokopię umowy kupna sprzedaży nadwozia oraz kserokopię certyfikatu własności pojazdu Mitsubishi Galant. Jedna strona przedstawionego certyfikatu własności jest tożsama z tym, który był dołączony do Tranzytowego Dokumentu Towarzyszącego w urzędzie celnym wyjścia.

Główny zobowiązany – spółka D. – odpowiadając na wezwanie organu celnego poinformował, iż odpowiedzialnym za organizację transportu towaru objętego przedmiotowym dokumentem T1 był odbiorca towaru, tj. Pan K. P., nie posiada natomiast wiedzy kto dokonywał przewozu przedmiotowego towaru.

Organ celny I instancji zwrócił się na piśmie do W. L. o wskazanie okoliczności nabycia przedmiotowego nadwozia, jednak przesyłka pocztowa powróciła z Ukrainy z adnotacją "Inconnu" (Nieznany).

Skierowane do P. K. pismo mające na celu wyjaśnienie kto, gdzie i kiedy dokonał rozmontowania samochodu osobowego marki Mitsubishi Galant objętego procedurą tranzytu również pozostało bez odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Z.wszczął postępowanie w sprawie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu wg dokumentu T1 MRN [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. w stosunku do J. P. "O. [...]" oraz P. K. Postanowieniem z dnia [...].02.2009 r. sprawę tą połączono do wspólnego rozpoznania ze sprawą spółki D. z W.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. stwierdził powstanie długu celnego w przywozie na dzień 4.07.2006 r. w związku z usunięciem spod dozoru celnego samochodu osobowego marki Mitsubishi Galant oraz dwóch foteli samochodowych, objętych procedurą tranzytu wg dokumentu T1 MRN [...] z dnia [...].06.2006 r., oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego.

W uzasadnieniu swojej decyzji Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, iż towar objęty procedurą tranzytu został usunięty spod dozoru celnego. Przedstawione przez głównego zobowiązanego dokumenty świadczą o rozmontowaniu na terenie kraju samochodu osobowego będącego przedmiotem operacji tranzytowej, i sprzedaży nadwozia tego samochodu.

Za dłużników organ celny pierwszej instancji uznał: głównego zobowiązanego, to jest Spółkę D. Sp. z o.o. z W. - stosownie do treści art. 203 ust. 3 tiret 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, a także P. K. z Ł. - którego odpowiedzialność wynika również z art. 203 ust. 3 tiret 4 WKC. Odpowiedzialność J. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. [...] W. O., uzasadniono faktem nabycia i sprzedaży nadwozia usuniętego spod dozoru celnego samochodu, stosownie do art. 203 ust. 3 tiret 3 WKC.

Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego odwołania wnieśli spółka D. oraz J. P. W odwołaniach kwestionowano przede wszystkim brak objęcia decyzją wszystkich podmiotów, na których ciąży dług celny z tytułu usunięcia spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu.

Uzasadniając od strony prawnej rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji Dyrektor Izby Celnej w B. P. wskazał, iż objęcie procedurą tranzytu przedmiotowego towaru określonego w dokumencie tranzytowym, nastąpiło na wniosek spółki D. z W., do której obowiązków, jako głównego zobowiązanego, należało między innymi przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów, oraz przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego.

Niezależnie od powyższego, również osoba przewożąca towary lub ich odbiorca, który przyjmuje towary wiedząc o tym, że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego, jest również zobowiązany do przedstawienia ich w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów (art. 96 ust. 2 WKC). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że odbiorcą towaru jak i osobą odpowiedzialną za organizację transportu towaru był Pan P. K. z Ukrainy.

Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, że przedmiotowa procedura celna nie została zakończona zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 92 ust. 1 WKC, gdyż ani towar objęty tą procedurą, ani wymagane dokumenty nie zostały przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia - Oddziale Celnym w D. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że samochód osobowy marki Mitsubishi Galant, będący przedmiotem ww. operacji tranzytowej został rozmontowany na terenie kraju, a nadwozie tego samochodu sprzedane w dniu 4. lipca 2006 r. w miejscowości W. O., bez uprzedniego przedstawienia w urzędzie celnym przeznaczenia. Brak przedstawienia przedmiotowego towaru w urzędzie przeznaczenia jest równoznaczny z jego usunięciem spod dozoru celnego.

Organ powołał się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości WE, w którym przyjmowano szerokie rozumienie pojęcia usunięcia spod dozoru celnego, obejmujące każde działanie lub zaniechanie działania, które prowadzi do tego, że właściwemu organowi celnemu zostanie utrudniony dostęp do towaru objętego dozorem celnym oraz przeprowadzenie kontroli przewidzianej wspólnotowym prawem celnym. Do usunięcia towarów spod dozoru celnego nie jest konieczne zaistnienie zamiaru jako przesłanki subiektywnej, lecz wystarczy spełnienie przesłanek obiektywnych.

Przepisy Rozporządzenia wykonawczego do WKC przewidują możliwość zaakceptowania przez organy celne określonych dokumentów jako "alternatywnych" dowodów potwierdzających zakończenie procedury tranzytowej. Z regulacji tych wynika, że warunkiem uznania dokumentu z państwa trzeciego za dowód alternatywny jest jednoznaczne ustalenie, iż dany towar został objęty procedurą celną w tym kraju, a dokument fakt ten potwierdzający powinien być poświadczony przez odpowiednie organy celne. Nadesłane w trakcie postępowania przez głównego zobowiązanego dokumenty z ukraińskiej odprawy celnej potwierdzają przedstawienie w ukraińskim urzędzie celnym jedynie używanego nadwozia do samochodu Mitsubishi Galant, a nie towaru objętego procedurą tranzytu według dokumentu T1 MRN [...], tym samym nie może stanowić alternatywnego dowodu zakończenia procedury tranzytu.

Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie był m.in. art. 203 WKC, zgodnie z którym, w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym, z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego powstaje dług celny w przywozie, a dłużnikami są:

- osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego,

- osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego,

- osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego, i

- odpowiednio, osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.

W sprawie przeprowadzono postępowanie poszukiwawcze, które miało na celu uzyskanie dowodu zakończenia procedury celem jej zwolnienia ewentualnie ustalenia warunków, w których powstał dług celny, ustalenia osoby dłużnika lub dłużników. Powyższe, postępowanie zakończone zostało bezsprzecznym ustaleniem, że towar objęty przedmiotową procedurą tranzytu nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia. Brak przedstawienia przedmiotowego towaru w urzędzie przeznaczenia jest równoznaczny z usunięciem go spod dozoru celnego i prowadzi do powstania długu celnego w przywozie.

W tej sytuacji - jeżeli dochodzi do usunięcia towaru spod dozoru celnego w trakcie procedury tranzytu - dłużnikami są nie tylko osoby, które usunęły towar spod dozoru, ale i wszystkie osoby, które były zobowiązane do przedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia.

Spółka D. z W., na podstawie wspólnotowych przepisów celnych, biorąc na siebie poprzez zgłoszenie celne do procedury tranzytu zewnętrznego rolę głównego zobowiązanego, przyjęła szczególną odpowiedzialność. Główny zobowiązany jest dłużnikiem bezwarunkowo i całkowicie obiektywnie, nie odgrywa tu roli czynnik działania z premedytacją. Oprócz głównego zobowiązanego, wykonanie obowiązków wynikających z zastosowania procedury może być wymagane także i od innych osób, są to potencjalnie przewoźnik oraz odbiorca towarów. Odbiorcą towaru oraz osobą odpowiedzialną za organizację transportu był P. K. z Ukrainy. Podstawą prawną odpowiedzialności spółki D. i P. K. był art. 203 ust. 3 tiret 4 WKC, dotyczący osób zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu.

W trakcie postępowania ustalono że Pan J. P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą O. [...], w dniu 4.07.2006r. nabył, a następnie sprzedał nadwozie usuniętego spod dozoru celnego samochodu. Przedstawiony przez J. P., na okoliczność kupna nadwozia, amerykański certyfikat własności dotyczący całego samochodu Mitsubishi Galant, świadczy o tym, że kupujący dysponując w chwili nabycia nadwozia tym dokumentem bez dokumentu potwierdzającego dopuszczenie towaru do obrotu we Wspólnocie, wiedział bądź powinien wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego i ciążą na nim należności wynikające z długu celnego. Podstawą uznania Pana P. za dłużnika celnego był zatem art. 203 ust. 3 tiret 3 WKC.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 203 ust. 3 tiret 1 WKC poprzez nieustalenie pełnego kręgu dłużników w sprawie oraz przeprowadzenia postępowania bez udziału strony - Pana W. L. Organ I instancji podjął wszelkie możliwe działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy jak i pełnego kręgu dłużników. Przeprowadzone postępowanie nie doprowadziło do ustalenia osoby, która usunęła towar spod dozoru celnego. Osoba, która dokonała sprzedaży nadwozia Panu J. P., pomimo podjętych działań również nie została ustalona. Wprawdzie na przedstawionej przez Pan J. P. umowie kupna sprzedaży figurują dane osoby sprzedającej przedmiotowe nadwozie tj. L. W. K. na Ukrainie, niemniej korespondencja kierowana przez organ celny na powyższy adres została zwrócona z adnotacją "Inconnu" (Nieznany). Należy również zwrócić uwagę, iż w powyższej umowie nie podano numeru dokumentu tożsamości sprzedającego ani innych danych umożliwiających jego identyfikację. W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, iż nie można na organy nakładać nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, potwierdzających stanowisko strony, jeżeli argumentów w tym zakresie nie dostarczyła ona sama, a z ustaleń organów wynikają wnioski przeciwne do twierdzeń tegoż skarżącego.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej spółka D. podniosła zarzuty:

- błędnej wykładni art. 203 ust. 1 tiret 1 WKC poprzez nieustalenie pełnego kręgu dłużników w sprawie;

- naruszenia art. 187 § 1, art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozważenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie oraz przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych;

- przeprowadzenie postępowania bez udziału strony – W. L., co skutkuje nieważnością postępowania.

Uzasadniając zarzuty skarżąca podniosła, że organ I instancji nie dołożył należytych starań w celu objęcia postępowaniem i rozstrzygnięciem również W. L., który usunął towar spod dozoru celnego i jest dłużnikiem w sprawie. Po otrzymaniu zwrotu korespondencji z adnotacją :"adresat nieznany" organ nie podjął czynności w celu ustalenia miejsca pobytu W. L. Tymczasem ustalenie pełnego kręgu dłużników ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania.

Spółka podniosła także, że stosownie do treści art. 365 ust. 2 Rozporządzenia wykonawczego do WKC dostarczyła dokument poświadczony przez ukraiński organ celny, potwierdzający przedstawienie w tamtejszym urzędzie celnym nadwozia samochodu Mitsubishi Galant o numerze zgodnym z numerem towaru objętym procedurą tranzytu. Została zatem zachowana tożsamość towaru. Wobec powyższego, uwzględniając wartość towaru, co do którego została zakończona procedura tranzytu poprzez przedstawienie w urzędzie celnym przeznaczenia, należności celne powinny zostać stosownie obniżone. Zdaniem skarżącej zaistniała sytuacja nie jest równoznaczna z przypadkiem, gdy towar w ogóle nie dotarłby do urzędu celnego przeznaczenia. Jednocześnie do zaistniałej sytuacji doszło bez wiedzy i woli skarżącej i było następstwem działań pozostałych podmiotów związanych ze sprawą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami, które uzasadniałyby konieczność jej usunięcia z obrotu prawnego.

Istota sporu prawnego w badanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia ściśle związanych z sobą kwestii. Po pierwsze, czy procedura tranzytu prowadzona w oparciu o zgłoszenie tranzytowe T1 MRN [...] została prawidłowo zakończona. Negatywna odpowiedź na to pytanie prowadzić musi w zasadzie do konkluzji, że doszło do usunięcia towaru objętego procedurą spod dozoru celnego, a w konsekwencji powstał dług celny. W ostatniej kolejności należy rozważyć, czy spełnione zostały przesłanki do uznania skarżącej za dłużnika celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towarów zgłoszonych do procedury tranzytu.

Jak trafnie i adekwatnie do istoty sprawy wyjaśnił organ celny, zastosowana w przedmiotowej sprawie procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej (art. 91 ust. 1 lit a) Wspólnotowego Kodeksu Celnego – rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r.; Dz. Urz. WE seria L nr 302, z 19.10.1992 r., z późn. zm.; dalej jako; WKC).

Skoro towar w procedurze tranzytu został wprowadzony na obszar celny Wspólnoty Europejskiej, to zgodnie z art. 37 WKC podlega, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu. Przy czym pod tym dozorem pozostaje tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niewspólnotowych i bez uszczerbku dla art. 82 ust. 1 aż do zmiany jego statusu celnego bądź wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo jego powrotnego wywozu bądź zniszczenia zgodnie z art. 182.

Warunki prawidłowego zakończenia procedury tranzytu zewnętrznego określają art. 92 WKC oraz przepisy wspomnianego wyżej Rozporządzenia wykonawczego do WKC (dalej: RWKC). Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki zobowiązanego spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia. Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona.

Co do zasady procedura tranzytu kończy się potwierdzeniem dokonanym przez urząd celny przeznaczenia, po przedstawieniu mu towaru i wymaganych dokumentów (art. 361 RWKC). W razie braku takiego "automatycznego" zakończenia procedury główny zobowiązany jako dowód prawidłowego zakończenia procedury tranzytu w terminie określonym w zgłoszeniu, może przedstawić dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego przeznaczenia, potwierdzający tożsamość danych towarów i stwierdzający, że zostały one przedstawione w urzędzie przeznaczenia, lub - przypadku stosowania art. 406 - u upoważnionego odbiorcy (art. 366 ust. 1 WKC). Istnieje także możliwość przedstawienia tzw. dowodów alternatywnych zakończenia procedury tranzytowej, o których mowa w art. 366 ust. 2 RWKC, tj.:

- dokumentu celnego wystawionego w kraju trzecim, dotyczącego objęcia towarów przeznaczeniem celnym;

- dokumentu sporządzonego w państwie trzecim, poświadczonego przez organy celne tego państwa i potwierdzającego, że towary są uznane za znajdujące się w swobodnym obrocie w tym państwie.

Bezwzględnym warunkiem prawidłowości zakończenia procedury tranzytu jest zachowanie tożsamości towaru określonego w dokumencie tranzytowym oraz towaru przedstawianego w urzędzie celnym przeznaczenia. Również dowody alternatywne, o których mowa w art. 366 ust. 2 RWKC, zakładają jako podstawową przesłankę tożsamość towarów.

W badanej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że procedura tranzytu nie została zakończona w prawidłowy sposób. Do urzędu celnego wyjścia – Oddziału Celnego Baza Kontenerowa w G. – nie dotarło potwierdzenie zakończenia procedury tranzytu z urzędu celnego przeznaczenia – Oddziału Celnego w D., co stało się podstawą wszczęcia procedury poszukiwawczej. Również główny zobowiązany w procedurze – skarżąca Spółka D. nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego zakończenie procedury, zgodnie z art. 266 ust. 1 WKC. Skarżąca przedstawiła jedynie dokument z dnia 11 lipca 2006 r., zaewidencjonowany przez ukraińskie władze celne, potwierdzający przedstawienie im w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu jedynie niekompletnego nadwozia pojazdu marki Mitsubishi Galant, o numerze VIN zgodnym z numerem podanym w odniesieniu do samochodu objętego procedurą tranzytu w badanej sprawie. Przedstawiony dokument w żadnym razie nie może zostać uznany za alternatywny dowód zakończenia procedury tranzytu, zgodnie z art. 366 ust. 2 RWKC, z uwagi na brak podstawowej przesłanki – tożsamości towarów.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że procedura tranzytu nie została zakończona prawidłowo. W warunkach badanej sprawy trafna była konkluzja organów celnych, że sytuacja ta jest równoznaczna z usunięciem towaru objętego procedurą tranzytu spod dozoru celnego. W efekcie, w świetle art. 203 ust. 1 i 2 WKC doszło do powstania długu celnego. Konkluzję tą potwierdza orzecznictwo wspólnotowe, szeroko ujmujące pojęcie usunięcia spod dozoru celnego. Oprócz przytoczonego przez organ wyroku Trybunału Sprawiedliwości WE z 11.07.2002 r. można przywołać fragment uzasadnienia wcześniejszego wyroku Trybunału – z 1.02.2001 r. (sprawa D. Wandel GmbH v. Hauptzollamt Bremen, C-66/99, Zb. Orz. [2001], s. I-00873): "(...)pojęcie usunięcia [spod dozoru celnego] musi więc być rozumiane jako obejmujące wszelkie czynności lub zaniechania, które mają jako rezultat utrudnienie właściwym organom celnym dostępu do towaru pod dozorem celnym i dokonania kontroli przewidzianej w art. 37 ust. 1 kodeksu celnego.

Należy dodać, że usunięcie towaru spod dozoru celnego, w rozumieniu art. 203 ust. 1 kodeksu celnego, nie wymaga istnienia elementu intencjonalnego, ale odnosi się jedynie do połączenia warunków natury obiektywnej, takich jak w szczególności, brak fizycznej obecności towaru w uznanym miejscu składowania w momencie, gdy organ celny żąda przeprowadzenia badania danego towaru." [pkt 47 i 48 uzasadnienia]

Powyższe konstatacje otwierają drogę do rozważenia ostatniej z kluczowych dla sprawy kwestii – czy zaistniały podstawy do uznania skarżącej za dłużnika celnego.

Status prawny skarżącej spółki w procedurze tranzytowej realizowanej w badanej sprawie jest bezsporny – zgodnie z zapisem w polu 50 zgłoszenia tranzytowego była ona głównym zobowiązanym. Zgodnie z art. 96 ust. 1 WKC główny zobowiązany jest osobą uprawnioną do korzystania z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego. Jest on odpowiedzialny za:

a) przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów,

b) przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego.

Podstawą odpowiedzialności skarżącej za dług celny powstały wskutek usunięcia towaru spod dozoru celnego jest art. 203 ust. 3 tiret czwarte WKC, zgodnie z którym dłużnikiem jest odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.

W ocenie sądu nie ma wątpliwości, że w badanej sprawie zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności skarżącej spółki za powstały dług celny. W świetle art. 96 ust. 1 WKC spółka była osobą zobowiązaną do wykonania określonych tam obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu, którą został objęty przedmiotowy samochód.

W orzecznictwie zarówno europejskim, jak i krajowym panuje niekwestionowany pogląd, że odpowiedzialność głównego zobowiązanego za dług powstały wskutek usunięcia towaru spod dozoru celnego ma charakter ściśle zobiektywizowany, oparty na zasadzie ryzyka i nie wymaga ustalenia winy po stronie tego podmiotu, nawet w postaci nieumyślnej (por. m.in. przytoczony wyżej fragment uzasadnienia wyroku TS WE w sprawie C-66/99, czy wyrok NSA z 6.11.2007 r., I GSK 2496/06; LEX nr 368113).

Z punktu widzenia samej kwestii odpowiedzialności skarżącej spółki za dług powstały wskutek usunięcia towaru spod dozoru celnego nie ma znaczenia, kto konkretnie dokonał czynności, które doprowadziły do tego, że procedura tranzytu nie została w prawidłowy sposób zakończona. Obiektywizacja odpowiedzialności głównego zobowiązanego skutkuje przyjęciem przez niego ryzyka dopełnienia obowiązków związanych z prawidłowym zamknięciem procedury. Jeżeli skarżąca nie przedstawiła dowodów prawidłowego zakończenia procedury, właściwych lub "alternatywnych", to ponosi odpowiedzialność za powstały dług celny. Ustalenie osób, które podjęły bezpośrednio czynności skutkujące usunięciem towaru spod dozoru celnego pozostaje irrelewantne dla postępowania w sprawie stwierdzenia długu celnego na podstawie art. 203 WKC, może być natomiast podstawą ewentualnych roszczeń odszkodowawczych spółki, dochodzonych w odrębnym postępowaniu sądowym.

W ocenie sądu niezasadne są zarzuty naruszenia art. 203 WKC i przepisów postępowania poprzez niepełne ustalenie kręgu dłużników celnych wskutek pominięcia osoby W. L. W ocenie skarżącej W. L. powinien być stroną postępowania i zostać objęty decyzją stwierdzającą powstanie długu celnego na podstawie art. 203 ust. 3 tiret trzecie WKC, gdyż był zbywcą, na rzecz O. [...] J. P., nadwozia przedmiotowego samochodu.

Należy zwrócić uwagę, że organy celne podjęły próbę wezwania do udziału w postępowaniu Pana L., lecz próba ta okazała się bezskuteczną wobec zwrotu korespondencji skierowanej na adres podany w umowie sprzedaży z 4 lipca 2006 r., z adnotacją ukraińskiej poczty: "Inconnu" (adresat nieznany). Słusznie Dyrektor Izby Celnej zauważył, że w umowie sprzedaży nie podano numeru dokumentu tożsamości sprzedającego ani innych danych umożliwiających jego identyfikację. Jest to tym bardziej niezrozumiałe, że drugą stroną umowy był J. P. – przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, a więc osoba od której należałoby wymagać zdecydowanie większej staranności w tym zakresie. Dodać należy, że w trakcie postępowania J. P., choć domniemywać należy że powinien znać swego kontrahenta, nie podjął współpracy z organami celnymi w zakresie ustalenia danych domniemanego zbywcy nadwozia, pozwalających na skontaktowanie się nim. Należy przy tym podkreślić, iż w orzecznictwie NSA wskazuje się na konieczność współuczestniczenia przez stronę w realizacji zasady prawdy obiektywnej. W uzasadnieniu wyroku z 26 października 1984 r., II SA 1205/84 (ONSA 1984, Nr 2, poz. 98) NSA podkreślił: "Z art. 7 i 77 § 1 KPA wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Jednakże na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie, i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę". Podobny pogląd na gruncie Ordynacji podatkowej wyraził NSA m.in. w przytaczanym przez organ wyroku z 20.12.2006 r. (I FSK 296/06).

W tych okolicznościach w ocenie sądu organy celne podjęły wyczerpujące kroki w celu nawiązania kontaktu z domniemanym zbywcą nadwozia – W. L. i nie można czyniąc im zarzutu, że czynności te były bezskuteczne. Bezskuteczność tych czynności nie może stanowić swoistej "blokady" uniemożliwiającej wydanie decyzji w sprawie należności celnej, w sytuacji, gdy potwierdzone zostały przesłanki odpowiedzialności w stosunku do ustalonych dłużników celnych.

Sąd badając skargę także w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione bezpośrednio w skardze, nie dostrzegł innych uchybień które stanowiłyby podstawę do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., sąd skargę oddalił.